MODUL ULAS T5 KSSM

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 40 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP B Proses Sentuh Proses Sentuh adalah untuk penghasilan asid sulfurik. Dalam Proses Sentuh , sulfur dibakar dalam udara berlebihan untuk menghasilkan gas sulfur dioksida, SO2 S + O2 SO2 Sulfur Oksigen Sulfur dioksida Gas sulfur dioksida dicampurkan dengan udara yang berlebihan pada suhu 450 0C, tekanan 1 atm dan dialirkan melalui Vanadium(V) oksida, yang berfungsi sebagai mangkin untuk menghasilkan gas sulfur trioksida, SO3 2SO2 + O2 2SO3 Sulfur dioksida Oksigen Sulfur trioksida Gas sulfur trioksida ini dilarutkan dalam asid sulfurik pekat untuk membentuk oleum, H2S2O7 SO3 + H2SO4 H2S2O7 Sulfur trioksida Asid sulfurik Oleum Oleum seterusnya dicairkan dengan air untuk menghasilkan asid sulfurik pekat H2S2O7 + H2O 2H2SO4 Oleum Air Asid sulfurik pekat Latihan Prestasi a) Namakan proses yang terlibat dalam penghasilan asid sulfurik ……………………………………………………………………………………………………………………….. b) Apakah mangkin yang diletakkan dalam Proses Sentuh. ……………………………………………………………………………………………………………………….. c) Apakah keadaan yang diperlukan dalam proses Sentuh ……………………………………………………………………………………………………………………….. Udara kering Sulfur Gas sulfur dioksida, SO2 + Oksigen, O2 Gas sulfur trioksida, SO3 Asid sulfurik pekat Vanadium(V) oksida (mangkin) Gas buangan Oleum, H2S2O7 Asid sulfurik, H2SO4 Air

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 41 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi (Soalan Objektif) 1 Apakah maksud kadar tindak balas? A Pengurangan jumlah hasil tindak balas B Pengurangan jumlah hasil tindak balas dengan masa C Peningkatan jumlah hasil tindak balas dengan masa D Peningkatan jumlah bahan tindak balas dengan masa 2 Graf manakah yang betul menunjukkan perubahan jisim bahan tindak balas yang digunakan secara berlebihan melawan masa? 3 Tindak balas manakah yang mempunyai kadar tindak balas yang paling tinggi? A Pengaratan paip besi B Fotosintesis dalam tumbuhan hijau c Pembakaran ketulan kecil arang batu D Pembentukan stalaktik dan stalagmite dalam gua 4 Sekumpulan murid menjalankan satu eksperimen bagi tindak balas antara serbuk zink dengan asid hidroklorik. Antara yang berikut, apakah kaedah murid tersbeut untuk menentukan kadar tindak eksperimen tersebut? A Menentukan perubahan suhu larutan dengan masa B Menentukan perubahan kepekatan hasil tindak balas dengan masa C Menentukan isi padu hidrogen yang terbebas dengan masa D Menentukan perubahan kepekatan asid hidroklorik dengan masa 5 Rajah 1 menunjukkan susunan radas bagi eksperimen untuk menentukan kadar tindak balas. Rajah 1 Antara yang berikut, teknik manakah yang betul untuk menentukan kadar tindak balas? A Merekod masa sebaik sahaja mendakan mula terbentuk B Merekod masa untuk mendapatkan suhu tertinggi C Merekod masa sebaik sahaja tanda ‘X’ hilang dari pandangan D Merekod masa sehingga nilai pH larutan tetap diperoleh 6 Antara yang berikut, yang manakah faktor yang mempengaruhi kadar tindak balas? A Suhu hasil tindak balas B Kepekatan bahan tindak balas C Nilai pH hasil tindak balas D Saiz kelalang kon yang digunakan 7 Antara yang berikut, faktor manakah yang sesuai bagi sesuatu keadaan yang bersifat gas? A Saiz bahan tindak balas B Suhu bahan tindak balas C Kepekatan bahan tindak balas D Tekanan bahan tindak balas Larutan natrium tiosulfat + larutan asid hidroklorik Kertas putih Tanda ‘X’

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 42 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 8 Rajah 2 menunjukkan graf isi padu gas oksigen terkumpul melawan masa. Rajah 2 Antara titik berikut, yang manakah menunjukkan kadar tindak balas paling tinggi? A P B Q C R D S 9 Jadual 1 menunjukkan jumlah isi padu gas hydrogen yang dikumpulkan dalam suatu tindak balas. Masa (s) 0 30 60 90 120 150 180 210 240 Isi padu gas hidrogen (cm3 ) 0.00 18.00 27.50 35.00 41.50 46.50 50.00 50.00 50.00 Jadual 1 Berapakah kadar tindak balas purata keseluruhan? A 0.152 cm3 s -1 B 0.208 cm3 s -1 C 0.278 cm3 s -1 D 0.310 cm3 s -1 10 Rajah 3 menunjukkan isi padu gas karbon dioksida melawan masa bagi tindak balas antara asid sulfurik dengan ketulan marmar berlebihan. Rajah 3 Berapakah kadar tindak balas purata bagi tindak balas itu? A 1.0 cm3 s -1 B 2.0 cm3 s -1 C 2.5 cm3 s -1 D 3.0 cm3 s -1 Isi padu gas oksigen / cm3 Masa / s Isi padu gas karbon dioksida / cm3 Masa / s

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 43 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 11 Jadual 2 menunjukkan jumlah isi padu gas yang terkumpul pada sela tertentu dalam suatu masa tindak balas. Masa (s) 0 30 60 90 120 150 180 210 Isi padu gas (cm3 ) 0.00 2.00 3.70 5.20 6.40 7.30 8.60 8.60 Jadual 2 Berapakah kadar tindak balas purata dalam minit kedua? A 0.040 cm3 s -1 C 0.053 cm3 s -1 B 0.045 cm3 s -1 D 0.062 cm3 s -1 12 Rajah 4 menunjukkan suatu graf bagi mengkaji kesan saiz bahan tindak balas ke atas kadar tindak balas. Rajah 4 Apakah yang diwakili oleh kecerunan tangen X? A Kadar tindak balas purata dalam 2 minit pertama B Kadar tindak baals purata minit ke-2 C Kadar tindak balas keseluruhan D Kadar tindak balas pada minit ke-2 13 Asid sulfurik dihasilkan dalam industri melalui Proses Sentuh yang melibatkan tiga peringkat. Peringkat manakah yang betul? A Gas sulfur trioksida dilarutkan dalam asid sulfurik pekat B Gas sulfur dioksida dilarutkan dalam asid sulfurik pekat C Gas sulfur trioksida dilarutkan dalam air D Gas sulfur dioksida dilarutkan dalam air 14 Rajah 5 menunjukkan peringkat-peringkat dalam pembuatan asid sulfurik menggunakan prose Sentuh. Oksigen Oksigen Asid sulfurik pekat Bahan X Sulfur Sulfur dioksida Sulfur trioksida Oleum Asid sulfurik Rajah 5 Apakah X? A Air B Oksigen C Sulfur D Sulfur dioksida 15 Pembuatan asid sulfurik melibatkan beberapa tindak balas. Antara persamaan berikut, manakah mewakili tindak balas yang menggunakan mangkin? A S + O2 → SO2 B 2SO2 + O2 → 2SO3 C SO3 + H2SO4 → H2S2O7 D H2S2O7 + H2O → 2H2SO4 Masa / min Isi padu gas karbon dioksida / cm3 Tangen X

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 44 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 16 Maklumat berikut adalah tentang suatu tindak balas. • Menggunakan vanadium(V) oksida sebagai mangkin • Hasil tindak balas bersifat asid apabila larut dalam air Berdasarkan maklumat ini, apakah persamaan tindak balas itu? A S + O2 → SO2 B 2SO2 + O2 → 2SO3 C SO3 + H2SO4 → H2S2O7 D H2S2O7 + H2O → 2H2SO4 17 Asid sulfurik dihasilkan dalam industri melalui Proses Sentuh. Apakah mangkin yang digunakan dalam Proses Sentuh? A Besi B Platinum C Vanadium(V) oksida D Manganat(IV) oksida 18 Persamaan kimia berikut menunjukkan tindak balas bagi proses Haber N2 + 3H2 2NH3 Nitrogen Hidrogen Ammonia Antara beriut yang manakah mewakili mangkin X, suhu Y dan tekanan Z? Mangkin X Suhu Y / oC Tekanan Z / atm A Platinum 900 5 B Platinum 450 1 C Besi 900 450 D Besi 450 200 19 Berapakah nisbah gas nitrogen terhadap gas hydrogen dalam penghasilan ammonia melalui Proses Haber? A 1:2 B 1:3 C 2:1 D 3:1 20 Oleum akan dilarutkan di dalam bahan X untuk menghasilkan asid sulfurik pekat. Apakah X? A Oksigen B Sulfur dioksida C Sulfur trioksida D Air 21 Antara yang berikut, manakah merujuk kepada formula bagi oleum? A SO2 B SO3 C H2S2O7 D H2SO4 22 Apakah nama proses bagi penghasilan ammonia dalam industri? A Penapaian B Penghidrogenan C Sentuh D Haber 23 Apakah nama proses bagi penghasilan asid sulfurik dalam industri? A Penapaian B Penghidrogenan C Sentuh D Haber ~MODUL BAB 4 TAMAT~ Mangkin X Suhu, Y, Tekanan Z

