๔๓๘ ๔.๙.๔ การศึกษาอัตลักษณ์รูปแบบและโครงสร้าง (Pattern) ชุดเครื่องแต่งกายในแบบพธิีการ ๔.๙.๔.๑ การแต่งกายในแบบพธิีการของเด็กผู้หญิง ๑)การแต่งกายของเด็กผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี - เสื้อ ยุคน้ีการแต่งกายของเด็กผู้หญิงในยามมีงานพิธีการส าคัญๆ จะสวมเส้ือ ประดับด้วยการปักเงินที่เรียกว่า “หลี่กวั๊เบเชวู่” ทบัเส้ือที่ใช้สวมในชีวิตประจ าวัน เส้ือหลี่กวั๊เบเชวู่เป็นเส้ือแขน กุดเหมือนเส้ือกกั๊ ท าด้วยผ้าฝ้ายหรือผ้าก ามะหยี่ ด้านหน้ามีเม็ดเงินปักประดับเรียงเป็ นแถวจากต้นคอลงมาถึงเอว ด้านหลังใช้เม็ดเงินถักเป็ นตาข่ายเต็มแผ่นหลัง คาดเอวด้วยผ้าสีด า สวมหมวก “วู้ถือเมียะและ” สีด าประดับด้วย เส้นด้ายพู่สีแดง -กางเกง สวมกางเกง “มือชือ” สีด า ที่ใช้ในชีวิตประจ าวันซึ่งมีเป้ากางเกงยาวถึงเข่ามี ลักษณะและรูปแบบเดียวกับกางเกงของชาวจีนยูนนาน สวมผ้าพันน่องสีแดงหรือสีชมพู ภาพที่ ๕๑๗: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยชราที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน ภาพที่ ๕๑๘: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้หญิงแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี
๔๓๙ ๒) การแต่งกายของเด็กผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี - เสื้อ การแต่งกายแบบพิธีการของเด็กผู้หญิงยังสวมเส้ือแขนกุดประดับเม็ดเงินหรือ ลี่กั๊วเบเชวู่ทับเส้ือที่ใช้สวมในชีวิตประจา วนัคาดเอวด้วยผา้สีดา สวมหมวกวู้ถือเมียะและสีด าประดับด้วย เส้นด้ายพู่สีแดง -กางเกง กางเกงแบบพิธีการจะสวมกางเกง “มือชือ” สีด า ที่ใช้ในชีวิตประจ าวันซึ่งมี เป้ากางเกงยาวถึงเข่ามีลักษณะและรูปแบบเดียวกับกางเกงของชาวจีนยูนนาน สวมผ้าพันน่องสีแดงหรือสีชมพู ๓) การแต่งกายของเด็กผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน - เสื้อ ยคุน้ีวฒันธรรมการแต่งกายในชีวิตประจา วนัของชนเผ่าไดม้ีการเปลี่ยนแปลง อย่างมากมายแต่การแต่งกายแบบพิธีการของเด็กผู้หญิงยังสวมเส้ือแขนกุดประดับเม็ดเงินหรือลี่กวั๊เบเชวู่ทบัเส้ือ ที่ใช้สวมในชีวิตประจ าวัน คาดเอวด้วยผ้าสีด า สวมหมวกวู้ถือเมียะและสีด าประดับด้วยเส้นด้ายพู่สีแดงเช่นเดิม -กางเกง เด็กผู้หญิงยังสวมกางเกง “มือชือ” สีด าเป็ นกางเกงแบบพิธีการ สวมผ้าพัน น่องสีแดงหรือสีชมพูสวมรองเท้าแตะและรองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๑๙: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้หญิงแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๔๐ ๔.๙.๔.๒ การแต่งกายในแบบพธิีการของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ ๑)การแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี - เสื้อ การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในยุคน้ีนอกจากจะสวมเส้ือ ลี่กวั๊เบเชวูท่บัเส้ือที่สวมใส่ในชีวิตประจ าวันและคาดทับด้วยผ้าคาดเอวสีด า สวมหมวกพู่ไหมพรมแล้ว ยังสวม เครื่องประดับอื่นๆ เช่น ตุ้มหูก าไลแขน แผงกา ไลคอช้นั ใน และแผงกา ไลคอช้นันอก -กางเกง สวมกางเกงสีด ามีลักษณะและรูปแบบเดียวกับที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ห้อยด้วย หางประดับกี่ขือเมียะไว้ด้านหลัง และสวมผ้าพันน่องสีแดงหรือสีชมพู ภาพที่๕๒๑: ชุดเครื่องแต่งกายผู้หญิงวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี ภาพที่ ๕๒๐: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้หญิงแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน
๔๔๑ ๒) การแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี - เสื้อ ยังคงสวมเส้ือลี่กวั๊เบเชวทู่บัเส้ือที่สวมใส่ในชีวิตประจา วนัคาดทับด้วยผ้าคาด เอวสีด า สวมหมวกพู่ไหมพรม สวมเครื่องประดับอย่างเต็มที่ เช่น ตุ้มหูก าไลแขน แผงกา ไลคอช้นั ใน และแผง ก าไลคอช้นันอก ดังเช่นที่ผ่านมา -กางเกง จะสวมกางเกงสี ด าที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ห้อยหางประดับกี่ขือเมียะวะ ด้านหลัง และสวมผ้าพันน่องสีแดงหรือสีชมพูและเริ่มนิยมสวมรองเทา้แตะหรือรองเทา้ผา้ใบ ๓) การแต่งกายของผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน - เสื้อ ยุคน้ีหนุ่มสาวชาวลีซูส่วนมากหันไปแต่งกายแบบสมยัใหม่แต่การแต่งกาย แบบพิธีการส าหรับไปร่วมงานต่างๆ ของชุมชนยังคงมีการสวมเส้ือลี่กวั๊เบเชวู่ทบัเส้ือที่สวมใส่ในชีวิตประจา วนั คาดทับด้วยผ้าคาดเอวสีด า สวมหมวกพู่ไหมพรม สวมเครื่องประดับอย่างเต็มที่ เช่น ตุ้มหูก าไลแขน แผงก าไล คอช้นั ใน และแผงกา ไลคอช้นันอกเช่นเดิม -กางเกง สวมกางเกงสีด าเป้ายาว ห้อยหางประดับกี่ขือเมียะวะด้านหลัง และสวมผ้าพัน น่องสีแดงหรือสีชมพูเช่นที่ผ่านมา และรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๒๒: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๔๒ ๔.๙.๔.๓ การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้หญิงวัยชรา ๑) การแต่งกายของผู้หญิงวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี - เสื้อ สวมเส้ือลี่กวั๊เบเชวู่ทบัเส้ือที่สวมใส่ในชีวิตประจา วนัและคาดทับด้วยผ้าคาด เอวสีด า สวมหมวกพู่ไหมพรมแล้วยังสวมเครื่องประดับอื่นๆ เช่น ตุ้มหูก าไลแขน แผงกา ไลคอช้นั ใน และแผง ก าไลคอช้นันอกเหมือนกับการแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ -กางเกง สวมกางเกงสีด าที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ห้อยด้วยหางประดับกี่ขือเมียะไว้ ด้านหลัง และสวมผ้าพันน่องสีแดงหรือสีชมพู เหมือนกับของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่เช่นกัน ภาพที่ ๕๒๓: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน ภาพที่ ๕๒๔: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๔๓ ๒) การแต่งกายของผู้หญิงวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี - เสื้อ การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในยุคน้ีนอกจากจะสวมเส้ือ ลี่กวั๊เบเชวูท่บัเส้ือที่สวมใส่ในชีวิตประจา วนัและคาดทับด้วยผ้าคาดเอวสีด า สวมหมวกพู่ไหมพรมแล้ว ยังสวม เครื่องประดับอื่นๆ เช่น ตุ้มหูก าไลแขน แผงกา ไลคอช้นั ใน และแผงกา ไลคอช้นันอก -กางเกง สวมกางเกงสีด ามีลักษณะและรูปแบบเดียวกับที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ห้อยด้วย หางประดับกี่ขือเมียะไว้ด้านหลัง และสวมผ้าพันน่องสีแดงหรือสีชมพู สวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ๓) การแต่งกายของผู้หญิงวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน - เสื้อ ถึงแม้ยุคน้ีหนุ่มสาวชาวลีซูจะนิยมแต่งกายแบบสมัยใหม่ แต่การแต่งกายแบบ พิธีการส าหรับไปร่วมงานต่างๆ ของชุมชนโดยเฉพาะอย่างยงิ่วยัชรา ยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงคงสวมเส้ือลี่กวั๊เบ เชวู่ทบัเส้ือที่สวมใส่ในชีวิตประจา วนัคาดทับด้วยผ้าคาดเอวสีด า สวมหมวกพู่ไหมพรม สวมเครื่องประดับอย่าง เต็มที่ เช่น ตุ้มหูก าไลแขน แผงกา ไลคอช้นั ใน และแผงกา ไลคอช้นันอกเช่นเดิม -กางเกง สวมกางเกงสีด าเป้ายาว ห้อยหางประดับกี่ขือเมียะวะด้านหลัง และสวมผ้าพัน น่องสีแดงหรือสีชมพูเช่นที่ผ่านมา และรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบดังที่เคยเป็ นมา ภาพที่ ๕๒๕: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๔๔ ๔.๙.๔.๔ การแต่งกายในแบบพธิีการของเด็กผู้ชาย ๑) การแต่งกายของเด็กผู้ชายในช่วงระยะประมาณ ๘๐ ปี- ๕๐ ปี - เสื้อ การแต่งกายแบบพิธีการของผู้ชายชนเผ่าลีซูใช้เส้ือและการประดับอื่นๆ ใน รูปแบบเดียวกนัต้งัแต่วยัเด็กจนถึงวัยชรา มีลกัษณะเป็นเส้ือสองช้นั คอกลมแบบผ่าป้าย แขนยาว ช้นั ในสีขาว หรือสีฟ้า ช้นันอกนิยมใช้ผา้ฝ้ายหรือผา้กา มะหยี่สีดา บริเวณรอบคอเส้ือประดบัดว้ยแผงเม็ดเงินรูปครึ่ งวงกลม ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางกว้างประมาณหนึ่งเซนติเมตรเจาะรูร้อยเป็ นตาข่ายลวดลายต่างๆ ยาวลงมาคลุมหน้าอก และหัวไหล่ ใช้เม็ดเงิน ๙๐๐ – ๑,๐๐๐ เม็ดแล้วแต่สถานะของครอบครัว โพกศีรษะด้วยผ้าขาว สะพายย่าม -กางเกง กางเกงของเด็กผู้ชายชนเผ่าลีซู มีลักษณะเดียวกับกางเกงผู้หญิงที่เรียกว่า “มือชือ”แต่กางเกงผู้ชายใช้ผ้าสีฟ้า เขียวอ่อน หรือสีโทนเย็นอื่นๆ คาดพู่หางประดับด้้านหนา้ และคาดทับด้าน นอกด้วยผ้าคาดเอวซึ่งคาดสะพายจากไหล่ด้านขวาลงมาแล้วมัดรอบเอว สวมผ้าพันน่องสีด ามีขอบด้านบนเป็ น แถบผ้าสีส้มหรือเหลืองกว้างประมาณ ๒ เซนติเมตรโดยรอบ ภาพที่๕๒๖: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน
