หนังสือประมวลความรู้วิชาชีพสำหรับบัณฑิตเทคนิคการแพทย์ 63 ใช้เพื่อทางการศึกษาเท่านั้น

50

หนึ่งเกี่ยวกับหลอดเลือดหรือเกล็ดเลือด ตัวอย่าง เช่น เกล็ดเลือดต่ำ (thrombocytopenia), การทำหน้าที่ของเกล็ดเลือด
ผ ิ ด ป ก ต ิ เ ช ่ น ใ น โ ร ค von Willebrand disease, Glanzmann’s thrombasthenia แ ล ะ Bernard-Soulier
syndrome และผลบวกของ tourniquet test ไม่จำเป็นต้องสัมพันธ์กับความผิดปกติของ bleeding time เช่น โรคลัก
ปิด-ลักเปิด (scurvy) จ้ำเลือดเนื่องจากการแพ้ (allergic purpura) และภาวการณ์ติดเชื้อในกระแสเลือด (sepsis) ซ่ึง
ให้ผลบวกกับ tourniquet test แต่ bleeding time ปกติ
3. การทดสอบ Clot Retraction Time

เป็นการทดสอบการหดตัวของลิ่มเลือดซึง่ เป็นการประเมินจำนวนและหน้าที่ของเกล็ดเลือด เมื่อเลือดแข็งตัวแล้วจะเกิดการ
หดตัวโดย ATP ในเกล็ดเลอื ดซึง่ อยู่ภายในลม่ิ เลือดจะสลายตัวเป็น ADP ทำใหโ้ ปรตนี thrombasthenia ในเกล็ดเลือดหดตัว
จงึ ทำใหล้ ิม่ เลือดหดตัวตามไปด้วยการหดตัวของล่ิมเลือดข้นึ อยกู่ บั ปรมิ าณและคุณภาพของเกล็ดเลือด fibrinogen และจำนวนเมด็
เลอื ดแดง

หากลิ่มเลือดมีการหดตัวไม่ดีหรือหดตัวแล้วมีซีรัมออกมาน้อยกว่า 20 % หรือไม่มีการหดตัว จะสามารถพบได้ในภาวะ
ตอ่ ไปนี้

- Severe thrombocytopenia (Platelet น้อยกว่า 50,000 /cu.mm) หรือมีความผิดปกติในหน้าที่ของ
เกลด็ เลือด เช่น thrombasthenia

- ภาวะ fibrinogen ต่ำ เชน่ hypofibrinogenemia, afibrinogenemia
- ภาวะ fibrinogen สูง (hyperfibrinogenemia) จะทำให้ก้อนลิ่มเลือดที่เกิดขึ้นมีโครงสร้าง fibrin ท่ีแข็งแรง

มากทำให้การหดตัวโดยขบวนการของเกล็ดเลอื ดทำได้ยากขนึ้
4. การทดสอบการเกาะกลมุ่ ของเกลด็ เลอื ด (Platelet aggregation test)

การทำการทดสอบการเกาะกลมุ่ ของเกล็ดเลือดสามารถทำไดห้ ลายวธิ ี เชน่
- อาศยั หลักการการต้านทานไฟฟา้ ท่ีเปลีย่ นแปลงไปเม่อื มกี ารเกาะกลุ่มของเกลด็ เลือด (impedance method)
- อาศยั หลักการวดั ความขุ่นของพลาสมาท่ีเปลยี่ นแปลงไปเม่อื มีการเกาะกลุ่มของเกลด็ เลอื ด (turbidometric

method)
- อาศยั หลกั การการนับเกลด็ เลือดเดยี่ วท่เี หลอื อยเู่ ม่ือมีการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลอื ด (single platelet

counting technique)
วิธีท่ีนิยม จะใช้ turbidometric method โดยเริ่มจากการเติมสารกระตุ้นการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด
(aggregating agent) ลงใน platelet rich plasma ซึ่งอุ่นที่อุณหภูมิ 37 องศาเซลเซียส ในคิวเวตของเครื่องตรวจ
วิเคราะห์การเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด (aggregometer) เกล็ดเลือดจะมีการเกาะกลุ่มเกิดขึ้น ทำให้แสงผ่านพลาสมาได้มากขึ้น
การผ่านของแสง (transmission) ท่เี พิ่มข้นึ จะเป็นสดั สว่ นกับการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือดท่ีเกดิ ขึ้น หรอื อกี นัยหน่ึง การดูดกลืน
แสง (optical density) จะเป็นส่วนกลับกับการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือดที่เกิดขึ้น ซึ่งการเปลี่ยนแปลงการดูดกลืนแสงนี้จะถูก
บนั ทึกออกมาเปน็ กราฟการเกาะกลมุ่ ของเกลด็ เลอื ด (aggregometer curve)

สารกระตนุ้ การเกาะกลมุ่ ของเกลด็ เลอื ดมอี ยหู่ ลายชนดิ แตท่ น่ี ยิ ม ไดแ้ ก่
1. ADP (adenosine-5’-dihydrogenphosphate)
2. Collagen
3. Ristocetin
4. Epinephrine หรือ adrenaline

