แผนการจัดการเรียนรู้วิชาเขียนแบบเทคนิคเบื้องต้

แผนการสอน/การจดั การเรยี นร้แู บบมงุ่ เน้นสมรรถนะอาชพี
และบรู ณาการตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง

รหสั วิชา 20100-1001 วิชา เขียนแบบเทคนคิ เบ้อื งตน้
หลักสตู ร ประกาศนยี บัตรวิชาชีพ ปี พ.ศ. 2562
ประเภทวชิ า อุตสาหกรรม

จัดทาโดย

นายเจษฎา คาภาพันธ์
ตาแหน่ง พนักงานราชการ
แผนกวชิ าชา่ งกลโรงงาน

ภาคเรียนที่ 1 ปกี ารศึกษา 2563
ฝ่ายวชิ าการ วทิ ยาลยั เทคนคิ สวา่ งแดนดิน
สานกั งานคณะกรรมการการอาชวี ศึกษา

แบบคาขออนุมตั ิใช้แผนการสอน/แผนการจดั การเรยี นรู้
มงุ่ เนน้ สมรรถนะอาฃพี และบรู ณาการตามหลักปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี ง

รหสั 20001-1001 4(2) วชิ าเขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น

ลงช่ือ.................................

(นายเจษฎา คาภาพันธ์)

ตาแหน่งพนักงานราชการ

ผตู้ รวจสอบแผนการจัดการเรียนรู้

หวั หนา้ แผนกวชิ าช่างกลโรงงาน หัวหน้างานพัฒนาหลกั สูตรฯ

ลงชอ่ื ............................................... ลงช่อื ...............................................

(นายสุรัตน์ โคตรปัญญา) (นายคุมดวง พรมอนิ ทร์)

หวั หน้าแผนกวิชาชา่ งกลโรงงาน หัวหน้างานพฒั นาหลกั สตู รฯ

ความเหน็ รองผู้อานวยการฝ่ายวิชาการ
...............................................

ลงชอ่ื ……………………………………...
(นายทินกร พรหมอนิ ทร์)
รองผอู้ านวยการฝ่ายวชิ าการ

ความเห็นผ้อู านวยการวิทยาลยั การอาชพี สวา่ งแดนดนิ
……………………………………………..
อนุมัติ ไม่อนมุ ัติ เพราะ..................................

ง

ลงชื่อ............................................
(นางวรรณภา พ่วงกลุ )

ผอู้ านวยการวิทยาลัยการอาชพี สวา่ งแดนดิน

คำนำ

ตามท่ีข้าพเจ้านายเจษฎา คาภาพันธ์ ได้รับผิดชอบปฏิบัติหน้าท่ีการสอน นักเรียนในระดับ
ประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช) จานวน 4 รายวิชา จึงจัดทาแผนการสอน/การจัดการเรียนรู้แบบมุ่งเน้น
สมรรถนะอาชีพและบูรณาการตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ในรายวิชาเขียนแบบเทคนิคเบื้องต้น
รหัสวิชา 20100-1001 เรียบเรียงขึ้นเพื่อใช้ประกอบการสอนท่ีเน้นผู้เรียนเป็นสาคัญตามหลักสูตร
ประกาศนียบัตรวชิ าชีพ พทุ ธศักราช 2562 ของสานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
เนื้อหาประกอบไปด้วย …. หน่วยการเรียนรู้ ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างยิ่งว่าเอกสารประกอบการสอนน้ีจะเกิด
ประโยชน์สูงสดุ แกผ่ ้สู นใจและครูผสู้ อนทีส่ อนเนือ้ หาในรายวชิ านี้

ลงชอื่ ...................................................
(นายเจษฎา คาภาพนั ธ์)

ลกั ษณะรายวชิ า

( Course Description )
หลกั สูตร : สูตรประกาศนียบัตรวชิ าชีพ สารพดั ช่างสมทุ รปราการ

วชิ าพนื้ ฐานหลกั สูตรประกาศนียบตั รวชิ าชีพ สาขาช่างยนต์
ภาคการศึกษาท่ี 2 ช้ันปี ที่ 1 ปี การศึกษา 2545

1. รหัสและชื่อวชิ า
2100-1001 เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้

2. พนื้ ฐาน
จบมธั ยมศึกษาปี ที่ 3 หรือเทียบเท่า

3. คาอธิบายรายวชิ า
ศึกษาและปฏิบตั ิเกี่ยวกบั หลกั การเขียนแบบเทคนิคเบ้ือง ตน้ การใชแ้ ละการบารุงรักษาเคร่ืองมือ

เขียนแบบ มาตร ฐานงานเขียนแบบเทคนิค เส้น ตวั เลข ตวั อกั ษร การ สร้างรูปเลขาคณิต การกาหนดขนาด
ของมิติ มาตรส่วน หลกั การฉายภาพมุมท่ี 1 และมุมที่ 3 ภาพ 3 มิติ ภาพสเกตซ์ ภาพตดั และสัญลกั ษณ์
เบ้ืองตน้ ในงานอุตสาหกรรม

4. วตั ถุประสงค์รายวชิ า
4.1 เพอื่ ใหม้ ีความเขา้ ใจหลกั การเขียนแบบเทคนิค การใชเ้ ครื่องมือ อุปกรณ์เขียนแบบ
4.2 เพอื่ ใหม้ ีความสามารถในการอา่ นแบบ และเขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ เกี่ยวกบั รูปภาพฉาย ภาพ
ตดั และภาพ 3 มิติ ตามมาตรฐานเขียนแบบ เทคนิค
4.3 เพือ่ ใหม้ ิกิจนิสัยในการทางาน ดว้ ยความละเอียดรอบคอบ เป็นระเบียบ สะอาด ตรงต่อเวลา และ
มีความรับผดิ ชอบ

5. เวลาในการศึกษา
เรียน สปั ดาห์ละ 4 คาบ แบ่งเป็น ทฤษฏี 1 คาบ และ ปฏิบตั ิ 3 คาบ เรียนตลอด 20 สปั ดาห์

คิดเป็นคาบเรียนท้งั หมด 80 คาบ ในสปั ดาห์ท่ี 20 เป็นการสอบปลายภาค

6. ตาราประกอบการเรียน
นริศ ศรีเมฆ “ เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ “ จดั พมิ พโ์ ดยสานกั พิมพเ์ อมพนั ธ์ จากดั
คะนึง คาพฒุ และคณะ “ เขียนแบบเทคนิค 1 “ บริษทั ศูนยบ์ ริการศึกษาพนั ธ์ จากดั
คะนึง คาพุฒ และคณะ “ เขียนแบบเทคนิค 2 “ บริษทั ศูนยบ์ ริการศึกษาพนั ธ์ จากดั

คู่มอื วชิ าโดยสังเขป

( Course Outline )
หลกั สูตร : สูตรประกาศนียบตั รวชิ าชีพ สารพดั ช่างสมุทรปราการ

วชิ าพนื้ ฐานหลกั สูตรประกาศนียบัตรวชิ าชีพ สาขาช่างยนต์
ภาคการศึกษาที่ 2 ช้ันปี ที่ 1 ปี การศึกษา 2545

1. รหสั และช่ือวชิ า
2100-1001 เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้

2. พนื้ ฐาน
จบมธั ยมศึกษาปี ที่ 3 หรือเทียบเท่า

3. คาอธิบายรายวชิ า
ศึกษาและปฏิบตั ิเกี่ยวกบั หลกั การเขียนแบบเทคนิคเบ้ือง ตน้ การใชแ้ ละการบารุงรักษาเครื่องมือ

เขียนแบบ มาตร ฐานงานเขียนแบบเทคนิค เส้น ตวั เลข ตวั อกั ษร การ สร้างรูปเลขาคณิต การกาหนดขนาด
ของมิติ มาตรส่วน หลกั การฉายภาพมุมท่ี 1 และมุมท่ี 3 ภาพ 3 มิติ ภาพสเกตซ์ ภาพตดั และสัญลกั ษณ์
เบ้ืองตน้ ในงานอุตสาหกรรม

4. วตั ถุประสงค์เชิงพฤติกรรม
4.1 สามารถอธิบายรวมไปถึงการใชง้ าน หลกั การเขียนแบบเทคนิค การใชเ้ ครื่องมือ อุปกรณ์เขียน
แบบ
4.2 สามารถอ่านแบบ และเขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ เก่ียวกบั รูปภาพฉาย ภาพตดั และภาพ 3 มิติ
ตามมาตรฐานเขียนแบบ เทคนิค
4.3 เพ่ือใหม้ ิกิจนิสยั ในการทางาน ดว้ ยความละเอียดรอบคอบ เป็นระเบียบ สะอาด ตรงต่อเวลา และ
มีความรับผดิ ชอบ

5. เวลาในการศึกษา
เรียน สัปดาห์ละ 4 คาบ แบ่งเป็น ทฤษฏี 1 คาบ และ ปฏิบตั ิ 3 คาบ เรียนตลอด 20 สปั ดาห์

คิดเป็นคาบเรียนท้งั หมด 80 คาบ ในสัปดาห์ท่ี 20 เป็นการสอบปลายภาค
6. ตาราประกอบการเรียน

นริศ ศรีเมฆ “ เขียนแบบเทคนิคเบ้ืองตน้ “ จดั พมิ พโ์ ดยสานกั พิมพเ์ อมพนั ธ์ จากดั
คะนึง คาพุฒ และคณะ “ เขียนแบบเทคนิค 1 “ บริษทั ศูนยบ์ ริการศึกษาพนั ธ์ จากดั
คะนึง คาพฒุ และคณะ “ เขียนแบบเทคนิค 2 “ บริษทั ศูนยบ์ ริการศึกษาพนั ธ์ จากดั

7. วสั ดุอปุ กรณ์ทนี่ ักศึกษาควรจะมี
- กระดาษเขียนแบบ
- ไม้ – T
- วงเวยี น
- ดินสอ
- ยางลบ
- สามเหล่ียม 90 , 60 , 30 องศา

8. อปุ กรณ์อานวยความสะดวกในการสอน
- Sheet
- แผน่ ใส
- ปากกาเคมี
- ปากกาเขียนแผน่ ใส
- เคร่ืองฉายขา้ มศรีษระ

9. แผนการจัดแบ่งสอน ( Course Content Plan )

สัปดาห์ เนือ้ หา จานวนคาบเรียน
4
1 บทนา , ววิ ฒั นาการของการเขียนแบบ , ความสาคญั ของงานเขียน
แบบ , การจาแนกลกั ษณะของการเขียนแบบ , ลกั ษณะของเส้น 4