๔๔๕ ๒) การแต่งกายของเด็กผู้ชายในช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี - เสื้อ รูปแบบการแต่งกายแบบพิธีการของเด็กผู้ชายยุคน้ียงัเป็นเส้ือสองช้นัคอกลม แบบผ่าป้ายแขนยาว ช้นั ในสีขาวหรือสีฟ้า ช้นันอกสีดา รอบคอเส้ือประดับด้วยแผงเม็ดเงินรูปครึ่ งวงกลมร้อย เป็ นตาข่ายลงมาคลุมหน้าอกหัวไหล่ โพกศีรษะด้วยผ้าขาว และสะพายย่าม - กางเกง กางเกงของเด็กผู้ชายยังเป็ นกางเกงสีฟ้า เขียวอ่อน หรือสีโทนเย็นอื่นๆ คาดพู่ หางประดับด้้านหนา้ และคาดทับด้านนอกด้วยผ้าคาดเอวซึ่งคาดสะพายจากไหล่ด้านขวาลงมาแล้วมัดรอบเอว สวมผ้าพันน่องสีด ามีขอบด้านบนเป็ นแถบผ้าสีส้มหรือเหลือง ปลายยุคเริ่มนิยมสวมรองเทา้แตะหรือรองเทา้ ผ้าใบ ภาพที่ ๕๒๘: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้ชายแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี ภาพที่ ๕๒๗: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้ชายแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี
๔๔๖ ๓) การแต่งกายของเด็กผู้ชายในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน - เสื้อ ยคุน้ีเส้ือแบบพิธีการของเด็กผู้ชายยงัมีรูปแบบเป็นเส้ือสองช้น คอกลมแบบผ่า ั ป้ายแขนยาว ช้นั ในสีขาวหรือสีฟ้า ช้นันอกสีดา รอบคอเส้ือประดับด้วยแผงเม็ดเงินรูปครึ่ งวงกลมร้อยเป็ นตา ข่ายลงมาคลุมหน้าอกหัวไหล่ โพกศีรษะด้วยผ้าขาว เช่นที่ผ่านมาแต่การสะพายย่ามลดความนิยมลง -กางเกง กางเกงแบบพิธีการของเด็กผู้ชายยังเป็ นกางเกงเป้ายาว สีฟ้า เขียวอ่อน หรือสี โทนเย็นอื่นๆ คาดพู่หางประดับด้้านหนา้และคาดทับด้านนอกด้วยผ้าคาดเอวโดยคาดสะพายจากไหล่ด้านขวา ลงมาแล้วมัดรอบเอว สวมผ้าพันน่องสีด ามีขอบด้านบนเป็ นแถบผ้าสีส้มหรือเหลือง นิยมสวมรองเท้าแตะหรือ รองเท้าผ้าใบ ๔.๙.๔.๕ การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ ๑) การแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี - เสื้อ การแต่งกายแบบพิธีการของผู้ชายวัยผู้ใหญ่มีรูปแบบเดียวกับของวัยเด็กโดย จะสวมเส้ือสองช้นัคอกลม ผ่าป้ายแขนยาว ช้นั ในสีขาวหรือสีฟ้า ช้นันอกสีดา ประดับรอบคอเส้ือดว้ยแผงเม็ด เงินรูปครึ่งวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางกว้างประมาณหนึ่งเซนติเมตรเจาะรูร้อยเป็ นตาข่ายลวดลายต่างๆ ยาวลง มาคลุมหน้าอกและหัวไหล่ ซึ่งจะใช้เม็ดเงิน ๙๐๐ – ๑,๐๐๐ เม็ดแล้วแต่สถานะของครอบครัว โพกศีรษะด้วยผ้า ขาว สะพายย่าม ภาพที่ ๕๒๙: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้ชายแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน
๔๔๗ -กางเกง กางเกงของชนเผ่าลีซู มีลักษณะเดียวกับกางเกงเด็กผู้ชายและกางเกงผู้หญิงที่ เรียกว่า “มือชือ” มีสีฟ้า เขียวอ่อน หรือสีโทนเย็นอื่นๆ คาดพู่หางประดับด้้านหนา้ และคาดทับด้านนอกด้วย ผ้าคาดเอวซึ่งคาดสะพายจากไหล่ด้านขวาลงมาแล้วมัดรอบเอว สวมผ้าพันน่องสีด ามีขอบด้านบนเป็ นแถบผ้าสี ส้มหรือเหลืองกว้างประมาณ ๒ เซนติเมตรโดยรอบ ๒) การแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๕๐ – ๒๐ ปี - เสื้อ ยคุน้ีเส้ือแบบพิธีการของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ยังคงสวมเส้ือสองช้นัคอกลม ผ่าป้าย แขนยาว ช้นั ในสีขาวหรือสีฟ้า ช้นันอกสีดา ประดบัรอบคอเส้ือด้วยแผงเม็ดเงินร้อยเป็ นตาข่ายคลุมหน้าอกและ หัวไหล่ โพกศีรษะด้วยผ้าขาว สะพายย่าม -กางเกง ใช้กางเกงมือชือ สีฟ้า เขียวอ่อน หรือสีโทนเย็นอื่นๆ คาดพู่หางประดับ ด้้านหนา้และคาดทับด้านนอกด้วยผ้าคาดเอวซึ่งคาดสะพายจากไหล่ด้านขวาลงมาแล้วมัดรอบเอว สวมผ้าพัน น่องสีด ามีแถบผ้าสีส้มหรือเหลืองโดยรอบ เริ่มนิยมสวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๓๐: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้ชายแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี
๔๔๘ ๓) การแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๒๐ปี- ปัจจุบัน - เสื้อ ถึงแม้ยุคน้ีในชีวิตประจ าวันผู้ชายวัยผู้ใหญ่จะหันไปสวมใส่เส้ือผ้าแบบ สมัยใหม่แทนชุดแบบประเพณีของชนเผ่าเสียเป็ นส่วนมาก แต่เส้ือแบบพิธีการของยังคงเป็ นเส้ือสองช้นัคอกลม ผ่าป้าย แขนยาว ช้ันในสีขาวหรือสีฟ้า ช้ันนอกสีดา ประดับรอบคอเส้ือด้วยแผงเม็ดเงินร้อยเป็ นตาข่ายคลุม หน้าอกและหัวไหล่ โพกศีรษะด้วยผ้าขาว และสะพายย่าม -กางเกง ยังเป็ นกางเกงมือชือ สีฟ้า เขียวอ่อน หรือสีโทนเย็นอื่นๆ คาดพู่หางประดับ ด้้านหนา้และคาดทับด้านนอกด้วยผ้าคาดเอวซึ่งคาดสะพายจากไหล่ด้านขวาลงมาแล้วมัดรอบเอว สวมผ้าพัน น่องสีด ามีแถบผ้าสีส้มหรือเหลืองโดยรอบ สวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๓๑: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี ภาพที่ ๕๓๒: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน
๔๔๙ ๔.๙.๔.๖การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้ชายวัยชรา ๑) การแต่งกายของผู้ชายวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี - เสื้อ ผู้ชายชนเผ่าลีซูใช้เส้ือและการประดับอื่นๆ ในรูปแบบเดียวกันส าหรับการ แต่งกายแบบพิธีการต้งัแต่วยัเด็กจนถึงวัยชรา ในยคุน้ีเส้ือผู้ชายวัยชราก็จะมีลกัษณะเป็นเส้ือสองช้นัคอกลมแบบ ผา่ ป้ายแขนยาว ช้นั ในสีขาวหรือสีฟ้า ช้นันอกนิยมใชผ้า้ฝ้ายหรือผา้กา มะหยี่สีดา บริเวณรอบคอเส้ือประดบัดว้ย แผงเม็ดเงินรูปครึ่ งวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางกว้างประมาณหนึ่งเซนติเมตรเจาะรูร้อยเป็ นตาข่ายลวดลาย ต่างๆ ยาวลงมาคลุมหน้าอกหัวไหล่ และด้านหลังโพกศีรษะด้วยผ้าขาว สะพายย่ามเช่นเดียวกับผู้ชายวัยผู้ใหญ่ -กางเกง กางเกงของผู้ชายวัยชรามีลักษณะเดียวกับกางเกงผู้ชายวัยผู้ใหญ่แต่ไม่นิยมใช้ ผ้าสีฟ้า เขียวอ่อน หรือสีสดใส มักจะใช้สีด า สีน้ าเงินเข้ม หรือสีเทา มากกว่า ยังมีการคาดพู่หางประดับ ด้้านหนา้และคาดทับด้านนอกด้วยผ้าคาดเอวที่สะพายจากไหล่ด้านขวาลงมาแล้วมัดรอบเอว สวมผ้าพันน่องสี ด ามีขอบด้านบนเป็ นแถบผ้าสีส้มหรือเหลืองกว้างประมาณ ๒ เซนติเมตรโดยรอบ ๒) การแต่งกายของผู้ชายวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๕๐ – ๒๐ ปี - เสื้อ เส้ือแบบพิธีการของผู้ชายวัยชรายุคน้ียงัคงเป็นเส้ือสองช้ัน คอกลม ผ่าป้าย แขนยาว ช้นั ในสีขาวหรือสีฟ้า ช้นันอกสีดา ประดบัรอบคอเส้ือดว้ยแผงเม็ดเงินร้อยเป็ นตาข่ายคลุมหน้าอกและ หัวไหล่ โพกศีรษะด้วยผ้าขาว สะพายย่ามเช่นยุคที่ผ่านมา ภาพที่ ๕๓๓: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี
๔๕๐ -กางเกง ยังคงใช้กางเกงมือชือ สีดา สีน้า เงินเขม้หรือสีเทา หรือสีโทนเย็นที่ไม่สดใส คาดพู่หางประดับด้้านหน้าและคาดทับด้านนอกด้วยผ้าคาดเอวซึ่งคาดสะพายจากไหล่ด้านขวาลงมาแล้วมัด รอบเอว สวมผ้าพันน่องสีด ามีแถบผ้าสีส้มหรือเหลืองโดยรอบ เริ่มนิยมสวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ๓) การแต่งกายของผู้ชายวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน - เสื้อ ยคุน้ีไดม้ีการเปลี่ยนแปลงดา้นวฒันธรรมการแต่งกายของชนเผา่อยา่งมากมาย ในชีวิตประจ าวันส่วนใหญ่ทุกเพศวัยจะหันไปสวมใส่เส้ือผา้แบบสมยัใหม่แทนชุดแบบประเพณีของชนเผ่าเสีย เป็นส่วนมากแต่เส้ือแบบพิธีการของผู้ชายวัยชรายังคงเป็ นเส้ือสองช้นัคอกลม ผา่ ป้ายแขนยาว ช้นั ในสีขาวหรือ สีฟ้า ช้นันอกสีดา ประดบัรอบคอเส้ือดว้ยแผงเม็ดเงินร้อยเป็ นตาข่ายคลุมหน้าอกและหัวไหล่ โพกศีรษะด้วยผ้า ขาว สะพายย่ามเช่นเดิม -กางเกง ยังเป็ นกางเกงมือชือ สีฟ้า เขียวอ่อน หรือสีโทนเย็นอื่นๆ คาดพู่หางประดับ ด้้านหนา้และคาดทับด้านนอกด้วยผ้าคาดเอวซึ่งคาดสะพายจากไหล่ด้านขวาลงมาแล้วมัดรอบเอว สวมผ้าพัน น่องสีด ามีแถบผ้าสีส้มหรือเหลืองโดยรอบ สวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๓๔: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๕๑ ภาพที่ ๕๓๕: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี– ปัจจุบัน
