ใบงานวิชาภาษาไทย ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชนั้ มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คาสมาส (คาสมาสทีม่ ีสนธิ) สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ัด ม.2/1
ชื่อ ............................................... นามสกุล ....................................... ชน้ั .......... เลขที.่ .........

คาสง่ั ให้นกั เรียนรวมคาต่อไปนี้ใหเ้ ปน็ คาสมาสทม่ี ีสนธิใหถ้ กู ต้อง

1. พุทธ + อนุภาพ = พทุ ธานุภาพ 16. วิทย + อาลัย = วิทยาลัย
2. ทิวา + อากร = ทิวากร 17. มหา + โอสถ = มโหสถ
3. ราช + อภเิ ษก = ราชาภเิ ษก 18. พุทธ + โอวาท = พทุ โธวาท
4. โรค + อาพาธ = โรคาพาธ 19. นย + อุบาย = นโยบาย
5. ชล + อาลยั = ชลาลัย 20. มคั ค + อเุ ทศก์ = มคั คเุ ทศก์
6. ยสส+ธร = ยโสธร 21. อตุ ร + อสี าน = อตุ รีสาน
7. พรหมส + ชาติ = พรหมชาติ 22. เทว + อนิ ทร์ = เทวินทร์
8. สรุ ิย + อนิ ทร์ = สุริเยนทร์ 23. ศึกษา+อธิการ = ศึกษาธกิ าร
9. ปิย + โอรส = ปโิ ยรส 24. ทีฆ + อมั พร = ทฆี มั พร
10. คุรุ + อปุ กรณ์ = ครุ ุปกรณ์ 25. ส + ชาติ = สญั ชาติ
11. สต + องั ค์ = สตางค์ 26. ส + นิบาต = สนั นิบาต
12. จิร + อาภรณ์ = จิราภรณ์ 27. ส + อาคม = สมาคม
13. ธรรม + อาสน=์ ธรรมาสน์ 28. นิสฺ + ทุกข์ = นิรทกุ ข์
14. กต + อัญชลี = กตัญชลี 29. รหสฺ + ฐาน = รโหฐาน
15. คงคา + อาลัย= คงคาลัย 30. มนสฺ + ภาพ = มโนภาพ

ใบงานวิชาภาษาไทย ช้นั มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง คาสมาส สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ัด ม.2/1
ชื่อ ............................................... นามสกลุ ....................................... ชนั้ .......... เลขที.่ .........

คาสัง่ ให้นกั เรียนนาคาที่กาหนดให้ไปใส่ลงในช่องวา่ งให้ถูกต้อง

รัฐศาสตร์ ประชาธิปไตย กสิกรรม ภยนั ตราย ศิลปกรรม
วโรกาส ภารดรภาพ มนษุ ยศาสตร์ สัมผัส ธนั วาคม
สขุ ภาพ สังขาร อัตภาพ มหศั จรรย์ วรรณคดี
อมรนิ ทร์ มหาภยั นโยบาย ประวตั ิศาสตร์ มัคคเุ ทศก์
พรหมชาติ คณบดี สัญชาติ พระหตั ถ์ สนั นิบาต
คณุ ธรรม ประชาชน บดนิ ทร์ จลาจล พลศึกษา
ปรมินทร์ พระกร สมั ภาษณ์ กิจกรรม สรุ าลัย
พระครู เอกภาพ จราจร พระเคราะห์ วโรกาส

คาสมาสท่ไี ม่สนธิ คาสมาสทม่ี สี นธิ

............................................................... ...............................................................
............................................................... ...............................................................
............................................................... ...............................................................
............................................................... ...............................................................
............................................................... ...............................................................
............................................................... ...............................................................
............................................................... ...............................................................
............................................................... ...............................................................
............................................................... ...............................................................
............................................................... ...............................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คาสมาส สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ัด ม.2/1
ชือ่ ............................................... นามสกุล ....................................... ชนั้ .......... เลขที.่ .........

คาสั่ง ให้นักเรียนนาคาทีก่ าหนดให้ไปใส่ลงในช่องวา่ งให้ถูกต้อง

รฐั ศาสตร์ ประชาธิปไตย กสิกรรม ภยันตราย ศิลปกรรม
วโรกาส ภารดรภาพ มนุษยศาสตร์ สัมผสั ธนั วาคม
สุขภาพ สังขาร อัตภาพ มหศั จรรย์ วรรณคดี
อมรนิ ทร์ มหาภัย นโยบาย ประวตั ิศาสตร์ มัคคุเทศก์
พรหมชาติ คณบดี สญั ชาติ พระหตั ถ์ สนั นิบาต
คณุ ธรรม ประชาชน บดนิ ทร์ จลาจล พลศึกษา
ปรมินทร์ พระกร สัมภาษณ์ กิจกรรม สุราลยั
พระครู เอกภาพ จราจร พระเคราะห์ วโรกาส

คาสมาสทไ่ี มส่ นธิ คาสมาสท่มี สี นธิ

รัฐศาสตร์ กสิกรรม ศิลปกรรม ประชาธิปไตย ภยนั ตราย

ภารดรภาพ มนุษยศาสตร์ สขุ ภาพ วโรกาส สัมผัส ธันวาคม

อัตภาพ วรรณคดี มหาภยั สังขาร มหัศจรรย์ อมรินทร์

ประวัติศาสตร์ คณบดี พระหัตถ์ นโยบาย มคั คเุ ทศก์ พรหมชาติ

คณุ ธรรม ประชาชน พลศึกษา สัญชาติ สันนิบาต บดินทร์

พระกร กิจกรรม พระครู จลาจล ปรมินทร์ สัมภาษณ์

เอกภาพ พระเคราะห์ สรุ าลยั จราจร วโรกาส

ใบความรู้วิชาภาษาไทย ชัน้ มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง คาซอ้ น สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ดั ม.2/1
ชือ่ ............................................... นามสกลุ ....................................... ชนั้ .......... เลขที.่ .........

คาซอ้ น เป็นการสร้างคาจากการนาคาทีม่ คี วามหมายเหมือนกนั คล้ายกัน หรือตรง
ข้ามกนั มาจัดเรียงต่อกนั เกิดเปน็ คาใหม่ มีความหมายใหม่หรือมีความหมายใกล้เคียง
กับความหมายเดิม
ชนิดของคาซ้อน มีดงั นี้

1. คาซ้อนความหมาย คือ คาซ้อนทีเ่ กดิ จากการนาคามูลท่มี ีความหมาย
เหมือนกนั ใกล้เคียงกนั หรือตรงข้ามกนั มาวางซ้อนเรียงกนั เชน่ ทรัพย์สิน เงินทอง
บ้านเรือน เข้มแข็ง อ้วนพี เทจ็ จริง ดีชั่ว ถกู แพง บาปบญุ ฟ้าดนิ รูปภาพ เป็นต้น

2. คาซ้อนเสียง คือ คาซ้อนทีเ่ กดิ จากการนาคาทีม่ ีเสียงคลอ้ งจองและมี
ความสมั พนั ธ์กัน มาซ้อนกัน เพื่อใหอ้ อกเสียงา่ ย ไพเราะ มีลกั ษณะดงั นี้
 ซ้อนเสียงพยญั ชนะต้น เชน่ เร่อร่า ทอ้ แท้ จรงิ จัง ซบุ ซิบ เปน็ ต้น
 ซ้อนเสียงสระ เชน่ ราบคาบ จมิ้ ล้มิ แร้นแค้น เปน็ ต้น
 ซ้อนเสียงพยญั ชนะต้นและสระ เชน่ ออดอ้อน อัดอ้ัน เป็นต้น
 ซ้อนด้วยพยางค์ทีไ่ ม่มคี วามหมาย แต่มเี สยี งสมั พนั ธ์กับคาทีม่ คี วามหมาย เชน่

พยายงพยาม กระดูกกระเด้ยี ว เป็นต้น
 คาซ้อน 4 จังหวะ ได้แก่

- คาซ้อนที่มคี าซ้ากนั 2 คร้ัง เชน่ รนุ่ พี่รนุ่ น้อง พลอยฟ้าพลอยฝน ยกบ้ายกบอ
คิดแล้วคิดอกี กนิ เศษกนิ เลย ทุกคืนทุกวัน ไปไหนมาไหน เป็นต้น
- คาซ้อนที่มเี สยี งสมั ผัสระหว่างคาที่เปน็ องค์ประกอบในจงั หวะที่ 2 กับ
จังหวะที่ 3 เชน่ กรวดหินดนิ ทราย เสือสงิ ห์กระทิงแรด ช่ัวนาตาปี ตีอกชกหวั
ยงิ นกตกปลา เก็บหอมรอมริบ น้าใสใจจริง รู้จกั มักคุ้น ขา้ วยากหมากแพง
ขบั ไสไลส่ ง่ ผลหมากรากไม้ จุดหมายปลายทาง ไร่นาสาโท เป็นต้น

ใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีที่ 2
เรือ่ ง คาซอ้ น สาระท่ี 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวชวี้ ดั ม.2/1
ชือ่ ............................................... นามสกลุ ....................................... ชนั้ .......... เลขที.่ .........

คำสัง่ ตอนที่1ให้นกั เรียนยกตวั อย่างคาซอ้ น 4 จังหวะ ดงั ต่อไปนี้

คาซ้อนทีม่ ีคาซา้ กัน 2 ครั้ง 1........................................... 2.......................................
2............................................... 3............................................. 4........................................

คาซ้อนทีม่ เี สยี งสมั ผัสระหว่างคาที่เปน็ องค์ประกอบในจังหวะที่ 2 กบั จงั หวะที่ 3

1............................................. 2........................................... 3..........................................
4............................................. 5........................................... 6..........................................

ตอนที่ 2 ให้นกั เรียนแต่งประโยคจากคาซ้อน 4 จังหวะที่กาหนดใหด้ งั ต่อไปนี้

1. ปากหอยปากปู .....................................................................................
2. กีโ่ มงกย่ี าม .....................................................................................
3. เกบ็ หอมรอมรบิ .....................................................................................
4. คุณงามความดี .....................................................................................
5. ยงิ นกตกปลา .....................................................................................
6. ไปไหนมาไหน .....................................................................................
7. ลม้ หมอนนอนเสื่อ .....................................................................................
8. ชอบมาพากล .....................................................................................
9. เยบ็ ปักถักรอ้ ย .....................................................................................
10. ฝากผีฝากไข้ .....................................................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีที่ 2
เรื่อง คาซอ้ น สาระท่ี 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชวี้ ัด ม.2/1
ชื่อ ............................................... นามสกุล ....................................... ชนั้ .......... เลขที.่ .........

คำส่ัง ตอนที่1ให้นกั เรียนยกตวั อย่างคาซอ้ น 4 จงั หวะ ดงั ต่อไปนี้

คาซ้อนทีม่ ีคาซา้ กนั 2 คร้ัง 1. อดข้าวอดน้า 2. น้าหูน้าตา
2. พอดีพอร้าย 3. ไมม่ ากไม่น้อย 4. อดหลับอดนอน

คาซ้อนทีม่ เี สยี งสมั ผัสระหว่างคาทีเ่ ป็นองค์ประกอบในจังหวะที่ 2 กบั จงั หวะที่ 3

1. ยากดมี ีจน 2. อยู่เยน็ เป็นสุข 3. ลกู เล็กเดก็ แดง

4. ตีรันฟนั แทง 5. ไปลามาไหว้ 6. หมเู หด็ เปด็ ไก่

ตอนที่ 2 ให้นักเรียนแต่งประโยคจากคาซ้อน 4 จงั หวะที่กาหนดใหด้ ังต่อไปนี้

1. ปากหอยปากปู เธออย่าไปเชือ่ พวกปากหอยปากปูพวกน้ันเลย
2. กีโ่ มงกย่ี าม ทาไมลูกยังไม่กลับบ้าน นี่มนั กี่โมงกย่ี ามแล้ว
3. เก็บหอมรอมรบิ ลูกต้องเก็บหอมรอมรบิ เอาไว้บา้ ง ฉกุ เฉนิ ขึน้ มาจะได้มใี ช้
4. คณุ งามความดี คุณงามความดีทีพ่ อ่ ไดท้ าไว้ สง่ ผลให้ลูกได้ดีในวันนี้
5. ยงิ นกตกปลา เด็ก ๆ พวกนี้ วัน ๆ เอาแต่ยงิ นกตกปลา
6. ไปไหนมาไหน เธอไปไหนมาไหนไมเ่ คยชวนฉันเลย
7. ลม้ หมอนนอนเสื่อ เขาป่วยหนักจนลม้ หมอนนอนเสือ่ อยู่ทีบ่ า้ น

8. ชอบมาพากล ฉนั เห็นผู้ชายคนน้ันท่าทางไมช่ อบมาพากล
9. เยบ็ ปกั ถกั รอ้ ย คุณยา่ แข็งแรงยังมีเรี่ยวแรงเยบ็ ปกั ถกั ร้อยอยู่

10. ฝากผีฝากไข้ ฉนั เลยี้ งไอ้แดงก็หวังเอาไวฝ้ ากผีฝากไขย้ ามแกเ่ ฒ่า

ใบงานวิชาภาษาไทย ชั้นมธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง การวิเคราะห์การสร้างคาในภาษาไทย สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวชว้ี ดั ม.2/1
ชื่อ ............................................... นามสกลุ ....................................... ชน้ั .......... เลขที.่ .........

คาสง่ั ใหน้ ักเรียนเขียนอธิบายการสร้างคาลงในตาราง

คา ความหมาย วธิ ีการสร้างคา โครงสรา้ ง

1. สองหัว ทาตัวฝกั ใฝ่เขา้ ด้วยท้ังสองฝ่าย คาประสม สอง + หวั

2. ด๊ดี ี .......................................... .......................... ..........................
3. สรุ าลัย .......................................... .......................... ..........................

