MODUL ULAS T5 KSSM

MODUL ULAS T5 KSSM DISEDIAKAN OLEH CIKGU MOHD KHAIRUL ABADI BIN PUTEH 2021

1.1 Dunia Mikroorganisma 1 Apa yang dikatakan mikroorganisma? Mikroorganisma ialah organisma seni yang tidak dapat dilihat dengan mata kasar dan hanya dapat dilihat dengan bantuan mikroskop. 2 Apakah yang dikatakan flora normal? Flora normal merupakan mikroorganisma yang ditemukan pada organisma termasuklah manusia dan haiwan dan tidak menyebabkan penyakit seperti Lactobacillus sp. , Streptococcus sp. , Staphylococcus sp., Corynebacterium sp. dan Escherichia coli Bahagian atas salur pernafasan - Staphylococcus sp , , Streptococcus sp Kulit - Staphylococcus sp, Corynebacterium sp Usus kecil - Escherichia coli, Lactobacillus sp dan Streptococcus sp Uretra - Staphylococcus sp, Corynebacterium sp 3 Kepentingan flora normal kepada kesihatan manusia adalah seperti yang berikut: Flora normal bersaing dengan pathogen untuk mendapatkan nutrient dan menghalang pembentukan koloni pathogen Flora normal terdiri daripada bakteria yang mensintesiskan vitamin B12 dan vitamin K Flora normal merangsang pertumbuhan tisu badan seperti tisu kolon dan tisu di dalam salur pencernaan Flora normal merangsang pembentukan antibodi yang melawan pathogen dan penyakit 4 Pengelasan Mikroorganisma Mikroorganisma terbahagi kepada lima kumpulan Mikroorganisma Fungi Alga Protozoa Bakteria Virus TEMA: PENYENGGARAAN DAN KESINAMBUNGAN HIDUP BAB 1 : MIKROORGANISMA

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 2 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 5 Ciri-ciri bagi Fungi atau Kulat •Fungi makroskopik seperti cendawan yang dapat dilihat dengan mata kasar •Fungi mikroskopik seperti yis dan mukor yang berukuran antara 10 µm - 100 µm dilihat bantuan mikroskop •Fungi seperti mukor wujud berkoloni atau berkumpulan Saiz •Fungi unisel seperti yis berbentuk sfera kecil •Fungi multisel seperti mukor terdiri daripada sporangium berbentuk sfera dan hifa yang berbentuk bebenang Bentuk •Fungi merupakan saprofit yang memperoleh nutrien daripada organisma yang telah mati dan reput manakala sesetengah fungi lagi ialah parasit yang peroleh nutrien daripada perumahnya Nutrisi •Fungi hidup di tempat yang mempunyai bahan reput yang banyak, tinja, kulit haiwan dan makanan •Fungi sesuai tumbuh di persekitaran yang gelap dan lembap Habitat •Fungi unisel seperti yis membiak secara aseks melalui pertunasan •Fungi multisel seperti mukor membiak secara aseks melalui pembentukan spora atau membiak secara seks melalui konjugasi •Spora merupakan sel mikroskopik yang dibebaskan oleh sporangium. Apabila spora yang sangat halus dan ringan dibawa angin ke persekitaran yang sesuai, spora tersebut akan bercambah tanpa persenyawaan •Dalam proses konjugasi pula, pertemuan hifa berlaku, gamet dihasilkan dan persenyawaan gamet menghasilkan mukor yang baharu Cara pembiakan Pertunasan (pembiakan aseks) Pertemuan antara hifa (konjugasi – pembiakan seks) Pembentukan spora (pembiakan aseks) hifa sporangium spora Miselium Roti Sitoplasma Membran sel Nukleus Dinding sel

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 3 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 6 Ciri-ciri Alga •Mempunyai saiz yang berbeza-beza. terdapat alga makroskopik seperti alga laut yang dapat dilihat dengan mata kasar dan juga alga mikroskopik seperti Chlamydomonas sp. dan Spirogyra sp. yang berukuran antara 1 µm - beberapa ratus µm Saiz •Alga unisel seperti Chlamydomonas sp. dan alga multisel seperti Spirogyra sp mempunyai kloroplas yang mengandungi klorofil Bentuk •Kebanyakan alga berwarna hijau disebabkan oleh kehadiran klorofil di dalam selnya. Perkara ini turut membezakan alga mikroskopik daripada mikroorganisma lain. Klorofil membolehkan alga menghasilkan makanannya sendiri melalui fotosintesis Nutrisi •Habitat alga ialah air tawar, air masin, tanah lembap dan kulit pokok yang terdedah kepada cahaya matahari Habitat •Alga seperti Chlamydomonas sp. dapat membiak secara aseks melalui belahan dedua dan secara seks melalui konjugasi. • Alga seperti Spirogyra sp. pula membiak secara seks melalui konjugasi. Cara pembiakan Pertunasan (pembiakan aseks) Tunas Yis Yis Pembentukan spora (pembiakan aseks) Pertemuan antara hifa (Konjugasi – pembiakan seks) Sporangium

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 4 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Cara pembiakan bagi alga Chlamydomonas sp Spirogyra sp Dinding sel Flagelum Nukleus Sitoplasma Kloroplas Vakuol Dinding sel Kloroplas Vakuol Sitoplasma Nukleus Membran sel Pembiakan aseks Pembiakan seks Mitosis Zoospora Konjugasi Meiosis Zoospora Sel-sel baharu Gamet daripada Chlamydomonas sp. yang lain

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 5 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 7 Ciri protozoa •Kebanyakan protozoa merupakan mikroorganisma unisel yang berukuran antara 5 µm - 250 µm dan dapat dilihat mellaui mikroskop cahaya kuasa rendah. Protozoa lazimnya wujud secara berkoloni Saiz •Protozoa mempunyai pelbagai bentuk. •Paramecium sp. berbentuk seperti selipar dan mempunyai struktur seperti mikronukleus, makronukleus, sitoplasma, vakuol makanan, vakuol mengecut, membran sel dan rerambut halus yang dikenali sebagai silia •Amoeba sp. tidak mempunyai bentuk yang tetap. Bentuknya berubah-ubah semasa bergerak. •Amoeba sp. mempunyai struktur seperti nukleus, sitoplasma, vakuol makanan, vakuol mengecut dan membran sel Bentuk •Protozoa mengamalkan nutrisi yang pelbagai jenis. Terdapat protozoa yang dapat menjalankan fotosintesis seperti Euglena sp. dan ada yang bersifat parasit seperti Plasmodium sp. • Amoeba sp mendapatkan nutrien melalui fagositosis. •Amoeba sp menggunakan unjuran sitoplasma yang dikenali sebagai pseudopodium atau ' kaki palsu' untuk bergerak dan mengepung makanan semasa fagositosis Nutrisi •Habitat Paramecium sp. ialah air tawar. Habitat Amoeba sp pula termasuklah tanah yang lembap, air tawar, air laut dan perumah Habitat •Belahan dedua bermula dengan pembahagian nukleus diikuti oleh pembahagian sitoplasma. •Paramecium sp dan Amoeba sp membiak secara aseks melalui belahan dedua •sel induk membahagi dua untuk membentuk dua sel anak yang mempunyai bahan genetik yang serupa dengan induk •Paramecium sp membiak juga secara seks melalui konjugasi •Dua Paramecium sp bertaup dan pertukaran bahan genetik berlaku Cara pembiakan Pseudopodium Flagelum Silia Vakuol mengecut makronukleus Nukleus Membran sel Membran sel

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 6 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 8 Ciri-ciri bakteria •Bakteria merupakan mikroorganisma unisel yang berukuran antara 0.2 µm - 10 µm •bakteria dapat dilihat melalui mikroskop cahaya kuasa tinggi Saiz •Penamaan dan pengelasan bakteria adalah berdasarkan bentuk asas bakteria iaitu sfera (kokus), pilin (spirilum), rod (basilus) dan koma (vibrio) Bentuk •Bakteria mendapatkan makanan melalui pelbagai cara. Bakteria mempunyai klorofil menghasilkan makanan sendiri •Sesetengah bakteria bersifat parasit yang mendapatkan nutrien daripada perumahnya. terdapat juga bakteria saprofit yang mendapatkan nutrien daripada organisma yang telah mati Nutrisi •Bakteria dapat ditemukan dalam udara, air, tanah dan kesemua organisma dan bahan yang mereput. Habitat •Bakteria membiak secara aseks iaitu melalui belahan dedua dan juga membiak secara seks melalui konjugasi Cara pembiakan •Kebanyakan bakteria mempunyai dinding sel yang teguh yang memberikan bentuk dan sokongan kepada bakteria •Dinding sel bakteria tidak dibina daripada selulosa tetapi dibina daripada asid amino dan polisakarida •Sesetengah bakteria mempunyai kapsul yang melindungi dinding sel. Sesetengah bakteria pula mempunyai struktur rerambut halus yang dikenali sebagai pili yang membolehkan bakteria melekat pada permukaan tertentu. •Sesetengah bakteria juga mempunyai struktur seperti ekor yang dikenali sebagai flagelum untuk membantu pergerakkannya. Struktur asas •Bakteria seperti Bacillus anthracis membentuk endospora supaya dapat bertahan dalam persekitaran yang ekstrem seperti kawasan yang terlalu panas atau sejuk, kemarau dan kekurangan makanan •Endospora ialah spora yang terbentuk di dalam sel bakteria dan mempunyai permukaan perlindungan yang kuat. permukaan perlindungan endospora ini akan pecah apabila kawasan persekitaran endospora sesuai untuk pertumbuhan dan seterusnya bercambah untuk membentuk bakteria baharu. Ciri istimewa Spora Permukaan perlindungan Endospora

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 7 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Struktur asas bakteria Cara pembiakan bakteria Belahan dedua (Pembiakan aseks) Konjugasi (Pembiakan seks) Sitoplasma Bahan genetik Membran sel Dinding sel Kapsul Bintil glikogen Flagelum Sel induk Pembahagian bahan genetik Pembahagian sitoplasma Sel anak Plasmid Tiub konjugasi Kromosom Sel penderma Sel penerima Pembentukan tiub konjugasi Pertemuan antara dua sel Pemindahan bahan genetik berlaku apabila sebahagian plasmid didermakan Sel anak dengan kandungan genteik yang sama

