40 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต 5 สิ่งที่คุณไม่อยากสูญเสียที่สุด คืออะไร ? 6 ค�ำถามที่ คุณคงมีสิ่งที่ “ไม่อยากสูญเสีย” ใช่ไหมครับ ? ลองคิดว่า 5 สิ่ง ที่คุณไม่อยากสูญเสียที่สุดมีอะไรบ้าง ขอยกตัวอย่างของผมนะครับ ๏ ครอบครัว ๏ เพื่อน ๏ การเขียนหนังสือ ๏ หนังสือทั้งหมดที่ผมเขียน ๏ เสื้อผ้าที่คุณทากาฮิโระ มิยาชิตะ (Takahiro Miyashita) ออกแบบตัดเย็บ แล้วของคุณล่ะครับมีอะไรบ้าง ? ลองคิด 5 อันดับแรกของสิ่งที่คุณไม่อยากสูญเสีย เมื่อคิด 5 สิ่งนั้น ได้แล้ว ค่อยพลิกไปอ่านหน้าถัดไปนะครับ
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 41 “5 สิ่งที่คุณไม่อยากสูญเสียที่สุดคืออะไร ?” 1. 2. 3. 4. 5.
42 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต เอาล่ะครับ คุณสูญเสียสิ่งเหล่านี้หมดแล้ว สูญเสียทั้งหมดในวันที่คุณตาย
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 43 “คุณฮิซุยครับ พวกเราไปหาอะไรอร่อย ๆ กินกันที่เมืองยามาดะ จังหวัดอิวาเตะกันไหมครับ ?” เพื่อนคนหนึ่งของผมเอ่ยปากชวน เมืองยามาดะเป็นสถานที่ที่ถูกคลื่นยักษ์สึนามิซัดเมืองทั้งเมือง หายไป เมื่อเกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ทางภาคตะวันออกของญี่ปุ่น ไปหาของอร่อย ๆ กินที่นั่นอย่างนั้นเหรอ ? ผมถามเพื่อนคนนั้น “คุณฮิซุยครับ ที่เมืองยามาดะสุดยอดมากเลยครับ คนที่เมืองนั้น ต่างมีค�ำพูดดี ๆ น่าทึ่งทั้งนั้น จนผมยังคิดว่า เหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งนั้น ท�ำให้คนในเมืองเข้าใจสัจธรรมชีวิตมนุษย์เลยรึเปล่านะ” ผมจึงไปเมืองยามาดะกับเพื่อนคนนั้น คนแรกที่พวกผมเจอที่เมืองนั้นเป็นชายชาวประมงสูงอายุ อยู่ดี ๆ เขาก็ยกหอยนางรมและหอยแมลงภู่สด ๆ มาให้ เอ๊ะ ? จะดีเหรอครับ ? “กินเลย กินเลย” คุณลุงชาวประมงบอก “พวกเราที่นี่ทุกคน บ้านถูกคลื่นยักษ์ซัดพังหมด งานก็ไม่มี ฮ่า ๆ ๆ” เอ๊ะ ? เอ๊ะ ? เอ๊ะ ? ฮ่า ๆ ๆ เหรอ ? คนที่เดือดร้อนเพราะภัยพิบัติ บ้านก็ถูกคลื่นซัดพัง ท�ำไมร่าเริง อย่างนี้ล่ะ ? งานก็ไม่มี ท�ำไมยังร่าเริงอย่างนี้ได้ ? คนในเมืองยามาดะที่ยังคงมีรอยยิ้ม หลังจากผ่านไป 1 ชั่วโมง ผมเอ่ยถามคุณลุงชาวประมงว่า “ท�ำไมพวกคุณลุงลุกขึ้นกันได้เร็วนักล่ะครับ ?”
44 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ค�ำถามนี้ท�ำให้ผมเห็นว่าใบหน้ายิ้มแย้มของคุณลุงคนนั้นเหมือนจะ นิ่งไปชั่วขณะหนึ่ง แล้วคุณลุงก็ย้อนถามว่า “คิดว่าลุกขึ้นได้แล้วอย่างนั้นเหรอ ?” อ๊ะ !!! ตายล่ะ !!! จริงสิ ผมนี่ถามอะไรไม่คิดเลย แล้วคุณลุง ก็พูดต่อ “ถ้าเสียใจแล้วไม่ท�ำอะไร เอาแต่นั่งเศร้า ก็เริ่มต้นอะไรไม่ได้ ดังนั้นตอนนี้เราต้องมองไปข้างหน้าเท่านั้น ถึงต้องเสแสร้งก็ตาม แต่คน ที่ยิ้มได้ หัวเราะได้ก็จะก้าวต่อไปได้” ผมมารู้ภายหลังว่า พี่ชายของคุณลุงก็เสียชีวิตเพราะแผ่นดินไหว ครั้งนั้นด้วย เพียงแค่คืนเดียว คนในเมืองยามาดะต้องสูญเสียบ้าน สูญเสีย งาน และคนในครอบครัวที่จากไป แต่พวกเขาต้องแสร้งยิ้มออกมาเพื่อจะ สู้ต่อไปให้ได้ ช่วงกลางคืนในวันที่ผมไปเที่ยวที่นั่น นอกจากคุณลุงชาวประมง ยังมีเจ้าของร้านขายปลา เจ้าของซูเปอร์มาร์เก็ต พ่อครัวร้านอาหาร และ กลุ่มวัยรุ่นมาร่วมวงคุยกันด้วย คนที่เคยท�ำงานที่ซูเปอร์มาร์เก็ตเล่าว่า เขาบอกตัวเองว่า “ห้าม ร้องไห้เด็ดขาด” แล้ววันรุ่งขึ้นก็ออกไปท�ำงานอีก ออกไปแจกอาหารกล่อง ให้คนในเมือง แล้ววันที่ 4 หลังจากเกิดแผ่นดินไหวครั้งนั้น เขาก็ใช้พื้นที่บริเวณ ลานจอดรถข้างซูเปอร์มาร์เก็ตที่พังไปแล้ว เปิดซูเปอร์มาร์เก็ตกลางแจ้ง ใครคนหนึ่งพูดขึ้นมาว่า
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 45 “ถ้าเห็นทุกคนในเมืองยามาดะ คงจะบอกว่า ‘สู้ ๆ’ ไม่ได้แน่นอน เพราะอะไรเหรอ ก็เพราะทุกคนก�ำลังสู้อยู่นะสิ” ชาวประมงคนหนึ่งพูดว่า “ถึงมันจะกินไม่ได้ แต่ก็ไม่เคยคิดจะเลิกท�ำงานนี้” ผู้จัดการร้านคนหนึ่งที่ร้านถูกคลื่นซัดแล้วใช้บ้านตัวเองเปิดโรงงาน อาหารแปรรูปบอกว่า “เราไม่มีอะไรต้องโกรธแค้นทะเล ตรงกันข้ามเรากลับรู้สึกว่าทะเล ต่างหากที่ให้ความกรุณาแก่พวกเรา ท�ำให้ลุกขึ้นมาท�ำงานต่อได้ ตอนนี้จึง ได้แต่รู้สึกขอบคุณและมีความสุขกับการท�ำงาน” ตอนที่ไม่มีอะไรจะกินจึงต้องเดินเข้าป่า พอเจอลูกวอลนัทก็พูดกับ ตัวเองว่า “ต่อไปนี้ไม่ว่าจะเจออะไร เราก็กินได้ทั้งนั้น” มีคนหนึ่งบอกว่าเพื่อเด็ก ๆ ที่รักเมืองยามาดะ เดือนหน้าเขา จะเปิดร้านอาหารอิตาลี เมื่อฟังเขาเล่าไปเรื่อย ๆ ก็ได้รู้ว่าภรรยาของเขา ก็เสียชีวิตเพราะภัยพิบัติครั้งนั้น ยังมีคนที่บ้านชั้นล่างถูกคลื่นสึนามิซัดพัง ชั้น 2 ก็สภาพไม่ค่อยดี เหลือชั้น 3 ก็เปิดร้านตัดผมที่ชั้น 3 “ถ้ายังกังวลใจเรื่องตัวเองได้ ก็คือความสุขนะ” “เข้าใจแล้วว่า การคิดเรื่องน่าเบื่อ ไม่เป็นเรื่องนั่นแหละที่มัน ไร้สาระน่าเบื่อ” “การสูญเสียทุกสิ่งทุกอย่างท�ำให้เข้าใจว่าเราไม่ต้องการอะไรเลย”