51

การทดสอบสำหรบั ประกอบการวินจิ ฉยั การทำงานของปจั จัยการแข็งตวั ของเลอื ด
1. Coagulation screening tests

เป็นกลุ่มการทดสอบเพื่อประเมินการทำงานของปัจจัยการแข็งตัวของเลือด ประกอบด้วย 3 การทดสอบ คือ
Activated Partial Thromboplastin (APTT), Prothrombin Time (PT) และ Thrombin Time (TT)

1.1 การทดสอบ Prothrombin Time (PT)
Sodium citrate ในสารกันเลือดแข็งจะป้องกันการแข็งตัวของพลาสมาโดยจับกับ Ca2+ ในเลือด เมื่อเติม tissue
extract หรอื tissue thromboplastin และ Ca2+ ลงในพลาสมา tissue thromboplastin จะทำปฏิกริ ิยากบั factor
VII ซึ่งจะได้ผลผลิตที่สามารถเปลี่ยน factor X เป็น factor Xa จากนั้น Factor Xa จะทำปฏิกิริยากับ factor Va
และ phospholipid ที่มีอยู่ใน tissue extract ได้เป็น prothrombinase complex ซ่ึงจะเปล่ียน prothrombin ให้
เป็น thrombin จากนั้น Thrombin จะเปลี่ยน fibrinogen ให้เป็น fibrin ในที่สุด อัตราการเกิด fibrin ขึ้นกับระดับของ
factor II, V, VII, X และ fibrinogen (factor I) ดังน้นั PT จงึ วัดโดยรวมของ coagulation factors เหลา่ นี้
สำหรับผู้ป่วยที่ทำการรักษาด้วย Oral anticoagulant เช่น warfarin ควรรายงานค่า International
Normalized Ratio (INR) ร่วมด้วย (ระดบั ของการรักษา INR ประมาณ 2-3)

การรายงานผลเปน็ INR (International Normalized Ratio)
ในการตรวจสอบค่า PT จะต้องมีการเติมแคลเซียมและสาร thromboplastin ลงไปใน citrated plasma แต่
เนื่องจากความแตกต่างและความไวของสาร thromboplastin แต่ละชนิด ทำให้เกิดปัญหาความไม่น่าเชื่อถือของค่า PT เพ่ือ
แก้ปัญหาดังกล่าวในปี ค.ศ. 1982 World Health Organization (WHO) ได้นำระบบ INR มาเป็นดัชนีชี้วัด แทนการ
วดั ค่า PT โดยรายงานผลเป็นค่า INR ซง่ึ คำนวณได้จาก INR = (PT ratio)ISI
ค่า ISI (International Sensitivity Index) เป็นค่าที่ได้จากการเปรียบเทียบความไวในการตอบสนองต่อการหา
ค่า PT ของสาร thromboplastin ที่ใช้เทียบกับ reference thromboplastin ซึ่งบริษัทผู้ผลิตจะคำนวณค่า ISI และ
ระบุมากบั thromboplastin reagent ที่ผลิตในครัง้ นน้ั ๆ
การแปลผล: ค่าที่ยาว (prolonged PT) บ่งบอกถึงความบกพร่องในการทำหน้าที่ของ factor ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่
factors I, II, V, VII และ X ซึ่งสาเหตุที่ทำให้ PT มีค่า prolonged ได้แก่ การขาดวิตามินเค โรคตับบางชนิด ความ
ผิดปกติของการพร่องปัจจัยการแข็งตัวของ เลือด, disseminated intravascular coagulation (DIC), oral
anticoagulant therapy

1.2 การทดสอบ Activated Partial Thromboplastin Time (APTT, aPTT, PTT)
Activator ในนำ้ ยา เชน่ kaolin, caphalin, celite, silica, ellagic acid, partial thromblastin ในน้ำยา
จะมีคุณสมบัติคล้าย phospholipid ของเกล็ดเลือด (platelet factor 3) จึงสามารถกระตุ้นให้ factor XII เปลี่ยนเป็น
factor XIIa ซึ่ง factor XIIa จะกระตุ้น factor XI เป็น XIa Factor XIa จะกระตุ้นให้ factor IX เปลี่ยนเป็น
IXa (factors IXa, VIIIa และสารซึ่งมีคุณสมบัติคล้าย phospholipid ของเกล็ดเลือดที่มีในน้ำยา และ Ca2+จะเปลี่ยน
factor X เป็น Xa) Factors Xa, Va, สารซึ่งมีคุณสมบัติคล้าย phospholipid ของเกล็ดเลือด และ Ca2+ จะเปลี่ยน
prothrombin ให้เป็น thrombin และ thrombin จะเปลย่ี น fibrinogen เป็น fibrin ในทส่ี ดุ
การแปลผล: ค่าที่ยาวเนื่องจากปัจจัยท่ีเกี่ยวข้องในปฏิกิริยาการเกิดแข็งตัวของพลาสมาพร่องไป อาจเป็นปัจจัยใดปัจจัย
หน่ึงหรือหลายปัจจัย ได้แก่ high molecular weight kininogen (HMWK), prekallilrein, factor XII, XI, X,
IX, VIII, V, prothrombin (factor II), fibrinogen