อปุ กรณ์และวสั ดุในงานเขยี นแบบ 4

- โตะ๊ เขียนแบบ

- กระดาษเขียนแบบ

- อุปกรณ์ช่วยในการเขียนเส้นตรง

- อุปกรณ์ช่วยในการเขียนส่วนโคง้

- วงเวยี น

- อุปกรณ์ช่วยในงานเขียนแบบ

- ดินสอเขียนแบบ

- อุปกรณ์ทาความสะอาด

มาตรฐานในงานเขยี นแบบ

2 - เส้น
- การเขียนตวั อกั ษร

- มาตรส่วน

สัปดาห์ เนือ้ หา จานวนคาบเรียน
3 4
พนื้ ฐานรูปทรงเลขาคณติ
4 - การแบ่งคร่ึงเส้นตรง 4
5 - การสร้างเส้นขนานกบั เส้นตรงท่ีกาหนดให้
6 - การแบ่งคร่ึงมุมเป็น 2 ส่วนเท่าๆกนั 4
- การสร้างส่วนโคง้ ใหม่ใหข้ นานกบั ส่วนโคง้ เดิม 4
- การสร้างส่วนโคง้ สมั ผสั กบั เส้นตรง 4
- การเขียนส่วนโคง้ สมั ผสั วงกลม 4
4
พนื้ ฐานรูปทรงเลขาคณติ ( ต่อ )
- การสรางรูป 3 เหลี่ยม โดยกาหนดดา้ นให้ 3 ดา้ น
- การสร้างวงกลมใน สามเหล่ียมใดๆ
- การสรางวงกลมลอ้ มรอบสามเหล่ียม
- การสร้างส่ีเหลี่ยมจตั ตุรัส

การกาหนดขนาดและหลกั เกณฑ์การเขยี นแบบทว่ั ไป
- การกาหนดขนาดความยาว
- การกาหนดขนาดมุม
- การกาหนดขนาดวงกลมและส่วนโคง้
- การกาหนดขนาดของทรงกลม

การเขียนภาพ 3มิติ
- ลกั ษณะของภาพ 3มิติ
- ภาพไอโซมิตริก

การเขียนภาพ 3มิติ (ต่อ)
7 - ภาพ ออบลิก

- การสร้างวงรีจากภาพออบลิก

การสเกตซ์ภาพ
8 - การลากเส้นดว้ ยมือเปล่า

- การสเกตซ์วงกลม

การสเกตซ์ภาพ (ต่อ )
9 - การสเกตซ์วงรี

การสเกตซ์ภาพ ( ต่อ ) 4
10 - การสเกตซ์ภาพไอโซเมตริกจากชิ้นงานจริง 4
4
หลกั การอ่านและการฉายภาพ 4
11 - การฉายภาพมุมที่ 1 4
4
หลกั การอ่านและการฉายภาพ 4
12 - การฉายภาพมุมท่ี 3
4
ภาพช่วย 4
13 - ประเภทของภาพช่วย 4

ภาพตดั
14 - ชนิดของเส้นในการเขียนภาพตดั

- หลกั เกณฑใ์ นการเขียนภาพตดั

15 ภาพตัด ( ต่อ )
- มาตรฐานการเขียนภาพฉายของเกลียว

16 ภาพตัด ( ต่อ )
- แบบของภาพตดั และการเขียนภาพตดั

สัญลกั ษณ์เบอื้ งต้นในงานเขียนแบบ

17 - สัญลกั ษณ์เบ้ืองตน้ ในงานเขียนแบบ
- การวดั ความหยาบของผวิ งาน

- การกาหนดสญั ลกั ษณ์ผวิ มาตรฐาน ISO 1302

18 การเขยี นแบบส่ังงาน

19 การเขียนแบบสั่งงาน ( ต่อ )

20 ทบทวนและสอบปลายภาค

10 วธิ ีการทจี่ ะใช้ในการสอน
- บรรยาย
- ต้งั คาถาม
- มอบหมายงานใหเ้ ป็ นการบา้ น
- บรรยายประกอบภาพ

11. วธิ ีการวดั ผล 20 คะแนน
- จิตพิสัย 30 คะแนน
- งานที่มอบหมาย 10 คะแนน
- แบบฝึกหดั ระหวา่ งเรียน 40 คะแนน
- สอบปลายภาค 100 คะแนน
รวม

12. การประเมิณผล เกรด 4
> 80 คะแนน เกรด 3
70 – 79 คะแนน เกรด 2
60 – 69 คะแนน เกรด 1
50 – 59 คะแนน เกรด 0
< 49 คะแนน

ไ ใบความรู้ หน้า 1

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น 2100-1001 หน่วยที่. 1
ช่ือหน่วย. เคร่ืองมอื เขยี นแบบ จานวน 4 ชม.
ช่ือเร่ือง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ที่ 1

หน่วยท่ี 1
เคร่ืองมอื เขยี นแบบ

แนวคิด

เครื่องมือเขียนแบบเป็ นส่วนสาคญั มากในงานเขียนแบบ เพราะการท่ีจะเขียนแบบใหถ้ ูกตอ้ ง รวดเร็ว สวยงาม
จะตอ้ งอาศยั เคร่ืองมือเขียนแบบที่เหมาะสมกบั งานน้นั ๆ ดงั น้นั การเลือกใชเ้ คร่ืองมือเขียนแบบที่ถกู ตอ้ งและเหมาะสม
นอกจากจะทาใหก้ ารเขียนแบบมคี วามละเอียด สวยงาม และรวดเร็วแลว้ ยงั เป็ นการช่วยใหเ้ ครื่องมือเขียนแบบมีอายกุ ารใช้
งานยาวนานอีกดว้ ย

สาระการเรียนรู้

1. โตะ๊ เขียนแบบ
2. กระดานเขียนแบบ
3. ไมท้ ี
4. บรรทดั เล่ือน
5. ฉากสามเหลี่ยม
6. บรรทดั ส่วนโคง้
7. วงเวยี น
8. ปากกาเขียนแบบ
9. ดินสอเขียนแบบ
10. อุปกรณ์ทาความสะอาด
11. การบารุงรักษาเครื่องมือเขียนแบบ

ผลการเรียนรู้ทค่ี าดหวงั

เม่ือผเู้ รียนศึกษาบทเรียนน้ีจบแลว้ นกั เรียนสามารถ
1. บอกช่ือของเคร่ืองมือเขียนแบบได้
2. บอกวธิ ีการใชเ้ ครื่องมือเขียนแบบได้
3. เลือกใชเ้ คร่ืองมือเขียนแบบได้
4. บอกวธิ ีการบารุงรักษาเครื่องมอื เขียนแบบได้

ไ ใบความรู้ หน้า 2

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1
ชื่อหน่วย. เครื่องมอื เขียนแบบ จานวน 4 ชม.
ช่ือเร่ือง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ที่ 1

เครื่องมอื ทใี่ ช้ในการเขียนแบบ
เครื่องมือท่ีใชใ้ นการเขียนแบบมีหลายชนิด แต่ละชนิดมีความสาคญั และมีวธิ ีการใชง้ านต่างกนั ไป ดงั น้ี

1. โต๊ะเขียนแบบ (Drawing Table)
โตะ๊ เขียนแบบเป็ นเคร่ืองมือเขียนแบบท่ีใชร้ ่วมกบั ไมท้ ี (T - Square) หรือบรรทดั เล่ือน (Parallel

Slide) และฉากสามเหล่ียม (Set - Square) ส่วนประกอบทว่ั ไปโครงโตะ๊ ทามาจากโลหะพน่ เคลือบสีเพือ่ กนั สนิมและให้
สวยงาม ส่วนแผน่ พ้ืนโตะ๊ เขียนแบบทาจากไมเ้ คลือบดว้ ยวสั ดุท่ีมคี วามเรียบสูง เช่น เมลามีน, โฟเมกา้ ยดึ ติดกบั โครงโตะ๊ โดย
สามารถปรับความสูงและปรับเอียงมมุ ได้ เพื่อใหเ้ หมาะสมกบั ผเู้ ขียนแบบ ดงั รูปที่ 1.1

รูปท่ี 1.1 ลกั ษณะของโตะ๊ เขียนแบบ
2. กระดานเขียนแบบ (Drawing Board)

กระดานเขียนแบบเป็ นเครื่องมือท่ีนิยมใชใ้ นงานเขียนแบบภาคสนาม เน่ืองจากสะดวกในการพกพา ซ่ึงแต่เดิมทา
ดว้ ยไมเ้ น้ือแข็งขดั ผิวเรียบ แต่ปัจจุบนั ทามาจากพลาสติก เพราะมีน้าหนกั เบาและสามารถประกอบอุปกรณ์ช่วยในการเขียน
แบบอ่ืน ๆ เพ่ิมเติมได้ เช่น บรรทดั เล่ือน อุปกรณ์หนีบกระดาษ และอุปกรณ์ปรับมุมสาหรับเขียนเส้นเอียง เป็ นตน้ ดงั รูปท่ี

1.2

รูปท่ี 1.2 ลกั ษณะของกระดานเขียนแบบ

ไ ใบความรู้ หน้า 3

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1

ชื่อหน่วย. เครื่องมอื เขียนแบบ จานวน 4 ชม.

ช่ือเร่ือง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

3. ไม้ที (T - Square)

ไมท้ ีเป็นอุปกรณ์ท่ีใชล้ ากเส้นในแนวระดบั และใชร้ ่วมกบั บรรทดั สามเหล่ียมเพ่ือลากเส้นแนวดิ่งและ
เส้นเอียงมุมต่าง ๆ ไมท้ ีมีส่วนประกอบ 2 ส่วน คือ ส่วนหัว (Head) และส่วนใบ (Blade) ที่มีสเกลระบบ
เมตริกติดไวต้ ลอดความยาว ประกอบเขา้ ดว้ ยกนั เป็ นมุมฉากดว้ ยสลกั เกลียว ส่วนประกอบท้งั สองส่วนอาจทา
ดว้ ยไมห้ รือพลาสติก โดยมีความยาวให้เลือกใชง้ านตามความเหมาะสมต้งั แต่ 60 cm. , 90 cm. และ 120 cm.
ดงั รูปท่ี 1.3

รูปที่ 1.3 การใชไ้ มท้ ีลากเส้นในแนวระดบั และแนวดิ่ง
4. บรรทดั เลอ่ื น (Parallel Slide)

บรรทดั เลื่อนพฒั นามาจากไมท้ ี โดยใชเ้ ชือกหรือเส้นเอ็นขึงติดกบั โตะ๊ หรือกระดานเขียนแบบท้งั ส่ีมุม
และติดลูกลอ้ ไวท้ ่ีปลายบรรทดั เลื่อนท้งั สองดา้ น ซ่ึงทาใหส้ ามารถเคล่ือนที่รวดเร็วและรักษาระดบั ความขนาน
ไดม้ ากกวา่ ไมท้ ี ดงั รูปท่ี 1.4

รูปท่ี 1.4 บรรทดั เล่ือนและลกั ษณะการติดต้งั บรรทดั เลื่อน

ไ ใบความรู้ หน้า 4

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 1

ช่ือหน่วย. เคร่ืองมอื เขียนแบบ จานวน 4 ชม.