46 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต “ไม่ใช่เพราะยังแข็งแรงจึงพยายามสู้ แต่เพราะเราพยายามสู้ ต่างหาก เราจึงรู้สึกสดชื่นแข็งแรง” ค�ำพูดแต่ละประโยคช่างกินใจเหลือเกิน ผมรู้สึกเหมือนพวกเขา ก�ำลังจะบอกว่า “อย่าดูถูกชีวิต” หลังจากนี้ 100 ปี พวกเราก็ไม่ได้อยู่บนโลกใบนี้แล้ว นั่นคือวันที่เราต้องปล่อยมือจากทุกสิ่งทุกอย่างที่มี ไม่ว่าจะเป็น สิ่งที่เพิ่งได้รับเมื่อวานหรือสิ่งที่จะได้วันพรุ่งนี้ ยังไงวันที่ต้องปล่อยสิ่ง เหล่านั้นก็ต้องมาถึง คุณท�ำกระเป๋าใบส�ำคัญหายหรือเปล่า ? ไม่เป็นไร ไม่ต้องเศร้าขนาดนั้นก็ได้ เพราะกระเป๋าใบนั้นเป็น ของที่สักวันหนึ่งมันต้องหายไปอยู่แล้ว เมื่อคิดแบบนี้ เราจะเข้าใจว่า อะไรก็ตามที่ได้ครอบครองไม่ใช่ ส่วนประกอบของชีวิตเรา การใช้ชีวิตอย่างเต็มที่จนถึงวันที่สวรรค์จะมา รับเราต่างหากคือชีวิตมนุษย์ บรรดาผู้คนที่สูญเสียครอบครัวในคืนที่เหน็บหนาว สูญเสียบ้าน สูญเสียงาน พวกเขาก�ำลังยิ้มเพื่อก้าวต่อไปข้างหน้า แม้จะเป็นการแสร้งยิ้ม ก็ตาม “ร้องไห้ไปก็ไม่มีอะไรดีขึ้นมา”
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 47 “ยิ้มและหัวเราะต่างหากที่ท�ำให้มีก�ำลังใจ” มนุษย์เรามีสุดยอดพลังแบบนี้ซ่อนอยู่ในตัว และสุดยอดพลังนี้ ก็ซ่อนอยู่ในตัวคุณด้วย แล้วคุณจะตายไปโดยไม่ได้ใช้สุดยอดพลังนี้เหรอ ? ถ้าไหน ๆ ต้องตายอยู่แล้ว ก็ให้แสดงพลังความสามารถที่ไร้ ขีดจ�ำกัดของคุณก่อน แล้วค่อยตายกันเถอะ เรื่องเล่าต่อจากวันนั้น เพื่อนของผมจัดการบรรยายที่โตเกียว เพื่อให้ได้ยินเสียงสด ๆ ของ คนในเมืองยามาดะ หลังจากเสร็จงานก็ไปเลี้ยงฉลองกันต่อ บังเอิญวันนั้นเป็นวันเกิด ของเจ้าหน้าที่คนหนึ่งพอดี เขาได้รับเหล้าสาเกเป็นของขวัญวันเกิด แต่ ขวดเหล้าสาเกน่ารักมากจนเขาไม่อยากจะเปิดฝา ตอนนั้นคนเมืองยามาดะก็หัวเราะแล้วบอกว่า “เปิดฝาเลยดีกว่ามั้ง ? เก็บไว้เดี๋ยวสึนามิก็มาเอาไปหรอก” ซึ่งมันเป็นวิถีการใช้ชีวิตของพวกเขาในตอนนี้
48 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต เมื่อถึงวันสุดท้ายของชีวิต คุณจะยังเครียดเพราะเรื่องกังวลใจ ในตอนนี้อยู่หรือไม่ ? 7 ค�ำถามที่ สมมุติว่าภายในคืนเดียว คุณกลายเป็นคนที่มีหนี้ 1 ร้อยล้านเยน ถูกฟ้องร้อง จะเอาเรื่องถึงชีวิตเลย ถ้าเกิดเหตุการณ์แบบนี้ คุณจะยังอยู่อย่าง มีสติ ไม่ตื่นตระหนกได้หรือเปล่า ? ความจริงมีชายคนหนึ่งที่ประสบเหตุการณ์แบบนั้น แต่ก็ยังมี ความสุขกับชีวิตได้ เขาคือเรียวมะ ซากาโมโตะ (Ryoma Sakamoto) ผู้ปฏิวัติและปิดต�ำนานยุคโทกุงาวะ (Tokugawa) เมื่อเรียวมะกล่าวว่า “จากนี้ไปเป็นยุคแห่งการก่อตั้งบริษัท” เขา เปิดบริษัทท�ำการค้าขายระหว่างประเทศ และก่อตั้งกลุ่มสนับสนุนการเดิน เรือทางทะเล (Kaientai) ขณะนั้น เรียวมะอายุ 32 ปี เมื่อออกเดินเรือครั้งแรก เรือจักร ไอน�้ำอิโรฮามารุชนกับเรือเมโกมารุ ท�ำให้เรืออิโรฮามารุอับปาง แต่สมาชิก ในกลุ่มไคเอ็นไตได้รับการช่วยเหลือ พวกเขาขึ้นไปอยู่บนเรือเมโกมารุ เรียวมะยืนกรานว่าเป็นความผิดของฝ่ายเรือเมโกมารุ แต่อีกฝ่าย เป็นเรือของตระกูลโทกุงาวะ ผู้ครองแคว้นคิชู ส่วนสมาชิกกลุ่มไคเอ็นไต
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 49 เป็นซามูไรไร้สังกัด หรือก็คือพวกฟรีเตอร์ คนท�ำงานทั่วไปไร้สังกัดนั่นแหละ ครับ (หัวเราะ) ตระกูลโทกุงาวะ ผู้ยิ่งใหญ่ VS ทีมคนท�ำงานทั่ว ๆ ไป มองอย่างไร ก็ไม่เห็นหนทางชนะเลย คงท�ำได้แค่นอนร้องไห้เท่านั้น แต่เรียวมะก็ไม่ล้มเลิกความพยายาม เขาท�ำอะไรนะเหรอ ? “sing a song” ครับ เขาลุกขึ้นสู้ด้วยการแต่งเพลง เพื่อเรียกร้องเงินค่าเสียหายจาก การถูกชนจนเรืออับปาง !!! (หัวเราะ) “ค่าชดเชยที่ท�ำเรือจม เราไม่ขอเป็นเงิน แต่ขอเป็นประเทศ ฮา โยซาโกย โยซาโกย ยึดประเทศ แล้วมานั่งกินส้ม โยซาโกย โยซาโกย” เขาแต่งเพลงแล้วให้ทุกคนร้องเพลงนี้ในเมือง เพื่อดึงให้คนสนใจ มาก ๆ เรื่องจะได้ไม่เงียบ “เพราะถ้าจะหนีไปล่ะก็ ไม่เอาหรอกนะเงิน แต่จะยึดประเทศเลย เสร็จแล้วก็จะได้นั่งกินส้ม ของดีประจ�ำจังหวัดวากายามะ*เสียเลย โยซาโกย โยซาโกย” (หัวเราะ) นอกจากนั้น เพื่อให้การพิจารณาคดีเป็นไปอย่างยุติธรรม เรียวมะ ไม่ได้อยู่ภายใต้รัฐบาลโชกุน แต่เขาใช้หนังสือที่เป็นกฎของโลก นั่นคือ “กฎหมายระหว่างประเทศ” *ปราสาทของตระกูลโทกุงาวะอยู่ในวากายามะ--ผู้แปล
50 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ยิ่งกว่านั้น เมื่อไปเจรจาต่อรอง เรียวมะยังถูกพวกพ้องด่าว่า อีกด้วย !!! “เรียวมะมัวเอื่อยเฉื่อยอะไรอยู่ แกโง่หรือเปล่า อย่าว่าแต่แคว้นคิชู ยึดทั้งประเทศเลย” เรียวมะถูกพวกพ้องด่าอย่างรุนแรงตอนไปเจรจาต่อรอง ท�ำให้ บรรดาสมาชิกฝ่ายแคว้นคิชูเริ่มคิดกันว่า “แม้แต่เรียวมะที่เป็นผู้น�ำกลุ่มยังถูกข่มขู่ขนาดนี้ ถ้าท�ำให้พวก สมาชิกกลุ่มไคเอ็นไตโกรธต้องแย่แน่ ๆ” แต่ความจริง นี่ก็เป็นกลยุทธ์ของเรียวมะ เขาตั้งใจให้สมาชิกกลุ่ม ไคเอ็นไตที่ไปเจรจาด้วยกันพกดาบและให้ดุด่าตัวเองแรง ๆ เพื่อท�ำให้ ฝ่ายตรงข้ามรู้สึกหวาดกลัว (หัวเราะ) 1 เดือน หลังจากวันที่เกิดอุบัติเหตุ แคว้นคิชูก็ตัดสินให้จ่าย ค่าชดเชยความเสียหายให้กลุ่มไคเอ็นไตเป็นเงินจ�ำนวน 83,526 เรียว 198 มง ซึ่งเป็นเงินเท่ากับหลักร้อยล้านในปัจจุบัน ท�ำไมเรียกเงินค่าชดเชยได้สูงขนาดนั้นรู้ไหม นั่นเพราะเรียวมะ ยืนยันว่าสัมภาระที่อยู่บนเรืออิโรฮามารุเป็นปืนมินิเยไรเฟิล (Minié rifle) จ�ำนวน 400 กระบอก แต่จนถึงทุกวันนี้ อย่าว่าแต่ปืนมินิเยไรเฟิลเลย แค่ เศษชิ้นส่วนของปืนสักชิ้นยังหาไม่เจอ เรียวมะอาจจะพูดเกินความจริงเรื่องปืนที่จริง ๆ แล้วไม่มีอยู่บน เรือ เพื่อเรียกเงินก้อนใหญ่จากคู่กรณี ไม่มีทางที่เขาล้มลงแล้วจะลุกขึ้น โดยไม่ได้อะไรเลย (หัวเราะ)