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 2 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 5.1 Pengenalan Sebatian Karbon 1 Sebatian karbon ialah sebatian yang mengandungi unsur karbon, C 2 Sebatian karbon dapat dibahagikan kepada dua bahagian iaitu sebatian karbon organik dan sebatian karbon bukan organik 3 4 Kitar Karbon Kitar karbon menunjukkan bahawa bagaimana unsur karbon dikitar melalui pembentukan atau penguraian sebatian karbon dalam hidupan dan bahan organik di kawasan persekitaran melalui proses-proses seperti respirasi, pembakaran, penguraian dan fotosintesis. Sebatian karbon Sebatian karbon organik Berasal dari benda hidup Contohnya petroleum, sutera, arang batu Sebatian karbon bukan organik Berasal dari benda bukan hidup Contoh batu kapur, karbon dioksida Karbon dioksida di atmosfera Cahaya matahari Fotosintesis Respirasi Tumbuhan hijau Dimakan Respirasi Penguraian Organisma mati Organisma mati Bahan api fosil (petroleum, gas asli, arang batu) Pembakaran bahan api fosil

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 3 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Kitar Karbon Karbon dioksida dibebaskan ke atmosfera melalui tiga proses utama: a) Respirasi Karbon dioksida merupakan sebatian karbon yang dibebaskan ke dalam atmosfera melalui respirasi semua hidupan termasuklah haiwan, tumbuhan dan mikroorganisma. b) Pembakaran Pembakaran bahan api fosil membebaskan karbon dioksida ke dalam atmosfera. Fenomena semula jadi seperti letusan gunung berapi dan pembakaran hutan juga membebaskan karbon dioksida ke dalam atmosfera c) Penguraian Semasa proses pereputan oleh bakteria dan kulat pengurai, karbon dioksida dibebaskan ke dalam atmosfea Karbon dioksida diserap melalui satu proses sahaja iaitu fotosintesis oleh tumbuhan hijau a) Karbon dioksida diserap daripada udara oleh tumbuhan hijau untuk menjalankan proses fotosintesis Apakah kepentingan proses fotosintesis? • Membolehkan tumbuhan hijau membuat makanan sendiri • Membekalkan makanan kepada haiwan • Menambahkan kandungan oksigen dalam udara • Menyingkirkan karbon dioksida berlebihan daripada udara untuk mengekalkan kandungan karbon dioksida dalam udara Latihan Prestasi 1 Apakah maksud kitar karbon? …………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 2 Apakah maksud sebatian karbon organik? …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 3 Apakah maksud sebatian karbon bukan organik? …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 4 Nyatakan proses yang terlibat dalam pembebasan gas karbon dioksida …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 5 Nyatakan proses yang terlibat dalam penyerapan gas karbon dioksida …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 6 Nyatakan tiga kepentingan proses fotosintesis …………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 7 Nyatakan mikroorganisma yang bertindak sebagai pengurai …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 8 Organisma yang mati akan mereput dan akan membentuk bahan api fosil. Berikan 3 contoh bahan api fosil ………………………………………………………………………………………………………………………………………….

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 4 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Rajah 1 menunjukkan suatu kitar semula jadi. Rajah 1 a) Namakan proses P dan Q dalam ruang yang disediakan. b) Namakan kitar semula jadi tersebut. ……………………………………………………………………………………………………………………. c) Nyatakan sumber tenaga dalam kitar yang dinamakan di (b). ……………………………………………………………………………………………………………………. d) Nyatakan dua proses yang terlibat dalam pembebasan gas karbon dioksida ……………………………………………………………………………………………………………………. e) Nyatakan satu proses yang terlibat dalam penyerapan gas karbon dioksida ……………………………………………………………………………………………………………………. f) Namakan proses yang terlibat dalam menghasilkan bahan api fosil ……………………………………………………………………………………………………………………. g) Namakan dua mikroorganisma yang terlibat proses yang dinamakan di(f). ……………………………………………………………………………………………………………………. h) Nyatakan satu kepentingan bagi proses Q dalam membantu kitaran semula jadi ……………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………. Karbon dioksida di atmosfera P : ……………………… Q : ……………………… Bahan api fosil Organisma mati dan mereput Organisma mati dan mereput Respirasi

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 5 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 2 a) Nyatakan dua proses yang terlibat dalam pembebasan gas karbon dioksida ke atmosfera dan nyatakan dua kepentingan proses fotosintesis. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………. b) Nyatakan satu persamaan dan satu perbezaan mengenai sebatian karbon organik dan sebatian karbon bukan organik. Berikan satu contoh bagi setiap sebatian tersebut. Sebatian karbon organik Sebatian karbon bukan organik Persamaan: Perbezaan Contoh: Contoh: c) Rajah 2 menunjukkan beberapa contoh sebatian bukan organik. Rajah 2 i) Berikan satu maklumat daripada Rajah 2 …………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………. ii) Berikan dua ciri sepunya bagi sebatian karbon bukan organik …………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………. iii) Berikan satu contoh lain bagi sebatian karbon bukan organik …………………………………………………………………………………………………………………. iv) Berikan satu bukan contoh sebatian karbon bukan organik …………………………………………………………………………………………………………………. v) Hubungkaitkan ciri sepunya tersebut untuk membina konsep sebatian karbon bukan organik …………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………. Sebatian karbon bukan organik Karbon dioksida Kalsium karbonat Zink karbonat Karbon monoksida

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 6 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 5.2 Hidrokarbon 1 Sebatian hidrokarbon ialah sebatian karbon organik yang terdiri daripada unsur karbon dan hidrogen sahaja. 2 Sebatian Hidrokarbon daripada Sumber Sumber Semula Jadi Pembentukan sebatian hidrokarbon daripada sumber semula jadi adalah seperti berikut: Pembentukan petroleum dan gas asli Pembentukan arang batu Latihan Prestasi 1 Apakah maksud sebatian hidrokarbon? ………………………………………………………………………………………………………………………… 2 Apakah sumber utama berlakunya pembentukan sebatian hidrokarbon berikut: Petroleum : ………………………………………………………………………………………………………… Arang batu : ………………………………………………………………………………………………………. Hidupan laut yang mati terbenam di dasar laut Dasar laut Laut Selepas berjuta-juta tahun, sisa itu tertanam semakin jauh ke dalam dasar laut di bawah lapisan tebal batu dan lumpur Penggabungan kesan tekanan oleh lapisan pasir dan lumpur, haba yang diserap daripada persekitaran dan proses penguraian oleh bakteria mengubah sis aitu menjadi petroleum dan gas asli Laut Gas asli Petroleum Laut Dasar laut Fosil haiwan dan fosil tumbuhan Berjuta-juta tahun dahulu, sisa tumbuhan mati tertanam secara semula jadi di dalam tanah Selepas berjuta-juta tahun, sisa itu tertanam semakin jauh ke dalam tanah di bawah lapisan batu yang tebal Penggabungan kesan tekanan oleh lapisan batu, haba yang diserap daripada persekitaran dan proses penguraian oleh bakteria mengubah fosil tumbuhan menjadi arang batu Arang batu

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 7 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Penyulingan Berperingkat Petroleum 1 Apakah itu petroleum? Petroleum ialah suatu campuran hidrokarbon dan diasingkan melalui proses penyulingan berperingkat sebelum pecahan-pecahan petroleum ini dapat digunakan. 2 Mengapakah proses penyulingan berperingkat digunakan? Kerana pecahan-pecahan petroleum ini mempunyai takat didih yang berbeza Aktiviti 5.2 : Memisahkan petroleum mentah kepada empat pecahan yang berbeza dengan penyulingan berperingkat. Bahan : Petroleum mentah, kayu uji, ais, air dan kapas kaca Radas : Silinder penyukat, tabung didih, kaki retort, tabung uji, rak tabung uji, bikar, getah penyumbat dengan tiub penghantar, termometer ( 0 – 360 OC), penunu Bunsen dan piring sejat Arahan : 1 Isikan 10 cm3 petroleum mentah ke dalam sebuah tabung didih 2 Sediakan susunan radas seperti berikut: 3 Panaskan petroleum mentah di dalam tabung didih perlahan-lahan daripada suhu bilik sehingga suhunya mencapai 800C. 4 Hentikan pemanasan petroleum mentah itu apabila suhunya mencapai 800C. Teruskan proses pemanasan apabila suhunya menurun di bawah 800C 5 Apabila terdapat lebih kurang 1 cm3 hasil penyulingan yang terkumpul di dalam tabung uji, gantikan dengan tabung uji kosong yang lain 6 Label sebagai Pecahan 1 bagi hasil penyulingan yang terkumpul dari suhu bilik sehingga 800C. 7 Ulang Langkah 3 mengumpulkan tiga lagi pecahan petroleum pada julat suhu yang berikut: a) 800C – 1500C dengan hasil penyulingan yang terkumpul dilabel sebagai Pecahan 2 b) 1500C – 2300C dengan hasil penyulingan yang terkumpul dilabel sebagai Pecahan 3 c) 2300C – 2500C dengan hasil penyulingan yang terkumpul dilabel sebagai Pecahan 4 8 Perhatikan dan catat warna setiap pecahan petroleum yang berlabel 1,2,3 dan 4 9 Tuang pecahan petroleum ke dalam pring sejat yang berasingan 10 Perhatikan dan bandingkan kadar pengaliran ataupun kelikatan setiap pecahan petroleum itu 11 Catat kelikatan setiap pecahan petroleum yang diperoleh 12 Nyalakan pecahan petroleum dengan kayu uji bernyala. Kemudian, bandingkan dan catat kebolehbakaran setiap pecahan petroleum itu. Kaki retort termometer (0 – 360 OC) Kapas kaca Panaskan Hasil sulingan Tabung uji Ais Petroleum mentah Tiub penghantar Tabung didih