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 8 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Contoh nutrisi bagi Amoeba sp. iaitu Fagositosis Cara Pembiakan Fungi Aseks (Pertunasan) Seks (Konjugasi) Alga Aseks (Belahan dedua) Seks (Konjugasi) Protozoa Aseks (Belahan dedua) Seks (Konjugasi) Bakteria Aseks (Belahan dedua) Seks (konjugasi) Nutrisi Alga Fotosintesis (mempunyai klorofil) Protozoa Fotosintesis (Euglena sp.) Parasit (Plasmodium sp.) Fagositosis (Amoeba sp.) Fungi Saprofit (peroleh makanan daripada organisma mati Parasit (peroleh nutrien daripada perumahnya) Bakteria Fotosintesis (yang ada klorofil) Parasit Saprofit Amoeba sp. bergerak ke arah makanan Amoeba sp. mengepung makanan Vakuol makanan akan terbentuk Makanan dicernakan dan nutrient diserapkan Makanan

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 9 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 9 Ciri-ciri virus •Virus merupakan mikroorganisma ayng paling seni dengan saiz kurang daripada 0.5 µm. Virus hanya dapat dilihat melalui mikroskop elektron Saiz •Virus yang berlainan jenis mempunyai bentuk yang berbeza seperti sfera, heliks, polihedral dan kompleks (gabungan antara heliks dengan polihedral) Bentuk •Virus terdiri daripada bebenang basid nukleik (asid deoksiribonukleik (DNA) atau asid ribonukleik (RNA) yang dilindungi oleh lapisan protein •lapisan protein ini dikenali sebagai kapsid yang menentukan bentuk virus Struktur asas •Berbeza daripada organisma lain, virus tidak mempunyai ciri hidup di luar perumah kerana tidak menjalankan respirasi, perkumuhan, pertumbuhan dan tidak bergerak balas terhadap rangsangan •Virus hanya membiak dengan cara menjangkiti sel perumahnya seperti bakteria, haiwan dan tumbuhan Ciri khas Bentuk virus Sfera Heliks Polihedral Kompleks Virus influenza Virus mozek Adenovirus Bakteriofaj (gabungan heliks dan polihedral)

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 10 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Proses pembiakan bakteriofaj di dalam sel bakteria 1. Virus melekatkan diri pada permukaan sel perumahnya seperti sel bakteria 2. Virus menyuntikkan bahan genetiknya, iaitu DNA ke dalam sel bakteria Bakteria Virus DNA bakteria 3. Bahan genetik virus mengambil alih kawalan sel bakteria sambil membahagi dan menggunakan bahan di dalam sel bakteria untuk membina lapisan protein atau kapsid 4. Bilangan virus baharu yang dihasilkan di dalam sel bakteria kian bertambah 5. Virus baharu memecahkan sel bakteria dan membebaskan diri untuk menyerang sel bakteria yang lain

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 11 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP LATIHAN PRESTASI PENGKELASAN MIKROORGANISMA 1 Antara mikroorganisma berikut, manakah yang dapat dilihat dengan mata kasar? A Bakteria B Fungi C Protozoa D Virus 2 Antara mikroorganisma berikut, manakah yang dapat dilihat dengan mikroskop elektron? A Alga B Fungi C Bakteria D Virus 3 Namakan bahagian yang berbentuk bebenang dalam struktur sel bagi mukor. A Sporangium B Hifa C Granul glikogen D Dinding sel 4 Namakan jenis nutrisi bagi mikroorganisma yang memperoleh nutrien daripada organisma yang telah mati dan reput. A Fotosintesis B Parasit C Saprofit D Fagositosis 5 Mikroorganisma manakah yang menjalankan proses fotosintesis? A Fungi B Virus C Protozoa D Bakteria 6 Mikroorganisma manakah yang membiak secara pertunasan? A Alga B Bakteria C Fungi D Yis 7 Mikroorganisma manakah yang paling seni? A Alga B Bakteria C Fungi D Virus 8 Antara yang berikut, mikroorganisma manakah yang hanya wujud sebagai mikroorganisma unisel? A Protozoa B Fungi C Virus D Alga 9 Namakan bahan yang membina dinding sel bagi bakteria. I Selulosa II Asid Amino III Polisakarida A I dan II sahaja B I dan III C II dan III sahaja D I, II dan III sahaja 10 Rajah 1 menunjukkan sejenis mikroorganisma. Rajah 1 Apakah jenis kumpulan mikroorganisma tersebut? A Virus B Bakteria C Protozoa D Alga 11 Antara mikroorganisma berikut, mikroorganisma manakah yang paling seni? A Bakteria B Fungi C Protozoa D Virus

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 12 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 12 Rajah 2 menunjukkan cara pemakanan sejenis mikroorganisma. Rajah 2 Namakan nutrisi ini bagi mikroorganisma tersebut? A Fotosintesis B Fagositosis C Saprofit D Parasit 13 Antara nutrisi berikut, manakah yang tidak termasuk dalam cara nutrisi bagi protozoa? A Fagositosis B Fotosintesis C Saprofit D Parasit 14 Apakah bahagian yang menentukan bentuk kepada sesuatu virus? A Bebenang asid nukleik (DNA) B Lapisan protein C Asid ribonukleik (RNA) D Perumah 15 Antara yang berikut, penyataan manakah betul mengenai flora normal? A Mikroorganisma ditemukan hanya pada manusia B Mikroorganisma ini akan menyebabkan sesuatu penyakit C Merangsang pertumbuhan tisu badan D Tidak merangsang pembentukan antibodi 16 Maklumat berikut mengenai bagi mikroorganisma X. Apakah X? A Alga B Fungi C Protozoa D Virus 17 Rajah 3 menunjukkan cara pembiakan suatu mikroorganisma. Rajah 3 Namakan mikroorganisma tersebut. A Alga B Fungi C Bakteria D Protozoa 18 Antara bentuk virus berikut, yang manakah terdiri daripada bebenaang asid nukleik? I Influenza II Mozek III Adenovirus IV Bakteriofaj A I dan II sahaja B I dan IV sahaja C II dan III sahaja D III dan IV sahaja Hidup di tempat yang mempunyai bahan reput seperti tinja Tumbuh di persekitaran yang gelap dan lembap Pembiakan melalui pembentukan spora

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 13 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan 2: Soalan Objektif SPM Sebenar 1 Rajah manakah yang menunjukkan alga? 2 Rajah menunjukkan sejenis mikroorganisma. Dalam kumpulan manakah mikroorganisma ini? A Kulat B Virus C Bakteria D Protozoa 3 Mikroorganisma manakah yang boleh menjalankan fotosintesis? A Alga B Virus C Kulat D Protozoa 4 Rajah menunjukkan contoh-contoh mikroorganisma. Kumpulan manakah yang mewakili mikroorganisma ini? A Fungi B Virus C Protozoa D Bakteria 5 Mikroorganisma manakah yang hanya dapat diperhatikan dengan menggunakan mikroskop elektron? A Alga B Fungi C Virus D Protozoa 6 Rajah menunjukkan satu kelas mikroorganisma. Apakah ciri bagi mikroorganisma tersebut? A Multisel B Boleh berespirasi C Melakukan fotosintesis D Membiak dalam sel hidup 7 Penyakit manakah yang disebabkan oleh virus? A Panau B Denggi C Taun D Gonorea 8 Mikroorganisma manakah yang boleh menjalankan proses fotosintesis? A B C D 9 Mikroorganisma yang manakah membiak melalui pembentukan spora? A Virus B Kulat C Alga D Yis

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 14 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Eksperimen 1.1 Tujuan eksperimen ; Untuk membandingkan pertumbuhan bakteria pada agar-agar nutrien steril yang dicoret dengan: a) Jari tangan yang tidak dibasuh b) Jari tangan setelah dibasuh dengan air sahaja c) Jari tangan setelah dibasuh dengan sabun dan air Penyataan masalah : Bagaimanakah tahap kebersihan jari tangan yang mencoret permukaan agar-agar nutrien steril mempengaruhi kadar pertumbuhan bakteria pada permukaan agar-agar nutrien steril tersebut? Hipotesis : Apabila tahap kebersihan ajri tangan yang mencoret permukaan agari— agar nutrien steril bertambah, pertumbuhan bakteria pada permukaan agar-agar nutrien steril akan berkurang. Pemboleh ubah : Dimanipulasikan : Kebersihan jari tangan yang mencoret agar-agar nutrien steril Bergerak balas : Bilangan koloni bakteria pada agar-agar steril Dimalarkan : Suhu persekitaran Bahan dan alat radas : Agar-agar nutrien steril, pita selofan, pen penanda, empat piring petri berlabel A,B, C dan D dan silinder penyukat (10 cm3 ) Prosedur : 1. Masukkan 10 cm3 agar-agar nutrien steril ke dalam empat piring petri yang berlabel A, B, C dan D. 2. Coret seluruh permukaan agar-agar nutrien steril di dalam piring petri A dengan jari tangan yang tidak dibasuh 3. Basuh tangan dengan air dan ulang langkah (2) dengan menggantikan piring petri A dengan piring petri B 4. Basuh tangan dengan sabun dan air dan ulang langkah dalam (2) dengan menggantikan piring petri A dengan piring petri C 5. Piring petri D tidak dicoret dengan jari tangan 6. Tutup piring petri A. B, C dan D dan letakkan penutup pita selofan. Terbalikkan setiap piring petri itu. 7. Simpan piring petri A, B, C dan D secara terbalik di dalam almari yang gelap pada suhu bilik selama tiga hari. 8. Selepas tiga hari, keluarkan piring petri A, B, C dan D dari alamari tersebut 9. Perhatikan koloni bakteria di dalam setiap piring petri. Rekodkan pemerhatian di dalam jadual. Catatkan sama ada tiada koloni, koloni yang sedikit atau koloni yang banyak. Pemerhatian ; Piring petri Permukaan agar-agar nutrien Bilangan koloni bakteria A Dicoret dengan jari tangan yang tidak dibasuh B Dicoret dengan jari tangan yang dibasuh dengan air sahaja C Dicoret dengan jari tangan yang dibasuh dengan sabun dan air D Tidak dicoret dengan jari tangan Piring petri Pita selofan Agar-agar nutrien

