ทักษะนักข่าวในยุคดิจิทัล Journalists’ Survival Guide in Digital Age

ทักษะนักขา วในยคุ ดจิ ิทัล

1.เริ�มตนกระบวนการศึกษาวิจัยและเก็บรวบรวมขอมูล
ตอ ประเดน็ ปญหา และ ความเปล่ียนแปลงพลิกผันในบรบิ ทตาง ๆ ดว ย
ระเบยี บวิธวี จิ ัยอยา งเปนระบบ ไดแก

ความเปลี่ยนแปลงของระบบนเิ วศ และ ภมู ิทศั นส อ่ื
การเกิดขนึ้ ของแพลตฟอรมสือ่ ใหม
ภาวะดสิ รัปชน�ั ในอตุ สาหกรรมส่อื จากเทคโนโลยดี ิจทิ ัล
วิถีปฏิบัติใหมในกระบวนการสืบคนแสวงหาและวิธีการ
กระบวนการผลิตเผยแพรขา วสาร
ผลกระทบของความเปลี่ยนแปลงที่มีตอบทบาทหนาที่
ของบรรณาธิการ ทีมงานผลิต และ หนวยธรุ กจิ การโฆษณา การตลาด
ขององคกร
กรณ�ศึกษาขอวิพากษตอการทำหนาที่ของสื่อมวลชน
ในประเด็นตาง ๆ ทีเ่ ก่ยี วขอ งกบั จริยธรรม จรรยาบรรณสอ่ื
ปญหาในเชิงปฏิบัติตามแนวทางที่กำหนดไวแตเดิมของ
องคก รและสมาคมวิชาชพี สอื่ ในรอบ 5-10 ปที่ผา นมา
การรวบรวมขอ มลู ดงั กลา ว สามารถนำมาใชเ ปน ฐานความคดิ
ตอ ยอด เพอ่ื การวพิ ากษ วเิ คราะห และสงั เคราะหในกระบวนการตอ ไป
(ขน้ั ตอนการรับรูถ ึงประเดน็ ปญ หา Problem Recognition and Issue
Identification)
2.กำหนดเปนวาระและนโยบายแหงการปฏิรูป ประกาศเปน
พนั ธกจิ รว มขององคก รสมาชกิ และบรรดาภาคพี นั ธมติ ร เพอ่ื ขบั เคลอ่ื น
การปฏิรูป และ อภิวัฒนแนวคิดจริยธรรมสื่อวิถีใหม อยางเปนระบบ
(ขน้ั ตอนการกำหนดเปนวาระนโยบาย Agenda Setting)
3.เปดเวทีสาธารณะและชอ งทาง ทั้งออฟไลน และ ออนไลน
เพื่อการนำเสนอแบงปนขอมูล และ ความคิดเห็นทั้งจากบุคลากรทุก
ระดบั ภายในอตุ สาหกรรมสอ่ื รวมทง้ั การเปด โอกาสเพอ่ื การรบั ฟง ความ
คิดเห็นจากสาธารณะ ผูทรงคุณวุฒิ และ ภาคสวนตาง ๆ ในสังคมที่
เกี่ยวของ

251

กองทนุ พัฒนาส่ือปลอดภยั และสรางสรรค สมาคมนกั ขา ววทิ ยุและโทรทศั นไทย

โดยเฉพาะภาคประชาชนและภาคการกำกับดแู ลสือ่ เพอื่ ใชเปนแนว
ทางในการปฏิรูปและอภิวัฒนแนวคิดจริยธรรมใหมใหมีประสิทธิภาพ
(ขั้นตอนการเปด รับขอ เสนอแนะ Recommendation)

4.กอ รา งสรา ง (ใหม) และ / หรอื ปรบั ปรงุ แกไ ขพฒั นา (จากเดมิ )
ขบั เคลอ่ื นการปฏริ ปู และอภวิ ฒั นแ นวคดิ จรยิ ธรรมใหม โดยคณะทำงาน
คณะกรรมการสมาคมวชิ าชพี ซึง� ประมวลวิเคราะหและพจิ ารณาเปน
ลำดับจาก 3 ข้นั ตอนเบ้ืองตน (ขน้ั ตอนกอ รา งสรา งและกำหนดนโยบาย
Policy Formation)