๔.๑๐ ชนเผ่าเมี่ยน พื้นที่ศึกษา: หมู่บ้านสามเหลยี่ม(กวิ่ต ่า) หมู่ที่๑๑ ต าบลปงเตา อ าเภองาว จังหวัดล าปาง นักวิจัย: บุญยง โชติชัยพิบูล ______________________________________________________________________________________ ๔.๑๐.๑ วัฒนธรรมการแต่งกาย ในอดีตชนเผ่าเมี่ยน หรือ เย้า ต้งัถิ่นฐานในเขตประเทศจีนซ่ึงต้งัอยู่บนพ้ืนที่สูงซ่ึงมีอากาศ หนาวเย็นตลอดปีรูปแบบชุดเครื่องแต่งกายของชนเผ่าเมี่ยนทุกเพศทุกวัยจึงนิยมใช้ผ้าสีเข้ม ที่สามารถดูด ความร้อนได้ดีและมีความเชื่อเรื่อง เทพเจ้าหรือ “ฟิ นเมี่ยน” ที่ได้ลงมาสอนให้รู้จักสวมใส่เส้ือผา้ชุดเครื่อง แต่งกายของชนเผ่าเมี่ยนจึงมักใช้สีด าเป็นพ้ืน การปักลวดลายแต่เดิมนิยมใช้สี ขาว เขียว เหลือง แดง และสี น้า เงิน ต่อมาจะมีการใช้สีฟ้า สีชมพู สีม่วง สีเขียวอ่อน เพื่อเพิ่มความหลากหลายและความสวยงามมาก ยงิ่ข้ึน ชาวเมี่ยนจะเลือกใช้สีที่ถูกกับโฉลกตนเองเพื่อความเป็ นสิริมงคล และจะไม่น าด้ายสีเหลืองมาปักตรง บริเวณส่วนของปลายกางเกงหรือใต้เข่าเนื่องจากมีความเชื่อว่าสีเหลืองที่จะท าให้เสือเห็นได้ชัดและท าร้ายผู้ สวมกางเกงน้ัน จึงมักจะใช้สีอื่น เช่นสีเขียว สีฟ้าเป็ นต้น ประเภทของลายปักสามารถแบ่งออกเป็ น ๓ ประเภทใหญ่ๆ ไดแ้ก่ ๑) ฉง เจี่ยม เป็ นลายปักที่ใช้ฝึ กให้มีสมาธิในการฝึ กฝนการปักผ้าเด็กผู้หญิงจึงต้อง เรียนการปักประเภทน้ีก่อน สีที่ใช้ในการปักลายประเภทน้ีนิยมเส้นด้ายใช้สีเดียวล้วน ๒) ฉง ทิว เป็ นการฝึ กใช้ความรู้ความจ ามาปักผ้าการปักลายน้ีจึงจ าเป็นต้องมี พ้ืนฐานของการนับฝีเข็มที่ช านาญในระดับหน่ึง ลายปักน้ีนิยมปักสีเดียวล้วนๆ และมีลักษณะพิเศษคือ ลวดลายท้งัดา้นหนา้และดา้นหลงัจะเหมือนกนัจึงสามารถใชไ้ดท้ ้งัสองดา้น ๓) ฉง ดับ ฮยัด เป็ นการปักลายแบบทับหรือมัดในลักษณะไขว้กันไว้ ลายปัก ประเภทน้ีดานหน้าของลายปักจะมีความแตกต่างกับด้านหลัง ้ ๔.๑๐.๒ โครงสร้างชุดเครื่องแต่งกายที่เป็นเอกลกัษณ์ของชนเผ่าเมี่ยน ชาวเมี่ยนทุกหมู่บ้านแต่งตัวคล้ายคลึงกันจะมีต่างกันบ้างก็เพียงวิธีการโพกศีรษะของสตรี และสีสันของลายปักตามความนิยมของแต่ละทอ้งถิ่นเท่าน้นั ปัจจุบันชาวเมี่ยนได้รับอิทธิพลการแต่งกายจาก สังคมภายนอกที่ตอ้งติดต่อสัมพนัธ์ดว้ย ทา ให้มีการแต่งกายแบบสมยัใหม่มากข้ึนเรื่อยๆ แต่ก็ยังคงมีการแต่ง กายชุดประจ าเผ่ากนัอยู่โดยเฉพาะอย่างยิ่งท้งัผู้ชายและผู้หญิงวัยชราเป็นกลุ่มคนที่ยงัคงแต่งกายด้งัเดิมตาม ประเพณีในวิถีชีวิตประจ าวัน
๔๕๓ ๔.๑๐.๒.๑ ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิง - เสื้อ เส้ือผู้หญิงชนเผ่าเมี่ยนเรียกว่า “อลุย” มีลักษณะเป็ นเส้ือผ้าฝ้ายหรือผ้ามันสี ด าแขนยาวแบบผ่าหน้ายาวจรดข้อเท้า ด้านข้างจะผ่าแยกต้งัแต่ระดบัเอวลงไปจนถึงชายเส้ือ มีการน าเอาแถบ กลุ่มไหมพรมสีแดงเย็บประดับตามแนวสาบเส้ือรอบคอลงมาถึงเอวเรียกว่า “อลุย กวาน” ปลายแขนเส้ือจะ ขลิบด้วยแถบผา้ชิ้นเล็กๆ สีขาวแดง น้า เงินและสีดา สลบักนัเป็นช้นัๆ แนวรอยผ่าด้านข้างท้งั๒ ด้านของตัว เส้ือจะเย็บพู่ไหมพรมติดลูกปัด เรียกว่า “อลุย เจี๊ยะเดีย” มีความยาวประมาณ ๑๕ - ๒๐ เซนติเมตร เวลาน ามา สวมใส่จะมัดรวบชายเส้ือส่วนดา้นหนา้เข้าด้วยกัน แต่ปล่อยชายด้านหลังห้อยลงมา ภาพที่ ๕๓๘: เส้ือของผหู้ญิงชนเผา่เมี่ยนดา้นหนา้ ภาพที่ ๕๔๐: โครงสร้างเส้ือดา้นหนา้ ภาพที่ ๕๓๖: การแต่งกายของผู้หญิงด้านหน้า ภาพที่ ๕๓๙: เส้ือของผหู้ญิงชนเผา่เมี่ยนดา้นหลงั ภาพที่ ๕๓๗: การแต่งกายของผู้หญิงด้านหลัง
๔๕๔ -กางเกง กางเกงมีลักษณะเป็ นกางเกงเอวกว้าง สีด า เป้าต ่าเหนือเข่าเล็กน้อย ปลาย ขาสอบแคบ ชิ้นส่วนดา้นหนา้เป็ นแผ่นผ้ารูปสี่เหลี่ยมผืนผา้ยาวต้งัแต่เอวลงมาถึงหวัเข่าปักลายสีต่างๆ เรียกว่า “โหว” ส่วนปลายขากางเกงมีแถบปักลวดลายสีเข้มกว้างประมาณ ๓๐ เซนติเมตร หากเป็ นหญิงสาวที่ย่างเข้า สู่วัยรุ่นจะปักลายเฉพาะที่แถบปลายขากางเกงที่ว่าน้ีและเมื่อโตเป็ นผู้ใหญ่เต็มตัวแล้วจึงจะเพิ่มการปักลาย เต็มพ้นที่สี่เหลี่ยม ื ผืนผ้าดังกล่าว - ผ้าโพกศีรษะ ผู้หญิงชนเผ่าเมี่ยนมีวิธีโพกศีรษะโดยใช้ผ้าผืนยาวสีเข้มมัดรวบผมให้เป็ น ระเบียบก่อนเรียกวา่ผา้โพกศีรษะช้นั ใน หรือ “หฆ้อง จยู๊ด” จากน้นัถึงจะโพกผา้ช้นันอกที่เรียกว่า “หฆ้อง เปว” ทับอีกทีหนึ่ง การโพกศีรษะช้นันอกจะท าได้ ๒ วิธี คือใช้ผ้าฝ้ายสีด าปักลายที่ปลายท้งัสองดา้น พับครึ่ง ผ้าด้านกว้างแล้วพับทบคร่ึงอีกคร้ังหน่ึงน าปลายข้างหนึ่งแนบไว้เหนือหู แล้วพันรอบศีรษะจนเกือบสุด ผ้า โดยน าส่วนปลายผ้าที่มีลายปักอีกด้านหนึ่งเหน็บข้างหูด้านใน การโพกศีรษะแบบน้ีเรียกวา่ “หฆ้อง เปว พีง” บางหมู่บ้านนิยมใช้ผ้าฝ้ายสีด า ปักลายทวั่ท้งัผืน และโพกปลายผ้าด้านหนึ่งทาบไว้ข้างหูแล้วโพกส่วนที่ เหลือไขว้มาจากดา้นหลงัศีรษะข้ึนมาบริเวณหนา้ผาก พันไขว้ไปมา และเหน็บชายผ้าที่เหลือซ่อนไว้ด้านข้าง หรือด้านหลังของศีรษะการโพกแบบน้ีเรียกวา่ “หฆ้อง เปว ผาน” ภาพที่ ๕๔๑: โครงสร้างเส้ือดา้นหลงั ภาพที่๕๔๒: กางเกงของผู้หญิงชนเผ่าเมี่ยน
๔๕๕ - ผ้าคาดเอว ผ้าคาดเอวหรือ “หละ ซิน” มีลักษณะเป็ นผ้าแถบยาว ปักลายไวท้ี่ปลายท้งั สองด้าน หลังจากเก็บรวบชายเส้ือดา้นหนา้เรียบร้อยแลว้จะใชห้ละซิน คาดทบัเส้ือโดยใหป้ลายผา้ท้งัสอง ด้านมาผูกไขว้กันไว้ด้านหลัง เพื่อให้เห็นลายปักที่สวยงาม - ผ้าพันน่อง ในอดีตสตรี ชาวเมี่ยนจะมีการพันน่องหรือ “ล ่า แปง” ด้วยผ้าสีด ายาว ประมาณ ๓ เมตร มีลายปักที่ปลายท้งั๒ ด้านมีเชือกผูกเพื่อความสวยงามและป้องกันสัตว์และแมลงกัดต่อย รวมท้งัป้องกนัความหนาวเย็นด้วย แต่ในปัจจุบันไม่นิยมพันน่องกันแล้ว - เครื่องประดับ ผู้หญิงชนเผ่าเมี่ยนนิยมสวมเครื่องประดับที่ท าจากเครื่องเงิน เช่น ตุ้มหู หรือ “ฮน้อม ฮยุน”ก าไลข้อมือหรือ“ปั๋วเจ้ียม”ก าไลคอหรือ “จ๋าว่าน” อันมีลักษณะเป็ นแท่งกลมปลายเรียว ในอดีตนิยมสวมถึง ๕ ชิ้นเรียงติดกันเป็ นแผง แต่ปัจจุบันจะสวมเท่าที่หาไดเ้ท่าน้นัแหวนหรือ“ปั๋วโดะแทง” กระดุมเหลี่ยม หรือ“ละเขาเบ้” ท าจากแผ่นเงินเป็ นแผ่นสีเหลี่ยมแกะสลักเป็ นลวดลายต่างๆ - สร้อยประดับ สร้อยประดับหรือ“ปะจนั๋หลิ่ม” นิยมใช้สร้อยเงินถักละเอียด ๒ - ๓ เส้นที่ แต่ละเส้นยาวประมาณ ๖๐ - ๘๐ เซนติเมตรปลายแต่ละด้านที่มีเครื่องประดับเงินรูปทรงต่างๆ ห้อยอยู่ และมี ตะขอไว้ส าหรับเกี่ยวกับก าไลคอหรือเกี่ยวกบัคอเส้ือ สร้อยเงินพันบนผ้าโพกศีรษะเรียกว่า “หฆอ้งเปวหลิ่ม” จะพันให้ไขว้กันตรงหน้าผากและด้านหลังใชป้ิ่นปักที่ขอบผา้ใช้สร้อยเงินอย่างน้อย 3 เส้นเรียงติดกันโดยที่ ปลายแต่ละเส้นร้อยห่วงอันเดียวกัน ปลายห่วงด้านหนึ่งมีตะขอไว้ส าหรับเกี่ยวติดกับผ้าโพกศีรษะอีกด้าน หนึ่งติดลูกตุ้มเงินเล็กๆ - สร้อยประดับด้านหลัง สร้อยประดับข้างหลังเรียกว่า“บัวะฝิ น”หรือ“ติตาน หลิ่ม” ประกอบด้วยพู่ สร้อยเงินติดกันเป็ นแผงโยงจากหัวไหล่สองข้างลงมาถึงบ้นั เอว สร้อยแต่ละเส้นประดับและห้อยด้วย เครื่องประดับเงินชิ้นเลก็ๆ ท าเป็ นรูป ดอกไม้ และรูปอาวุธชนิดต่างๆ ปัจจุบันมีเพียงชาวเมี่ยนจ านวนน้อย น ามาแต่งเวลามีงานพิธีการและนิยมห้อยไว้ด้านหน้าแทน ภาพที่ ๕๔๓:ลายปักผ้าและการโพกศีรษะของผู้หญิงชนเผ่าเมี่ยน