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 15 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Perbincangan Rujuk Buku Teks muka surat 18 1 Mengapakah agar-agar nutrien dan piring Petri disterilkan? …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. 2 Terangkan mengapa piring Petri: a) ditutup dan dilekatkan penutup dengan pita selofan ……………………………………………………………………………………………………………………. b) berkeadaan terbalik ……………………………………………………………………………………………………………………. c) disimpan di dalam almari yang gelap ……………………………………………………………………………………………………………………. 3 a) Antara piring Petri A, B dan C, yang manakah yang mempunyai bilangan koloni bakteria yang paling banyak? Berikan sebabnya …………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… b) Antara piring Petri A, B dan C, yang manakah yang mempunyai bilangan koloni bakteria yang paling sedikit? Berikan sebabnya …………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… 4 Apakah fungsi agar-agar nutrien steril di dalam piring Petri D? …………………………………………………………………………………………………………………………. 5 Adakah koloni bakteria bertumbuh pada agar-agar nutrien di dalam piring Petri D? Berikan sebabnya. …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. Adakah hipotesis diterima? ………………………………………………………………………………………………………………………………… Apakah kesimpulan bagi eksperimen ini? …………………………………………………………………………………………………………………………………

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 16 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi : Soalan Bahagian A – Kemahiran Proses Sains 1 Rajah 1 menunjukkan 3 piring Petri untuk mengkaji tahap kebersihan jari tangan yang dicoret pada agar-agar nutrien terhadap pertumbuhan bakteria. Rajah 1 Jadual 1 menunjukkan keputusan selepas piring Petri tersebut dibiarkan selama 3 hari di dalam almari gelap. Piring Petri Bilangan koloni bakteria pada agar-agar nutrien steril A Sangat banyak B Sedikit C Tiada Jadual 1 a) Nyatakan satu inferens bagi salah satu pemerhatian dalam Jadual 1. ……………………………………………………………………………………………………………………. [ 1 markah] b) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini. ……………………………………………………………………………………………………………………. [ 1 markah] c) Nyatakan pemboleh ubah yang dimanipulasikan dan ditetapkan dalam eksperimen ini. ……………………………………………………………………………………………………………………. [ 2 markah] d) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi tahap kebersihan jari tangan. ……………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………. [ 1 markah] piring Petri A Pita selofan Agar-agar nutrien Dicoret dengan jari tangan yang tidak dibasuh piring Petri B Pita selofan Agar-agar nutrien Dicoret dengan jari tangan dibasuh dengan air sahaja piring Petri C Pita selofan Agar-agar nutrien Dicoret dengan jari tangan yang dibasuh dengan air dan sabun

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 17 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi : Soalan No. 11 (Mengkesperimen) 1 Kaji maklumat di bawah. a) Nyatakan satu penyataan masalah berdasarkan maklumat di atas. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. [ 1 markah] b) Berikan satu hipotesis daripada maklumat tersebut. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. [ 1 markah] Anda diberikan bahan dan radas seperti piring petri, agar-agar nutrien steril, pita selofan, silinder penyukat 10 cm3, pen penanda serta almari. Cadangkan satu eksperimen untuk mengkaji hipotesis anda di (b) berdasarkan aspek berikut: i) Tujuan eksperimen: …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. [ 1 markah] ii) Senarai pemboleh ubah …………………………………………………………………………………………………………………….. [ 2 markah] iii) Prosedur …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. [4 markah] iv) Penjadualan data [1 markah] Tangan yang bersih bermaksud tangan yang dibasuh dengan air berserta sabun. Jika tidak, penyakit akan mudah diperoleh akibat pertumbuhan bakteria yang berlaku akibat tangan yang kotor.

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 18 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Faktor yang mempengaruhi Pertumbuhan Mikroorganisma 1 Faktor-faktor yang mempengaruhi pertumbuhan mikroorganisma ialah: Penerangan setiap faktor yang terlibat: Latihan Prestasi 1 Nyatakan lima jenis mikroorganisma ………………………………………………………………………………………………………………………….. 2 Nyatakan lima faktor yang mempengaruhi pertumbuhan mikroorganisma ………………………………………………………………………………………………………………………….. 3 Adakah alga sesuai hidup di dalam keadaan gelap? Terangkan alasan. ………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………….. 4 Tandakan (√) bagi faktor yang sesuai bagi pertumbuhan bakteria. Bakteria hidup di kawasan yang lembap kering Bakteria akan membiak di kawasan gelap bercahaya Keadaan persekitaran seharusnya berasid neutral Malah, bakteria boleh hidup dengan lama suhu yang tinggi suhu optimum …….bakteria boleh membiak ada nutrien tanpa nutrien Faktor yang mempengaruhi pertumbuhan mikroorganisma Kelembapan Cahaya Suhu Nilai pH Nutrien Kelembapan •Keadaan yang lembap sesuai untuk pertumbuhan dan pembiakan mikroorganisma •Persekitaran yang kering menyebabkan mikroorganisma kurang aktif dan merencatkan pertumbuhannya Cahaya •Mikroorganis ma seperti alga mempunyai klorofil memerlukan cahaya untuk menjalankan fotosintesis •Mikroorganisma seperti kulat dan bakteria tumbuh lebih baik dalam keadaan gelap •Pendedahan kepada cahaya ultraungu dapat membunuh mikroorganisma Suhu •Suhu 350C - 400C merupakan suhu optimum bagi pertumbuhan mikroorganisma •Keadaan suhu yang terlalu rendah seperti di dalam peti sejuk merencatkan pertumbuhan mikroorganisma •Keadaan suhu yang terlau tinggi pula mampu membunuh mikroorganisma Nilai pH •Nilai pH 7 ( pH neutral) merupakan nilai pH optimum bagi pertumbuhan mikroorganisma •Terdapat beberapa mikroorganisma yang dapat hidup di persekitaran yang sedikit berasid atau beralkali Nutrien •Kadar pertumbuhan mikroorganisma meningkat dengan kehadiran nutrien yang cukup •Kadar pertumbuhan mikroorganisma akan terencat walaupun dengan kehadiran nutrien, apabila faktor lain adalah terhad

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 19 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Eksperimen 1.2 A Kesan nutrien terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Tujuan : Untuk mengkaji kesan nutrien terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Penyataan masalah : Apakah kesan nutrien terhadap pertumbuhan Bacillus sp.? Hipotesis : Bacillus sp. memerlukan nutrien untuk pertumbuhan Pemboleh ubah Dimanipulasikan : Kehadiran nutrien Bergerak balas : Bilangan koloni Bacillus sp. Dimalarkan : Isi padu larutan kultur Bacillus sp. dan suhu persekitaran Bahan dan radas : Larutan kultur bakteria Bacillus sp, agar-agar nutrien steril, agar-agar tanpa nutrien steril, pita selofan, dua piring Petri steril dengan penutup berlabel A dan B, dan dawai gelung Prosedur : a) Masukkan 10 cm3 agar-agar nutrien steril ke dalam piring petri A dan 10 cm3 agar-agar tanpa nutrien steril ke dalam piring petri B b) Sterilkan hujung dawai dengan memanaskannya dalam nyalaan penunu Bunsen sehingga dawai gelung membara c) Selepas hujung dawai gelung disteril, alihkan hujung dawai gelung daripada nyalaan penunu Bunsen dan biarkan dawai gelung menyejuk pada suhu bilik d) Celupkan hujung dawai gelung ke dalam larutan kultur bakteria Bacillus sp. e) Gunakan hujung dawai gelung tersebut untuk melumurkan kultur bakteria secara zigzag ke atas agar-agar nutrien steril di dalam piring Petri A f) Ulang langkah (b) hingga (e) untuk piring Petri B g) Tutup piring Petri A dan B dan lekatkan penutup dengan pita selofan kemudian terbalikkannya h) Simpan piring Petri secara terbalik di dalam almari yang gelap pada suhu bilik selama tiga hari i) Selepas tiga hari, keluarkan piring Petri dari almari tersebut j) Perhatikan koloni bakteria di dalam setiap piring Petri dan rekodkan pemerhatian sama ada tiada koloni, koloni yang sedikit atau koloni yang banyak. Pemerhatian : Piring Petri Kehadiran nutrien dalam agar-agar Bilangan koloni bakteria A Ada B Tiada Kesimpulan : Adakah hipotesis diterima? ………………………………………………………………………………………………………. Apakah kesimpulan eksperimen ini? ………………………………………………………………………………………………………. Perbincangan : Bagaimanakah bilangan koloni bakteria dihubungkaitkan dengan pertumbuhan bakteria? ………………………………………………………………………………………………………. Apakah fungsi nutrien dalam agar-agar bagi eksperimen ini? ………………………………………………………………………………………………………. Langkah berjaga-jaga : Sterilkan semua bahan buangan terlebih dahulu sebelum dibuang Pakai sarung tangan semasa menjalankan eksperimen Basuh tangan dengan air dan sabun sebelum dan selepas menjalankan eksperimen Rendam semua radas yang telah digunakan dalam disinfektan selepas menjalankan eksperimen.