4. ขอทาน .......................................... .......................... ..........................
5. สีเทา ๆ .......................................... .......................... ..........................
6. ปฐมวยั .......................................... .......................... ..........................
7. ได้เสยี .......................................... .......................... ..........................

8. เสือ้ ผ้า .......................................... .......................... ..........................
9. คชาธาร .......................................... .......................... ..........................
10. หน้าตา .......................................... .......................... ..........................
11. กลม ๆ .......................................... .......................... ..........................

12. คณิตศาสตร์ .......................................... .......................... ..........................
13. นอ้ ยหนา้ .......................................... .......................... ..........................
14. ตอนเช้า ๆ .......................................... .......................... ..........................
15. ห่อหมก .......................................... .......................... ..........................
16. ถ้วยชาม .......................................... .......................... ..........................
17. ตาขาว .......................................... .......................... ..........................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง การวิเคราะหก์ ารสร้างคาในภาษาไทย สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ัด ม.2/1
ชื่อ ............................................... นามสกุล ....................................... ชนั้ .......... เลขที.่ .........

คาสงั่ ใหน้ ักเรียนเขียนอธิบายการสร้างคาลงในตาราง

คา ความหมาย วธิ ีการสรา้ งคา โครงสร้าง
คาประสม สอง + หัว
1. สองหัว ทาตัวฝักใฝ่เขา้ ด้วยท้ังสองฝ่าย คาซ้า
คาสมาส ด๊ี + ดี
2. ด๊ดี ี ดีมาก คาประสม สรุ + อาลยั
คาซ้า ขอ + ทาน
3. สุราลยั ทอ่ี ยู่ของเทวดา, สวรรค์ คาสมาส สี + เทา + เทา
คาซ้อน ปฐม + วยั
4. ขอทาน ขอเงินหรือสง่ิ ของเลีย้ งชีวติ คาซ้อน ได้ + เสีย
คาสมาส เสอื้ + ผ้า
5. สีเทา ๆ ความหมายนอ้ ยกว่าสีเทา คาซ้อน คชา + ธาร
คาซ้า หน้า + ตา
6. ปฐมวัย วยั ตน้ คาสมาส กลม + กลม
คาประสม คณิต + ศาสตร์
7. ได้เสยี ได้เงินเสยี เงินจากการเลน่ การพนนั คาซ้า นอ้ ย + หน้า
คาประสม ตอน + เชา้ + เชา้
8. เสอื้ ผ้า เสือ้ กางเกง เคร่อื งนงุ่ ห่ม คาซ้อน ห่อ + หมก
คาประสม ถ้วย + ชาม
9. คชาธาร ช้างทรง, ช้างพระท่นี งั่ . ตา + ขาว

10. หน้าตา เค้าหน้า

11. กลม ๆ ความหมายนอ้ ยกว่ากลม

12. คณิตศาสตร์ วิชาว่าดว้ ยการคานวณ

13. นอ้ ยหนา้ ไม่เทยี มหน้าเขา

14. ตอนเช้า ๆ ความหมายนอ้ ยกว่าเชา้

15. ห่อหมก ชือ่ กบั ข้าวชนดิ หนง่ึ

16. ถ้วยชาม ภาชนะใส่อาหาร

17. ตาขาว แสดงอาการขลาดกลัว

ใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง คานาม สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ัด ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่ัง ตอนท1ี่ คำที่ขดี เส้นใต้ในประโยคเป็นคำนำมชนิดใด

คำสำมำนยนำม คำวิสำมำนยนำม คำลกั ษณะนำม

คำสมหุ นำม คำอำกำรนำม

1. น้องทำจำนแตก 1 ใบ .................................................

2. สุดานอนอยบู่ นเตียง .................................................

3. นกบินอยู่บนท้องฟ้ำ .................................................

4. ตำชมมแี ห 2 ปาก .................................................

5. ฝงู ค้ำงคำวบินออกหำอำหำร .................................................

6. น้องมคี วามคิดสร้ำงสรรค์ .................................................

7. ประเทศไทยมีอำหำรอุดมสมบรู ณ์ .................................................

8. โขลงชา้ งกำลังเดินเข้ำป่ำ .................................................

9. นกั เรียนกำลังเรยี นหนงั สือ .................................................

10. การศึกษาทำให้เรำมีงำนทำ .................................................

ตอนที่ 2 ให้นกั เรียนแต่งประโยคจำกชนิดของคำนำมดังต่อไปนี้

1. คำสำมำนยนำม .....................................................................................
2. คำวิสำมำนยนำม .....................................................................................

3. คำลักษณะนำม .....................................................................................
4. คำสมหุ นำม .....................................................................................
5. คำอำกำรนำม .....................................................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คานาม สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ัด ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสั่ง ตอนท1ี่ คำที่ขดี เส้นใต้ในประโยคเป็นคำนำมชนิดใด

คำสำมำนยนำม คำวิสำมำนยนำม คำลักษณะนำม

คำสมุหนำม คำอำกำรนำม

1. น้องทำจำนแตก 1 ใบ คำลักษณะนำม

2. สุดานอนอยบู่ นเตียง คำวิสำมำนยนำม

3. นกบินอยู่บนท้องฟ้ำ คำสำมำนยนำม

4. ตำชมมแี ห 2 ปาก คำลกั ษณะนำม

5. ฝงู ค้ำงคำวบินออกหำอำหำร คำสมุหนำม

6. น้องมคี วามคิดสร้ำงสรรค์ คำอำกำรนำม

7. ประเทศไทยมีอำหำรอุดมสมบูรณ์ คำวิสำมำนยนำม

8. โขลงช้างกำลังเดินเข้ำป่ำ คำสมหุ นำม

9. นกั เรียนกำลังเรยี นหนังสือ คำสำมำนยนำม

10. การศึกษาทำให้เรำมีงำนทำ คำอำกำรนำม

ตอนที่ 2 ให้นักเรียนแต่งประโยคจำกชนิดของคำนำมดังต่อไปนี้

1. คำสำมำนยนำม ครูสอนหนังสือให้กบั นกั เรียน
2. คำวิสำมำนยนำม ฉันกำลังไปเที่ยวท่ปี ระเทศญีปุ่นในเดือนตุลำคมนี้

3. คำลักษณะนำม ฉันซื้อดินสอ 9 แทง่
4. คำสมหุ นำม ฉันเห็นกองทหำรรักษำพระองค์กำลงั ฝึกซ้อมระเบียบแถว
5. คำอำกำรนำม พีส่ ำวของฉันกำลังมคี วำมรกั

ใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คาสรรพนาม สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสัง่ คำที่ขีดเสน้ ใต้ในประโยคเปน็ คำสรรพนำมชนิดใด
คำบุรุษสรรพนำม คำนิยมสรรพนำม คำประพันธสรรพนำม
คำอนยิ มสรรพนำม คำวภิ ำคสรรพนำม คำปฤจฉำสรรพนำม

1. ถ้ำใครต้องกำรจะไปเทีย่ วทะเลก็มำลงชือ่ ไวไ้ ด้เลย ..............................................
2. ผู้คนทีม่ ำทำบุญต่างคนต่ำงไมพ่ อใจกบั เสียงประทดั ดัง ..............................................
3. เดก็ น้อยอมุ้ มันขึ้นมำด้วยควำมรักจรงิ ๆ ..............................................
4. เราต้องพิจำรณำตัวเองให้ดีกอ่ นที่จะโทษใคร ..............................................
5. ใครทำน้ำหกเลอะเทอะในหอ้ งเรียน ..............................................
6. น่ันคือทีน่ ัง่ ที่ทา่ นจองไว้ใหค้ ุณค่ะ ..............................................
7. อะไรเขำกท็ ำได้ทั้งน้ัน ..............................................
8. นีค่ ือบ้ำนที่ใหค้ วำมสุขแกเ่ รำ ..............................................
9. สมชำยเป็นเด็กที่มีน้ำใจ ..............................................
10. ที่ไหนฉนั ก็อยู่ไดข้ อให้สบำยใจกแ็ ล้วกัน ..............................................
11. เขาไมไ่ ปเทีย่ วทะเลกับพวกเรา ..............................................
12.ใครไมม่ ำเมื่อวำนนี้ ..............................................
13. คุณจะไปรบั ประทำนอำหำรกับผมไหม ..............................................
14. นนั่ รถเมล์มำแล้ว เรว็ ๆ เข้ำซิเธอ ..............................................
15. พวกเขาจะมำทำงำนกันในวนั พรงุ่ นี้ ..............................................
16. นักเรียนช้ันมัธยมศึกษำปีที่ 2 กำลังนั่งคยุ กัน ..............................................
17. ฉันชอบนักเรียนที่มีมำรยำทดี ..............................................
18. นกั เรียนทกุ คนต่างตั้งอกต้ังใจทำข้อสอบ ..............................................
19. โนน่ คือโรงพยำบำลประจำอำเภอ ..............................................
20. ใคร ๆ กช็ อบภำพยนตรเ์ รื่องนี้ ..............................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง คาสรรพนาม สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ัด ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่ัง คำที่ขีดเสน้ ใต้ในประโยคเปน็ คำสรรพนำมชนิดใด
คำบุรษุ สรรพนำม คำนิยมสรรพนำม คำประพันธสรรพนำม
คำอนยิ มสรรพนำม คำวภิ ำคสรรพนำม คำปฤจฉำสรรพนำม

1. ถ้ำใครต้องกำรจะไปเทีย่ วทะเลกม็ ำลงชือ่ ไวไ้ ด้เลย คำอนิยมสรรพนำม
2. ผู้คนที่มำทำบญุ ต่างคนต่ำงไมพ่ อใจกบั เสียงประทัดดัง คำวิภำคสรรพนำม
3. เดก็ น้อยอมุ้ มนั ขึ้นมำด้วยควำมรกั จรงิ ๆ คำบรุ ษุ สรรพนำม
4. เราต้องพิจำรณำตัวเองให้ดีกอ่ นที่จะโทษใคร คำบรุ ษุ สรรพนำม
5. ใครทำน้ำหกเลอะเทอะในหอ้ งเรียน คำปฤจฉำสรรพนำม
6. นั่นคือที่น่งั ที่ทา่ นจองไว้ใหค้ ณุ ค่ะ คำบุรษุ สรรพนำม
7. อะไรเขำก็ทำได้ท้ังน้ัน คำอนิยมสรรพนำม
8. นีค่ ือบ้ำนที่ใหค้ วำมสุขแกเ่ รำ คำนิยมสรรพนำม
9. สมชำยเป็นเดก็ ที่มีน้ำใจ คำประพนั ธสรรพนำม
10. ทีไ่ หนฉนั ก็อยู่ไดข้ อให้สบำยใจกแ็ ล้วกนั คำอนิยมสรรพนำม
11. เขาไมไ่ ปเทีย่ วทะเลกับพวกเรา คำบรุ ุษสรรพนำม
12. ใครไมม่ ำเมือ่ วำนนี้ คำปฤจฉำสรรพนำม
13. คุณจะไปรบั ประทำนอำหำรกับผมไหม คำบุรษุ สรรพนำม
14. นั่นรถเมล์มำแล้ว เร็ว ๆ เข้ำซิเธอ คำนิยมสรรพนำม
15. พวกเขาจะมำทำงำนกันในวันพรงุ่ นี้ คำบุรุษสรรพนำม
16. นกั เรียนช้ันมธั ยมศึกษำปีที่ 2 กำลงั นั่งคยุ กนั คำวิภำคสรรพนำม
17. ฉันชอบนักเรียนที่มีมำรยำทดี คำประพนั ธสรรพนำม
18. นกั เรียนทกุ คนต่างต้ังอกต้ังใจทำข้อสอบ คำวิภำคสรรพนำม
19. โน่นคือโรงพยำบำลประจำอำเภอ คำนิยมสรรพนำม
20. ใคร ๆ ก็ชอบภำพยนตรเ์ รื่องนี้ คำอนิยมสรรพนำม

ใบความรวู้ ิชาภาษาไทย ชัน้ มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คากรยิ า สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คากริยา มี 2 ประเภท ได้แก่ กรยิ าที่มีหนว่ ยเป็นกรรม กบั กรยิ าทีไ่ ม่มีหนว่ ยกรรม
 กรยิ าทีม่ ีหนว่ ยเป็นกรรม

1. คากริยาสกรรม คือ คากรยิ าทีม่ ีนามวลีตามหลงั ทาหน้าทีเ่ ปน็ กรรม (คากรยิ าที่
ต้องมีกรรมมารองรบั ) เชน่ ชาวนาเกี่ยวข้าว “เกีย่ ว” เป็น กรยิ า “ข้าว” เปน็ กรรม

2. คากริยาทวิกรรม คือ คากรยิ าที่มีนามวลี 2 หน่วยตามหลงั นามวลีหน่วยหนึง่ ทา
หน้าทีเ่ ปน็ กรรมตรง นามวลีอีกหน่วยทาหน้าที่เปน็ กรรมรอง เชน่

แมใ่ ห้เงินน้อง “เงนิ ” เปน็ กรรมตรง “น้อง” เปน็ กรรมรอง
 กรยิ าที่ไมม่ ีหน่วยกรรม

1. คากริยาอกรรม กรยิ าที่ไมต่ ้องมีนามวลีทาหน้าทีก่ รรมตามหลงั (กรยิ าทีไ่ มต่ ้องมี
กรรมมารองรบั ประโยคกไ็ ด้ใจความ) เชน่ น้องหวั เราะ พระอาทิตย์ข้ึน น้องรา่ งเริงแจม่ ใส

2. คากริยาคุณศัพท์ คือคากริยาทีแ่ สดงคณุ สมบตั ิหรือสภาพของคานาม เชน่
เดก็ คนนี้สวย ละครสนุก ลกู สาวคนเก่ง เสื้อตัวนี้สวยกวา่ ตัวนั้น

3. คากริยาต้องเตมิ เตม็ คือ คากรยิ าทีต่ ้องมีนามวลีมาตามหลังนามวลีนั้น ไมไ่ ด้เป็น
กรรมของกรยิ า คากรยิ าต้องเติมเตม็ ได้แก่คาว่า เป็น เหมือน คลา้ ย เกิด เท่า มี ปรากฏ
เชน่ ลูกชาวเขาเปน็ นักร้อง เดก็ คนนี้หน้าเหมือนพ่อมาก ปีนี้เกดิ น้าท่วมใหญ่

4. คากริยานา คือ คากรยิ าทป่ี รากฏหนา้ กรยิ าหลักเพือ่ เพิม่ ความหมายของคา
กรยิ าหลกั เช่น คณุ ช่วยเปิดพัดลมหน่อย ฉันเตรยี มเย็บกระทง เขาอยากเรียนหนงั สือ

5. คากริยาตาม คากรยิ าทีป่ รากฏหลังคาอื่น ๆ จะเน้นความหมายของคากริยา
ข้างหน้า ไม่มคี วามหมายตรง ๆ ตามความหมายของคากรยิ าน้ัน ๆ ได้แก่คาว่า ไป มา ขึ้น
ลง เข้า ออก ให้ ไว้ เสีย อา เช่น เดก็ คนนี้เกง่ ออก ทางานเรว็ เขา้
รถวง่ิ เรว็ ขึ้น เราไปไหว้พระมา กินข้าวเสียซิ

สรปุ ความรเู้ รือ่ งคากริยาจากหนังสือเรียน รายวิชาพืน้ ฐานภาษาไทย วิทธภาษา ม.2

ใบงานวิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง คากรยิ า สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ดั ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่ัง ให้นกั เรียนแต่งประโยคตามชนิดของคากริยาต่อไปนี้

คากริยาสกรรม คากริยาทวิกรรม
1.............................................................. 1..............................................................

