แผนการจัดการเรียนรู้ งานเครื่องมือกลเบื้องต้น

213

แผนการเรยี นรู้หน่วยท่ี 5

รหัสวิชา 2100-1008 ชื่อวิชา งานเครื่องมือกลเบื้องตน้
ช่ือหน่วย เครอื่ งไสและงานไส

เรอ่ื ง เครื่องไสและงานไส จานวนช่วั โมงสอน 61-72

1. สาระสาคัญ
เครื่องไสเป็นเคร่ืองมือกลชนิดหนึ่งที่ส่วนใหญ่มีการเคล่ือนท่ีในแนวเส้นตรงและการเคล่ือนท่ีไป -

กลับ เรยี กว่า ค่จู งั หวะไส ลกั ษณะการขนึ้ รูปด้วยการไส เชน่ ไสบ่าฉาก การไสเอียง ร่องบาก ร่องหางเหย่ียว
และการไสร่องล่มิ เปน็ ต้น

2. งานประจาหนว่ ยการเรยี นรู้
2.1 รายงานความรเู้ บื้องต้นเกีย่ วกบั เคร่ืองไสและงานไส

3. สมรรถนะประจาหน่วยการเรยี นรู้
3.1 แสดงความร้เู ก่ียวกบั การใช้เครอ่ื งไสและงานไสไดถ้ กู ต้อง

4. จดุ ประสงค์การเรียนรู้ (มาตรฐานการเรยี นร)ู้
4.1 จดุ ประสงคท์ ั่วไป
เพื่อบอกชนิดของเครื่องไส บอกส่วนประกอบท่ีสาคัญของเคร่ืองไสนอน บอกเคร่ืองมือ

และอุปกรณ์ท่ีใช้กับเครื่องไสนอน อธิบายข้ันตอนการทางานของเครื่องไสนอน บอกความปลอดภัยและ
วิธีการบารุงรักษาของเครอ่ื งไสนอน ปฏิบตั งิ านไสตามพิกดั กาหนดได้

4.2 จุดประสงคเ์ ชิงพฤติกรรม
1. บอกชนิดของเครื่องไสได้
2. บอกส่วนประกอบทสี่ าคัญของเครื่องไสนอนได้
3. บอกเครอ่ื งมือและอุปกรณ์ทีใ่ ชก้ ับเคร่ืองไสนอนได้
4. อธบิ ายขั้นตอนการทางานของเครือ่ งไสนอนได้
5. บอกความปลอดภยั และวธิ กี ารบารงุ รกั ษาของเครอ่ื งไสนอนได้
6. ปฏิบตั ิงานไสตามพิกดั กาหนดได้

5. สาระการเรียนรู้
*********เนื้อหาตามใบความรู้*********

6. กระบวนการจัดการเรยี นรใู้ ชเ้ ทคนิคการสอน แบบขัน้ ตอนการเรียนรแู้ บบ MAIP
6.1 สัปดาห์ท่ี 1
1. ขัน้ สนใจ (M = Motivation)
1.1 ครสู นทนากับผ้เู รยี นเกีย่ วกบั ความรเู้ บือ้ งต้นเก่ียวกบั ใช้เครอื่ งไสและงานไส
2. ขัน้ ศกึ ษาขอ้ มูล (I = Information)
2.1 ผู้เรยี นศึกษาเอกสารประกอบการสอน เร่ือง เคร่ืองไสและงานไส
2.2 ครูอธบิ ายเน้ือหาเพิ่มเติมใน เรอื่ ง เครื่องไสและงานไส
2.3 ครสู าธติ และยกตวั อยา่ งเครื่องไสและงานไส
3. ขั้นพยายาม (A = Application)
3.1 ผ้เู รยี นฝึกปฏบิ ตั ิงานโดยครูต้ังโจทย์ปญั หาให้

214

3.2 ผู้เรียนและครูร่วมกนั สรุปเน้อื หารายวชิ า
3.3 ผเู้ รียนทาแบบฝกึ หัดและแบบทดสอบ
4. ขัน้ สาเรจ็ ผล (P = Progress)
4.1 ผู้สอนเฉลยแบบฝึกหัดและแบบทดสอบและอธิบายเพ่ิมเติมเพ่ือให้ผู้เรียนเข้าใจ
เนอ้ื หาวิชามากยงิ่ ขน้ึ

7. ส่ือการเรียนรู้ 7.2 ใบความรู้
7.1 หนงั สอื เรียน 7.4 แบบฝึกหดั
7.3 ใบงาน 7.6 แบบทดสอบ
7.5 แบบสังเกตพฤติกรรม

8. หลกั ฐานการเรยี นรู้ 8.2 แบบฝึกหดั
8.1 ใบงาน
8.3 รายงาน

9. กระบวนการวัดผลและประเมินผล

ลาดบั เครอื่ งมือการประเมนิ วิธีวัดและประเมิน เกณฑ์
ท่ี การประเมนิ
ตรวจแบบฝกึ หัด ผ่าน ไม่ผา่ น
1 แบบฝึกหัด ข้อละ 1 คะแนน ไดค้ ะแนน ได้คะแนน
ถกู 1 คะแนน ร้อยละ 60 ต่ากวา่
2 แบบประเมนิ ผลการปฏบิ ัตงิ าน ไม่ถูก 0 คะแนน ขึน้ ไป ร้อยละ 60
(หรือตามความเหมาะสม)
ตรวจผลการปฏบิ ตั งิ าน ไดค้ ะแนน ได้คะแนน
(ตามความเหมาะสม) รอ้ ยละ 60 ตา่ กว่า
ขน้ึ ไป รอ้ ยละ 60