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 8 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Pemerhatian : Pecahan 1 2 3 4 Julat takat didih 300C – 800C 800C – 1500C 1500C – 2300C 2300C – 2500C Warna Kelikatan Kebolehbakaran Soalan: a) Namakan kaedah pengasingan campuran yang digunakan dalam aktiviti ini. …………………………………………………………………………………………………………………………. b) Adakah petroleum suatu sebatian atau suatu campuran? Berikan sebabnya? …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. c) Namakan hasil penulingan yang diperoleh dalam pecahan berlabel: i) Pecahan 1 :…………………………………………………………………. ii) Pecahan 2 :…………………………………………………………………. iii) Pecahan 3 :…………………………………………………………………. iv) Pecahan 4 :…………………………………………………………………. d) Apakah sifat pecahan petroleum yang diaplikasikan dalam penyulingan berperingkat petroleum? …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. e) Nyatakan langkah berjaga-jaga sepanjang eksperimen ini dijalankan …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. f) Mengapakah dalam eksperimen ini diwajibkan penggunaan petroleum mentah sahaja? …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………….

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 9 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Menara penyulingan berperingkat petroleum Gas petroleum digunakan untuk pemanasan Petrol digunakan sebagai bahan api di loji penapisan minyak dan kereta Nafta digunakan melarut pelarut, racun perosak dan bahan asas dalam industri petrokimia Kerosin digunakan sebagai bahan api kapal terbang Diesel digunakan sebagai bahan api untuk bas dan teksi Minyak pelincir digunakan untuk mesin Minyak bahan api digunakan untuk kapal dan stesen jana kuasa Bitumen digunakan untuk menurap jalan Gas memasak Petrol untuk kegunaan kereta Nafta untuk racun perosak Kerosin untuk kegunaan kapal terbang Diesel untuk kegunaan bas Minyak pelincir untuk kegunaan mesin Minyak bahan api untuk kegunaan kapal Bitumen untuk menurap jalan

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 10 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Rajah 1 menunjukkan satu eksperimen untuk mengasingkan pecahan berlainan apabila petroleum mentah dipanaskan. Rajah 1 Jadual 1 menunjukkan pemerhatian terhadap setiap pecahan yang diperoleh daripada pemanasan petroleum dalam eksperimen di atas. Pecahan Warna Kelikatan Jumlah jelaga dihasilkan Suhu lebih rendah daripada 800C Tidak berwarna Kurang likat Tiada Suhu 800C – 1500C Kuning Likat Sedikit Suhu di atas 1500C Perang gelap Sangat likat Banyak Jadual 1 i) Nyatakan proses yang digunakan untuk mengasingkan pecahan petroleum. …………………………………………………………………………………………………………………….. ii) Berdasarkan Jadual 1, apakah yang boleh anda simpulkan tentang pecahan yang diperoleh? …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. iii) Namakan hasil penyulingan yang diperoleh dalam pecahan berikut: a) Suhu lebih rendah daripada 800C : ……………………………………………………… b) Suhu 800C – 1500C : ……………………………………………………… c) Suhu melebihi 1500C : ……………………………………………………… Kaki retort termometer (0 – 360 OC) Kapas kaca Panaskan Hasil sulingan Tabung uji Ais Petroleum mentah Tiub penghantar Tabung didih

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 11 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 2 Rajah 2 menunjukkan menara penyulingan. i) Namakan hasil penyulingan dalam ruangan yang disediakan menggunakan perkataan yang diberikan: Minyak bahan api Kerosin Nafta Petrol Bitumen Diesel ii) Nyatakan satu kegunaan bagi setiap pecahan di bawah: Gas petroleum : ……………………………………………………………………………………………… Nafta : ……………………………………………………………………………………………………………. Minyak bahan api : ……………………………………………………………………………………………. Bitumen : ………………………………………………………………………………………………………… iii) Namakan proses yang digunakan untuk mengasingkan pecahan petroleum ……………………………………………………………………………………………………………………… iv) Mengapakah proses penyulingan berperingkat dilakukan untuk memisahkan pecahan petroleum? ……………………………………………………………………………………………………………………… Petroleum Menara penyulingan Gas Petroleum Suhu 40 oC– 75 oC :………………………….. Suhu 75 oC– 150 oC :………………………….. Suhu 150 oC– 230 oC :………………………….. Suhu 300 oC– 350 oC :………………………….. Suhu > 350 oC :………………………….. Suhu 230 oC– 250 oC :…………………………..

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 12 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 3 a) Rajah 3.1 dan Rajah 3.2 menunjukkan pembentukan petroleum. Terangkan pembentukan petroleum yang ditunjukkan pada Rajah 3.1 dan Rajah 3.2 Rajah 3.1 …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. Rajah 3.2 …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. b) Rajah 3.3 menunjukkan susunan radas untuk menyiasat pengasingan petroleum kepada empat pecahan yang berbeza. Jadual 3 menunjukkan pemerhatian semasa proses ini. Rajah 3.3 Rajah 3.1 Rajah 3.2 Petroleum terbentuk Tekanan dan haba tinggi Tinggalan bangkai

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 13 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Sulingan Takat didih Warna pecahan Kelikatan pecahan Pecahan 1 30 0C – 80 0C Tidak berwana Tidak likat Pecahan 2 80 0C – 150 0C Kuning muda Tidak likat Pecahan 3 150 0C – 230 0C Kuning Kurang likat Pecahan 4 230 0C – 250 0C Perang Likat Jadual 3 Berdasarkan pemerhatian yang ditunjukkan dalam Jadual 3, i) Nyatakan hubungan antara takat didih dengan warna pecahan ……………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………. ii) Nyatakan hubungan antara takat didih dengan kelikatan pecahan ……………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………. iii) Nyatakan satu kegunaan bagi pecahan berikut: Pecahan 1 : ……………………………………………………………………………………………………………………. Pecahan 2 : ……………………………………………………………………………………………………………………. c) Sumber bahan api semula jadi di Malaysia adalah terhad dan tidak boleh diperbaharui. Kita perlu memuliharanya. Cadangkan dua cara penggunaan sumber bahan api semula jadi yang efisien dalam sector industri. ……………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………. d) Bitumen adalah satu daripada pecahan petroleum. Nyatakan bagaimana bitumen dapat dihasilkan. ……………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………….

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 14 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Sebatian Hidrokarbon Tepu dan Tak Tepu 1 Terdapat dua jenis sebatian hidrokarbon iaitu sebatian hidrokarbon tepu dan sebatian hidrokarbon tak tepu 2 3 Contoh hidrokrabon tepu ialah alkana Contoh hidrokarbon tak tepu ialah alkena 4 Siri Homolog Dalam kimia organik, satu siri homolog terdiri daripada kumpulan sebatian organik tertentu yang mempunyai sifat kimia yang sama. Antara contoh siri hololog termasuklah alkana dan alkena A Alkana Alkana ialah sebatian hidrokarbon tepu. Setiap atom karbon dalam molekul alkana mempunyai ikatan kovalen tunggal dengan atom karbon yang lain Maka, alkana merupakan satu siri homolog setiap siri homolog alkana diwakili dengan formula am iaitu CnH2n+2 di mana n=1,2,3…. B Alkena Alkena ialah sebatian hidrokarbon tak tepu. Setiap molekul alkena mempunyai sekurangkurangnya satu ikatan kovalen ganda dua di antara atom karbon dengan atom karbon. Maka, alkena merupakan satu siri homolog setiap siri homolog alkena diwakili dengan Formula am CnH2n di mana n=2,3….(sebab bermula n=2 , kerana ikatan ganda 2 perlukan atom karbon dengan atom karbon -perlukan 2 atom karbon sekurang-kurangnya) Penamaan alkana dan alkena Bilangan karbon, n Alkana Alkena 1 Metana - 2 Etana Etena 3 Propana Propena 4 Butana Butena 5 Pentana Pentena 6 Heksana Heksena Sebatian hidrokarbon Hidrokarbon tepu Mempunyai ikatan kovalen tunggal di antara atom karbon dengan atom karbon (C-C) Hidrokarbon tak tepu Mempunyai sekurang-kurangnya satu ikatan kovalen ganda dua di antara atom karbon dengan atom karbon (C=C) atau ikatan kovalen ganda tiga di antara atom karbon dengan atom karbon Ikatan kovalen tunggal antara atom karbon dengan atom karbon Ikatan kovalen ganda dua antara atom karbon dengan atom karbon (C=C)