52

1.3 การทดสอบ Thrombin Time (TT)
เมื่อเติมน้ำยาซึ่งมี thrombin ลงในพลาสมา thrombin จะเปลี่ยน fibrinogen ให้เป็น fibrin เวลาที่ใช้ในการทำ
ให้เกิด fibrin หลังจากเติม thrombin คือ thrombin time ดังน้ัน TT จึงเป็นการทดสอบปริมาณ และ/หรือ คุณภาพของ
fibrinogen (factor I) ดังนั้น ค่า TT ที่ยาวกว่าปกติ (prolonged TT) จะมีสาเหตุมาจากการมีปริมาณ fibrinogen
ต่ำกวา่ ปกติ (hypofibrinogenemia)

การแปลผล coagulation screening test

PT (Extrinsic) APTT (Intrinsic) TT (Fibrinogen) Probable deficiency

N P N Factors XII, XI, IX, VIII, PK ห รื อ
HMWK

P N N Factor VII
P P N Factors X, V, II หรือ มีการขาดร่วมกันของ

factors II, VII, IX, X ใ น vitamin K
deficiency
P P P Fibrinogen (Factor I)
P: the clotting time is prolonged (abnormal results), N: normal result

2. การทดสอบ Venous Clotting Time (VCT, Whole Blood Clotting Time (WBCT))
เมื่อเลือดออกจากหลอดเลือดสัมผัสกับผิวที่ไม่เรียบของหลอดแก้ว (artificial activate surface) จะกระตุ้น factor

XII ให้เกิดการแข็งตัวของเลือด โดยผ่านทาง intrinsic pathway ตามด้วย common pathway ประกอบด้วย
fibrinogen (factor I), prothrombin (factor II), factors V, VIII, IX, X, XI, XII, prekallikrein แ ล ะ
HMWK จนเกิดการแข็งตัว เวลาตั้งแต่เลือดสัมผัสกับผิวที่ไม่เรียบของผิวแก้ว จนกระทั่งเกิดการแข็งตัวคือ whole blood
clotting time (WBCT) หรอื ที่นิยมเรียกอกี ช่อื หน่งึ ว่า venous clotting time (VCT)

ส ำ ห ร ั บ ว ิ ธ ี 20 minutes whole blood clotting test (20WBCT) เ ป ็ น ว ิ ธ ี ก า ร ท ี ่ World Health
Organization (WHO) ปี ค.ศ. 1999 แนะนำใน Guidelines for the Clinical Management of Snake Bite
in the South-East Asia Region เพื่อใช้ประเมินความรุนแรง เม่ือถูกงูพิษต่อระบบโลหิต (hematotoxin) กัด คือ งู
แมวเซา (Russell viper; Daboia russelli) งูกะปะ (Malayan pit viper, Calloselasma rhodostoma) และ งู
เขียวหางไหม้ (Green pit viper; Cryptelytrops spp.) จะทำให้มีภาวะ consumptive coagulopathy จึงทำให้
เลือดของผู้ป่วยไม่แข็งตัว โดยพิษงูแมวเซาจะเป็น procoagulant กระตุ้นส่วนใหญ่ที่ factor V และ X ในขณะที่พิษงูเขียว
หางไหม้และงกู ะปะ จะกระตุ้น factor I (fibrinogen) ทำใหเ้ ลอื ดไม่แข็งตัว เกดิ ภาวะเลอื ดออกได้

การตรวจทางห้องปฏิบัติการภายหลังได้รับพิษงูเข้าสู่ร่างกาย จะพบเม็ดเลือดขาวสูงได้ตั้งแต่ 10,000-20,000
cells/cu.mm. งูที่มีพิษต่อระบบโลหิต พิษงูจะทำลายผนังชั้นในของหลอดเลือดฝอย ทำให้มีการรั่วของสารน้ำและโปรตีนเข้าสู่
เนื้อเยื่อ นอกหลอดเลือดเกิด hemoconcentration ดังนั้นเม่ือแรกรับผู้ป่วยจะมีค่า Hematocrit สูง แต่ต่อมาค่า
Hematocrit จะต่ำได้ เนื่องจากพิษงูซ่ึงเป็น procoagulant enzymes จะทำลายระบบการแข็งตัวของเลือด และทำให้เกิด
ภาวะ DIC ทำให้เลือดออกผิดปกติ จำนวนเกล็ดเลือดจะต่ำ นอกจากนี้ ยังพบระดับ fibrinogen degradation product
(FDP) และ D-dimer สงู ขึ้นด้วย

53

การตรวจทางหอ้ งปฏบิ ตั ิการเพอ่ื ประกอบการวินจิ ฉัยความผดิ ปกติของระบบการละลายลม่ิ เลอื ด
1. Whole Blood Clot Lysis Time (Clot lysis time)