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 51 สถานที่ที่เรียวมะใช้เป็นที่เจรจาและตัดสินคดี ทุกวันนี้กลายเป็น ที่พักค้างคืนส�ำหรับนักท่องเที่ยว ซึ่งเมื่อวันก่อนผมก็ไปค้างคืนที่นั่นมา ตอนเช้าตรู่วันนั้น ผมไปนั่งสมาธิตรงที่ที่เรียวมะฟังการตัดสินคดี ผมหลับตาช้า ๆ แล้วระลึกถึงเรียวมะ ผมรู้สึกว่าเขามองชีวิตแบบง่าย ๆ ราวกับไม่ยี่หระสิ่งที่เกิดขึ้นในชีวิต คิดดูสิครับ “sing a song” เพื่อให้ได้เงินค่าเสียหายที่เรือของ ตัวเองล่ม เขาร้องเพลงในช่วงวิกฤต ในช่วงวิกฤต เขาเปิดมุมมองสู่โลกกว้าง ช่วงที่พิจารณาคดี เขา แกล้งเล่นละครว่าถูกพวกเดียวกันต่อว่าข่มขู่ และสุดท้ายก็แต่งเรื่องเกิน ความจริง นึกภาพไม่ออกเลยว่าเขาเครียด ท�ำหน้านิ่วคิ้วขมวด เรียวมะมองชีวิตเป็นเรื่องง่าย ไม่สะทกสะท้านต่อสิ่งที่เกิดขึ้น นับว่าเป็นการมุ่งสู่เป้าหมายได้ถูกจุด ยิ่งกว่านั้น เรียวมะประทับใจความสวยงามของโทโมะโนะอุระ ซึ่งเป็นสถานที่ที่เจรจาต่อรองข้อพิพาทกรณีเรืออับปาง เขาจึงมอบชื่อ “โทโมะ” เป็นของขวัญให้โอเรียว ภรรยาของเขา “โอเรียวเป็นชื่อที่พ่อแม่ตั้งให้เป็นของขวัญเมื่อเกิดมาใช่ไหม ถ้า อย่างนั้นก็อยากจะให้ชื่อเป็นของขวัญด้วยเช่นกัน” แล้วมอบชื่อ “โทโมะ” ให้เป็นของขวัญแก่ภรรยา เหลือเชื่อใช่ไหมครับ ? ในช่วงที่ยังตกลงกันเรื่องเรือที่ถูกชนอับปางไม่ได้ และเรียวมะยัง เป็นซามูไรไร้สังกัด ชีวิตเหมือนแขวนบนเส้นด้าย แล้วเขาก็มอบชื่อสถานที่ ที่สร้างความชอกช�้ำใจเป็นของขวัญแก่ภรรยาอีก
52 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต เหมือนกับมอบชื่อสถานที่ที่ตัวเองประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ เป็นของขวัญนั่นแหละ (หัวเราะ) เรียวมะมองชีวิตเป็นเรื่องง่าย ปัญหาความยุ่งยากก็เป็นเรื่อง สบาย ๆ ยังไงก็ต้องมีอะไรดี ๆ เกิดขึ้นแน่ ต่อมาเงินชดเชยที่เรียวมะได้รับนั้น ยาทาโร อิวาซากิ (Yataro Iwasaki) รับช่วงต่อ ซึ่งเป็นต้นก�ำเนิดของมิตซูบิชิกรุ๊ป และตอนนั้น “เบียร์ คิริน” ก็เกิดขึ้น ตราสัญลักษณ์ของเบียร์คิรินถูกออกแบบให้หัวเป็นมังกร (龍) และ ขาเป็นม้า (馬) ซึ่งหมายถึงความหมายตามตัวอักษรของชื่อ “เรียวมะ” (龍馬) นั่นเอง เป็นการออกแบบเพื่อแสดงความนับถือต่อเรียวมะ บุคคลที่ เปลี่ยนวิกฤตเป็นโอกาสได้ “ไม่ว่าจะท�ำอะไรก็ขอให้ท�ำอย่างเต็มที่ จะล้มไปทางไหน มนุษย์ เราเหมือนหินที่กลิ้งอยู่ในทุ่งหญ้ากว้าง สุดท้ายก็ต้องจบชีวิต กลาย เป็นกระดูก ดังนั้นควรท�ำให้ถึงที่สุด” เป็นค�ำพูดของเรียวมะที่พูดไว้ตอนยังมีชีวิต ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น เรียวมะก็ใช้ชีวิตอย่างกล้าหาญ เผชิญกับมันโดยไม่เคร่งเครียด เพราะเขาคิด เสมอว่ามนุษย์นั้นสุดท้ายก็ต้องกลายเป็นก้อนหินในทุ่งหญ้า (เตรียมพร้อม รับความตายเสมอ)
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 53 ตอนที่เรียวมะอายุ 12 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่อ่อนไหวที่สุด มารดา ของเขาเสียชีวิต หลังจากนั้น 8 ปี บิดาก็เสียชีวิต ท�ำให้เรียวมะได้เรียนรู้ จากความเจ็บปวดว่า มนุษย์นั้นไม่ว่าอย่างไรก็ต้องตาย ขณะที่เรียวมะร้องไห้ตอนที่มารดาเสียชีวิต โอโทเมะ พี่สาวของเขา ตั้งค�ำถามว่า “เรียวมะ คนเราทุกคนเกิดมาก็ต้องตาย ถ้าต้องตายก็ไม่เห็น จะต้องเกิดมาก็ได้ แล้วท�ำไมมนุษย์ยังต้องเกิดมาอีกล่ะ เพราะอะไร ?” โอโทเมะถามเรียวมะที่ไม่น่าจะตอบค�ำถามนี้ได้ “ทุกคนเกิดมา มีชีวิตอยู่ก็เพื่อตามหาสิ่งนั้นไง เรียวมะก็ต้อง ตามหาสิ่งนั้นเหมือนกัน มันคือความหมายของการมีชีวิตอยู่” คนเราเมื่อท�ำกระเป๋าเงินตกหายก็ตามหากันแทบตาย ท�ำโทรศัพท์มือถือตกหายก็หากันสุดชีวิต แต่เมื่อลืมเจตนารมณ์ที่แท้จริงของตัวเอง กลับไม่รู้สึกตัวด้วยซ�้ำ ว่าท�ำมันตกหายไป ถ้าเราสลักไว้ในใจว่าร่างกายเรานี้เป็นร่างกายที่จะตายเมื่อไรก็ไม่รู้ คุณจะคิดถึงเจตนารมณ์ที่แท้จริงของตัวเอง ถ้ามีชีวิตอยู่ด้วยเจตนารมณ์ที่แท้จริง (หัวใจ) ชีวิตก็จะเป็นเรื่อง การผจญภัยที่ท้าทาย ถ้าเครียดกับมันมาก เราก็จะแพ้เปล่า ๆ
54 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ถึงอย่างไรสุดท้ายก็ต้องกลายเป็นแค่กระดูก ชีวิตเราไม่ได้อยู่ ถึง 5 หมื่นปี อย่างมากที่สุดก็แค่หลายสิบปี ดังนั้นท�ำให้ถึงที่สุด ไม่เป็นไรหรอก เพราะถ้ามองจากวันสุดท้ายของชีวิต ทุกเรื่อง ที่กังวลใจจะกลายเป็นแค่ความทรงจ�ำในอดีตเท่านั้น หรือพูดอีกอย่างก็คือ ตอนนี้คุณก�ำลังกังวลใจกับ “สิ่งที่จะกลาย เป็นเพียงความทรงจ�ำ” นั่นเอง เรื่องที่คุณก�ำลังกังวลใจตอนนี้ กลายเป็นเรื่องไร้สาระแล้วใช่ไหม ครับ ? ถ้าอย่างนั้น เรามาชนแก้วเบียร์คิรินกัน ดื่มให้ชีวิตซึ่งมีเพียงแค่ ครั้งเดียวของเรากันดีกว่า ไชโย...