2.............................................................. 2..............................................................

3.............................................................. 3..............................................................

4.............................................................. 4..............................................................

คากริยาอกรรม คากริยาคุณศพั ท์
1.............................................................. 1..............................................................

2.............................................................. 2..............................................................

3.............................................................. 3..............................................................

4.............................................................. 4..............................................................

คากริยาต้องเตมิ เต็ม คากริยานา
1.............................................................. 1..............................................................

2.............................................................. 2..............................................................

3.............................................................. 3..............................................................

4.............................................................. 4..............................................................

คากริยาตาม
1.............................................................. 2..............................................................
3.............................................................. 4..............................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง คากรยิ า สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่ัง ให้นกั เรียนแต่งประโยคตามชนิดของคากริยาต่อไปนี้

คากริยาสกรรม คากริยาทวิกรรม
1. พ่อขับรถยนต์ 1. พปี่ ้อนข้าวใหน้ ้อง

2. แมก่ นิ ข้าว 2. แมแ่ จกเงนิ ใหล้ กู

3. คณุ ยา่ ร้อยมาลัย 3. เขาสอนภาษาไทยให้เดก็ ๆ

4. ฉันปลูกต้นไม้ 4. ครูแจกรางวัลนกั เรียนดีเด่น

คากริยาอกรรม คากริยาคณุ ศพั ท์
1. ฝนตก 1. เด็กคนนดี้ ี

2. นกบิน 2. บ้านหลังเก่า

3. เดก็ ๆ หัวเราะ 3. ดนิ สอแท่งยาว

4. พ่อเดนิ 4. หนงั สือเลม่ ใหม่

คากริยาต้องเตมิ เตม็ คากริยานา
1. น้องหน้าเหมือนพ่อ 1. เราพยายามเตือนเขาแล้ว

2. ลกู ชายเขาเป็นหมอ 2. ตอนนเี้ ขาอยากพักผ่อนมาก

3. ปที ี่แล้วเกิดภาวะฝนแล้ง 3. เดก็ หัดปั่นจกั รยาน

4. ท่าราคลา้ ยท่าสอดสรอ้ ยมาลา 4. คุณชว่ ยขยบั ไปหน่อยนะคะ

1. เธออว้ นขึ้นมาก คากริยาตาม
3.แกว้ ใบนี้แตกเสียแล้ว 2. เดยี๋ วใครมาเห็นเข้า
4. เด็กคนนี้เก่งออก

ใบงานวิชาภาษาไทย ชั้นมธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คาวิเศษณ์ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ัด ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่ัง ตอนที่ 1 จากประโยคคาทีข่ ีดเสน้ ใต้เปน็ คาวิเศษณ์ชนิดใด

คาวิเศษณ์สามัญ คาวิเศษณข์ ยายเฉพาะ คาวเิ ศษณ์แสดงคาถาม คาวเิ ศษณบ์ อกเวลา

1. น้องเคี้ยวข้าวต้ยุ ๆ ........................................................

2. เขาเจ็บจรงิ ๆ ........................................................

3. ทาไมคุณจึงไม่มาทางาน ........................................................

4. กลางคืนมีรา้ นอาหารโต้รงุ่ ........................................................

5. เมือ่ ก๊ใี ครมา ........................................................

6. คณุ ไม่ควรกงั วลจนเกนิ ไป ........................................................

7. เด็กคนนี้ขาวจัว๊ ะ ........................................................

8. เพราะเหตใุ ดเขาจึงมายืมเงนิ เธอ ........................................................

ตอนที่ 2 ให้นกั เรียนขีดเสน้ ใต้คาวิเศษณ์ในประโยคต่อไปนี้

1. ฉันเบือ่ งานจงั 7. เขาไมแ่ น่ใจว่าเปน็ เพราะอะไร
2. ดอกกุหลาบหอมมกั มีสีสวย 8. สมรกั เปน็ คนเข้มแขง็
3. พรงุ่ นเี้ ขาจะไปเชยี งใหม่ 9. ละครเรื่องนี้สนุกมาก ๆ
4. เขาเหนื่อยมาก 10. ฉันจะไปตลาดในตอนเชา้
5. การเลน่ ราวงมักเลน่ ในเวลากลางคืน 11. เราตอ้ งจาท่ารางา่ ย ๆ
6. เขาสวมกระโปรงสนั้ จุ๊ดจู๋ 12. อุบัติเหตเุ กิดขึ้นได้อยา่ งไร

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คาวิเศษณ์ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ัด ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสัง่ ตอนที่ 1 จากประโยคคาทีข่ ีดเสน้ ใต้เปน็ คาวิเศษณ์ชนิดใด

คาวิเศษณ์สามัญ คาวิเศษณ์ขยายเฉพาะ คาวเิ ศษณ์แสดงคาถาม คาวเิ ศษณ์บอกเวลา

1. น้องเคี้ยวข้าวต้ยุ ๆ คาวิเศษณข์ ยายเฉพาะ

2. เขาเจบ็ จรงิ ๆ คาวิเศษณส์ ามัญ

3. ทาไมคณุ จึงไม่มาทางาน คาวิเศษณแ์ สดงคาถาม

4. กลางคืนมีรา้ นอาหารโต้รงุ่ คาวิเศษณบ์ อกเวลา

5. เมือ่ ก๊ใี ครมา คาวิเศษณบ์ อกเวลา

6. คณุ ไม่ควรกงั วลจนเกนิ ไป คาวเิ ศษณ์สามัญ

7. เดก็ คนนี้ขาวจวั๊ ะ คาวิเศษณข์ ยายเฉพาะ

8. เพราะเหตใุ ดเขาจึงมายืมเงนิ เธอ คาวิเศษณแ์ สดงคาถาม

ตอนที่ 2 ให้นักเรียนขีดเสน้ ใต้คาวิเศษณ์ในประโยคต่อไปนี้

1. ฉันเบือ่ งานจงั 7. เขาไมแ่ น่ใจว่าเปน็ เพราะอะไร
2. ดอกกุหลาบหอมมกั มีสีสวย 8. สมรกั เป็นคนเข้มแข็ง
3. พรงุ่ นี้เขาจะไปเชยี งใหม่ 9. ละครเรื่องนี้สนกุ มาก ๆ
4. เขาเหนื่อยมาก 10. ฉันจะไปตลาดในตอนเชา้
5. การเลน่ ราวงมักเลน่ ในเวลากลางคืน 11. เราตอ้ งจาท่ารางา่ ย ๆ
6. เขาสวมกระโปรงสนั้ จดุ๊ จู๋ 12. อบุ ตั ิเหตุเกิดขึ้นได้อย่างไร

ใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คาวิเศษณ์ คาบุพบท คาสันธาน สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ัด ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสั่ง ให้นักเรียนขีดเสน้ ใต้คำตำมที่กำหนดให้ถูกต้อง
คาวิเศษณ์

1. ปลำใหญ่กนิ ปลำเล็ก 6. หมำเหำ่ ใบตองแห้ง
2. มะนำวกลมเล้ียงไม่มใี ครกลึง 7. เสยี น้อยเสียยำก เสยี มำกเสียงำ่ ย
3. ส่เี ท้ำยงั รพู้ ลำด นกั ปรำชญ์ยงั รพู้ ล้ัง 8. รกั ยำวใหบ้ ัน่ รกั ส้ันให้ต่อ
4. รักดีหำมจั่ว รกั ชัว่ หำมเสำ 9. ไมอ้ อ่ นดัดงำ่ ย ไมแ่ ก่ดดั ยำก
5. เมือ่ พีเนื้อหอม เมื่อผอมเนื้อเหมน็ 10. ฝนตกขี้หมูไหล คนจัญไรมำพบกนั

1. อย่ำเปน็ คนเหน็ แกไ่ ด้ คาบุพบท
2. สุดำเห็นใครในห้องน้ัน
3. สมชำยนอนตั้งแต่ฝนตกครั้งแรก 6. อำหำรจำนนีส้ ำหรบั สนุ ัข
4. คุณวันทยำพูดเพือ่ หำเสียงเทำ่ นั้น 7. สวุ ิทยท์ ำงำนจนเป็นลม
5. เธอวิง่ มำหำผมโดยเร็ว 8. ควำมดีจงมแี กท่ กุ คน
9. ฉันกินแต่ผลไม้
10. มำนีเดินทำงโดยเครื่องบิน

คาสันธาน

1. ปลำหมอตำยเพรำะปำก 6. พอ่ กบั แมไ่ ปเที่ยวทะเล
2. น้ำท่วมเพรำะน้ำเหนือไหลบ่ำลงมำมำก 7. เขำเกียจคร้ำนเขำจึงสอบตก
3. ณเดชทำงำนหนกั จนร่ำงกำยทรุดโทรม 8. แมช่ วนเขำแล้วแต่เขำไมย่ อมมำ
4. รวชี อบเทีย่ วทะเลแต่ฤดีชอบเทีย่ วน้ำตก 9. กวำ่ ถั่วจะสุงำก็ไหม้
5. ถ้ำฝนไมต่ กฉนั จะไปหำเธอท่บี ้ำนนะ 10. ไมเ่ ธอกฉ็ ันต้องออกไปนอกหอ้ ง

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คาวิเศษณ์ คาบพุ บท คาสันธาน สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสงั่ ให้นกั เรียนขีดเสน้ ใต้คำตำมทีก่ ำหนดให้ถูกต้อง

คาวิเศษณ์

1. ปลำใหญ่กินปลำเลก็ 6. หมำเหำ่ ใบตองแหง้
2. มะนำวกลมเลย้ี งไมม่ ีใครกลงึ 7. เสยี นอ้ ยเสยี ยาก เสยี มากเสยี งา่ ย
3. สีเ่ ท้ำยงั รพู้ ลำด นักปรำชญ์ยังรพู้ ลั้ง 8. รักยาวให้บ่ัน รักสั้นให้ต่อ
4. รักดหี ำมจั่ว รักชั่วหำมเสำ 9. ไมอ้ อ่ นดัดง่าย ไมแ่ กด่ ดั ยาก
5. เมือ่ พีเนื้อหอม เมื่อผอมเนื้อเหมน็ 10. ฝนตกขี้หมูไหล คนจัญไรมำพบกัน

1. อย่ำเปน็ คนเห็นแกไ่ ด้ คาบุพบท
2. สุดำเหน็ ใครในหอ้ งน้ัน
3. สมชำยนอนต้ังแตฝ่ นตกคร้ังแรก 6. อำหำรจำนนีส้ าหรบั สุนขั
4. คณุ วนั ทยำพดู เพือ่ หำเสียงเทำ่ น้ัน 7. สวุ ิทยท์ ำงำนจนเปน็ ลม
5. เธอวิ่งมำหำผมโดยเร็ว 8. ควำมดีจงมแี กท่ ุกคน
9. ฉนั กินแตผ่ ลไม้
10. มำนีเดินทำงโดยเครือ่ งบิน

คาสนั ธาน

1. ปลำหมอตำยเพราะปำก 6. พ่อกับแมไ่ ปเที่ยวทะเล
2. น้ำท่วมเพราะน้ำเหนือไหลบ่ำลงมำมำก 7. เขำเกียจคร้ำนเขำจึงสอบตก
3. ณเดชทำงำนหนักจนร่ำงกำยทรดุ โทรม 8. แมช่ วนเขำแล้วแตเ่ ขำไมย่ อมมำ
4. รวชี อบเที่ยวทะเลแตฤ่ ดีชอบเที่ยวน้ำตก 9. กวา่ ถั่วจะสุงำก็ไหม้
5. ถ้าฝนไมต่ กฉันจะไปหำเธอที่บ้ำนนะ 10. ไมเ่ ธอก็ฉันต้องออกไปนอกห้อง

ใบงานวิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คาอุทาน สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ดั ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสัง่ ตอนที่ 1 ให้นักเรียนนำคำอุทำนทีก่ ำหนดให้ไปเติมลงในประโยค

อุ๊ย! เอะ๊ ! วำ้ ย! อ้ำว! อ๋อ!

เฮ้อ! ไชโย! โถ! โอ๊ย! ฮึ่ม!