หลังจากเลือดแข็งตัวหรือเกิด fibrin clot แล้ว จะเกิดขบวนการละลายลิ่มเลือด (Fibrinolysis) โดย plasminogen
activator ในเลือด จะไปกระตุ้น plasminogen ให้เปลี่ยนเป็น plasmin ซึ่ง plasmin ที่เกิดขึ้น จะไปละลายลิ่มเลือด โดย
clot lysis time จะเปน็ เวลาต้ังแตเ่ กิด clot retraction จนกระทง่ั ลม่ิ เลือดละลาย ซง่ึ การละลายลิม่ เลือด ปกติจะละลายเม่ือ
อนุ่ กอ้ น clot นานกวา่ 24 ช่วั โมง กรณกี ้อน clot ละลายเรว็ กว่า 24 ชั่วโมง แสดงวา่ มี plasminogen activator หรือ
plasmin activity ในเลือดสงู กวา่ ปกติ โดยภาวะทมี่ ี fibrinolytic activity สงู ขน้ึ พบไดใ้ น

- หญิงตง้ั ครรภท์ ่รี ก ลอกตัวกอ่ นกำหนด (abruptio placentae)
- ผูป้ ่วยมี severe fibrinolysis จนไมม่ ี plasminogen ในเลอื ดเลย จะทำให้ลิ่มเลือดไมล่ ะลาย
- ผู้ปว่ ย hyperfibrinolysis รว่ มกับมี fibrinogen ในเลือดตำ่ จะทำใหล้ ่มิ เลอื ดจะละลายเร็วมาก
2. Euglobulin Clot Lysis Time (Euglobulin Lysis Time, ELT)

เป็นการวัดการละลายลิ่มเลือดโดยวัด plasminogen activator วิธีนี้มีความไวกว่าวิธี whole blood clot lysis
time โดยการตกตะกอนเอา euglobulin ออกจากพลาสมาโดยการลด ionic strength และ ลด pH ของพลาสมา จากน้ัน
นำตะกอนมาละลายด้วยบฟั เฟอร์ แลว้ ทำให้ตะกอนของ euglobulin แขง็ ตวั ดว้ ย thrombin หรือ CaCl2

ในตะกอนของ euglobulin จะประกอบด้วย plasminogen, plasminogen activator (ส่วนใหญ่คือ tissue
plasminogen activator) และ fibrinogen แต่จะไม่มีสารยับยั้งการละลายล่ิมเลือด ซึ่งระยะเวลาที่ euglobulin ละลาย
จะเป็นค่าของ euglobulin clot lysis time โดยพลาสมาของคนปกติ euglobulin จะละลายหมดในเวลาประมาณ 1-5
ช่วั โมง ถา้ ละลายหมดก่อน 3 ช่ัวโมง แสดงวา่ มกี ารละลาย fibrin เพมิ่ ขึน้

คำถามประเมนิ ความรู้

1. ข้อใดถูกตอ้ งทส่ี ดุ เก่ยี วกบั กระบวนการห้ามเลอื ด

ก. ภาชนะทใี่ ช้จะตอ้ งทำจากแก้ว เพื่อกระตนุ้ การเกดิ ปฏิกิริยา

ข. เมอ่ื เกดิ บาดแผลหลอดเลือดจะหดตวั ทำให้เลือดไหลได้เร็ว
ค. สารกนั เลอื ดแขง็ ที่ใช้คอื EDTA เนอ่ื งจากสามารถจบั กบั Ca2+ ได้

ง. secondary hemostasis เก่ยี วข้องกบั กระบวนการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลอื ด

จ. ประกอบด้วย primary hemostasis, secondary hemostasis และ fibrinolysis system

2. ขอ้ ใดคือแหลง่ สะสมเกล็ดเลอื ดในร่างกาย

ก. ตับ ข. ไขกระดกู ค. ตบั อ่อน ง. ตอ่ มนำ้ เหลือง จ. ม้าม

3. ขอ้ ใด คอื Co-factor ของการเกิด Platelet aggregation

ก. Thrombin ข. Prothrombin ค. Fibrinogen ง. Collagen จ. Fibronectin

4. ขอ้ ใดกลา่ ว ถกู ต้อง เกี่ยวกับ von Willebrand factor

ก. เปน็ plasma protein ใน intrinsic pathway

ข. เป็น phospholipid ที่จำเป็นในขบวนการห้ามเลือด

ค. เปน็ plasma protein ทีท่ ำให้เกิด Platelet adhesion

ง. เปน็ plasma protein ทจี่ ับกับ platelet เพ่อื เกาะตดิ กบั subendothelial

จ. เปน็ platelet membrane glycoprotein กระตนุ้ การเกิด Platelet aggregation

54

5. ข้อใด เก่ยี วข้องกับการสรา้ ง von Willebrand factor

ก. Autosomal gene, Megakaryocyte ข. X chromosome, Endothelial cell

ค. Autosomal gene, Endothelial cell ง. Autosomal gene, Endothelial cell, Megakaryocyte

จ. X chromosome, Endothelial cell, Megakaryocyte

6. Anti-thrombin 3 ไมย่ บั ยงั้ factor ในขอ้ ใด

ก. Factor VIIIa ข. Factor IXa ค. Factor Xa ง. Factor XIa จ. Thrombin

7. ขอ้ ใด คือปัจจัยการแข็งตัวของเลอื ดทก่ี ระต้นุ การละลายลิ่มเลอื ด

ก. F V ข. F VII ค. F X ง. F XII จ. F VIII

8. ปจั จยั การแขง็ ตัวของเลือดชนดิ ใด ท่ตี ้องอาศัยวติ ามิน K

ก. I,V,VIII,XII ข. II,VII,IX,X ค. II,V,VIII,X ง. II,V,VII,X จ. II,IX,X,XII

9. ผปู้ ว่ ย ไม่สามารถ ดูดซึมวติ ามิน K ได้จะส่งผลต่อปัจจยั การแขง็ ตวั ของเลอื ดชนดิ ใด