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 55 ÇÔ¸Õ¡ÒÃ㪌ªÕÇÔµ¢Í§¤Ø³µÍ¹¹Õé ໚¹ÇÔ¸Õ¡ÒÃÁÕªÕÇÔµ·ÕèµÑé§ã¨Ç‹Ò¨ÐÁÕªÕÇÔµÍÂÙ‹ÍÕ¡¹Ò¹á¤‹ä˹ ? By Kotaro Isaka
56 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ÃÐËÇ‹Ò§·Õè¤Ô´Ç‹ÒÁÕÇѹ¾ÃØ‹§¹Õé ÁÕÇѹÁÐÃ×¹¹Õé Í‹ҤԴNjҨÐÁÕ·Ø¡Í‹ҧ à¾ÃÒÐÊÔ觷ÕèÊÓ¤ÑÞ·ÕèÊØ´¹Ñé¹ÁÕᤋ “»˜¨¨ØºÑ¹” By Yoshio Toi
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 57 ÊÔ觷ÕèÊÓ¤ÑÞÍ‹ҧ᷌¨ÃÔ§ÊÓËÃѺ¤Ø³¤×ÍÍÐäà ¤¹·ÕèÊÓ¤ÑÞÍ‹ҧ᷌¨ÃÔ§ÊÓËÃѺ¤Ø³¤×Íã¤Ã ᤋ¤Ô´ÊͧàÃ×èͧ¹ÕéÍ‹ҧ¨ÃÔ§¨Ñ§ ¡çÃÙŒÊ֡䴌NjÒÁÕ¤ÇÒÁÊØ¢¡Ñº¡ÒÃÁÕªÕÇÔµÍÂÙ‹ By Shigesato Itoi
58 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต àÁ×èÍàË繤¹·ÕèäÁ‹¾ÂÒÂÒÁ·Ó·Ñé§ æ ·Õè໚¹àÃ×èͧ·Õè·Óä´Œ ÍÂÒ¡¨Ð¡ÃЪҡ¤ÍàÊ×éͤ¹¤¹¹Ñé¹ áÅŒÇ¾Ù´Ç‹Ò “ÁÒà»ÅÕè¹µÑǡѺ¼ÁàÅ” คำพูดของยูกิ ที่พูดไวกอนจากไปตอนอายุ 23 ป ดวยโรคเม็ดเลือดขาว
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 59 Man lives freely only by his readiness to die. ¤¹·Õè㪌ªÕÇԵ͋ҧÍÔÊÃÐä´Œ ¤×ͤ¹·ÕèàµÃÕÂÁã¨àÃ×èͧ¤ÇÒÁµÒÂä´Œ (สุภาษิตภาษาอังกฤษ)
60 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ªÕÇÔµäÁ‹ÁÕ¤ÃÑ駷ÕèÊͧ By Shinzo- Mori
บทที่ 1 : มีชีวิตอยู่อย่างไม่ต้องเสียใจภายหลัง 61 àÅ×Í¡ÀÙà¢Ò·ÕèÍÂÒ¡ä»»‚¹ ¹Ñè¹à·‹Ò¡ÑºÇ‹Òä´Œ¡Ó˹´¤ÃÖè§Ë¹Ö觢ͧªÕÇÔµáÅŒÇ By Masayoshi Son
62 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ·ÓãËŒµÒÂä»àÅ à¾ÃÒÐÂѧ䧡çäÁ‹µÒÂËÃÍ¡ By Taro Sugimura
02 ท�ำความฝัน ให้เป็นจริง
64 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 ชีวิตในอุดมคติของคุณ เป็นแบบไหน ? 8 ค�ำถามที่ คนเราเมื่อตัดสินใจแน่วแน่แล้ว ย่อมมีพลังที่จะข้ามผ่านอุปสรรค ได้ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอะไร การเข้าไปเจอหมีขาวในป่านั้นไม่ใช่เรื่องง่าย ๆ ช่วงปลายเดือนตุลาคมจนถึงต้นเดือนพฤศจิกายนของทุกปี บรรดา หมีขาวจะไปรวมตัวกันที่เมืองเชอร์ชิล (Churchill) อ่าวฮัดสัน ทางเหนือ ของประเทศแคนาดา หมีขาวเหล่านั้นมุ่งหน้าออกเดินทางไปทางเหนือ เพื่อล่าแมวน�้ำ ดังนั้นถ้าเราไปที่เมืองเชอร์ชิลก็มีเปอร์เซ็นต์ความเป็นไปได้ มากที่จะได้เจอหมีขาว แต่จากญี่ปุ่นไปเมืองเชอร์ชิลนั้น ไม่มีเส้นทางการบินตรง ต้อง บินต่อโดยเปลี่ยนเครื่องถึง 3 ครั้ง เนื่องจากเป็นตอนเหนือสุด และเครื่อง ที่นั่งล�ำสุดท้ายยังเป็นเครื่องบินแบบใบพัด ใช้เวลานั่งเครื่องบินรวมทั้งหมดมากกว่า 15 ชั่วโมง รวมเวลา เปลี่ยนเครื่องอีก แค่เดินทางไปกลับก็ใช้เวลาถึง 4 วัน ค่าใช้จ่ายเพื่อการเดินทางก็สูงกว่าการท่องเที่ยวต่างประเทศ แบบธรรมดาถึง 3 เท่า
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 65 ปรู๊ฟ 2 แล้วเมื่อไปถึง อุณหภูมิของอากาศที่นั่นโดยเฉลี่ย ติดลบ 26 องศา เป็นพื้นที่ที่หนาวสุดขั้ว หนาวจนหน้าชาเลยทีเดียว แม้เป็นสถานที่แบบนั้น ก็มีคนที่ไปที่นั่นทุกปี ตลอดระยะเวลา 14 ปี ก็คือคุณอากิยะ ทัมบะ (Akiya Tanba) ซึ่งเป็นช่างภาพ เขาพบกับหมีขาวครั้งแรกเมื่อเป็นนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ตอนไปช่วยงานให้อาหารสัตว์ในสวนสัตว์ใกล้บ้าน ซึ่งเป็นการบ้านช่วง ปิดเทอมหน้าร้อนที่เขาต้องท�ำ ในตอนนั้น เขาได้รับมอบหมายให้ดูแลหมีขาว นั่นจึงเป็นครั้งแรก ที่เขาได้สบตากับหมีขาว ท�ำให้เขาชอบหมีขาวมาก จากนั้นเขาจึงตัดสินใจ ว่าเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่จะไปเจอหมีขาวที่เติบโตตามธรรมชาติจริง ๆ ให้ได้ เพราะอยากจะเจอหมีขาวที่เติบโตตามธรรมชาติ เขาจึงไปที่นั่น ทุกปี ตลอดระยะเวลาถึง 14 ปี เพราะอยากอยู่กับหมีขาวเท่าที่จะท�ำได้ เขาจึงมาเป็นช่างภาพ สิ่งที่ผมอยากบอกก็คือ “ไม่ว่าจะเป็นชีวิตแบบไหน คุณรู้สึกตื่นเต้น มีความสุขจากใจหรือเปล่า” คนเราเวลาที่รู้สึกตื่นเต้น มีความสุขอย่าง แท้จริง ไม่ว่าจะเหนื่อยยากล�ำบากแค่ไหนก็มีก�ำลังที่จะข้ามผ่านไปได้ “ส�ำหรับตัวเราเอง ชีวิตในอุดมคติเป็นแบบไหน ?” การลองถาม ตัวเองแบบนี้จึงเป็นเรื่องส�ำคัญ เพราะชีวิตเรานั้นมีเพียงครั้งเดียว เป็นอย่างไรบ้าง ?
66 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 ถ้าวาดภาพชีวิตที่ตื่นเต้น มีความสุขได้ เราก็จะมุ่งสู่สิ่งนั้นเอง โดยธรรมชาติ ชีวิตก็จะกลายเป็นเรื่องที่เรียบง่ายไม่ซับซ้อน แต่ก็คงมีบางคนที่ตอบไม่ได้ใช่ไหมครับ ผมขอแนะน�ำ “ค�ำถาม มหัศจรรย์” ที่จะช่วยคนที่ยังหาค�ำตอบไม่ได้ให้พบสิ่งที่ท�ำแล้วมีความสุข เอาล่ะ ลองจินตนาการกันเลย “คืนหนึ่ง สมมุติว่าเกิดปฏิหาริย์ ทุกสิ่งที่คุณปรารถนาเป็นไป อย่างที่คุณต้องการ คุณตื่นขึ้นโดยไม่รู้ตัวว่าเกิดปฏิหาริย์และเริ่มต้น วันใหม่เป็นปกติเหมือนทุก ๆ วัน” และนี่คือค�ำถามมหัศจรรย์ที่ผมกล่าวถึง ค�ำถามมี 5 ข้อ ดังนี้ 1. คุณจะรู้ตัวได้อย่างไรว่าเกิดปาฏิหาริย์ (เช่น ต�ำแหน่งห้องในบ้านเปลี่ยนไป พื้นที่กว้างขึ้น) 2. ขณะที่เกิดปาฏิหาริย์ คุณต่างจากปกติ คิดว่าตอนนั้น ตัวเองก�ำลังท�ำอะไร ? (เช่น รับประทานอาหารเช้ากับครอบครัว) 3. คนในครอบครัวของคุณหรือเพื่อนร่วมงาน ปฏิบัติต่อคุณ อย่างไร ? (สังเกตค�ำพูดหรือการกระท�ำของอีกฝ่าย) 4. เมื่อเปรียบเทียบวันปาฏิหาริย์ 1 วัน กับวันปกติ แตกต่างกัน อย่างไร ? 5. ในบรรดาข้อ 1-4 ตอนนี้สิ่งที่คุณท�ำได้โดยไม่ฝืนเกินก�ำลัง คือข้อไหน ?