1. .................โลง่ อกไปที 8. ................. จะรบี ไปก็ไมบ่ อก
2. ................. ทำไมพดู อย่ำงน้ัน 9. ................. เจ้ำหมำน้อยไมน่ ่ำตำยเลย
3. ................. ปวดฟนั จงั เลย 10. ................สอบผ่ำนเสยี ที
4. ................. ใครหยิบโทรศัพท์ไป 11. ..............ใครแอบมำเดด็ ดอกไมข้ องฉัน
5. ................. ฉนั ได้ทนุ เรียนต่อแล้ว 12. ................หมดทุกข์หมดโศกเสียที
6. ................. ใครทำของตก 13. ................คำตอบอยู่ตรงนี้เอง
7. .................ชว่ ยดว้ ย เด็กตกน้ำ 14. ................ เจ็บจังเลย

ตอนที่ 2 ให้นกั เรยี นแต่งประโยคโดยให้มคี ำอทุ ำนอยู่ในประโยค

1............................................................... 8................................................................
2............................................................... 9................................................................
3............................................................... 10...............................................................
4............................................................... 11...............................................................
5............................................................... 12...............................................................
6............................................................... 13...............................................................
7............................................................... 14..............................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง คาอทุ าน สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสง่ั ตอนที่ 1 ให้นกั เรียนนำคำอุทำนที่กำหนดให้ไปเติมลงในประโยค

อุ๊ย! เอะ๊ ! วำ้ ย! อ้ำว! อ๋อ!

เฮ้อ! ไชโย! โถ! โอ๊ย! ฮึม่ !

1. เฮ้อ! โลง่ อกไปที 8. อำ้ ว! จะรบี ไปก็ไม่บอก
2. อำ้ ว! ทำไมพูดอย่ำงน้ัน 9. โถ! เจ้ำหมำน้อยไมน่ ่ำตำยเลย
3. โอ๊ย! ปวดฟนั จงั เลย 10. เฮ้อ! สอบผ่ำนเสยี ที
4. เอะ๊ ! ใครหยิบโทรศพั ท์ไป 11. ฮึ่ม! ใครแอบมำเด็ดดอกไมข้ องฉัน
5. ไชโย! ฉนั ได้ทนุ เรียนต่อแล้ว 12. เฮ้อ! หมดทุกข์หมดโศกเสียที
6. อยุ๊ ! ใครทำของตก 13. ออ๋ ! คำตอบอยู่ตรงนี้เอง
7. ว้ำย! ชว่ ยดว้ ย เด็กตกน้ำ 14. โอ๊ย! เจ็บจังเลย

ตอนที่ 2 ให้นักเรยี นแต่งประโยคโดยให้มคี ำอุทำนอยู่ในประโยค

1. อนิจจำ! ไมน่ ่ำอำยุสนั้ เลย 8. อ้ำว! ทำไมท่ ำกำรบ้ำนมำ
2. ฮ้ำ! เธอจะไปเทีย่ วคนเดยี วหรือ 9. เฮ้! อย่ำเดินไปทำงนั้น
3. เฮ่อ! ต้องแก้ไขงำนอีกแล้วหรือนี่ 10. โอ๊ย! เส้ยี นตำมือ
4. เฮ้อ! สมดุ วิชำภำษำไทยอยู่นีเ่ อง 11. ไชโย! ไทยได้เหรียญทองแล้ว
5. เฮ้อ! ลูกหำยตวั รอ้ นแล้ว 12. ว้ำย! แมลงสำบเต็มลนิ้ ชกั เลย
6. โอโ้ ฮ!้ ขนมเค้กอรอ่ ยจัง 13. อ๋อ! เป็นแบบนี้นีเ่ อง
7. ว้ำย! น้ำหกหมดเลย 14. อยุ๊ ! ตกใจหมดเลย

ใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง วลีและประโยค สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ัด ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสัง่ ตอนที่ 1 ให้นักเรียนนำคำทีก่ ำหนดให้ไปเติมในช่องวำ่ งให้สมั พนั ธ์กัน

วลี ประโยค

1. ดอกกหุ ลำบสีแดง ......................... 1. รถไฟฟ้ำมหำนคร .........................

2. ฝนตกหนกั ......................... 2. แมเ่ ดนิ ไปตลำด .........................

3. นกบินสงู ......................... 3. นำฬิกำข้อมือ .........................

4. ของท่รี ะลึกงำนแต่ง ......................... 4. ร้ำนขำยอำหำรตำมสั่ง .........................

5. ท้องทะเลสีเขียวครำม ......................... 5. แมข่ ำยอำหำรตำมสัง่ .........................

6. ไกจ้ ิกหนอนสีเขียว ......................... 6. โรงเรียนอำชีวศกึ ษำ .........................

ตอนที่ 2 ใหน้ ักเรียนเขียนองค์ประกอบของประโยคต่อไปนี้

ประโยค ภาคประธาน ภาคแสดง

ประธำน ขยำยประธำน กริยำ ขยำยกรยิ ำ กรรม ขยำยกรรม

1. ลมพดั ................ .................... ................ ................ ............. ...............

2. ฝนตกหนัก ................ .................... ................ ................ ............. ...............

3. แม่ของฉันกินขำ้ วมันไก่ ................ .................... ................ ................ ............. ...............

4. ฉันอำ่ นหนงั สือกำร์ตนู ................ .................... ................ ................ ............. ...............

5. พี่ของฉันน่งั บนเก้ำอ้ี ................ .................... ................ ................ ............. ...............

6. พ่อขบั รถยนต์สีดำ ................ .................... ................ ................ ............. ...............

7. นกบินสูง ................ .................... ................ ................ ............. ...............

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง วลีและประโยค สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสั่ง ตอนที่ 1 ให้นกั เรียนนำคำทีก่ ำหนดให้ไปเติมในช่องวำ่ งให้สมั พนั ธ์กัน

วลี ประโยค

1. ดอกกหุ ลำบสีแดง วลี 1. รถไฟฟ้ำมหำนคร วลี
2. ฝนตกหนัก ประโยค 2. แมเ่ ดนิ ไปตลำด ประโยค
3. นกบินสงู ประโยค 3. นำฬิกำข้อมือ วลี
4. ของทร่ี ะลึกงำนแต่ง วลี 4. ร้ำนขำยอำหำรตำมสั่ง วลี
5. ท้องทะเลสีเขียวครำม วลี 5. แมข่ ำยอำหำรตำมส่ัง ประโยค
6. ไกจ้ ิกหนอนสีเขียว ประโยค 6. โรงเรียนอำชีวศกึ ษำ วลี

ตอนที่ 2 ใหน้ ักเรียนเขียนองค์ประกอบของประโยคต่อไปนี้

ประโยค ภาคประธาน ภาคแสดง
1. ลมพดั
ประธำน ขยำยประธำน กริยำ ขยำยกรยิ ำ กรรม ขยำยกรรม

ลม - พัด - - -

2. ฝนตกหนกั ฝน - ตก หนัก - -

3. แม่ของฉันกินขำ้ วมนั ไก่ แม่ ของฉนั กิน - ขำ้ ว มนั ไก่

4. ฉันอำ่ นหนงั สือกำร์ตนู ฉนั - อำ่ น - หนงั สือ กำรต์ นู

5. พีข่ องฉนั นัง่ บนเก้ำอ้ี พี่ ของฉนั นัง่ บน เกำ้ อี้

6. พ่อขบั รถยนต์สีดำ พ่อ - ขบั - รถยนต์ สดี ำ

7. นกบินสูง นก - บน สูง - -

ใบงานวิชาภาษาไทย ชนั้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง ประโยคสามัญ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ัด ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

ประโยคสามญั หรอื ประโยคพื้นฐาน คือประโยคทีม่ โี ครงสรำ้ งพื้นฐำนสุด เปน็ ประโยคที่ไม่มีประโยค
ย่อยหรือประโยคเล็ก ๆ มำเปน็ ส่วนหนึง่ ของประโยค ประโยคสามญั จะมคี ากริยาเพียงคาเดียว
หรอื มคี ากริยาเรียงตอ่ กนั หรอื มีคากริยาหลายคาแตร่ ะหว่างคากริยาอาจมคี านามค่ันอยู่กไ็ ด้

คาสั่ง ตอนที่ 1 ให้นักเรียนขีดเสน้ ใต้คำกริยำในประโยคสำมญั ต่อไปนี้

1. แมก่ ินข้ำว 8. คนเรำต้องรจู้ กั คิดช่วยเหลือผู้อืน่
2. นกั เรียนรบั ผิดชอบกำรเรยี น 9. เขำใช้ควำมรหู้ ำเล้ียงชีพ
3. เรำปรำรถนำควำมสุข 10. เขำชอบตีสุนัข
4. ทุกคนต้องรกั ษำสำธำรณสมบตั ิของชำติ 11. ลกู เสือฝึกเดนิ ทำงไกล
5. ก้อยเขียนจดหมำย 12. ครูสอนพวกเรำรอ้ งเพลงชำติไทย
6. เขำหยิบผลไม้ใสต่ ะกรำ้ 13. นักเรียนควรช่วยพอ่ แม่แบ่งเบำภำระ
7. แมต่ ัดเชือกขำด 14. กิง่ ร้องไห้

ตอนที่ 2 ให้นกั เรียนแต่งประโยคสำมัญพรอ้ มท้ังขีดเสน้ ใต้คำกริยำในประโยค

ประโยคสามัญที่มีคากริยาเพียงคาเดียว ประโยคสามญั ทมี่ ีคากริยาเรียงต่อกัน
1. ............................................................ 1. ............................................................
2. ............................................................ 2. ............................................................
3. ............................................................ 3. ............................................................
4. ............................................................ 4. ............................................................
5. ............................................................ 5. ............................................................

ประโยคสามญั ทีม่ ีคากริยาหลายคาแต่ระหวา่ งคากริยามคี านามคั่นอยู่
1. ............................................................ 2. ............................................................
3. ............................................................ 4. ............................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชั้นมธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง ประโยคสามัญ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

ประโยคสามญั หรอื ประโยคพืน้ ฐาน คือประโยคที่มโี ครงสรำ้ งพ้ืนฐำนสุด เปน็ ประโยคที่ไม่มีประโยค
ย่อยหรือประโยคเล็ก ๆ มำเป็นส่วนหนึง่ ของประโยค ประโยคสามญั จะมคี ากริยาเพียงคาเดียว
หรอื มคี ากริยาเรียงตอ่ กัน หรอื มีคากริยาหลายคาแต่ระหว่างคากริยาอาจมคี านามค่ันอยู่ก็ได้

คาสั่ง ตอนที่ 1 ให้นกั เรียนขีดเสน้ ใต้คำกริยำในประโยคสำมัญต่อไปนี้

1. แมก่ ินข้ำว 8. คนเรำต้องรู้จกั คิดชว่ ยเหลือผู้อืน่
2. นกั เรียนรบั ผิดชอบกำรเรียน 9. เขำใชค้ วำมรู้หำเล้ยี งชีพ
3. เรำปรำรถนำควำมสขุ 10. เขำชอบตีสนุ ขั
4. ทกุ คนต้องรกั ษำสำธำรณสมบตั ิของชำติ 11. ลูกเสือฝึกเดนิ ทำงไกล
5. ก้อยเขียนจดหมำย 12. ครูสอนพวกเรำร้องเพลงชำติไทย
6. เขำหยิบผลไม้ใสต่ ะกรำ้ 13. นักเรียนควรชว่ ยพอ่ แม่แบง่ เบำภำระ
7. แมต่ ดั เชือกขำด 14. กิ่งร้องไห้

ตอนที่ 2 ให้นักเรียนแต่งประโยคสำมัญพรอ้ มทั้งขีดเสน้ ใต้คำกริยำในประโยค

ประโยคสามัญทีม่ ีคากริยาเพียงคาเดียว ประโยคสามญั ทมี่ ีคากริยาเรียงต่อกัน
1. แมท่ ำอำหำร 1. แมช่ อบทำอำหำรไทย
2. ฉนั ไปโรงเรียน 2. ฉนั เดินไปโรงเรียน
3. พี่ของฉนั ร้องเพลงเกำหลี 3. พีข่ องฉันชอบร้องเพลงเกำหลี
4. น้องเลน่ ฟุตบอล 4. น้องชอบเล่นฟตุ บอล
5. พวกเรำไปหอ้ งสมุด 5. พวกเรำเดินไปห้องสมดุ

ประโยคสามัญทีม่ ีคากริยาหลายคาแตร่ ะหว่างคากริยามคี านามคนั่ อยู่

1. พ่อขับรถยนต์ไปธนำคำร 2. แมส่ อนน้องทำกำรบ้ำน

3. น้องเตะฟตุ บอลลอยสูง 4. ฉันหยิบกระเป๋ำใหเ้ พือ่ น

ใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง แตง่ ประโยคสามัญ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ัด ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่งั ให้นกั เรยี นแต่งประโยคสามญั ดังต่อไปนี้ต่อไปนี้

ประโยคบอกเลา่ ประโยคคาถาม
1. ............................................................... 1. ...............................................................
2. ............................................................... 2. ...............................................................
3. ............................................................... 3. ...............................................................
4. ............................................................... 4. ...............................................................
5. ............................................................... 5. ...............................................................
6. ............................................................... 6. ...............................................................

ประโยคปฏิเสธ ประโยคคาส่งั
1. ............................................................... 1. ...............................................................
2. ............................................................... 2. ...............................................................
3. ............................................................... 3. ...............................................................
4. ............................................................... 4. ...............................................................
5. ............................................................... 5. ...............................................................
6. ............................................................... 6. ...............................................................