ก. II, III, IV, V ข. II, V, VII, IX ค. II, VII, IX, X

ง. II, IV, VI, VIII จ. VII, VIII, IX, XII

10. ข้อใด ถูกตอ้ ง เก่ียวกับ Fibrin degradation product (FDP)

ก. ขบวนการ Fibrinolysis ของ Fibrin ข. ผลจาก fibrinolysis ของ thrombin

ค. ผลท่ีเหลอื จากการเปลี่ยน fibrinogen, fibrin ง. การละลาย Prothrombin ใหเ้ ป็น thrombin

จ. plasminogen activator ละลาย fibrinogen ให้เป็น fibrin

11. ขอ้ ใดเป็นการทดสอบ Function ของเกล็ดเลือด

ก. clot retraction time ข. Clot lysis time ค. PT ง. aPTT จ. ถูกทุกขอ้

12. ขอ้ ใด ไม่ใช่ การวดั Platelet function

ก. Colt retraction ข. Colt lysis ค. Tourniquet test ง. Bleeding time จ. Platelet count

13. ขอ้ ใด ไม่ สามารถตรวจคณุ สมบัติและปริมาณของเกลด็ เลอื ดได้

ก. Platelet count ข. Tourniquet's test ค. Bleeding time ง. Clot retraction time จ. VCT

14. ขอ้ ใด ไมก่ ระตุ้น ให้เกิด Platelet aggregation

ก. ADP ข. Collagen ค. Prostacyclin ง. Epinephrine จ. Ristocetin

15. Aspirin มฤี ทธ์ิ อยา่ งไรใน primary homeostasis

ก. กระตุ้น fibrinolysis ข. ยับยงั้ Platelet aggregation ค. ยับย้ัง fibrinolysis

ง. ยับยัง้ Platelet adhesion จ. กระตุ้น Platelet adhesion

16. การทดสอบใด ใช้ทดสอบการขาดปัจจัยการแข็งตวั ของเลอื ดใน extrinsic pathway

ก. APTT ข. TT ค. PT ง. Bleeding time จ. Tourniquet Test

17. ข้อใดคือการรายงานค่า PT ในผูป้ ่วยที่ได้รบั ยาตา้ นการแข็งตัวของเลือด กำหนดโดยองคก์ ารอนามยั โลก

ก. Second ข. Minute ค. International normalized ratio

ง. International sensitivity index จ. International conjugation ratio

18. การทดสอบทางห้องปฏบิ ตั กิ ารท่ีใช้ติดตามผลการรกั ษา Thrombosis ดว้ ย oral anticoagulant คือข้อใด

ก. PT, INR ข. APTT ยาวกว่าเดิม 2.5 เท่า ค. D-dimer assay

ง. TT ยาวกวา่ เดิม 2 เทา่ จ. factor VIII assay

55

19. ในห้องปฏบิ ัติการผู้ปว่ ยตรงค่า PT 25 sec. APTT 42 sec. TT 10 sec. ISI 1.4 ซึ่งทำ control ใน

หอ้ งปฏิบัติการไดค้ า่ PT 13 sec. APTT 36 sec. TT 10 sec. ISI 1.4 สามารถหาค่า INR ของผู้ปว่ ยไดอ้ ย่างไร
ก. (25/13)1.4 ข. (42/36)1.4 ค. (25/10)1.4 ง. (42/10)1.4 จ. (25/36)1.4

20. ข้อใด คือหน้าทขี่ อง Activator APTT

ก. เป็นส่วนประกอบ prothrombinase ข. กระตนุ้ F X ค. กระตนุ้ F XII

ง. เปน็ สว่ นประกอบ Plasmothromboplastin จ. กระตุ้น F VII

21. Factor XII ถกู activate ดว้ ย artificial activate surface ใด

ก. Celite ข. Glass ค. Kaolin ง. Elastin จ. Collagen

22. ข้อใด ไม่สามารถ กระตนุ้ การทำงานของ Factor XII ได้

ก. kaolin ข. glass ค. ellergic acid ง. Celite จ. collagen

23. การทดสอบ Thrombin Time เปน็ การทดสอบหา Factor ใด

ก. Factor I ข. Factor II ค. Factor V ง. Factor VII จ. Factor VIII

24. ขอ้ ใด ไมใ่ ช่ ความผดิ ปกติของหลอดเลอื ดหรอื เกล็ดเลือด

ก. scurvy ข. vWF disease ค. Dengue hemorrhagic fever ง. DIC จ. Hemophilia

25. Glanzmann's thrombasthenia มี Clot retraction time ผดิ ปกติ เน่ืองจาก ขาดปจั จยั ใด

ก. GpIIb/IIIa ข. GP Ib/IX ค. F V ง. F VIII จ. fibrinogen

26. ข้อใด สัมพันธ์กับผลการตรวจที่พบ Platelet count 350,000/cu.mm. Prolonged bleeding time, clot