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 67 ปรู๊ฟ 2 ค�ำถามทั้ง 5 ข้อนี้ อย่าตอบด้วยความรู้สึกว่า “แค่ตอบเล่น สนุก ๆ” แต่ขอให้คุณตอบเป็นรูปธรรมแบบคิดเป็นภาพ ถ้าคิดว่าท�ำด้วย ความสนุก คุณก็จะตอบค�ำถามด้วยรูปแบบหรือค�ำพูดที่ดูเล่น ๆ สนุก ๆ ถ้ายังนึกภาพไม่ออก ขอให้ลองจินตนาการตามแบบของคุณว่า “น่าจะเป็น ประมาณนี้แน่เลย” สิ่งส�ำคัญของค�ำถามมหัศจรรย์นี้ก็คือการสังเกต “ความแตกต่าง เล็ก ๆ น้อย ๆ” เช่น “สีผ้าม่านเปลี่ยนไป” “หมอนหันกลับด้าน” “ส่งเสียง ทักทายดังกว่าปกติ” “ใส่เครื่องประดับที่ไม่เหมือนทุกครั้ง” “ภาพในใจ” (การท�ำภาพตัวเองในอนาคตให้ชัดเจน) + “ประสาท สัมผัสของร่างกาย” (ความรู้สึกของตัวเองในอนาคตที่เป็นไปตามที่ฝันไว้) ค�ำถามมหัศจรรย์จะช่วยให้จับจุดส�ำคัญ 2 ข้อนี้ได้ ใช้ค�ำถามมหัศจรรย์ท�ำให้ “วันแห่งปาฏิหาริย์ 1 วัน” ชัดเจน เป็นรูปธรรมขึ้น และคุณก็ท�ำสิ่งต่าง ๆ เหล่านั้นที่คิดว่าท�ำได้โดยไม่ล�ำบาก แล้วคุณจะรู้ว่า ความจริงสิ่งที่คุณต้องท�ำนั้นก็มีแค่นั้นเอง เพียงแค่นี้ คุณ ก็จะดึงอนาคตที่ดีเข้ามาใกล้ตัวคุณได้ ค�ำถามมหัศจรรย์นี้ คุณเคนจิ ซุซุกิ (Kenji Suzuki) เพื่อนที่เป็น นักจิตวิทยาบ�ำบัดเป็นคนสอนผม ตอนที่คุณซุซุกิเรียนค�ำถามมหัศจรรย์นี้จากคอร์สของอาจารย์ โซอิชิ ยาโนะ เขาจินตนาการเช้าแห่งวันปาฏิหาริย์ 1 วันว่า เขาตื่นขึ้นใน บ้านหลังใหญ่ที่มองออกไปเห็นทะเล เป็นนักเขียนที่มีผลงาน มีคอร์ส สอนที่โรงเรียน และเดินเล่นกับสุนัขที่หาดริมทะเลใกล้ ๆ
68 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 ขณะนั้น เขายังเป็นมนุษย์เงินเดือนที่เพิ่งจะเริ่มเรียนจิตวิทยาบ�ำบัด ได้ไม่นาน แค่เดินเล่นกับสุนัขที่ริมทะเลก็อย่างกับในละครโทรทัศน์เลยนะครับ (หัวเราะ) เขียนหนังสือพร้อมกับเปิดคอร์สสอนในโรงเรียน และมีบ้าน หลังใหญ่ ก็ยังคงเป็นความฝัน สิ่งที่ท�ำได้จริงมีแค่ย้ายบ้านไปที่โยโกซุกะ อยู่ห้อง (เล็ก ๆ) ที่มองเห็นทะเล และเขาก็ท�ำจริง ๆ ส่วนเรื่องการเขียนหนังสือ เมื่อยังไม่มีการทาบทามจากส�ำนักพิมพ์ อยู่ดี ๆ จะได้เขียนหนังสือทันทีก็ไม่มีทางเป็นไปได้เลย เขาจึงท�ำหนังสือ พ็อกเก็ตบุ๊กเล่มเล็ก ๆ และน�ำเสนอที่โฮมเพจ แล้วเมื่ออาจารย์ที่โรงเรียน มาอ่านเจอ เขาก็ได้รับการติดต่อให้ไปเปิดคอร์สสอน ความฝันเรื่องหนึ่ง ถูกท�ำให้เป็นจริงแล้ว จากนั้นด้วยความบังเอิญ ผมกับเขาเจอกันที่งานสัมมนาแห่งหนึ่ง ท�ำให้พวกเราได้เขียนหนังสือ “Kokoro No Kyokasho (หนังสือเรียนเรื่อง หัวใจ)” ร่วมกัน ตอนนี้ คุณซุซุกิเป็นนักจิตวิทยาบ�ำบัดที่มีชื่อเสียง ใช้ชีวิตใน บ้านหลังใหญ่กับสุนัข หลังจากเขาใช้ค�ำถามมหัศจรรย์ ผ่านไปเพียง 1 ปี 10 เดือน ความฝันของเขาก็เป็นจริงได้ ถ้าคุณรู้สึกตื่นเต้นกับความฝันที่คุณจินตนาการ ก็เท่ากับ เครื่องยนต์ของหัวใจเริ่มสูบฉีดแล้ว จากนั้นก็ตั้งใจและตัดสินใจว่า เราจะ ต้องเป็นอย่างนั้นให้ได้ แล้วขอให้ก้าวออกไป
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 69 ปรู๊ฟ 2 แม้เพียงแค่ก้าวสั้น ๆ ก็ให้ก้าวต่อไปเรื่อย ๆ สิ่งที่ฝันไว้จะเป็นจริง ได้สบาย ๆ อย่างที่คุณคิดไม่ถึงเลยทีเดียว สิ่งที่เราอยากเป็น สิ่งนั้นก็คือตัวตนที่แท้จริงของเรานั่นเอง เอาล่ะ ขอให้คุณลองตอบค�ำถามมหัศจรรย์กัน
70 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 1. คุณจะรู้ตัวได้อย่างไรว่าเกิดปาฏิหาริย์ 2 . ขณะที่เกิดปาฏิหาริย์ คุณต่างจากปกติ คิดว่าตอนนั้นตัวเอง ก�ำลังท�ำอะไร ? 3. คนในครอบครัวของคุณหรือเพื่อนร่วมงาน ปฏิบัติต่อคุณ อย่างไร ?
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 71 ปรู๊ฟ 2 4. เมื่อเปรียบเทียบวันปาฏิหาริย์ 1 วัน กับวันปกติ แตกต่างกัน อย่างไร ? 5. ในบรรดาข้อ 1-4 ตอนนี้สิ่งที่คุณท�ำได้โดยไม่ฝืนเกินก�ำลัง คือข้อไหน ?
