แผนการสอนวิชาเคมี4

9. การวดั และประเมนิ ผล

จุดประสงค์ วิธีการวัด/เครือ่ งมือวดั เกณฑ์การประเมิน

1. ด้านความรู้ (K) -ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ
70 ขึ้นไป
1. เปรียบเทียบความสามารถในการ -การตรวจ -แบบฝึกหดั
-ไดค้ ะแนนร้อยละ
แตกตัวเปน็ ไอออนของเบส โดยพิจารณา แบบฝกึ หัด 60 ขึน้ ไป

จากคา่ คงท่กี ารแตกตวั ของเบสได้

2. คำนวณหาค่าคงที่การแตกตัวเป็น -การเลม่ เกม - เกม

ไอออนของกรดและเบสได้ คู่หกู รด -เบส

2. ด้านทกั ษะ/กระบวนการคดิ (P) -แบบฝกึ หัด -ไดค้ ะแนนร้อยละ
1. ตรวจสอบความเข้มข้นของไอออน -ตรวจ 70 ข้ึนไป
ในสารละลาย เมื่อทราบค่าคงที่การแตก แบบฝกึ หดั
-แบบประเมิน -ได้คะแนนในระดับ
ตวั ของเบสได้ คณุ ลกั ษณะอนั 3 (ดี) ขนึ้ ไป
พงึ ประสงค์
3. ด้านคุณลักษณะอันพงึ ประสงค์ (A)
1. นกั เรียนมคี วามสนใจ มีความ -การสังเกต

รบั ผดิ ชอบต่องานทไ่ี ดร้ ับมอบหมายและ
สามารถทำงานร่วมกับผอู้ น่ื ได้



ขอ้ คำถามในเกม

1) สารที่ทำหน้าทเี่ ปน็ ได้ทั้งกรดและเบสเรยี กว่าอยา่ งไร
(แนวคำตอบ : สารแอมโฟเทอรกิ หรือสารแอมฟิโพรติก)

2) จงระบุคู่เบสของ H3O+ H2SO4 OH- และ HCl ตามลำดบั
(แนวคำตอบ : H2O HSO4- O2- และ Cl- ตามลำดับ)

3) จงระบุค่กู รดของ HS-
4) จงระบุค่กู รดของ HCO3-
5) จงระบุคู่กรดของ NH3
6) จงระบุคู่กรดของ CN-

(แนวคำตอบ : H2S H2CO3 NH4+ และ HCN ตามลำดบั )
7) ระบคุ ู่กรด-เบสของสารในปฏกิ ริ ิยาต่อไปนี้

8) ระบุคู่กรด-เบสของสารในปฏิกิรยิ าตอ่ ไปน้ี

9) ระบุคู่กรด-เบสของสารในปฏิกริ ยิ าต่อไปน้ี

10) เขยี นสมการและแผนภาพแสดงคู่กรด-เบส เมื่อละลายในน้ำ

แบบฝึกหัด เร่ือง คู่กรด-เบส

ชอ่ื .............................................................................................ช้ัน..............เลขท่.ี ...................

แผนการจดั การเรียนร้ทู ี่ 3

กลุ่มสาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายวิชาเพม่ิ เติม เคมี 3 ว 32222 ภาคเรียนที่ 2/2564 ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 5

หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี 10 กรด - เบส เวลา 30 ช่ัวโมง

เรื่อง การแตกตัวของกรดแกแ่ ละเบสแก่ เวลา 3 ช่วั โมง

ครผู ้สู อน นางสาวนันทิยา คำลิ้ม

1. สาระการเรยี นรู้และผลการเรยี นรู้

สาระที่ 5 สาระเคมี

2. เข้าใจการเขยี นและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพนั ธ์ในปฏกิ ิริยาเคมี อตั ราการเกดิ

ปฏกิ ิรยิ าเคมี สมดุลในปฏิกริ ยิ าเคมี สมบัตแิ ละปฏกิ ิรยิ าของกรด-เบส ปฏกิ ิรยิ ารดี อกซแ์ ละเซลล์เคมีไฟฟ้า

รวมท้งั การนำความรไู้ ปใชป้ ระโยชน์

ผลการเรยี นรู้

1. คำนวณ และเปรียบเทยี บความสามารถในการแตกตัวหรอื ความแรงของกรดและเบส

2. สาระสำคญั /ความคิดรวบยอด

กรดแกแ่ ละเบสแก่เป็นอเิ ลก็ โทรไลต์แก่ ซึง่ แตกตวั เป็นไอออนไดด้ มี าก หรือแตกตัวได้หมด

3. จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

3.1 ด้านความรู้ (K)

1. อธิบายการแตกตวั ของกรดแก่ และเบสแก่ พร้อมทั้งเขียนสมการการแตกตวั เป็นไอออนได้

2. เปรียบเทียบความสามารถในการแตกตัวเป็นไอออนของกรดและเบส โดยพิจารณาจาก

ค่าคงทก่ี ารแตกตวั ของกรดและเบสได้

3.2 ด้านทกั ษะ/กระบวนการคิด (P)

1. ตรวจสอบหาความเข้มข้นของไอออนในสารละลายกรดแก่และเบสแก่ได้

3.3 ด้านคณุ ลักษณะอันพึงประสงค์ (A)

1. นักเรียนมีความสนใจ มีความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมายและสามารถทำงาน

รว่ มกบั ผอู้ ่นื ได้

4. สาระการเรยี นรู้

4.1 การแตกตัวของกรดแกแ่ ละเบสแก่

5. สมรรถนะสำคญั ของผเู้ รยี น
5.1 ความสามารถในการสือ่ สาร
5.2 ความสามารถในการคดิ
5.3 ความสามารถในการแกป้ ญั หา

6. คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์
6.1 มวี ินัย
6.2 ใฝเ่ รียนรู้
6.3 มุง่ ม่นั ในการทำงาน

7. กิจกรรมการจัดการเรยี นรู้ (แบบสบื เสาะหาความรู้ (5E) เสริมดว้ ยเทคนิคการใชเ้ กมประกอบการสอน)
7.1 ขนั้ สร้างความสนใจ (Engagement)
1. ครูและนกั เรียนร่วมกันทบทวนความรู้เก่ียวกับคกู่ รด-เบส โดยใช้คำถามและตัวอย่าง

การคำนวณ ดงั นี้
- สารทท่ี ำหน้าทเ่ี ปน็ ไดท้ ั้งกรดและเบสเรยี กว่าอยา่ งไร
(แนวคำตอบ : สารแอมโฟเทอริก หรอื สารแอมฟิโพรตกิ )
- ระบุค่กู รด-เบสของสารในปฏกิ ริ ิยาต่อไปนี้

2. ครูถามคำถามนักเรียนว่า “อิเล็กโทไลต์แก่และอิเล็กโทรไลต์อ่อนแตกต่างกัน
อยา่ งไร” แลว้ ใหน้ ักเรยี นร่วมกนั ตอบคำถาม จากนนั้ ครูและนกั เรยี นรว่ มกนั อภปิ ราย

(แนวคำตอบ : อิเล็กโทไลต์แก่ คือ สารที่สามารถแตกตัวเป็นไอออนได้หมดหรือ
เกือบหมด ส่วนอเิ ลก็ โทรไลตอ์ อ่ น คอื สารท่ีแตกตวั เปน็ ไอออนได้น้อย หรอื แตกตวั ได้ไม่หมด)

3. ครูและนกั เรยี นรว่ มกนั ทบทวนความรเู้ กย่ี วกับการสารละลายอิเล็กโทรไลต์ จากนั้น
ครูถามคำถามเพื่อเชื่อมโยงว่า “กรดแก่ เบสแก่ กรดอ่อน และเบสอ่อนมีความสามารถในการแตกตวั ได้
แตกตา่ งกนั หรือไม่ อย่างไร” โดยใหน้ ักเรยี นอภปิ รายร่วมกนั

7.2 ข้ันสำรวจและค้นหา (Exploration)
1. นักเรียนศึกษาเกี่ยวกับการแตกตัวของกรดแก่และเบสแก่ และร่วมกันฝึกคำนวณ

การหาปริมาณหรือความเข้มข้นของไอออนในสารละลายกรดแกแ่ ละเบสแก่ จากตวั อย่างจากหนังสอื เรยี น
รายวิชาเพิ่มเตมิ วิทยาศาสตร์ เคมี ม.5 เล่ม 4 หนว่ ยการเรียนร้ทู ี่ 10 กรด-เบส หนา้ 15-18

2. ดูวิดีโอ แสดงการแตกตัวของกรดแก่ประกอบการทำความเข้าใจ ตามเว็บไซต์
https://youtu.be/uXiA7xV7_S0 แล้วร่วมกันแสดงความคิดเห็นจนเกิดความเข้าใจที่ตรงกนั และสรุป
ความรู้ลงในสมุดให้กระชับ และเข้าใจง่าย

3. ครูสุม่ นกั เรยี น 5 คนออกมานำเสนอผลงานที่สรุปได้หน้าช้ันเรียน
7.3 ขัน้ อธบิ ายและลงขอ้ สรปุ (Explanation)

1. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายเพื่อหาข้อสรุปเกี่ยวกับการแตกตัวของกรดแก่และ
เบสแก่ ซง่ึ ได้ขอ้ สรุปว่า “กรดแกแ่ ละเบสแกเ่ ป็นอิเลก็ โทรไลต์แก่ ซงึ่ แตกตัวเป็นไอออนได้ดมี าก หรือแตก
ตัวไดห้ มด”

2. ครูยกตัวอยา่ งโจทยเ์ กี่ยวกบั การแตกตัวของกรดแก่และเบสแก่ โดยครเู ขยี นโจทย์

และแสดงวธิ ีทำใหน้ กั เรียนดูบนกระดาน ดังน้ี

1) HA เป็นกรดแก่ สารละลายปริมาตร 2 ลูกบาศก์เดซิเมตร มีกรด HA ละลายอยู่ 0.5

โมล จะมีความเข้มขน้ ของไฮโดรเนยี มไอออนอยเู่ ท่าใด

วธิ ที ำ สารละลาย 2 dm3 มีกรด HA ละลายอยู่ 0.5 mol

ความเข้มขน้ ของสารละลาย HA = 0.5 mol = 0.25 mol/dm3
2 dm3
HA เปน็ กรดแก่ เมื่อละลายนำ้ จะแตกตวั เป็นไอออนไดห้ มด ดังสมการ