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 20 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Eksperimen 1.2 B Kesan kelembapan terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Tujuan : Untuk mengkaji kesan kelembapan terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Penyataan masalah : Apakah kesan kelembapan terhadap pertumbuhan Bacillus sp.? Hipotesis : Semakin tinggi kelembapan, semakin tinggi pertumbuhan bakteria Bacillus sp. Pemboleh ubah Dimanipulasikan : Kelembapan agar-agar nutrien Bergerak balas : Bilangan koloni Bacillus sp. Dimalarkan : Isi padu larutan kultur Bacillus sp. dan suhu persekitaran Bahan dan radas : Larutan kultur bakteria Bacillus sp, agar-agar nutrien steril yang lembap, pita selofan, dua piring Petri steril dengan penutup berlabel C dan D, dawai gelung dan ketuhar Prosedur : a) Masukkan 10 cm3 agar-agar nutrien steril ke dalam piring petri C dan D b) Panaskan piring petri D di dalam ketuhar sehingga kering dan keluarkan piring Petri dari ketuhar dan sejukkan kepada suhu bilik c) Sterilkan hujung dawai dengan memanaskannya dalam nyalaan penunu Bunsen sehingga dawai gelung membara d) Selepas hujung dawai gelung disteril, alihkan hujung dawai gelung daripada nyalaan penunu Bunsen dan biarkan dawai gelung menyejuk pada suhu bilik e) Celupkan hujung dawai gelung ke dalam larutan kultur bakteria Bacillus sp. f) Gunakan hujung dawai gelung tersebut untuk melumurkan kultur bakteria secara zigzag ke atas agar-agar nutrien steril di dalam piring Petri C g) Ulang langkah (b) hingga (e) untuk piring Petri D h) Tutup piring Petri C dan D dan lekatkan penutup dengan pita selofan kemudian terbalikkannya i) Simpan piring Petri secara terbalik di dalam almari yang gelap pada suhu bilik selama tiga hari j) Selepas tiga hari, keluarkan piring Petri dari almari tersebut k) Perhatikan koloni bakteria di dalam setiap piring Petri dan rekodkan pemerhatian sama ada tiada koloni, koloni yang sedikit atau koloni yang banyak. Pemerhatian : Piring Petri Kelembapan agar-agar nutrien Bilangan koloni bakteria C Tinggi D Rendah Kesimpulan : Adakah hipotesis diterima? ………………………………………………………………………………………………………. Apakah kesimpulan eksperimen ini? ………………………………………………………………………………………………………. Perbincangan : Mengapakah agar-agar nutrien yang dikeluarkan dari ketuhar perlu disejukkan terlebih dahulu sebelum larutan kultur bakteria Bacillus sp dilumurkan ke atasnya? ………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………. Langkah berjaga-jaga : Sterilkan semua bahan buangan terlebih dahulu sebelum dibuang Pakai sarung tangan semasa menjalankan eksperimen Basuh tangan dengan air dan sabun sebelum dan selepas menjalankan eksperimen Rendam semua radas yang telah digunakan dalam disinfektan selepas menjalankan eksperimen.

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 21 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Eksperimen 1.2 C Kesan cahaya terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Tujuan : Untuk mengkaji kesan cahaya terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Penyataan masalah : Apakah kesan cahaya terhadap pertumbuhan Bacillus sp.? Hipotesis : Jika persekitaran tiada cahaya ataupun gelap, maka pertumbuhan bakteria Bacillus sp. bertambah Pemboleh ubah Dimanipulasikan : Kehadiran cahaya Bergerak balas : Bilangan koloni Bacillus sp. Dimalarkan : Isi padu larutan kultur Bacillus sp. dan suhu persekitaran Bahan dan radas : Larutan kultur bakteria Bacillus sp, agar-agar nutrien steril, pita selofan, dua piring Petri steril dengan penutup berlabel E dan F serta dawai gelung Prosedur : a) Masukkan 10 cm3 agar-agar nutrien steril ke dalam piring petri E dan F b) Sterilkan hujung dawai dengan memanaskannya dalam nyalaan penunu Bunsen sehingga dawai gelung membara c) Selepas hujung dawai gelung disteril, alihkan hujung dawai gelung daripada nyalaan penunu Bunsen dan biarkan dawai gelung menyejuk pada suhu bilik d) Celupkan hujung dawai gelung ke dalam larutan kultur bakteria Bacillus sp. e) Gunakan hujung dawai gelung tersebut untuk melumurkan kultur bakteria secara zigzag ke atas agar-agar nutrien steril di dalam piring Petri E f) Ulang langkah (b) hingga (e) untuk piring Petri F g) Tutup piring Petri E dan F dan lekatkan penutup dengan pita selofan kemudian terbalikkannya h) Simpan piring Petri E secara terbalik di dalam almari yang gelap manakala piring Petri F diletakkan di kawasan cerah (berhampiran dengan tingkap) pada suhu bilik selama tiga hari i) Selepas tiga hari, keluarkan piring Petri dari almari dan piring Petri F yang berhampiran dengan tingkap j) Perhatikan koloni bakteria di dalam setiap piring Petri dan rekodkan pemerhatian sama ada tiada koloni, koloni yang sedikit atau koloni yang banyak. Pemerhatian : Piring Petri Kehadiran cahaya Bilangan koloni bakteria E Tiada F Ada Kesimpulan : Adakah hipotesis diterima? ………………………………………………………………………………………………………. Apakah kesimpulan eksperimen ini? ………………………………………………………………………………………………………. Perbincangan : Mengapakah piring Petri F tidak diletakkan di bawah sinaran matahari? ………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………. Langkah berjaga-jaga : Sterilkan semua bahan buangan terlebih dahulu sebelum dibuang Pakai sarung tangan semasa menjalankan eksperimen Basuh tangan dengan air dan sabun sebelum dan selepas menjalankan eksperimen Rendam semua radas yang telah digunakan dalam disinfektan selepas menjalankan eksperimen.

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 22 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Eksperimen 1.2 D Kesan suhu terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Tujuan : Untuk mengkaji kesan suhu terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Penyataan masalah : Apakah kesan suhu terhadap pertumbuhan Bacillus sp.? Hipotesis : Jika suhu persekitaran ialah suhu optimum ataupun suhu bilik, maka pertumbuhan bakteria Bacillus sp. bertambah Pemboleh ubah Dimanipulasikan : Suhu Bergerak balas : Bilangan koloni Bacillus sp. Dimalarkan : Isi padu larutan kultur Bacillus sp. Bahan dan radas : Larutan kultur bakteria Bacillus sp, agar-agar nutrien steril, pita selofan, tiga piring Petri steril dengan penutup berlabel G, H dan J, dawai gelung, peti sejuk, inkubator dan termometer Prosedur : a) Masukkan 10 cm3 agar-agar nutrien steril ke dalam piring petri G, H dan J b) Sterilkan hujung dawai dengan memanaskannya dalam nyalaan penunu Bunsen sehingga dawai gelung membara c) Selepas hujung dawai gelung disteril, alihkan hujung dawai gelung daripada nyalaan penunu Bunsen dan biarkan dawai gelung menyejuk pada suhu bilik d) Celupkan hujung dawai gelung ke dalam larutan kultur bakteria Bacillus sp. e) Gunakan hujung dawai gelung tersebut untuk melumurkan kultur bakteria secara zigzag ke atas agar-agar nutrien steril di dalam piring Petri G f) Ulang langkah (b) hingga (e) untuk piring Petri H dan J g) Tutup piring Petri G, H dan J dan lekatkan penutup dengan pita selofan kemudian terbalikkannya h) Simpan piring Petri G secara terbalik di dalam almari yang gelap (suhu bilik) manakala piring Petri H di dalam peti sejuk pada suhu 50C dan piring Petri J di dalam inkubator pada suhu 700C selama tiga hari i) Selepas tiga hari, keluarkan piring Petri G dari almari, piring Petri H dari peti sejuk dan piring Petri J dari inkubator. j) Perhatikan koloni bakteria di dalam setiap piring Petri dan rekodkan pemerhatian sama ada tiada koloni, koloni yang sedikit atau koloni yang banyak. Pemerhatian : Piring Petri Suhu (0C) Bilangan koloni bakteria G Suhu bilik H 5 J 70 Kesimpulan : Adakah hipotesis diterima? ………………………………………………………………………………………………………. Apakah kesimpulan eksperimen ini? ………………………………………………………………………………………………………. Perbincangan : Mengapakah Bacillus sp. disimpan di dalam inkubator yang bersuhu tinggi? ………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………. Langkah berjaga-jaga : Sterilkan semua bahan buangan terlebih dahulu sebelum dibuang Pakai sarung tangan semasa menjalankan eksperimen Basuh tangan dengan air dan sabun sebelum dan selepas menjalankan eksperimen Rendam semua radas yang telah digunakan dalam disinfektan selepas menjalankan eksperimen.

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 23 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Eksperimen 1.2 E Kesan nilai pH terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Tujuan : Untuk mengkaji kesan nilai pH terhadap pertumbuhan Bacillus sp. Penyataan masalah : Apakah kesan nilai pH terhadap pertumbuhan Bacillus sp.? Hipotesis : Jika kawasan persekitaran ialah berkeadaan neutral, ataupun pH ialah 7, maka pertumbuhan bakteria Bacillus sp. bertambah Pemboleh ubah Dimanipulasikan : nilai pH Bergerak balas : Bilangan koloni Bacillus sp. Dimalarkan : Isi padu larutan kultur Bacillus sp. dan suhu persekitaran Bahan dan radas : Larutan kultur bakteria Bacillus sp, agar-agar nutrien steril yang lembap, asid hidroklorik cair, larutan natrium hidroksida cair, air suling, pita selofan, tiga piring Petri steril dengan penutup berlabel K, L dan M, tiga bikar, tiga dawai gelung, dan tiga picagari Prosedur : a) Masukkan 10 cm3 agar-agar nutrien steril dan air suling ke dalam piring petri K, masukkan 10 cm3 agar-agar nutrien steril dan asid hidroklorik cair ke dalam piring petri L dan 10 cm3 agar-agar nutrien steril dan natrium hidroksida cair ke dalam piring petri M b) Sterilkan hujung dawai dengan memanaskannya dalam nyalaan penunu Bunsen sehingga dawai gelung membara c) Selepas hujung dawai gelung disteril, alihkan hujung dawai gelung daripada nyalaan penunu Bunsen dan biarkan dawai gelung menyejuk pada suhu bilik d) Celupkan hujung dawai gelung ke dalam larutan kultur bakteria Bacillus sp. e) Gunakan hujung dawai gelung tersebut untuk melumurkan kultur bakteria secara zigzag ke atas agar-agar nutrien steril di dalam piring Petri K f) Ulang langkah (b) hingga (e) untuk piring Petri L dan M g) Tutup piring Petri K, Ldan M dan lekatkan penutup dengan pita selofan kemudian terbalikkannya h) Simpan semua piring Petri G secara terbalik di dalam almari yang gelap (suhu bilik) i) Selepas tiga hari, keluarkan semua piring Petri dari almari j) Perhatikan koloni bakteria di dalam setiap piring Petri dan rekodkan pemerhatian sama ada tiada koloni, koloni yang sedikit atau koloni yang banyak. Pemerhatian : Piring Petri Nilai pH Bilangan koloni bakteria K 7 L Kurang daripada 7 M Lebih daripada 7 Kesimpulan : Adakah hipotesis diterima? ………………………………………………………………………………………………………. Apakah kesimpulan eksperimen ini? ………………………………………………………………………………………………………. Perbincangan : Nyatakan satu aktiviti harian yang dapat mengaplikasikan kesan nilai Ph terhadap bakteria. Terangkan jawapan anda. ………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………. Langkah berjaga-jaga : Sterilkan semua bahan buangan terlebih dahulu sebelum dibuang Pakai sarung tangan semasa menjalankan eksperimen Basuh tangan dengan air dan sabun sebelum dan selepas menjalankan eksperimen Rendam semua radas yang telah digunakan dalam disinfektan selepas menjalankan eksperimen.