5.ประกาศหลักการ "จริยธรรมใหม" และการนำไปสกู ารปฏบิ ตั ิ
(ขนั้ ตอนอนุมตั แิ ละสงตอสูภ าคปฏบิ ตั ิ Prescription, Adoption and
Implementation)

6.สรา งกลไกการตดิ ตาม วเิ คราะห และ ประเมนิ ผล (ขน้ั ตอนเฝา
ระวังประเมินประสทิ ธิภาพและประสทิ ธิผล Monitoring, Analysis, and
Evaluation)

7.พึงตระหนักวากระบวนการปฏิรูปเปนพลวัตและวัฏจักรตาม
กลไกธรรมชาติแหง ความเปล่ียนแปลง เม่อื ถึงจุดหน�ึงในอนาคต ทอ่ี าจ
จะใกลหรือไกลกระบวนการปฏิรูปอาจจะเกิดขึ้นและกลับไปสูกระบวน
การแรกอกี ครง้ั ไดต ามเหตปุ จ จยั และ ความจำเปน (Dynamic Paradigm
& Cycling Process)

252

ทักษะนักขา วในยคุ ดิจิทลั

รายการอา งองิ

Greengard, S. (2015). The Internet of Things. Cambridge : MITPress.
Kumar, S. (2019). Advantages and Disadvantages of Artificial

Intelligence. Medium. Retrieved April 6, 2020 from
https://towardsdatascience.com/advantages-and-dis
advantages-of-artificial-intelligence-182a5ef6588c.
McBride, K. (2014). The New Ethics of Journalism : Principles for
the 21st Century. London: Sage
Schwab, K. (2016). The Fourth Industrial Revolution. Geneva : World
Economic Forum.
Uskali, T. (2020). Immersive Journalism as Storytelling : Ethics,
Product, and Design. New York: Routledge
Ward, S. (2019). Disrupting Journalism Ethics : Radical Change on
the Frontier of Digital Media. New York: Routledge
Wilkins, L. (2009). The Handbook of Mass Media Ethics. New York:
Routledge
Zeon, L. (2015). Ethics for Digital Journalists : Emerging Best
Practices. New York: Routledge

253

Sดiรk.aสrขิesเรSศiraศkิรaาnก, าPนhตD
ประวัตกิ ารศกึ ษา

ปริญญาเอก ดุษฎบี ัณฑิต สาขาการสื่อสารระหวา งประเทศ (PhD in
International Communication), Macquarie University, Sydney,
Australia วทิ ยานิพนธเรื่อง “Digital Television in Thailand 2006-2007”

ปริญญาโท วารสารศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการสื่อสารมวลชน
(นโยบายและการวางแผนสือ่ สาร) คณะวารสารศาสตรและส่อื สารมวลชน
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร วทิ ยานิพนธ เร่ือง “รปู แบบสถาน�วิทยุกระจาย
เสียงภาคประชาชนที่พึงประสงคสำหรับประเทศไทยภายหลังการปฎิรูป
ระบบวทิ ยกุ ระจายเสียงตามเจตนารมณ มาตรา 40 รฐั ธรรมนูญแหงราช
อาณาจกั รไทย พุทธศกั ราช 2540” (รางวัลวิทยานพิ นธด ีเดน)
รางวลั และทนุ ทเ่ี คยไดร ับ

(1) รางวลั วทิ ยานิพนธด เี ดน สาขาการสอื่ สารมวลชนมหาวิทยาลยั
ธรรมศาสตร ป พ.ศ. 2544 และไดร บั รางวัลทุนการวจิ ยั จากมูลนิธพิ ระบรม
ราชานุสรณพ ระบาทสมเด็จพระปกเกลา เจา อยหู ัว และ สมเด็จพระนางเจา
รำไพพรรณ�

(2) รางวลั รายการโทรทศั นดเี ดน ประเภทสารคดี สะทอนสงั คม
เรอ่ื ง “เด็กและเยาวชนกับปญหายาเสพติด” จากเทศกาลภาพยนตรนานา
ชาติ Niepokalanow 1999 ประเทศโปแลนด “Choice for a Better Life”,
The 14th International Film and Multimedia Festival Niepokalanow
1999, Warzaw, Poland

(3) ทนุ การศกึ ษาหลกั สูตร “Media Production”, CREC-AVEX,
Lyon, France [1996] ประเทศฝร�งั เศส

(4) ทุนการศกึ ษาหลักสูตร "Electronic Journalism" (TV News
Program Production), Butler University, Indianapolis, Indiana, USA
[2006] ประเทศสหรัฐอเมรกิ า

254

ทักษะนักขา วในยคุ ดิจทิ ัล

ประวัตกิ ารทำงาน

1.ปจจุบนั
1.1 ดา นการบรหิ ารองคก รสอ่ื สากล (มถิ นุ ายน2560-ปจ จบุ นั )

รองประธาน SIGNIS (International) และ กรรมการอำนวยการ SIGNIS
สำนักงานใหญ ณ กรงุ บรสั เซลส ประเทศเบลเยย่ี ม

1.2 ดานวิชาการ/วิจัย/ที่ปรึกษา (ตุลาคม 2556 - ปจจุบัน)
นกั วชิ าการอสิ ระดา นสอ่ื ดจิ ทิ ลั และสอ่ื ใหมอ าจารยพ เิ ศษสาขาวารสารศาสตร
นิเทศศาสตรสื่อสารมวลชน ในสถาบันการศกึ ษา และ มหาวิทยาลยั ตา ง ๆ
ประกอบอาชีพอสิ ระดานการใหคำปรกึ ษาดา นการสอื่ สาร/การผลติ สือ่ และ
เปนผูว จิ ัยอสิ ระสาขาสอ่ื สารมวลชน สอื่ ดิจทิ ลั และสอื่ ใหม

1.3 ดา นการผลิตส่อื (ตุลาคม 2547-ปจจุบนั ) ผูควบคุมการ
ผลติ รายการและสื่อมลั ติมีเดีย

2.ประสบการณด า นวิชาการ 10 ป (พ.ศ.2546-2556) :
2.1 ผอู ำนวยการหลักสตู ร (Program Director : หลักสตู ร

นานาชาติ) และ อาจารยประจำ สาขาวชิ า B.A. in Entertainment Media
Production กลมุ หลกั สูตรจติ รกรรมและศลิ ปกรรม วทิ ยาลยั นานาชาติมหา
วิทยาลัยมหดิ ล

2.2 ผอู ำนวยการหลักสตู ร (Program Director) นิเทศศาสตร
มหาบัณฑิต สาขาการจดั การสื่อใหม มหาวิทยาลยั เนช�ัน

2.3 อาจารยพิเศษสาขานเิ ทศศาสตรแ ละส่อื สารมวลชนระดับ
อดุ มศกึ ษา (ปริญญาตร-ี โท-เอก)

3.ประสบการณวิชาชพี 10 ป (พ.ศ.2536-2546) :
3.1 หัวหนา แผนกภาพยนตรและโสตทศั นูปกรณ

SIGNIS - UNDA/OCIC (Thailand)
3.2 ผคู วบคุมการผลิตรายการโทรทศั นแ ละสอ่ื โสตทศั น

SIGNIS - UNDA/OCIC (Thailand)

255

กองทุนพฒั นาส่อื ปลอดภัยและสรา งสรรค สมาคมนักขา ววิทยุและโทรทัศนไทย

การดูงานและการฝกอบรมศึกษาเพิ�มเตมิ (ระดับนานาชาต)ิ

ดงู าน สถานโ� ทรทัศน NHK, TV Asahi, Fuji TV, Nippon TV,
TBS-Tokyo Broadcasting System ณ กรงุ โตเกยี ว ประเทศญ่ีปุน (2015)