HA (aq) + H2O (aq) → H3O+ (aq) + A- (aq)
0.25 0.25 mol/dm3

แสดงวา่ ในสารละลายมี [H3O+] = 0.25 mol/dm3

2) X(OH)2 เปน็ เบสแก่ สารละลายของเบสนีเ้ ข้มข้น 0.5 โมล/ลูกบาศกเ์ ดซิเมตร ปริมาตร

400 ลกู บาศก์เซนติเมตร จะแตกตวั ให้ไฮดรอกไซด์ไอออนกี่โมล

วธิ ีทำ จำนวนโมลของ X(OH)2 ในสารละลาย 400 cm3

= 0.2dmmo3l x 400cm3 = 0.08 mol
1000

X(OH)2 เป็นเบสแก่ เมอื่ ละลายนำ้ จะแตกตัวเป็นไอออนได้หมด ดังสมการ

H2O

X(OH)2 (s) → X2+ (aq) + 2OH- (aq)

จากสมการ X(OH)2 1 mol จะแตกตวั ให้ OH- 2 mol

X(OH)2 0.08 mol จะแตกตวั ให้ OH 0.08x2 mol

= 0.16 mol 1

3. ครูอธิบายเพิม่ เติมในสว่ นท่นี ักเรยี นยังไม่เขา้ ใจ จาก PowerPoint เร่อื ง กรด-เบส จน
นักเรียนมีความเข้าใจตรงกัน

7.4 ขน้ั ขยายความรู้ (Elaboration)
1. ครใู ห้นกั เรียนแตล่ ะกลมุ่ เล่นเกม “พาน้องกลบั บ้าน สานฝนั ใหน้ ้อง” ซง่ึ กติกามอี ยูว่ า่
1) นักเรียนแตล่ ะคนในกลุม่ จะไดบ้ ัตรสารละลายคนละ 3 ใบ (บัตรจะถกู ปิดอยู่) มา

เพอ่ื แยกประเภทของสารละลายทคี่ รกู ำหนดใหว้ ่าสารละลายนัน้ ๆจะอยูห่ มบู่ ้านกรดแก่ กรดอ่อน เบสแก่
หรอื เบสออ่ น

2) นกั เรียนแต่ละกลุ่มยืนตอ่ แถวกนั เพื่อท่ีจะเปดิ บัตรสารละลาย แล้วหย่อนบัตรลง
ในกล่องทันทีที่เห็นสารละลาย (ห้ามปรึกษาเพือ่ น) โดยจะหย่อนได้ทีละบัตรเท่านั้นแล้วไปตอ่ หลังเพื่อน
ใหม่จนทกุ คนหยอ่ นบัตรจนหมด

3) หลังจากที่แต่ละกลุ่มจำแนกประเภทของสารละลายเสร็จแล้ว ให้มาช่วยกัน
คำนวณการแตกตัวของกรดแก่-เบสแกอ่ ยา่ งละ 3 ข้อ จงึ จะถอื ว่าทำภารกจิ สำเรจ็

ซึ่งครูจะกดกริ่งแสดงสัญญาณว่าเริ่มทำได้ โดยให้เวลาทำไม่เกิน 10-12 นาที พอ
หมดเวลาครูจะกดกริ่ง แล้วทุกคนต้องวางมือและกลุ่มใดที่ทำไดค้ ะแนนสูงสุด 3 อันดับแรกจะไดค้ ะแนน
โบนัส โดยคู่ที่ได้คะแนนได้อันดับที่ 1 จะได้คะแนนบวกเพิ่ม 3 คะแนน ,อันดับ 2 บวกคะแนนเพิ่ม 2
คะแนน ,อันดับ 3 บวกเพิ่ม 1 คะแนน

เขา้ ใจตรงกนั 2. ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยคำตอบจากเกม โดยอธิบายอย่างละเอียด ให้นักเรียน
ถดั ไป 3. นักเรียนทำแบบฝึกหัด เรื่อง การแตกตัวของกรดแก่และเบสแก่ เป็นการบ้านในคาบ

7.5 ขนั้ ประเมนิ ผล (Evaluation)
1. ประเมินจากการทำแบบฝกึ หัด เร่ือง การแตกตัวของกรดแกแ่ ละเบสแก่
2. ครูประเมินความรเู้ กย่ี วกบั คู่กรด-เบส จากการเลน่ เกม การทำแบบฝึกหัด และ

การทดสอบ
3. ครปู ระเมนิ จากการทำกิจกรรม การเล่นเกม และการสังเกตพฤติกรรมในการรว่ มทำ

กิจกรรมรว่ มกบั เพ่ือนในชัน้ เรียน
8. ส่ือและชิน้ งาน

8.1 เกมพาน้องกลบั บ้าน สานฝันให้นอ้ ง
8.2 Powerpont เรื่อง กรด-เบส
8.3 แบบฝกึ หัด เรอื่ ง การแตกตัวของกรดแก่และเบสแก่
8.4 ช้ินงานสรปุ ความรู้ เร่ือง การแตกตัวของกรดแกแ่ ละเบสแก่
8.5 หนงั สอื เรียนรายวิชาวทิ ยาศาสตรเ์ พิ่มเตมิ เคมี เลม่ 4 สสวท. (ตามหลกั สตู รแกนกลาง
การศกึ ษาขนั้ พื้นฐาน พ.ศ. 2551 ฉบับปรบั ปรงุ พ.ศ. 2560)

9. การวัดและประเมินผล

จดุ ประสงค์ วิธีการวัด/เครอ่ื งมอื วัด เกณฑ์การประเมนิ

1. ด้านความรู้ (K)

1. อธิบายการแตกตัวของกรดแก่ -การตรวจ -แบบฝึกหัด -ไดค้ ะแนนร้อยละ

และเบสแก่ พร้อมทั้งเขียนสมการการ แบบฝกึ หัด 70 ข้ึนไป

แตกตัวเป็นไอออนได้

2. เปรียบเทียบความสามารถในการ -การเลม่ เกม - เกม -ได้คะแนนรอ้ ยละ

แตกตัวเป็นไอออนของกรดและเบส โดย การแตกตวั ของ 60 ขน้ึ ไป
พิจารณาจากคา่ คงทกี่ ารแตกตัวของกรด กรดแกแ่ ละเบส
และเบสได้ แก่

2. ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการคิด (P)

1. ตรวจสอบหาความเข้มข้นของ -ตรวจ -แบบฝึกหัด -ไดค้ ะแนนร้อยละ

ไอออนในสารละลายกรดแก่และเบสแก่ แบบฝกึ หดั 70 ข้ึนไป

ได้

3. ดา้ นคณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์ (A)

1. นกั เรียนมีความสนใจ มีความ -การสังเกต -แบบประเมิน -ได้คะแนนในระดับ

รบั ผดิ ชอบต่องานทไี่ ด้รบั มอบหมายและ คณุ ลักษณะอัน 3 (ดี) ข้ึนไป

สามารถทำงานร่วมกับผูอ้ ื่นได้ พึงประสงค์



พาน้องกลับบา้ น สานฝนั ให้น้อง
จำแนกประเภทของสารละลายตอ่ ไปน้ี

NaOH HCl Al(OH)3 CH3COOH HCOOH HI

KOH H2S NH4OH H2SO4 H3PO4 HBr

LiOH HNO3 Sr(OH)2 NH3 HCOOH H2CO3

1. ถา้ ต้องการเตรยี มสารละลายโพแทสเซียมไฮดรอกไซด์ (KOH) ท่ีมีความเข้มขน้
ของไฮดรอกไซดไ์ อออน (OH-) 0.05 โมลต่อลติ ร ปริมาตร 250 มลิ ลลิ ิตร จะตอ้ งใช้
โพแทสเซียมไฮดรอกไซดก์ ่กี รมั (K=39, O=16, H=1)
2. สารละลายกรดแก่ (HB) 500 มลิ ลิลิตร มปี รมิ าณ H3O+ไอออน 0.05 โมล
สารละลายน้ี มีความเข้มขน้ เท่าใด ถ้าเตมิ กรดน้ีลงไปอีก 0.2 โมล โดยที่สารละลายมี
ปริมาตรคงเดิม สารละลายที่ไดจ้ ะมีความเข้มข้นเทา่ ใด
3. สารละลายเปอร์คลอริก (HClO4) เขม้ ข้น 0.2 โมลต่อลติ ร ปริมาตร 100 มิลลลิ ิตร
มไี อออนใดบา้ ง อย่างละกโ่ี มล

แบบฝกึ หัด เร่อื ง การแตกตัวของกรดแก่และเบสแก่

ช่ือ.............................................................................................ชัน้ ..............เลขที่....................

แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 4

กลุม่ สาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวิชาเพ่มิ เติม เคมี 3 ว 32222 ภาคเรียนที่ 2/2564 ช้ันมัธยมศกึ ษาปที ี่ 5

หน่วยการเรยี นรู้ที่ 10 กรด - เบส เวลา 30 ชั่วโมง

เรอ่ื ง การแตกตัวของกรดอ่อน เวลา 2 ช่วั โมง

ครผู สู้ อน นางสาวนนั ทยิ า คำลิม้

1. สาระการเรยี นรแู้ ละผลการเรยี นรู้

สาระที่ 5 สาระเคมี

2. เขา้ ใจการเขยี นและการดลุ สมการเคมี ปริมาณสัมพนั ธ์ในปฏกิ ริ ิยาเคมี อัตราการเกิด

ปฏกิ ริ ยิ าเคมี สมดลุ ในปฏิกริ ยิ าเคมี สมบัตแิ ละปฏกิ ริ ิยาของกรด-เบส ปฏิกริ ยิ ารดี อกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า

รวมทั้งการนำความร้ไู ปใชป้ ระโยชน์

ผลการเรยี นรู้

1. คำนวณ และเปรียบเทียบความสามารถในการแตกตัวหรอื ความแรงของกรดและเบส

2. สาระสำคญั /ความคดิ รวบยอด

กรดแก่และเบสแก่เปน็ อิเล็กโทรไลต์แก่ ซ่ึงแตกตัวเปน็ ไอออนไดด้ ีมาก หรือแตกตัวได้หมด

3. จุดประสงค์การเรยี นรู้

3.1 ดา้ นความรู้ (K)

1. อธิบายการแตกตัวของกรดแก่ และเบสแก่ พร้อมท้งั เขยี นสมการการแตกตวั เป็นไอออนได้

2. เปรียบเทียบความสามารถในการแตกตัวเป็นไอออนของกรดและเบส โดยพิจารณาจาก

คา่ คงท่ีการแตกตัวของกรดและเบสได้

3.2 ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการคดิ (P)

1. ตรวจสอบหาความเขม้ ขน้ ของไอออนในสารละลายกรดแกแ่ ละเบสแก่ได้

3.3 ด้านคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์ (A)

1. นักเรียนมีความสนใจ มีความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมายและสามารถทำงาน

รว่ มกบั ผู้อนื่ ได้

4. สาระการเรียนรู้

4.1 การแตกตวั ของกรดอ่อน

5. สมรรถนะสำคัญของผเู้ รียน

5.1 ความสามารถในการส่ือสาร
5.2 ความสามารถในการคิด
5.3 ความสามารถในการแก้ปญั หา
6. คุณลกั ษณะอันพึงประสงค์
6.1 มีวนิ ัย
6.2 ใฝ่เรยี นรู้
6.3 มุง่ มนั่ ในการทำงาน
7. กจิ กรรมการจดั การเรียนรู้ (แบบสืบเสาะหาความรู้ (5E) เสริมด้วยเทคนิคการใชเ้ กมประกอบการสอน)
7.1 ข้ันสรา้ งความสนใจ (Engagement)

1. ครแู ละนกั เรยี นร่วมกันทบทวนความรู้เก่ียวกับคกู่ รด-เบส โดยใช้คำถามและตัวอย่าง
การคำนวณ ดงั น้ี

- สารทที่ ำหน้าท่เี ป็นไดท้ ง้ั กรดและเบสเรียกว่าอย่างไร
(แนวคำตอบ : สารแอมโฟเทอริก หรอื สารแอมฟิโพรติก)

- ระบุคกู่ รด-เบสของสารในปฏิกริ ยิ าต่อไปนี้

2. ครูถามคำถามนักเรียนว่า “อิเล็กโทไลต์แก่และอิเล็กโทรไลต์อ่อนแตกต่างกัน
อย่างไร” แล้วใหน้ กั เรียนร่วมกันตอบคำถาม จากน้ันครูและนักเรยี นรว่ มกนั อภิปราย

(แนวคำตอบ : อิเล็กโทไลต์แก่ คือ สารที่สามารถแตกตัวเป็นไอออนได้หมดหรือ
เกือบหมด ส่วนอเิ ลก็ โทรไลตอ์ อ่ น คือ สารทีแ่ ตกตัวเป็นไอออนไดน้ อ้ ย หรือแตกตวั ได้ไมห่ มด)

3. ครูและนักเรยี นรว่ มกันทบทวนความรู้เกย่ี วกบั การสารละลายอิเล็กโทรไลต์ จากน้ัน
ครูถามคำถามเพื่อเชื่อมโยงว่า “กรดแก่ เบสแก่ กรดอ่อน และเบสอ่อนมีความสามารถในการแตกตวั ได้
แตกต่างกันหรอื ไม่ อยา่ งไร” โดยให้นกั เรียนอภปิ รายรว่ มกนั

7.2 ข้ันสำรวจและคน้ หา (Exploration)
1. นักเรียนศึกษาเกี่ยวกับการแตกตัวของกรดแก่และเบสแก่ และร่วมกันฝึกคำนวณ

การหาปรมิ าณหรือความเข้มขน้ ของไอออนในสารละลายกรดแกแ่ ละเบสแก่ จากตัวอย่างจากหนงั สือเรียน
รายวิชาเพมิ่ เตมิ วิทยาศาสตร์ เคมี ม.5 เล่ม 4 หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี 10 กรด-เบส หน้า 15-18

2. ดูวิดีโอ แสดงการแตกตัวของกรดแก่ประกอบการทำความเข้าใจ ตามเว็บไซต์
https://youtu.be/uXiA7xV7_S0 แล้วร่วมกันแสดงความคิดเห็นจนเกิดความเข้าใจที่ตรงกัน และสรุป
ความรู้ลงในสมุดให้กระชับ และเข้าใจง่าย

3. ครูสมุ่ นักเรยี น 5 คนออกมานำเสนอผลงานทส่ี รปุ ได้หน้าช้ันเรียน
7.3 ข้ันอธิบายและลงข้อสรปุ (Explanation)

1. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายเพื่อหาข้อสรุปเกี่ยวกับการแตกตัวของกรดแก่และ
เบสแก่ ซงึ่ ได้ข้อสรุปว่า “กรดแกแ่ ละเบสแกเ่ ป็นอิเล็กโทรไลต์แก่ ซง่ึ แตกตวั เป็นไอออนไดด้ ีมาก หรือแตก
ตัวไดห้ มด”

2. ครูยกตัวอย่างโจทยเ์ กีย่ วกับการแตกตวั ของกรดแก่และเบสแก่ โดยครูเขยี นโจทย์

และแสดงวธิ ที ำใหน้ ักเรยี นดบู นกระดาน ดงั นี้

1) HA เป็นกรดแก่ สารละลายปริมาตร 2 ลูกบาศก์เดซิเมตร มีกรด HA ละลายอยู่ 0.5

โมล จะมีความเข้มขน้ ของไฮโดรเนียมไอออนอยเู่ ท่าใด

วธิ ีทำ สารละลาย 2 dm3 มกี รด HA ละลายอยู่ 0.5 mol

ความเขม้ ขน้ ของสารละลาย HA = 0.5 mol = 0.25 mol/dm3
2 dm3
HA เปน็ กรดแก่ เมอ่ื ละลายนำ้ จะแตกตวั เป็นไอออนได้หมด ดงั สมการ

HA (aq) + H2O (aq) → H3O+ (aq) + A- (aq)
0.25 0.25 mol/dm3

แสดงว่า ในสารละลายมี [H3O+] = 0.25 mol/dm3
2) X(OH)2 เป็นเบสแก่ สารละลายของเบสนีเ้ ข้มข้น 0.5 โมล/ลกู บาศกเ์ ดซิเมตร ปรมิ าตร
400 ลกู บาศกเ์ ซนติเมตร จะแตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออนก่ีโมล

วิธีทำ จำนวนโมลของ X(OH)2 ในสารละลาย 400 cm3

= 0.2dmmo3l x 400cm3 = 0.08 mol
1000

X(OH)2 เปน็ เบสแก่ เม่อื ละลายนำ้ จะแตกตวั เปน็ ไอออนได้หมด ดังสมการ

H2O

X(OH)2 (s) → X2+ (aq) + 2OH- (aq)
จากสมการ X(OH)2 1 mol จะแตกตวั ให้ OH- 2 mol

X(OH)2 0.08 mol จะแตกตัวให้ OH 0.08x2 mol

= 0.16 mol 1

3. ครอู ธิบายเพ่มิ เติมในส่วนทีน่ กั เรยี นยังไมเ่ ขา้ ใจ จาก PowerPoint เรอ่ื ง กรด-เบส จน

นักเรยี นมคี วามเข้าใจตรงกัน

7.4 ขั้นขยายความรู้ (Elaboration)

1. ครใู หน้ กั เรยี นแต่ละกลมุ่ เล่นเกม “ตามล่าหาคำตอบ” ซึ่งมีกติกา ดังน้ี

1) ให้นักเรยี นแต่ละกลุ่ม (กลุ่มเดิม) ส่งตัวแทนรบั บัตรคำถามจากครู เพื่อไปรว่ มกัน

หาคำตอบ

2) เมื่อทุกกลุ่มพร้อมแล้วครูจะส่งสัญญาณในการเริ่มเกมให้นักเรียนแต่ละกลุ่ม

ช่วยกันหาคำตอบที่ถูกต้อง โดยครูจะติดบัตรคำตอบของแต่ละกลุ่มไว้ที่กระดาน ถ้าได้คำตอบแล้วให้

นกั เรียนมาตามหาคำตอบท่ีหน้ากระดานกลบั ไปยงั กลุ่มของตนเอง

3) นักเรียนหาคำตอบจนครบทุกขอ้ ก่อนเวลาที่กำหนดจะบวกคะแนนเพิ่มกลุ่มละ 1

คะแนน แต่ถ้ายงั หาไมไ่ ด้กถ็ อื วา่ หมดสิทธ์ใิ นการเล่นเกมต่อ และกลุม่ ที่ได้คะแนนสูงสุดจะเปน็ กล่มุ ทีช่ นะ

2. ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยคำตอบจากเกม โดยอธิบายอย่างละเอียด ให้นักเรียน

เขา้ ใจตรงกนั

3. นักเรียนทำแบบฝึกหัด เรือ่ ง การแตกตวั ของกรดอ่อน เปน็ การบา้ นในคาบถดั ไป

7.5 ขนั้ ประเมินผล (Evaluation)
1. ประเมินจากการทำแบบฝึกหดั เรือ่ ง การแตกตัวของกรดออ่ น
2. ครูประเมินความรู้เกีย่ วกับการแตกตัวของกรดอ่อน จากการเล่นเกม การทำ

แบบฝึกหัด และการทดสอบ
3. ครูประเมินจากการทำกจิ กรรม การเลน่ เกม และการสงั เกตพฤติกรรมในการรว่ มทำ

กจิ กรรมร่วมกับเพอ่ื นในชั้นเรียน

8. ส่อื และช้ินงาน
8.1 เกมการแตกตวั ของกรดออ่ น
8.2 Powerpont เรอื่ ง กรด-เบส
8.3 แบบฝึกหดั เร่ือง การแตกตัวของกรดอ่อน
8.4 ช้ินงานสรุปความรู้ เรอ่ื ง การแตกตัวของกรดออ่ น
8.5 หนังสอื เรียนรายวิชาวิทยาศาสตรเ์ พิ่มเตมิ เคมี เล่ม 4 สสวท. (ตามหลกั สูตรแกนกลาง