72 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 คุณอยากให้คนจดจ�ำคุณได้ จากเรื่องอะไร ? 9 ค�ำถามที่ “อ๊ะ นั่นดาวตก !” ไม่ว่าจะกี่ครั้ง ดาวตกก็เป็นดาวที่เราเห็นโดยบังเอิญทุกที เขาว่า กันว่า “ถ้าอธิษฐานกับดาวตก ค�ำอธิษฐานนั้นก็จะสมหวัง” เอาล่ะ อย่า ปล่อยให้ช่วงเวลานั้นผ่านไป คุณได้อธิษฐานหรือเปล่า ? ถ้าอธิษฐานกับดาวตก ค�ำอธิษฐานนั้นก็จะสมหวัง เหตุผลที่เขา บอกต่อกันมาเช่นนี้คือ คนที่อธิษฐานขณะที่ดาวตกปรากฏเพียงแค่ช่วง เวลาสั้น ๆ ได้ แสดงว่ารู้ว่าตัวเองปรารถนาอะไร คนที่รู้ว่าตัวเองอยากไป ที่ไหนก็ย่อมไปถึงจุดมุ่งหมายนั้นได้แน่นอน ในสมัยเอโดะ การเดินทางจากเอโดะไปเกียวโตนั้นต้องเดินเท้า และป้ายบอกทางก็คงไม่มีมากมายเหมือนกับปัจจุบัน ดังนั้นถ้ารู้ทิศที่ต้อง เดินก็ต้องไปถึงได้สักวัน (นักเดินทางท่องเที่ยวในสมัยเอโดะเดินจากเอโดะ ถึงเกียวโตใช้เวลาประมาณ 14 วัน) ชีวิตคนก็เหมือนกัน ถ้าคุณรู้ทิศที่อยากไป สักวันหนึ่งคุณก็ต้อง ไปถึงที่นั่นได้ เมื่อหัวใจปรารถนาจะไปที่ไหน แสดงว่าตรงนั้นคือดาวเหนือ บอกทิศของหัวใจ
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 73 ปรู๊ฟ 2 “จงใช้ใจที่ส�ำคัญที่สุดปกป้องสิ่งที่คิดว่าส�ำคัญที่สุด” เป็นค�ำพูดที่ มิสึโอะ ไอดะ* กล่าวไว้ นั่นเพราะเรารู้ว่าสิ่งนั้นส�ำคัญที่สุด เราก็จะหันไป มองสิ่งนั้นและใช้ใจปกป้องสิ่งนั้นได้ ถ้าพูดในทางตรงข้าม ใจที่ว่านี้ก็คือเวลา ลองนึกทบทวนดูว่า ที่ผ่านมา เราใช้เวลากับอะไรมากที่สุด คุณจะเห็นสิ่งที่คุณให้ความส�ำคัญ มาตลอดโดยไม่รู้ตัว ขอยกตัวอย่างเรื่องของผมเอง เดิมผมเป็นคนที่นิสัยเงียบขรึม ใช้เวลามากมายเพื่อคิดค้นหา (วิจัย) ว่าวิธีคิดแบบไหนหรือวิธีมองสิ่งต่าง ๆ อย่างไรที่ท�ำให้ใช้ชีวิตอย่างมีความสุข สนุกสนานได้ อีกอย่าง ผมท�ำทั้งงานบริหารและก๊อปปี้ไรต์เตอร์ด้วย จึงใช้ เวลากับ “การถ่ายทอดสื่อสาร” และ “การเขียน” มาก นั่นคือผมใช้เวลา กับ “การเรียนรู้วิธีมองสิ่งต่าง ๆ” และ “การถ่ายทอดสื่อสาร” (การใส่ใจก็คือการให้เวลา เท่ากับว่าใส่ใจสิ่งนั้นนั่นเอง) เมื่อย้อนดูการใช้เวลาที่ผ่านมา จุดเด่นของผมที่เห็นก็คือ “การเรียนรู้วิธีมองสิ่งต่าง ๆ” × “การถ่ายทอดสื่อสาร” = “การถ่ายทอดสื่อสารวิธีมองสิ่งต่าง ๆ” นี่แหละคือดาวเหนือของหัวใจ บอกทิศที่ผมอยากใช้ชีวิตทั้งชีวิต มุ่งหน้าไปทางนั้น *Mitsuo Aida เป็นนักประพันธ์และผู้มีชื่อเสียงด้านการเขียนตัวอักษรจีนด้วยพู่กัน--ผู้แปล
74 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 นักบริหารอย่างปีเตอร์ ดรักเกอร์ (Peter Drucker) ผู้ได้รับ การขนานนามว่า เทพเจ้าแห่งการบริหาร ก็กล่าวไว้เช่นกันว่า “ถามตัวเองอยู่เรื่อย ๆ ว่าอยากได้รับการจดจ�ำจากเรื่องอะไร” ส�ำหรับผม อยากได้รับการจดจ�ำว่าเป็นผู้ที่ฟื้นฟูจิตใจของคุณได้ “พอคิดแบบนี้แล้ว รู้สึกสบายใจขึ้นมาเลย” “เรื่องที่คุณอยากได้รับการจดจ�ำ” จะบอกว่าสิ่งนั้นคือสิ่งที่คุณให้ ความส�ำคัญที่สุด เมื่อรู้แน่แล้วว่าคืออะไร วิธีใส่ใจสิ่งนั้นก็จะชัดเจนขึ้น
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 75 ปรู๊ฟ 2 ที่ผ่านมา คุณใช้เวลากับเรื่องอะไร ? จุดเด่นของคุณที่ค้นพบจากเรื่องนั้นคืออะไร ?
76 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 คุณอยากได้รับการจดจ�ำจากเรื่องอะไร ?
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 77 ปรู๊ฟ 2 สมมุติว่าต้องสลักค�ำพูด ที่ป้ายหลุมศพ คุณจะสลักว่าอะไร ? 10 ค�ำถามที่ “Here lies a man who was able to surround himself with men far cleverer than himself.” (คนที่นอนอยู่ตรงนี้คือคนที่เรียกคนที่มีปัญญาหลักแหลมกว่า ตัวเองมาอยู่ห้อมล้อมตัวเขาได้) นี่คือข้อความที่สลักบนป้ายหลุมศพของนักธุรกิจ แอนดรูว์ คาร์เนกี (Andrew Carnegie) ราชาอุตสาหกรรมเหล็กกล้า ป้ายสลักหน้าหลุมฝังศพคือป้ายที่สลักข้อความของผู้ตาย ปักไว้ ที่หลุมฝังศพที่เคยเห็นกันในประเทศตะวันตก แผ่นป้ายจะสลักข้อความ ที่เกี่ยวกับตัวเองว่าตอนมีชีวิตอยู่ด�ำเนินชีวิตอย่างไร และก่อนที่จะสิ้นชีวิต ได้ท�ำอะไรที่ส�ำคัญไว้ สต็องดาล (Stendhal) นักประพันธ์ชื่อดังที่เขียนวรรณกรรม คลาสสิกเรื่อง สีแดงกับสีด�ำ (Le Rouge et le Noir) สลักข้อความว่า “ได้มีชีวิต ได้เขียน ได้รัก” การเขียนข้อความบนป้ายหลุมศพนั้น เราจะเขียนไม่ได้ถ้าไม่รู้ว่า สิ่งที่ตนเองอยากให้ความส�ำคัญมากที่สุดคืออะไร ใน “ค�ำถามที่ 9” ผมให้
78 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 คุณค้นหาค�ำตอบว่าอะไรคือสิ่งที่ตนเองอยากให้ความส�ำคัญที่สุด อยากมุ่ง หน้าสู่สิ่งนั้นมากที่สุด แต่ส�ำหรับค�ำถามนี้ เราจะค้นให้ลึกลงไปอีก เริ่มกันที่คุณ “อยากเป็นคนแบบไหน” ในหน้าถัดไป ขอให้คุณเขียน ชื่อคนที่คุณอยากเลียนแบบ คนที่ก�ำลังชื่นชอบ คนที่เคารพนับถือ โดย เลือกคนที่คุณรู้จักจริง ๆ 5 คน เช่น เพื่อน หัวหน้างาน คนในครอบครัว อาจารย์ และเลือกบุคคลในประวัติศาสตร์หรือบุคคลที่มีชื่อเสียงอีก 5 คน รวมเป็นทั้งหมด 10 คน ก่อนเขียน ถ้าข้ามไปอ่านหน้า 80 จะท�ำให้การค้นหาไม่ค่อยมีผล ดังนั้นขอให้เขียนตอบให้เสร็จก่อน แล้วค่อยเปิดอ่านหน้าถัดไปนะครับ
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 79 ปรู๊ฟ 2 ขอให้ยกตัวอย่างคน 5 คน จากบรรดาคนรู้จักที่เขาท�ำให้คุณรู้สึก ชื่นชอบจนคิดว่า “ฉันอยากเป็นแบบนั้นจังเลย” คนที่ 1 คนที่ 2 คนที่ 3 คนที่ 4 คนที่ 5 ยกตัวอย่างบุคคลในประวัติศาสตร์หรือบุคคลที่มีชื่อเสียง 5 คน คนที่ 1 คนที่ 2 คนที่ 3 คนที่ 4 คนที่ 5