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 15 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 5 Lukisan struktur bagi enam ahli pertama alkana dan lima ahli pertama alkena Alkana 1 Tentukan bilangan atom karbon, C 2 Setiap ikatan atom karbon, C perlu diikat dengan 4 ikatan 3 Contoh alkana yang mempunyai bilangan atom karbon = 1 iaitu metana 4 Contoh alkana yang mempunyai bilangan atom karbon=4 iaitu butana Alkena 1 Tentukan bilangan atom karbon, sekurang-kurangnya dua atom karbon Contoh atom karbon = 4, butena 2 Satu ikatan ganda dua antara atom karbon dengan atom karbon perlu diwujudkan pada atom karbon nombor 1 (boleh bermula dari kiri atau dari kanan) 3 Setiap atom karbon C, perlu diwujudkan 4 ikatan. Pastikan atom karbon no.1 dan no.2 perlu ada 4 ikatan termasuk ikatan ganda dua. 4 Kemudian, tambahkan atom hidrogen, H pada ikatan yang selebihnya Nota kaki : Nombor pada atom karbon tidak perlu ditulis 1) Lukiskan dahulu atom karbon, tentukan bilangannya 2) Lukiskan 4 ikatan bagi 1 atom karbon dan labelkan atom hidrogen 1) Lukiskan dahulu 4 atom karbon 2) Lukiskan 4 ikatan bagi setiap 1 atom karbon dan labelkan atom hidrogen 1 2 1 1

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 16 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Lukiskan enam ahli pertama bagi alkana dan namakan bagi sebatian tersebut. 1. Bilangan atom karbon = 1 Nama : ……………………………………….. 2. Bilangan atom karbon = 2 Nama : ……………………………………….. 3. Bilangan atom karbon = 3 Nama : ……………………………………….. 4. Bilangan atom karbon = 4 Nama : ……………………………………….. 5. Bilangan atom karbon = 5 Nama : ……………………………………….. 6. Bilangan atom karbon = 6 Nama : ……………………………………….. 2 Lukiskan lima ahli pertama bagi alkena dan namakan bagi sebatian tersebut. 1. Bilangan atom karbon = 2 Nama : ……………………………………….. 2. Bilangan atom karbon = 3 Nama : ……………………………………….. 3. Bilangan atom karbon = 5 Nama : ……………………………………….. 4. Bilangan atom karbon = 6 Nama : ………………………………………..

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 17 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Hidrokarbon adalah sebatian kimia yang terdiri daripada A Unsur karbon dan oksigen sahaja B Unsur karbon dan hidrogen sahaja C Unsur karbon, hidrogen dan oksigen sahaja D Unsur karbon, hidrogen, nitrogen dan oksigen sahaja 2 Apakah yang dimaksudkan dengan hidrokarbon tepu? A Sebatian yang mengandungi atom hidrogen dan atom karbon sahaja B Sebatian yang mengandungi atom hidrogen dan atom karbon sahaja dengan hanya ikatan tunggal C Sebatian yang mengandungi atom hidrogen dan atom karbon sahaja dengan satu ikatan ganda dua D Sebatian yang mengandungi atom hidrogen dan atom karbon sahaja dengan satu ikatan ganda tiga 4 Sebatian manakah merupakan suatu hidrokarbon tepu? A Etena B Etana C Etanol D Ester 5 Antara yang berikut, yang manakah merupakan hidrokarbon tepu? A Alkana B Alkena C Alkohol D Asid organik 6 Antara yang berikut, formula struktur hidrokarbon tepu? 7 Apakah formula am bagi alkana? A CnH2n B CnH2n+1 C CnH2n+2 D C2nH2n 8 Antara yang berikut, yang manakah betul tentang alkana? A Sebatian mempunyai kumpulan hidroksil B Sebtaian adalah satu hidrokarbon tepu C Sebatian mempunyai formula am CnH2n D Sebatian mengandungi ikatan ganda dua antara atom-atom karbon 9 Rajah 1 menunjukkan formula struktur bagi dua hidrokarbon. Rajah 1 Sifat manakah yang sama bagi kedua-dua sebatian tersebut? A Bilangan atom karbon B Bilangan atom hidrogen C Jenis sebatian tak tepu D Siri homolog

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 18 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 2 a) Nyatakan maksud bagi terma berikut Sebatian hidrokarbon tepu …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. Sebatian hidrokarbon tak tepu …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. b) Nyatakan dua perbezaan bagi alkana dan alkena …………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………….. c) Rajah 2 menunjukkan beberapa contoh hidrokarbon. Rajah 1 Kaji maklumat dalam Rajah 1 dan bina konsep bagi alkana. i) Nyatakan dua ciri sepunya bagi alkana di atas. ………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………. ii) Berikan satu contoh lain bagi alkana ………………………………………………………………………………………………………………. iii) Berikan satu bukan contoh bagi alkana ………………………………………………………………………………………………………………. iv) Nyatakan konsep awal bagi alkana ………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………. v) Nyatakan konsep awal bagi alkana ………………………………………………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………. Alkana Metana Heksana Etana Butana

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 19 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Sebatian Tenaga Alternatif dan Tenaga Boleh Baharu dalam Kehidupan Harian 1 Bahan api fosil seperti petroleum, arang batu dan gas asli merupakan sumber tenaga tidak boleh baharu yang semakin berkurang 2 Sumber tenaga alternatif merupakan sumber tenaga yang tidak mudah habis digunakan seperti tenaga nuklear atau sumber tenaga boleh baharu 3 Sumber tenaga boleh baharu seperti: • Sumber tenaga solar • Sumber tenaga angin • Sumber tenaga hidro • Sumber tenaga biojisim • Sumber tenaga biojisim • Sumber tenaga geoterma • Sumber tenaga air pasang surut • Sumber tenaga gelombang ombak Latihan Prestasi 1 Apakah maksud sumber tenaga yang tidak boleh baharu? …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… 2 Nyatakan tiga contoh sumber tenaga yang tidak boleh diperbaharui. …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… 3 Apakah yang dikatakan sebagai sumber tenaga alternatif? …………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………… 4 Kelaskan sumber tenaga berikut kepada sumber tenaga boleh baharu dan sumber tenaga tidak boleh baharu. • Solar • Angin • Arang batu • Nuklear • Biojisim • Gas asli • Geoterma • Petroleum Sumber tenaga boleh baharu Sumber tenaga tidak boleh baharu 5 Namakan gas yang dihasilkan oleh pereputan sisa makanan untuk menjanakan tenaga elektrik ……………………………………………………………………………………………………………………………

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 20 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 5.3 Alkohol 1 Apakah itu alkohol? Alkohol merupakan sebatian karbon organik yang mengandungi unsur karbon, hidrogen dan oksigen 2 Bagaimanakah alkohol dihasilkan? Alkohol dihasilkan melalui proses penapaian dengan tindakan yis terhadap makanan yang mengandungi glukosa atau kanji seperti gula, anggur, epal, tebu, beras, gandum, ubi dan barli 3 Proses Penyediaan Alkohol Dalam proses penapaian, enzim zimase dalam yis menukarkan glukosa kepada etanol dan karbon dioksida seperti persamaan tindak balas yang berikut: Zimase (enzim dalam yis) Glukosa Etanol + Karbon dioksida Latihan Prestasi 1 Apakah yang dikatakan alkohol? ……………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………….. 2 Adakah alkohol merupakan sebatian hidrokarbon? Terangkan. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………….. 3 Nyatakan unsur yang ada dalam alkohol ……………………………………………………………………………………………………………………….. 4 Namakan proses penghasilan alkohol. ……………………………………………………………………………………………………………………….. 5 Namakan lima contoh makanan yang mengandungi glukosa ……………………………………………………………………………………………………………………….. 6 Namakan enzim yang terdapat dalam yis ……………………………………………………………………………………………………………………….. 7 Apakah fungsi enzim yang dinamakan di (6). ……………………………………………………………………………………………………………………….. 8 Namakan gas yang terbebas hasil daripada proses penapaian. ……………………………………………………………………………………………………………………….. 9 Tuliskan persamaan perkataan bgai menunjukkan proses penapaian. ……………………………………………………………………………………………………………………….. 10 Adakah menggunakan roti dan yis yang direndamkan dalam air suling dapat menghasilkan etanol?Jelaskan. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………..

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 21 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Aktiviti 5.5 : Menyediakan etanol melalui proses penapaian Bahan : Air suling, yis, gula, bahan berkanji seperti roti dan beras, buah-buahan seperti pisang dan epal, serpihan porselin dan air kapur Radas : Bikar, rod kaca, kelalang kon, silinder penyukat, salur penghantar dengan penyumbat, tabung uji, kelalang penyulingan, condenser Leibig, termometer, penunu Bunsen, tungku kaki tiga dan kasa dawai Arahan : Susunan Radas A Prosedur Rajah 5.1 a) Masukkan 100 g gula dan 50 cm3 air suling ke dalam sebuah bikar. Kacau campuran ini dengan rod kaca sehingga menjadi larutan gula b) Tambahkan 10 g yis ke dalam larutan gula ini dan tuang campuran ke dalam kelalang kon c) Sediakan susunan radas seperti Rajah 5.1 Susunan Radas B Prosedur Rajah 5.2 a) Masukkan 100 g bahan berkanji seperti roti dan 50 cm3 air suling ke dalam sebuah bikar. Kacau campuran ini dengan rod kaca. b) Tambahkan 10 g yis ke dalam larutan gula ini dan tuang campuran ke dalam kelalang kon c) Sediakan susunan radas seperti Rajah 5.2 Susunan Radas C Prosedur Rajah 5.3 a) Masukkan 100 g buah-buahan seperti pisang yang dikisar dan 50 cm3 air suling ke dalam sebuah bikar. Kacau campuran ini dengan rod kaca. b) Tambahkan 10 g yis ke dalam larutan gula ini dan tuang campuran ke dalam kelalang kon c) Sediakan susunan radas seperti Rajah 5.3 2 Simpan susunan radas A, B dan C di dalam makmal selama seminggu. Perhatikan dan catat perubahan yang berlaku kepada campuran di dalam kelalang kon dan air kapur di dalam tabung uji. 3 Selepas seminggu, turaskan campuran ke dalam kelalang kon dan tuangkan hasil turasan ke dalam kelalang penyulingan 4 Jalankan proses penyulingan terhadap kandungan di dalam kelalang penyulingan dengan menggunakan susunan radas seperti Rajah 5.4 5 Kumpulkan hasil sulingan pada suhu 78 0C 6 Perhatikan dan catat warna dan bau hasil sulingan yang terkumpul dalam jadual. Tabung uji Air kapur Kelalang kon Larutan gula + yis Tabung uji Air kapur Kelalang kon Campuran roti, yis dan air suling gula + yis Tabung uji Air kapur Kelalang kon Campuran pisang, yis dan air suling