retraction time ผดิ ปกติ

ก. Primary fibrinolysis ข. Von Willebrand disease ค. Factor XIII deficiency

ง. Immune thrombocytopenic purpura จ. Glanzmann thrombasthenia

27. ขอ้ ใด คอื การทดสอบทใ่ี ช้วินจิ ฉัย liver disease

ก. TT ข. Tourniquet test ค. Bleeding time ง. PT จ. aPTT

28. ในผูป้ ว่ ย liver cirrhosis จะพบ coagulogram ผดิ ปกตแิ บบใด

ก. aPTT ปกติ PT สูง เพราะขาด F VII ข. aPTT สูง ขาด F IX ค. PT สงู ขาด F X

ง. aPTT, PT สูง เพราะขาดวิตามิน K จ. aPTT สงู PT ปกติ เพราะขาด F VIII

29. การทดสอบใด ไมจ่ ำเปน็ เมอ่ื VCT, APTT, PT normal

ก. Bleeding time ข. platelet count ค. Tourniquet test

ง. Thrombin time จ. Prothrombin consumption test

30. การทดสอบใด ใชใ้ นผูป้ ว่ ยท่สี งสัยว่าถกู งู Hematoxin กัด

ก. VCT ข. Platelet count ค. Platelet function ง. Bleeding time จ. D - dimer test

31. งแู มวเซา ไม่ ทำใหเ้ กดิ ภาวะใด

ก. DIC ข. Hyperfibrinolysis ค. Thrombocytopenia ง. Neutropenia จ. Hypofibrinogenemia

32. ภาวะ vWD จะขาดปจั จยั การแขง็ ตวั ของเลือดใด

ก. Factor III ข. Factor V ค. Factor VIII ง. Factor II จ. Factor X

33. platelet count และ tourniquet test ปกติ APTT prolong เล็กนอ้ ย แต่ PT และ TT normal, Bleeding

time prolong มาก ผู้ปว่ ยเป็นโรคอะไร

ก. hemophilia A ข. hemophilia B ค. hemophilia C ง. psuedohemophilia จ. vWD

56

34. ขอ้ ใดเป็นอาการท่ีมกั พบในผปู้ ว่ ย Hemophilia A

ก. Petechia ข. Hemarthrosis ค. Jaundice ง. Edema จ. Gum bleeding

35. Hemophilia A ขาด Factor ในขอ้ ใด

ก. Factor X ข. Factor IX ค. Factor VIII ง. Factor XI จ. Factor VII

36. Hemophilia C เกดิ จาก Factor ใดผดิ ปกติ

ก. VIII ข. IX ค. XI ง. XII จ. V

37. คนไข้มีเลือดออกผิดปกติ PT= 14 sec (ค่าปกติ 12-15 sec), APTT = 34 sec (ค่าปกติ 25-38 sec),
TT = 20 sec (คา่ ปกติ 18-25 sec) Platelet count =200,000/mm3 ควรทดสอบใดตอ่

ก. FDPs assay, Fibrinogen assay ข. Bleeding time, Clot Solubility test

ค. vWF: Ag ELISA, Venous clotting time ง. Euglobulin clot lysis test, Factor V assay

จ. Clot retraction test, Clotting inhibitor screening assay

38. ผู้ป่วยน่าจะขาด Factor ใด เมอื่ PT และ APTT prolong แต่ TT normal

ก. FXI, FXII ข. FII, FV, FII ค. FII, VII, IX, X ง. FVIII, IX จ. FVII

39. เด็กชายมาพบแพทย์ด้วยอาการเลือดออกที่หัวเข่า แม่ของเด็กเล่าให้ฟังว่าเด็กเคยมีอาการเลือดออกมากเมื่อถอนฟันทุกครั้ง

และมนี า้ ชายทม่ี ีอาการเช่นเดียวกันผลการตรวจท่มี ีความเป็นไปได้มากท่ีสดุ คอื ข้อใด

ก. Bleeding time prolong, PT prolong, APTT normal

ข. Bleeding time prolong, PT normal, APTT normal

ค. Bleeding time normal, PT normal, APTT prolong

ง. Bleeding time normal, PT prolong, APTT prolong

จ. Bleeding time normal, PT prolong, APTT normal

40. ข้อใด ผิด เก่ียวกบั ภาวะ Disseminated Intravascular Coagulation (DIC)

ก. Thrombocytosis ข. Increased FDP ค. Decreased Coagulation factor

ง. TT prolonged จ. Decreased fibrinogen

41. ขอ้ ใด ไม่ เกย่ี วขอ้ งกบั ภาวะ DIC

ก. PT, aPTT prolong ข. Bleeding time prolong ค. Thrombocytosis

ง. Schistocyte จ. Hyperfibrinolysis

42. การตรวจใดทีช่ ว่ ยวินจิ ฉยั ภาวะ DIC

ก. PT, aPTT, BT ข. Platelet count ค. VCT ง. TT จ. D-dimer

43. Increased D-dimer พบไดใ้ นโรคใด

ก. DIC ข. Arteriolar venous thrombosis ค. Pulmonary embolism ง. Malignancy จ. ถูกทุกขอ้