80 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 ทีนี้ผมจะใช้ค�ำตอบที่ผมเลือกไว้ 10 คน เป็นตัวอย่างเพื่ออธิบาย คนที่ผมคิดว่า “ยอดเยี่ยมจริง ๆ เลย อยากเป็นแบบนั้นบ้างจัง” มีเยอะมาก ผมจึงเลือกตามล�ำดับที่ได้เจอกันมา 5 คน คนที่ 1 คุณเคียวจิ นิชิ (อาจารย์ผู้จัดสัมมนาสอนวิธีมองสิ่งต่าง ๆ) คนที่ 2 คุณโนบุยุกิ เอโต (อาจารย์จิตวิทยา) คนที่ 3 คุณเซกัง โคบายาชิ (ดอกเตอร์ด้านจิตวิทยา) คนที่ 4 คุณมิซากิ โยชิโนะ (ช่างภาพ ที่ปรึกษา) คนที่ 5 คุณโนบุมิ (นักเขียนหนังสือภาพ) ส่วนบุคคลในประวัติศาสตร์หรือบุคคลที่มีชื่อเสียง 5 คนที่ผมคิด ว่า “เท่จริง ๆ เลย” คือ คนที่ 1 เรียวมะ ซากาโมโตะ (นักปฏิรูป) คนที่ 2 ชินซะกุ ทากาซุงิ (นักปฏิรูป) คนที่ 3 โรจิ (นักปรัชญา) คนที่ 4 ทากาฮิโระ มิยาชิตะ (ดีไซน์เนอร์) คนที่ 5 สตีฟ จอบส์ (ผู้ก่อตั้งบริษัท Apple) ต่อไปจะเป็นการหาคีย์เวิร์ดหรือจุดร่วมของทุกคนที่ผมเลือกมา (จุดร่วมไม่จ�ำเป็นต้องเหมือนกันทุกข้อก็ได้) ถ้าดูจากตัวอย่างของผม สิ่งที่เห็นเด่นชัดคือ “คนที่ถ่ายทอดวิธี มองสิ่งต่าง ๆ (คนที่ถ่ายทอดโลกของจิตใจ)” “คนที่ฟื้นฟูชีวิต” “คนที่คิด สร้างสิ่งต่าง ๆ”
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 81 ปรู๊ฟ 2 นั่นเป็นเพราะผมอยากจะถ่ายทอดเรื่องราวเกี่ยวกับวิธีมองสิ่งใหม่ ๆ ในโลกของจิตใจผ่านการเขียนเป็นหนังสือ (คิดสร้าง) แล้วผมก็อยากให้ เกิดการปฏิวัติ ปรับเปลี่ยนมุมมองต่าง ๆ ในจิตใจของคุณ ซึ่งท�ำให้ผม เข้าใจตัวเองว่าอยากจะใช้ชีวิตเพื่อท�ำสิ่งนั้น “เส้นทางสู่จุดหมาย” ของสิ่งที่คุณอยากท�ำ (เมล็ดพันธุ์แห่ง ความตื่นเต้นและความสุข) ซ่อนอยู่ในคีย์เวิร์ดหรือจุดร่วมของคนที่ คุณเคารพนับถือ คนที่คุณชื่นชอบที่คุณเลือกมานั่นเอง จากตัวอย่างของผมที่เลือกอาจารย์เคียวจิ นิชิ ผู้ที่ผมชื่นชอบ ผม ก็เคยมีเป้าหมายเป็นครูสอนในโรงเรียนเหมือนกัน แต่ผมก็ไม่ได้เป็นครูสอน ในโรงเรียน ถ้าจะพูดว่าผิดหวังก็ได้นะครับ แต่ผมแค่เปลี่ยนรูปแบบเป็น “การถ่ายทอดมุมมองใหม่ ๆ” ผ่าน ตัวอักษร ก็ยังเดินตามเส้นทางที่จะพาไปสู่จุดหมายที่เคยอยากไปได้ ขอแค่ คุณรู้ว่าตัวเองอยากไปทางไหน วิธีเดินไปสู่จุดหมายนั้นมีให้เลือกมากมาย มีค�ำพูดประโยคหนึ่งว่า “คนที่มีความพยายามยังไม่ชนะคนที่ท�ำด้วยความสนุก” ความพยายามคือการฝืนท�ำให้ได้ ซึ่งสักวันหนึ่งก็จะหมดแรง แต่ ถ้าท�ำด้วยความสนุกก็ไม่มีทางจะหมดแรง เพราะอะไรเหรอ เพราะว่าสนุก ถ้ามีความสนุกแล้ว สักวันหนึ่ง เมล็ดแห่งความสามารถอันโดดเด่นก็จะงอกงามอย่างแน่นอน
82 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 ความสนุก ความจริง สิ่งนี้เองที่เป็นความสามารถ พิเศษอันดับแรก จากการท�ำแบบทดสอบนี้ “เส้นทางสู่จุดหมาย” ที่ค้นพบนั้นจะต้องเป็น สิ่งที่คุณท�ำแล้วสนุกแน่นอน “ชื่นชอบ” คือ “สนุก” หรือก็คือคุณมีคุณสมบัติอันน่าภูมิใจเกี่ยวกับ เรื่องนั้น ดังนั้นถ้าคุณไม่ชอบงานที่ท�ำตอนนี้ก็ให้ลองเพิ่ม “เส้นทางสู่ จุดหมาย” ที่อยากก้าวไปซึ่งค้นพบจากแบบทดสอบนี้ ทีนี้แม้เป็นเรื่องที่ ไม่ชอบก็จะเปลี่ยนเป็น “ชอบมาก” ได้ ผมเริ่มเข้าสู่สังคมการท�ำงานครั้งแรกด้วยการเป็นพนักงานขาย ผมเป็นโรคขี้กลัว ขี้อาย กลัวคนแปลกหน้า ยังคิดไม่ถึงเลยว่าตัวเองจะมา เป็นพนักงานขาย ผมเคยพูดไม่รู้เรื่องจนลูกค้าหลับ และแน่นอน ช่วงแรกผมขาย ไม่ได้เลย จากจุดนี้เองที่ท�ำให้เห็นเส้นทางการเขียนเพื่อถ่ายทอด ผมเขียน สรุปเรื่องสินค้าที่อยากขายในกระดาษ A4 1 แผ่น แล้วลองส่งแฟกซ์ไปที่ บริษัทต่าง ๆ ในตอนนั้น ผมไม่ได้ท�ำแค่ใบโฆษณาสินค้าเท่านั้น ผมลองเขียน คอลัมน์เกี่ยวกับแนวคิดมุมมองสิ่งต่าง ๆ ด้วย แล้วคอลัมน์นั้นก็เริ่มมี ชื่อเสียง สินค้าก็ขายได้ ในที่สุดผมก็ได้เป็นพนักงานขายอันดับที่ 1 ! งานขายที่ไม่ได้อยากท�ำ แต่พอผมเติม “การถ่ายทอดแนวคิด การมองสิ่งใหม่ ๆ” ที่ผมต้องการมุ่งไป “เส้นทางสู่จุดหมาย” (เมล็ดพันธุ์
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 83 ปรู๊ฟ 2 แห่งความตื่นเต้นและความสุข) ซึ่งอยู่ในรูปการเขียนคอลัมน์จึงท�ำให้งาน สนุกขึ้น แล้วยังได้ผลดีตามมาอีกด้วย แม้เป็นสิ่งที่ไม่ชอบ แค่เราปลูก “เมล็ดพันธุ์แห่งความตื่นเต้นและ ความสุข” ก็เปลี่ยนเป็นสิ่งที่ชอบได้ เส้นทางสู่จุดหมายที่คุณอยากมุ่งไปเปรียบเหมือนแสงเทียน แม้ แสงริบหรี่เพียงใด ถ้ามีแสงสว่าง เส้นทางนั้นก็ไม่มีทางมืดมน เอาล่ะ ในช่วงชีวิตของคุณ ถ้าต้องสลักข้อความที่ป้ายหลุมฝังศพ คุณจะสลักข้อความว่าอะไร ? ส�ำหรับผม คงสลักข้อความท�ำนองนี้ “โคลัมบัสเป็นผู้ค้นพบทวีปอเมริกา ส่วนคนที่นอนหลับอยู่ตรงนี้ คือโคทาโร ฮิซุย ชายสุดสง่าผู้ค้นพบทวีปใหม่ ทวีปแห่งหัวใจ และยังเป็น ผู้ค้นพบวิธีมองสิ่งใหม่ ๆ และท�ำให้หัวใจของคนล้านคนส่องสว่าง มีชีวิต ชีวาขึ้น (หัวเราะ)” “สิ่งที่ส�ำคัญที่สุดคืออะไร ?” “เส้นทางสู่จุดหมายที่คุณต้องการมุ่ง ไปคือที่ไหน ?” ให้คุณคิดและลองเขียนบนป้ายหน้าหลุมศพในหน้าถัดไป เล่าแถมท้าย มีป้ายหน้าหลุมศพของชาวอเมริกันคนหนึ่งสลักว่า “หลุมฝังศพ ข้าง ๆ นี้ ความจริงแล้วเขายังมีชีวิตอยู่นะ รู้หรือเปล่า ?” สงสัยคงจะเป็นคนขี้เล่นน่าดู (หัวเราะ)
84 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 นี่คือป้ายหินสลักหน้าหลุมฝังศพของคุณ ลองเขียนข้อความกันดีกว่า