การศึกษาขน้ั พนื้ ฐาน พ.ศ. 2551 ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560)
9. การวัดและประเมินผล

จุดประสงค์ วิธกี ารวัด/เครอ่ื งมือวดั เกณฑก์ ารประเมนิ
-ไดค้ ะแนนร้อยละ
1. ดา้ นความรู้ (K) 70 ขนึ้ ไป
-ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ
1. อธิบายการแตกตัวของกรดแก่ -การตรวจ -แบบฝึกหัด 60 ขนึ้ ไป

และเบสแก่ พร้อมทั้งเขียนสมการการ แบบฝึกหัด -ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ
70 ข้ึนไป
แตกตัวเป็นไอออนได้
-ได้คะแนนในระดับ
2. เปรียบเทียบความสามารถในการ -การเลม่ เกม - เกม 3 (ดี) ข้ึนไป

แตกตัวเปน็ ไอออนของกรดและเบส โดย การแตกตวั ของ
พจิ ารณาจากค่าคงทกี่ ารแตกตวั ของกรด กรดอ่อน

และเบสได้

2. ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการคิด (P)

1. ตรวจสอบหาความเข้มข้นของ -ตรวจ -แบบฝึกหัด

ไอออนในสารละลายกรดแก่และเบสแก่ แบบฝึกหัด

ได้

3. ด้านคุณลกั ษณะอนั พึงประสงค์ (A)

1. นกั เรยี นมีความสนใจ มีความ -การสังเกต -แบบประเมนิ

รบั ผดิ ชอบต่องานทไ่ี ด้รบั มอบหมายและ คุณลักษณะอัน

สามารถทำงานร่วมกบั ผอู้ ืน่ ได้ พึงประสงค์



ตวั อยา่ งขอ้ คำถามในเกม

1) สารละลายกรดแอซิติกเขม้ ขน้ 0.5 mol/cm3 จะมไี ฮโดรเนยี มไอออนเข้มขน้ ก่ี mol/cm3 (สารละลาย
กรดแอซิตกิ มคี ่า Ka = 1.8 x 10-5) (3 x 10-3)

2) สารละลายกรดไฮโดรฟลอู อรกิ (HF) เข้มข้น 0.3 โมลต่อลิตร แตกตวั ไดไ้ ฮโดรเนียมไอออน (H3O + )
เขม้ ขน้ 0.01 โมลต่อลิตร จงคำนวณหาร้อยละการแตกตัวของกรด HF (33%)

3) สารละลายกรดออ่ น (HA) เข้มขน้ 0.2 โมลตอ่ ลติ ร แตกตวั ไดไ้ อออนอยา่ งละ 0.02 โมลต่อลิตร

ค่าคงท่ีการแตกตวั ของกรด HA มคี ่าเท่าใด (2 x 10-3)

4) สารละลาย BOH เข้มขน้ 1.0 โมลต่อลิตร มคี ่า Kb = 1.5 x 10-6 ความเข้มข้นของไฮดรอกไซดไ์ อออนมี
ค่าเท่าใด (1.22 x 10-3)

5) สารละลายกรดแอซิตกิ (CH3COOH) มีค่าคงที่การแตกตวั เทา่ กบั 1.80 x 10-5 เมื่อแตกตวั จะได้แอซิ
เตตไอออน (CH3COO- ) และไฮโดรเนยี มไอออน (H3 O + ) อย่างละ 0.002 โมลตอ่ ลิตร จงคำนวณหา
ความเขม้ ขน้ ของกรดแอซิติก (0.22)

แบบฝกึ หัด เร่อื ง การแตกตัวของกรดอ่อน

แผนการจัดการเรยี นรทู้ ่ี 5

กลมุ่ สาระการเรยี นรู้วิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าเพิ่มเติม เคมี 3 ว 32222 ภาคเรยี นที่ 2/2564 ชั้นมธั ยมศกึ ษาปีที่ 5

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ 10 กรด - เบส เวลา 30 ช่วั โมง

เร่ืองการแตกตวั ของเบสอ่อน และความสัมพันธ์ของรอ้ ยละ การแตกตัวของกรด-เบส เวลา 3 ชว่ั โมง

ครูผู้สอน นางสาวนนั ทยิ า คำล้มิ

1. สาระการเรียนรูแ้ ละผลการเรยี นรู้

สาระท่ี 5 สาระเคมี

2. เขา้ ใจการเขยี นและการดุลสมการเคมี ปรมิ าณสัมพันธ์ในปฏกิ ิรยิ าเคมี อัตราการเกิด

ปฏิกิริยาเคมี สมดลุ ในปฏกิ ิริยาเคมี สมบัติและปฏิกริ ิยาของกรด-เบส ปฏกิ ิรยิ ารดี อกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า

รวมท้งั การนำความรูไ้ ปใชป้ ระโยชน์

ผลการเรียนรู้

1. คำนวณ และเปรยี บเทียบความสามารถในการแตกตัวหรือความแรงของกรดและเบส

2. สาระสำคญั /ความคดิ รวบยอด

กรดออ่ นแตกตวั เป็นไอออนได้นอ้ ย การแตกตวั ของกรดออ่ นเป็นการเปล่ยี นแปลงท่ผี ันกลับได้

ในสารละลายจึงมที ้ังโมเลกลุ ของกรดออ่ นและไอออนทเ่ี กิดจากการแตกตัว

เบสอ่อนแตกตัวเปน็ ไอออนไดน้ ้อย การแตกตัวของกรดเบสเป็นการเปล่ยี นแปลงทผ่ี นั กลบั ได้

ในสารละลายจงึ มีทง้ั โมเลกลุ ของเบสออ่ นและไอออนท่เี กิดจากการแตกตวั

3. จดุ ประสงค์การเรยี นรู้

3.1 ดา้ นความรู้ (K)

1. เปรยี บเทยี บความสามารถในการแตกตวั เป็นไอออนของเบส โดยพิจารณาจากค่าคงที่การ

แตกตวั ของเบสได้

2. คำนวณหาค่าคงทีก่ ารแตกตัวเป็นไอออนของกรดและเบสได้

3.2 ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการคิด (P)

1. ตรวจสอบความเข้มข้นของไอออนในสารละลาย เม่อื ทราบคา่ คงทก่ี ารแตกตวั ของเบสได้

3.3 ด้านคณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์ (A)

1. นักเรียนมีความสนใจ มีความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมายและสามารถทำงาน

ร่วมกบั ผู้อ่ืนได้

4. สาระการเรียนรู้
4.1 การแตกตวั ของเบสอ่อน และค่าคงทใ่ี นการแตกตัวของเบสอ่อน

5. สมรรถนะสำคญั ของผูเ้ รยี น
5.1 ความสามารถในการสื่อสาร
5.2 ความสามารถในการคิด
5.3 ความสามารถในการแกป้ ัญหา

6. คุณลักษณะอนั พึงประสงค์
6.1 มีวนิ ยั
6.2 ใฝเ่ รียนรู้
6.3 มงุ่ ม่ันในการทำงาน

7. กจิ กรรมการจดั การเรยี นรู้ (แบบสบื เสาะหาความรู้ (5E) เสรมิ ดว้ ยเทคนคิ การใช้เกมประกอบการสอน)
7.1 ข้นั สร้างความสนใจ (Engagement)
1. ครูถามคำถามนักเรียนว่า “การแตกตัวของกรดแก่และเบสแก่เป็นเช่นไร” แล้วให้

นักเรยี นร่วมกันตอบคำถาม จากน้ันครแู ละนักเรยี นรว่ มกันอภิปราย
(แนวคำตอบ : กรดแกแ่ ละเบสแก่เปน็ อิเลก็ โทรไลตแ์ ก่ ซึง่ แตกตัวเปน็ ไอออนได้ดีมาก

หรือแตกตัวไดห้ มด)
2. ครูและนักเรยี นรว่ มกนั ทบทวนความรู้เก่ียวกบั การแตกตวั ของกรดออ่ น โดยการแสดง

ตวั อย่างการคำนวณดงั น้ี

3. ครูตั้งคำถามกับนักเรียน ว่ามีการแตกตัวเหมือนหรือต่างกับกรดแก่-เบสแก่หรือไม่
อย่างไร โดยให้นกั เรียนร่วมกนั อภิปราย

7.2 ข้นั สำรวจและค้นหา (Exploration)
1. ครใู ห้นักเรยี นร่วมกันพิจารณาภาพดงั ตอ่ ไปน้ี

จากนั้นครูตั้งคำถาม จากการพิจารณาภาพแล้ว นักเรียนคิดว่ารูปภาพดังกล่าวส่ือ
ความหมายว่าอยา่ งไร

2. นักเรียนศึกษาเกี่ยวกับการแตกตัวของเบสอ่อน ตามรายละเอียดในหนังสือเรียน
รายวิชาเพิ่มเตมิ วทิ ยาศาสตร์ เคมี ม.5 เลม่ 4 หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี 10 เรอ่ื งกรด-เบส หน้า 24 จากนัน้ ครู
อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างค่าคงที่การแตกตัวของเบส (Kb) ของ NH3 กับความเข้มข้นของสารใน
สารละลาย ดังนี้

3. ครูให้นักเรียนพิจารณาค่า Kb แล้วเรียงลำดับความแรงของเบส โดยพิจารณาจาก
ตารางดงั น้ี

7.3 ข้ันอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation)
1. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายและลงข้อสรุปว่า “การแตกตัวของอ่อนจะแตกตัว

เป็นไอออนได้เพียงบางสว่ น และมีการนำไฟฟ้าไดน้ ้อยคล้ายกันกับกรดอ่อน และเบสที่แรงกว่าจะมคี ่า Kb
มากกวา่ ”

2. ครูยกตัวอย่างโจทยเ์ กี่ยวกับ การแตกตัวของเบสอ่อน โดยครูเขียนโจทย์และแสดงวิธี
ทำให้นกั เรียนดบู นกระดาน ดังนี้