ช่ือเรื่อง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

5. ฉากสามเหลย่ี ม (Set - Square)

ฉากสามเหลี่ยมประกอบไปดว้ ยฉากสามเหล่ียม 45 องศา และฉากสามเหล่ียม 30x60 องศา ปัจจุบนั
ผลิตจากพลาสติกใสและพิมพส์ เกลระบบเมตริกไวท้ ่ีดา้ นประกอบมุมฉากท้งั สองดา้ น ดงั รูปท่ี 1.6 ฉาก
สามเหลี่ยมท้งั สองอนั นอกจากจะใช้ลากเส้นในแนวดิ่งและเส้นเอียงตามมุมของฉากสามเหลี่ยมแลว้ ยงั ใช้
ประกอบกนั เพอื่ เขียนเส้นเอียงทุก ๆ 15 องศา ดงั รูปที่ 1.5

รูปที่ 1.5 ลกั ษณะของฉากสามเหลี่ยม 45 องศาและฉากสามเหล่ียม 30x60 องศา

รูปท่ี 1.6 การใชฉ้ ากสามเหลี่ยมเขียนเส้นเอียงทุก ๆ 15 องศา

ไ ใบความรู้ หน้า 5

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 1

ชื่อหน่วย. เคร่ืองมอื เขียนแบบ จานวน 4 ชม.

ช่ือเรื่อง. เครื่องมือเขียนแบบ สัปดาห์ที่ 1

6. บรรทดั ส่วนโค้ง (Irregular Curves)
บรรทดั ส่วนโคง้ ใชส้ าหรับเขียนส่วนโคง้ ท่ีไม่สามารถใชว้ งเวยี นเขียนได้ ซ่ึงมีหลายขนาดและรูปร่าง

ที่แตกตา่ งกนั ออกไป ดงั รูปท่ี 1.7 การเขียนส่วนโคง้ ดว้ ยบรรทดั ส่วนโคง้ จะตอ้ งทาบบรรทดั ส่วนโคง้ ให้สัมผสั
กบั จุดอยา่ งนอ้ ย 3 จุด แลว้ ลากส่วนโคง้ ผา่ นไปตามจุดน้นั ๆ จนกวา่ จะไดส้ ่วนโคง้ ตามตอ้ งการ ดงั รูปท่ี 1.8

รูปที่ 1.7 ลกั ษณะของบรรทดั ส่วนโคง้

รูปท่ี 1.8 การเขียนส่วนโคง้ ดว้ ยบรรทดั ส่วนโคง้
7. วงเวยี น (Compasses)

วงเวียนเป็ นอุปกรณ์สาหรับเขียนวงกลมและส่วนโคง้ การใช้วงเวียนสาหรับเขียนแบบควรเลือกใช้
ดินสอท่ีมีไส้อ่อนกวา่ ไส้ดินสอท่ีเขียนดว้ ยมือ เนื่องจากการเขียนวงกลมและส่วนโคง้ ดว้ ยวงเวียน ไม่สามารถ
ออกแรงกดได้เท่ากบั การกดบนดินสอ ส่วนการเลือกใช้วงเวียนควรพิจารณาขนาดรัศมีหรือขนาดเส้นผ่าน
ศนู ยก์ ลางวงกลมและส่วนโคง้ ซ่ึงมีใหเ้ ลือกใช้ ดงั น้ี

ไ ใบความรู้ หน้า

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 1

ช่ือหน่วย. เคร่ืองมือเขยี นแบบ จานวน 4 ชม.

ชื่อเร่ือง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

7.1 วงเวยี นเขียนวงกลมเลก็ (Bow Compass) วงเวยี นเขียนวงกลมเล็กเป็ นวงเวียนท่ีใชแ้ รงสปริงในการกางขา
วงเวยี นและมีสกรูปรับระยะอยตู่ รงกลางหรือดา้ นนอกของวงเวยี น ดงั รูปท่ี 1.9

รูปที่ 1.9 วงเวยี นเขียนวงกลมเลก็

7.2 วงเวยี นเขียนวงกลมโต (Large Compass) วงเวียนเขียนวงกลมโตใชส้ าหรับเขียนวงกลมที่มีเส้น
ผา่ นศูนยก์ ลางต้งั แต่ 100 มม. ข้ึนไป โครงสร้างของวงเวยี นชนิดน้ีทาดว้ ยโลหะ เพื่อให้มีน้าหนกั ช่วยในการ
ควบคุมการเขียนเส้นใหม้ น่ั คงมากย่งิ ข้ึน ดงั รูปท่ี 1.10 สาหรับขนาดเส้นผา่ นศูนยก์ ลางวงกลมท่ีพน้ ระยะของ
วงเวยี นเขียนวงกลมโต สามารถใชข้ าขยายสวมต่อกบั ขาวงเวียน จะทาใหส้ ามารถเขียนวงกลมไดใ้ หญ่ข้ึน ดงั
รูปที่ 1.11

รูปที่ 1.10 ลกั ษณะและการใชว้ งเวยี นเขียนวงกลมโต

ไ ใบความรู้ หน้า

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1
ชื่อหน่วย. เคร่ืองมือเขียนแบบ จานวน 4 ชม.
ช่ือเรื่อง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

รูปท่ี 1.11 การเขียนวงกลมขนาดใหญ่ โดยใชข้ าขยายของวงเวยี นเขียนวงกลมโต
7.3 วงเวยี นแบ่ง (Divider) วงเวียนแบ่งมีลกั ษณะคลา้ ยกบั วงเวยี นที่ใชง้ านทวั่ ๆ ไป แตกต่างกนั ตรงที่มีขาเป็ น
เหล็กแหลมท้งั สองขา้ ง ใช้สาหรับการถ่ายขนาดจากเครื่องมือวดั และนาไปถ่ายลงในกระดาษเขียนแบบที่มี
ระยะเทา่ กนั จานวนมาก ซ่ึงจะทาใหม้ ีความรวดเร็วในการถ่ายระยะมากกวา่ ใชว้ งเวยี นทว่ั ไป ดงั รูปที่ 1.12

รูปท่ี 1.12 การใชว้ งเวยี นแบง่ ถ่ายขนาด
8. ปากกาเขียนแบบ (Drawing Pen)

ปากกาเขียนแบบผลิตตามความหนาเส้นมาตรฐาน ISO ซ่ึงมีขนาดความหนาของเส้นต้งั แต่ 0.13 มม.
จนถึงขนาด 2.00 มม. โดยเพิ่มขนาดความหนาเส้นตามหลกั อนุกรมความกา้ วหนา้ ทางคณิตศาสตร์ ลกั ษณะ
ของปากกาเขียนแบบและขนาดความหนาของปากกาเขียนแบบตามระบบ ISO ดงั รูปท่ี 1.13

รูปท่ี 1.13 ลกั ษณะของปากกาเขียนแบบและขนาดเส้นตามมาตรฐาน ISO

ไ ใบความรู้ หน้า

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1
ชื่อหน่วย. เคร่ืองมือเขยี นแบบ จานวน 4 ชม.
ชื่อเร่ือง. เครื่องมือเขียนแบบ สัปดาห์ที่ 1

9. ดนิ สอเขียนแบบ (Drawing Pencil)
ดินสอที่ใชใ้ นการเขียนแบบโดยทว่ั ไปมี 2 ชนิดคือ ดินสอเปลือกไม้ (Wood Pencil) และดินสอกล

(Machanical Pencil) หรือท่ีเรียกกนั โดยทว่ั ไปวา่ “ดินสอกด” ดงั รูปที่ 1.14

รูปท่ี 1.14 ลกั ษณะของดินสอเปลือกไมแ้ ละดินสอกล
ดินสอเปลือกไมส้ ามารถแบ่งเกรดความแข็งได้ 3 กลุ่มคือ กลุ่มแข็งต้งั แต่ 9H-4H ใชส้ าหรับเขียนเส้น
ร่างแบบ กลุ่มปานกลางต้งั แต่ 3H-B ใชใ้ นการเขียนแบบทวั่ ไป และกลุ่มอ่อนต้งั แต่ 2B-7B ใชส้ าหรับงาน
ศิลปะ ดงั รูปที่ 1.15 ส่วนดินสอกลหรือดินสอกดจะมีขนาดความโตของไส้ใหเ้ ลือกใชง้ านต้งั แต่ 0.25 มม. ,0.35
มม. ,0.50 มม. และ 0.70 มม. เกรดความแขง็ มีต้งั แต่ 2B-B-HB-H-2H เป็นตน้

รูปที่ 1.15 ดินสอเปลือกไมแ้ ละเกรดความแขง็ ของไส้ดินสอ

ไ ใบความรู้ หน้า

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 1

ช่ือหน่วย. เครื่องมอื เขยี นแบบ จานวน 4 ชม.

ชื่อเร่ือง. เครื่องมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

9.1 การเหลาดนิ สอเปลอื กไม้ เส้นที่ไดใ้ นการเขียนแบบจะหนาหรือบาง จะข้ึนอยกู่ บั การเหลาดินสอท่ี
ใชใ้ นการเขียนแบบ การเหลาดินสอเขียนแบบสามารถแบ่งได้ 2 วธิ ี คือ

1. การเหลาดินสอแบบกรวย การเหลาดินสอแบบน้ีจะทาให้ไดป้ ลายดินสอแหลม ใชใ้ นการ
ร่างแบบ เขียนเส้นกาหนดขนาด เส้นช่วยกาหนดขนาด เส้นศูนยก์ ลางเล็ก เส้นทแยงมุมพ้ืนท่ีราบและเส้นลาย
ตดั ดงั รูปที่ 1.16

รูปท่ี 1.16 การเหลาดินสอแบบกรวย
2. การเหลาดินสอแบบลิ่ม การเหลาดินสอแบบน้ีจะทาให้ไดป้ ลายดินสอแหลมและแบนใช้
ในการเขียนเส้นขอบรูป เส้นสุดเกลียวและเส้นศูนยก์ ลางใหญ่ ดงั รูปที่ 1.17

รูปที่ 1.17 การเหลาดินสอแบบลิ่ม

ไ ใบความรู้ หน้า

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1

ชื่อหน่วย. เครื่องมือเขียนแบบ จานวน 4 ชม.