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 24 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan 4 : Soalan Objektif SPM Sebenar 1 Apakah suhu optimum bagi pertumbuhan bakteria yang menyebabkan penyakit pada manusia? A 0 0C B 25 0C C 37 0C D 60 0C 2 Mengapa daging yang disimpan di dalam peti sejuk dapat dikekalkan kesegarannya? A Enzimnya telah dimusnahkan B Mikroorganisma telah dibunuh C Aktiviti mikroorganisma meningkat D Kadar pertumbuhan mikroorganisma diperlahankan 3 Jadual menunjukkan keputusan eksperimen untuk mengkaji kesan suhu terhadap pertumbuhan bakteria. Suhu/ 0C Saiz koloni bakteria selepas 24 jam / mm 5 2 15 5 25 8 35 11 60 3 Apakah suhu yang paling sesuai bagi pertumbuhan bakteria? A 5 0C B 15 0C C 35 0C D 60 0C 4 Suhu manakah yang akan memusnahkan mikroorganisma dan sporanya? A 0 0C B 37 0C C 60 0C D 120 0C Soalan Klon SPM 2015 (Bahagian B) 1 Rajah 1 menunjukkan mikroorganisma W, X, Y dan Z. Rajah 1 a) Kelaskan W, X, Y dan Z berdasarkan ciri-ciri berikut: Boleh menghasilkan makanan sendiri Tidak boleh menghasilkan makanan sendiri Tuliskan jawapan anda di ruang yang disediakan di bawah. b) i) Berdasarkan Rajah 1, namakan kumpulan mikroorganisma yang boleh menghasilkan makanan sendiri. ………………………………………………………………………………………………………… ii) Namakan proses yang dijalankan oleh kumpulan mikroorganisma dalam 1(b)(i) untuk menghasilkan makanan sendiri. …………………………………………………………………………………………………………

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 25 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan 1 : Soalan Bahagian A (Kemahiran Proses Sains SPM Sebenar) 1 Rajah menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji kesan suhu terhadap pertumbuhan bakteria, Bacillus subtilis. Selepas dua hari, keadaan bubur nutrient dalam setiap tabung uji diperhatikan. Keputusan direkodkan dalam Jadual 1. Tabung uji Suhu/ 0C Keadaan bubur nutrien K 5 Sedikit keruh L 37 Keruh M 70 Sedikit keruh Jadual 1 a) Nyatakan pembolehubah dalam eksperimen ini Dimanipulasikan : ………………………………………………………………………. Bergerak balas : ………………………………………………………………………. Dimalarkan : ………………………………………………………………………. b) Nyatakan hipotesis bagi eksperimen ini. ……………………………………………………………………………………………………………………….. c) Nyatakan satu pemerhatian daripada dapatan Jadual 1 di atas. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………….. d) Nyatakan inferens yang boleh dibuat berdasarkan eksperimen ini. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………….. e) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi bakteria. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………..

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 26 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan 2 : Soalan Bahagian A (Kemahiran Proses Sains SPM Sebenar) 2 Rajah 2 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji kesan cahaya terhadap pertumbuhan mikroorganisma. Rajah 2 a) Nyatakan pembolehubah dalam eksperimen ini Dimanipulasikan : ………………………………………………………………………. Bergerak balas : ………………………………………………………………………. Dimalarkan : ………………………………………………………………………. b) Nyatakan hipotesis bagi eksperimen ini. ……………………………………………………………………………………………………………………….. c) Nyatakan satu pemerhatian daripada dapatan Rajah 2 di atas. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………….. d) Nyatakan inferens yang boleh dibuat berdasarkan eksperimen ini. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………….. e) Berdasarkan Rajah 2, apakah mikroorganisma X? Tandakan (√) bagi jawapan anda. Kulat Alga Virus f) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi pertumbuhan mikroorganisma. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………..

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 27 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan 3 : Kemahiran Proses Sains SPM Sebenar Bahagian A 3 Rajah 3 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji kesan pH ke atas pertumbuhan bakteria. Rajah 3 Selepas dua hari, keadaan campuran dalam setiap tabung uji diperhatikan. Jadual 3 menunjukkan keputusan eksperimen ini. Tabung uji Nilai pH Kekeruhan campuran P Asid (pH kurang daripada 7) Kurang keruh Q Alkali (pH lebih daripada 7) Kurang keruh R Neutral (nilai pH 7) Sangat keruh Jadual 3 a) Nyatakan pembolehubah dalam eksperimen ini. Dimanipulasikan : ……………………………………………………………………………… Bergerak balas : ……………………………………………………………………………… Dimalarkan : ……………………………………………………………………………… b) Berdasarkan Jadual 3, i) Apakah keadaan paling sesuai untuk pertumbuhan bakteria? …………………………………………………………………………………………………………………… ii) Nyatakan satu pemerhatian daripada eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………… iii) Nyatakan inferens yang dapat anda buat. …………………………………………………………………………………………………………………… c) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi neutral. …………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………….

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 28 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 29 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan 4 : Kemahiran Proses Sains SPM Sebenar Bahagian A (Kesan kelembapan) 4 Rajah 4 menunjukkan pemerhatian terhadap kasut yang disimpan di dalam almari bagi dua situasi berbeza. Rajah 4 a) Nyatakan tujuan bagi eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………………. b) Nyatakan pembolehubah dalam eksperimen ini. Dimanipulasikan : ……………………………………………………………………………… Bergerak balas : ……………………………………………………………………………… Dimalarkan : ……………………………………………………………………………… c) Berdasarkan pemerhatian tersebut, i) Apakah keadaan paling sesuai untuk pertumbuhan kulat? …………………………………………………………………………………………………………………… ii) Nyatakan satu pemerhatian daripada eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………… iii) Nyatakan inferens yang dapat anda buat. …………………………………………………………………………………………………………………… d) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………………. e) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi kulat. …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. f) Tandakan (√) menunjukkan mikroorganisma yang terlibat. Tompokan kelabu Tiada perubahan Musim tengkujuh Musim panas

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 30 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan 5 : Kemahiran Proses Sains SPM Sebenar Bahagian A (Kesan nutrien) 5 Rajah 5 menunjukkan susunan radas untuk mengkaji salah satu faktor terhadap pertumbuhan bakteria. Rajah 5 Piring Petri tersebut dilekatkan dengan pita selofan, kemudian diterbalikkan dan disimpan di dalam almari gelap selama tiga hari. Jadual 5 menunjukkan keputusan selepas tiga hari. Piring Petri Bilangan koloni bakteria A Banyak koloni B Sedikit koloni Jadual 5 a) Berdasarkan Jadual 5, nyatakan satu inferens bagi pemerhatian di atas. …………………………………………………………………………………………………………………….. b) Nyatakan pemboleh ubah yang ditetapkan dalam eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………….. c) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………….. d) Bandingkan pemerhatian yang diperoleh daripada eksperimen di atas. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. e) Apakah faktor yang dikaji dalam eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………….. f) Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan definisi secara operasi bagi pertumbuhan bakteria …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. Larutan kultur bakteria Bacillus sp. dan agar-agar nutrien steril Larutan kultur bakteria Bacillus sp. dan agar-agar tanpa nutrien steril

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 31 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 1.2 Mikroorganisma Berfaedah Aplikasi Mikroorganisma Berfaedah dalam Kehidupan Harian Potesi Kegunaan Mikroorganisma dalam Bioteknologi dan Kelestarian Alam Sekitar Bioteknologi hijau Penggunaan mikroorganisma untuk merawat sisa kumbahan dan menghasilkan ekoenzim melalui penapaian sisa pertanian Larutan Pembersih Ekoenzim Ekoenzim merupakan hasil semula jadi daripada sisa pertanian seperti sisa buah-buahan atau sayur-sayuran yang diolah melalui proses penapaian Perbezaan antara larutan pembersih ekoenzim dan bahan pencuci kimia Aspek Jenis pencuci Larutan pembersih ekoenzim Bahan pencuci kimia Proses penghasilan Penapaian sisa pertanian Penggunaan bahan kimia Tindakan terhadap lemak dan gris Enzim dalam ekoenzim menguraikan lemak dan gris kepada molekul yang lebih kecil Surfaktan dalam bahan pencuci kimia mengemulsikan lemak dan gris kepada buih Mudah digunakan Tidak perlu disental kerana lemak dan gris mudah ditanggalkan Perlu disental dengan kuat Saliran tersumbat Molekul kecil yang dihasilkan oleh enzim tidak menyumbatkan saliran Buih yang dihasilkan oleh surfaktan menyumbatkan saliran Kos Rendah Tinggi Penghasilan sisa Kurang Banyak Alam sekitar Mesra alam Mencemarkan alam sekitar Aplikasi mikroorganisma berfaedah Pertanian Pencernaan haiwan - Bifidobacteria sp. Bakteria penitritan - Nitrobacter sp. Nitrosomonas sp. Perubatan Vaksin - Rotavirus -Salmonella sp. -Poliovirus Antibiotik seperti penisilin -Penicillium chrysogenum Hormon seperti insulin -DNA Rekombinan E.coli Perindustrian Minuman -Lactobacillus bulgaricus Barangan kulit -Lactobacillus subtilis -Bifidobacteria sp. Makanan -Yis