เบสออ่ นเมทลิ เอมนี (CH3NH2) จำนวน 6.2 กรมั ในสารละลาย 250 ลูกบาศกเ์ ซนตเิ มตร
จะมไี ฮดรอกไซด์ไอออนเขม้ ข้นก่ีโมล/ลกู บาศก์เดซิเมตร (กำหนดให้ ค่า Kb ของCH3NH2 = 3.7 × 10-4)

วธิ ที ำ CH3NH2 หนกั 31 g คิดเป็น 1 mol
หนกั 6.2 g คิดเปน็ 6.2 = 0.2 mol

3.1

สารละลาย CH3NH2 250 cm3 มี CH3NH2 อยู่ 0.2 mol

สารละลาย CH3NH2 1000 cm3 มี CH3NH2 อยู่ 0.2x1000 = 0.8 mol
250
CH3NH2 (aq) + H2O (l) ⇌ CH3NH3+ (aq) +OH- (aq)

ความเข้มขน้ เรมิ่ ต้น 0.8 - - mol/dm3
ความเขม้ ข้น ณ ภาวะสมดุล 0.8 – x x x mol/dm3

อัตราสว่ น > 103 ดงั นั้น 0.8 – x มีคา่ ประมาณ 0.8



Kb = [CH3NH3+(OH−)]

[CH3NH2]

3.7 × 10-4 = (x)(x)

0.8

x2 = 2.96 × 10-4

x = 0.0172 mol/dm3

ดงั นั้น สารละลายมีไฮดรอกไซดไ์ อออนเขม้ ขน้ 0.017 โมล/ลกู บาศก์เดซิเมตร

3. ครูอธิบายเพมิ่ เตมิ เกย่ี วกับการแตกตวั ของกรด-เบส โดยการอธบิ ายจาก

Power point ร่วมกับแบบจำลองแสดงการแตกตัวของกรด-เบส เรื่องสารละลายกรดเบส จาก

https://phet.colorado.edu/th/simulations/acid-base-solutions ยกตวั อยา่ จากภาพดงั น้ี

7.4 ขัน้ ขยายความรู้ (Elaboration)
1. ครใู หน้ กั เรียนเลน่ เกม “การแตกตัวของกรด-เบส” จาก https://kahoot.it/ โดยคน

ที่ทำคะแนนได้อันดบั ที่ 1 จะได้คะแนนบวกเพิ่ม 3 คะแนน ,อันดับ 2 บวกคะแนนเพิ่ม 2 คะแนน ,อันดับ
3 บวกเพิม่ 1 คะแนน และคนท่ไี มไ่ ดอ้ ันดบั 1-3 แตถ่ ูกทุกข้อจะบวกเพิ่มคนละ 1 คะแนน

2. ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยคำตอบจากเกมการแตกตัวของเบส โดยอธิบายอย่าง
ละเอียด ให้นกั เรียนเข้าใจตรงกัน

3. ครูสุ่มนักเรียน 2-3 คน มาสรุปความรู้ที่ได้จากการเรียน เรื่อง การแตกตัวของเบส
อ่อน และความสมั พันธ์ของรอ้ ยละ การแตกตวั ของกรด-เบส

4. นักเรยี นทำแบบฝกึ หัด เร่อื ง การแตกตัวของเบสออ่ น สง่ เป็นการบ้านในคาบถัดไป

7.5 ขั้นประเมินผล (Evaluation)
1. ประเมินจากการทำแบบฝกึ หดั เร่อื ง การแตกตวั ของเบสอ่อน
2. ครูประเมินความร้เู กย่ี วกับการแตกตวั ของเบสอ่อน และความสมั พันธ์ของร้อยละ

การแตกตัวของกรด-เบส จากการเลน่ เกม การทำแบบฝึกหดั และการทดสอบ
3. ครปู ระเมนิ จากการทำกจิ กรรม การเล่นเกม และการสงั เกตพฤติกรรมในการรว่ มทำ

กิจกรรมร่วมกับเพื่อนในชั้นเรียน
8. สื่อและชน้ิ งาน

8.1 เกมการแตกตัวของกรด-เบส จาก https://kahoot.it/
8.2 Powerpont เรอื่ ง กรด-เบส
8.3 แบบฝกึ หดั เรอ่ื ง การแตกตวั ของเบสอ่อน
8.4 แบบจำลองแสดงการแตกตัวของกรด-เบส เร่ืองสารละลายกรดเบส จาก
https://phet.colorado.edu/th/simulations/acid-base-solutions
8.5 หนังสือเรียนรายวิชาวิทยาศาสตร์เพิ่มเติมเคมี เล่ม 4 สสวท. (ตามหลักสูตรแกนกลาง
การศกึ ษาขัน้ พื้นฐาน พ.ศ. 2551 ฉบบั ปรบั ปรุง พ.ศ. 2560)

9. การวัดและประเมินผล

จุดประสงค์ วธิ กี ารวัด/เคร่อื งมือวัด เกณฑก์ ารประเมนิ

1. ดา้ นความรู้ (K) -ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ
70 ขน้ึ ไป
1. เปรียบเทียบความสามารถในการ -การตรวจ -แบบฝึกหดั
-ได้คะแนนรอ้ ยละ
แตกตัวเปน็ ไอออนของเบส โดยพจิ ารณา แบบฝึกหัด 60 ขนึ้ ไป

จากค่าคงที่การแตกตัวของเบสได้

2. คำนวณหาค่าคงที่การแตกตัวเป็น -การเลม่ เกม - เกม kahoot

ไอออนของกรดและเบสได้

2. ดา้ นทักษะ/กระบวนการคิด (P) -แบบฝกึ หดั -ไดค้ ะแนนร้อยละ
1. ตรวจสอบความเข้มข้นของไอออน -ตรวจ 70 ขน้ึ ไป
ในสารละลาย เมื่อทราบค่าคงที่การแตก แบบฝึกหดั
-แบบประเมนิ -ไดค้ ะแนนในระดับ
ตัวของเบสได้ คุณลักษณะอนั 3 (ด)ี ข้ึนไป
พึงประสงค์
3. ดา้ นคณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์ (A)
1. นกั เรยี นมีความสนใจ มีความ -การสงั เกต

รบั ผิดชอบต่องานทไ่ี ดร้ ับมอบหมายและ
สามารถทำงานรว่ มกับผอู้ ่นื ได้



แบบฝกึ หัด เร่อื ง การแตกตัวของเบสอ่อน

1. สารละลาย BOH เข้มข้น 1.0 โมลต่อลิตร มีค่า Kb = 1.5 x 10-6
1.1 เขียนสมการการแตกตัวของ BOH

....................................................................................................................................................
1.2 ความเข้มข้นของไฮดรอกไซด์ไอออนมีค่าเท่าใด

....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................

1.3 ร้อยละการแตกตัวของ BOH มีค่าเท่าใด
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
2. สารละลายเมทิลเอมีน (CH3 NH2 ) 0.50 โมลต่อลติ ร จะมีความเขม้ ข้นของเมทลิ แอมโมเนียม
ไอออน (CH3 NH3+) เท่าใด และร้อยละการแตกตัวของเมทิลเอมีนเป็นเท่าใด
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
3. NaX แตกตัวให้ X- ในจำนวนโมลเท่ากัน ซึ่ง X- สามารถทำปฏกิ ริ ยิ ากับนำ้ ได้ดังสมการ

X- (aq) + H2 O(l) HX(aq) + OH- (aq) Kb = 1.0 x 10-4
สารละลาย NaX 2.0 โมลต่อลติ ร มีความเขม้ ข้นของไฮดรอกไซด์ไอออน (OH- ) เท่าใด
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................

ชอ่ื .............................................................................................ช้ัน..............เลขท่.ี ...................

แผนการจดั การเรยี นรทู้ ี่ 6

กลุ่มสาระการเรยี นรวู้ ิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

รายวชิ าเพม่ิ เติม เคมี 3 ว 32222 ภาคเรยี นที่ 2/2564 ช้นั มธั ยมศึกษาปีที่ 5

หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี 10 กรด - เบส เวลา 30 ชว่ั โมง

เรือ่ ง การแตกตวั ของน้ำ เวลา 2 ชัว่ โมง

ครผู ู้สอน นางสาวนนั ทิยา คำล้ิม

1. สาระการเรยี นร้แู ละผลการเรียนรู้

สาระที่ 5 สาระเคมี

2. เขา้ ใจการเขยี นและการดลุ สมการเคมี ปรมิ าณสัมพนั ธใ์ นปฏิกิริยาเคมี อตั ราการเกิด

ปฏกิ ิริยาเคมี สมดลุ ในปฏกิ ริ ยิ าเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด-เบส ปฏกิ ิริยารีดอกซแ์ ละเซลล์เคมีไฟฟ้า

รวมทง้ั การนำความรไู้ ปใชป้ ระโยชน์

ผลการเรียนรู้

1. คำนวณค่า pH ความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออนหรือไฮดรอกไซด์ไอออนของ

สารละลายกรดและเบส

2. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด

นำ้ บรสิ ุทธท์ิ อ่ี ุณหภมู ิ 25 องศาเซลเซียสแตกตัวใหไ้ ฮโดรเนียมไอออนและไฮดรอกไซด์ไอออน

ทม่ี ีความเข้มข้นเท่ากัน คือ 1.0x10-7 โมลตอ่ ลติ รโดยมีค่าคงท่ีการแตกตวั ของน้ำ เท่ากบั 1.0 x 10-14

3. จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้

3.1 ด้านความรู้ (K)

1. นักเรยี นสามารถอธบิ ายการแตกตัวของนำ้ และค่าคงที่การแตกตัวของน้ำได้

2. นกั เรยี นสามารถอธิบายความสมั พันธ์ของ Ka Kb และ Kw ได้

3.2 ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการคดิ (P)

1. นกั เรยี นสามารถคำนวณหาคา่ Ka Kb และ Kw โดยใช้ความสมั พนั ธ์ระหว่าง Ka Kb และ

Kw ได้

3.3 ดา้ นคณุ ลักษณะอันพงึ ประสงค์ (A)

1. นักเรียนมีความสนใจ มีความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมายและสามารถทำงาน

ร่วมกับผู้อนื่ ได้

4. สาระการเรียนรู้
4.1 การแตกตัวของนำ้
4.2 ความสมั พนั ธ์ระหวา่ ง Ka Kb และ Kw

5. สมรรถนะสำคัญของผู้เรยี น
5.1 ความสามารถในการสือ่ สาร
5.2 ความสามารถในการคิด
5.3 ความสามารถในการแกป้ ัญหา

6. คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์
6.1 มวี นิ ัย
6.2 ใฝเ่ รียนรู้
6.3 มุ่งมั่นในการทำงาน

7. กจิ กรรมการจดั การเรยี นรู้ (แบบสบื เสาะหาความรู้ (5E) เสรมิ ด้วยเทคนิคการใชเ้ กมประกอบการสอน)
7.1 ข้ันสรา้ งความสนใจ (Engagement)
1. ครูถามคำถามนักเรียนว่า “การแตกตัวของกรดแก่ เบสแก่ กรดอ่อนและเบสอ่อน

เป็นอยา่ งไร” แล้วให้นักเรียนร่วมกันตอบคำถาม จากนั้นครแู ละนักเรียนร่วมกันอภปิ ราย
(แนวคำตอบ : กรดแก่และเบสแกเ่ ป็นสารอเิ ล็กโทรไลต์แก่ ซ่งึ แตกตัวเป็นไอออนได้ดี

มาก หรือแตกตัวได้หมด ส่วนกรดอ่อนและเบสอ่อนเป็นสารอิเล็กโทรไลต์อ่อน ซึ่งแตกตัวเป็นไอออนได้
เพยี งบางส่วนเท่านั้น )

2. ครแู ละนกั เรียนร่วมกันทบทวนความรู้เก่ยี วกับการแตกตัวของกรดอ่อน โดยการเฉลย
แบบฝึกหดั ดงั ตัวอยา่ งการคำนวณดังน้ี

3. ครตู ้ังคำถามกับนกั เรียน ว่าพอนักเรยี นทราบการแตกตวั ของกรดแก่ เบสแก่ กรดอ่อน
และเบสออ่ นแล้ว นักเรียนคิดว่านำ้ สามารถแตกตัวไดห้ รือไม่ อยา่ งไร โดยให้นกั เรียนรว่ มกนั อภิปราย

7.2 ขน้ั สำรวจและค้นหา (Exploration)
1. นักเรียนแบ่งกลุ่ม 4- 6 คน (กลุ่มเดิม) ศึกษาความรู้เกี่ยวกับการแตกตัวของน้ำ และ

ค่าคงที่การแตกตัวของน้ำ และพิจารณาความสัมพันธ์ ระหว่าง Ka Kb และ Kw ตามรายละเอียดใน
หนงั สือเรียน รายวิชาเพ่มิ เติมวทิ ยาศาสตร์ เคมี ม.5 เลม่ 4 หน่วยการเรียนรทู้ ่ี 10 เรื่องกรด-เบส
หน้า 27 – 28 แล้วสรุปความรู้ลงในกระดาษชาร์ทท่ีครูแจกให้

2. ครูให้นักเรียนแตล่ ะกลุ่มออกมานำเสนอหวั ขอ้ ที่กำหนดให้ โดยจะสุ่มตัวแทน กลุ่มละ
2 คน ออกมานำเสนอตามหัวข้อดังน้ี

- การแตกตวั ของนำ้
- ค่าคงท่กี ารแตกตวั ของน้ำ
- ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งคา่ Ka Kb และ Kw
- ตารางคา่ คงทก่ี ารแตกตัวของคกู่ รด-เบส
- สรปุ องคค์ วามรขู้ องแต่ละกลมุ่

7.3 ขน้ั อธิบายและลงข้อสรุป (Explanation)
1. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายและลงข้อสรุปเกี่ยวกับการแตกตัวของน้ำ และ

ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ ง Ka Kb และ Kw
2. ครูอธิบาย เกี่ยวกับการแตกตัวขอองน้ำ และยกตัวอย่างโจทย์เกี่ยวกับความสัมพันธ์

ระหวา่ ง Ka Kb และ Kw โดยครเู ขยี นโจทย์และแสดงวิธีทำให้นักเรียนดบู นกระดาน ดงั น้ี

3. ครูอธบิ ายเพิ่มเติม เก่ยี วกับการแตกตวั ของนำ้ โดยการอธบิ ายจาก
Power point ร่วมกับแบบจำลองแสดงการแตกตัวของกรด-เบส เรื่องสารละลายกรดเบส จาก
https://phet.colorado.edu/th/simulations/acid-base-solutions ยกตวั อยา่ จากภาพดงั น้ี

4. ครอู ธิบายเพม่ิ เติมในส่วนทีน่ ักเรยี นยังไม่เขา้ ใจ จาก PowerPoint เรื่อง กรด-เบส จน
นักเรียนมคี วามเขา้ ใจตรงกัน

7.4 ขนั้ ขยายความรู้ (Elaboration)
1. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเล่นเกม “การแตกตัวของน้ำและความสัมพันธ์ระหว่างค่า Ka

Kb และ Kw” ซึ่งกติกามีอยู่วา่ ให้นักเรียนแตล่ ะกลุ่มน่ังเป็นแถว แล้ววางโจทยอ์ ย่ทู ี่คนหนา้ สุด จากนั้นครูกด
กร่ิงแสดงสัญญาณว่าเริ่มทำไดใ้ หค้ นที่อยู่หน้าสุดทำจากนั้นครูจะให้เวลาทำคนละ 30 วินาที พอหมดเวลา
ครูจะกดกริ่ง แล้วคนหนา้ สุด ต้องไปต่อแถวใหม่และคนที่ 2 มาทำโจทย์ข้อต่อไป เล่นวนแบบนี้ไปเรื่อย ๆ
จนทำครบทุกข้อ โดยกลุ่มที่ทำถูกและเสร็จก่อนจะได้คะแนนได้อันดับที่ 1 จะได้คะแนนบวกเพิ่ม 3
คะแนน ,อนั ดบั 2 บวกคะแนนเพมิ่ 2 คะแนน ,อันดบั 3 บวกเพิม่ 1 คะแนน และคนท่ีไม่ได้อนั ดับ1-3 แต่
ถกู ทกุ ข้อจะบวกเพ่มิ คนละ 1 คะแนน

2. ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยคำตอบจากเกม โดยอธิบายอย่างละเอียด ให้นักเรียน
เข้าใจตรงกนั

3. ครูสมุ่ นักเรยี น 2-3 คน มาสรปุ ความรทู้ ีไ่ ด้จากการเรียน เรอ่ื ง การแตกตัวของน้ำและ
ความสัมพันธร์ ะหว่างคา่ Ka Kb และ Kw

4. นักเรียนทำแบบฝึกหดั เรือ่ ง การแตกตัวของน้ำและความสมั พันธ์ระหว่างคา่ Ka Kb และ
Kw ส่งเป็นการบา้ นในคาบถัดไป

7.5 ข้นั ประเมินผล (Evaluation)
1. ประเมนิ จากการทำแบบฝึกหัด เร่ือง การแตกตวั ของน้ำและความสัมพนั ธร์ ะหวา่ ง

ค่า Ka Kb และ Kw
2. ครูประเมนิ ความรู้เกยี่ วกับการแตกตวั ของน้ำและความสมั พนั ธ์ระหว่างค่า Ka Kb และ

Kw จากการเล่นเกม การทำแบบฝกึ หัด และการทดสอบ
3. ครูประเมนิ จากการทำกิจกรรม การเล่นเกม และการสงั เกตพฤติกรรมในการรว่ มทำ

กจิ กรรมรว่ มกับเพื่อนในชน้ั เรียน
8. สือ่ และชน้ิ งาน

8.1 เกมการแตกตวั ของนำ้ และความสัมพนั ธ์ระหว่างค่า Ka Kb และ Kw
8.2 Powerpont เรอ่ื ง กรด-เบส
8.3 แบบฝกึ หดั เรื่อง การแตกตัวของน้ำและความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งค่า Ka Kb และ Kw
8.4 แบบจำลองแสดงการแตกตัวของน้ำ เรือ่ งสารละลายกรดเบส จาก
https://phet.colorado.edu/th/simulations/acid-base-solutions

8.5 หนังสือเรียนรายวิชาวิทยาศาสตร์เพิ่มเติมเคมี เล่ม 4 สสวท. (ตามหลักสูตรแกนกลาง
การศกึ ษาข้ันพ้ืนฐาน พ.ศ. 2551 ฉบบั ปรับปรงุ พ.ศ. 2560)

9. การวดั และประเมนิ ผล

จุดประสงค์ วธิ กี ารวดั /เครื่องมือวัด เกณฑก์ ารประเมนิ

1. ด้านความรู้ (K) -ได้คะแนนร้อยละ
70 ขึ้นไป
1. เปรียบเทียบความสามารถในการ -การตรวจ -แบบฝกึ หดั
-ไดค้ ะแนนร้อยละ
แตกตวั เป็นไอออนของเบส โดยพิจารณา แบบฝึกหัด 60 ข้ึนไป

จากค่าคงทีก่ ารแตกตวั ของเบสได้

2. คำนวณหาค่าคงที่การแตกตัวเป็น -การเลม่ เกม - เกม kahoot

ไอออนของกรดและเบสได้

2. ดา้ นทกั ษะ/กระบวนการคิด (P) -แบบฝึกหัด -ได้คะแนนร้อยละ
1. ตรวจสอบความเข้มข้นของไอออน -ตรวจ 70 ข้ึนไป
ในสารละลาย เมื่อทราบค่าคงที่การแตก แบบฝกึ หัด
-แบบประเมนิ -ไดค้ ะแนนในระดบั
ตวั ของเบสได้ คุณลักษณะอนั 3 (ด)ี ข้ึนไป
พึงประสงค์
3. ด้านคณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค์ (A)
1. นกั เรยี นมีความสนใจ มคี วาม -การสังเกต

รับผิดชอบตอ่ งานทไ่ี ด้รบั มอบหมายและ
สามารถทำงานร่วมกบั ผู้อ่ืนได้



ขอ้ คำถามในเกม

1) ทอ่ี ุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส คา่ คงที่การแตกตวั ของน้ำมคี ่าเท่าใด

(แนวคำตอบ :1.0 x 10-14)

2) จงระบสุ ตู รค่าคงทีก่ ารแตกตัวของนำ้ มีว่าอยา่ งไร

(แนวคำตอบ : Kw =Ka x Kb)
3) จงเขยี นสมการ การแตกตัวของนำ้

(แนวคำตอบ : Kw =Ka x Kb )

4) คา่ ของ เทา่ ไร

(แนวคำตอบ :1.0 x 10-7)

5)

(แนวคำตอบ :2.0 x 10-5)

6) มีค่าเท่าไร

(แนวคำตอบ :5.0 x 10-9)

7)
8)
9)
10)

แบบฝกึ หัด เรื่อง การแตกตัวของน้ำ

1. จงเขียนสมการการแตกตัวของน้ำ (H2O)
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................