3 แบบประเมินช้ินงาน ตรวจประเมินชนิ้ งาน ไดค้ ะแนน ไดค้ ะแนน
4 แบบทดสอบทฤษฎี (ตามความเหมาะสม) ร้อยละ 60 ต่ากว่า
ขน้ึ ไป รอ้ ยละ 60
5 แบบทดสอบปฏิบัติ ตรวจแบบทดสอบทฤษฎี ไดค้ ะแนน ได้คะแนน
6 แบบสังเกตพฤติกรรม ขอ้ ละ 1 คะแนน ร้อยละ 60 ตา่ กว่า
ถกู 1 คะแนน ขน้ึ ไป รอ้ ยละ 60
ไม่ถูก 0 คะแนน
(หรือตามความเหมาะสม) ไดค้ ะแนน ได้คะแนน
ตรวจแบบทดสอบปฏิบัติ ร้อยละ 60 ตา่ กวา่
(ตามความเหมาะสม) ข้ึนไป ร้อยละ 60
ได้คะแนน ได้คะแนน
ตรวจแบบสงั เกตพฤติกรรม

215

ด้านคณุ ธรรม จรยิ ธรรม ดีมาก 5 คะแนน ร้อยละ 60 ต่ากวา่
คา่ นยิ ม และคณุ ลกั ษณะอนั พึง ดี 4คะแนน ขึ้นไป ร้อยละ 60
ประสงคต์ ามค่านยิ ม 12 พอใช้3คะแนน
ประการ พอใช้ 2คะแนน
ปรับปรุง 1คะแนน
10. แหลง่ การเรียนรู้
10.1 หอ้ งสมดุ
10.2 หอ้ งอนิ เตอรเ์ น็ต

11. บันทึกผลหลังการจัดการเรยี นรู้
11.1 ข้อสรปุ หลงั การจัดการเรยี นรู้
............................................................................................................................. ......................

............................................................................................................ .......................................................
............................................................................................................................. ......................................
................................................................................................................................................................. ..
............................................................................................................................. ......................................
............................................................................................................................. ......................................
...................................................................................................................................................................

11.2 ปญั หาทีพ่ บ
............................................................................................................................. ......................
............................................................................................................ .......................................................
............................................................................................................................. ......................................
................................................................................................................................................................. ..
............................................................................................................................. ......................................
............................................................................................................................. ......................................
...................................................................................................................................................................

11.3 แนวทางการแกไ้ ขปญั หา
........................................................................................................................ ...........................
............................................................................................................................. ......................................
...................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ......................................
............................................................................................................................. ......................................
............................................................................................................................. ......................................
............................................................................................ .......................................................................
............................................................................................................................. ......................................
................................................................................................................................................. ..................

216

รหสั วิชา ใบความรหู้ น่วยที่ 5
2100-1008 ชือ่ วชิ า งานเครื่องมือกลเบื้องต้น

ชอื่ หน่วย เครือ่ งไสและงานไส

เร่อื ง เครือ่ งไสและงานไส จานวนชว่ั โมงสอน 61-72

จุดประสงค์การเรยี นรู้

1. จุดประสงคท์ ั่วไป

เพ่ือบอกชนิดของเคร่ืองไส บอกส่วนประกอบท่ีสาคัญของเครื่องไสนอน บอกเคร่ืองมือและ
อุปกรณ์ที่ใช้กับเครื่องไสนอน อธิบายขั้นตอนการทางานของเคร่ืองไสนอน บอกความปลอดภัยและ
วิธกี ารบารุงรกั ษาของเคร่อื งไสนอน ปฏิบัตงิ านไสตามพิกัดกาหนดได้
2 จดุ ประสงคเ์ ชิงพฤตกิ รรม

1. บอกชนิดของเครื่องไสได้
2. บอกสว่ นประกอบทส่ี าคัญของเคร่อื งไสนอนได้
3. บอกเคร่อื งมือและอุปกรณ์ท่ใี ชก้ บั เคร่ืองไสนอนได้
4. อธบิ ายข้ันตอนการทางานของเครอ่ื งไสนอนได้
5. บอกความปลอดภัยและวธิ กี ารบารงุ รักษาของเคร่ืองไสนอนได้
6. ปฏิบตั งิ านไสตามพิกดั กาหนดได้

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 5 เรือ่ ง เครือ่ งไสและงานไส

เคร่อื งไส
การไสเป็นการตัดเฉือนชิ้นงานเพอื่ ลดขนาดและคุณภาพผิวของชน้ิ งานตามตอ้ งการด้วยมดี ไสตัด

เฉือนเนื้อชน้ิ งานใหข้ าดออกไปตามแนวไส

รูปท่ี 5.1 การไสชิน้ งาน

5.1 ชนิดของเครอ่ื งไส
เครื่องไสโดยทั่วไปแบ่งออกได้ดงั นี้
5.1.1 เคร่อื งไสนอน

217
ป้อมมดี ของเครื่องไสนอนเลื่อนกลับไปมาในแนวราบและช้นิ งานยึดจบั ด้วยปากกาหรือสกรยู ึด