ดงู าน ศกึ ษาองคค วามรดู า นบรกิ ารเทคโนโลยดี จิ ทิ ลั เพอ่ื ผพู กิ ารดา น
การผลิตคำบรรยายแทนเสียงหรือบรกิ ารเสยี งบรรยายแทนภาพและกิจการ
สถาน�โทรทศั น ณ ประเทศนิวซแี ลนด (2014)

ดูงาน "NBC TV Station", Chicago, Illinois, USA [2006]
ดูงาน "FOX TV Station", Chicago, Illinois, USA [2006]
ดงู าน "WTHR 13 TV Station", Indianapolis, Indiana,USA [2006]
ดงู าน "WFYI TV & Radio Station" (PBS), Indianapolis, Indiana,
USA [2006]
ฝก อบรมหลักสตู ร "Electronic Journalism" (TV News Program
Production), Butler University, Indianapolis, Indiana, USA [2006]
ฝกอบรมหลกั สูตร “Producing Multi-platform TV”, Australian
Film, Television & Radio School, Sydney, Australia [2006]
รว มงานสมั มนา “Australian Broadcasting Summit 2006”,
Sydney, Australia [2006]
รวมงานสัมมนา “Australian Communication and Media
Authority (ACMA) 2005”, Canberra, Australia [2005]
รวมงานสมั มนา “Mediacast 2005”, London, UK [2005]
ฝก อบรมหลักสูตร “Photography Study”, University of
Westminster, London, UK [2003]
ฝก อบรมหลกั สูตร “Media Literacy & Curriculum Development”
Appalachian State University, North Carolina & New York, USA [2002]
ฝกอบรมหลกั สตู ร “Pastoral Media Production”, CREC AVEX,
Lyon, France [1996]
ฝกอบรมหลกั สูตร “Slide Multi-vision Production”, Kodak
(Thailand) [1995]

256

ทกั ษะนกั ขา วในยคุ ดิจิทัล

งานวจิ ยั เชงิ นโยบายสอ่ื สารระดบั ชาติ / สากล

ผวู ิจัย “โครงการศึกษาผลกระทบ และ แนวทางการพฒั นารูปแบบ
และเน�้อหารายการโทรทัศนภาคพื้นในระบบดิจิตอลในประเทศไทยหลัง
การเปลี่ยนผา น” โดย สำนกั งานคณะกรรมการกิจการกระจายเสยี งกิจการ
โทรทัศนและกจิ การโทรคมนาคมแหง ชาติ (สำนกั งาน กสทช.) และกองทนุ
วิจยั และพฒั นากจิ การกระจายเสยี งกิจการโทรทัศนแ ละกจิ การโทรคมนาคม
เพอื่ ประโยชนสาธารณะ (กทปส.) รวมกับ สำนกั งานศูนยว ิจยั และ ใหคำ
ปรกึ ษาแหงมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร

ผวู ิจยั “รายงานตามมาตรา ๗๓ ของคณะกรรมการตดิ ตาม และ
ประเมินผลการปฏิบัติงานตามพระราชบัญญัติองคกรจัดสรรคลื่นความถี่
และกำกับการประกอบกิจการวิทยกุ ระจายเสยี งวทิ ยุโทรทัศน และ กจิ การ
โทรคมนาคม พ.ศ. ๒๕๕๓ ประจำป ๒๕๕๘ (ดานกจิ การโทรทัศน) ในเรอ่ื ง
ขอสังเกต และ เรื่องอื่น ๆ ที่เห็นสมควรรายงานให กสทช. รัฐสภา หรือ
ประชาชนทราบ” โดยคณะกรรมการติดตามและประเมนิ ผลการปฏิบตั ิงาน
กสทช.(กตป.)รวมกับ คณะวารสารศาสตรแ ละส่อื สารมวลชน มหาวิทยาลยั
ธรรมศาสตร