ประโยคขอรอ้ ง
1. ............................................................ 4. ...............................................................
2. ............................................................ 5. ...............................................................
3. ............................................................ 6. ...............................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง แต่งประโยคสามญั สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสั่ง ให้นกั เรยี นแต่งประโยคสามญั ดงั ต่อไปนี้ต่อไปนี้

ประโยคบอกเล่า ประโยคคาถาม
1. คุณพ่อไปทางานทุกวนั 1. วันเข้าพรรษาปีนตี้ รงกบั วันที่เท่าไร
2. สมศักดิ์ชอบรอ้ งเพลง 2. พยญั ชนะในภาษาไทยมีท้ังหมดก่ตี ัว
3. พี่ของฉันเรียนจบปริญญาแลว้ 3. เธอชอบสอี ะไร
4. คุณแมไ่ ปตลาด 4. เจนทาจานแตกใช่ไหม
5. คุณย่าร้อยมาลยั ไปถวายพระ 5. คุณพ่อทางานทีไ่ หน
6. พวกเขาไปโรงเรยี นทุกวนั 6. คุณแม่จะไปไหน

ประโยคปฏิเสธ ประโยคคาสั่ง
1. ฉนั ไม่ไดท้ าจานแตก 1. หา้ มว่งิ เล่นบนอาคารเรียน
2. น้องไมย่ อมไปโรงเรียน 2. จงตั้งใจเรียน
3. กนกพรไมไ่ ด้เปน็ คนทารา้ ยเพื่อน 3. หา้ มทงิ้ ขยะบรเิ วณนี้
4. ฉนั จะไม่กินอาหารเช้า 4. หยิบหนังสือให้ทีซิ
5. ฉันจะไม่ไปเที่ยวเวลากลางคืน 5. พดู เบา ๆ หน่อย
6. ฉันมิได้ชอบเขา 6. อย่าเลน่ ในห้องประชมุ

1. ชว่ ยเปิดประตใู หฉ้ นั หน่อย ประโยคขอร้อง
4. กรณุ าทิ้งขยะให้ลงถงั

2. กรุณาถอดรองเท้ากอ่ นเข้าห้องประชมุ 5. ชว่ ยหยิบกระเป๋าใหฉ้ นั หน่อย

3. โปรดชว่ ยกันรกั ษาความสะอาด 6. โปรดข้ามถนนตรงทางม้าลาย

ใบความรู้วิชาภาษาไทย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง ประโยคซ้อน สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวชว้ี ัด ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

 ประโยคซ้อน คือ ประโยคท่ีมีประโยคหลัก (มุขยประโยค) และมีประโยคย่อย หรือ ประโยค
เลก็ ๆ (อนุประโยค) ประกอบอยู่ด้วย มักมีคำเชื่อม ที่ ซึ่ง อัน ให้ จน กระท่ัง เพราะ
จึง เนือ่ งจาก ถา้ หาก แม้วา่ เปน็ คำบ่งชปี้ ระโยคซอ้ น เมอ่ื คำเชื่อมเหลำ่ นี้รวมกับอนุประโยคจะ
เรียกว่ำ คาเชื่อมอนุประโยค อนุประโยคอำจใช้เป็นส่วนหน่ึงของประโยคซ้อนหรือใช้ขยำยส่วนใด
สว่ นหน่งึ ของประโยคซ้อนกไ็ ด้

 ประโยคซ้อนแบง่ ตามประโยคยอ่ ย (อนุประโยค) แบ่งเป็น 3 ชนิด คือ
1. ประโยคซ้อนที่มีนามานุประโยค คือ มีประโยคย่อยทำหน้ำท่ีเหมือนนำมวลี โดยอำจเป็น

ประธำน กรรม หน่วยเติมเต็ม หน่วยเสริมควำม จะมีคำเชื่อมคือ ที่ ที่ว่า ว่า ให้ นำหน้ำ
เชน่

- ฉันไม่ชอบให้น้องพำเพ่อื นมำเทีย่ วบำ้ น
ประโยคหลกั : ฉนั ไม่ชอบ
คำเชอ่ื ม : ให้
ประโยคย่อย : นอ้ งพำเพ่ือนมำเที่ยวบำ้ น (นำมำนปุ ระโยค เปน็ กรรมของกริยำวลี คอื

ไม่ชอบ)
2. ประโยคซ้อนทีม่ คี ุณานปุ ระโยค คอื มีประโยคย่อยทำหน้ำท่ขี ยำยนำมข้ำงหนำ้ จะมีคำเชื่อม

คอื ที่ ซึ่ง อนั เชน่
- รถยนตท์ เ่ี ขำขับอยู่สสี วยมำก
ประโยคหลัก : รถยนตส์ สี วยมำก
คำเช่อื ม : ท่ี
ประโยคย่อย : เขำขบั อยู่ (คณุ ำนุประโยค ขยำยนำม คือ รถยนต์ )
3. ประโยคซ้อนที่มีวิเศษณานุประโยค ประโยคย่อยท่ีทำหน้ำท่ีอย่ำงวิเศษณ์วลี คือขยำย

กริยำวลี มกั มีคำเชอ่ื มคือ ซึง่ ก็ จึง เลย ถึง ขณะ เพรำะ จน เพอ่ื ถ้ำ หำก แม้ เปน็ ตน้
- คุณพอ่ ทำงำนหำมรุ่งหำมคำ่ ซึ่งไม่ดตี อ่ สุขภำพ
ประโยคหลัก : คณุ พ่อทำงำนหำมรุ่งหำมค่ำ
คำเช่อื ม : ซึง่
ประโยคย่อย : ไม่ดีต่อสขุ ภำพ (วิเศษณำนปุ ระโยคขยำยกริยำวลี คอื หามรุง่ หามค่า )

ใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง ประโยคซ้อน สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวชว้ี ดั ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสัง่ ตอนที่1 ให้นักเรียนขีดเสน้ ใต้คำเชือ่ มของประโยคซ้อนดังต่อไปนี้

1. เด็ก ๆ ที่อยู่ในวยั เรยี นควรรบั ผิดชอบงำนเล็ก ๆ น้อย ๆ
2. ควำมรบั ผิดชอบหมำยถึงกำรยอมรับผลที่เกดิ จำกกำรกระทำใด ๆ ของตน
3. บคุ คลซึง่ มีควำมรับผิดชอบจะประสบควำมสำเร็จ
4. เขำเลำ่ วำ่ แถวนีม้ ีกวำงชกุ ชมุ
5. เรำตอ้ งบอกคุณแม่ว่ำพ่จี ะไม่ไปเรียนหนงั สือ
6. มำนีชอบอยู่บ้ำนที่อยบู่ นภเู ขำ
7. เดก็ ๆ คิดถึงบ้ำนอนั เปน็ ทีร่ กั ของพวกเขำ
8. วิภำนอนตวั สั่นเพรำะกลวั เสยี งปืน
9. วีรเทพเห็นภูเขำซึ่งมนี ้ำขังอยขู่ ้ำงใต้
10. เรำหวงแหนแผ่นดินไทยอันเปน็ บ้ำนเกิดเมืองนอนของเรำ

ตอนที่2 ให้นกั เรียนแต่งประโยคซ้อนมำ 7 ประโยค

1. ............................................................................................................................
2. ............................................................................................................................
3. ............................................................................................................................
4. ............................................................................................................................
5. ............................................................................................................................
6. ............................................................................................................................
7. ............................................................................................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง ประโยคซ้อน สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวชว้ี ัด ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่งั ตอนที่1 ให้นักเรียนขีดเสน้ ใต้คำเชือ่ มของประโยคซ้อนดงั ต่อไปนี้

1. เด็ก ๆ ที่อยู่ในวัยเรยี นควรรบั ผิดชอบงำนเลก็ ๆ น้อย ๆ
2. ควำมรบั ผิดชอบหมำยถึงกำรยอมรบั ผลที่เกิดจำกกำรกระทำใด ๆ ของตน
3. บุคคลซึ่งมีควำมรบั ผิดชอบจะประสบควำมสำเร็จ
4. เขำเลำ่ ว่าแถวนี้มกี วำงชกุ ชมุ
5. เรำตอ้ งบอกคุณแม่วา่ พจ่ี ะไม่ไปเรียนหนังสือ
6. มำนีชอบอยู่บ้ำนที่อยู่บนภูเขำ
7. เดก็ ๆ คิดถึงบ้ำนอันเปน็ ที่รกั ของพวกเขำ
8. วิภำนอนตัวสัน่ เพราะกลวั เสยี งปืน
9. วีรเทพเหน็ ภเู ขำซึ่งมีน้ำขังอยู่ข้ำงใต้
10. เรำหวงแหนแผ่นดินไทยอันเป็นบ้ำนเกิดเมืองนอนของเรำ

ตอนที่2 ให้นักเรียนแต่งประโยคซ้อนมำ 7 ประโยค

1. สุชำดำคอยไล่นกที่มำขโมยข้ำว
2. เพราะฝนตกหนักติดต่อกนั หลำยวัน ดินออ่ น ๆ เชงิ เขำจงึ ถล่มลงมำ
3. เขำมำเมือ่ เธอไมอ่ ยู่แลว้
4. กำรกระทำอันชัว่ ร้ำยย่อมสง่ ผลถึงตัวผู้กระทำ
5. คุณแม่บอกคณุ พ่อว่าคณุ ยำ่ นอนโรงพยำบำล
6. พีท่ ำงำนหนกั จนลม้ ป่วย
7. ฉนั ศึกษำเรือ่ งนีข้ ณะทีเ่ ปน็ นักเรยี น

ใบงานวิชาภาษาไทย ช้นั มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง ประโยคซ้อน สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสง่ั ให้นักเรียนแยกประโยคหลกั และประโยคย่อยจากประโยคซ้อนที่กาหนดให้

ประโยคซ้อน ประโยคหลกั ประโยคยอ่ ย คาเชือ่ ม
(มขุ ยประโยค) (อนุประโยค)

1. เขามาหาเมือ่ ฉนั ไมอ่ ยู่ ............................ ............................ ..............

2. เขาพูดชา้ จนฉนั ราคาญ ............................ ............................ ..............

3. เขาทาให้ฉันกลวั ผี ............................ ............................ ..............

4. คุณแม่พูดว่าลูกทุกคนต้อง ............................ ............................ ..............
ต้ังใจเรียน ............................ ............................ ..............
............................ ............................ ..............
5. บ้านสวยที่อยู่บนภเู ขาเปน็ ของ
นักร้องชือ่ ดัง

6. ครทู ุกคนไม่ชอบนักเรียน
ทีไ่ มต่ ั้งใจเรียน

7. รองเทา้ ทม่ี านะสวมอยู่สีสวยมาก ............................ ............................ ..............

8. แมไ่ มช่ อบให้ใครมายุ่งในครัว ............................ ............................ ..............

9. พีส่ าวทาให้น้องชายเลกิ เล่นเกมได้ ............................ ............................ ..............
โดยเด็ดขาด

10. ฉนั รกั เพื่อนที่มีนิสยั เรยี บรอ้ ย ............................ ............................ ..............

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง ประโยคซ้อน สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ัด ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสง่ั ให้นักเรียนแยกประโยคหลักและประโยคย่อยจากประโยคซ้อนทีก่ าหนดให้

ประโยคซ้อน ประโยคหลัก ประโยคย่อย คาเชื่อม
(มุขยประโยค) (อนุประโยค)

1. เขามาหาเมือ่ ฉนั ไมอ่ ยู่ เขามาหา ฉันไมอ่ ยู่ เมือ่

2. เขาพดู ชา้ จนฉันราคาญ เขาพูดชา้ ฉนั ราคาญ จน

3. เขาทาให้ฉันกลัวผี เขาทา ฉนั กลวั ผี ให้

4. คณุ แม่พูดว่าลกู ทุกคนต้อง คุณแมพ่ ูด ลูกทุกคนต้อง ว่า
ตั้งใจเรียน ต้ังใจเรียน ที่
บ้านสวยเปน็ ของ ที่
5. บ้านสวยทีอ่ ยู่บนภเู ขาเปน็ ของ นักร้องชือ่ ดัง อยู่บนภเู ขา
นักร้องชื่อดงั
ครูทกุ คนไม่ชอบ ไมต่ ั้งเรยี น
6. ครทู ุกคนไม่ชอบนกั เรียน นกั เรียน
ทีไ่ มต่ ั้งใจเรียน

7. รองเทา้ ท่มี านะสวมอยู่สีสวยมาก รองเทา้ สีสวยมาก มานะสวมอยู่ ที่

8. แมไ่ มช่ อบให้ใครมายุ่งในครวั แมไ่ มช่ อบ ใครมายุ่งในครวั ให้

9. พี่สาวทาให้น้องชายเลกิ เล่นเกมได้ พี่สาวทา น้องชายเลิกเล่น ให้
โดยเดด็ ขาด เกมได้โดยเดด็ ขาด

10. ฉันรักเพื่อนทีม่ ีนิสัยเรยี บรอ้ ย ฉันรกั เพือ่ น มีนิสัยเรยี บรอ้ ย ที่

ใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง ประโยครวม สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ัด ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

ประโยครวม คือ ประโยคที่รวมประโยคเล็ก ๆ หลำยประโยคเข้ำเป็นประโยคเดียวกัน ประโยคเล็ก ๆ
ทีเ่ ปน็ ส่วนหนึง่ ของประโยครวม เรียกว่ำ ประโยคย่อย ประโยคย่อยรวมเข้ำเป็นประโยครวมโดยใช้คำ
และ แต่ หรอื เป็นคำเชื่อมประโยคย่อยเหล่ำนั้นเข้ำด้วยกนั ซึ่งมีโครงสรำ้ งประโยค ดังน้ี

ประโยคย่อย + คาเชือ่ ม(และ แต่ หรอื ) + ประโยคยอ่ ย = ประโยครวม

 ประโยครวมถ้ำมปี ระธำนของประโยคย่อยที่ซ้ำกัน สำมำรถละประธำนของประโยคย่อยทีอ่ ยหู่ ลังคำเชือ่ มออกได้