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 85 ปรู๊ฟ 2 คุณอยากให้ค�ำไว้อาลัยของคุณ ถูกเขียนว่าอย่างไร ? 11 ค�ำถามที่ เอาล่ะ คราวนี้ลองมาเขียนค�ำไว้อาลัยของตัวคุณเอง ให้แต่งเรื่อง เขียนเป็นค�ำไว้อาลัยการเสียชีวิตของคุณ ประมาณว่า “ถ้าชีวิตจบลงแบบนี้จะวิเศษมากเลย” (หัวเราะ) ให้คุณลองคิดว่าชีวิตแบบไหนที่ท�ำให้รู้สึกตื่นเต้นดีใจ ขอให้เขียน เรื่องนั้นในค�ำไว้อาลัยของคุณ และนี่คือตัวอย่างของผมที่เขียนไว้ บุคคลล�้ำค่าของญี่ปุ่น โคทาโร ฮิซุย ถึงแก่กรรมแล้ว นักเขียน โคทาโร ฮิซุย สิ้นใจจากไปอย่างสงบด้วยวัย 99 ปี ที่ ห้องพักในสนามกีฬาบุโดกัน หลังจากเปิดการบรรยายที่นั่นโดยมีบรรดา แฟนคลับเข้าชมถึง 1 หมื่นคน (ชุดที่ใส่ขึ้นบรรยายบนเวทีวันนั้นเป็น ชุดที่ออกแบบโดยทากาฮิโระ มิยาชิตะ ดีไซน์เนอร์ที่คุณฮิซุยชื่นชอบ)
86 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 ค.ศ. 2005 เปิดตัวด้วยงานเขียนเรื่อง “3-Byo De Happy Ni Naru Meigen Therapy (ค�ำคมบ�ำบัดจิตใจที่ท�ำให้คุณมีความสุขใน 3 วินาที)” ซึ่งเป็นหนังสือที่ได้รับรางวัลพิเศษ Discover Message Book หลังจากนั้นยังมีผลงานที่ติดอันดับ Best Seller อีกหลายเล่ม เช่น “Itsumo Kokoro Wa Mississippi Afternoon” “Magical Wan Chan” เป็นบุคคลที่ถ่ายทอดวิธีมองสิ่งต่าง ๆ แบบใหม่ให้จิตใจผู้คนมีความสุข เป็น ผู้ที่ท�ำให้ดัชนีแห่งความสุขของญี่ปุ่นขึ้นมาเป็นอันดับที่ 1 จนท�ำให้ประเทศ ญี่ปุ่นได้รับความสนใจจากชาวโลก เพลง “Tadaima*” ของเคนตะ โมริ (Kenta Mori) ที่โคทาโร ฮิซุย เป็นผู้แต่งเนื้อร้อง ยังใช้ประกอบเพลงโฆษณาน�้ำดื่ม Pokari Sweat และ ได้รับรางวัลชนะเลิศจากนิปปอนเรกคอร์ด เขาจัดรายการวิทยุทาง Tokyo FM ช่วง “ค�ำคมบ�ำบัดจิต” เขียน คอลัมน์ “ผมชื่อโคทาโร” ในนิตยสารผู้หญิง “an-an” ต่อเนื่องถึง 50 ปี เรียวมะ ซากาโมโตะ เคยพูดว่า “จะล้างญี่ปุ่นให้สะอาดหมดจด” ส่วนโคทาโร ฮิซุยนั้นเป็นผู้ล้างจิตใจของชาวญี่ปุ่นให้สะอาดเอี่ยมได้ เขา เป็นผู้ชายมังสวิรัติยุคใหม่และยังเป็นผู้บุกเบิกปฏิวัติอีกด้วย วงการภาพยนตร์และดนตรีต่างก็ได้รับอิทธิพลของโคทาโร ฮิซุย เช่นเดียวกัน แฟนคลับของเขาก็มีจ�ำนวนไม่น้อยเลย *ความหมายตามตัวอักษรคือ “ขณะนี้” แต่เป็นค�ำที่พูดเมื่อกลับถึงบ้าน แล้วบอกให้ทุกคน ที่อยู่ในบ้านรู้ว่าตัวเองกลับมาถึงบ้านแล้ว--ผู้แปล
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 87 ปรู๊ฟ 2 ดาราดังชาวเกาหลีคนหนึ่ง หลังจากทราบข่าวการเสียชีวิตของ คุณฮิซุยก็ทรุดตัวลงร้องไห้คร�่ำครวญ พร้อมทั้งกล่าวว่า “ผมศึกษาภาษาญี่ปุ่น ก็เพราะอยากอ่านหนังสือของคุณฮิซุย คุณฮิซุยเป็นบุคคลที่โลกต้องการ” มุกตลกมุกสุดท้ายของคุณฮิซุยคือ “มุกเลียนเสียงค�ำอ่านชื่อ ไจแอนต์ ในการ์ตูนโดราเอมอน” คุณลองแต่งเรื่องโม้ท�ำนองว่า “ถ้าเรื่องที่คิดฝันไว้เป็นจริงได้ก็จะ ท�ำให้ชีวิตตื่นเต้นแน่นอน” แล้วเขียนเป็นค�ำไว้อาลัยกันนะครับ (หัวเราะ) แต่ความจริง เรื่องที่ผมอยากให้เกิดขึ้นจริงมีเพียงเรื่องเดียวคือ “อยากถ่ายทอดวิธีท�ำให้ใจมีความหวังที่แน่วแน่ จุดประกาย ในใจของทุกคนให้ส่องสว่าง” เท่านี้เองครับ ผมแค่อยากท�ำให้หัวใจของคุณเต้นอย่างมีความหวัง อยากให้เกิดการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงในใจคุณ สิ่งที่ผมอยากท�ำก็มี แค่เรื่องนี้เรื่องเดียว การเขียนค�ำไว้อาลัย ให้เขียนสิ่งที่อยู่ในแก่นแท้ของหัวใจทั้งหมด (สิ่งที่อยากเขียนบนป้ายหลุมศพ) อย่างที่ยกตัวอย่างไว้ ที่เหลือก็แต่ง เรื่องโม้ให้อ่านแล้วรู้สึกสนุก มีความสุข ตื่นเต้นดีใจก็ได้ เมื่อความรู้สึกถูกกระตุ้น อนาคตที่น่าตื่นเต้นก็จะเข้าใกล้ตัวเรา ยิ่งขึ้น เมื่อความรู้สึกถูกจุดประกาย คนเราก็จะลงมือท�ำ
88 27 ค�ำถามค้นหาคุณค่าของชีวิต ปรู๊ฟ 2 แม้เขียนแล้วจะยังไม่มีอะไรพิเศษ ก็อาจจะมีคนเอาใจช่วยหรือ สนับสนุนความฝันนั้น ๆ ของเราก็ได้ ประเด็นส�ำคัญในการเขียนอีกอย่างคือเขียนเรื่องที่เราวาดฝันไว้ ว่า “ถ้าเป็นจริงได้ คงมีความสุขแน่เลย” ผสมผสานรวมกับเรื่องจริง ให้ เป็นเนื้อหาเดียวกัน เพราะสมองเราจะได้สับสนแล้วเข้าใจผิดว่าเรื่องที่ เราวาดฝันนั้นเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นจริง (หัวเราะ) อยากลองท�ำก็คืออยากลองท�ำ อยากลองท�ำก็คือลองท�ำดู ประกาศให้ทุกคนรู้เลย เพราะชีวิตมีแค่ครั้งเดียวเท่านั้น กลับมาที่ค�ำถามที่ถามไว้ตอนต้น “ถ้ามีการเขียนค�ำไว้อาลัย การจากไปของคุณ คุณอยากจะให้ค�ำไว้อาลัยนั้นเขียนว่าอย่างไร ?” สุดท้ายนี้ผมยังมีค�ำถามอีกหลายข้อฝากไว้ให้คุณ เพื่อช่วยให้ คุณหาแนวทางค�ำตอบได้ง่ายขึ้น ๏ อะไรที่คุณอยากท�ำ แม้จะต้องเสียเงินก็ตาม ? ๏ ถ้าคุณรู้ว่าท�ำแล้วต้องประสบผลส�ำเร็จแน่ ๆ คุณจะท�ำอะไร ? ๏ เรื่องอะไรที่อยู่ดี ๆ คุณก็ล้มเลิก ไม่ท�ำ ? ๏ เรื่องอะไรที่จริง ๆ แล้วคุณอยากท�ำ แต่กลัว ไม่กล้าท�ำ ? ๏ สมมุติว่าถ้าเรื่องที่คุณเขียนทั้งหมดจะกลายเป็นเรื่องจริง คุณ จะเขียนอะไร ?
บทที่ 2 : ท�ำความฝันให้เป็นจริง 89 ปรู๊ฟ 2 เป็นอย่างไรบ้าง คิดว่าคราวนี้พอจะเขียนได้ไหมครับ ? (หัวเราะ) เอาล่ะครับ เขียนค�ำไว้อาลัยในหน้าถัดไปกันเลย ประเด็นคือต้อง เขียนให้ได้อารมณ์สนุกเร้าใจนะครับ ! ก่อนเขียนค�ำไว้อาลัยในหน้าถัดไป ให้ถ่ายเอกสารเก็บไว้ให้เพื่อน ด้วย ขยายใส่กระดาษขนาด A3 น่าจะท�ำให้เขียนง่ายขึ้น รายละเอียด อ่านได้ในค�ำถามถัดไป