ผวู ิจัย “โครงการศึกษาความรดู า นบรกิ ารคำบรรยายแทนเสยี งและ
บริการเสียงบรรยายแทนภาพในตางประเทศ”(บริการสงเสริมการใหบริการ
ทวี ีดจิ ทิ ัลเพ่ือผพู ิการ) โดย สำนกั งานคณะกรรมการกิจการกระจายเสยี ง
กจิ การโทรทศั นแ ละกิจการโทรคมนาคมแหงชาติ (สำนกั งาน กสทช.) และ
คณะวารสารศาสตรและส่อื สารมวลชน มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร

ผูวิจัย “โครงการศกึ ษาความเปน ไปไดใ นการออกใบอนญุ าตประกอบ
กิจการกระจายเสียง ที่มุงเนนในเชิงประเด็น ภายใตพระราชบัญญัติการ
ประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศนพ.ศ.2551”โดยสำนักงาน
คณะกรรมการกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศนและกิจการโทรคมนาคม
แหง ชาติ (สำนกั งาน กสทช.) และ คณะวารสารศาสตรแ ละสื่อสารมวลชน
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร

ผูเ ขียนหนงั สือ “Digital Television in Thailand: Thai TV Broad-
casting at the Crossroads” (Publication Date: January 8, 2009 | ISBN
10: 3639116763 ISBN13: 9783639116762) สำนกั พมิ พ VDM Verlag
Dr. Muller ประเทศเยอรมน�

257

กองทุนพัฒนาสอ่ื ปลอดภยั และสรา งสรรค สมาคมนักขาววทิ ยแุ ละโทรทัศนไทย

งานบริการวิชาการและสังคม

กรรมการตดั สินรางวัลภาพยนตรนานาชาติฮอ งกง 2012 (Hong
Kong International Film Festival 2012)

กรรมการตดั สนิ รางวลั ภาพยนตรส น้ั สำหรบั เดก็ และเยาวชน วุฒิสภา
และ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภยั และสรางสรรค

กรรมการผทู รงคณุ วฒุ ิ วิทยานพิ นธระดบั ปริญญาโท - ปริญญาเอก
กรรมการผูทรงคุณวุฒิวิพากษหลักสูตรนิเทศศาสตรและการสื่อสาร
(ระดบั ปรญิ ญาตรี -ปริญญาโท - ปรญิ ญาเอก)
กรรมการตรวจประเมินบทความวิชาการนานาชาต/ิ ระดับอดุ มศึกษา
ของสำนักพมิ พ และวารสารวชิ าการของมหาวิทยาลัย
ผบู รรยาย/วทิ ยากรดา นนโยบายการสอ่ื สาร กจิ การวทิ ยแุ ละโทรทศั น
กฎหมายและจรรยาบรรณสื่อ การผลิตสื่อการสรางองคความรูเทาทันสื่อ
ดจิ ทิ ลั การสือ่ สารมวลชนนวตั กรรมการสอ่ื สารภูมทิ ัศนส่ือใหม สอ่ื ดิจิทัล/
ส่ือใหมวารสารศาสตรดิจทิ ัล ฯลฯ สำหรับสถาบนั การศกึ ษา/โรงเรียนหนว ย
งานภาครัฐ/เอกชน องคกร/สถาบัน/สมาคมวิชาชีพสื่อ ฯลฯ ตั้งแต พ.ศ.
2540 – ปจ จุบนั
ใหส มั ภาษณท รรศนะผา นสอ่ื ประเดน็ ปจ จบุ นั ในกจิ การสอ่ื สารมวลชน
และดานนโยบายการกำกับดูแลกิจการสื่อสาร แบงความรูดานวารสาร
ศาสตรและนิเทศศาสตร ฯลฯ ระหวาง สงิ หาคม 2556 – มนี าคม 2564
จำนวน 285 รายการ/ฉบับ (โทรทัศน 145 รายการ หนงั สือพิมพ/นติ ยสาร
52 ฉบับ วทิ ยุ 70 รายการ สือ่ ออนไลน 18 รายงาน)

258