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 22 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Susunan Radas Rajah 5.4 Pemerhatian Bahan Pemerhatian Awal aktiviti Akhir aktiviti Campuran dalam susunan radas A, B dan C Air kapur Hasil sulingan - Warna ; Bau ; Soalan 1 Apakah hasil tindak balas yang mengubah air kapur menjadi keruh? …………………………………………………………………………………………………………………………….. 2 Apakah inferens bagi perubahan air kapur tersebut menjadi keruh? …………………………………………………………………………………………………………………………….. 3 Apakah tujuan menjalankan proses penyulingan dalam aktiviti ini? …………………………………………………………………………………………………………………………….. 4 Apakah prinsip yang digunakan untuk mengasingkan etanol daripada hasil penapaian melalui penyulingan? …………………………………………………………………………………………………………………………….. Termometer Air keluar Kondenser Liebig Hasil sulingan Serpihan porselin Hasil turasan Kukus air Air masuk Panaskan

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 23 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Soalan Bahagian A (SPM 2008) - 1 Rajah 1 menunjukkan eksperiman untuk mengkaji proses penapaian yang dijalankan pada suhu yang berbeza. Rajah 1 a) i) Nyatakan satu pemerhatian daripada eksperimen ini. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ii) Berdasarkan kepada pemerhatian di 1 (a)(i), nyatakan satu inferens ……………………………………………………………………………………………………………………….. b) Nyatakan satu pemboleh ubah dimanipulasikan dalam eksperimen ini. ……………………………………………………………………………………………………………………………. c) Tandakan (√) makanan yang boleh digunakan untuk penapaian. Beras Keju Nanas d) Nyatakan definisi secara operasi bagi penapaian …………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………….. Suhu 25 0C Suhu 10 0C Gas yang dikumpul selepas 10 minit Gas yang dikumpul selepas 10 minit Kelalang kon Kelalang kon Buret Buret Larutan glukosa + yis Air Air Larutan glukosa + yis

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 24 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 2 Rajah 2.1 dan Rajah 2.2 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji kesan suhu ke atas penapaian glukosa oleh yis. (SPM 2009) Rajah 2.2 a) Nyatakan satu hipotesis yang boleh dibuat daripada eksperimen ini. ……………………………………………………………………………………………………………………………... b) Nyatakan pembolehubah dalam eksperimen ini i) Pembolehubah dimanipulasikan : …………………………………………………………………… ii) Pembolehubah bergerak balas : …………………………………………………………………… c) Berdasarkan Rajah 2.1 dan Rajah 2.2, suhu manakah yang lebih sesuai untuk penapaian glukosa? ……………………………………………………………………………………………………………………………. d) Rajah 2.3 menunjukkan graf isi padu karbon dioksida yang dihasilkan pada suhu 350C melawan masa. Rajah 2.3 Apakah hubungan antara isi padu karbon dioksida yang dihasikan dengan masa? …………………………………………………………………………………………………………………………....... Karbon dioksida Karbon dioksida Yis + glukosa + air Yis + glukosa + air Kukus air (20 0C) Kukus air (35 0C) Rajah 2.1 Isi padu karbon dioksida (cm3 ) Masa (minit)

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 25 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 3 Rajah 3.1 menunjukkan susunan radas bagi proses penapaian glukosa dan Rajah 4.2 menunjukkan susunan radas bagi eksperimen kawalan. (SPM 2015) Rajah 3.1 Rajah 3.2 a) i) Berdasarkan Rajah 4.1, nyatakan pemerhatian anda pada air kapur. ……………………………………………………………………………………………………………………….. ii) Nyatakan satu inferens bagi 3(a)(i). ……………………………………………………………………………………………………………………….. b) Nyatakan pembolehubah dalam eksperimen ini. i) Pembolehubah dimalarkan : …………………………………………………………… ii) Pembolehubah dimanipulasikan : …………………………………………………………… c) Nyatakan definisi secara operasi bagi penapaian ……………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………. 4 Rajah 4.1 menunjukkan suatu eksperimen yang dijalankan dalam makmal sains. Rajah 4.1 a) Namakan proses yang berlaku dalam kelalang kon pada Rajah 4.1 ……………………………………………………………………………………………………………………………. b) Tandakan (√) gas X yang dibebaskan daripada proses di 4(a). Karbon dioksida Oksigen Nitrogen Air kapur Larutan glukosa + yis Larutan glukosa + air suling Air kapur keruh Larutan glukosa + yis Air kapur keruh

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 26 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Rajah 4.2 menunjukkan proses penyuligan campuran M. Campuran M adalah bahan yang dihasilkan dalam kelalang kon pada Rajah 4.1. Rajah 4.2 c) Perhatikan condenser Liebieg dalam Rajah 4.2. Air sepatutnya masuk di…………………………………………..dan keluar di……………………………… d) i) Namakan bahan tulen M ………………………………………………………………………………………………………………………. ii) Nyatakan satu kegunaan bahan M dalam industri makanan. ………………………………………………………………………………………………………………………. iii) Tandakan (√) kesan pengambilan bahan M secara berlebihan ke atas kesihatan manusia. Penglihatan lebih jelas Keseimbangan badan terganggu e) Tuliskan persamaan perkataan bagi menunjukkan proses yang berlaku dalam Rajah 4.1 ……………………………………………………………………………………………………………………………. f) Apakah prinsip yang digunakan untuk mengasingkan etanol daripada hasil penapaian melalui penyulingan …………………………………………………………………………………………………………………………….. g) Apakah sifat fizik bagi bahan tulen M …………………………………………………………………………………………………………………………….. Termometer Konsenser Liebig Bahan tulen M Campuran M Haba

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 27 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Sifat fizik dan Sifat Kimia Alkohol 1 Sifat fizik alkohol adalah seperti yang berikut: • Tidak berwarna • Cecair pada suhu bilik • Mempunyai bau yang tersendiri • Takat didih meningkat apabila bilangan atom karbon meningkat • Keterlarutan dalam air berkurang apabila bilangan atom karbon meningkat Aktiviti 5.6 : Mengkaji sifat fizik dan sifat kimia etanol 1 Bahan : Etanol, asid etanoik, asid sulfurik pekat, air kapur, kertas kobalt klorida kontang, mancis dan air Radas : Tabung didih, silinder penyukat, salur penghantar, penitis, piring sejat, penyepit, corong turas, bikar, tabung uji, kaki retort, tiub penyambung dan penunu Bunsen Arahan : A) Sifat fizik etanol 1 Perhatikan dan rekod sifat fizik etanol yang berikut iaitu warna, keadaan jirim pada suhu bilik, bau dan keterlarutan dalam air B) Tindak balas pembakaran 1 Sukat 2 cm3 etanol dengan menggunakan silinder penyukat dan tuang ke dalam sebuah piring sejat 2 Nyalakan etanol di dalam piring sejat itu 3 Perhatikan dan catat warna nyalaan yang terhasil 4 Uji gas yang terbebas dengan air kapur 5 Uji titisan cecair terbentuk pada corong turas dengan kertas kobalt klorida kontang C) Tindak balas pengesteran 1 Sukat 2 cm3 etanol dan 2 cm3 asid etanoik dengan menggunakan silinder penyukat dan masukkan kedua-dua bahan itu di dalam tabung didih. Goncangkan tabung didih tersebut 2 Tambahkan lima titis asid sulfurik pekat ke dalam campuran di dalam tabung didih di dalam kebuk wasap. Goncangkan tabung didih tersebut. 3 Tuang hasil campuran ke dalam bikar yang berisi air. Perhatikan dan catat ciri-ciri hasil yang terbentuk. Salur penghantar Tabung uji Air kapur Tiub penyambung Corong turas Piring sejat Etanol Etanol Asid etanoik Asid sulfurik pekat Penitis Penyepit Air

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 28 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Pemerhatian A Sifat fizik etanol Sifat fizik etanol Pemerhatian Warna Keadaan jirim pada suhu bilik Bau Keterlarutan dalam air B Tindak balas pembakaran Ciri Pemerhatian Warna nyalaan Perubahan air kapur Perubahan pada kertas kobalt kontang C Tindak balas pengesteran Ciri Pemerhatian Bau hasil Keterlarutan dalam air Soalan 1 Apakah yang dihasilkan daripada tindak balas pembakaran alkohol? ………………………………………………………………………………………………………………………….. 2 Apakah yang dihasilkan daripada tindak balas antara etanol dan asid etanoik? ………………………………………………………………………………………………………………………….. 3 Apakah sifat fizik hasil tindak balas antara etanol dengan asid etanoik? ………………………………………………………………………………………………………………………….. 4 Apakah nama tindak balas antara etanol dengan asid etanoik? ………………………………………………………………………………………………………………………….. 5 Apakah fungsi asid sulfurik pekat dalam proses pengesteran? …………………………………………………………………………………………………………………………..