รูปที่ 5.2 เครื่องไสนอน
5.1.2 เครอ่ื งไสตั้ง

ป้อมมีดของเคร่ืองไสต้ังเล่ือนกลับไปมาในแนวดงิ่ และชิ้นงานยดึ จับด้วยปากกาหรือสกรูยดึ
ประเภทงานไสท่ไี ด้จากการไสดว้ ยเครื่องไสแนวตั้งได้แก่ การไสรอ่ งล่มิ บนเฟือง การไสเฟือง

รูปท่ี 5.3 เครอื่ งไสตั้ง
5.1.3 เคร่อื งไส Planer

ป้อมมีดของเคร่ืองไส Planer จะอยกู่ บั ที่แต่โตะ๊ งานเล่ือนกลบั ไปมาในแนวราบและชิ้นงาน
ยดึ จบั ดว้ ยปากกาหรือสกรยู ดึ ลักษณะเคร่อื งมขี นาดใหญ่ งานทีผ่ ลิตจากเคร่ือง Planer จะเป็นงานท่ีมี
ขนาดใหญ่

218

รปู ที่ 5.4 เครอ่ื งไส Planer
5.2 สว่ นประกอบตา่ ง ๆที่สาคญั ของเครื่องไสนอน

5.2.1 ฐานเครอื่ ง
5.2.2 ชุดแครเ่ ล่ือน APRON
5.2.3 โครงเครอ่ื ง
5.2.4 เพลาปรับระยะชัก
5.2.5 คนั โยกบังคับเปลยี่ นเฟอื ง
5.2.6 ชุดแคร่เลอ่ื น
5.2.7 ชุดป้อมมดี

รูปที่ 5.5 สว่ นประกอบต่าง ๆ ของเคร่ืองไสนอน

219
5.3 หลกั การทางาน ของเครือ่ งไสนอน

5.3.1 กลไกภายในของเครือ่ งไสนอน
กลไกภายในของเคร่ืองไสท่วั ๆ ไปมีการขับเคล่อื นดว้ ย Link รว่ มกบั ชุดเฟอื ง ท่ีรบั กาลงั ขับ

จากมอเตอร์ สง่ ผา่ นมาท่ีเฟืองขับ (Pinion Drive From Gear Box) แลว้ ส่งผ่านไปล้อเฟอื งตวั ใหญ่ (Bull
Wheel) ซ่ึงจะประกอบร่วมกับRocker Arm สง่ กาลงั ขบั ผ่านไปยัง Compensating Link จะดัน Ram ทา
ให้เคลื่อนที่ไป – กลับ ทาใหม้ ีดไสซึ่งอยู่ในป้อมมีดตัดเฉือนช้ินงานออก

รูปที่ 5.6 กลไกภายในของเครอ่ื งไสนอน
5.3.2 การเคลื่อนท่ีของ Ram

จังหวะเดินหนา้ และจังหวะถอยกลบั ของ Ram จะเคลอ่ื นทีไ่ ป – กลบั ในขณะท่ี Crank
Gear มีทศิ ทางการหมุนเปน็ วงกลม ถ่ายทอดการหมุนมายัง Crank Pin และ Rocker Arm ตามภาพ A
จังหวะการเคลื่อนท่ีของ Ram มี 2 จังหวะคือ จังหวะเดนิ หน้าและจงั หวะถอยกลบั ในช่วงจังหวะถอยกลบั
น้ีจะมรี ะบบ Quick Return อย่างงา่ ย ๆ ช่วยลดเวลาในการถอยกลบั ของ Ram และตาแหน่งนจี้ ะอยู่ในมุม
ของ Rocker Arm อยู่ในจดุ ทีช่ กั กลับ เมอื่ Crank pin เคล่ือนทจี่ ากจุด A ผ่านจดุ B ไปยงั จดุ C (ดภู าพ B)
Ram จะเคลอ่ื นทีเ่ ดินหนา้ เท่ากบั ความยาวในชว่ งชกั ทตี่ ้ังระยะไว้ เมื่อเคลือ่ นที่จากจุด C ผา่ นจดุ D มายงั จดุ
A Ram จะเคลอ่ื นทถ่ี อยกลับมา ณ ตาแหน่งเดิม จากรปู เห็นวา่ ช่วงโคง้ ABC ยาวกวา่ ช่างโคง้ CDAดังนัน้
ในจงั หวะชว่ งเดนิ หนา้ จะใชเ้ วลามากกว่าจงั หวะ ชว่ งถอยกลับและเป็นการป้องกนั ไม่ให้มีดทือ่ เร็วได้อกี ดว้ ย

220

รปู ที่ 5.7 จงั หวะเดินหน้า และจังหวะถอยกลบั ของเคร่อื งไสนอน
5.3.3 วธิ ตี ัง้ และปรับความยาวชว่ งชกั