ช่ือเร่ือง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

9.2 การใช้ดินสอเขยี นแบบ

1. การเขียนเส้นในแนวระดับ (Drawing a Horizontal Lines) การเขียนเส้นในแนวระดบั
จะตอ้ งใชไ้ มท้ ีหรือบรรทดั เล่ือน ถา้ ใชไ้ มท้ ีหวั ไมท้ ีจะตอ้ งแนบกบั ขอบดา้ นซ้ายของกระดานเขียนแบบ ดงั รูป

1.18 (ก) และจบั ดินสอใหอ้ ยใู่ นแนวขอบของไมท้ ีทามุมเอียงไปดา้ นหลงั 60 ดงั รูป 1.18 (ข) ถา้ มองจากส่วน
หวั ของไมท้ ี ดินสอเขียนแบบตอ้ งต้งั ฉากกบั กระดาษเขียนแบบ ดงั รูป 1.18 (ค) ไม่ควรให้ปลายดินสอจรดกบั
ขอบไมท้ ี ดงั รูป 1.18 (ง) ขณะลากเส้นตอ้ งหมุนดินสอชา้ ๆ เพ่ือใหข้ นาดเส้นมีความสม่าเสมอเท่ากนั และไส้
ดินสอสึกหรอเท่ากนั ดว้ ย

รูปท่ี 1.18 แสดงวธิ ีการเขียนเส้นในแนวระดบั

ไ ใบความรู้ หน้า

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1
ช่ือหน่วย. เครื่องมอื เขียนแบบ จานวน 4 ชม.
ชื่อเรื่อง. เครื่องมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

2. การเขียนเส้นในแนวดิ่ง (Drawing a Vertical Lines) การเขียนเส้นในแนวด่ิง จะตอ้ งใชไ้ มท้ ีหรือบรรทดั
เล่ือนร่วมกบั ฉากสามเหลี่ยม 45 หรือ 30 x 60 โดยตอ้ งยดึ ฉากสามเหลี่ยมใหแ้ นบชิดกบั ไมท้ ีหรือบรรทดั
เล่ือน ดงั รูป 1.19 (ก) ลากดินสอใหท้ ามุมประมาณ 60 กบั กระดาษเขียนแบบ ดงั รูป 1.19 (ข) และการลากเส้น
ใหส้ ะดวกผเู้ ขียนแบบควรบิดตวั ใหอ้ ยใู่ นท่าที่เหมาะสม ดงั รูป 1.19 (ค)

รูปที่ 1.19 แสดงวธิ ีการเขียนเส้นในแนวดิ่ง

10. อปุ กรณ์ทาความสะอาด

10.1 ยางลบ (Rubber Eraser) ยางลบท่ีใชใ้ นงานเขียนแบบควรเลือกใชย้ างลบที่มีคุณภาพดี มีความ
อ่อนนุ่ม สามารถลบรอยดินสอไดง้ ่าย โดยที่กระดาษไม่ช้า ดงั รูป 1.20 (ก) แต่ถา้ เป็ นนกั เขียนแบบมืออาชีพจะ
นิยมใชย้ างลบไฟฟ้ า ซ่ึงสามารถลบไดง้ ่ายและลบในพ้นื ท่ีแคบ ๆ ไดด้ ี ดงั รูป 1.20 (ข)

10.2 แผ่นก้ันลบ (Eraser Shield) แผน่ ก้นั ลบท่ีใชใ้ นการเขียนแบบทามาจากโลหะไร้สนิม มีขนาด
บาง ภายในแผ่นก้นั ลบเซาะร่องเป็ นร่องตรงและร่องโคง้ ใช้ป้ องกนั ไม่ใหย้ างลบไปลบถูกส่วนที่ตอ้ งการ ดงั
รูปท่ี 1.20 (ค)

ไ ใบความรู้ หน้า

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1

ช่ือหน่วย. เคร่ืองมอื เขยี นแบบ จานวน 4 ชม.

ชื่อเรื่อง. เครื่องมือเขียนแบบ สัปดาห์ที่ 1

10.3 แปรงปัดผง (Brush) เป็นแปรงท่ีผลิตมาสาหรับการปัดผงกราไฟทข์ องดินสอออกจากแบบงานโดยเฉพาะ
และเคร่ืองมือเขียนแบบโดยไม่ทาใหผ้ งกราไฟทก์ ระจายตวั ดงั รูปท่ี 1.20 (ง)

รูปที่ 1.20 อุปกรณ์ทาความสะอาดในงานเขียนแบบ

11. การบารุงรักษาเครื่องมอื เขยี นแบบ
เคร่ืองมือเขียนแบบไดร้ ับการออกแบบเพ่ือให้ใชเ้ ฉพาะงาน หากนาไปใชก้ บั งานที่ไม่เหมาะสม จะ

ทาใหเ้ กิดการเสียหายกบั เคร่ืองมือเขียนแบบได้ โดยสรุปดงั น้ี
1. ไม่ควรใชไ้ มท้ ีและฉากสามเหล่ียมเป็ นอุปกรณ์ทาบตดั กระดาษ เพราะจะทาให้ขอบของไมท้ ีและ

ฉากสามเหลี่ยมบิ่นจากคมมีดได้

ไ ใบความรู้ หน้า

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1

ช่ือหน่วย. เคร่ืองมือเขยี นแบบ จานวน 4 ชม.

ชื่อเร่ือง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ที่ 1

2. ไม่ควรนาเทปกาวติดบนไมท้ ีและฉากสามเหลี่ยม เพราะเม่ือลอกออกจะทาใหเ้ กิดยางเหนียวบาง ๆ เม่ือนา

อุปกรณ์เหล่าน้ีไปเขียนแบบจะทาใหแ้ บบงานสกปรกได้

3. ไม่ควรใชป้ ลายวงเวยี นเป็ นเหล็กงดั เช่น งดั ลวดเยบ็ กระดาษหรือนาไปเจาะรู เพราะจะทาให้ปลา

ยวงเวยี นหกั งอ หรือทื่อ เมื่อนาไปเขียนแบบอาจล่ืนไถลออกจากศูนยก์ ลางได้

4. การเช็ดทาความสะอาดเคร่ืองมือเขียนแบบดว้ ยน้ายา ควรเลือกใช้ชนิดที่มีความเขม้ น้อย ถ้าใช้

สารเคมีท่ีมีความเขม้ ขน้ มาก จะทาใหส้ เกลของเคร่ืองมือเขียนแบบลบออกได้ นอกจากน้นั สารเคมีจะทาลาย

พ้นื ผวิ ของอุปกรณ์เขียนแบบอีกดว้ ย

5. เครื่องมือเขียนแบบปัจจุบนั มกั จะมีคู่มือการใช้งานกากบั ไว้ ผูใ้ ช้ควรศึกษาการใช้งานและการ

บารุงรักษาตามที่บริษทั ผผู้ ลิตกาหนดไวใ้ นคู่มือน้นั ๆ

ไ แบบฝึ กหัด หน้า

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 1

ช่ือหน่วย. เคร่ืองมอื เขียนแบบ จานวน 4 ชม.

ชื่อเร่ือง. เครื่องมือเขียนแบบ สัปดาห์ที่ 1

คาชี้แจง จงเลือกคาตอบที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

1. ขอ้ ใดไม่ใช่เครื่องมือท่ีใชใ้ นการลากเส้นตรงร่วมกบั โตะ๊ เขียนแบบ

ก. ไมท้ ี ข. บรรทดั เลื่อน

ค. ฉากสามเหล่ียม ง. วงเวยี น

2. การเขียนแบบในลกั ษณะใดนิยมใชก้ ระดานเขียนแบบมากท่ีสุด

ก. งานเขียนแบบภายในสานกั งาน ข. งานเขียนแบบภาคสนาม

ค. งานเขียนแบบทวั่ ไป ง. งานเขียนแบบสาหรับช่างมืออาชีพ

3. ขอ้ ใดไม่ใช่ส่วนประกอบของไมท้ ี

ก. ส่วนหวั ข. ส่วนใบ

ค. สเกลส่วนใบระบบเมตริก ง. สเกลส่วนใบระบบนิ้ว

4. ขอ้ ใดไม่ใช่ลกั ษณะของบรรทดั เลื่อน

ก. เล่ือนโดยใชร้ างบงั คบั ความขนาน

ข. เลื่อนโดยใชเ้ ชือกหรือเอน็

ค. เล่ือนโดยใชล้ ูกลอ้ ช่วยในการเคล่ือนที่

ง. เคลื่อนท่ีไดร้ วดเร็วและรักษาความขนานไดด้ ี

5. ขอ้ ใดไมใ่ ช่ขนาดมุมของฉากสามเหล่ียม

ก. 30 องศา ข. 45 องศา

ค. 60 องศา ง. 75 องศา

6. ถา้ นาฉากสามเหลี่ยมท้งั สองอนั มาประกอบใชง้ านร่วมกนั จะสามารถแบง่ มุมไดค้ ร้ังละก่ีองศา

ก. 15 องศา ข. 30 องศา

ค. 45 องศา ง. 60 องศา

7. การเขียนส่วนโคง้ ดว้ ยบรรทดั ส่วนโคง้ ควรมีจุดสมั ผสั อยา่ งนอ้ ยก่ีจุด

ก. 2 จุด ข. 3 จุด

ค. 4 จุด ง. 5 จุด

ไ แบบฝึ กหดั หน้า
หน่วยท่ี. 1
วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น จานวน 4 ชม.
สัปดาห์ท่ี 1
ช่ือหน่วย. เคร่ืองมือเขยี นแบบ
ค
ช่ือเร่ือง. เครื่องมือเขียนแบบ
ค
8. การเขียนวงกลมขนาดเล็ก ควรเลือกใชว้ งเวยี นในขอ้ ใด

ก. Divider ข. Bow Compass

ค. Large Compass ง. Spring Compass

9. การเขียนวงกลมขนาด 100 มม. ข้ึนไป ควรเลือกใชว้ งเวยี นในขอ้ ใด

ก. Divider ข. Bow Compass .
.
Large Compass ง. Spring Compass

10. ตอ้ งการถ่ายขนาดหรือระยะทาง ควรเลือกใชว้ งเวยี นในขอ้ ใด

ก. Divider ข. Bow Compass

Large Compass ง. Spring Compass

11. ขอ้ ใดกล่าวถึงการเขียนวงกลมและการแบง่ ระยะ ไดถ้ ูกตอ้ งมากที่สุด

ก. Bow Compass เป็นวงเวยี นสาหรับเขียนวงกลมขนาดใหญ่

ข. Large Compass เป็นวงเวยี นสาหรับเขียนวงกลมขนาดเล็ก

ค. Divider เหมือนกบั วงเวยี นทวั่ ไป แตม่ ีขาเป็นเหล็กปลายแหลมท้งั 2 ขา้ ง

ง. ถูกทุกขอ้

12. ขนาดของไส้ปากกาเขียนแบบที่เล็กท่ีสุดตามมาตรฐาน ISO คือขอ้ ใด

ก. 0.10 มม. ข. 0.13 มม.

ค. 0.15 มม. ง. 0.18 มม.