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 29 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Kegunaan Alkohol dalam Kehidupan Harian Alkohol mempunyai kegunaan yang meluas dalam pelbagai bidang dalam kehidupan harian seperti berikut: A Sebagai bahan api Alkohol merupakan bahan api yang baik kerana sebatian karbon organik yang mudah terbakar, nyalaannya berwarna biru dan pembakarannya lengkap serta bersih tanpa jelaga Contohnya: alkohol digunakan sebagai bahan api bio untuk kenderaan bermotor di Filipina B Bidang Perubatan Alkohol digunakan sebagai antiseptik dan disinfektan untuk membunuh mikroorganisma selain digunakan sebagai pelarut bagi pelbagai jenis ubat C Kosmetik Alkohol digunakan sebagai pelarut untuk pelbagai barangan kosmetik seperti minyak wangi, losen dan gincu D Bidang Industri Alkohol biasanya digunakan sebagai pelarut dalam industri kerana sifatnya dapat melarutkan bahan organik yang digunakan dalam penyediaan pelbagai jenis bahan indutsri seperti cecair pencuci dan makanan. Alkohol juga merupakan bahan tindak balas dalam pembentukan ester yang digunakan dalam industri pemprosesan makanan, kosmetik, cat dan sebagainya. Etanadiol pula merupakan sejenis alkohol yang digunakan sebagai antibeku dalam industri. Kesan Pengambilan Alkohol Secara Berlebihan 1 Pengambilan alkohol yang berlebihan menyebabkan ketagihan di mana akan menyebabkan pelbagai masalah sosial dalam keluarga dan mengganggu ketenteraman masyarakat seperti perbuatan jenayah 2 Pengambilan alkohol berlebihan akan menyebabkan pemanduan secara berbahaya dan pergaduhan 3 Ibu yang mengandung yang mengambil alkohol berlebihan akan menyebabkan kecacatan pada bayinya yang dikenali sebagai Sindrom fetal alkohol. Bayi dengan sindrom fetal alkohol akan mempunyai sifat berikut: • Kepala dan otak yang sangat kecil • Muka yang tidak normal • Pertumbuhan yang terbantut Kesan buruk pengambilan alkohol secara berlebihan terhadap kesihatan Organ badan Kesan buruk pengambilan alkohol secara berlebihan terhadap kesihatan Otak Kerosakan sel otak, koordinasi dan sistem saraf terjejas menyebabkan keseimbangan badan terganggu dan kesukaran menganggar jarak Mata Penglihatan kabur Peparu Kadar pernafasan meningkat Jantung • Kadar degupan jantung meningkat • Tekanan darah tinggi Perut Kerengsaan pada dinding perut menyebabkan pendarahan dan ulser Hati • Kerosakan sel hati • Sel hati mati dan mengeras • Sirosis • Kanser hati Ginjal Kerosakan ginjal akibat terlalu aktif menyingkirkan bahan buangan Pundi kencing Pembuangan air kencing yang lebih kerap

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 30 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Rajah 1 menunjukkan susunan radas bagi tindak balas yis dengan larutan glukosa Rajah 1 Apakah hasil yang diperoleh dalam kelalang kon selepas beberapa hari? A Etanol dan etana B Asid etanoik dan air C Karbon dioksida dan air D Karbon dioksida dan etanol 2 Apakah hasil-hasil yang terbentuk apabila etanol terbakar dengan lengkap dalam udara berlebihan? A Air dan gas karbon dioksida B Air, karbon, dan gas karbon dioksida C Air, karbon monoksida dan gas karbon dioksida D Air, karbon, karbon monoksida dan gas karbon dioksida 3 Antara yang berikut, yang manakah persamaan antara etena dan etanol? A Formula am B Keterlarutan dalam air C Mempunyai ikatan ganda dua D Kedud-dua merupakan hidrokarbon tepu 4 Rajah manakah menunjukkan susunan radas yang betul bagi satu proses penapaian? 5 Rajah 2 menunjukkan susunan radas bagi suatu proses X di dalam makmal. Rajah 2 Namakan proses X tersebut. A Penapaian B Penghidrogenan C Pembakaran D Pengesteran Larutan glukosa dan yis Larutan glukosa dan yis Larutan glukosa dan yis Larutan glukosa dan yis Larutan glukosa dan yis Air kapur Air kapur Air kapur Air kapur Alkohol Asid sulfurik pekat Air sejuk Hasil tindak balas melalui Proses X Panaskan

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 31 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 6 Persamaan berikut mewakili suatu tindak balas. Zimase (enzim dalam yis) Glukosa Etanol + Karbon dioksida Antara yang berikut, tindak balas manakah yang betul merujuk kepada persamaan di atas. A Penapaian B Pengesteran C Pengoksidaan D Penguraian 7 Persamaan berikut mewakili suatu tindak balas. Enzim X Glukosa Etanol + Karbon dioksida Apakah X? A Amilase B Lipase C Proteinase D Zimase 8 Persamaan berikut mewakili suatu tindak balas. Zimase (enzim dalam yis) Glukosa P + Karbon dioksida Apakah ciri yang betul bagi P? A Berwarna B Pepejal pada suhu bilik C Larut dalam air D Berbau wangi 9 Persamaan berikut mewakili suatu tindak balas. Zimase (enzim dalam yis) Glukosa P + Karbon dioksida Antara bahan berikut, bahan manakah jika ditambahkan kepada P akan menghasikan sebatian yang wangi? A Etanol B Asid etanoik C Asid sulfurik pekat D Ammonia 10 Persamaan berikut mewakili suatu tindak balas. Zimase (enzim dalam yis) Glukosa Etanol + Q Antara bahan berikut, bahan manakah digunakan untuk menguji kehadiran gas Q? A Kayu uji berbara B Kobalt klorida kontang C Air kapur D Kertas litmus merah 11 Persamaan berikut mewakili suatu tindak balas. Oksigen Etanol Air + Karbon dioksida Antara yang berikut, tindak balas manakah yang betul merujuk kepada persamaan di atas. A Penapaian B Pembakaran C Pengoksidaan D Penguraian 12 Persamaan berikut mewakili suatu tindak balas. Oksigen Etanol Z + Karbon dioksida Antara bahan berikut, bahan manakah digunakan untuk menguji kehadiran Z? A Kayu uji berbara B Kobalt klorida kontang C Air kapur D Kertas litmus merah

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 32 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Soalan Sebenar SPM 2006 -2018 1 Persamaan perkataan berikut menunjukkan suatu proses kimia. Yis Glukosa X dan karbon dioksida Apakah X? A Urea B Ester C Etanol D Ammonia SPM 2006 2 Maklumat menunjukkan kesan terhadap kesihatan akibat pengambilan makanan X secara berlebihan. Apakah X? A Heroin B Alkohol C Ganja D Rokok SPM 2007 3 Persamaan perkataan berikut menunjukkan suatu tindak balas kimia. Asid sulfurik pekat Alkohol + Asid organik X + Air Apakah X? A Garam B Sabun C Ester D Polimer SPM 2008 4 Persamaan perkataan berikut menunjukkan suatu tindak balas kimia. X + Asid → Ester + Air Apakah X? A Minyak B Sabun C Alkohol D Glukosa SPM 2010 5 Maklumat berikut menunjukkan ciri-ciri bahan X. Apakah X? A Lemak B Lateks C Alkohol D Minyak kelapa sawit SPM 2011 6 Persamaan perkataan berikut menunjukkan suatu tindak balas kimia. Yis Glukosa Etanol dan karbon dioksida Apakah tindak balas itu? A Pempolimeran B Pendehidratan C Penapaian D Pengesteran SPM 2014 • Sirosis hati • Tekanan darah tinggi • Penyakit jantung • Mudah terbakar • Larut dalam air • Menghasilkan kurang jelaga apabila terbakar

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 33 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 7 Antara persamaan berikut, yang manakah menunjukkan proses penapaian? A Yis Glukosa Karbon dioksida + Alkohol B Cahaya Hidrogen peroksida Air dan Oksigen C Minyak kelapa sawit + Alkali Sabun + Gliserol D Cahaya / Klorofil Karbon dioksida + Air Oksigen + Glukosa SPM 2015 8 Sejenis cecair tak berwarna telah tumpah ke atas tangan seorang pelajar. Dia berasa sejuk pada kawasan tersebut dan cecair itu kering dengan cepat. Apakah cecair tersebut? A Etanol B Cuka C Larutan garam D Air suling SPM 2016 9 Persamaan perkataan berikut menunjukkan suatu tindak balas kimia. Asid sulfurik pekat Alkohol + Y Ester + Air Apakah Y? A Garam B Alkali C Asid organik D Asid tak organik SPM 2018 10 Rajah di bawah menunjukkan susunan radas bagi proses X. Apakah X? A Pengesteran B Penapaian C Penyulingan D Penulenan 11 Persamaan perkataan berikut menunjukkan suatu tindak balas kimia penghasilan bahan X. Yis Glukosa Karbon dioksida + X Apakah ciri X? A Takat didih tinggi B Sukar meruap C Cecair bewarna D Larut dalam air