เปลี่ยนความยาวของระยะชกั ใหอ้ ยใู่ นตาแหน่งที่ต้องการ ตาแหนง่ Crank pin ใน Crank
Gear จะตอ้ งเลื่อนออกจากจุดศนู ยก์ ลางซึ่งเปน็ จุดที่ระยะชักมีคา่ เป็นศนู ยก์ ลาง ซง่ึ เป็นจุดทรี่ ะยะชกั มคี ่า
เป็นศูนย์ไปยงั เสน้ รอบวง จะเปน็ จุดที่มีความยาวของระยะชักมีคา่ ความยาวมากทสี่ ดุ การปรับแต่งความ
ยาวของช่วงชักนอ้ี าศัยหลกั การของระยะการหนศี นู ย์ปรบั ด้วยเกลยี ว โดยการหมนุ ปรับด้วยมอื ผ่าน Bevel
Gear ซ่งึ ปลายเพลาเป็นรปู ส่ีเหล่ียมผนื ผา้ เพ่อื เอาไวใ้ สป่ ระแจหมุน

Crank pin จะมี Sliding Block ประกอบอยู่ตัว Sliding Block จะยึดตดิ แนน่ กบั
Dovetail Block ด้วยตัวDovetail Block นี้จะมแี กนเกลยี วสวมอยแู่ ละหมนุ อย่กู บั ที่ได้ ดังน้นั เม่ือหมุน
สลักเกลียวก็จะเปน็ ตัวทาให้ Dovetail Block เคลื่อนท่ี และเปลย่ี นตาแหนง่ ของ Crank pin บน Crank
Gear ทาใหค้ วามยาวช่วงชักเปลีย่ นไป

รปู ที่ 5.8 การปรับความยาวช่วงชกั
5.3.4 ระบบการป้อน

ระบบการป้อนของเคร่ืองไส การป้อนไสจะเคล่ือนท่ีดว้ ยระบบ Feed Screw การหมนุ
ปอ้ นอตั โนมตั ิกระทาไดโ้ ดยการหมนุ Feed Screw ซ่ึงกระทาในจงั หวะชกั กลบั หรอื ถอยกลบั ของมดี ไส
การปอ้ นจะเกดิ ข้นึ โดยการใช้Pawl และ Ratchet Wheel ประกอบเข้ากบั ปลายข้างหนงึ่ ของ Feed
Screw (ดังภาพ) ในเครอื่ งไสสมยั ใหมจ่ ะมีFeed Box ใน Feed Box ภายในมีอุปกรณเ์ ช่นเดียวกันน้ี
ประกอบอย่ดู ้วยหลกั การเดยี วกนั ในจังหวะทิศทางการถอยกลบั Pawl จะยกขนึ้ ดว้ ยกาลงั ของสปริง ทาให้
ไม่มีการปอ้ น เมื่อถงึ จงั หวะเดินหนา้ ตัว Pawl จะติดกับ Ratchet Wheel ทาให้ Ratchet Wheel
หมุนไปหน่ึงฟันหรอื สองฟนั หรือมากกวา่ ซึ่งขึน้ อยู่กับระยะ Crank pin ที่ตั้งไวห้ นีศนู ยไ์ ปมากน้อยเท่าใด
และจะเป็นจานวนอัตราการป้อนด้วย การปอ้ นน้จี ะกระทาแต่ละคร้งั ของช่วงชกั เกลยี ว

221

รปู ที่ 5.9 ระบบการป้อนของเครอื่ งไส

5.4 อัตราปอ้ นและการคานวณคจู่ งั หวะชกั งานไส
5.4.1 อัตราป้อนไสและความเร็วตัด

ตาราง ความเร็วตดั และอัตราป้อนไส

วสั ดุชิน้ งาน

ชนดิ ของ เหล็ก เหล็ก เหลก็ เหลก็ ทองแดง โลหะ อตั ราป้อน
การไส ตอ่
วัสดุมดี เหนียว เหนียว หลอ่ หลอ่ ผสม เบา
ไสหยาบ ค่จู งั หวะชกั
 เหลก็ รอบสูง St 40 St 60 แข็ง (มม.)
โลหะแข็ง
ไสละเอียด เหล็กรอบสูง ความเร็วตดั (ม/นาที) 0,2….4
 โลหะแขง็ 0,2….4
15..20 12..16 12..16 12..14 20..25 35..40 0,2….0,5
0,2….0,5
60..80 40..60 30..40 15..25 72..95 90.120

20..25 16..20 14..22 16..18 30..40 50..60

72.10 50..75 40..60 25..40 90.120 110.15

00

5.4.2 การคานวณคู่จงั หวะชักงานไส

n  Vm 1000 ค่จู ังหวะชกั / นาที

2 L

222

รปู ที่ 5.10 ค่จู ังหวะชกั งานไส

n  Vm 1000 คูจ่ งั หวะชกั / นาที
2 L

L = ความยาวช่วงชกั (มม.)
La = ระยะเผื่อหน้ามีด 20 มม.
Lu = ระยะเผื่อหลังมีด 10 มม.
N = คูจ่ งั หวะชกั งานไส (คู่จังหวะชกั /นาที)
Vm = ความเรว็ ตดั เฉลีย่ (เมตร/นาที)

ความเร็วงานไส (Shaping Speed)
ความเร็วของงานไสจะแตกตา่ งจากความเร็วจากความเร็วของงนกลงึ หรืองานเจาะ เพราะ

ความเร็วงานไสจะวัดเปน็ คู่จงั หวะชักตอ่ นาที น่นั คือ จงั หวะทม่ี ีดไสเดนิ หน้ามีดจะกินงาน ในจงั หวะทมี่ ีด
ถอยหลงั มดี จะไมก่ นิ งาน