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 32 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Serum Bakteria Lactobacillus sp. Serum ini digunakan untuk merawat air sisa dan enap cemar dalam sistem saliran Latihan Prestasi 1 Namakan dua contoh mikroorganisma berfaedah dalam setiap bidang berikut: a) Perubatan ………………………………………………………………………………………………………………………. b) Pertanian ………………………………………………………………………………………………………………………. c) Perindustrian ………………………………………………………………………………………………………………………. 2 Nyatakan dua contoh makanan yang menggunakan mikroorganisma dan namakan mikroorganisma tersebut. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. 3 Apakah ekoenzim? ……………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………….. Nyatakan satu kegunaan ekoenzim ……………………………………………………………………………………………………………………….. 4 Berikan tiga kegunaan serum bakteria Lactobacillus sp. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………….. Kegunaan serum bakteria Menyingkirkan bau busuk Membantu pencernaan haiwan ternakan Membuat kompos Memajukan industri perikanan Menghasilkan enzim Merawat sisa kumbahan

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 33 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Rajah 1 menunjukkan sejenis mikroorganisma. Rajah 1 a) Namakan jenis kumpulan mikroorganisma tersebut. …………………………………………………………………………………………………………………….. b) Apakah bentuk mikroorganisma tersebut? …………………………………………………………………………………………………………………….. c) Namakan satu bahan yang membina dinding sel tersebut. …………………………………………………………………………………………………………………….. d) Namakan mikroorganisma tersebut. …………………………………………………………………………………………………………………….. e) Apakah produk yang dihasilkan menggunakan mikroorganisma yang dinamakan di (d) membantu dalam bidang bioteknologi dan kelestarian alam sekitar? …………………………………………………………………………………………………………………….. f) Apakah kegunaan produk yang dihasilkan di (e) dalam membantu alam sekitar? …………………………………………………………………………………………………………………….. g) Nyatakan lima keadaan yang membantu pertumbuhan mikroorganisma tersebut. …………………………………………………………………………………………………………………….. h) Tandakan (√) bagi kaedah nutrisi bagi mikroorganisma tersebut. Fotosintesis Saprofit Parasit i) Padankan penamaan mikroorganisma tersebut dengan bentuk asas yang betul. Penamaan Bentuk asas Kokus Rod Vibrio Koma Basilus Pilin Spirilum Sfera

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 34 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 2 a) Nyatakan dua perbezaan antara larutan pembersih ekoenzim dan bahan pencuci kimia. [4 markah] Jawapan: Larutan pembersih ekoenzim Bahan pencuci kimia b) Rajah 2 menunjukkan beberapa bentuk asas bagi bakteria. kokus spirilum Vibrio Rajah 2 Kaji bentuk asas bakteria di atas. Bina satu konsep tentang bakteria. Jawapan anda hendaklah mengandungi aspek berikut: i) Tuliskan satu maklumat daripada Rajah 2. …………………………………………………………………………………………………………………….. [1 markah] ii) Nyatakan dua ciri sepunya bagi bakteria. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. [2 markah] ii) Berikan satu contoh lain bagi bentuk asas bagi bakteria. …………………………………………………………………………………………………………………….. [1 markah] iii) Berikan satu bukan contoh bagi bentuk asas bagi bakteria. …………………………………………………………………………………………………………………….. [1 markah] v) Hubungkaitkan ciri sepunya untuk membina konsep bagi bakteria. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. [1 markah] Bentuk asas bagi bakteria

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 35 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 1.3 Pencegahan dan Rawatan Penyakit yang disebabkan oleh Mikroorganisma 1 Apakah yang dikatakan dengan patogen? Patogen ialah mikroorganisma yang berbahaya yang akan menyebabkan penyakit 2 Teknik Aseptik Merujuk kepada prosedur kesihatan yang dijalankan untuk menghalang jangkitan patogen atau menyingkirkan patogen yang sedia ada 3 Frasa ‘mencegah lebih baik daripada merawat’ Mencegah seseorang daripada dijangkiti oleh patogen adalah lebih baik daripada merawat seseorang yang telah dijangkiti 4 Terdapat 5 teknik aseptik iaitu: A Pensterilan Pensterilan bermaksud proses membunuh atau menyingkirkan mikroorganisma daripada sesuatu objek atau persekitaran. Beberapa kaedah pensterilan iaitu: Kaedah pensterilan bergantung kepada jenis mikroorganisma yang akan dimusnahkan atau disingkirkan. Contohnya, a) Suhu di dalam autoklaf yang melebihi 1300C dapat membunuh mikroorganisma dan sporanya. b) Penapis mikron digunakan untuk menapis zarah-zarah seni dan mikroorganisma (0.1 µm – 10 µm) daripada air atau cecair. B Pendidihan Pendidihan air pada suhu 1000C digunakan untuk membunuh mikroorganisma pada kegunaan harian sepeti botol susu, jarum suntikan dan peralatan doktor gigi. C Antiseptik Antiseptik ialah bahan kimia yang dapat disapukan pada permukaan kulit manusia atau luka untuk mencegah jangkitan patogen. Contoh antiseptic ialah acriflavine (ubat kuning), povidone dan alcohol isopropyl 70 % (IPA) Sesetengah antiseptic seperti acriflavine dan povidone dapat membunuh mikroorganisma dan sesetengah antiseptic seperti proflavine menyekat atau menghalang pertumbuhan mikroorganisma Alkohol isopropyl 70% dapat digunakan sebagai agen pensterilan dan antiseptic D Disinfektan Disinfektan merupakan bahan kimia yang digunakan pada benda bukan hidup seperti cadar, tandas dan kolam renang uantuk membunuh mikroorganisma teruatama patogen. Disinfektan tidak sesuai untuk kulit atau luka Contoh disinfektan dalam kehidupan harian ialah bahan peluntur, hydrogen peroksida dan cecair klorin E Sinaran Sinaran mengion seperti sinaran ultraungu, sianr-X dan sinar gama dapat digunakan untuk membunuh mikroorganisma Sinaran ini menembusi ke dalam sel mikroorganisma dan memusnahkannya Sebagai contoh, sinar ultraungu digunakan untuk membunuh mikroorganisma di dalam bilik bedah Teknik aseptik Pensterilan Pendidihan Penggunaan antiseptik Penggunaan disinfektan Penggunaan sinaran Kaedah pensterilan Haba - Autoklaf Bahan kimia - Sabun Sinaran - Sinaran ultraungu Tekanan tinggi - Periuk tekanan Penapis - Penapis mikron

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 36 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Apakah dimaksudkan dengan patogen? …………………………………………………………………………………………………………………………. 2 Takrifkan maksud teknik aseptik. …………………………………………………………………………………………………………………………. 3 Nyatakan lima teknik aseptik …………………………………………………………………………………………………………………………. 4 Jelaskan maksud bagi teknik-teknik yang telibat a) Pensterilan …………………………………………………………………………………………………………………… b) Pendidihan …………………………………………………………………………………………………………………… c) Antiseptik …………………………………………………………………………………………………………………… d) Disinfektan …………………………………………………………………………………………………………………… 5 Nyatakan jenis sinaran yang mengion yang telibat dalam teknik aseptik melalui kaedah sinaran …………………………………………………………………………………………………………………………. 6 Nyatakan lima kaedah pensterilan bagi membunuh mikroorganisma daripada objek. …………………………………………………………………………………………………………………………. 7 Nyatakan teknik aseptik yang sesuai bagi situasi di bawah: a) Disapu untuk permukaan kulit manusia atau luka : ………………………………………………… b) Untuk membersihkan botol susu atau jarum suntikan : …………………………………………….. c) Digunakan untuk mencuci kolam renang : …………………………………………………………… d) Untuk membunuh mikroorganisma di dalam bilik bedah : ………………………………………… 8 Namakan bahan kimia yang menjadi sebagai antiseptic dan juga agen pensterilan. …………………………………………………………………………………………………………………………. 9 Namakan tiga contoh bagi antiseptik …………………………………………………………………………………………………………………………. 10 Namakan alat yang digunakan untuk menapis zarah-zarah seni daripada air ………………………………………………………………………………………………………………………….

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 37 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Antibiotik 1 Apakah yang dikatakan dengan antibiotik? Antibiotik ialah ubat yang digunakan untuk merawat jangkitan yang disebabkan oleh bakteria 2 Antibiotik tidak berkesan terhadap jangkitan virus seperti demam biasa, selsema dan batuk 3 Apakah yang dimaksudkan dengan kerintangan antibiotik? Kerintangan antibiotik ialah apabila antibiotik hilang keupayaan untuk membunuh bakteria. Oleh itu, antibiotik tidak lagi berkesan untuk merawat jangkitan bakteria. 4 Apakah punca-punca berlakunya kerintangan antibiotik? Penggunaan antibiotik yang berlebihan Penggunaan antibiotik yang tidak tepat, contohnya merawat jangkitan yang disebabkan oleh virus seperti sakit tekak, demam, selesema dan batuk biasa dengan antibiotik Tidak mengambil antibiotik dalam tempoh yang ditetapkan 5 Apakah risiko kerintangan antibiotik? Akan menyebabkan mudah terdedah kepada lebih banyak penyakit Latihan Prestasi 1 Takrifkan maksud bagi antibiotik. ………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………….. 2 Jangkitan mikroorganisma manakah yang sesuai bagi penggunaan antibiotik? ………………………………………………………………………………………………………………………….. 3 Berikan dua contoh penyakit yang disebabkan oleh mikroorganisma yang dinamakan di (2). ………………………………………………………………………………………………………………………….. 4 Apakah yang dikatakan dengan kerintangan antibiotik? ………………………………………………………………………………………………………………………….. 5 Nyatakan tiga punca berlakunya kerintangan antibiotik. ………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………….. 6 Apakah implikasi terhadap kerintangan antibiotik ini? ………………………………………………………………………………………………………………………….. 7 Apakah yang dimaksudkan dengan frasa ‘ Makan sehingga habis’ pada preskripsi ubat jenis antibiotik yang dibekalkan kepada pesakit? ………………………………………………………………………………………………………………………….. 8 Apakah kandungan di dalam antibiotik? …………………………………………………………………………………………………………………………..