คาสง่ั ตอนที่ 1ให้นักเรียนขีดเสน้ ใต้คำเชือ่ มของประโยครวมดังต่อไปนี้

1. เรำควรรู้จกั สิทธิและหน้ำทขี่ องตนเองและรจู้ กั เคำรพสทิ ธิเสรภี ำพของผู้อืน่

2. เรำต้องรู้จักหน้ำทีข่ องตนเองและพยำยำมทำหน้ำที่น้ันให้ดที ี่สดุ

3. คณุ เปน็ คนกรุงเทพฯ หรือเป็นคนต่ำงจังหวดั

4. เมือ่ คืนเขำพยำยำมนอนแต่นอนไม่หลบั คาเชือ่ ม
5. เธอจะเดนิ หรือน่ังรถไป และ

6. ทกุ คนยอ่ มมีหน้ำทีแ่ ต่หน้ำที่ของแต่ละคนไมเ่ หมือนกนั หรือ แต่
7. เธอจะไปห้องเรียนคอมพิวเตอร์หรือจะไปห้องสมุด

8. คณุ แม่อยู่บ้ำนแต่คุณพ่อไปทำงำน

9. พ่อของฉันมีอำชีพทำนำและทำสวน

10. ฉันอ่ำนหนังสือเรียนแต่น้องอ่ำนหนงั สือกำร์ตนู

ตอนที่ 2 ให้นกั เรียนแต่งประโยครวม มำ 10 ประโยค

1. ...................................................................................................................................
2. ...................................................................................................................................
3. ...................................................................................................................................
4. ...................................................................................................................................
5. ...................................................................................................................................
6. ...................................................................................................................................
7....................................................................................................................................
8. ...................................................................................................................................
9. ...................................................................................................................................
10. ...................................................................................................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง ประโยครวม สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ดั ม.2/2
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

ประโยครวม คือ ประโยคที่รวมประโยคเล็ก ๆ หลำยประโยคเข้ำเป็นประโยคเดียวกัน ประโยคเล็ก ๆ
ที่เป็นส่วนหนึง่ ของประโยครวม เรียกว่ำ ประโยคย่อย ประโยคย่อยรวมเข้ำเป็นประโยครวมโดยใช้คำ
และ แต่ หรอื เปน็ คำเชื่อมประโยคย่อยเหล่ำน้ันเข้ำด้วยกนั ซึง่ มีโครงสรำ้ งประโยค ดงั น้ี

ประโยคยอ่ ย + คาเชือ่ ม(และ แต่ หรอื ) + ประโยคยอ่ ย = ประโยครวม

 ประโยครวมถ้ำมปี ระธำนของประโยคย่อยทีซ่ ้ำกัน สำมำรถละประธำนของประโยคย่อยทีอ่ ยหู่ ลังคำเชือ่ มออกได้

คาส่ัง ตอนที่ 1ให้นักเรียนขีดเสน้ ใต้คำเชือ่ มของประโยครวมดงั ต่อไปนี้

1. เรำควรรู้จกั สิทธิและหน้ำทขี่ องตนเองและรู้จักเคำรพสทิ ธิเสรภี ำพของผู้อื่น

2. เรำต้องรู้จักหน้ำทีข่ องตนเองและพยำยำมทำหน้ำทีน่ ้ันให้ดีทีส่ ุด

3. คณุ เปน็ คนกรงุ เทพฯ หรือเปน็ คนต่ำงจงั หวัด

4. เมือ่ คืนเขำพยำยำมนอนแตน่ อนไม่หลับ คาเชื่อม
5. เธอจะเดนิ หรือนงั่ รถไป และ

6. ทุกคนยอ่ มมีหน้ำทแี่ ตห่ น้ำทีข่ องแต่ละคนไมเ่ หมือนกัน หรือ แต่

7. เธอจะไปห้องเรียนคอมพิวเตอรห์ รือจะไปห้องสมุด

8. คณุ แม่อยู่บ้ำนแต่คุณพ่อไปทำงำน

9. พ่อของฉันมีอำชีพทำนำและทำสวน

10. ฉนั อ่ำนหนังสือเรียนแตน่ ้องอ่ำนหนังสือกำร์ตนู

ตอนที่ 2 ให้นักเรียนแต่งประโยครวม มำ 10 ประโยค

1. ถึงระยะทำงจะไกลแตฉ่ นั ก็จะไป
2. น้องจะดูทีวหี รือจะเลน่ ตุ๊กตำ
3. ท้ังครูและนกั เรียนต่ำงหัวเรำะกันใหญ่
4. เธอจะปั่นจกั รยำนหรือจะเดนิ ไปโรงเรยี น
5. ฉันมำโรงเรียนแตน่ ้องอยู่บ้ำน
6. ถึงเขำเปน็ คนหล่อแตไ่ มม่ ีสำวรัก
7 สชุ ำดำจะเรียนภำษำองั กฤษหรือจะเรยี นภำษำไทย
8. เธอจะอำ่ นหนงั สือหรือดโู ทรทศั น์
9. ฉนั ต้ังใจเรียนและมีควำมรับผิดชอบ
10. คณุ แม่เป็นคนขยันและทำอำหำรอร่อย

ใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง ประโยครวม สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ดั ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสั่ง ใหน้ กั เรียนแยกประโยคย่อยจากประโยครวมที่กาหนดให้

ประโยครวม ประโยคย่อย ประโยคย่อย คาเชื่อม

1. ฉันเลน่ กฬี าแต่น้องเลน่ ดนตรี .............................. .......................... ...........

2. เธอจะกินขา้ วหรอื จะกิน .............................. .......................... ...........
ก๋วยเตีย๋ ว .............................. .......................... ...........

3. คุณพอ่ ขยันและมีความ
รบั ผิดชอบ

4. เธอจะทาการบ้านหรอื จะอา่ น .............................. .......................... ...........
หนงั สือ

5. ณเดชรอ้ งเพลงและเล่นกีตาร์ .............................. .......................... ...........
ทกุ วัน

6. แม่เป็นคนเจา้ ระเบยี บแตพ่ ่อก็ .............................. .......................... ...........
อยู่กับแม่ได้

7. ฉันชอบเต้นและชอบร้องเพลง .............................. .......................... ...........

8. ฉนั เลน่ คอมพิวเตอรแ์ ต่น้อง .............................. .......................... ...........
อา่ นหนงั สือการ์ตนู .............................. .......................... ...........

9. คณุ พ่อและคณุ แม่ไปทางาน

10. เดก็ ชอบดูการ์ตูนแต่ผู้ใหญ่ .............................. .......................... ...........
ชอบดสู ารคดี

11. นอ้ งกินเก่งแต่ไม่อว้ น .............................. .......................... ...........

12. ฉันและนอ้ งชอบไปเทย่ี วทะเล .............................. .......................... ...........

ใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง ประโยครวม สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ัด ม.2/2
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสั่ง ใหน้ ักเรียนแยกประโยคย่อยจากประโยครวมทีก่ าหนดให้

ประโยครวม ประโยคยอ่ ย ประโยคย่อย คาเชือ่ ม

1. ฉนั เลน่ กฬี าแต่น้องเลน่ ดนตรี ฉันเล่นกีฬา นอ้ งเล่นดนตรี แต่
เธอจะกินขา้ ว หรือ
2. เธอจะกินขา้ วหรอื จะกิน คณุ พ่อขยนั เธอจะกินก๋วยเตีย๋ ว และ
ก๋วยเตีย๋ ว เธอจะทาการบ้าน คณุ พอ่ มี หรือ

3. คณุ พอ่ ขยันและมีความ ความรับผิดชอบ
รับผิดชอบ
เธอจะอา่ นหนังสอื
4. เธอจะทาการบ้านหรอื จะอา่ น
หนังสือ

5. ณเดชรอ้ งเพลงและเล่นกีตาร์ ณเดชรอ้ งเพลงทกุ วัน ณเดชเลน่ กีตาร์ทกุ วนั และ
ทกุ วนั

6. แม่เป็นคนเจา้ ระเบยี บแตพ่ ่อก็ แม่เปน็ คนเจ้าระเบียบ พ่อกอ็ ยู่กบั แม่ได้ แต่
อยู่กบั แม่ได้

7. ฉนั ชอบเต้นและชอบร้องเพลง ฉันชอบเต้น ฉันชอบร้องเพลง และ

8. ฉันเลน่ คอมพิวเตอรแ์ ต่น้อง ฉันเล่นคอมพิวเตอร์ นอ้ งอ่านหนังสือการต์ นู แต่
อา่ นหนงั สือการ์ตนู คุณพ่อไปทางาน คณุ แม่ไปทางาน และ
เดก็ ชอบดกู าร์ตนู ผู้ใหญ่ชอบดูสารคดี แต่
9. คุณพ่อและคณุ แม่ไปทางาน นอ้ งไม่อ้วน แต่
น้องกินเก่ง และ
10. เด็กชอบดกู าร์ตูนแต่ผู้ใหญ่ ฉันชอบไปเที่ยงทะเล นอ้ งชอบไปเท่ยี วทะเล
ชอบดสู ารคดี

11. นอ้ งกินเก่งแต่ไม่อว้ น

12. ฉันและน้องชอบไปเที่ยวทะเล

ใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง ประโยคสามญั ประโยคซ้อน ประโยครวม สาระที่ 4 ( ท 4.1 ตวั ช้วี ดั ม.2/2 )
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่งั ใหน้ กั เรียนนำคำที่กำหนดใหไ้ ปใส่ในช่องวำ่ งให้สัมพันธ์กัน

ประโยคสามญั ประโยคซ้อน ประโยครวม

1. ดวงใจดื่มนำและนมวันละหลำย ๆ แกว้  .............................................
2. ชใู จชอบบ้ำนที่อยตู่ ิดทงุ่ นำ  .............................................
3. ฉนั ชอบกนิ ก๋วยเตี๋ยว  .............................................
4. ยุพำคอยพอ่ ท่กี ำลังกลบั มำจำกทำงำน  .............................................
5. เธอจะกนิ นำสม้ หรือจะกินนำแดง  .............................................
6. ฉันเหน็ ปลำโลมำซง่ึ วำ่ ยนำอยกู่ ลำงทะเล  .............................................
7. คณุ ปู่สวดมนต์และนั่งสมำธิทุกวนั  .............................................
8. ทกุ คนต้องชว่ ยกนั ทำควำมสะอำดห้องเรยี น  .............................................
9. เขำบอกวำ่ แถวนีมีปลำชุกชุม  .............................................
10. ถงึ เขำจะขบี ่นแต่ฉนั ก็รกั เขำ  .............................................
11. ครสู อนพวกเรำเล่นดนตรีไทย  .............................................
12. ฉันจะตังใจเรยี นและสอบให้ไดล้ ำดบั ที่ 1  .............................................
13. ฉันไม่กล้ำออกจำกบำ้ นเพรำะกลวั โควิด 19  .............................................
14. ฉันจะดแู ลพ่อแมอ่ ันเปน็ ที่รกั ของลูก ๆ  .............................................
15. ฉนั อ่ำนหนังสือเรียนทุกวัน  .............................................
16. เธอจะอำ่ นหนงั สือเรียนหรือจะเลน่ ฟุตบอล  .............................................
17. เขำทำงำนตำกฝนจนลม้ ป่วย  .............................................
18. ฉนั รกั ประเทศไทย  .............................................
19. ฉนั อยำกกินข้ำวขำหมแู ต่ไมอ่ ยำกอ้วน  .............................................
20. เขำมำเมื่อเธอไม่อยแู่ ล้ว  .............................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชนั้ มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง ประโยคสามญั ประโยคซ้อน ประโยครวม สาระที่ 4 ( ท 4.1 ตวั ช้วี ัด ม.2/2 )
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสง่ั ใหน้ กั เรียนนำคำที่กำหนดใหไ้ ปใส่ในช่องวำ่ งให้สมั พนั ธ์กนั

ประโยคสามญั ประโยคซ้อน ประโยครวม

1. ดวงใจดืม่ นำและนมวนั ละหลำย ๆ แกว้  ประโยครวม
2. ชูใจชอบบ้ำนทีอ่ ยู่ติดทุ่งนำ  ประโยคซ้อน
3. ฉันชอบกนิ ก๋วยเตี๋ยว  ประโยคสำมญั
4. ยพุ ำคอยพอ่ ทีก่ ำลงั กลับมำจำกทำงำน  ประโยคซ้อน
5. เธอจะกนิ นำสม้ หรือจะกนิ นำแดง  ประโยครวม
6. ฉันเหน็ ปลำโลมำซึง่ ว่ำยนำอยู่กลำงทะเล  ประโยคซ้อน
7. คุณปู่สวดมนต์และนัง่ สมำธิทกุ วัน  ประโยครวม
8. ทกุ คนต้องชว่ ยกันทำควำมสะอำดห้องเรยี น  ประโยคสำมัญ
9. เขำบอกว่ำแถวนีมปี ลำชุกชมุ  ประโยคซ้อน
10. ถงึ เขำจะขบี ่นแตฉ่ ันกร็ กั เขำ  ประโยครวม
11. ครูสอนพวกเรำเล่นดนตรีไทย  ประโยคสำมัญ
12. ฉนั จะตังใจเรยี นและสอบใหไ้ ด้ลำดบั ที่ 1  ประโยครวม
13. ฉันไม่กล้ำออกจำกบำ้ นเพรำะกลวั โควิด 19  ประโยคซ้อน
14. ฉันจะดแู ลพ่อแมอ่ ันเป็นที่รกั ของลูก ๆ  ประโยคซ้อน
15. ฉันอ่ำนหนังสือเรียนทุกวัน  ประโยคสำมัญ
16. เธอจะอำ่ นหนงั สือเรียนหรือจะเลน่ ฟุตบอล  ประโยครวม
17. เขำทำงำนตำกฝนจนล้มปว่ ย  ประโยคซ้อน
18. ฉนั รักประเทศไทย  ประโยคสำมญั
19. ฉนั อยำกกินข้ำวขำหมแู ต่ไมอ่ ยำกอ้วน  ประโยครวม
20. เขำมำเมือ่ เธอไมอ่ ยู่แลว้  ประโยคซ้อน

ใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง กลอนแปด(กลอนสุภาพ) สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ดั ม.2/3
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสงั่ ตอนท่ี 1 ให้นักเรียนโยงเสน้ สมั ผัสของคำประพันธ์ประเภทกลอนแปด(กลอนสุภำพ)ให้ถกู ต้อง
ตำมหลกั ของฉนั ทลกั ษณ์และเติมคำตอบลงในช่องว่ำงให้ถูกตอ้ ง

วรรค.................... วรรค.............