223

สาหรบั ความเรว็ ตัดของงานไส คอื ความเรว็ ตดั ที่มดี ไสตัดงาน ซ่งึ ในหนงึ่ คจู่ งั หวะชกั มดี ไสจะกิน
งานเพียงคร้ังเดยี ว ซึง่ จะใชเ้ วลา 3/5 เท่าของหนึ่งคู่จังหวะชัก มหี น่วยวัดเป็นเมตร/นาที เช่นเดียวกับ
ความเร็วตดั ของเคร่ืองจกั รกลอืน่ ๆ

สูตรทใ่ี ช้คานวณ

ความเร็วตดั (v) = nL เมตร/นาที = nL ม./นาที
ความเร็วไส 3100 600

5

= 600 v คูจ่ ังหวะชัก/นาที

L

V = ความเร็วตัด (ม./นาท)ี

N = ความเร็วไส (คูจ่ ังหวะชกั /นาที)

L = ความยาวไส (มม.)

= ความยาวงานไส (1) + ช่วงหน้ามดี

(la = 20 มม.)+ ช่วงหลังมีด (lu = 10 มม.)

ตารางแสดง ความเรว็ ตดั (v) ของงานไส

วัสดงุ าน มีดไส (HSS) มดี ไสโลหะแข็ง
ไสหยาบ ไสละเอยี ด ไสหยาบ ไสละเอยี ด
เหลก็ St.40 15 – 20 20 – 25 60 – 80 70 – 100
เหล็ก St.60 12 – 16 16 – 20 40 – 60 50 – 75
เหลก็ หล่อ 12 – 16 14 – 22 30 – 40 40 – 60
ทองแดงผสม 20 – 25 30 – 40 72 – 95 90 – 120
โลหะเบา 35 – 40 50 – 60 90 - 120 110 –

150

งานไสหยาบ
ความลึกรอยไสจะโตกวา่ ช่วงปอ้ นไส 3 – 5 เทา่ หรอื มีอัตราป้อน 0.2 – 4 มม./คจู่ งั หวะชัก

งานไสละเอยี ด
ความลึกรอยไสและช่วงป้อนไสจะโตเทา่ กันและมีค่าน้อย ๆ หรือมอี ตั ราป้อน 0.2 – 0.5 มม./คู่

จังหวะชัก

ตัวอย่าง งานไสเปน็ เหล็ก St.37 มีความยาว 100 มม. มีดไสทาจากวัสด HSS
งาน ให้คานวณคูจ่ ังหวะชกั ตอ่ นาที

224

วิธีทา สตู ร จานวนคู่จังหวะไส (n) = 600 v คู่จงั หวะชัก/นาที
L

คา่ ความเรว็ ตดั (v) จากตารางเหลก็ St.40 = 25 ม./นาที (เลอื กใชร้ ะหวา่ ง 20 – 25 ม./

นาที

ความยาวงานไส (L) = 100 + 20 + 10 = 130 มม.

n = 600 25 = 115.38 คู่จังหวะชกั /นาที

130

ดงั น้นั จะต้องตัง้ ความเร็วไสไมเ่ กิน 115 คู่จงั หวะชกั /นาที

5.5 ความปลอดภัยและการบารงุ รกั ษาเครอื่ งไส
5.5.1 ความปลอดภัยในงานไส
1.ไม่จบั ยดึ เครือ่ งมอื และอปุ กรณ์ในขณะที่เครือ่ งจกั รกาลังทางาน
2.ปดั เศษโลหะออกดว้ ยแปรง หลงั จากเครื่องหยดุ นิ่ง
3.เมือ่ เครื่องจักรกาลังทางานหา้ มออกจากบริเวณที่ปฏบิ ตั ิงาน
4.ใชเ้ คร่ืองมืออยา่ งถูกต้อง
5.เมือ่ เครื่องจักรชารุดหรือเกิดอุบตั เิ หตตุ ้องรายงานใหผ้ ู้ควบคุมทราบทนั ที
6.ต้องระมดั ระวงั ในการจบั ยึดเครือ่ งมอื มคี มและไม่ใช้เคร่อื งมือที่แตกร้าว
7.หยุดเครอ่ื งก่อนเปลยี่ นความเร็วในการไส
8.ปรับตาแหน่งของกลไกปอ้ นอัตโนมตั กิ ่อนปดิ สวติ ช์
9.ห้ามหยดุ มดี ก่อนจะชักกลับสุดยกเว้นเกดิ เหตุสุดวิสยั
10.ต้องแน่ใจว่าชิน้ งานถกู จบั ยึดอย่างถูกต้องยึดแน่นปลอดภัยและกลไกป้อนอยู่ในตาแหน่ง
ปกติ

5.5.2 การบารงุ รักษาเครื่องไส
1.ทาความสะอาดเคร่ืองจักรทุกคร้ังหลงั จากการปฏิบัตงิ าน
2.หยอดนา้ มนั หล่อลื่นตามจุดต่าง ๆ ทุกคร้ังกอ่ นการทางาน
3.ตรวจระดบั น้ามันในห้องเกยี ร์อยเู่ สมอ
4.ใช้นา้ มันหลอ่ ลนื่ ให้ตรงตามทีบ่ ริษัทผ้ผู ลิตกาหนดมา
5.บนั ทึกการหล่อลืน่ ประจาวนั ประจาสัปดาห์ ประจาเดือน ตามจดุ ที่บริษทั ผู้ผลิตกาหนด