๔๕๖ - หมวกเด็กผู้หญิง เด็กผู้หญิงเมื่อยังเล็กจะไม่โพกผ้าแต่ใช้หมวกที่ท าจากผ้าสามเหลี่ยมสีด า และแดงสลับกัน 6 หรือ 8 ชิ้นเย็บเข้าด้วยกัน ด้านล่างเย็บติดด้วยด้ายถักสีต่างๆ หรือใช้ลวดเงินพันเป็ นช่วงๆ ถ้าใช้ผ้าสีด าท้งัหมดก็จะใช้ผ้าสีแดงตัดเป็ นรูปกลีบดอกไม้ มาเย็บติดด้านบนของหมวก ข้างบนสุดติดพู่ไหม พรมสีแดงตัดเป็ นก้อนกลมขนาดใหญ่ 1 อัน และติดพู่ไหมพรมแดงที่ข้างหูด้านละ 1 อัน ข้างล่างมีลายปัก เป็ นลายเส้น ๒ แถว และลายปักดอก 1แถว สลับกันอย่างละ 2 แถว มีการติดพู่ไหมพรมสีแดงก้อนกลม รอบๆ หมวกมากกว่าเด็กชาย ๔.๑๐.๒.๒ ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชาย - เสื้อ เส้ือของผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนหรือที่เรียกว่า “อลุย” เป็นเส้ือผ้าฝ้ายคอกลม สีด า แขนยาว ผา่ ป้าย ตวัเส้ือยาวคลุมเลยบ้นัเอวลงมา สาบเส้ือป้ายเฉียงติดกระดุมที่เป็ นด้ายถักสีแดง หรือ “ฮลาง” ผู้ที่มีฐานะดีอาจใช้ไหมสีแดงพันด้วยเส้นลวดเงินแทนด้ายถัก ชายสาบเส้ือดา้นขา้งต้งัแต่เอวลงมาติดกระดุม เงินเป็ นแนวลงมาจนถึงชายเส้ือด้านล่าง ส่วนรังดุมใช้ด้ายสีแดงหรือสีด าถักเป็ นห่วง ปลายแขนขลิบด้วย ผ้าแถบสีต่างๆ ประมาณ ๗ - ๑๑ แถบ มีลายปักบนตวัเส้ือและกระเป๋ าเส้ือที่ตัวเส้ือดา้นหลังเย็บติดกันให้ รอยต่ออยู่ตรงกลางหลังพอดี ภาพที่ ๕๔๖: ชุดเครื่องแต่งกายผู้ชายชาวเมี่ยน ภาพที่๕๔๔: สร้อยประดับผ้าโพกศีรษะ ภาพที่ ๕๔๕: หมวกเด็กผู้หญิง
๔๕๗ ภาพที่ ๕๔๗: เครื่องแต่งกายผู้ชายเมี่ยน ภาพที่ ๕๔๘: การปักลายสาบเส้ือและกระดุมเส้ือผชู้ายชน เผ่าเมี่ยน ภาพที่ ๕๔๙: โครงสร้างเส้ือผชู้ายดา้นหนา้ ภาพที่ ๕๕๐: โครงสร้างเส้ือผชู้ายดา้นหลงั
๔๕๘ -กางเกง กางเกงหรือ “โหว” มีลักษณะเป็ นกางเกงรูปแบบคล้ายเตี่ยวสะดอของชาว ไทยวน ปลายขากางเกงใช้ด้ายถักฮลางสีแดงเย็บเป็ นแถบโดยรอบ ๔ .๑๐.๓ การศึ กษาอัตลักษ ณ์รูปแบบและโครงสร้ าง (Pattern) ชุดเครื่องแต่งกายที่ใช้ใน ชีวิตประจ าวัน การศึกษาอัตลักษณ์รูปแบบและโครงสร้าง (Pattern) ออกแบบชุดเครื่องแต่งกายชนเผ่าเมี่ยน ที่ใช้ในชีวิตประจ าวันจะเลือกเฉพาะชุดที่มีเอกลักษณ์หรือชุดยอดนิยมในแต่ละยุคสมัย โดยพิจารณาแยกเป็ น การแต่งกายของเพศหญิงและเพศชายซึ่งแต่ละเพศจะถูกแบ่งออกตามวัยเป็ นอีก ๓ กลุ่ม คือ วัยเด็ก วัยผู้ใหญ่ และวัยชรา ท้ังน้ีในแต่ละกลุ่มยงัได้แบ่งระยะของการศึกษาออกเป็ น ๓ ช่วงโดยประมาณคือ ช่วงเวลา ประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี ระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปีและช่วงเวลาประมาณ ๒๐ ปี ถึงปัจจุบัน ดังรายละเอียด ต่อไปน้ี ภาพที่ ๕๕๑: กางเกงผู้ชายชาวเมี่ยน ภาพที่ ๕๕๒: หมวกเด็กผู้ชาย
๔๕๙ ๔.๑๐.๓.๑ การแต่งกายในชีวิตประจ าวันของเด็กผู้หญิง ๑) การแต่งกายของเด็กผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี - เสื้อ เด็กหญิงชาวเมี่ยนจะสวมเส้ืออลุยที่มีลักษณะเป็ นเส้ือคอกลม แขนยาว ผ่า ด้านหน้าถึงระดับเอวติดพู่ไหมพรมเรียกว่า “อลุย กวาน” ติดสาบเส้ือตลอดแนว ตวัเส้ือมีความยาวถึงข้อเท้า ผา่ดา้นขา้งต้งัแต่เอวถึงขอ้เทา้ ปลายแขนเส้ือขลิบด้วยแถบผา้ชิ้นเล็กๆ สีขาวแดง น้า เงินและสีด าสลับกันเป็ น ม้วนปลายแขนเส้ือกลบัมาเลก็นอ้ยแลว้เยบ็ติดกนัดว้ยเส้นดา้ยถกัหรือที่เรียกวา่ “ฮลาง” ส าหรับผู้ที่ฐานะดีใช้ เส้นด้ายสีแดงพันรอบด้วยเส้นลวดเงินเป็ นช่วงๆ ส่วนชายผา้ส่วนที่เหลือจากติดแถบผา้ที่หนา้อกและคอเส้ือ ตลอดแนวด้านใน มีแถบผ้าสีน้า เงินกว้างขนาด ๑ เซนติเมตร บริเวณชายเส้ือจุดที่เริ่มผา่ตรงเอวท้งั๒ ขา้งเย็บ พู่ไหมพรมติดลูกปัด เรียกว่า “อลุยเจี๊ยะเดีย” มีความยาวประมาณ ๑๕ - ๒๐ เซนติเมตร และยังใช้พู่ไหมพรม ติดลูกปัดติดที่ชายเส้ือขา้งละ ๒ - ๖ อัน เด็กเล็กสวมหมวก เด็กโตโพกศีรษะด้วยผ้าสีด าไม่มีลวดลาย -กางเกง เป็ นกางเกงขากว้าง ปลายแคบ ขายาวใต้เข่าเล็กน้อย ปักลายที่ขากางเกง เพียงแค่เข่า และเมื่อโตเป็ นผู้ใหญ่เต็มตัวแล้วจึงจะปักลายที่ขากางเกงเต็มผืน ๒) การแต่งกายของเด็กผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๕๐– ๒๐ ปี - เสื้อ เด็กหญิงชาวเมี่ยนยังคงสวมเส้ืออลุยตกแต่งบริเวณสาบเส้ือดว้ยพู่ไหมพรม และมีพู่ไหมพรมติดลูกปัด “อลุย เจี๊ยะ เดีย” บริเวณชายเส้ือที่ผา่ตรงเอวท้งั๒ ขา้ง สวมหมวกหรือโพกศีรษะ ด้วยผ้าสีด าไม่มีลวดลายแบบในอดีต แต่ช่วงปลายยคุเริ่มหนัมาใชเ้ส้ือแบบชาวเมืองมากข้ึน ภาพที่ ๕๕๓: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กหญิงที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี
๔๖๐ -กางเกง ยังเป็ นกางเกงขากว้าง ปลายแคบ ยาวเลยใต้เข่าและปักลายที่ขากางเกงจาก ปลายขาสูงข้ึนมาเพียงแค่เข่า ปลายยุคเริิิ่มนิยมสวมกางเกงกีฬาท้งัขาส้ันและขายาว กระโปรงแบบเด็กๆ มากข้ึน รวมท้งัเนื่มนิยมสวมรองเทา้แตะและรองเทา้ผา้ใบ ๓ ) การแต่งกายของเด็กผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน - เสื้อ ในยคุน้ีชาวเมี่ยนส่วนใหญ่มีการติดต่อสัมพนัธ์กบัชาวเมืองมากข้ึนและต่าง พากนั ปรับสภาพความเป็นอยใู่หเ้ป็นแบบสังคมชาวพ้ืนราบและในระยะหลงัเริ่มมีการส่งบุตรหลานเขา้เรียน หนังสือ การเปลี่ยนแปลงที่เกิดข้ึนอย่างรวดเร็วดังกล่าวท าให้ในชีวิตประจ าวันเด็กผู้หญิงชาวเมี่ยนส่วนใหญ่ พากันสวมเส้ือสา เร็จรูปจากตลาดเช่นเส้ือคอปกเส้ือยดืแบบต่างๆ มากกวา่เส้ือแบบประเพณี -กางเกง ระยะแรกยังมีผู้สวมกางเกงสีด าปักลายที่ปลายขาอยู่บ้าง แต่ต่อมานิยมสวม กระโปรงแบบเด็กๆ ผ้าถุงส าเร็จรูปหรือกางเกงส าหรับเล่นกีฬาท้งัแบบขาส้ันและขายาวมากข้ึน นิยมสวม รองเท้าแตะและรองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๕๔: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กหญิงที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๖๑ ๔.๑๐.๓.๒ การแต่งกายในชีวิตประจ าวันของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ ๑) การแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี - เสื้อ ยคุน้ีผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ชาวเมี่ยนจะสวมเส้ือที่เรียกว่า “อลุย” เหมือนกับเด็ก ผู้หญิงเพียงแต่จะมีขนาดใหญ่ข้ึน ตวัเส้ือจะตัดเย็บจากผ้าสีด า ประดับสาบเส้ือด้วยพู่ไหมพรมสีแดงหรือ “อลุยกวาน”โพกศีรษะด้วยผ้าที่ปักลวดลายสวยงาม -กางเกง เป็ นกางเกงที่มีลักษณะขายาวประมาณครึ่งน่อง ปลายขากางเกงมีลักษณะ สอบแคบ มีผ้ารูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าปักลายด้วยด้ายสีต่างๆ เรียกว่า “โหว” ใช้เย็บประดับและมีผ้าพันน่อง ภาพที่ ๕๕๕: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กหญิงที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน ภาพที่๕๕๖: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี
๔๖๒ ๒)การแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๕๐ – ๒๐ปี - เสื้อ ในช่วงระยะต้นยุคผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ของชนเผ่าเมี่ยนยงัคงสวมเส้ืออลุย ประจ าชนเผ่าอยู่และมีการสร้างสรรค์ลวดลายที่ตกแต่งบนตวัเส้ือให้เป็นเอกลกัษณ์ของแต่ละกลุ่มแต่ละ หมู่บา้นชดัเจนข้ึน เช่น พู่ไหมพรม หรืออลุยกวาน ที่บริเวณสาบเส้ือของผหู้ญิง บางหมู่บา้นจะใชส้ีที่แตกต่าง ออกไปเช่น สีส้ม หรือสีชมพูเข้ม วิธีการโพกศีรษะ การใช้เครื่องประดับก็มีรูปแบบที่เป็ นเอกลักษณ์เฉพาะใน กลุ่ม ปลายยคุเริ่มมีผสู้วมเส้ือแบบชาวพ้ืนราบมากข้ึน -กางเกง ระยะแรกยังมีการสวมกางเกงแบบชนเผ่าที่ปักลายเตม็ผืน แต่ปลายยุคเริ่มมี ผู้สวมใส่ผ้าถุงพิมพ์ลายส าเร็จรูป หรือกางเกงแบบต่างๆ และสวมรองเทา้แตะหรือรองเทา้ผา้ใบมากข้ึน ๓) การแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี-ปัจจุบัน - เส้ือ ยุคน้ีมีการเปลี่ยนแปลงดา้นวฒันธรรมการแต่งกายของชนเผ่าเมี่ยนอย่าง มากมาย มีการอพยพถิ่นฐานลงมาอยู่บนพ้ืนราบและในเมือง ชุดเครื่องแต่งกายประจ าชนเผ่าจึงแทบจะไม่ได้ น ามาสวมใส่ จะสวมเส้ือคอปกเส้ือยดืแบบต่างๆ ตามสมยันิยม -กางเกง การสวมใส่กางเกงแบบชนเผ่าลดน้อยลง เนื่องจากมีการรับวัฒนธรรมการ แต่งกายตามแฟชนั่สมยัใหม่มากข้ึน จนทา ใหก้ารแต่งชุดเครื่องแต่งกายชนเผ่ามีเหลือเฉพาะในวันส าคัญตาม งานประกอบพิธีกรรมและประเพณีเท่าน้นั นิยมสวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ภาพที่๕๕๗: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๖๓ ๔.๑๐.๓.๓ การแต่งกายในชีวิตประจ าวันของผู้หญิงวัยชรา ๑) การแต่งกายของผู้หญิงวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี - เสื้อ ผู้หญิงวัยชราชาวเมี่ยนยงัคงสวมเส้ืออลุยเหมือนผู้หญิงวัยเด็กและวัยผู้ใหญ่ เพียงแต่จะไม่เน้นสีสันและลวดลายที่ฉูดฉาดเหมือนหญิงสาว ลายปักบนกางเกงและผ้าโพกศีรษะก็จะมีไม่ มากนักรวมท้งัลายบนผา้โพกศีรษะอีกดว้ย -กางเกง สวมกางเกงมีลักษณะเช่นเดียวกับวัยผู้ใหญ่แต่ลายปักบนกางเกงมีไม่มาก ภาพที่ ๕๕๘: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี– ปัจจุบัน ภาพที่ ๕๕๙: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยชราที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี
๔๖๔ ๒) การแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๕๐ – ๒๐ ปี - เสื้อ ยุคน้ีการแต่งกายของผู้หญิงวัยชราชาวเมี่ยนยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงใดๆ คงสวมเส้ืออลุยที่ไม่เน้นสีสันและลวดลายที่ฉูดฉาด ลายปักบนกางเกงและผ้าโพกศีรษะก็จะมีไม่มากนัก เช่น ที่ผ่านมา -กางเกง ยังมีการสวมกางเกงแบบประเพณี เช่นเดิม ซึ่ งมีลายปักบนกางเกงไม่ ฉูดฉาดเหมือนของวยัผใู้หญ่เริ่มนิยมสวมรองเทา้แตะหรือรองเทา้ผา้ใบ ๓) การแต่งกายของผู้หญิงวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน - เสื้อ ช่วงแรกของยคุน้ีการแต่งกายของผหญิง ู้ วัยชราชาวเมี่ยนยังไม่มีการ เปลี่ยนแปลงใดๆ คงสวมเส้ืออลุยที่ไม่เน้นสีสันและลวดลายที่ฉูดฉาด ลายปักบนกางเกงและผ้าโพกศีรษะก็ จะมีไม่มากนักเช่นที่ผา่นมาแต่ปลายยคุเริ่มมีผสู้วมเส้ือยดืและเส้ือคอปกแบบสมยันิยมบางคร้ังอาจสวมเส้ือ อลุยทบัดา้นนอกการโพกศีรษะเริ่มลดความนิยมลง -กางเกง เช่นเดียวกบัการสวมเส้ือในระยะแรกยังมีการสวมกางเกงแบบประเพณีอยู่ ทวั่ ไป แต่ต่อมาบางคนเริ่มนิยมสวมใส่ผ้าถุงพิมพ์ลายส าเร็จรูป สวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๖๐: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยชราที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๕๐ – ๒๐ ปี
๔๖๕ ๔.๑๐.๓.๔ การแต่งกายในชีวิตประจ าวันของเด็กผู้ชาย ๑)การแต่งกายของเด็กผู้ชายในช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี - เสื้อ ยคุน้ีเด็กผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนสวมเส้ือที่เรียกวา่ “อลุย” เหมือนชื่อเรียกเส้ือของ ผหู้ญิง เส้ือมีลักษณะเป็ นเส้ือคอกลม ผ่าป้าย ตวัเส้ือมีความยาวคลุมสะโพก สาบเส้ือป้ายเฉียงติดกระดุมที่ เป็ นด้ายถักสีแดง หรือ “ฮลาง” ชายสาบเส้ือดา้นขา้งต้งัแต่เอวลงมาติดกระดุมเงินเป็นแนวลงมาจนถึงชายเส้ือ ด้านล่าง ปลายแขนขลิบด้วยผ้าแถบสีต่างๆ เด็กผู้ชายที่ยังเล็กจะสวมหมวกไหมพรม -กางเกง สวมกางเกงลักษณะคล้ายกางเกงชาวจีน สีด า เรียกว่า “โหว”ขายาว ประมาณครึ่งน่อง ปลายขากางเกงใช้ด้ายถักฮลางสีแดงเย็บเป็ นแถบโดยรอบ ภาพที่ ๕๖๑: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยชราที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน ภาพที่ ๕๖๒: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กชายที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี
๔๖๖ ๒) การแต่งกายของเด็กผู้ชายในช่วงระยะประมาณ ๕๐- ๒๐ ปี - เสื้อ ระยะต้นยุคเด็กผู้ชายยังสวมเส้ือที่เรียกวา่ “อลุย”คอกลม ผ่าป้าย ตวัเส้ือมี ความยาว คลุมสะโพก สาบเส้ือป้ายเฉียงติดกระดุมที่เป็นด้ายถักสีแดง ชายสาบเส้ือดา้นขา้งต้งแต่เอวลงมาติด ั กระดุมเงินเป็นแนวลงมาจนถึงชายเส้ือดา้นล่าง ปลายแขนขลิบดว้ยผ้าแถบสีต่างๆ เช่นเดิมแต่ปลายยคุเริ่ม นิยมสวมเส้ือเชิร์ตคอปกเส้ือเครื่องแบบนกัเรียน รวมท้งัเส้ือยดืสา หรับเล่นกีฬาแบบต่างๆ มากข้ึน -กางเกง ระยะแรกยังสวมกางเกงที่เรียกว่า “โหว”แต่ระยะต่อมาเริ่มหันไปสวม กางเกงเครื่องแบบนักเรียน รวมท้งักางเกงส าหรับเล่นกีฬาและกางเกงแบบต่างๆ และเริ่มนิยมสวมรองเทา้ แตะหรือรองเท้าผ้าใบมากข้ึน ๓) การแต่งกายของเด็กผู้ชายในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน - เสื้อ ระยะต้นยุคยังมีเด็กผู้ชายสวมเส้ืออลุยคอกลม อยู่บ้าง แต่ปลายยคุเริ่มนิยม สวมเส้ือเชิร์ตคอปกเส้ือเครื่องแบบนกัเรียน รวมท้งัเส้ือยดืสา หรับเล่นกีฬาแบบต่างๆ มากข้ึน -กางเกง ระยะแรกการสวมกางเกง “โหว” ยงัมีอยู่ทั่วไป แต่ระยะต่อมานิยมสวม กางเกงเครื่องแบบนักเรียน กางเกงส าหรับเล่นกีฬาและกางเกงแบบต่างๆ แทน นิยมสวมรองเท้าแตะหรือ รองเท้าผ้าใบ จนท าให้การแต่งชุดเครื่องแต่งกายเผ่ามีอยู่เฉพาะในวันส าคัญตามงานประกอบพิธีกรรมและ ประเพณีเท่าน้นั ภาพที่ ๕๖๓: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้ชายที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๖๗ ๔.๑๐.๓.๕ การแต่งกายในชีวิตประจ าวันของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ ๑) การแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี - เสื้อ ในยคุน้ีผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนสวมเส้ือ“อลุย” ที่มีลักษณะเป็ นเส้ือคอกลม ผ่า ป้ายยาวคลุมสะโพก สาบเส้ือป้ายเฉียงติดกระดุมด้ายถักสีแดง หรือ “ฮลาง” ติดกระดุมเงินที่ชายสาบเส้ือ ดา้นขา้งต้งัแต่เอวจนถึงชายเส้ือดา้นล่าง ปลายแขนขลิบดว้ยผ้าแถบสีต่างๆ ซึ่งแถบผา้ที่ใชต้ิดที่ชายผา้น้ี จะต้องใช้สีให้เหมือนกบัเส้ือของสตรีเมี่ยนในหมู่บ้านของตนเองอาจไว้ผมยาวและเปี ยผมแล้วขมวดเก็บไว้ ตรงกลางศีรษะแล้วสวมหมวกแบบหมวกจีนครอบทับไว้ -กางเกง กางเกงผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนหรือ “โหว”จะใช้ผ้าสีด า มีลักษณะคล้ายกางเกง ชาวจีน ขายาวประมาณครึ่งน่อง ปลายขากางเกงใช้ด้ายถักฮลางสีแดงเย็บเป็ นแถบโดยรอบ ภาพที่ ๕๖๔: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้ชายที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน ภาพที่ ๕๖๕ : ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี
๔๖๘ ๒) การแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๕๐- ๒๐ ปี - เสื้อ ระยะต้นยุคผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนยังสวมเส้ือ“อลุย”อยทู่วั่ ไป แต่ระยะปลายยคุ การไว้ผมยาวแล้วเปี ยผมและสวมหมวกแบบหมวกจีนเริ่มเสื่อมความนิยมลง พากนัสวมเส้ือแบบสมยัใหม่ที่ นิยมในเมืองแทนมากข้ึน -กางเกง ระยะต้นยุคจะยังสวมกางเกงผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนหรือ “โหว” ที่มีสีด า มี ลักษณะคล้ายกางเกงชาวจีน แต่ระยะปลายยคุเริ่มสวมกางเกงแบบสมยัใหม่และเริ่มนิยมสวมรองเทา้แตะและ รองเทา้ผา้ใบมากข้ึน ๓) การแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน - เสื้อ ยุคน้ีการสวมเส้ือ“อลุย”รวมท้งัการไว้ผมยาวแล้วเปี ยผมและสวมหมวก แบบหมวกจีนเสื่อมความนิยมลงแทบหมดสิ้น ผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนพากนัสวมเส้ือแบบสมยัใหม่ที่นิยมตามแบบ ในเมือง -กางเกง ระยะต้นยุคยังมีผู้สวมกางเกงผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนหรือ “โหว”แต่ระยะปลาย ยุคเริ่มสวมกางเกงแบบสมยัใหม่ เช่น กางเกงส าหรับเล่นกีฬาและกางเกงแบบต่างๆ แทน นิยมสวมรองเท้า แตะหรือรองเท้าผ้าใบ การแต่งชุดเครื่องแต่งกายเผ่าจะมีแต่งเฉพาะในวันส าคัญตามงานประกอบพิธีกรรม และประเพณีเท่าน้นั ภาพที่ ๕๖๖: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๖๙ ๔.๑๐.๓.๖การแต่งกายในชีวิตประจ าวันของผู้ชายวัยชรา ๑) การแต่งกายของผู้ชายวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี - เสื้อ ผู้ชายวัยชราชนเผ่าเมี่ยนจะสวมเส้ือ“อลุย” ที่มีลักษณะเป็ นเส้ือคอกลม ผ่า ป้ายยาวคลุมสะโพก สาบเส้ือป้ายเฉียงติดกระดุมด้ายถักสีแดง ติดกระดุมเงินที่ชายสาบเส้ือดา้นขา้งต้งัแต่เอว จนถึงชายเส้ือดา้นล่าง ปลายแขนขลิบดว้ยผ้าแถบสีต่างๆ เช่นเดียวกับผู้ชายวัยผู้ใหญ่ไม่ว่าในยคุน้ีหรือยุคอื่นๆ เพียงแต่จะไม่เน้นเรื่องการปักลวดลายหรือใช้สีที่ฉูดฉาด นอกจากน้นันิยมไว้ผมยาวและเปี ยผมแล้วขมวดเก็บ ไว้ตรงกลางศีรษะ สวมหมวกแบบหมวกจีนครอบทับไว้ -กางเกง กางเกงผู้ชายผู้ชายวัยชราสวมกางเกงที่เรียกว่า “โหว” เช่นเดียวกับผู้ชายวัย ผู้ใหญ่ ภาพที่ ๕๖๗: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน ภาพที่ ๕๖๘: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยชราที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ปี