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 34 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 1 Rajah 1 menunjukkan suatu carta alir bagi dua proses. Proses X Proses Y + Asid organik Rajah 1 a) Apakah proses X dan Y? X : …………………………………………………………………………………………………………… Y : …………………………………………………………………………………………………………… b) Namakan bahan W dan Z W : …………………………………………………………………………………………………………… Z : …………………………………………………………………………………………………………… c) Berikan satu ciri fizikal Z. …………………………………………………………………………………………………………………… d) Nyatakan satu kegunaan bahan Z dalam industri …………………………………………………………………………………………………………………… 6 Lengkapkan rajah berikut dengan kesan buruk alkohol terhadap kesihatan manusia Namakan sindrom yang terjadi kepada bayi yang dikandung jika seseorang ibu ketagihan alkohol. ……………………………………………………………………………………………………………………………… Nyatakan 3 ciri bayi yang dikandung akibat sindrom yang dinamakan di atas Larutan glukosa + Yis W Z + Air Otak : Peparu : Kadar pernafasan meningkat Hati : Pundi kencing: Mata: Jantung: Perut: Kerengsaan pada dinding perut dan menyebabkan ulser Ginjal: Kaki: Deria sentuhan pada kaki akan berkurangan

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 35 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 5.4 Lemak 1 Lemak ialah sebatian karbon organik yang mempunyai unsur karbon, hidrogen dan oksigen 2 Apakah kepentingan lemak dalam kelas makanan? • Membekalkan tenaga, pelarut vitamin A,D, E dan K • Sebagai penebat untuk menghalang kehilangan haba daripada badan 3 Lemak wujud dalam dua keadaan iaitu pepejal dan cecair 4 Lemak yang wujud dalam keadaan pepejal pada suhu bilik biasanya berasal daripada sumber lemak haiwan seperti ayam, lembu, kambing dan ikan 5 Lemak yang berkeadaan cecair dikenali sebagai minyak yang berasal daripada sumber tumbuhan seperti minyak kelapa sawit, minyak kelapa dan minyak kacang soya 6 Lemak juga dibahagikan kepada dua bahagian iaitu lemak tepu dan lemak tak tepu 7 Persamaan dan perbezaan antara lemak tepu dengan lemak tak tepu adalah seperti berikut: Lemak tepu Lemak tak tepu Persamaan • Sebatian organik yang mengandungi unsur karbon, hidrogen dan oksigen • Tidak larut di dalam air • Sumber penting asid lemak dalam badan Perbezaan Haiwan Sumber Tumbuhan Pepejal Keadaan pada suhu bilik Cecair Tinggi Takat lebur Rendah Maksimum Bilangan atom hidrogen dalam molekul Belum maksimum Tidak boleh Penambahan atom hidrogen ke dalam molekul Boleh 8 Kesan Pengambilan Makanan yang Mengandungi Lemak Berlebihan terhadap Kesihatan a) Pengambilan lemak berlebihan dalam makanan akan meningkatkan aras kolesterol dalam darah dan menjejaskan kesihatan b) Lemak tepu daripada sumber haiwan seperti keju, telur, mentega dan daging mempunyai kolesterol yang tinggi Apakah kepentingan kolesterol? • Pembentukan membrane sel badan • Sintesis jus hempedu dan hormone seks • Penghasilan Vitamin D pada kulit yang terdedah kepada cahaya matahari c) Kolesterol yang berlebihan akan menjejaskan kesihatan manusia seperti berikut: • Batu karang hempedu dan jaundis Kolesterol berlebihan dalam darah dapat membentuk batu karang hempedu yang menyekat salur hempedu. Salur hempedu yang tersekat boleh menyebabkan jaundis • Mendapan kolesterol pada bahagian dalam dinding arteri dan aterosklerosis Kolesterol yang berkumpul dan termendap pada bahagian dalam dinding arteri menyebabkan lumen arteri menjadi semakin sempit. Lumen arteri yang sempit ini mengganggu atau menyekat aliran darah dalam keadaan yang dikenali sebagai aterosklerosis Lumen normal Lumen Mendapan kolesterol

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 36 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP • Aterosklerosis menyebabkan hipertensi atau tekanan darah tinggi, strok (arteri yang menuju ke otak tersumbat atau pecah) dan serangan jantung yang dapat membawa maut Langkah-langkah untuk mengelakkan masalah kesihatan disebabkan oleh kolesterol berlebihan dalam darah termasuklah: • Mengurangkan pengambilan lemak tepu dalam pemakanan • Mengambil lemak tak tepu yang dapat merendahkan aras kolesterol dalam darah Latihan Prestasi 1 Apakah unsur yang terkandung di dalam lemak? ………………………………………………………………………………………………………………………… 2 Nyatakan dua jenis keadaan bagi lemak. ………………………………………………………………………………………………………………………… 3 Nyatakan dua kumpulan bagi lemak ………………………………………………………………………………………………………………………… 4 Nyatakan keadaan pada suhu bilik bagi lemak berikut: Lemak tepu :……………………………………… Lemak tak tepu : ………………………………………… 5 Apakah sumber kepada lemak berikut: Lemak tepu :……………………………………… Lemak tak tepu : ………………………………………… 6 Nyatakan dua kepentingan kolesterol di dalam badan manusia ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 7 Nyatakan 4 contoh makanan daripada lemak tepu yang mengandungi kolesterol yang tinggi ………………………………………………………………………………………………………………………… 8 Nyatakan dua kesan sampingan akibat lebihan kolesterol di dalam darah ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 9 Apakah yang dikatakan sebagai aterosklerosis? ………………………………………………………………………………………………………………………… 10 Apakah kesan jangka panjang akibat aterosklerosis ini? ………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………… 11 Apakah langkah bagi mengelakkan masalah kesihatan akibat lebihan kolesterol dalam darah? …………………………………………………………………………………………………………………………

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 37 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Soalan SPM Sebenar SPM 2006-2018 1 Pengambilan lemak tepu berlebihan boleh menjejaskan kesihatan kerana ia A Tidak larut di dalam air B Pepejal pada suhu bilik C Menyebabkan aras kolesterol lebih tinggi D Bertindak sebagai pelarut vitamin SPM 2006 2 Antara minyak berikut, yang manakah kaya dengan lemak tepu? A Minyak sapi B Minyak sawit C Minyak zaitun D Minyak jagung SPM 2007 3 Apakah kandungan utama minyak sapi? A Lemak B Protein C Pelawas D Karbohidrat SPM 2008 4 Rajah 1 menunjukkan keratan rentas suatu arteri. Rajah 1 Makanan manakah jika diambil secara berlebihan, boleh menyebabkan situasi ini? A Buah-buahan B Mentega C Sayur-sayuran D Kacang soya SPM 2010 5 Apakah ciri lemak tak tepu? A Diperoleh daripada haiwan B Kandungan kolesterol yang tinggi C Cecair pada suhu bilik D Menyebabkan arteri tersumbat SPM 2011 6 Rajah 2 menunjukkan perubahan saiz dalam lumen arteri. Makanan manakah sekiranya diambil berlebihan akan menyebabkan perubahan itu? A Biskut B Pisang C Sup sayur D Ayam goreng SPM 2012 7 Antara yang berikut, yang manakah merupakan contoh lemak tak tepu? A Daging B Mentega C Minyak zaitun D Susu kambing SPM 2016 Lumen Dinding arteri Mendapan kolesterol Lumen Lumen Rajah 2

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 38 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Soalan Bahagian B SPM 2014 1 Rajah 1 menunjukkan peratus lemak tepu yang berasal daripada haiwan dan tumbuhan. Rajah 1 a) Berdasarkan Rajah 1, i) Makanan manakah yang berasal daripada haiwan? …………………………………………………………………………………………………………… ii) Makanan manakah yang baik untuk kesihatan? …………………………………………………………………………………………………………… iii) Nyatakan satu sebab bagi jawapan anda di 1(a)(ii). …………………………………………………………………………………………………………… b) Antara yang berikut, yang manakah contoh makanan Z? Tandakan (√) untuk jawapan anda. Minyak sapi Minyak sawit c) Nyatakan dua masalah yang disebabkan oleh pengambilan makanan Y secara berlebihan. …………………………………………………………………………………………………………………… Soalan Perbezaan Lemak Tepu dan lamak Tak Tepu (SPM 2011) 2 a. Nyatakan empat perbezaan antara lemak tepu dengan lemak tak tepu Jawapan: Lemak tepu Lemak tak tepu Jenis makanan Makanan Y Makanan Z Peratus lemak tepu

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 39 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 3 Rajah 3 menunjukkan keratan rentas satu arteri yang tersumbat dengan bahan X dalam badan manusia. Rajah 3 a) Namakan bahan X …………………………………………………………………………………………………………………… b) Nyatakan satu kesan yang disebabkan oleh arteri yang tersumbat. …………………………………………………………………………………………………………………… c) i) Pada pandangan anda, bagaimanakah amalan pemakanan boleh menyebabkan keadaan di dalam Rajah 3? Jelaskan jawapan anada. ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ii) Cadangkan dua cara untuk mengatasi masalah di 3 (c)(i). ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… Latihan pengukuhan : Perbezaan lemak tepu dan lemak tak tepu Lemak tepu Lemak tak tepu Persamaan Perbezaan Sumber Keadaan suhu bilik Takat lebur Bilangan atom hidrogen di dalam molekul Penambahan atom hidrogen ke dalam molekul Bahan X