โดยเคร่งครัด

225

แบบฝกึ หัดหน่วยท่ี 5

รหัสวิชา 2100-1008 ชื่อวิชา งานเครื่องมือกลเบื้องต้น
ชื่อหน่วย เคร่อื งไสและงานไส

เร่อื ง เครื่องไสและงานไส จานวนชั่วโมงสอน 61-72

คาส่ัง ตอนที่ 1 ใหน้ กั เรยี นเลือกตอบข้อท่เี ห็นวา่ ถูกต้องทสี่ ดุ

1. งานซ่อมบารุงแม่พิมพฉ์ ีดพลาสติกและแม่พิมพ์โลหะเครอื่ งไสชนิดใดที่เหมาะสมสาหรับการซอ่ มบารุง

ก. เคร่ืองไสนอน ข. เคร่ืองไสตั้ง

ค. เครอ่ื งไสแคร่ยาว ง. เครือ่ งไสเฟือง

2. ช้นิ งานใหญ่ท่จี ะนามาไสข้นึ รูป เคร่อื งไสใดมีความเหมาะสม

ก. เคร่ืองไสนอน ข. เครอ่ื งไสตั้ง

ค. เครื่องไส Planer ง. เครื่องไสเฟือง

3. ต้องการไสรอ่ งล่มิ พเู ลส่ ายพาน V-belt ในแนวราบให้มขี นาดตามกาหนด ควรใช้เครอื่ งไสชนดิ ใดเหมาะ

สารท่ีสดุ

ก. เคร่ืองไสนอน ข. เครอื่ งไสตง้ั

ค. เคร่ืองไส Planer ง. เครื่องไสเฟือง

4. สว่ นใดของเคร่ืองไสท่นี ามีดไสใหเ้ คล่ือนทต่ี ัดกนิ ชนิ้ งาน

ก. แครเ่ ลอ่ื น ข. หัวจับมดี ไส

ค. ฐานเครื่อง ง. โต๊ะงาน

5. สว่ นใดของเคร่ืองไสทใี่ ช้จับยดึ ชิ้นงานทจ่ี ะได้

ก. แครเ่ ลื่อน ข. หวั จบั มดี ไส

ค. ฐานเคร่อื ง ง. โตะ๊ งาน

6. ส่วนทร่ี องรับนา้ หนักท้ังหมดของเคร่ืองไสคือส่วนใด

ก. โครงเครอ่ื ง ข. ฐานเครอ่ื ง

ค. แทน่ เลื่อน ง. แคร่เลือ่ น

7. รางเลื่อนขวางเคลื่อนที่ข้ึนลงบนชิน้ สว่ นใด

ก. โครงเครอ่ื ง ข. แทน่ เลอื่ น

ค. เสาเคร่ือง ง. แคร่เลอื่ น

8. ชิ้นส่วนใดจะเคล่อื นท่ีซ้าย – ขวาบนรางเล่ือนขวาง

ก. ฐานเครื่อง ข. เสาเครือ่ ง

ค. แครเ่ ลอ่ื น ง. Apron

9. ส่วนทีท่ าหน้าทีป่ อ้ นมีดไสขน้ึ ลงคอื สว่ นใด

ก. โครงเคร่ือง ข. โต๊ะงาน

ค. หวั เครอ่ื งไส ง. แครเ่ ลอ่ื น

10.การปรบั ระยะชักคือการปรับการเคล่อื นที่ของสว่ นใดของเคร่ืองไส

ก. แครเ่ ลื่อน ข. แท่นเครื่อง

226

ค. ป้อมมดี ง. ชดุ หัวเคร่ือง

11. ตน้ กาลงั ขับของเคร่อื งไสคอื ส่วนใด

ก. มอเตอร์ ข. ล้อเฟือง (Bull Wheel)