๔๗๐ ๒) การแต่งกายของผู้ชายวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๕๐ – ๒๐ ปี - เสื้อ ระยะต้นยุคผู้ชายวัยชรายังสวมเส้ือ“อลุย”ไว้ผมยาวแล้วเปี ยผมและสวม หมวกแบบหมวกจีนเช่นที่ผา่นมาแต่ระยะปลายยคุการไวผ้มยาวและสวมหมวกเริ่มเสื่อมความนิยมลง บาง เริ่มสวมเส้ือแบบสมยัใหม่ที่นิยมในเมืองแทน -กางเกง ระยะต้นยุคผู้ชายวัยชราจะยังสวมกางเกง “โหว” สีด า มีลักษณะคล้าย กางเกงชาวจีน แต่ระยะปลายยคุเริ่มมีผสู้วมกางเกงแบบสมยัใหม่และเริ่มนิยมสวมรองเทา้แตะและรองเทา้ ผา้ใบมากข้ึน ๓) การแต่งกายของผู้ชายวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน - เสื้อ ยุคน้ีผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนวยัอื่นๆ ต่างพากนัละทิ้งการสวมเส้ือ“อลุย”รวมท้งั การไวผ้มยาวแลว้เปียผมและสวมหมวกแบบหมวกจีนจนเสื่อมความนิยมลงแทบหมดสิ้น แต่ผู้ชายวัยชรา ส่วนใหญ่ยงัสวมเส้ือแบบประเพณีมีบางกลุ่มที่หนั ไปสวมเส้ือผา้แบบสมยัใหม่ที่นิยมตามแบบในเมือง -กางเกง ผู้ชายวัยชราส่วนมากสวมกางเกงผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนหรือ “โหว” มาโดย ตลอดไม่เปลี่ยนแปลงแต่ระยะปลายยุคเริ่มมีผูส้วมกางเกงแบบสมยัใหม่แทน และนิยมสวมรองเท้าแตะหรือ รองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๖๙: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๗๑ ๔.๑๐.๔ การศึกษาอัตลักษณ์รูปแบบและโครงสร้าง (Pattern) ชุดเครื่องแต่งกายในแบบพิธีการ ๔.๑๐.๔.๑การแต่งกายในแบบพิธีการของเด็กผู้หญิง ๑) การแต่งกายของเด็กผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี - เสื้อ เส้ือที่ใชส้วมในงานพิธีการของเด็กผู้หญิงชาวเมี่ยนก็จะมีรูปแบบเดียวกับ เส้ืออลุย ที่ใช้สวมในชีวิตประจ าวัน มีลักษณะเป็ นเส้ือคอกลม แขนยาว ผ่าด้านหน้าถึงระดับเอวติดพู่ไหม พรมเรียกว่า “อลุย กวาน” ติดสาบเส้ือตลอดแนว ตวัเส้ือมีความยาวถึงขอ้เทา้ผ่าด้านขา้งต้งัแต่เอวถึงขอ้เทา้ ปลายแขนเส้ือขลิบด้วยแถบผา้ชิ้นเล็กๆ สีขาวแดง น้ าเงินและสีดา สลบักันและโพกศีรษะด้วยผ้าสีด าไม่มี ลวดลาย -กางเกง จะสวมกางเกงขากว้าง ปลายแคบ ขายาวใต้เข่าเล็กน้อย ปักลายที่ขากางเกง เพียงแค่เข่า ภาพที่ ๕๗๐: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ที่ใช้ในชีวิตประจ าวัน ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี– ปัจจุบัน ภาพที่ ๕๗๑: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้หญิงแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี
๔๗๒ ๒) การแต่งกายของเด็กผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี - เสื้อ ยงัเป็นเส้ืออลุย ตกแต่งสาบเส้ือดว้ยพู่ไหมพรมสีแดง และโพกศีรษะด้วย ผ้าสีด าไม่มีลวดลายเช่นยุคที่ผ่านมาถึงแมป้ลายยคุเริ่มจะมีการเปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมการแต่งกายมาสวมเส้ือ แบบสมัยใหม่ในชีวิตประจ าวันแต่การแต่งกายแบบพิธีการยังคงเป็ นรูปแบบเดิม -กางเกง ยังคงสวมกางเกงขากว้าง ปลายแคบ ปักลายที่ขากางเกงเพียงแค่เข่า ปลาย ยุคเริ่มนิยมสวมรองเทา้แตะและรองเทา้ผา้ใบ ๓) การแต่งกายของเด็กผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน - เสื้อ ในยุคน้ีเส้ือแบบพิธีการยงัคงเป็นเส้ืออลุยแต่ในชีวิตประจ าวันชาวเมี่ยน ต่างพากนั ปรับสภาพความเป็นอยใู่หเ้ป็นแบบสังคมชาวพ้ืนราบและส่งบุตรหลานเขา้เรียนหนงัสือทา ให้ เด็กผู้หญิงพากนัสวมเส้ือสา เร็จรูปจากตลาดเช่นเส้ือคอปกเส้ือยดืแบบต่างๆ มากกวา่เส้ือแบบประเพณี -กางเกง การสวมกางเกงส าหรับการแต่งกายแบบพิธีการยังเป็ นกางเกงสีด าปักลายที่ ปลายขาอย่างเดิม ส่วนในชีวิตประจ าวันนิยมสวมกระโปรงแบบเด็กๆ ผ้าถุงส าเร็จรูปหรือ กางเกงส าหรับเล่น กีฬาท้งัแบบขาส้ันและขายาวมากข้ึน นิยมสวมรองเทา้แตะและรองเทา้ผา้ใบ ภาพที่ ๕๗๒: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้หญิงแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๗๓ ๔.๑๐.๔.๒ การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ ๑) การแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี - เสื้อ การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ยุคน้ีจะสวมเส้ือที่สวมใส่ ในชีวิตประจ าวันที่เรียกว่า “อลุย” เหมือนกับเด็กผู้หญิงเพียงแต่จะมีขนาดใหญ่ข้ึน ตวัเส้ือจะตดัเยบ็จากผา้สี ด า ประดับสาบเส้ือด้วยพู่ไหมพรมสีแดงหรือ “อลุยกวาน”ผ้าโพกศีรษะและผ้าคาดเอวใช้ผ้าสีด าที่ปัก ลวดลายสวยงาม สวมเครื่องประดับต่างๆ ที่ท าจากเครื่ องเงิน เช่น ตุ้มหูหรื อ “ฮน้อม ฮยุน” สร้อยคอ “ปะจนั๋หลิ่ม” สร้อยประดับข้างหลังเรียกว่า“บัวะฝิ น”หรือ “ติตาน หลิ่ม” สร้อยเงินพันบนผ้าโพกศีรษะ เรียกว่า “หฆ้องเปวหลิ่ม”ก าไลข้อมือหรือ“ปั๋วเจ้ียม”ก าไลคอหรือ “จ๋าว่าน” แหวนหรือ “ปั๋วโดะแทง” รวมท้ังกระดุมเหลี่ยม หรือ“ละเขาเบ้” ท าจากแผ่นเงินเป็ นแผ่นสีเหลี่ยมจตัุรัสขนาด ๒ นิ้วแกะสลักเป็ น ลวดลายต่างๆ -กางเกง เป็ นกางเกงที่มีลักษณะขายาวประมาณครึ่ งน่อง ปลายขากางเกงมีลักษณะ สอบแคบ มีผ้ารูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าปักลายด้วยด้ายสีต่างๆ เต็มผืนเรียกว่า “โหว” ใช้เย็บประดับและมีผ้าพันน่อง ภาพที่ ๕๗๓: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้หญิงแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน
๔๗๔ ๒) การแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี - เสื้อ ยคุน้ีการแต่งกายในแบบพิธีการของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ยงัคงสวมเส้ือ“อลุย” สีด าประดับสาบเส้ือด้วยพู่ไหมพรมสีแดงโพกศีรษะและผ้าคาดเอวด้วยผ้าสีด าที่ปักลวดลายสวยงาม และสวม เครื่องประดับต่างๆ ที่ท าจากเครื่องเงิน เช่น ตุ้มหูสร้อยคอ สร้อยประดับข้างหลัง สร้อยพันผ้าโพกศีรษะ ก าไลข้อมือก าไลคอแหวน และกระดุมแผ่นเงินแกะสลักเป็ นลวดลายต่างๆ -กางเกง ยังคงเป็ นกางเกงที่มีลักษณะขายาวประมาณครึ่ งน่อง ปลายขากางเกงมี ลักษณะสอบแคบ มีผ้ารูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าปักลายด้วยด้ายสีต่างๆ เต็มผืนประดับและมีผ้าพันน่อง ปลายยุคเริ่ม นิยมสวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ภาพที่๕๗๔: ชุดเครื่องแต่งกายผู้หญิงวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี ภาพที่ ๕๗๕: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ที่ใช้พิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี
๔๗๕ ๓) การแต่งกายของผู้หญิงในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน - เสื้อ ยุคน้ีในชีวิตประจ าวันผู้หญิงวัยผู้ใหญ่จะหันไปสวมใส่เส้ือผ้าแบบ สมยัใหม่เหมือนชาวพ้ืนราบจนแทบหมดสิ้น ส าหรับการแต่งกายในแบบพิธีการในโอกาสส าคัญๆ ยังคงสวม ใส่เส้ืออลุย โพกศีรษะคาดเอวด้วยผ้าสีด าที่ปักลวดลายสวยงามเช่นเดิมแต่การสวมเครื่องประดับ ที่ท าจาก เครื่องเงินต่างๆ บางชิ้นเริ่มลดลงและอาจแต่งไม่ครบรูปแบบเหมือนที่ผา่นมา -กางเกง กางเกงในชีวิตประจ าวันจะสวมใส่กางเกงแบบสมัยใหม่หรือผ้าถุงพิมพ์ ลายส าเร็จรูป แต่กางเกงส าหรับงานพิธีการยังคงเป็ นกางเกงที่มีลักษณะขายาวประมาณครึ่ งน่อง ปลายขา กางเกงมีลักษณะสอบแคบ มีผ้ารูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าปักลายด้วยด้ายสีต่างๆ เต็มผืน การพันน่องลดความนิยมลง และนิยมสวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ๔.๑๐.๔.๓ การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้หญิงวัยชรา ๑) การแต่งกายของผู้หญิงวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๘๐ ปี – ๕๐ ปี - เสื้อ หญิงชราชนเผา่เมี่ยนจะสวมเส้ืออลุยแบบเดียวกับผู้หญิงวัยผู้ใหญ่ แต่จะ ไม่เน้นสีสันและลวดลายที่ฉูดฉาดเหมือนหญิงสาว ลายปักบนกางเกงและผ้าโพกหัวก็จะมีไม่มากและการ ตกแต่งด้วยการสวมเครื่องประดับท าด้วยเงินต่างๆเครื่องประดับมีเพียงบางชิ้นหรืออาจไม่สวมเลย ภาพที่ ๕๗๖: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน
๔๗๖ -กางเกง การสวมใส่กางเกงก็เหมือนกับวัยผู้ใหญ่แต่ลายปักบนกางเกงจะมีไม่มาก และมีผ้าพันน่อง ๒) การแต่งกายของผู้หญิงวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี - เสื้อ ยุคน้ีหญิงชราชนเผ่าเมี่ยนยังคงแต่งกายแบบพิธีการที่ไม่เน้นสีสันและ ลวดลายที่ฉูดฉาด สวมเส้ืออลุยสีด า ลายปักบนผ้าคาดเอวและผ้าโพกหัวก็จะมีไม่มากและการตกแต่งด้วยการ สวมเครื่องประดับท าด้วยเงินต่างๆเครื่องประดับมีเพียงบางชิ้นหรืออาจไม่สวมเลย -กางเกง การสวมใส่กางเกงก็ปักลายบนกางเกงไม่มากยังมีผ้าพันน่อง เริ่มนิยมสวม รองเท้าแตะและรองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๗๗: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ ปี – ๕๐ ปี ภาพที่ ๕๗๘: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ ปี – ๕๐ ปี
๔๗๗ ๓) การแต่งกายของผู้หญิงวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน - เสื้อ การแต่งกายท้งัในชีวิตประจา วนัและแบบพิธีการในยุคน้ีของหญิงชราชน เผ่าเมี่ยนยังคงสวมเส้ืออลุยสีด า ไม่เน้นสีสันและลวดลายที่ฉูดฉาดบนลายปักบนผ้าคาดเอวและผ้าโพกศีรษะ รวมท้งัการตกแต่งด้วยการสวมเครื่องประดับท าด้วยเงินต่างๆเครื่องประดับมีเพียงบางชิ้นหรืออาจไม่สวมเลย -กางเกง สวมใส่กางเกงที่มีลายปักบนกางเกงไม่มากแต่การใช้ผ้าพันน่องลดลง นิยม สวมรองเท้าแตะและรองเท้าผ้าใบ ๔.๑๐.๔.๔ การแต่งกายแบบพิธีการของเด็กผู้ชาย ๑) การแต่งกายของเด็กผู้ชายในช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี - เสื้อ ยคุน้ีเส้ือแบบพิธีการของเด็กผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนก็จะมีลักษณะเดียวกับเส้ือที่ ใช้ในชีวิตประจ าวันที่เรียกว่า “อลุย” มีลักษณะเป็ นเส้ือคอกลม ผ่าป้าย ยาวคลุมสะโพก สาบเส้ือป้ายดา้นหนา้ เป็ นด้ายถักสีแดง หรือ “ฮลาง” ชายสาบเส้ือดา้นขา้งต้งัแต่เอวลงมาติดกระดุมเงินเป็นแนวลงมาจนถึงชายเส้ือ ด้านล่าง ปลายแขนขลิบด้วยผ้าแถบสีต่างๆ เด็กผู้ชายที่ยังเล็กจะสวมหมวกมีพู่ไหมพรมประดับ -กางเกง สวมกางเกงลักษณะคล้ายกางเกงชาวจีน สีด า เรียกว่า “โหว”ขายาว ประมาณครึ่งน่อง ปลายขากางเกงใช้ด้ายถักฮลางสีแดงเย็บเป็ นแถบโดยรอบ ภาพที่ ๕๗๙: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี– ปัจจุบัน
๔๗๘ ๒) การแต่งกายของเด็กผู้ชายในช่วงระยะประมาณ ๕๐ - ๒๐ ปี - เสื้อ ระยะต้นยุคเด็กผู้ชายยงัสวมเส้ือที่เรียกว่า “อลุย”คอกลม ผ่าป้าย สาบเส้ือที่ ป้ายเฉียงติดกระดุมด้ายถักสีแดง ตวัเส้ือยาวคลุมสะโพก สาบเส้ือดา้นขา้งต้งัแต่เอวลงมาติดกระดุมเงินเป็ น แนวลงมาจนถึงชายเส้ือด้านล่าง ปลายแขนขลิบด้วยผ้าแถบสีต่างๆ เด็กเล็กจะสวมหมวกประดับไหมพรม เช่นเดิมถึงแม้ปลายยุคเด็กๆ ในชุมชนเริ่มนิยมสวมเส้ือเชิร์ตคอปกเส้ือเครื่องแบบนักเรียน รวมท้งัเส้ือยืด ส าหรับเล่นกีฬาแบบต่างๆ มากข้ึนในชีวิตประจ าวัน -กางเกง ยังสวมกางเกงที่เรียกว่า “โหว” สา หรับการแต่งกายแบบพิธีการต้งัแต่ระยะ เริ่มตน้ถึงแมระยะต่อมา ้เด็กผู้ชายเริ่มหันไปสวมกางเกงเครื่องแบบนักเรียน รวมท้งักางเกงส าหรับเล่นกีฬา และกางเกงแบบต่างๆ ในชีวิตประจ าวันและเริ่มนิยมสวมรองเทา้แตะหรือรองเทา้ผา้ใบมากข้ึน ภาพที่ ๕๘๐: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้ชายแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี ภาพที่ ๕๘๑: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้ชายแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ - ๕๐ ปี
๔๗๙ ๓) การแต่งกายของเด็กผู้ชายในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน - เสื้อ ยุคน้ีเด็กผู้ชายจะนิยมสวมเส้ือเชิร์ตคอปกเส้ือเครื่องแบบนักเรียน รวมท้งั เส้ือยืดส าหรับเล่นกีฬาแบบต่างๆ ในชีวิตประจ าวัน แต่การแต่งกายแบบพิธีการในโอกาสพิเศษต่างๆ ยังสวม เส้ืออลุยคอกลม อยู่เช่นเดิม -กางเกง เช่นเดียวกับการสวมเส้ือคือยังมีการสวมกางเกง “โหว” ส าหรับการแต่ง กายแบบพิธีการ แต่ในชีวิตประจ าวันจะนิยมสวมกางเกงเครื่องแบบนักเรียน กางเกงส าหรับเล่นกีฬาและ กางเกงแบบต่างๆ แทน นิยมสวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ๔.๑๐.๔.๕ การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ ๑) การแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๘๐ ปี – ๕๐ ปี - เสื้อ ยคุน้ีเส้ือของผชู้ายชนเผา่เมี่ยนที่ใชส้วมในงานพิธีการต่างๆก็คงสวมเส้ือ อลุยซึ่งมีรูปแบบเดียวกนักบัที่ใชส้วมในชีวิตประจา วนันิยมใชผ้า้มนัหรือผา้ทอมือยอ้มสีดา มาตดัเยบ็เป็นเส้ือ คอกลมผ่าป้าย ชายเส้ือมีแถบผา้เล็ก ๆ ติดกระดุมจุดละ ๓ เม็ด ๒ จุด ใช้ด้ายสีแดงหรือสีด า ถักเป็ นห่วงรังดุม ตลอดแนว ไว้ผมยาวแล้วเปี ยผมและสวมหมวกแบบหมวกจีน -กางเกง กางเกงที่น ามาสวมในยามมีงานพิธีการมีรูปแบบเดียวกันกับกางเกง “โหว” ที่ใช้สวมในชีวิตประจ าวัน แต่มักจะตัดเย็บจากผ้ามันหรือผ้าฝ้ายย้อมสีด าโดยเฉพาะปลายขากางเกงที่ใช้ด้ายสี แดงถัก อย่างประณีตและสวยงามเป็ นพิเศษ ส าหรับผู้ที่ฐานะดีจะใช้เส้นด้ายสีแดงพันรอบด้วยเส้นลวดเงิน เป็ นช่วงๆ ติดที่ขอบกางเกง ภาพที่ ๕๘๒: ชุดเครื่องแต่งกายของเด็กผู้ชายแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี – ปัจจุบัน
๔๘๐ ๒) การแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๕๐ – ๒๐ ปี - เสื้อ ในยุคน้ีเส้ือแบบพิธีการของผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนก็ยงัเป็นเส้ือคอกลม ผ่าป้าย ติดกระดุมดา้ยถกัสีแดง ตวัเส้ือยาวคลุมสะโพก สาบเส้ือดา้นขา้งต้งัแต่เอวลงมาติดกระดุมเงินเป็ นแนวลงมา จนถึงชายเส้ือด้านล่าง ปลายแขนขลิบด้วยผ้าแถบสีต่างๆ ช่วงปลายยุคการไว้ผมยาวแล้วเปี ยผมและสวม หมวกแบบหมวกจีนเริ่มลดความนิยมลง -กางเกง ยังคงป็ นก างเก งโห วที่ มี รู ป แบ บ เดี ยวกัน กับ กางเก งที่ ใช้ส วม ใน ชีวิตประจ าวัน ตัดเย็บจากผ้ามันหรือผ้าฝ้ายย้อมสีด าปลายขากางเกงใช้ด้ายสีแดงถักลวดลายตกแต่งให้ สวยงาม ยคุน้ีเริ่มนิยมสวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๘๔: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ปี - ๒๐ ปี ภาพที่ ๕๘๓: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ ปี - ๕๐ ปี
๔๘๑ ๓) การแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ในช่วงระยะประมาณ ๒๐ปี- ปัจจุบัน - เสื้อ ยคุน้ีในชีวิตประจา วนัการสวมเส้ือ“อลุย”รวมท้งัการไวผ้มยาวแลว้เปียผม และสวมหมวกแบบหมวกจีนค่อยๆ เสื่อมความนิยมลงเรื่อยๆ จนแทบไม่มีผู้แต่งกายแบบประเพณีอีกต่อไป ผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนพากนัสวมเส้ือแบบสมยัใหม่ที่นิยมตามแบบในเมือง ต่อเมื่อมีงานสา คญัหรือมีประเพณี ต่างๆของชุมชนจึงจะนา เส้ืออลุยมาแต่ง -กางเกง ระยะต้นยุคยังมีผู้สวมกางเกงผู้ชายชนเผ่าเมี่ยนหรือ “โหว”แต่ระยะปลาย ยุคเริ่มสวมกางเกงแบบสมยัใหม่เช่น กางเกงส าหรับเล่นกีฬาและกางเกงแบบต่างๆ แทน นิยมสวมรองเท้า แตะหรือรองเท้าผ้าใบ ส าหรับการแต่งกายในวันส าคัญตามงานประกอบพิธีกรรมและประเพณีซึ่ง การแต่งกายที่ถูกตอ้งจะตอ้งสวมกางเกงประจา เผ่าหรือโหวแต่บางคร้ังก็มักสวมกางเกงแบบธรรมดาและ สวมรองเท้าแตะหรือรองเท้าผ้าใบ ๔.๑๐.๔.๖การแต่งกายในแบบพิธีการของผู้ชายวัยชรา ๑) การแต่งกายของผู้ชายวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๘๐ – ๕๐ ปี - เสื้อ ใช้เส้ืออลุยที่มีรูปแบบเดียวกับเส้ือของผชู้ายวัยผู้ใหญ่ แต่จะไม่เน้นการปัก ลวดลายหรือการใช้สีที่ฉูดฉาด นิยมไว้ผมยาวแล้วเปี ยผมและสวมหมวกแบบหมวกจีน -กางเกง สวมใส่กางเกงโหวเหมือนของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ที่มีลักษณะคล้ายกางเกงชาว จีน มีรูปแบบเป็ นทรงกระบอกขายาวสีด า แต่จะไม่เน้นการปักหรือตกแต่งด้วยลวดลายมากนัก ภาพที่ ๕๘๕: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยผู้ใหญ่แบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี- ปัจจุบัน