2. จงเขียนค่าคงทกี่ ารแตกตัวของน้ำ (H2O)
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................

3. สารละลายกรดอ่อน HY มีค่า Ka = 2.0 x 10-6 จงระบุคู่เบสของกรด HY และค่า Kb ของ
เบสนี้ เปน็ เท่าใด
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................

4. สารละลายเบสอ่อนชนดิ หนึ่งมีค่า Kb = 5.0 x 10-10 จงคำนวณค่า Ka ของคู่กรด
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................

ชอ่ื .............................................................................................ช้ัน..............เลขท่.ี ...................

แผนการจัดการเรยี นรทู้ ี่ 7

กล่มุ สาระการเรียนรวู้ ิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

รายวชิ าเพ่มิ เติม เคมี 3 ว 32222 ภาคเรยี นท่ี 2/2564 ช้นั มัธยมศกึ ษาปีท่ี 5

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี 10 กรด - เบส เวลา 30 ชวั่ โมง

เรื่อง สมบตั กิ รด-เบสของเกลือ เวลา 2 ชั่วโมง

ครูผ้สู อน นางสาวนนั ทยิ า คำลิม้

1. สาระการเรียนรแู้ ละผลการเรียนรู้

สาระท่ี 5 สาระเคมี

2. เขา้ ใจการเขยี นและการดลุ สมการเคมี ปรมิ าณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อตั ราการเกดิ

ปฏกิ ิริยาเคมี สมดุลในปฏกิ ริ ิยาเคมี สมบัตแิ ละปฏิกริ ิยาของกรด-เบส ปฏกิ ริ ิยารดี อกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า

รวมทง้ั การนำความรู้ไปใชป้ ระโยชน์

ผลการเรียนรู้

1. เขยี นปฏกิ ริ ยิ าไฮโดรลิซสิ ของเกลือ และระบุความเป็นกรด-เบสของสารละลายเกลือ

2. สาระสำคญั /ความคดิ รวบยอด

การแตกตัวของกรดแก่และเบสแก่ เม่อื สารละลายมี H3O+ และไอออนลบ สว่ นสารละลายเบสมี

ไอออนบวก และ OH- ปฏกิ ิริยาระหว่างกรดและเบสจงึ เป็นปฏิกิริยาการถา่ ยโอน H+ ระหวา่ ง H3O+ กับ

OH- เรียกวา่ ปฏกิ ิรยิ าสะเทิน ซ่งึ ไดผ้ ลิตภณั ฑเ์ ป็นเกลือกับนำ้

ปฏิกิรยิ าระหว่างกรดหรือเบสกบั สารบางชนิด เมื่อกรดกับเบสจะทำปฏิกริ ิยากันได้แล้ว กรดหรือ

เบสยังสามารถทำฏิกิรยิ ากับสารประเภทอน่ื ได้อกี หลายชนิด

ปฏิกิรยิ าไฮโดรลิซิส เปน็ ปฏิกิริยาทีเ่ กิดจากไอออนบวกหรือไอออนลบของเกลือทำปฏิกิริยากับน้ำ

ไดผ้ ลิตภณั ฑเ์ ป็น H3O+ หรือ OH-

3. จดุ ประสงค์การเรียนรู้

3.1 ดา้ นความรู้ (K)

1. อธบิ ายความหมายของปฏิกริ ิยาสะเทิน ปฏกิ ิริยาไฮโดรลซิ ิส พรอ้ มทัง้ เขยี นสมการได้

2. บอกได้ว่าเกลอื ชนิดใดเกดิ ปฏิกริ ิยาไฮโดรลซิ ิส พร้อมทง้ั บอกสมบัตคิ วามเป็นกรด-เบสของ

สารละลายเกลือชนดิ นั้นได้

3.2 ดา้ นทักษะ/กระบวนการคิด (P)

1. ทดลองเพ่อื ศกึ ษาการวัด pH ของสารละลายเกลอื โดยใช้ยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอรไ์ ด้

3.3 ด้านคณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์ (A)
1. นักเรียนมีความสนใจ มีความรับผิดชอบต่องานที่ได้รับมอบหมายและสามารถทำงาน

ร่วมกับผ้อู ืน่ ได้
4. สาระการเรยี นรู้

4.1 สมบตั ิกรด-เบสของเกลือ
5. สมรรถนะสำคัญของผ้เู รียน

5.1 ความสามารถในการสอื่ สาร
5.2 ความสามารถในการคิด
5.3 ความสามารถในการแกป้ ัญหา
6. คณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์
6.1 มวี ินยั
6.2 ใฝ่เรยี นรู้
6.3 มุ่งม่นั ในการทำงาน
7. กจิ กรรมการจดั การเรยี นรู้ (แบบสบื เสาะหาความรู้ (5E) เสรมิ ดว้ ยเทคนคิ การใช้เกมประกอบการสอน)
7.1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement)

1. ครทู บทวนความรู้เกีย่ วกับการแตกตวั ของกรด เบส และนำ้ ว่ามีความเหมือน-ต่างกัน
อยา่ งไร และมคี วามสัมพนั ธก์ ันอยา่ งไร โดยใหน้ ักเรยี นอภิปรายร่วมกนั

2. ครเู ฉลยแบบฝกึ หดั จากคาบเรยี นที่แลว้ ดงั น้ี

3. ครูและนักเรียนร่วมกันทบทวนความรู้เกี่ยวกบั ปฏิกริ ยิ าไฮโดรไลซิสว่า “กรดและเบส
สามารถทำปฏกิ ิรยิ ากบั สารอื่น แล้วเกดิ เกลอื ตามชนดิ ของกรดและเบส หรือสารตง้ั ตน้ ทีเ่ ข้าทำปฏิกิรยิ ากัน

ได้ ซึ่งเกลือที่เกิดขึ้นอาจจะเป็นเกลือที่ไม่ละลายน้ำก็ได้ หรือเป็นเกลือที่สามารถละลาย น้ำได้” แล้ว

อภิปรายถึงความเกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาของกรดหรือเบสกับสารบางชนิดกับปฏิกิริยา

ไฮโดรไลซิส เพือ่ นำเขา้ สู่เรื่องปฏิกิริยา

7.2 ขั้นสำรวจและค้นหา (Exploration)

1. นักเรียนแบ่งกลุ่ม 4- 6 คน (กลุ่มเดิม) ศึกษาความรู้เกี่ยวกับสมบัติกรด-เบสของเกลือ

ตามรายละเอียดในหนงั สอื เรยี น รายวชิ าเพ่มิ เตมิ วิทยาศาสตร์ เคมี ม.5 เล่ม 4 หน่วยการเรยี นรู้ท่ี 10 เรื่อง

กรด-เบส หนา้ 30-32 แลว้ ศกึ ษาวิเคราะห์การทดลองจากคลปิ วดิ โี อ เรื่อง สมบตั กิ รด-เบสของเกลือ จาก

เว็บไซต์ https://youtu.be/DmnjhInNYD4 แลว้ สรปุ ความรลู้ งในบันทึกการทดลองท่ีครูแจกให้

2. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอ โดยจะสุ่มตัวแทน กลุ่มละ 2 คน ออกมา

นำเสนอหนา้ ชั้นเรยี น

7.3 ขัน้ อธิบายและลงข้อสรุป (Explanation)

1. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายและหาข้อสรุปจากการปฏิบัติการทดลอง โดยใช้แนว

คำถาม ดังน้ี

1) เกลือท่ีไดจ้ ากการทดลองแต่ละชนิดมีคา่ pH เทา่ กันหรอื ไม่

(แนวคำตอบ : ไมเ่ ทา่ กนั )

2) เกลือทไ่ี ด้จากการทดลองแตล่ ะชนิดมสี มบตั ิความเปน็ กรด-เบสอยา่ งไร

(แนวคำตอบ : NaCl มีสมบัติเป็นกลาง NH4Cl มีสมบัติเป็นกรด และ CH3COONa มี

สมบัติเป็นเบส)

2. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปผลจากการทำการทดลอง ซึ่งได้ข้อสรุปว่า “เกลือที่ละลาย

นำ้ ไดอ้ าจมสี มบัตเิ ปน็ กรด เบส หรือกลางก็ได้ ข้นึ อยกู่ บั ไอออนบวกและไอออนลบทท่ี ำปฏกิ ริ ิยากนั ”

3. ครูต้ังคำถามให้นักเรียนรว่ มกันอภปิ ราย เรอื่ ง ปฏิกริ ิยาไฮโดรลซิ ิส ดงั น้ี

1) ไอออนใดในสารประกอบเกลือ Na2CO3 KNO3 (NH4)3PO4 และ NH4Cl สามารถ
เกิดปฏิกริ ิยาไฮโดรลซิ ิสได้

(แนวคำตอบ : Na2CO3 = CO32- KNO3 = ไมม่ ี

(NH4)3PO4 = NH4+ และ PO43- NH4Cl = NH4+)
2) เมื่อเกลือ KI Na2S และ Al2(SO4)3 ละลายในน้ำ สารละลายที่ได้จะมีสมบัติเป็น