13. ขอ้ ใดเป็นกลุ่มความแขง็ ของไส้ดินสอท่ีใชส้ าหรับร่างแบบ

ก. 9H – 4H ข. 3H - B

ค. 2B – 7B ง. 9H – 7B

14. ขอ้ ใดเป็นกลุ่มความแขง็ ของไส้ดินสอท่ีใชส้ าหรับเขียนแบบทว่ั ไป

ก. 9H – 4H ข. 3H - B

ค. 2B – 7B ง. 9H – 7B

ไ แบบฝึ กหดั หน้า

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 1

ชื่อหน่วย. เคร่ืองมือเขียนแบบ จานวน 4 ชม.

ช่ือเรื่อง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

14. ขอ้ ใดเป็นกลุ่มความแขง็ ของไส้ดินสอท่ีใชส้ าหรับเขียนแบบทว่ั ไป

ก. 9H – 4H ข. 3H - B

ค. 2B – 7B ง. 9H – 7B

15. ขอ้ ใดเป็นวธิ ีการเหลาดินสอสาหรับการร่างแบบ

ก. เหลาแบบใดกไ็ ด้ ข. เหลาดินสอแบบลิ่ม

ค. เหลาดินดินสอแบบกรวย ง. เหลาดินสอแบบปิ รามิด

16. ขอ้ ใดเป็นวธิ ีการเหลาดินสอสาหรับเขียนเส้นขอบรูป

ก. เหลาแบบใดก็ได้ ข. เหลาดินสอแบบล่ิม

ค. เหลาดินดินสอแบบกรวย ง. เหลาดินสอแบบปิ รามิด

17. ขอ้ ใดกล่าวถึงการลากเส้นในแนวระดบั ไดถ้ ูกตอ้ ง

ก. ลากเส้นจากซา้ ยมือไปขวามือ เอียงดินสอประมาณ 60 องศา

ข. ลากเส้นจากขวามือไปซา้ ยมือ เอียงดินสออประมาณ 60 องศา

ค. ลากเส้นจากซา้ ยมือไปขวามือ เอียงดินสอประมาณ 75 องศา

ง. ลากเส้นจากขวามือไปซา้ ยมือ เอียงดินสอประมาณ 75 องศา

18. ขอ้ ใดไม่ใช่องคป์ ระกอบในการลากเส้นในแนวดิ่ง

ก. เอียงดินสอประมาณ 60 องศา ข. หมุนดินสอชา้ ๆ

ค. หมุนตวั ในขณะลากเส้นเลก็ นอ้ ย ง. ลากเส้นจากดา้ นบนลงดา้ นล่าง

19. ขอ้ ใดเป็นอุปกรณ์ทาความสะอาดที่เหมาะกบั การเขียนแบบทวั่ ไปมากท่ีสุด

ก. ยางลบ ข. ยางลบไฟฟ้ า

ค. แผน่ ก้นั ลบ ง. แปรงปัดผง

20. ขอ้ เป็นอุปกรณ์ทาความสะอาดท่ีนกั เขียนแบบมืออาชีพควรใช้

ก. ยางลบ ข. ยางลบไฟฟ้ า

ค. แผน่ ก้นั ลบ ง. แปรงปัดผง

ไ แบบฝึ กหัด หน้า

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1

ช่ือหน่วย. เครื่องมือเขยี นแบบ จานวน 4 ชม.

ชื่อเร่ือง. เคร่ืองมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

21. ขอ้ ใดเป็นเหตุผลท่ีไม่ควรใชไ้ มท้ ีและฉากสามเหล่ียมเป็นเครื่องมือทาบตดั กระดาษ

ก. ทาใหค้ รีบที่ขอบของไมท้ ีและฉากสามเหลี่ยมหายไป

ข. ทาใหข้ อบของไมท้ ีและฉากสามเหล่ียมเรียบและตรง

ค. ทาใหข้ อบของไมท้ ีและฉากสามเหลี่ยมลื่น

ง. ทาใหข้ อบของไมท้ ีและฉากสามเหลี่ยมบิ่นและโคง้

22. ขอ้ ใดเป็นผลจากการติดเทปกาวบนไมท้ ีและฉากสามเหล่ียม

ก. ทาใหล้ ากเส้นแลว้ ไมเ่ ป้ื อนแบบงาน ข. รักษาผวิ ของไมท้ ีและฉากสามเหลี่ยม

ค. ทาใหเ้ กิดยางเหนียวและแบบงานสกปรก ง. ถูกทุกขอ้

23. ขอ้ ใดเป็นการใชว้ งเวยี นที่ไมถูกตอ้ ง

ก. ใชเ้ ป็นเหลก็ ขีด ข. ใชเ้ ป็นเหล็กงดั

ข. ใชเ้ ป็นเหล็กเจาะกระดาษ ง. ถูกทุกขอ้

24. การทาความสะอาดเคร่ืองมือเขียนแบบโดยใชน้ ้ายาหรือสารเคมี ขอ้ ใดเหมาะสมท่ีสุด

ก. น้ายาทาความสะอาดแบบเขม้ ขน้ ข. น้ายาทาความสะอาดแบบเจือจาง

ค. น้ายาทาความสะอาดจาพวกน้าสบู่ ง. ใชแ้ อลกอฮอร์หรือทินเนอร์

25. กรณีที่ไม่มีความรู้ในการบารุงรักษาเครื่องมือเขียนแบบ ควรทาอยา่ งไร

ก. ปรึกษาบริษทั ผผู้ ลิต ข. ปรึกษาผเู้ ช่ียวชาญ

ค. ศึกษาจากคู่มือการใชง้ าน ง. ทดลองทาดว้ ยตวั เอง

ไ เฉลยแบบฝึ กหัด หน้า

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 1
ช่ือหน่วย. เคร่ืองมือเขียนแบบ จานวน 4 ชม.
ช่ือเร่ือง. เครื่องมือเขียนแบบ สัปดาห์ท่ี 1

เฉลยแบบฝึ กหัด

จงเลือกขอ้ ที่ถูกตอ้ งท่ีสุดเพยี งขอ้ เดียว 3. ง 4. ก 5. ง
1. ง 2. ข 8. ข 9. ค 10. ก
6. ก 7. ข 13. ก 14. ข 15. ค
11. ค 12. ข 18. ง 19. ก 20. ข
16. ข 17. ก 23. ง 24. ข 25. ค
21. ง 22. ค



ไ ใบความรู้ รหสั วชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ชื่อเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

หน่วยที่ 2
มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค

แนวคิด

ส่ิงท่ีสาคญั อยา่ งยงิ่ ในงานเขียนแบบ ผเู้ ขียนแบบจะตอ้ งศึกษามาตรฐานต่าง ๆ ที่เก่ียวขอ้ งกบั การเขียนแบบสาขาน้นั
ๆ เพื่อใหส้ ามารถนาไปประยกุ ตใ์ ชไ้ ดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ ง ซ่ึงมาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิคท่ีผเู้ ขียนแบบตอ้ งศึกษาเป็ นการเบ้ืองตน้
ไดแ้ ก่ มาตรฐานของกระดาษเขียนแบบ มาตรฐานเสน้ การเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลข การเขียนตวั อกั ษรภาษาไทย
วธิ ีการเขียนตวั อกั ษรและมาตราส่วน

สาระการเรียนรู้

1. กระดาษเขียนแบบ
2. เสน้
3. การเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลข
4. การเขียนตวั อกั ษรภาษาไทย
5. วธิ ีการเขียนตวั อกั ษร
6. มาตราส่วน

ผลการเรียนรู้ท่คี าดหวัง

เม่ือผเู้ รียนศึกษาบทเรียนน้ีจบแลว้ นกั เรียนสามารถ
1. บอกขนาดของกระดาษเขียนแบบได้
2. บอกชนิดและลกั ษณะการใชง้ านของเสน้ งานเขียนแบบเทคนิคได้
3. บอกมาตรฐานและการเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลขได้
4. บอกมาตรฐานและการเขียนตวั อกั ษรภาษาไทยได้
5. บอกวธิ ีการเขียนตวั อกั ษรและตวั เลขได้
6. บอกมาตรฐานของมาตราส่วนในงานเขียนแบบได้

ไ ใบความรู้ รหสั วชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 2
ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

1. กระดาษเขียนแบบ (Drawing Paper)

กระดาษเขียนแบบมีรูปร่างเป็ นส่ีเหล่ียมพ้ืนผา้ มีสัดส่วนความกวา้ งและความยาวเท่ากบั 1 : 2 โดย
ขนาดกระดาษมาตรฐานจะคิดจากพ้ืนท่ี 1 ตารางเมตร ขนาดกระดาษเขียนแบบตามมาตรฐาน ดงั ตารางที่ 1.1
และรูปที่ 2.1

ตารางท่ี 2.1 มาตรฐานของกระดาษเขียนแบบ

ขนาดมาตรฐาน A0 A1 A2 A3 A4 A5 A6
เน้ือท่ีเขียนแบบ 831x1179 584x831 410x584 287x410 200x287 138x200 95x138
ขนาดกระดาษท่ีตดั แลว้ 841x1189 594x841 420x594 297x420 210x297 148x210 105x148

รูปท่ี 2.1 แสดงขนาดของกรอบพ้ืนที่กระดาษเขียนแบบ

1.1 การตดิ กระดาษเขยี นแบบ
การติดกระดาษในงานเขียนแบบ ยงั ไม่มีวธิ ีการท่ีตายตวั หรือดีท่ีสุด ข้ึนอยกู่ บั ผเู้ ขียนแบบ แต่

ก่อนอื่นตอ้ งจดั วางกระดาษเขียนแบบให้ขนานกบั ขอบโต๊ะและค่อนมาทางซ้ายมือ ใช้ไมท้ ีหรือบรรทดั เล่ือน
ตรวจสอบความขนานของกระดาษ จากน้นั จึงติดเทปกาวให้ครบท้งั 4 มุม โดยติดมุมซ้ายบน มุมขวาล่าง มุม
ขวาบนและมุมซา้ ยล่างตามลาดบั ดงั รูปที่ 2.2

ไ ใบความรู้ รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ชื่อเรื่อง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

รูปที่ 2.2 แสดงการติดกระดาษเขียนแบบ

1.2 ตารางรายการ
เป็นตารางที่ใชแ้ สดงรายละเอียดที่จาเป็ นต่าง ๆ ในงานเขียนแบบ ไดแ้ ก่ ช่ือชิ้นงาน ช่ือสถาน

ประกอบการหรือองค์กร ชื่อผเู้ ขียนแบบ ชื่อผอู้ อกแบ ช่ือผตู้ รวจแบบ หมายเขแบบ วนั เดือน ปี ท่ีเขี ยนแบบ
มาตราส่วนของแบบ ส่วนลักษณะของตารางรายการสามารถจาแนกได้คือแบบอย่างง่าย ซ่ึงนิยมใช้ใน
สถานศึกษาทวั่ ไป ดงั รูปท่ี 2.3 และตารางรายการท่ีใชใ้ นสถานประกอบการตามมาตรฐาน DIN 6771 ดงั รูปที่
2.4