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 38 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Eksperimen 1.3 1 Mengkaji kesan kepekatan antibiotik (penisilin) terhadap pertumbuhan bakteria (Bacillus sp.) Tujuan : Untuk mengkaji kesan kepekatan antibiotik (penisilin) terhadap pertumbuhan bakteria (Bacillus sp.) Penyataan masalah : Apakah kesan kepekatan antibiotik terhadap pertumbuhan bakteria? Hipotesis : Semakin tinggi kepekatan antibiotik, semakin rendah pertumbuhan bakteria. Pemboleh ubah Dimanipulasikan : Kepekatan antibiotik Bergerak balas : Luas kawasan jernih // Diameter kawasan jernih Dimalarkan : Jenis bakteria (Bacillus sp.) Bahan dan radas: Larutan kultur bakteria, agar-agar nutrien steril, empat ceper kertas turas berdiameter 6 mm, larutan penisilin dengan kepekatan yang berlainan seperti 10%, 20% dan 30% (atau ceper kertas turas berdiameter 6 mm dan tiga ceper penisilin yang berpekatan yang berlainan seperti 10, 20 dan 30 unit penisilini), air suling, pen penanda, pita selofan Radas : piring petri dengan penutup, picagari, forceps steril dan kertas grid lut sinar. Prosedur : 1 Rajah 1 menunjukkan susunan radas eksperimen ini. Rajah 1 a) Tuangkan 1 cm3 larutan kultur bakteria Bacillus sp. ke atas agar-agar nutrien steril di dalam piring Petri b) Gunakan forceps steril untuk meletakkan ceper kertas turas yang direndam dalam air suling dan larutan penisilin dengan kepekatan 10%, 20% dan 30% ke atas agar-agar nutrien dan kultur bakteria Bacillus sp. di dalam piring Petri seperti Rajah 1. 2 Tutup piring Petri itu dengan pita selofan dan terbalikkannya. Kemudian disimpan di dalam almari yang gelap pada suhu bilik selama tiga hari. 3 Selepas tiga hari, keluarkan piring Petri dari almari tersebut. 4 Perhatikan kawasan jernih yang mengelilingi setiap ceper kertas turas di dalam piring Petri. Lakarkan pemerhatian. 5 Ukur luas kawasan jernih dengan menggunakan kertas grid lut sinar. Pemerhatian : Kepekatan antibiotik (% atau unit) Luas kawasan jernih (cm2 ) 0 10 20 30 Kesimpulan : …………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………….. Piring petri Ceper kertas turas yang direndam dalam larutan penisilin 20% (atau ceper penisilin 20 unit penisilin) Ceper kertas turas yang direndam dalam larutan penisilin 30% (atau ceper penisilin 30 unit penisilin) Ceper kertas turas yang direndam dalam larutan penisilin 10% (atau ceper penisilin 10 unit penisilin) Agar-agar nutrien steril dan kultur bakteria Bacillus sp. Ceper kertas turas yang direndam dalam air suling

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 39 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Rajah 1 menunjukkan pemerhatian terhadap dua piring Petri selepas tiga hari disimpan pada suhu 370C di tempat yang gelap. Ceper kertas turas larutan penisilin B dan C dengan kepekatan yang berbeza diletakkan di atas permukaan agar-agar nutrien steril di dalam piring Petri. Rajah 1 a) Berdasarkan Rajah 1, nyatakan satu pemerhatian bagi eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. b) Nyatakan satu inferens bagi pemerhatian anda di (a). …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. c) Nyatakan pemboleh ubah yang terlibat Pemboleh ubah dimanipulasikan : ………………………………………………………………………… Pemboleh ubah bergerak balas : ………………………………………………………………………….. Pemboleh ubah dimalarkan : ………………………………………………………………………………. d) Nyatakan satu hipotesis bagi eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. e) Ceper kertas turas manakah yang berkepekatan lebih tinggi? …………………………………………………………………………………………………………………….. f) Penisilin adalah sejenis antibiotik. Definisikan secara operasi bagi penislin bagi eksperimen ini. …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. Kawasan jernih Koloni bakteria Kawasan jernih

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 40 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Kaedah Rawatan Penyakit Berjangkit Latihan Prestasi 1 Namakan tiga contoh penyakit berjangkit …………………………………………………………………………………………………………………………. 2 Nyatakan penyebab penyakit berjangkit berikut: Kayap : …………………………………………………………………………. Athlete’s foot : ………………………………………………………………… Pneumonia : …………………………………………………………………… 3 Nyatakan jenis bahan yang digunakan untuk merawat penyakit berjangkit berikut: Kayap : …………………………………………………………………………. Athlete’s foot : ………………………………………………………………… Pneumonia : …………………………………………………………………… 4 Padankan contoh ubat yang sesuai digunakan untuk merawat penyakit berjangkit berikut: Athlete’s foot Penisilin Kayap Acyclovir Pneumonia Clotrimazole 5 Padankan punca penyebab penyakit berjangkit dengan betul. Athlete’s foot Varicella-zoster Kayap Streptococcus pneumoniae Pneumonia Trichophyton rubrum Penyakit Berjangkit Pneumonia disebabkan oleh Streptococcus pneumoniae (bakteria) Dirawat menggunakan: Antibiotik Penisilin Athlete's foot Disebabkan oleh Trichophyton rubrum (Fungi) Dirawat menggunakan: Antifungal Clotrimazole Kayap Disebabkan oleh Varicella-zoster (Virus) Dirawat menggunakan: Antiviral Acyclovir

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 41 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi - Soalan Objektif Bab 1 : Mikroorganisma 1 Maklumat berikut menunjukkan mikroorganisma yang terdapat di badan manusia. Di manakah flora normal ini ditemui? A Kulit B Uretra C Usus kecil D Salur pernafasan 2 Maklumat berikut menunjukkan mikroorganisma yang terdapat di badan manusia. Di manakah flora normal ini ditemui? A Kulit B Uretra C Usus kecil D Salur pernafasan 3 Maklumat di bawah mengenai mikroorganisma X. Apakah X? A Alga B Bakteria C Fungi D Protozoa 4 Mikroorganisma manakah dikategorikan paling seni? A Bakteria B Fungi C Protozoa D Virus 5 Mikroorganisma manakah boleh dilihat dengan mata kasar? A Yis A Bakteria C Mukor C Protozoa 6 Antara yang berikut yang manakah bukan faktor pertumbuhan mikroorganisma? A Cahaya B Kelembapan C Nilai pH D Tekanan 7 Keadaan manakah menyebabkan bilangan koloni bakteria akan bertambah? A Suhu 700C D Tekanan 1 atm C Cahaya terang D Kelembapan tinggi 8 Maklumat berikut mengenai mikroorganisma berfaedah yang membantu dalam suatu bidang. Apakah bidang yang terlibat? A Perindustrian B Pertanian C Perlombongan D Perubatan 9 Antara mikroorganisma berfaedah berikut, yang manakah membantu dalam penyediaan minuman? A Penicillium chrysogenum B Salmonella sp. C Lactobacillus bulgaricus D Bifidobacteria sp. Staphylococcus sp. Streptococcus sp. Escherichia coli Lactobacillus sp. Merupakan unisel Membiak secara pembentukan spora Sama habitat dengan Trichophyton rubrum Nitrobacter sp. Nitrosomonas sp.

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 42 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 10 Antara yang berikut, manakah benar mengenai larutan pembersih ekoenzim? A Penggunaan bahan kimia B Memerlukan sentalan yang kuat C Penghasilan sisa yang kurang D Melibatkan kos yang tinggi 11 Maklumat berikut mengenai mikroorganisma berfaedah. Apakah mikroorganisma tersebut? A E.coli B Penicillium chrysogenum C Lactobacillus sp. D Nitrobacter sp. 12 Antara yang berikut, yang manakah bukan teknik aseptik? A Penggunaan antiseptik B Penggunaan antibiotik C Penggunaan disinfektan D Penggunaan sinaran 13 Antara kaedah pensterilan berikut, manakah sesuai bagi menyingkirkan zarah seni daripada air? A Autoklaf B Periuk tekanan C Penapis mikron D Sabun 14 Apakah kaedah sesuai untuk membunuh mikroorganisma bagi jarum suntikan di klinik? A Sinaran ultrungu B Periuk tekanan C Pendidihan D Disinfektan 15 Apakah bahan kimia yang sesuai untuk merawat luka? A Penisilin B Antiseptik C Cecair klorin D Hidrogen peroksida 16 Antara bahan kimia berikut, manakah merupakan antiseptik dan agen pensterilan? A Acriflavine B Povidone C Isopropil 70% D Hidrogen peroksida 17 Antara sinaran berikut, manakah tidak digunakan untuk membunuh mikroorganisma? A Sinar ultraungu B Sinar-X C Sinar gama D Sinar beta 18 Rajah 1 menunjukkan keputusan suatu eksperimen. Rajah 1 Antara yang berikut, kawasan manakah merupakan kepekatan antibiotik yang tinggi? A P B Q C R D S ~MODUL BAB 1 – MIKROORGANISMA TAMAT~ Merawat sisa kumbahan Membantu pencernaan haiwan Menyingkirkan bau busuk P Q R S Piring Petri Agar-agar nutrien steril dan kultur bakteria Ceper kertas turas yang direndam dalam larutan antibiotik