๔๘๒ ๒) การแต่งกายของผู้ชายวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๕๐ – ๒๐ ปี - เสื้อ การแต่งกายแบบพิธีการของผู้ชายวัยชราในยคุน้ียงัคงใชเ้ส้ืออลุยที่มี รูปแบบเดียวกับเส้ือของผชู้ายวัยผู้ใหญ่ ที่ไม่เน้นการปักลวดลายหรือการใช้สีที่ฉูดฉาดเช่นเดิมเหมือนกับยุคที่ ผ่านมาและยังนิยมไว้ผมยาวแล้วเปี ยผมและสวมหมวกแบบหมวกจีน -กางเกง ยังคงสวมใส่กางเกงโหวเหมือนของผู้ชายวัยผู้ใหญ่ที่มีลักษณะคล้าย กางเกงชาวจีน มีรูปแบบเป็ นทรงกระบอกขายาวสีด า ไม่เน้นการปักหรือตกแต่งด้วยลวดลายเช่นเดิม ปลายยุค เริ่มนิยมสวมรองเทา้แตะและรองเทา้ผา้ใบ ภาพที่ ๕๘๖: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๘๐ ปี - ๕๐ ปี ภาพที่ ๕๘๗: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๕๐ ปี – ๒๐ ปี
๔๘๓ ๓) การแต่งกายของผู้ชายวัยชราในช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน - เสื้อ เนื่องจากยคุน้ีในชีวิตประจา วนัได้เกิดกระแสการนิยมแต่งกายสวมเส้ือ แบบสมัยใหม่ที่นิยมตามแบบในเมือง ท าให้การสวมเส้ือ“อลุย”รวมท้งัการไวผ้มยาวแลว้เปียผมและสวม หมวกแบบหมวกจีนค่อยๆ เสื่อมความนิยมลงเรื่อยๆ จนแทบไม่มีผู้แต่งกายแบบประเพณีและไว้ผมยาวอีก ต่อไป แมก้ระทงั่ ผู้ชายวัยชราชนเผ่าเมี่ยน แต่ในการประกอบพิธีกรรมส าคัญ หรือมีประเพณีต่างๆของชุมชน จึงจะนา เส้ืออลุยมาสวมใส่ -กางเกง เช่นเดียวกบัการสวมใส่เส้ืออลุย ในระยะต้นยุคยังมีผู้สวมกางเกงผู้ชายชน เผ่าเมี่ยนหรือ “โหว”อยู่บ้างแต่ระยะปลายยุคหันมาสวมกางเกงแบบสมัยใหม่ เช่น กางเกงส าหรับเล่นกีฬา และกางเกงแบบต่างๆ แทน ส าหรับกางเกงประจ าเผ่าหรือโหวจะน ามาใช้สวมในวันส าคัญตามงานประกอบ พิธีกรรมและประเพณีแต่ปัจจุบันบางคร้ังก็มักสวมกางเกงแบบธรรมดาแทน และสวมรองเท้าแตะหรือ รองเท้าผ้าใบ ภาพที่ ๕๘๘: ชุดเครื่องแต่งกายของผู้ชายวัยชราแบบพิธีการ ช่วงระยะประมาณ ๒๐ ปี - ปัจจุบัน
๔.๑๑ ชนเผ่าอาข่า พื้นที่ศึกษา: หมู่บ้านพนาเสรีต้ังอยู่ทิศตะวันตกของต าบลท่าก๊ออ. แม่สรวย จ. เชียงราย ________________________________________________________________________________________ ๔.๑๑.๑วัฒนธรรมการแต่งกาย ๔.๑๑.๑.๑ บริบทของวัฒนธรรมการแต่งกาย ชนเผ่าอาข่ามีต้นก าเนิดในตอนใต้ของจีน แถบมณฑลยูนาน มีประเพณีวัฒนธรรม ภาษาเป็ นของตนเอง และเรียกตนเองว่า “อาข่า” หรือ Akha ในประเทศจีนเรียกชนเผา่น้ีวา่ “ฮานนี่”ลักษณะเด่น ของชุดเครื่องแต่งกายของชนเผ่าที่สามารถสังเกตได้อย่างชัดเจน คือการใช้ผ้าสีน้า เงินเขม้ หรือด าเป็นสีพ้ืนแลว้ ตกแต่งลวดลายด้วยแถบผ้าหรือเส้นด้ายสีเข้ม สดใส รูปแบบของลวดลายที่ปักลงบนบนชุดเครื่องแต่งกายเป็ น การออกแบบที่ไม่ปรากฏในเผ่าอื่นๆ ถือเป็นเอกลกัษณ์ของชาวอาข่า นอกจากน้นัจุดเด่นของวัฒนธรรมการแต่ง กายประจ าชนเผ่าอาข่าจะสังเกตได้จากหมวกของผู้หญิงเรียกว่า “อู่โชว้” (Uq choer) ซึ่งไม่ว่าจะเป็ นอาข่ากลุ่ม ใดๆ อยู่ประเทศไหน ก็จะต้องสวมหมวก “อู่ โชว้” เพียงแต่การประดับตกแต่งจะมีความแตกต่างกันในแต่ละ กลุ่ม อย่างไรก็ตามท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในช่วงที่ผ่านมาได้ส่งผลกระทบต่อ วัฒนธรรมและวิถีการด าเนินชีวิตของชาวอาข่าเป็ นอย่างมาก เนื่องจากมีการปรับรูปแบบการด ารงชีวิตให้ กลมกลืนเข้ากับสังคมชาวไทยพ้ืนราบ ยังผลให้มีการเปลี่ยนแปลงระบบความเชื่อ ประเพณีวัฒนธรรม บรรดา เยาวชนและชาวอาข่ารุ่นใหม่มักไม่ให้ความส าคัญต่อการแต่งกายชุดชนเผา่อาข่าแบบด้งัเดิมท้งัในชีวิตประจ าวัน และในแบบพิธีการเหมือนในอดีต จ านวนผู้แต่งกายแบบชนเผ่าลดน้อยลงจนแทบไม่ปรากฏ อาจจะพบเห็นการ แต่งกายแบบพิธีการเต็มรูปแบบได้เฉพาะในช่วงเทศกาลปี ใหม่หรือในโอกาสพิเศษเท่าน้นั ๔.๑๑.๑.๒ ความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมการผลติชุดเครื่องแต่งกาย เนื่องจากในอดีตชาวอาข่าอาศัยอยู่ใกล้ชิดกับธรรมชาติจึงท าให้การผลิตชุดเครื่องแต่ง กายและการปักลวดลายบนเส้ือผ้ามีความสัมพันธ์หรือคล้ายคลึงกบัสิ่งที่พบเห็นในธรรมชาติและจากการที่ชาว อาข่าไม่มีการใช้ภาษาเขียนที่จะบันทึกไว้เป็ นลายลักษณ์อักษร จึงมีการถ่ายทอดด้วยการฝึ กปฏิบัติต่อๆ กันมา โดยจะมีความเชื่อต่างๆ ประกอบ เช่น ๑) ห้ามผูห้ญิงต้งัครรภ์ตดัเยบ็เส้ือผา้ให้กบัสามีเนื่องจากเชื่อว่าผูห้ญิงจะข่มบารมีของ สามี ๒) หากมีคนในหมู่บ้านคลอดลูกแฝดในขณะที่ผู้ใดก็ตามก าลังทอผ้าอยู่ ให้ถือว่าผ้าที่ ทออยู่น้ันเป็นผา้เสียหรือไม่บริสุทธิ์ ถูกปนเป้ือนดว้ยความชวั่ร้ายซึ่งจะท าให้มีโชคร้าย เพราะเชื่อว่า การคลอด ลูกแฝดน้นัเป็นลางร้าย ชีวิตจะพบแต่สิ่งที่ไม่ดีดงัน้นั จึงมีเฉพาะเด็กและคนแก่เท่าน้นั ที่จะใชผ้า้ทอน้นั ได้ส่วน คนหนุ่มสาวและผทู้ี่สมรสแลว้อยใู่นช่วงวยักลางคนไม่ควรนา ผา้น้นัมาใช้เพราะกลัวว่าถ้าใช้แล้วจะได้ลูกแฝด
๔๘๕ ๓ ) ห้ามใช้ของมีคมหั่นหรือตัด ฟั นชุดเครื่ องแต่งกายเพ ราะเชื่ อว่าเส้ือผ้าก็ เปรียบเสมือนตัวแทนของมนุษย์จึงไม่ควรน าของมีคมมาตัด การเผาเส้ือผา้จะมีข้ึนก็ต่อเมื่อเจ้าของตายไปแล้ว ๔) ห้ามตัดเย็บชุดเครื่องแต่งกายในช่วงกลางคืนเพราะจะมีประเพณีการตดัเยบ็เส้ือผ้า ส าหรับคนตายในตอนกลางคืนเท่าน้นัและเชื่อว่าผู้ที่ฝ่ าฝื นจะประสบกับสิ่งที่เลวร้าย และเจ็บป่ วยได้ ๕) คนที่แต่งชุดเครื่องแต่งกายประจ าชนเผ่าไม่ครบชุดหรือไม่ถูกต้องห้ามเข้ามาใน บริเวณชุมชนเพราะเชื่อว่าจะเป็ นการน าเอาสิ่งที่ไม่ดีมาสู่หมู่บ้าน เป็ นต้น ๔.๑๑.๑.๓ วัฒนธรรมการออกแบบลวดลายตกแต่งชุดเครื่องแต่งกาย ผู้หญิงชนเผ่าอาข่ามีความช านาญในการสร้างสรรค์ลวดลายปักเช่นเดียวกับผู้หญิง ชนเผ่าอื่นๆ การปักลายมีความสวยงามและโดยมากมีรูปแบบของลวดลายที่สกัดมาจากรูปทรงของ พืช สัตว์ หรือจากวัสดุธรรมชาติดังตัวอย่างที่แสดงด้านล่าง ภาพที่ ๕๘๙: ลายปัก“พ้อง อ้อง ยอ แยะ” (paq anr nyaw yaev) ภาพที่ ๕๙๐:ลายปัก “เทว่ แจ๊ะ” (toeq tsaev) ภาพที่ ๕๙๑:ลายปัก “ด่อ โฮ ฉ่อ” (dawq hgov chawq) ภาพที่๕๙๒:ลายปัก “แหย๊ะ ยอ” (nyaevq nyaw) ภาพที่ ๕๙๓:ลายปัก “กู่โล” ้ (hguq lor)
๔๘๖ ๔.๑๑.๒ โครงสร้างชุดเครื่องแต่งกายที่เป็นเอกลักษณ์ของชนเผ่าอาข่า ๔.๑๑.๒.๑ ชุดเครื่องแต่งกายในชีวิตประจ าวัน ชนเผ่าอาข่ามีรูปแบบการแต่งกายท้งัหมด ๗ แบบด้วยกัน คือ ๑) อู่โล้อาข่า (Uq lor) ๒) ลอ้ม้ีอาข่า (Lawr mir) ภาพที่ ๕๙๔:ลายปัก “โด่ หว่า” (doq hgaq) ภาพที่ ๕๙๕:ลายปัก “แหย๊ะ ยอ” (nyaevq nyaw) ภาพที่ ๕๙๖:ลายปัก “ล้า โหว่” (lar hgov) ภาพที่ ๕๙๗: ลายปัก“ด่อ โอ๊ะ เลาะ” (dawq hgov lawv) ภาพที่ ๕๙๘:ลายปัก “อ้า คา เหมี๊ยะ นึ” (ar ka myav nuiv) ภาพที่ ๕๙๙:ลายปัก “ด่อ โอ๊ะ เชว่” (dawq hgov coev)
๔๘๗ ๓) อูเบ้ียะ หรือ ผาหมีอาข่า (Uq Byaq) ๔) หน่าค๊ะอาข่า ๕) อาจ้ออาข่า (Ar Jawr) ๖) อาเค้ออาข่า (Ar Keur) ๗) ปยะอาข่า (Pyavq) พ้ืนที่ศึกษาในหมู่บา้นพนาเสรีมีการแต่งกายแบบ “หน่าคะอาข่า” (Naq Kar) ซึ่งใน ปัจจุบันอาจกล่าวได้ว่ามีเพียงกลุ่มผู้ที่อยู่ในวัยชราเท่าน้ันที่ยังมีการแต่งกายชุดประจ าเผ่าตามประเพณีโดยยังมี การสวมเส้ือกางเกง หรือ กระโปรงและหมวกแบบเดิมอยู่ตามปกติในวิถีชีวิตประจ าวัน ส าหรับชุดเครื่องแต่ง กายที่ใช้ในชีวิตประจ าวันและแบบพิธีการตามประเพณีของหญิงและชายชาวอาข่าจะไม่มีความแตกต่างกัน ๔.๑๑.๒.๒ ชุดเครื่องแต่งกายของผู้หญิงในชีวิตประจ าวัน ๑) เสื้อ ผู้หญิงชนเผ่าอาข่าต้งัแต่วยัเด็กจนถึงวัยผู้ใหญ่จะสวมเส้ือที่เป็ นผ้าฝ้ายย้อมสีดา หรือน้า เงินเข้มมี๒ ประเภท คือ - เสื้อชั้นใน (laq shavq) จะเริ่มใส่เมื่ออายปุระมาณ 10 ปี มีลักษณะสี่เหลี่ยมผืนผ้า กว้างประมาณ ๑๐ – ๑๕ นิ้ว ยาวประมาณ ๒๔ นิ้ว เยบ็ตกแต่งดว้ยผา้แถบสี่เหลี่ยมจัตุรัสกว้างประมาณ ๘ – ๑๐ นิ้วมีผ้าสีเย็บเป็ น แถบเล็กๆ ซ้อนกนัหลายช้นั เช่น ฟ้า ส้ม แดง ขาว เหลือง เขียว ประมาณ ๖-๗ แถบ (แต่ของผู้อาวุโสส าหรับจะ เย็บแถบผ้าทับเพียง ๓ แถบ) และมีการปักลวดลายประดับ ภาพที่ ๖๐๐ –๖๐๑: เครื่องแต่งกายผู้หญิงชนเผ่าอาข่าด้านหน้าและด้านหลัง ภาพที่ ๖๐๒: เส้ือช้นั ใน