44. ข้อใดที่ ไมใ่ ช่ ผลการทดสอบของ DIC

ก. PT prolong ข. TT prolong ค. D-dimer increase
จ. Platelet 112 x 109 /L
ง. increase Euglobulin lysis time

45. ขอ้ ใดเป็นลกั ษณะเดน่ ทีพ่ บในผูป้ ่วย APDE

ก. Large platelet ข. Giant Platelet ค. platelet with pale stain

ง. Platelet มี azurophilic granule จ. Platelet with clumping

46. Hypofibrinogenemia จะพบค่าใดผิดปกติ

ก. PT APTT TT ข. APTT ค. PT ง. TT จ. Bleeding time

57

47. ข้อใดคอื ลักษณะ platelet ทพี่ บใน acquired platelet dysfunction with eosinophilia

ก. Young platelet ข. Giant platelet ค. Bizarre shape of platelet

ง. Platelet with pale stain จ. Platelet with azurophilic granule

48. ข้อใด สมั พนั ธก์ ับการพบ Clot lysis time ละลายภายใน 1 ชัว่ โมง

ก. Decreased Tissue factor ข. Increased fibrinogen ค. Increased Tissue factor

ง. Decreased Plasminogen จ. Decreased tissue Plasminogen activator

เฉลย 1. จ 2. จ 3. ค 4. ง 5. ง 6. ก 7. ง 8. ข 9. ค 10. ก 11. ก 12. จ
13. ก 14. ค 15. ข 16. ค 17. ค 18. ก 19. ก 20. ค 21. ข 22. จ 23. ก 24. จ
25. ก 26. จ 27. ง 28. ค 29. ง 30. ก 31. ง 32. ค 33. จ 34. ข 35. ค 36. ค
37. ข 38. ค 39. ค 40. ก 41. ค 42. จ 43. ก 44. ง 45. ค 46. ก 47. ง 48. ง

เอกสารอา้ งอิง

1. สนุ ันท์ สเปค็ -สายเช้อื . ภาพสปี ระกอบโลหิตวทิ ยา. กรุงเทพมหานคร: กรงุ สยาม พร้นิ ติ้งกรพุ๊ จำกดั , 2534.
2. นันทรัตน์ โฆมานะสิน, นพมาศ เข็มทองหลาง, มณเฑียร พันธุเมธากุล, สุทธิพรรณ กิจเจริญ, การทดสอบพื้นฐานทาง

ห้องปฏบิ ัตกิ ารโลหิตวิทยา. พมิ พ์ครง้ั ที่ 2. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พ์คลังนานาวิทยา, 2544.
3. นวพรรณ จารุรักษ์. เครื่องวิเคราะห์เม็ดเลือดอัตโนมัติ: เทคโนโลยีแห่งปัจจุบันและอนาคต. 2545. วารสารโลหิตวิทยาและ

เวชศาสตร์บรกิ ารโลหิต. ปที ี่ 12 ฉบบั ท่ี 4 หน้า 309-330
4. คณะกรรมการจัดทำคู่มือปฏิบัติงานการตรวจวินิจฉัยธาลัสซีเมียและฮีโมโกลบินผิดปกติทางห้องปฏิบัติการ. (2552) คู่มือ

ทางห้องปฏิบัติงานการตรวจวินิจฉัย ธาลัสซี เมี ยแล ะฮีโมโกลบินผิดปกต ิทางห้ อง ปฏิบัติ การ .ศูน ย์วิ จัยทา งค ล ิ นิ ก
กรมวิทยาศาสตรก์ ารแพทย์ กระทรวงสาธารณสขุ . พิมพค์ ร้งั ที่ 1
5. Harmening DM (1997). Clinical Hematology and Fundamentals of Hemostasis (3rd edition).

Philadelphia, FA Davis Company.

6. Provan D (2000). Molecular Haematology. Oxford, Blackwell Science, Ltd.

7. Tkachuck Douglas C., Hirschmann Jan V.,(2006) Chapter 6: flow cytometry in the diagnosis

of hematopoitic disease and chapter 7: cytology and laser scanning cytology in Wintrobe’s
Atlas of Clinical Hematoogy. (12th edition)

8. Lee GR, Foerster J, Lukens J, Paraskevas F, Greer JP and Rodgers GM (1998). Wintrobe’s
Clinical Hematology (10th Edition), Baltimore, Williams & Wilkins A Wavery Company.

9. Beutler E, Lichtman MA, Coller BS, Kipps TJ and Seliggohn U (2006). William’s Hematology
(6th Edition), New York, McGraw-Hill Medical Publishing Division.

10. Harmening DM (1997). Clinical Hematology and Fundamentals of Hemostasis (Third Edition).
Philadelphia, FA Davis Company.