รูปที่ 2.3 ตวั อยา่ งตารางรายการท่ีใชใ้ นสถานศึกษา

ไ ใบความรู้ รหสั วชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ชื่อเรื่อง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

รูปที่ 2.4 ตวั อยา่ งตารางรายการท่ีใชใ้ นสถานประกอบการตาม DIN 6771

2. เส้น (Line)
เสน้ ท่ีใชใ้ นงานเขียนแบบถกู กาหนดความหนาของเสน้ ตามมาตรฐาน ISO ซ่ึงเป็ นขนาดที่เหมาะสมสาหรับแบบ
งานที่จะยอ่ ลงในไมโครฟิ ลม์ และเม่ือถา่ ยแบบออกจากไมโครฟิ ลม์ แลว้ ไมว่ า่ จะยอ่ หรือขยายแบบงานมาตรฐานความหนาของ
เสน้ ก็ไมเ่ ปลี่ยนแปลง ความหนาของเสน้ มาตรฐาน ISO ท่ีเลก็ ที่สุดคือ 0.13 มม. โดยจะเพมิ่ ขนาดความหนาตามหลกั
“อนุกรมความกา้ วหนา้ ทางคณิตศาสตร์” หมายถึงขนาดความหนาของเสน้ ตอ่ ไปจะตอ้ งคูณดว้ ย 2 เช่น 0.13x 2 =
0.18 มม. เป็ นตน้ ดงั น้นั ขนาดความหนาของเสน้ ท่ีใชใ้ นงานเขียนแบบปัจจบุ นั มีดงั น้ี 0.13, 0.18, 0.25, 0.35, 0.5,
0.7, 1.0, 1.4 และ 2.0 มม. และเมื่อนามาจดั กล่มุ เสน้ จะไดก้ ลุ่มเสน้ ดงั ตารางท่ี 2.5

ไ ใบความรู้ รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

ตารางที่ 2.2 แสดงความหนาของกลุม่ เสน้ ในงานเขียนแบบ

ความหนาของเสน้ กลุ่มเสน้ ความหนาของเสน้ ท่ีใช้ (มม.) หมายเหตุ

a , d b , e, f c *1 *2
*1 *2
0.25 0.25 0.25 0.13 0.18
*1 *2 *3
0.35 0.35 0.35 0.18 0.25 *3

0.5 0.5 0.5 0.25 0.35

0.7 0.7 0.7 0.35 0.5

1.0 1.0 1.0 0.5 0.7

1.4 1.4 1.4 0.7 1.0

2.0 2.0 2.0 1.0 1.4

หมายเหตุ *1 งานเขียนแบบไฟฟ้ า *2 งานเขียนแบบโยธา *3 งานเขียนแบบเคร่ืองกล

ตารางท่ี 2.3 แสดงตวั อยา่ งกล่มุ เสน้ 0.5

กลุ่มเส้น ชนดิ และความหนาของเส้น ความหนาเส้น ชนิดของเส้น
เสน้ เตม็ หนา
0.5 a 0.5 เสน้ เตม็ บาง
b 0.25
c 0.35 เสน้ ประ
d 0.5 เสน้ ศูนยก์ ลางใหญ่
e 0.25 เสน้ ศูนยก์ ลางเลก็
f 0.25
เสน้ มือเปลา่

ไ ใบความรู้ รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ช่ือหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ชื่อเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

ตารางที่ 2.4 แสดงชนิดของเสน้ และลกั ษณะการใชง้ าน

ชนิดของเส้นและการใช้งาน ความหนาและวธิ ีการเขยี น ตวั อย่างการใช้งาน

เส้นเตม็ หนา (a) 0.5 มม.
เส้นขอบรูปที่มองเห็น ,เส้นรอบรูป ,

เส้นสุดเกลียว , สญั ลกั ษณ์งานเช่ือม

เส้นเตม็ เบา,เส้นเต็มบาง (b) 0.25 มม.
เสน้ กาหนดขนาด, เสน้ ช่วยกาหนดขนาด 0.35 มม.
เสน้ โคนเกลียว, เส้นทแยงมุมพ้นื ท่ีราบ
เส้นกรอบของเน้ือที่ภาคตดั
เส้นลายตดั พ้ืนที่หนา้ ตดั ท่ีถูกตดั
เสน้ อธิบายรายละเอียด
เส้นขอบรูปของชิ้นส่วนใกลเ้ คียง

เส้นประ (c)
เสน้ ขอบรูปที่ถูกบงั
เส้นขอบรูปของวตั ถุโปร่งใส

เส้นศูนย์กลางใหญ่ (d) 0.5 มม.
เสน้ แสดงแนวการตดั (Cutting Plan

Line)
แสดงแนวการทางานพเิ ศษ เช่น กระบวน

การ Heat Treatment เป็นตน้

เส้นศูนย์กลางเลก็ (e) 0.25 มม.
เสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลางวงกลม,ทรงกลม,
ทรงกระบอก, เสน้ ผา่ ศนู ยก์ ลางฟันเฟื อง
เส้นแบบสาเร็จภายในชิ้นงาน,
ระยะต่าสุดหรือระยะไกลสุดของแขนหมนุ
เส้นแสดงรูปร่างเดิมของชิ้นงาน

เส้นมือเปล่า (f) 0.25 มม.
เสน้ ขอบเขตการตดั เฉพาะส่วน
เสน้ ฉนวนกนั ความร้อน
เส้นแสดงการหกั ของไม-้ เส้นลายไม้

ไ ใบความรู้ รหสั วชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 2
ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

รูปที่ 2.5 ตวั อยา่ งการใชง้ านของเสน้ ในงานเขียนแบบเคร่ืองกล

3. การเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลข
ตวั อกั ษรภาษาองั กฤษที่ใชใ้ นงานเขียนแบบจะตอ้ งเป็ นแบบท่ีอา่ นไดง้ ่าย และมีขนาดเหมาะสมกบั แบบงานที่เขียน

ถา้ ใชต้ วั อกั ษรท่ีไม่เหมาะสมกบั แบบงาน กจ็ ะทาใหแ้ บบงานไม่สวยงามและขาดความเป็นระเบียบเรียบร้อย ดงั น้นั ในงาน
เขียนแบบเครื่องกลจึงกาหนดมาตรฐานการเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลขไว้ เพือ่ ความสะดวกในการผลิตเครื่องมือ
สาหรับเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลข เพอ่ื ใชใ้ นงานเขียนแบบ ตวั อกั ษรและตวั เลขท่ีใชใ้ นงานเขียนแบบตามมาตรฐาน
ISO จะมีท้งั แบบตวั ตรงและแบบตวั เอียง โดยมีมมุ เอียง 75 องศากบั แนวระดบั ดงั รูปท่ี 2.6 และ รูปที่ 2.7

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ

abcdefghijklmnopqrstuvwxyz

1234567890,O/.

[(&?!:,;;-=+x%)]

รูปที่ 2.6 ตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลขแบบตวั ตรง

ไ ใบความรู้ รหสั วชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ช่ือหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเรื่อง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ

abcdefghijklmnopqrstuvwxyz

1234567890,O/.

[(&?!:.;;,,-=+x%)]

รูปท่ี 2.7 ตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลขแบบตวั เอียง

ส่วนขนาดความสูงของตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลขเพิม่ ขนาดตาม “หลกั อนุกรมความกา้ วหนา้ ทาง

คณิตศาสตร์” โดยขนาดตวั อกั ษรและตวั เลขที่มีความสูงนอ้ ยท่ีสุดคือ 2.5 มิลลิเมตร ขนาดความสูงของตวั ตอ่ ไปจะตอ้ งคูณ

ดว้ ย 2 เช่น 2.5x2=3.5 มม. ขนาดความสูงของตวั อกั ษรและตวั เลขจะเพม่ิ ข้ึนตามลาดบั ดงั น้ี 2.5, 3.5, 5, 7, 10, 14,

และ 20.0 มม. ดงั รูปท่ี 2.8

BEARING SHAFT MACHINE TOOL SCREW

bevel gear roller disk

ตวั อกั ษรขนาด 3.5 มม.

DESIGN REDUCING GEAR NUT

spring engine spindle

ตวั อกั ษรขนาด 5.0 มม.

ENGINE LATHE CARRIAGE

friction clutch winch

ตวั อกั ษรขนาด 7.0 มม.

ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ

1234567890

ตวั อกั ษรขนาด 10 มม.
รูปท่ี 2.8 ขนาดความสูงของตวั อกั ษรและตวั เลข

ไ ใบความรู้ รหสั วชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 2
ช่ือหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ชื่อเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

3.1 มาตรฐานการเขยี นตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลข
ตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลขอารบิคมขี นาดความหนาของเสน้ เท่ากบั 1/10 ของความสูงของตวั อกั ษร

พิมพใ์ หญ่ ความสูงของตวั อกั ษรพมิ พเ์ ลก็ เท่ากบั 7/10 ของตวั อกั ษรพมิ พใ์ หญ่ มาตรฐานการเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและ
ตวั เลข ดงั รูปที่ 2.9 และตารางที่ 2.5

รูปที่ 2.9 มาตรฐานการเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลข

ตารางที่ 2.5 แสดงการเปรียบเทียบขนาดในการเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษ

ตวั อกั ษรและตวั เลข ขนาด ความสูงของตวั อกั ษร (h) (มลิ ลเิ มตร)

2.5 3.5 5 7 10

ความสูงของตวั อกั ษรพิมพใ์ หญ่ h 10/10h 2.5 3.5 5 7 10
ความสูงของตวั อกั ษรพิมพเ์ ลก็
ความหนาของเสน้ c 7/10h - 2.5 3.5 5 7

1/10h 0.25 0.35 0.5 0.7 1.0

d b 16/10h 3.5 5 7 10 14

ระยะห่างระหวา่ งบรรทดั a 2/10h 0.5 0.7 1.0 1.4 2

ระยะห่างของตวั อกั ษร 6/10h 1.5 2.1 3 4.2 6

ระยะห่างระหวา่ งคา

e 3/10h 0.75 1 1.5 2.1 3

ความยาวส่วนบนและลา่ งของตวั พิมพเ์ ลก็ f

ตวั อกั ษรและตวั เลขตามมาตรฐานระบบ ISO กาหนดเฉพาะความสูงไม่ไดก้ าหนดความกวา้ งของ

ตวั อกั ษรไว้ ข้ึนอยู่กบั ผใู้ ชจ้ ะเลือกใชใ้ หเ้ หมาะสมและสวยงาม จากการวดั ขนาดของตวั อกั ษรบนบรรทดั เขียน

ตวั อกั ษรภาษาองั กฤษ จะมีขนาดเท่ากบั ตารางมาตรฐานการเขียนตวั อกั ษรจากหนงั สือ “ Exercise in Machine

drawing Translated from the Russian by levent moscow 1975” โดยกาหนดขนาดความกวา้ งของตวั อกั ษร

ไวด้ งั ตารางที่ 2.6

ไ ใบความรู้ รหสั วชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 2

ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.