วรรค............ วรรค.........

.................
.................

ตอนท่ี 2 ให้นกั เรียนเรียงคำประพนั ธ์ประเภทกลอนแปดให้ถูกตอ้ งตำมหลกั ของฉันทลกั ษณ์

หรือแย่งยื้อถือได้โดยไม่ยอม ถำ้ ไมค่ ิดปีนป่ำยจะได้หรือ มใิ ช่ของตลำดท่อี ำจซื้อ

จึงได้ออมอบกลน่ิ สมุ ำลี ไมค่ ิดสอยมัวคอยดอกไมร้ ่วง ดแู ต่ภมุ รินเที่ยวบินดอม

คงชวดดวงบุปผำชำติสะอำดหอม

......................อ...นั....ข..อ...ง...ส...ูง..แ...ม....ป้ ...อ...ง..ต....้อ...ง..จ...ิต.........................................................................................

..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง กลอนแปด(กลอนสภุ าพ) สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวช้วี ดั ม.2/3
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่งั ตอนท่ี 1 ให้นกั เรียนโยงเสน้ สมั ผสั ของคำประพนั ธ์ประเภทกลอนแปด(กลอนสภุ ำพ)ให้ถูกต้อง
ตำมหลกั ของฉันทลักษณ์และเติมคำตอบลงในช่องว่ำงให้ถกู ตอ้ ง

วรรคสดบั วรรครับ

วรรครอง วรรคสง่

สัมผสั
ระหว่ำงบท

ตอนท่ี 2 ให้นักเรียนเรียงคำประพันธ์ประเภทกลอนแปดให้ถกู ตอ้ งตำมหลักของฉนั ทลกั ษณ์

หรือแย่งยื้อถือได้โดยไม่ยอม ถำ้ ไมค่ ิดปีนป่ำยจะได้หรือ มใิ ช่ของตลำดทอ่ี ำจซื้อ

จึงได้ออมอบกลน่ิ สุมำลี ไมค่ ิดสอยมวั คอยดอกไมร้ ่วง ดแู ต่ภุมรินเทีย่ วบินดอม

คงชวดดวงบปุ ผำชำติสะอำดหอม

อันของสงู แม้ปองต้องจิต ถ้ำไมค่ ิดปีนป่ำยจะได้หรือ
มิใชข่ องตลำดท่อี ำจซื้อ หรือแย่งยื้อถือได้โดยไมย่ อม
คงชวดดวงบปุ ผำชำติสะอำดหอม
ไมค่ ิดสอยมวั คอยดอกไมร้ ่วง จึงได้ออมอบกลน่ิ สมุ ำลี
ดูแต่ภมุ รนิ เทีย่ วบินดอม

ใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง การแต่งกลอนแปด(กลอนสุภาพ) สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ัด ม.2/3
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสง่ั ตอนที่ 1 ให้นกั เรียนตอบคำถำมต่อไปนี้

1. กลอน 1 บท มี...........บำท กลอน 1 บำทมี ........... วรรค กลอน 1 บทมี ...........วรรค
2. จงยกตัวอย่ำงสมั ผสั สระมำ 3 คู่ 1..................... 2................... 3......................
3. จงยกตวั อย่ำงสมั ผสั พยัญชนะมำ 3 คู่ 1..................... 2................... 3......................
4. สัมผัสบังคับ มี 2 ประเภท คือ 1...................................... 2............................................
5. สมั ผสั ไมบ่ งั คบั คือ ............................................................................................................
6. สมั ผัสทีอ่ ยู่ในวรรคเรียกว่ำ ................................................................................................
7. “ถึงบำงเกรด็ ย่ำนบ้ำนมอญแต่ก่อนเก่ำ ” สมั ผัสในคือ ........................................................

.........................................................................................................................................
8. จงบอกลักษณะสัมผสั ของกลอนที่ไมค่ วรใชพ้ รอ้ มยกตัวอย่ำง ได้แก่ ..................................

.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................

ตอนที่ 2 ให้นกั เรียนแต่งกลอนแปด(กลอนสภุ ำพ)ในหัวข้อที่ชืน่ ชอบ มำ 2 บท

...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชนั้ มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง การแตง่ กลอนแปด(กลอนสุภาพ) สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ัด ม.2/3
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสั่ง ตอนที่ 1 ให้นักเรียนตอบคำถำมต่อไปนี้

1. กลอน 1 บท มี....2....บำท กลอน 1 บำทมี ....2.... วรรค กลอน 1 บทมี ....4...วรรค
2. จงยกตวั อย่ำงสัมผัสสระมำ 3 คู่ 1. หอม - ยอม 2. คงคำ - ธำรำ 3. วิถี - ดี
3. จงยกตวั อย่ำงสมั ผัสพยัญชนะมำ 3 คู่ 1.ลงิ - ลอด 2.แล - ลกู 3. ดำว - ดวง
4. สัมผัสบงั คบั มี 2 ประเภท คือ 1. สมั ผัสนอก 2. สมั ผสั ระหว่ำงบท
5. สมั ผัสไมบ่ ังคบั คือ สมั ผัสสระหรือสัมผัสพยญั ชนะท่อี ยู่ในวรรคเดียวกัน
6. สัมผัสที่อยู่ในวรรคเรียกว่ำ สมั ผสั ใน
7. “ถึงบำงเกรด็ ย่ำนบ้ำนมอญแต่ก่อนเก่ำ ” สมั ผัสในคือ ยำ่ น – บ้ำน , มอญ – ก่อน ,

ก่อน – เก่ำ
8. จงบอกลักษณะสมั ผัสของกลอนทีไ่ มค่ วรใชพ้ รอ้ มยกตัวอย่ำง ได้แก่

1. สัมผัสซ้ำเสยี ง เช่น มำ (คำสง่ ) - มำ (คำรบั ) , นัย (คำสง่ ) - ใน (คำรับ)
2. สัมผสั เลือน เชน่ ใน (คำสง่ ) - นำย (คำรบั ) , ทณั ฑ์ (คำสง่ ) - ทำน (คำรับ)

ตอนที่ 2 ให้นกั เรียนแต่งกลอนแปด(กลอนสุภำพ)ในหัวข้อที่ชืน่ ชอบ มำ 2 บท

...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
.....................................................ข..ึ้น..อ..ย...ู่ท..ีด่..ุล...ย..พ...ิน..ิจ..ข..อ...ง.ค...ร..ู ..................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................

ใบงานวิชาภาษาไทย ชน้ั มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง กลอนประเภทตา่ ง ๆ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวชว้ี ดั ม.2/3
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่งั จากคาประพนั ธ์ที่กาหนด ใหน้ ักเรียนเขียนบอกว่าเป็นคาประพนั ธ์ประเภทอะไร

กลอนสี่ กลอนแปด กลอน กลอน
ดอกสรอ้ ย บทละคร

กลอนหก กลอนสกั วา

เมืองใดไม่มีทหาร เมืองนั้นไม่นานเปน็ ข้า ชาติไทยรุ่งเรอื ง เปน็ เมืองเก่าแก่
เมืองใดไร้จอมพารา เมืองนั้นไม่ชา้ อบั จน
................................................................ ประเพณีงามแท้ ไม่แพ้ชาตใิ ด

................................................................

สักวาหวานอ่นื มีหมื่นแสน ไม่เหมือนแม้นพจมานทีห่ วานหอม
กลิน่ ประเทียบเปรยี บดวงพวงพะยอม อาจจะนอ้ มจิตโน้มด้วยโลมลม ....................................
แม้นลอ้ ลามหยามหยาบไม่ปลาบปลืม้ ดังดดู ดืม่ บอระเพ็ดต้องเข็ดขม ....................................
ผู้ดีไพร่ไม่ประกอบชอบอารมณ์ ใครฟงั ลมเมินหนา้ ระอาเอย

มาจะกลา่ วบทไป ถึงท้าวยศวิมลไอศวรรย์ ...........................................................

ไร้บุตรสดุ วงศ์พงศ์พันธ์ุ วันหนง่ึ น้ันไปเลยี บพระนคร

วังเอ๋ยวงั เวง หง่างเหง่ง! ย่าค่าระฆังขาน ................................................
ฝูงววั ควายผ้ายลาทวิ ากาล คอ่ ยคอ่ ยผ่านท้องทุ่งมุ่งถิน่ ตน
ชาวนาเหน่อื ยอ่อนตา่ งจรกลับ ตะวันลบั อบั แสงทุกแห่งหน
ท้ิงทงุ่ ให้มืดมัวทัว่ มณฑล และท้ิงตนตเู ปล่ยี วอยู่เดียวเอย

แม้มิได้เป็นดอกกุหลาบหอม กจ็ งยอมเปน็ เพียงลดาขาว ................................................

แม้มิไดเ้ ป็นจนั ทรอ์ นั สกาว จงเป็นดาวดวงแจ่มแอร่มตา

ตน้ เอ๋ยตน้ ไทร สูงใหญ่รากย้อยห้อยระย้า
และตน้ โพธ์พิ ุ่มแจ้แผ่ฉายา มีเนินหญา้ ใต้ตน้ เกล่อื นกลน่ ไป
ลว้ นร่างคนในเขตประเทศนี้ ดุษณนี อนราย ณ ภายใต้ ................................................
แห่งหลมุ ลกึ ลานสลดระทดใจ เรายิ่งใกลห้ ลมุ นน้ั ทกุ วนั เอย

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง กลอนประเภทตา่ ง ๆ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ดั ม.2/3
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสัง่ จากคาประพนั ธ์ทีก่ าหนด ใหน้ ักเรียนเขียนบอกว่าเปน็ คาประพนั ธ์ประเภทอะไร

กลอนสี่ กลอนแปด กลอน กลอน
ดอกสรอ้ ย บทละคร

กลอนหก กลอนสกั วา

เมืองใดไม่มีทหาร เมืองนั้นไม่นานเป็นข้า ชาติไทยรุ่งเรอื ง เปน็ เมืองเก่าแก่
เมืองใดไร้จอมพารา เมืองน้ันไม่ชา้ อับจน
ประเพณีงามแท้ ไม่แพ้ชาตใิ ด
กลอนหก
กลอนสี่

สักวาหวานอ่นื มีหมืน่ แสน ไม่เหมือนแม้นพจมานที่หวานหอม กลอนสกั วา
กลิ่นประเทียบเปรยี บดวงพวงพะยอม อาจจะนอ้ มจิตโน้มด้วยโลมลม
แม้นลอ้ ลามหยามหยาบไม่ปลาบปลืม้ ดังดดู ดืม่ บอระเพด็ ต้องเขด็ ขม
ผู้ดีไพร่ไม่ประกอบชอบอารมณ์ ใครฟังลมเมินหนา้ ระอาเอย

มาจะกลา่ วบทไป ถึงท้าวยศวิมลไอศวรรย์ กลอนบทละคร
กลอนดอกสรอ้ ย
ไร้บุตรสดุ วงศ์พงศ์พันธ์ุ วันหน่งึ นั้นไปเลยี บพระนคร

วังเอ๋ยวังเวง หง่างเหง่ง! ย่าคา่ ระฆังขาน
ฝงู วัวควายผ้ายลาทวิ ากาล คอ่ ยคอ่ ยผ่านท้องทุ่งมุ่งถิน่ ตน
ชาวนาเหน่อื ยอ่อนตา่ งจรกลบั ตะวันลบั อับแสงทุกแห่งหน
ท้ิงทงุ่ ให้มืดมัวทัว่ มณฑล และท้งิ ตนตูเปลย่ี วอยู่เดียวเอย

แม้มิได้เปน็ ดอกกุหลาบหอม ก็จงยอมเปน็ เพียงลดาขาว กลอนแปด

แม้มิไดเ้ ปน็ จนั ทรอ์ นั สกาว จงเปน็ ดาวดวงแจ่มแอร่มตา

ตน้ เอ๋ยตน้ ไทร สงู ใหญ่รากย้อยห้อยระย้า กลอนดอกสร้อย
และตน้ โพธ์พิ ุ่มแจ้แผ่ฉายา มีเนินหญา้ ใต้ตน้ เกลอ่ื นกลน่ ไป
ลว้ นร่างคนในเขตประเทศนี้ ดษุ ณีนอนราย ณ ภายใต้
แห่งหลมุ ลกึ ลานสลดระทดใจ เรายิ่งใกลห้ ลมุ นน้ั ทุกวนั เอย

ใบงานวิชาภาษาไทย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง กลอนประเภทตา่ ง ๆ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวชว้ี ัด ม.2/3
ชือ่ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่ัง ให้นักเรียนเขยี นแบ่งวรรคคำประพันธ์ต่อไปน้ใี ห้ถูกต้อง พร้อมท้ังบอกว่ำเปน็ คำประพันธ์ประเภทใด

1 วรรณกรรมลำ้ ค่ำนำ่ เรียนรวู้ รรณคดนี ำ่ เชิดชทู ุกสมัยทงั้ โคลงฉนั ทก์ ำพย์กลอนงำนวิไลสำรคดี

นทิ ำนไทยบทละคร  คำประพนั ธ์ประเภท ..........................................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

2 ควำมเอ๋ยควำมแก่เป็นเพอ่ื นแท้ของควำมตำยไม่หนำ่ ยหนีเมื่อควำมแก่ลว่ งกำลมำนำนปีก็

มอบเวนหน้ำท่ใี ห้ควำมตำย  คำประพนั ธ์ประเภท ...............................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

3 สกั วำดำวจระเข้ก็เหหกศรี ษะตกหนั หำงขนึ้ กลำงหำวเปน็ วันแรมแจ่มแจ้งด้วยแสงดำว

นำ้ ค้ำงพรำวปรำยโปรยโรยละออง  คำประพันธ์ประเภท .......................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