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 40 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 5.5 Minyak Sawit 1 Struktur buah kelapa sawit a) Bahagian sabut (mesokarp) Mengandungi minyak sawit yang paling banyak b) Bahagian isirung (kernel) Mengandungi minyak sawit yang paling berkualiti c) Bahagian tempurung (endokarp) Bahagian yang tidak mempunyai minyak 2 Urutan Proses Pengekstrakan Minyak Sawit secara Industri Tandan buah kelapa sawit Pensterilan - Buah kelapa sawit bersama tandannya disteril dalam stim yang bertekanan tinggi pada suhu yang tinggi. Haba daripada stim membunuh mikroorganisma seperti bakteria dan fungi yang boleh merosakkan buah kelapa sawit. Stim juga akan melembutkan sabut buah kelapa sawit dan memudahkan buah kelapa sawit ditanggalkan daripada tandannya Isirung Tempurung Sabut Pensterilan Penanggalan Buah kelapa sawit dileraikan daripada tandan di dalam mesin penanggal Pencernaan Buah kelapa sawit dipanaskan semula pada suhu yang tinggi dan dikacau dengan batang pemutar untuk mengasingkan sabut daripada tempurungnya. Sabut dan tempurung yang mengadungi isirung kemudiannya diproses secara berasingan Sabut (Pengekstrakan minyak sawit (PO)) Sabut diperah dengan penekan hidraulik atau skru untuk mengeluarkan PO Isirung (Pengekstrakan minyak isirung sawit (PKO)) Tempurung yang mengandungi isirung dikukus pada tekanan yang tinggi. Kemudian, isirung diasingkan. Isirung dikering dan PKO di dalamnya diekstrak dengan penekan hidraulik atau skru Penurasan Gentian sabut diasingkan daripada PO melalui penurasan Penurasan Isirung diasingkan daripada PKO melalui penurasan Penulenan Stim dialirkan melalui PO untuk menghilangkan bau dan menyingkirkan asid yang menyebabkan PO menjadi masam. PO disalurkan melalui karbon yang diaktifkan untuk melunturkan warnanya Po D PKO tulen – Palm kernel oil (minyak isirung sawit) PO tulen – Palm oil (minyak sawit)

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 41 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Namakan struktur bagi buah kelapa sawit berikut: 2 Rajah 1 menunjukkan struktur buah kelapa sawit. Tandakan (√) bagi bahagian yang menghasilkan minyak paling banyak serta namakan bahagian tersebut. Namakan bahagian tersebut : Rajah 1 3 Rajah 2 menunjukkan struktur buah kelapa sawit. Tandakan (√) bagi bahagian yang menghasilkan minyak paling berkualiti serta namakan bahagian tersebut. Namakan bahagian tersebut : Rajah 2 4 Lengkapkan urutan bagi proses pengekstrakan minyak sawit secara industri. 5 Apakah fungsi bagi haba dan stim dalam peringkat pensterilan? Haba : ……………………………………………………………………………………………………………….. Stim :………………………………………………………………………………………………………………….. 6 Namakan alat yang digunakan untuk memerah sabut dalam proses pengekstrakan. …………………………………………………………………………………………………………………………. 7 Apakah bahan yang dialirkan kepada minyak sawit untuk mengilangkan bau? …………………………………………………………………………………………………………………………. Pensterilan Pencernaan Penulenan Isirung Tempurung Sabut P: ……………………………. Q: ……………………………. R: …………………………….

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 42 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Aktiviti 5.9 : Memerihalkan struktur buah kelapa sawit dan mengenal pasti aspek kuantiti minyak daripada sabut dan isirung. Bahan : 10 biji buah kelapa sawit Radas : Forseps, pisau, kanta pembesar, alat penekan, penunu Bunsen, tungku kaki tiga, kasa dawai dan jubin putih Arahan: 1 Letakkan sebiji buah kelapa sawit di atas jubin putih. Pegang buah kelapa sawit itu dengan menggunakan forceps dan potong buah kelapa sawit secara keratan rentas dengan menggunakan pisau 2 Perhatikan dan lakarkan struktur buah kelapa sawit dan labelkan bahagian dalam struktur buah kelapa sawit tersebut 3 Cuci semua buah kelapa sawit dengan air 4 Masukkan buah kelapa sawit ke dalam bikar yang berisi air dan didihkan air dan buah kelapa sawit itu selama 20 minit 5 Keluarkan buah kelapa sawit dari bikar dengan menggunakan forceps 6 Asingkan sabut daripada tempurung buah kelapa sawit 7 Masukkan sabut ke dalam alat penekan untuk diperah. Kumpulkan minyak sawit yang diekstrakkan daripada sabut di dalam bikar 8 Potong tempurung buah kelapa sawit dan keluarkan isirung 9 Bandingkan dan bezakan kuantiti minyak yang diekstrakkan daripada sabut dan isirung. Catat kuantiti minyak yang dikumpulkan di dalam bikar. Susunan radas: Pemerhatian; Lakar dan labelkan keratan rentas buah kelapa sawit. Minyak diekstrakkan daripada Kuantiti yang dikumpulkan Warna Isirung Sabut Buah kelapa sawit Air mendidih Panaskan Sabut Tempurung Minyak sawit Alat penekan Apakah tujuan pemanasan ini dilakukan?

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 43 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Soalan Sebenar SPM 2006 - 2018 1 Maklumat berikut menunjukkan langkah dalam proses pengesktrakan minyak kelapa sawit P : Minyak kelapa sawit dipanaskan dengan karbon yang diaktifkan Q : Buah kelapa sawit dihancurkan secara pencernaan kimia R : Buah kelapa sawit disterilkan menggunakan stim S : Buah kelapa sawit diperah menggunakan penekan hidraulik Urutan yang manakah betul dalam proses itu? A P, Q, S, R B Q, R, P, S C R, S, P, Q D R, Q, S, P 2 Antara bahan berikut, yang manakah mengandungi minyak masak? A Etanol B Vitamin C C Kolesterol D Beta-kerotena 3 Rajah 1 menunjukkan sebahagian daripada kelapa sawit dalam industri. Rajah 1 Apakah proses K? A Pencernaan B Penulenan C Pensterilan D Penurasan 4 Rajah 2 menunjukkan keratan rentasbuah kelapa sawit. Rajah 2 Apakah Y? A Sabut B Kulit luar C Isirung D Tempurung 5 Antara bahagian A, B, C dan D berikut, yang manakah mengandungi paling banyak minyak? Tandan buah kelapa sawit Proses K Mikroorganisma dibunuh dan buah kelapa sawit dilerai daripada tangkainya Y A B C D

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 44 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP 6 Maklumat berikut menunjukkan kegunaan bahan Y. Apakah Y? A Kanji B Minyak sawit C Petroleum D Garam biasa 7 Rajah 3 menunjukkan keratan rentas buah kelapa sawit Antara bahagian A, B, C dan D yang manakah paling banyak minyak? Rajah 3 8 Rajah 4 menunjukkan keratan rentas buah kelapa sawit Antara bahagian A, B, C dan D yang manakah menghasilkan minyak isirung? Rajah 4 9 Maklumat berikut menunjukkan satu daripada peringkat dalam pengestrakan minyak kelapa sawit Apakah tujuan peringkat ini? A Menghilangkan warna B Mengesktrak minyak kelapa sawit C Membunuh mikroorganisma D Menyingkir bau Latihan pengukuhan 1 Nyatakan urutan dan fungsi bagi proses mendapatkan minyak daripada tandan buah kelapa sait Proses Fungsi Pensterilan : Penanggalan : Pencernaan : Pengestrakan : Penurasan : Penulenan : ✓ Lilin ✓ Marjerin ✓ Losyen badan A B C D A B C D Tandan buah kelapa sawit disterilkan

MODUL ULAS T5 KSSM MULAI 2021 45 Disediakan oleh Cikgu Abadi@SMKIP Latihan Prestasi 1 Rajah 1 menunjukkan keratan rentas bagi sebiji buah kelapa sawit Rajah 1 i) Berdasarkan Rajah 1, nyatakan bahagian yang mengandungi minyak yang paling berkualiti …………………………………………………………………………………………………………… ii) Berdasarkan Rajah 1, nyatakan bahagian yang mengandungi minyak yang paling banyak dapat dihasilkan …………………………………………………………………………………………………………… iii) Lengkapkan carta alir bagi proses pengekstrakan minyak kelapa sawit. iv) Terdapat pelbagai jenis minyak masak di pasaran. Berikan tiga alasan mengapa anda perlu memilih minyak sawit sebagai minyak masak anda …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………… v) Pada peringkat pencernaan, bagaimana proses pemisahan isirung pada tempurung dilakukan? …………………………………………………………………………………………………………… vi) Minyak sawit daripada sabut dikenali sebagai minyak sawit ataupun PO Palm Oil. Namakan jenis minyak yang dihasilkan daripada isirung. …………………………………………………………………………………………………………… Isirung Tempurung Sabut ________________ Penanggalan Pencernaan Penulenan Penurasan ________________