ช่ือเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

ตารางท่ี 2.6 สดั ส่วนความสูงและความกวา้ งของตวั เลขและตวั อกั ษร Designatio12n

Specification Designation Specification b6=2/7h
b7=3/7h
Height of capital letters and h Width of lower-case letters
figures b8=h
Height of lower-case letters i,j,l and b9=1/7h
(except b,d,f, b10=1/10h
figure I
g,h,i,j,k,l,p,q,t, and y,) A=2/7h
h1=5/7h Width of lower-case letters
Height of lower-case letters f,r, and t A1=h
b,d,g,h,i, h Width of lower-case letters
m and w A2=1 h
j,k,l,p,q,t, and y, b=4/7h Line thickness of capital
b1=1/7h letters and figures
Width of capital letters b2=3/7h Line thickness of lower-
(except A,I,J,M, b3=5/7h case letters
Spaces between letters in
and W ) and figures word and
(except I)
Width of capital letters I between figures in
numbers
Width of capital letters J Spaces between word and
between
Width of capital letters A and
M number, not less than
Width of capital letters w
b4=h Spaces between lines of
Width of capital letters b5=4/7h lettering not
(except f,i,j,l,m,r,t,and w)
less than

จากตารางที่ 2.6 การกาหนดขนาดความสูงของตวั อกั ษรพิมพใ์ หญเ่ ท่ากบั 7/7h ซ่ึงเท่ากบั 10/10h ในระบบ ISO เมื่อ
เทียบค่าความสูง 7h จากตารางเป็ น 10h ในระบบ ISO จะไดข้ นาดตา่ ง ๆ ดงั น้ี

1. ความสูงตวั อกั ษรพมิ พใ์ หญแ่ ละตวั เลข 10/10h
2. ความสูงของตวั อกั ษรพมิ พเ์ ลก็ 7/10h
3. ความสูงตวั อกั ษรพิมพเ์ ลก็ มีตวั อกั ษร b d t g h I j k l p q y
4. ความกวา้ งตวั อกั ษรพมิ พใ์ หญ่ 10/10h
5. ความกวา้ งตวั อกั ษรพมิ พใ์ หญ่ I 6/10h
6. ความกวา้ งตวั อกั ษรพมิ พใ์ หญ่ J 1/10h
4/10h

ไ ใบความรู้ รหสั วชิ า.2100-1001
หน่วยท่ี. 2
วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น จานวน 8 ชม.
สัปดาห์ที่ 2-3
ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค
7/10h
ชื่อเรื่อง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค 10/10h

7. ความกวา้ งตวั อกั ษรพมิ พใ์ หญ่ A และ M 6/10h
8. ความกวา้ งตวั อกั ษรพิมพใ์ หญ่ W 3/10h
9. ความกวา้ งตวั อกั ษรพิมพเ์ ลก็ 4/10h
10. ความกวา้ งตวั อกั ษรพิมพเ์ ลก็ มีตวั อกั ษร I j และ l 10/10h
11. ความกวา้ งตวั อกั ษรพิมพเ์ ลก็ มีตวั อกั ษร f r และ t
12. ความกวา้ งตวั อกั ษรพมิ พเ์ ลก็ มีตวั อกั ษร m และ w 1/10h
13. ความหนาของเสน้ ในการเขียนตวั อกั ษรพิมพใ์ หญ่และพิมพเ์ ลก็ 2/10h
14. ระยะห่างของตวั อกั ษร 6/10h
15. ระยะห่างระหวา่ งคาและตวั เลข 14/10h
16. ระยะห่างของเสน้ ใตน้ อ้ ยที่สุด

4. การเขยี นตวั อกั ษรไทย
ตวั อกั ษรไทยมีวธิ ีการเขียนเหมือนกบั ตวั อกั ษรภาษาองั กฤษ ไดแ้ ก่ มาตรฐานความสูงของตวั อกั ษร ความหนาของ

เสน้ ระยะห่างระหวา่ งบรรทดั ระยะห่างของตวั อกั ษร ระยะห่างระหวา่ งคาและความยาวส่วนบนและลา่ งของตวั อกั ษรไทย
ส่วนวธิ ีการเขียนตวั อกั ษรไทยมีท้งั แบบตวั อกั ษรเสน้ บาง ตวั อกั ษรเสน้ หนา ตวั อกั ษรตรงและตวั อกั ษรเอียง ดงั รูปที่ 2.10

กขคฆงจฉชซฌญฎฏฐฑฒณดตถทธนบป
ผฝพฟภมยรลวสศษหฬอฮ

๑๒๓๔๕๖๗๘๙๐
กขคฆงจฉชซฌญฎฏฐฑฒณดตถทธบป

ผฝพฟมยรลวสศษหฬอฮ
๑๒๓๔๕๖๗๘๙๐

กขคฆงจฉชซฌญฎฏฐฑฒณดตถทธนบป
ผฝพฟภมยรลวสศษหฬอฮ

๑๒๓๔๕๖๗๘๙๐

รูปท่ี 2.10 ตวั อยา่ งการเขียนตวั อกั ษรและตวั เลขไทย

ไ ใบความรู้ รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 2

ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.

ช่ือเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

4.1 มาตรฐานการเขยี นตวั อกั ษรไทย
การเขียนตวั อกั ษรไทยกาหนดความสูงของบรรทดั เท่ากบั 10/10h ระยะห่างตา่ ง ๆ จะข้ึนอยกู่ บั ความสูงของ

บรรทดั ส่วนการเขียนสระและวรรณยกุ ตใ์ หเ้ ขียนใหเ้ หมาะสมกบั ขนาดของตวั อกั ษร โดยมีระยะห่างระหวา่ งบรรทดั ไมค่ วร
เกิน 16/10h เพราะมีสระท้งั บนและล่างของตวั อกั ษร มาตรฐานการเขียนตวั อกั ษรไทย ดงั รูปท่ี 2.11

รูปท่ี 2.11 มาตรฐานการเขียนตวั อกั ษรภาษาไทย

5. วธิ ีการเขียนตวั อกั ษร
การเขียนตวั อกั ษรท้งั ภาษาไทยและภาษาองั กฤษในงานเขียนแบบ สามารถเขียนได้ 2 วธิ ีคือ
5.1 เขยี นตวั อกั ษรด้วยมอื เปล่า เพื่อใหก้ ารเขียนตวั อกั ษรดว้ ยมือเปลา่ รวดเร็วและสะดวกมากข้ึน จึงตอ้ งอาศยั

เครื่องมือช่วยในการเขียนตวั อกั ษร ดงั น้ี
1. ไม้ทแี ละฉากสามเหลยี่ ม ใชส้ าหรับวดั และขีดเสน้ ระดบั ความสูงสาหรับเขียนตวั อกั ษรและตวั เลข ดงั รูปที่

2.8

2. เทมเพลทขีดเส้น เป็นเทมเพลทที่มีลกั ษณะเป็ นร่องท่ีมีความสูงเท่ากบั ความสูงมาตรฐานของตวั อกั ษรและ
ตวั เลข ท้งั ตวั พิมพเ์ ลก็ และตวั พมิ พใ์ หญ่ ดงั รูปที่ 2.12

3. แผ่นจานขีดเส้นนา มีลกั ษณะเป็นแผน่ จานเจาะรูตามระดบั ความสูงของตวั อกั ษรและตวั เลขมาตรฐาน เวลา
ใชง้ านตอ้ งใชป้ ระกอบกบั ไมท้ ี เพอ่ื ลากเสน้ ความสูงของตวั อกั ษรตามตอ้ งการ ดงั รูปท่ี 2.13

4. ฉากสามเหลย่ี มขีดเส้นเอยี ง เป็ นฉากสามเหล่ียมที่ร่องเซาะเอียงมุม 75 กบั แนวระดบั สาหรับเขียน
ตวั อกั ษรเอียงดว้ ยมือเปลา่ ดงั รูปท่ี 2.14

รูปที่ 2.12 การใชไ้ มท้ ีและฉากสามเหลี่ยม รูปท่ี 2.13 ลกั ษณะของเทมเพลทขดี เสน้

ช่วยในการเขียนตวั อกั ษร

ไ ใบความรู้ รหสั วชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ชื่อเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

รูปท่ี 2.14 ลกั ษณะของแผน่ จานขีดเสน้ นา รูปที่ 2.15 ลกั ษณะของฉากสามเหลี่ยมขีดเสน้ เอียง 75
รูปท่ี 2.14 ลกั ษณะของแผน่ จานขีดเสน้ นา รูปท่ี 2.15 ลกั ษณะของฉากสามเหล่ียมขีดเสน้ เอียง 75

5.2 การเขยี นตวั อกั ษรด้วยเครื่องมอื เขียนตวั อกั ษร การเขียนตวั อกั ษรแบบน้ีจะทาใหต้ วั อกั ษรท่ีเขยี นมีความสวยงามและเป็ น
ระเบียบมากข้ึน ซ่ึงสามารถเลือกใชไ้ ด้ 2 ลกั ษณะ ดงั น้ี

1. การเขยี นตวั อกั ษรด้วยบรรทดั อกั ษร (Lettering Plate) มีลกั ษณะเป็นแผน่ เหมือนไมบ้ รรทดั
ทว่ั ไป แตจ่ ะมีร่องเป็ นตวั อกั ษรและสญั ลกั ษณ์ในงานเขียนแบบเฉพาะอยา่ งครบทุกตวั อกั ษร เวลาเขียนผเู้ ขียนจะตอ้ งเลือก
ขนาดของปากกาใหเ้ หมาะสมกบั ร่องตวั อกั ษรน้นั ๆ ซ่ึงจะมีระบุไวท้ ี่ตวั บรรทดั อกั ษร ลกั ษณะและการเขียนตวั อกั ษรดว้ ย
บรรทดั อกั ษร ดงั รูปท่ี 2.16

รูปที่ 2.16 ลกั ษณะและการเขียนตวั อกั ษรดว้ ยบรรทดั อกั ษร
รูปที่ 2.16 ลกั ษณะและการเขียนตวั อกั ษรดว้ ยบรรทดั อกั ษร

ไ ใบความรู้ รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ช่ือหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

2. การเขยี นตวั อกั ษรด้วยเคร่ืองเขยี นตวั อกั ษร (Leroy) เป็ นอปุ กรณ์เขียนตวั อกั ษรประกอบดว้ ย กา้ มปูเขียนตวั อกั ษรและ
บรรทดั ร่องตวั อกั ษร เวลาเขียนจะตอ้ งประกอบดินสอหรือปากกาท่ีหวั จบั ปากกาของกา้ มปู แลว้ นาไปวางบนบรรทดั ร่อง
ตวั อกั ษร โดยใหแ้ กนบงั คบั ของกา้ มปูอยใู่ นร่องบงั คบั ตลอดเวลา ส่วนหวั เขม็ ของกา้ มปูใหเ้ ลื่อนไปตามร่องตวั อกั ษรท่ีตอ้ งการ
จะเขียน ดงั รูปที่ 2.17