ค. Rocker Arm ง. Ram

12.การปรบั ความยาวช่องไสของเคร่อื งไสนอน อาศยั หลกั การทางานอยา่ งไร

ก. การปรบั ตาแหน่งของ Rocker Arm ใหห้ นีศนู ย์กลาง

ข. การปรบั ตาแหนง่ ของ Rocker Arm ใหอ้ ยู่ใกล้ศูนยก์ ลาง

ค. การปรับให้ Bull Gear หมุนชา้ ลง

ง. การปรับ Crank Pin ให้แนน่ ติดกบั Rocker Arm

13.การเคลอื่ นที่ไปกลบั ของ Ram ของเครือ่ งไสนอนจะมลี กั ษณะอย่างไร

ก. ไป – กลับใช้เวลาเทา่ กนั ข. ไป – กลับใชเ้ วลาไม่เท่ากัน

ค. จงั หวะกนิ ช้นิ งานใชเ้ วลามากกว่า ง. จงั หวะถอยกลับใชเ้ วลามากกวา่

14.การปรับระยะชกั ของเคร่ืองไสคือการปรับการเคลื่อนท่ีของส่วนใด

ก. แคร่เลอื่ น ข. แทน่ เคร่ือง

ค. ป้อมมีด ง. ชุดหัวเครอ่ื ง

15.รอ่ ง T- Slot ของโตะ๊ งานเคร่ืองไส ทาไว้เพื่อเหตุผลใด

ก. ใชย้ ดึ ตดิ กับ Apron ข. ใช้ยึดตดิ ปากกาจับงาน

ค. ใชย้ ึดตดิ กับรางเลื่อนขวาง ง. ทาให้โต๊ะงานมีน้าหนกั เบา

16.ระบบป้อนอตั โนมัติของเคร่อื งไส จะทางานในจังหวะใด

ก. จงั หวะมีดกินชิ้นงาน ข. จังหวะถอยกลบั

ค. จังหวะเดินหนา้ และถอยกลับ ง. จงั หวะที่ Ram เคลื่อนที่

17.การปรับอตั ราป้อนมาก – นอ้ ย ของเคร่ืองไส อาศยั หลักการใด

ก. การเคลอื่ นทข่ี องวงกลม ข. การเคลอื่ นทข่ี อง Ratchet

ค. การเคลือ่ นที่หนศี นู ย์ของ Crank Pin ง. การยกขึน้ -ลงของ Pawl

18.ชดุ Pawl – สปรงิ – Ratchet – เฟือง มหี ลกั การทางานอย่างไร

ก. กาหนดระยะของระบบปอ้ น ข. จะทางานได้ในจงั หวะถอยกลับ

ค. กาหนดการเคลือ่ นที่ของโต๊ะงานไส ง. ถกู ทุกข้อ

19.ปรับตาแหน่ง Crank Pin ใหห้ นีศูนยส์ ูงสดุ จะเกิดผลอยา่ งไรของระบบป้อน

ก. การเคลอื่ นที่ของโต๊ะงานไดร้ ะยะสงู สุด

ข. การเคล่ือนท่ีของล้อเฟือง Ratchet น้อยสุด

ค. ตาแหนง่ ยกของ Pawl ใช้เวลายกสนั้ สุด

ง. สปรงิ ดันกลับของ Pawl จะดัน Ratchet กลับในเวลาสั้นสดุ

20.ชิน้ ส่วนใดของเคร่ืองไสเคลือ่ นที่เป็นวงกลม

ก. มอเตอร์ ข. ลอ้ เฟือง (Bull Wheel)

ค. Rocker Arm ง. ขอ้ ก. และ ข้อ ข. ถูกตอ้ ง

คาช้แี จง ตอนท่ี 2 ให้นกั เรียนแสดงคานวณหาคา่ ต่างๆพร้อมแสดงวิธีทา
ตาราง ความเรว็ ตดั และอัตราป้อนไส

227

วสั ดชุ ้นิ งาน อัตราป้อน
ตอ่
ชนดิ ของการ เหลก็ เหล็ก เหล็ก เหล็ก ทองแดง โลหะ
ไส คจู่ ังหวะชัก
วัสดมุ ดี เหนยี ว เหนยี ว หลอ่ หลอ่ ผสม เบา (มม.)
0,2….4
St 40 St 60 แข็ง
0,2….4
ความเร็วตดั (ม/นาที)
0,2….0,5
ไสหยาบ เหล็กรอบ 15..20 12..16 12..16 12..14 20..25 35..40
 สูง 0,2….0,5
โลหะแข็ง 60..80 40..60 30..40 15..25 72..95 90.12
0
ไสละเอยี ด เหลก็ รอบ
 สงู 20..25 16..20 14..22 16..18 30..40 50..60
โลหะแข็ง
72.10 50..75 40..60 25..40 90.12 110.1
0 0 50

กาหนดให้ : ตารางความเร็วตัดงานไส และอตั ราป้อนงานไส
1. ต้องการไสงานขนาด 500x100 มม. โดยไสตามความยาวช้นิ งาน
ความเร็วไสงาน VA = 10 เมตร/นาที ความเรว็ ช่วงชกั กลับ VR = 15 เมตรตอ่ นาที
จงคานวณหาความเรว็ เฉลย่ี และจานวนคูจ่ ังหวะชักต่อนาที
2. บอกข้อพึงระวงั เกี่ยวกับความปลอดภัยในการใชแ้ ละการบารงุ รกั ษาเครือ่ งไส
............................................................................................................................. ..............................
......................................................................................................................................................... ..
............................................................................................................................. ..............................
............................................................................................................................. ..............................
........................................................................................................................... ...............................

228

เฉลยแบบฝึกหดั หน่วยท่ี 5

รหสั วิชา 2100-1008 ชอื่ วิชา งานเครื่องมือกลเบ้ืองตน้
ช่อื หน่วย เครอ่ื งไสและงานไส

เร่อื ง เครอ่ื งไสและงานไส จานวนชว่ั โมงสอน 61-72

ตอนท่ี 1

ขอ้ ท่ี 1. ก. ขอ้ ที่ 2. ค.
ขอ้ ท่ี 3. ข. ขอ้ ท่ี 4. ก.
ขอ้ ที่ 5. ง. ขอ้ ท่ี 6. ข.
ขอ้ ที่ 7. ค. ขอ้ ท่ี 8. ง.
ข้อที่ 9. ค. ข้อท่ี 10. ก.
ข้อที่ 11. ก. ข้อที่ 12. ก.
ข้อที่ 13. ค. ข้อท่ี 14. ก.
ข้อท่ี 15. ข .ขอ้ ท่ี 16. ข.
ข้อที่ 17. ค. ขอ้ ท่ี 18. ง.
ข้อที่ 19. ก. ข้อที่ 20. ง.