2.1 Gizi Seimbang dan Nilai Kalori 1 Apakah yang dikatakan dengan gizi seimbang? Gizi seimbang ialah pemakanan yang mengandungi semua kelas makanan yang diperlukan oleh badan seseorang dalam kuantiti yang betul 2 Kelas makanan terdiri daripada protein, karbohidrat, vitamin, garam mineral, pelawas, air, dan lemak 3 Faktor-faktor mempengaruhi pengambilan keperluan kalori ialah jantina, saiz badan, suhu, usia dan aktiviti fizikal 4 Apakah yang dikatakan dengan malnutrisi? Malnutrisi ialah kekurangan dan kelebihan kelas makanan 5 Contoh-contoh masalah kesihatan yang disebabkan oleh malnutrisi ialah a) Goiter (Kekurangan iodin) b) Skurvi (Gusi berdarah akibat kekurangan vitamin C) c) Marasmus d) Kwasyiorkor (Kekurangan protein) e) Riket (Kekurangan Vitamin D dan kalsium) 6 Konsep Pinggan Sihat Malaysia (SukuSukuSeparuh) Aplikasi Konsep Pinggan Sihat Malaysia dalam Kehidupan Seharian Makan 3 hidangan utama yang sihat dalam sehari Makan 1 hingga 2 snek yang sihat di antara waktu makan jika perlu Lebihkan pemakanan makanan berbijirin Kurangkan makanan bergoreng dan bersantan Makan makanan yang dimasak di rumah lebih kerap Latihan Prestasi 1 Apakah maksud gizi seimbang? ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 2 Nyatakan tiga contoh malnutrisi ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 3 Apakah yang dimaksudkan dengan malnutrisi? ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 4 Jelaskan konsep Pinggan Sihat Malaysia ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. TEMA: PENYENGGARAAN DAN KESINAMBUNGAN HIDUP BAB 2 : NUTRISI DAN TEKNOLOGI MAKANAN Isi suku pinggan dengan nasi atau sumber karbohidrat yang lain Isi suku pinggan dengan ikan atau sumber protein yang lain Isi separuh pinggan dengan buah dan sayur

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 2 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Nilai Kalori Makanan 1 Nilai kalori atau nilai tenaga bagi sesuatu makanan ialah jumlah tenaga yang dibebaskan daripada pengoksidaan atau pembakaran 1 g makanan tersebut dengan lengkapnya 2 Unit kalori tenaga Tenaga yang dibebaskan oleh pengoksidaan atau pembakaran makanan diukur dalam unit kalori(cal), kilokalori (kcal), joule (J) atau kilojoule (kJ) Apakah unit SI bagi tenaga? Joule per kilogram (J kg-1 ) 3 1 kalori (cal) --= 4.2 joule (J) 1 kilokaori (kcal) = 4 200 joule (J) = 4.2 kilojoule (kJ) 4 Pengukuran Nilai Kalori dalam Makanan Pengukuran nilai kalori dalam makanan dapat dilakukan dengan cara menggunakan radas khas yang dikenali sebagai kalorimeter bom 5 Jadual 1 menunjukkan contoh nilai kalori bagi karbohidrat, lemak dan protein Kelas makanan Karbohidrat Lemak Protein Nilai kalori (kJ g-1 ) 16.7 37.6 16.7 Jadual 1 6 Makanan yang Berlainan dan Anggaran Nilai Kalori Nilai kalori dalam makanan dapat ditentukan melalui kuantiti karbohidrat, protein dan lemak yang terkandung dalam makanan tersebut. Kelas Makanan Sumber Nilai kalori (kJ g-1 ) Karbohidrat Nasi 15.04 Roti putih 10.60 Gula kasar 16.50 Lemak Minyak sawit 38.00 Mentega 31.20 Protein Daging ayam 8.27 Daging lembu 13.11 Pelawas Kubis 0.34 Timun 0.55 Penghadang Kaki retort Plastisin Jarum Sampel makanan Air suling Tabung didih Kapas Termometer

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 3 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Apakah dimaksudkan dengan nilai kalori? …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… 2 Apakah unit SI bagi nilai kalori? …………………………………………………………………………………………………………………………… 3 Namakan radas khas yang digunakan untuk mengukur nilai kalori makanan? …………………………………………………………………………………………………………………………… 4 Berapakah nilai dalam unit joule bagi 1 kalori? …………………………………………………………………………………………………………………………… 5 Rajah 1 menunjukkan carta pai pecahan nilai kalori bagi suatu makanan. Rajah 1 Apakah makanan yang sesuai bagi carta di atas? A Gula B Daging C Minyak sawit D Beras 6 Rajah 2 menunjukkan carta pai pecahan nilai kalori bagi suatu makanan. Rajah 2 Apakah makanan yang sesuai bagi carta di atas? A Gula B Daging C Minyak sawit D Beras 7 Rajah 3 menunjukkan carta pai pecahan nilai kalori bagi suatu makanan. Rajah 3 Apakah makanan yang sesuai bagi carta di atas? A Gula B Daging C Minyak sawit D Beras 100% karbohidrat 100% lemak Karbohidrat Air Protein Lemak

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 4 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi : 1 a) Terangkan dua contoh malnutrisi yang dialami oleh sesetengah masyarakat. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. [4 markah] b) Ahmad telah pergi ke sebuah kedai roti untuk membeli sebungkus sandwic yang sihat untuk sarapan paginya. Namun, di kedai tersebut terdapat tiga jenis sandwich seperti dalam Rajah 1 berserta kandungannya. Cadangkan sandwic manakah yang perlu dibeli oleh Ahmad bagi sarapan paginya. Jawapan anda hendaklah mengandungi aspek-aspek berikut: i) Tujuan pemilihan ………………………………………………………………………………………………………………………. [1 markah] ii) Terangkan kebaikan tiga kelas makanan yang ada dalam ketiga-tiga sandwic tersebut. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. [3 markah] iii) Pilih sandwic paling sesuai. ………………………………………………………………………………………………………………………. [1 markah] iv) Berikan sebab kepada pemilihan anda. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. [1 markah] Sandwic A 2 keping roti putih 2 g mentega 100 g daging lembu 5 g timun Sandwic B 2 keping roti putih 100 g daging ayam 2 g mentega Sandwic C 2 keping roti putih 2 g mentega 100 g daging ayam 5 g kubis

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 5 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 2 Rajah 2 menunjukkan sebuah pinggan mengikut Konsep Pinggan Sihat Malaysia. Rajah 2 a) Dengan menggunakan jawapan di bawah, tuliskan contoh makanan yang sepatutnya berada di P dan Q dengan betul. [2 markah] b) Apakah yang dikatakan gizi seimbang? …………………………………………………………………………………………………………………….. [1 markah] c) Apakah yang perlu dipraktikkan dalam amalan berkonsepkan Pinggan Sihat Malaysia dalam kehidupan seharian? …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. [1 markah] d) Amalan makan 1 hingga 2 snek yang sihat di antara waktu makan jika perlu merupakan salah satu amalan yang baik. Cadangkan satu contoh snek yang sihat. …………………………………………………………………………………………………………………….. [1 markah] e) Tandakan (√) bagi hidangan yang memenuhi konsep Pinggan Sihat Malaysia. [1 markah] P : …………………………. Q: …………………………. Ikan Daging Sayur-sayuran Nasi Protein Karbohidrat Sayur / Buah Protein Sayur / Buah Karbohidrat Karbohidrat Sayur / Buah Protein

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 6 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Eksperimen 2.1 Tujuan : Untuk menganggarkan nilai kalori dalam beberapa sampel makanan dengan menggunakan kalorimeter Penyataan masalah : Sampel makanan manakah yang mempunyai nilai kalori yang paling tinggi? Hipotesis : Kacang tanah mempunyai nilai kalori yang lebih tinggi berbanding roti dan ikan bilis. Pemboleh ubah : Dimanipulasikan : Jenis sampel makanan Bergerak balas : Perubahan suhu // Nilai kalori makanan Dimalarkan : Jisim air Bahan dan radas : 1 g kacang tanah, 1 g roti, 1 g ikan bilis, air suling, kaki retort, tabung didih, thermometer, penghadang, plastisin dan jarum. Prosedur : Sediakan susunan radas seperti Rajah 1 Rajah 1 1. Rekodkan jenis sampel makanan dan jisimnya, jisim air di dalam kalorimeter dan suhu awal, T1 pada termometer dalam jadual. 2. Gunakan pemetik api untuk menyalakan sampel makanan 3. Perhatikan dan rekodkan suhu akhir, T2 selepas sampel makanan habis terbakar. Keputusan: Sampel makanan Kacang tanah Ikan bilis Roti Jisim sampel makanan (g) 1 1 1 Jisim air (g) 10 10 10 Suhu awal, T1 ( 0C) Suhu akhir, T2, (0C) Perubahan suhu, T2 – T1 ( 0C) Analisis data: Hitungkan dan rekodkan nilai kalori bagi setiap sampel makanan dengan menggunakan formula berikut: Nilai kalori makanan : 4.2 J g-1 0C -1 X Jisim air (g) x Perubahan suhu air (0C) Jisim sampel makanan (g) x 1000 Sampel makanan Kacang tanah Ikan bilis Roti Nilai kalori (kJ g-1 ) Penghadang Kaki retort Plastisin Jarum Sampel makanan Air suling Tabung didih Kapas Termometer

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 7 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Kesimpulan: 1 Adakah hipotesis diterima? …………………………………………………………………………………………………………………………… 2 Apakah kesimpulan bagi eksperimen ini? …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… Perbincangan: 1 a) Adakah nilai kalori dalam sampel makanan yang ditentukan dengan menggunakan kalorimeter lebih besar atau lebih kecil daripada nilai kalori dalam sampel makanan yang sebenar? …………………………………………………………………………………………………………………………… b) Terangkan jawapan anda. …………………………………………………………………………………………………………………………… 2 Namakan satu contoh sampel makanan yang digunakan untuk menganggarkan nilai kalori dengan menggunakan kalorimeter bagi setiap kelas makanan yang berikut: a) Karbohidrat : ……………………………………………………………. b) Lemak : …………………………………………………………………… c) Protein : …………………………………………………………………… 3 Namakan satu kelas makanan yang tidak mempunyai nilai kalori. Berikan sebabnya. …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… 4 Tunjukkan jalan pengiraan bagi data berikut: Sampel makanan Kacang tanah Ikan bilis Roti Jisim sampel makanan (g) 1 1 1 Jisim air (g) 10 10 10 Perubahan suhu, (0C) 75 35 13 Nilai kalori (kJ g-1 ) Gunakan formula : Nilai kalori makanan : 4.2 J g-1 0C -1 X Jisim air (g) x Perubahan suhu air (0C) Jisim sampel makanan (g) x 1000 Kacang tanah : Roti : Ikan bilis :