4 มำจะกลำ่ วบทไปสุรำลยั ในดำวดงึ ส์สวรรคเ์ มื่อผลจะสิ้นพระชนม์น้ันอัศจรรย์ร้อนรนเป็นพ้นไป

 คำประพนั ธ์ประเภท .......................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

5 เด็กไทยวันน้ีต้องดีต้องเก่งตอ้ งช่วยตัวเองตอ้ งเร่งก้ำวไป

 คำประพันธ์ประเภท .......................................................
...........................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง กลอนประเภทต่าง ๆ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตัวชว้ี ัด ม.2/3
ชือ่ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสงั่ ให้นกั เรียนเขยี นแบ่งวรรคคำประพันธ์ต่อไปน้ใี ห้ถกู ต้อง พร้อมทั้งบอกว่ำเปน็ คำประพันธ์ประเภทใด

1 วรรณกรรมลำ้ ค่ำนำ่ เรียนรวู้ รรณคดนี ำ่ เชิดชูทกุ สมยั ทงั้ โคลงฉนั ทก์ ำพย์กลอนงำนวิไลสำรคดี

นทิ ำนไทยบทละคร  คำประพันธ์ประเภท กลอนแปด(กลอนสภุ ำพ)

วรรณกรรมลำ้ ค่ำนำ่ เรียนรู้ วรรณคดีน่ำเชดิ ชูทุกสมัย

โคลงฉนั ท์กำพย์กลอนงำนวิไล สำรคดีนทิ ำนไทยบทละคร

2 ควำมเอ๋ยควำมแก่เปน็ เพอ่ื นแท้ของควำมตำยไม่หนำ่ ยหนีเมือ่ ควำมแก่ลว่ งกำลมำนำนปีก็

มอบเวนหน้ำท่ใี ห้ควำมตำย  คำประพันธ์ประเภท กลอนดอกสร้อย

ควำมเอ๋ยควำมแก่ เป็นเพ่อื นแท้ของควำมตำยไม่หน่ำยหนี

เมือ่ ควำมแก่ลว่ งกำลมำนำนปี กม็ อบเวนหน้ำทใ่ี ห้ควำมตำย

3 สักวำดำวจระเข้กเ็ หหกศรี ษะตกหนั หำงขนึ้ กลำงหำวเปน็ วันแรมแจ่มแจ้งด้วยแสงดำว

นำ้ ค้ำงพรำวปรำยโปรยโรยละออง  คำประพนั ธ์ประเภท กลอนสกั วำ

สักวำดำวจระเขก้ เ็ หหก ศีรษะตกหันหำงขนึ้ กลำงหำว

เปน็ วันแรมแจ่มแจ้งด้วยแสงดำว นำ้ ค้ำงพรำวปรำยโปรยโรยละออง

4 มำจะกลำ่ วบทไปสรุ ำลยั ในดำวดงึ ส์สวรรคเ์ มือ่ ผลจะสิ้นพระชนม์นั้นอัศจรรย์ร้อนรนเปน็ พ้นไป

 คำประพันธ์ประเภท กลอนบทละคร

มำจะกลำ่ วบทไป สรุ ำลัยในดำวดึงสส์ วรรค์

เมือ่ ผลจะส้ินพระชนม์นนั้ อศั จรรย์ร้อนรนเปน็ พ้นไป

5 เดก็ ไทยวันน้ตี ้องดีต้องเก่งตอ้ งช่วยตัวเองตอ้ งเร่งก้ำวไป

 คำประพนั ธ์ประเภท กลอนสี่

เด็กไทยวันน้ี ตอ้ งดตี อ้ งเกง่

ตอ้ งช่วยตัวเอง ตอ้ งเร่งก้ำวไป

ใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมัธยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง กลอนประเภทตา่ ง ๆ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ช้วี ดั ม.2/3
ชือ่ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่งั ตอนท่ี 1 ให้นกั เรียนเรียงคำประพนั ธ์ให้ถกู ต้องตำมหลกั ของฉนั ทลักษณ์

1 เจำ้ ของตำลรกั หวำนข้นึ ปีนต้น เหมือนคบคนคำหวำนรำคำญครนั

ถ้ำพลงั้ พลันเจ็บอกเหมือนตกตำล ระวังตนตนี มือระมดั มนั่

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

2 แต่ควำมรกั มักเดินจนเกินแกน เลยเขำ้ แดนทกุ ข์ถมจนลม้ ตำย

สฟู้ มู ฟักในบตุ รนน้ั สดุ แสน ชำวเรำเอ๋ยพ่อแม่มุ่งแตร่ ัก

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

3 ทงั้ จูบทีเ่ จบ็ ชะมดั ปัดเป่ำไป และปลอบดว้ ยนทิ ำนกล่อมขวัญให้

เมือ่ ลม้ กล้ิงใครหนอวิ่งเข้ำมำช่วย ผู้นน้ั ไซร้ที่แทแ้ ม่ฉนั เอง

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

4 กินแตพ่ อดบั ลมด้วยตรมใจ เหมือนขืนเคยี้ วกรวดแกลบให้แสบคอ

จะกลนื ข้ำวครำวโศกในทรวงเสยี ว ตอ้ งเจอื น้ำกล้ำกลนื พอกล้ัวคอ

...........................................................................................................................................................

...........................................................................................................................................................

ตอนท่ี 2 ให้นักเรียนต่อคำประพันธ์ต่อไปอกี 1 วรรค ให้มีสมั ผสั คลอ้ งจองและมีเนอื้ หำสอดคล้องกัน

1.แม่เป็นครูผู้สอนตอนฝึกเขยี น ........................................................................................
2.ยำเสพตดิ ผิดหนักจกั ตอ้ งห่ำง ........................................................................................
3.เริ่มจำกชอบมอบต่อก่อเป็นรัก ........................................................................................
4. จงเล่ำเรียนเขียนอ่ำนใหช้ ำญเช่ยี ว ........................................................................................
5. หนูน้อยน้อยรอคอยควำมเมตตำ ........................................................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ช้นั มธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง กลอนประเภทต่าง ๆ สาระที่ 4 มาตรฐาน ท 4.1 ตวั ชว้ี ัด ม.2/3
ชื่อ .............................................. นามสกลุ ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาส่งั ตอนท่ี 1 ให้นกั เรียนเรียงคำประพนั ธ์ให้ถกู ต้องตำมหลกั ของฉันทลักษณ์

1 เจำ้ ของตำลรกั หวำนข้นึ ปีนต้น เหมือนคบคนคำหวำนรำคำญครนั

ถ้ำพลงั้ พลนั เจบ็ อกเหมือนตกตำล ระวงั ตนตนี มือระมดั ม่ัน

เจ้ำของตำลรักหวำนขนึ้ ปนี ตน้ ระวงั ตนตนี มือระมดั ม่นั

เหมือนคบคนคำหวำนรำคำญครนั ถ้ำพล้ังพลันเจ็บอกเหมือนตกตำล

2 แต่ควำมรักมักเดินจนเกินแกน เลยเขำ้ แดนทุกข์ถมจนลม้ ตำย
ชำวเรำเอ๋ยพ่อแม่มุ่งแตร่ ัก
สฟู้ มู ฟกั ในบตุ รนน้ั สดุ แสน สู้ฟมู ฟักในบตุ รนั้นสุดแสน
ชำวเรำเอย๋ พ่อแม่มุ่งแตร่ ัก เลยเขำ้ แดนทุกข์ถมจนล้มตำย

แต่ควำมรักมกั เดินจนเกินแกน

3 ทง้ั จูบทีเ่ จบ็ ชะมัดปัดเป่ำไป และปลอบดว้ ยนทิ ำนกล่อมขวัญให้
ผู้นน้ั ไซร้ทีแ่ ทแ้ ม่ฉนั เอง
เมื่อลม้ กล้ิงใครหนอวิง่ เข้ำมำช่วย
และปลอบดว้ ยนิทำนกล่อมขวัญให้
เมือ่ ลม้ กล้ิงใครหนอวิ่งเข้ำมำช่วย ผู้นน้ั ไซรท้ แ่ี ท้แม่ฉันเอง
ทง้ั จูบทีเ่ จบ็ ชะมดั ปัดเป่ำไป

4 กินแตพ่ อดบั ลมด้วยตรมใจ เหมือนขืนเคยี้ วกรวดแกลบให้แสบศอ
ตอ้ งเจอื น้ำกล้ำกลนื พอกล้ัวคอ
จะกลนื ข้ำวครำวโศกในทรวงเสยี ว
เหมือนขนื เค้ียวกรวดแกลบให้แสบศอ
จะกลนื ข้ำวครำวโศกในทรวงเสยี ว กินแต่พอดบั ลมด้วยตรมใจ
ตอ้ งเจอื น้ำกล้ำกลนื พอกล้ัวคอ

ตอนท่ี 2 ให้นักเรียนต่อคำประพนั ธ์ต่อไปอกี 1 วรรค ให้มีสัมผสั คลอ้ งจองและมีเนอื้ หำที่สอดคล้องกัน

1.แม่เปน็ ครูผู้สอนตอนฝึกเขยี น ........................................................................................
2.ยำเสพตดิ ผิดหนกั จกั ตอ้ งห่ำง ........................................................................................
3.เริม่ จำกชอบมอบตอ่ ก่อเป็นรัก ........................ข...้นึ ..อ..ย...ู่ท..่ดี..ุล...ย..พ...ิน..ิจ..ข..อ...ง.ค...ร..ผู ..ู้ส...อ..น....................
4. จงเล่ำเรียนเขียนอ่ำนใหช้ ำญเช่ยี ว ........................................................................................
5. หนูน้อยน้อยรอคอยควำมเมตตำ ........................................................................................

ใบงานวิชาภาษาไทย ช้ันมธั ยมศึกษาปีที่ 2
เรื่อง คาราชาศพั ท์ที่ใชต้ า่ งกนั ตามพระอิสริยศกั ด์ิ สาระที่ 4 (ท 4.1 ตัวช้วี ัด ม.2/4)
ชื่อ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสง่ั ใหน้ ักเรียนเขียนคำรำชำศัพท์ทใ่ี ช้ตำมพระอสิ รยิ ศกั ดิ์ตำมคำสำมัญต่อไปนี้

คาราชาศัพท์ทีใ่ ช้ตามพระอิสริยศกั ด์ิ

คาสามญั พระบาทสมเดจ็ พระบาทสมเดจ็ พระนาง
พระเจ้าอยูห่ วั เจา้ ฯ พระบรมราชนิ ีนาถ

คำส่งั ..................................................... .................................................

โอวำท ..................................................... .................................................

คำพูด (ใชเ้ ม่ือพูดเปน็ กลำง ๆ) ..................................................... .................................................

คำพูด (ใช้เม่อื พดู กับผใู้ ดผหู้ นง่ึ ) ..................................................... .................................................

วนั เกิด ..................................................... .................................................

อำย.ุ ......ปี ..................................................... .................................................

พระคุณ ..................................................... .................................................

ควำมกรณุ ำ ..................................................... .................................................

จดหมำย ..................................................... .................................................

รูปถ่ำย ..................................................... .................................................

รูปเขียน ..................................................... .................................................

ชือ่ ..................................................... .................................................

กำรสนับสนุน ..................................................... .................................................

กำรอนเุ ครำะห์ ..................................................... .................................................

คำทักทำย ..................................................... .................................................

คำพดู ทกั ทำย ..................................................... .................................................

เฉลยใบงานวิชาภาษาไทย ช้นั มัธยมศึกษาปีที่ 2
เรือ่ ง คาราชาศพั ท์ทีใ่ ช้ตา่ งกนั ตามพระอิสริยศกั ด์ิ สาระที่ 4 (ท 4.1 ตวั ช้วี ดั ม.2/4)
ชือ่ .............................................. นามสกุล ...................................... ชั้น .......... เลขที่..........

คาสั่ง ใหน้ กั เรียนเขียนคำรำชำศพั ท์ทใ่ี ช้ตำมพระอสิ รยิ ศักดิต์ ำมคำสำมัญต่อไปนี้

คาราชาศพั ทท์ ี่ใชต้ ามพระอิสริยศกั ด์ิ

คาสามัญ พระบาทสมเด็จ พระบาทสมเดจ็ พระนาง
พระเจา้ อย่หู วั เจา้ ฯ พระบรมราชนิ ีนาถ

คำสั่ง พระบรมรำชโองกำร พระรำชเสำวนีย์

โอวำท พระบรมรำโชวำท พระรำโชวำท
คำพดู (ใชเ้ มอ่ื พูดเป็นกลำง ๆ) พระรำชดำรสั พระรำชดำรสั

คำพูด (ใช้เมอ่ื พดู กับผใู้ ดผหู้ น่งึ ) พระรำชกระแสรับสงั่ พระรำชกระแสรับส่ัง
วนั เกิด วนั พระบรมรำชสมภพ วนั พระรำชสมภพ

อำย.ุ ......ปี พระชนมพรรษำ.....พรรษำ พระชนมพรรษำ.....พรรษำ

พระคณุ พระมหำกรณุ ำธิคุณ พระมหำกรณุ ำธิคุณ

ควำมกรุณำ พระมหำกรุณำ พระมหำกรุณำ

จดหมำย พระรำชหัตถเลขำ ลำยพระรำชหตั ถ์
รูปถ่ำย พระบรมฉำยำลกั ษณ์ พระฉำยำลักษณ์

รูปเขียน พระบรมสำทิสลกั ษณ์ พระสำทิสลักษณ์

ชือ่ พระปรมำภไิ ธย พระนำมำภไิ ธย

กำรสนับสนุน พระบรมรำชูปถัมภ์ พระบรมรำชินูปถัมภ์

กำรอนเุ ครำะห์ พระบรมรำชำนเุ ครำะห์ พระรำชำนุเครำะห์

คำทกั ทำย พระรำชปฏิสันถำร พระรำชปฏิสันถำร
คำพดู ทกั ทำย พระรำชดำรัสปฏิสันถำร พระรำชดำรัสปฏิสนั ถำร