ตอนท่ี 2

ข้อ 1. ความเรว็ เฉลี่ยงานไส
Vm  2 VAVR เมตร / นาที

VA  VR

Vm  2 1015 เมตร / นาที

10 15

Vm  12 เมตร / นาที

จังหวะชกั ตอ่ นาที คจู่ ังหวะชัก / นาที

n  Vm 1000
2 L

แทนค่า n  121000 คู่จงั หวะชัก / นาที
2  (500  20 10)

n  12000 ค่จู ังหวะชกั / นาที
2  530 คู่จงั หวะชัก / นาที

n  12000
1060

229

n  11.32 คจู่ ังหวะชัก / นาที

จานวนคู่จงั หวะชักเป็น 11 คู่จังหวะชกั / นาที ตอบ

ข้อ 2. บอกข้อพึงระวังเกี่ยวกบั ความปลอดภัยในการใชแ้ ละการบารุงรักษาเครอื่ งไส
ตอบ ใชเ้ คร่ืองมอื อย่างถูกต้อง ทาความสะอาดเศษโลหะโดยใช้แปรงเมื่อเครื่องไสหยุด หยุดเคร่ือง

กอ่ นปรับเปลยี่ นความเร็วเดินไส ปรับตาแหน่งการป้อนอัตโนมัติให้เหมือนเดิมก่อนปิดสวิตซ์ ตรวจสอบการ
จับยึดชิ้นงานไสให้แน่นก่อนทาการไส ทาความสะอาดเคร่ืองจักรทุกคร้ังหลังจากการปฏิบัติงาน หยอด
น้ามนั หลอ่ ล่นื ตามจดุ ตา่ ง ๆ ทุกครง้ั กอ่ นการทางาน ตรวจระดบั นา้ มันในห้องเกียร์อยู่เสมอ ใช้น้ามันหล่อลื่น
ให้ตรงตามท่ีบริษัทผู้ผลิตกาหนดมา บันทึกการหล่อลื่นประจาวัน ประจาสัปดาห์ ประจาเดือน ตามจุดที่
กาหนด

230

ใบมอบหมายงานหน่วยท่ี 5

รหสั วชิ า 2100-1008 ชื่อวชิ า งานเคร่ืองมือกลเบื้องตน้
ชือ่ หน่วย เครือ่ งไสและงานไส

เร่ือง เครอ่ื งไสและงานไส จานวนชัว่ โมงสอน 61-72

1. จุดประสงคก์ ารมอบหมายงาน
เพือ่ ใหผ้ ู้เรียนศึกษาคน้ คว้าดว้ ยตนเอง

2. แนวทางการปฏิบตั งิ าน
จดั ทารายงานพร้อมเขา้ เล่ม

3. แหลง่ ค้นคว้า
ห้องสมุด, หอ้ งอินเตอร์เน็ต

4. คาถาม/ปญั หา
จดั ทารายงาน เรื่อง เครอื่ งไสและงานไส ไม่น้อยกว่า 7 หน้ากระดาษ A4

5. กาหนดเวลาสง่
สปั ดาหถ์ ัดไป

231

ใบงานหน่วยที่ 5

รหสั วิชา 2100-1008 ช่อื วชิ า งานเครื่องมือกลเบ้ืองต้น
ชอ่ื หน่วย เคร่อื งไสและงานไส

เร่อื ง เคร่ืองไสและงานไส จานวนชว่ั โมงสอน 61-72

1. จดุ ประสงค์ท่ัวไป
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
2. จดุ ประสงค์เชิงพฤติกรรม
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3. ขั้นตอนการปฏิบัติงาน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
4. เครอ่ื งมอื /วสั ดุอุปกรณ์
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
5. ขอ้ ควรระวัง
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
6. งานท่ีมอบหมาย
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
7. วดั ผล/ประเมินผล
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

บรรณานุกรม

ชลอ การทวี. งานเครื่องมอื กลเบอื้ งต้น. กรุงเทพฯ: บรษิ ทั สานกั พมิ พเ์ อมพันธ์ จากัด,
วิชาการ,2546. ISBN 974-216-615-3

ประเวช ยอดย่งิ . งานเครอื่ งมอื กล 1. กรุงเทพฯ : บรษิ ัทสานกั พิมพ์ศนู ยส์ ง่ เสริมวิชาการ,
2545. ISBN 974-301-995-2

วีระ รตั นไชย. ทฤษฎเี ครอื่ งมอื กล. กรงุ เทพฯ : บรษิ ทั ซีเอ็ดยู เคชนั่ . ISBN 974-509-616-4
วโิ รจน์ สวุ รรณรตั น์. งานเครอ่ื งมือกลเบ้ืองตน้ 1. กรงุ เทพฯ : บรษิ ัท สานกั พิมพ์เอมพันธ์

จากัด,2541. ISBN 974-216-199-2
อาพล ซื่อตรง และวันชัย จนั ทรวงศ.์ งานเครอื่ งมอื กลเบ้ืองตน้ . กรุงเทพฯ: บรษิ ัทสานักพิมพ์

ศูนยส์ ง่ เสริมวชิ าการ. ISBN 974-9561-06-6
อานาจ ทองแสน งานเครอ่ื งมือกลเบอื้ งต้น. นนทบรุ ี: บริษทั ศูนย์หนังสือเมืองไทย จากดั .

ISBN 978-616-281-048-0