รูปท่ี 2.17 ลกั ษณะและการใชเ้ คร่ืองเขียนตวั อกั ษร (Leroy)

6. มาตราส่วน (Scale)
การเขียนแบบส่วนใหญ่มกั จะเขียนแบบเท่ากบั ขนาดของชิ้นงานจริง แต่ถา้ ชิ้นงานมีขนาดใหญห่ รือเลก็ เกินไป ซ่ึง

ไมเ่ หมาะสมในการเขียนลงในกระดาษเขียนแบบ เช่น ถา้ ชิ้นงานท่ีมีขนาดใหญ่ จะทาใหพ้ ้นื ท่ีของกระดาษเขียนแบบไม่
เพียงพอและยากต่อการวางแบบงาน ถา้ หากขนาดชิ้นงานเลก็ กจ็ ะทาใหพ้ ้นื ที่ของกระดาษเขียนแบบเหลือมาก และการเขียน
รายละเอียดตา่ ง ๆ ของชิ้นงานทาไดย้ าก ดงั น้นั จึงตอ้ งใชว้ ธิ ีการเขียนแบบโดยยอ่ หรือขยายแบบงาน โดยเรียกวา่ “มาตรา
ส่วน” มาช่วยในการเขียนแบบ เพอื่ ช่วยใหง้ ่ายต่อการเขียนแบบชิน้ งานและมีความเหมาะสมมากข้ึน

6.1 การกาหนดสัญลกั ษณ์มาตรฐานของมาตราส่วน การกาหนดสญั ลกั ษณ์มาตราส่วน จะใชต้ วั เลขสองตวั คน่ั ดว้ ยจุดสอง
จุด (Prompt) ระหวา่ งตวั เลข เช่น มาตราส่วน 1:2 ตวั เลขดา้ นหนา้ จุดหมายถึงขนาดที่เขียนลงในกระดาษเขียนแบบ ส่วน
ตวั เลขดา้ นหลงั จุดหมายถึง ขนาดจริงของชิ้นงาน ดงั รูปที่ 2.18

ไ ใบความรู้ รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 2
ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ชื่อเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

รูปท่ี 2.18 ตวั อยา่ งการเขียนแบบโดยใชม้ าตราส่วนแบบตา่ ง ๆ

มาตราส่วนตามมาตรฐานมี 3 ลกั ษณะคือ
1. มาตราส่วนปกติหรือมาตราส่วนจริง คือ 1:1
2. มาตราส่วนยอ่ เช่น 1:2 1:5 1:10 1:20 1:50 1:100 เป็ นตน้
3. มาตราส่วนขยาย เช่น 2:1 5:1 10:1 20:1 50:1 100:1 เป็ นตน้

หมายเหตุ ไม่วา่ จะเป็นมาตราส่วนจริง มาตราส่วนยอ่ หรือมาตราส่วนขยาย ขนาดของแบบงานจะตอ้ งเปลี่ยนไปตาม
มาตราส่วนที่กาหนดไว้ ส่วนการกาหนดขนาดของชิ้นงานจะตอ้ งเป็ น “ขนาดของชิ้นงานจริง” เท่าน้นั

ไ แบบฝึ กหัด รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขยี นแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2

ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเรื่อง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

คาชี้แจง จงเลือกคาตอบที่ถูกที่สุดเพียงคาตอบเดียว

1. ขอ้ ใดเป็นมาตรฐานของกระดาษเขียนแบบ

ก. มาตรฐาน A ข. มาตรฐาน B

ค. มาตรฐาน C ง. มาตรฐาน D

2. ขอ้ ใดเป็นสดั ส่วนความกวา้ งและความยาวของกระดาษเขียนแบบ

ก. 1 : 2 ข. 2 : 1

ค. 1 : 2 ง. 2 : 1

3. จากขอ้ 2 กระดาษเขียนแบบขนาดใหญท่ ี่สุดมีพ้นื ที่เทา่ ใด

ก. 0.25 ม2 ข. 0.5 ม2

ค. 0.75 ม2 ง. 1 ม2

4. ขนาดความหนาของเส้นตามมาตรฐาน ISO คิดมาจากหลกั การใด

ก. หลกั ความเสมอภาคทางคณิตศาสตร์ ข. หลกั ความแปรผนั ทางคณิตศาสตร์

ค. หลกั อนุกรมความกา้ วหนา้ ทางคณิตศาสตร์ ง. หลกั ทวคี ูณทางคณิตศาสตร์

5. ชนิดเส้นในขอ้ ใดใชส้ าหรับเขียนเส้นขอบรูป

ก. เส้นเตม็ บาง ข. เส้นเตม็ หนา

ค. เส้นประ ง. เส้นศูนยก์ ลางใหญ่

6. ชนิดเส้นในขอ้ ใดใชส้ าหรับเขียนเส้นกาหนดขนาด

ก. เส้นเตม็ บาง ข. เส้นเตม็ หนา

ค. เส้นประ ง. เส้นศูนยก์ ลางใหญ่

7. ชนิดเส้นในขอ้ ใดใชส้ าหรับเขียนเส้นแสดงแนวตดั

ก. เส้นเตม็ บาง ข. เส้นเตม็ หนา

ค. เส้นประ ง. เส้นศนู ยก์ ลางใหญ่

8. ชนิดเส้นในขอ้ ใดใชส้ าหรับเขียนเส้นขอบรูปท่ีถูกบงั

ก. เส้นเตม็ บาง ข. เส้นเตม็ หนา

ค. เส้นประ ง. เส้นศนู ยก์ ลางใหญ่

9. ชนิดเส้นในขอ้ ใดใชส้ าหรับเขียนเส้นผา่ นศูนยก์ ลางวง ทรงกลมและทรงกระบอก

ก. เส้นศนู ยก์ ลางเลก็ ข. เส้นศูนยก์ ลางใหญ่

ค. เส้นมือเปล่า ง. เส้นประ

ไ ใบความรู้ รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2

ช่ือหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ท่ี 2-3

10. ชนิดเส้นในขอ้ ใดใชส้ าหรับเขียนเส้นขอบเขตการตดั เฉพาะส่วน

ก. เส้นศนู ยก์ ลางเลก็ ข. เส้นศนู ยก์ ลางใหญ่

ค. เส้นมือเปล่า ง. เส้นประ

11. ขอ้ ใดคือความสูงนอ้ ยท่ีสุดของตวั อกั ษรภาษาองั กฤษและตวั เลข

ก. 2.5 มม. ข. 3.5 มม.

ค. 5 มม. ง. 7 มม.

12. ถา้ ใชก้ ลุ่มเส้น 0.5 ในการเขียนแบบ ตวั อกั ษรพิมพเ์ ลก็ ตอ้ งมีความสูงเทา่ ใด

ก. 2.5 มม. ข. 3.5 มม.

ค. 5 มม. ง. 7 มม.

13. ขอ้ ใดคือมุมของตวั อกั ษรเอียงตามมาตรฐาน ISO

ก. 30 องศา ข. 45 องศา

ค. 60 องศา ง. 75 องศา

14. ขอ้ ใดเป็นมาตรฐานความสูงของตวั อกั ษรไทย

ก. 7/10h ข. 10/10h

ค. 16/10h ง. 18/10h

15. ขอ้ ใดเป็นระยะห่างระหวา่ งบรรทดั ของตวั อกั ษรไทย

ก. 7/10h ข. 10/10h

ค. 16/10h ง. 18/10h

16. ขอ้ ใดไมใ่ ช่อุปกรณ์สาหรับวดั และขีดเส้นระดบั ความสูงของตวั อกั ษรและตวั เลข

ก. ไมท้ ีและฉากสามเหล่ียม ข. เทมเพลทขีดวงกลม

ค. แผน่ จานขีดเส้นนา ง. ฉากสามเหลี่ยมขีดเส้นเอียง

17. ขอ้ ใดเป็นเคร่ืองมือสาหรับเขียนตวั อกั ษร โดยใชก้ า้ มปชู ่วยในการเขียน

ก. Parallel Guide Template ข. Lettering Plate

ค. Leroy ง. Braddock – Row Lettering Triangle

18. ขอ้ ใดเป็นมาตราส่วนจริงหรือมาตราส่วนมาตรฐาน

ก. 1 : 1 ข. 2 : 2

ค. 5 : 5 ง. 10 : 10

ไ ใบความรู้ รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยที่. 2

ชื่อหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเรื่อง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

19. ถา้ ตอ้ งการยอ่ ชิ้นงานเขียนแบบลงคร่ึงหน่ึง ตอ้ งใชม้ าตรส่วนในขอ้ ใด

ก. 1 : 1 ข. 1 : 2

ค. 2 : 1 ง. 2 : 2

20. ถา้ ขนาดของชิ้นงาน 17 มม. ตอ้ งการใชม้ าตราส่วน 2 : 1 แบบงานจะมีความยาวเทา่ ใด

ก. 8.5 มม. ข. 51 มม.

ค. 34 มม. ง. 17 มม.

ไ ใบแบบฝึ กหัด รหสั วชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ช่ือหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเร่ือง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

1. จงเขียนแบบเสน้ ชนิดต่าง ๆ ใหถ้ กู ตอ้ งตามมาตรฐานลงในกระดาษเขียนแบบ A4 (เสน้ ห่างกนั 8 มม.)

1) เสน้ เตม็ หนา 2) เสน้ เตม็ บาง

3) เสน้ ประ 4) เสน้ ศูนยก์ ลางเลก็

5) เสน้ ศูนยก์ ลางใหญ่ 6) เสน้ มือเปลา่

ไ ใบแบบฝึ กหดั รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ช่ือหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ชื่อเรื่อง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

2. จงเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษตวั พิมพใ์ หญ่แบบตวั ตรงตามแบบที่กาหนดให้

ไ ใบแบบฝึ กหัด รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ช่ือหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ช่ือเรื่อง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

3. จงเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษตวั พิมพใ์ หญแ่ บบตวั เอียงตามแบบที่กาหนดให้

ไ ใบแบบฝึ กหดั รหัสวชิ า.2100-1001

วชิ า. เขียนแบบเทคนิคเบือ้ งต้น หน่วยท่ี. 2
ช่ือหน่วย. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค จานวน 8 ชม.
ชื่อเรื่อง. มาตรฐานงานเขียนแบบเทคนิค สัปดาห์ที่ 2-3

4. จงเขียนตวั อกั ษรภาษาองั กฤษตวั พิมพใ์ หญ่แบบตวั ตรงตามแบบที่กาหนดให้