กรด เบส หรอื กลาง

(แนวคำตอบ : KI เมื่อละลายน้ำ สารละลายจะมสี มบตั เิ ป็นกลาง

Na2S เมื่อละลายนำ้ สารละลายจะมีสมบัติเป็นเบส

Al2(SO4)3 เมอื่ ละลายนำ้ สารละลายจะมีสมบัตเิ ปน็ กรด)
4. ครูยกตัวอย่างโจทย์เกี่ยวกับ ปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส โดยครูเขียนโจทย์และแสดงวิธีทำให้
นักเรียนดูบนกระดาน ดงั น้ี
เมอื่ นำเกลือ KNO3 NH4Cl NaF NH4NO2 และ NH4CN มาละลายในน้ำ เกลือชนิดใดจะ
เกิดปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส ถ้าเกิดแล้วสารละลายเกลือเหล่านี้มีสมบัติเป็นกรด เบส หรือกลาง พร้อมเขียน
สมการแสดงปฏิกริ ิยาไฮโดรลิซิสทีเ่ กิดขึน้
วิธีทำ KNO3 ไม่เกิดปฏิกิริยาไฮโดรลิซสิ เพราะ K+ และ NO3- มาจากเบสแก่และกรดแก่
ตามลำดับ

NH4Cl เกดิ ปฏิกิริยาไฮโดรลิซสิ ได้ สารละลายท่ีมสี มบัติเป็นกรด ดงั สมการ
H2O

NH4Cl (aq) → NH4+ (aq) + Cl- (aq)

NH4+ (aq) + H2O (l) ⇌ NH3 (aq) + H3O+ (aq)
NaF เกดิ ปฏิกริ ิยาไฮโดรลซิ สิ ได้ สารละลายท่มี ีสมบตั เิ ปน็ เบส ดังสมการ

H2O

NaF (aq) → Na+ (aq) + F- (aq)

F- (aq) + H2O (l) ⇌ HF (aq) + OH- (aq)
NH4NO2 เกิดปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสได้ สารละลายที่มีสมบัติเป็นกรด เนื่องจากค่า Kb ของ
สารละลาย NO2- มีค่าน้อยกว่า Ka ของสารละลาย NH4+ ในสารละลายมี H3O+ มากกว่า OH- จึงมีสมบัติ
กรด เขยี นสมการแสดงปฏิกริ ิยาได้ ดังสมการ

H2O

NH4NO2 (aq) → NH4+ (aq) + NO2- (aq)

NH4+ (aq) + H2O (l) ⇌ NH3 (aq) + H3O+ (aq) …. Ka = 5.6 × 10-10

NO2- (aq) + H2O (l) ⇌ HNO2 (aq) + OH- (aq) …. Kb = 2.2 × 10-11
NH4CN เกิดปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสได้ สารละลายที่มีสมบัติเป็นเบส เนื่องจากค่า Ka ของ
สารละลาย NH4+ มคี ่านอ้ ยกวา่ Kb ของสารละลาย NO2- ในสารละลายมี OH- มากกว่า H3O+ จึงมสี มบัติ
เบสเขยี นสมการแสดงปฏิกริ ยิ าได้ ดังสมการ

H2O

NH4CN (aq) → NH4+ (aq) + CN- (aq)

NH4+ (aq) + H2O (l) ⇌ NH3 (aq) + H3O+ (aq) …. Ka = 5.6 × 10-10
CN- (aq) + H2O (l) ⇌ HCN (aq) + OH- (aq) …. Kb = 2.0 × 10-5)
5. นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายเพื่อหาข้อสรุปเกี่ยวกับปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส ซึ่งได้ข้อ
สรุปว่า “เกลือที่เกิดจากไอออนของกรดแก่กับไอออนของเบสแก่จะไม่ทำปฏิกิริยากับน้ำ จึงไม่
เกิดปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส ส่วนเกลือที่เกิดจากไอออนของกรดอ่อนหรือเบสอ่อนจะทำปฏิกิริยากับน้ำ จึง
เกดิ ปฏกิ ิรยิ าไฮโดรลิซสิ ”
4. ครอู ธบิ ายเพ่ิมเตมิ ในสว่ นที่นกั เรียนยงั ไมเ่ ข้าใจ จาก PowerPoint เรอื่ ง กรด-เบส จน
นกั เรียนมีความเขา้ ใจตรงกนั
7.4 ขัน้ ขยายความรู้ (Elaboration)
1. ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเล่นเกม “สมบัติกรด-เบสของเกลือ” ซึ่งกติกามีอยู่ว่าให้
นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนมารับกระดาษที่ใช้ตอบคำถามในการเล่นเกม โดยให้แต่ละกลุ่มร่วมกันหา
คำตอบจากสารประกอบที่ครูกำหนดให้บนกระดานว่าไอออนใดสามารถเกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซิสได้ และ
ระบุความเป็นกรด-เบสของสารละลาย ซึ่งถ้ากลุ่มใดสามารถระบุได้มากที่สุดและมีความถูกต้องจะได้
คะแนนได้อันดับที่ 1 จะได้คะแนนบวกเพิ่ม 3 คะแนน ,อันดับ 2 บวกคะแนนเพิ่ม 2 คะแนน ,อันดับ 3
บวกเพิ่ม 1 คะแนน ถ้าถูกทุกข้อจะบวกเพิ่มกลุ่มละ 1 คะแนน และถ้าตอบผิดจะหักคะแนนจากข้อที่ถูก
0.5 คะแนน
2. ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยคำตอบจากเกม โดยอธิบายอย่างละเอียด ให้นักเรียน
เข้าใจตรงกนั
3. ครูสุ่มนักเรียน 2-3 คน มาสรุปความรู้ที่ได้จากการเรียน เรื่อง สมบัติกรด-เบสของ
เกลือ
4. นกั เรียนทำแบบฝกึ หดั เรอื่ ง สมบตั กิ รด-เบสของเกลอื

7.5 ขัน้ ประเมินผล (Evaluation)
1. ประเมนิ จากการทำแบบฝึกหัด เรอ่ื ง สมบัติกรด-เบสของเกลอื
2. ครูประเมนิ ความรู้เกีย่ วกับสมบตั ิกรด-เบสของเกลือ จากการเล่นเกม การทำ

แบบฝึกหัด และการทดสอบ
3. ครปู ระเมินจากการทำกิจกรรม การเลน่ เกม และการสงั เกตพฤติกรรมในการร่วมทำ

กจิ กรรมรว่ มกับเพ่ือนในชนั้ เรียน

8. ส่ือและช้นิ งาน
8.1 เกมสมบัตกิ รด-เบสของเกลอื
8.2 Powerpont เรอื่ ง กรด-เบส
8.3 แบบฝกึ หดั เร่ือง ปฏกิ ริ ยิ าไฮโดรไลซิส
8.4 คลิปวดิ ีโอการทดลอง เรอื่ ง สมบตั ิกรด-เบสของเกลอื จากเว็บไซต์

https://youtu.be/DmnjhInNYD4
8.5 หนังสือเรียนรายวิชาวิทยาศาสตร์เพิ่มเติมเคมี เล่ม 4 สสวท. (ตามหลักสูตรแกนกลาง

การศึกษาขนั้ พน้ื ฐาน พ.ศ. 2551 ฉบบั ปรบั ปรุง พ.ศ. 2560)
9. การวดั และประเมนิ ผล

จุดประสงค์ วธิ กี ารวัด/เครอ่ื งมือวดั เกณฑก์ ารประเมิน
-ได้คะแนนรอ้ ยละ
1. ดา้ นความรู้ (K) 70 ขึ้นไป
-ได้คะแนนรอ้ ยละ
1. อธิบายความหมายของปฏิกิริยา -การตรวจ -แบบฝกึ หดั 60 ขึน้ ไป

สะเทิน ปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส พร้อมท้ัง แบบฝึกหดั -ไดค้ ะแนนรอ้ ยละ
70 ขึน้ ไป
เขียนสมการได้
-ไดค้ ะแนนในระดับ
2. บ อ ก ไ ด ้ ว ่ า เ ก ล ื อ ช น ิ ด ใ ด -การเล่มเกม - เกมสมบัติ 3 (ดี) ขึ้นไป
เกิดปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส พร้อมทั้งบอก กรด-เบสของ
สมบัตคิ วามเป็นกรด-เบสของสารละลาย เกลอื
เกลอื ชนดิ น้ันได้

2. ดา้ นทักษะ/กระบวนการคดิ (P)

1. ทดลองเพื่อศึกษาการวัด pH ของ -ตรวจ -แบบฝกึ หดั

สารละลายเกลือโดยใช้ยูนิเวอร์ซัลอินดิ แบบฝกึ หัด

เคเตอรไ์ ด้

3. ดา้ นคุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์ (A)

1. นกั เรียนมีความสนใจ มคี วาม -การสงั เกต -แบบประเมนิ

รับผดิ ชอบต่องานทไี่ ดร้ บั มอบหมายและ คุณลักษณะอัน

สามารถทำงานร่วมกับผู้อน่ื ได้ พึงประสงค์



แบบฝึกหัด เร่ือง ปฏกิ ริ ิยาไฮโดรไลซสิ

คำชแี้ จง : ตอบคำถามเกี่ยวกับปฏกิ ริ ยิ าไฮโดรไลซสิ
1. จงอธบิ ายเกี่ยวกับปฏกิ ิรยิ าไฮโดรลิซสิ

2. จงเขียนสมการแสดงการเกดิ ปฏกิ ิริยาไฮโดรลซิ สิ ของเกลือที่กำหนดให้ต่อไปนี้
1) NH4Cl

2) CH3COOK

3) KNO3

ชอื่ .............................................................................................ช้ัน..............เลขท่.ี ...................

บนั ทกึ ผลการทดลอง

สารละลาย สีของยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์ pH ของสารละลาย ความเปน็ กรด-เบส
ในสารละลาย ของสารละลาย

NaCl

NH4Cl
CH3COONa

สรุปและอภปิ รายผลการทดลอง

....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................... .....................................
....................................................................................................................................................................................

คำถามท้ายการทดลอง

1. สารละลายของเกลอื ทั้ง 3 ชนิด มสี มบตั คิ วามเป็นกรด-เบสอยา่ งไร

...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ...................................
......................................................................................................................................... .......................
...................................................................................................................................................................................

ตัวอยา่ งสารประกอบท่ใี ชใ้ นเกม

(NH4 ) 3PO4 CH3 COOLi Na2 CO3

NaClO4 KNO3

KCN CaCl2 K2 CO3

LiCN NH4 NO3

(NH4 )3PO4 CH3 COOLi NH4Cl

Na2PO3 NaCl