58

11. Turgeon HL (2005). Clinical Hematology : Theory and Procedure, Philadephia, Lippincott
Williams & Wilkins.

12. Young NS, Gerson SL, High KA (2006). Clinical Hematology. Philadelphia, Mosby Elsevier.
13. Jae Wook Lee and Bin Cho. Prognostic factors and treatment of pediatric acute

lymphoblastic leukemia. Korean J Pediatr. 2017 May; 60(5): 129–137.
14. S.M. Ng, H.P. Lin, W.A. Ariffin, et al. Age, Sex, Haemoglobin Level, and White Cell Count at

Diagnosis are Important Prognostic Factors in Children with Acute Lymphoblastic Leukemia
Treated with BFM-type Protocol. J Trop Pediatr. 2000 Dec; 46(6): 338-43.

ฝึกทำแบบทดสอบความรทู้ างโลหติ วทิ ยาคลินิกเพมิ่ เตมิ

https://sites.google.com/view/mtlicensebywtu

59

จลุ ทรรศนศาสตรค์ ลนิ ิก

ประมวลความรู้การวเิ คราะหป์ ัสสาวะ (Urinalysis)

ถริ วฒั น์ วรรณตงุ

1.ข้อใด ไม่ใช่ หนา้ ทีข่ องไต

ก. ผลิต renin ข. ผลิต erythropoietin (EPO)

ค. เปลย่ี น vitamin D ใหอ้ ยใู่ นรูป active form ง. ผลติ antidiuretic hormone (ADH)

จ. รกั ษา homeostasis ของของเหลวและสารประกอบตา่ งๆ

ตอบ ง. ผลิต antidiuretic hormone (ADH): ADH สร้างมาจากต่อมใต้สมองส่วนหลัง posterior pituitary gland
เช่นเดียวกับ Vasopressin, ส่วน EPO และ Renin สร้างมาจาก juxtaglomerular cell (JG cell) บริเวณ
glomerulus นอกจากนี้ไตยังสามารถเปลี่ยนวิตามินดีให้อยู่ในรูป active form คือ 1,25-dihydroxy vitamin D ซ่ึง
ชว่ ยใหล้ ำไสด้ ดู ซึมได้ดีข้นึ

2. Renin-Angiotensin สร้างจากไตเพื่อทำหนา้ ทใ่ี ด

ก. กระต้นุ ADH ข. กระตนุ้ Aldosterone ค. ตอบสนองตอ่ ระดับ plasma sodium ทล่ี ดลง

ง. ตอบสนองต่อการดดู กลบั นำ้ ที่นอ้ ยเกนิ ไป จ. ตอบสนองตอ่ การดูดกลับ Na+ ท่มี ากเกินไป
ตอบ จ. Renin – Angiotensin – Aldosterone ทำหน้าท่คี วบคุมการดูดกลบั Na+ ผา่ น JG cell (หล่ัง Renin) ซง่ึ
ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของความเข้มข้นของโซเดียมในน้ำกรองและแรงดันเลือดใน afferent arteriole ระบบนี้ใช้ในการ
ควบคุมความดนั ในเลือดผา่ นการทำงานของหลอดไตฝอยในการดูดกลับโซเดียมพร้อมกบั น้ำ
- ADH หลงั่ จาก hypothalamus ผ่านการกระตุน้ ของ osmoreceptor ในกรณขี าดน้ำ สญู เสยี นำ้ มาก เพ่มิ การดดู กลับนำ้
ที่หลอดไตฝอย ตอบสนองตอ่ การดูดกลับนำ้ ทีน่ อ้ ยเกินไป
- Aldosterone หลงั่ จากตอ่ มหมวกไตทถ่ี ูกกระตุน้ ผา่ นระบบ Renin-Angiotensin I, II

3. ข้อใด ผดิ เกย่ี วกบั การทำงานของไต

ก. กำจดั ammonia ออกจากเลือด ข. กำจดั phosphate ion ออกจากเลือด

ค. กำจัด excess protein ออกจากกระแสเลือด ง. ควบคมุ water content ในรา่ งกาย

จ. ควบคุม acid base balance ในรา่ งกาย

ตอบ ค. protein เป็นองคป์ ระกอบที่สำคัญในเลอื ดและมีประโยชน์ซ่งึ ร่างกายตอ้ งการเกบ็ ไว้

4. ข้อใด คือ หนา้ ท่ขี องนำ้ ปัสสาวะ

ก. ควบคุมความดันเลือด ข. ควบคุมความเข้มข้นของโซเดยี ม ค. กำจดั nitrogen waste

ง. ควบคมุ น้ำและ กรด ตา่ ง จ. ถูกทุกขอ้

ตอบ จ. ถูกทุกขอ้

5. ขอ้ ใด ถกู ตอ้ ง ในผูป้ ว่ ยโรคไตเรอื้ รงั

ก. ขาด EPO ข. ขาด calcitonin ค. ADH ทำงานได้ลดลง

ง. สร้าง aldosterone ลดลง จ. สร้าง 1,25- dihydroxycholecalciferol ลดลง

ตอบ ก. Erythropoietin (EPO) สรา้ งจาก JG cell ในไต ผปู้ ว่ ยโรคไตเซลลต์ ่างๆ เนื้อเยอ่ื ไตจะเสอื่ มลง

6. สว่ นใดของไตทที่ ำหนา้ ทีก่ รองพลาสมา

ก. Proximal convoluted tubule ข. Glomerular ค. Collecting duct

ง. Distal convoluted tubule จ. Loop of henle

ตอบ ข. Glomerular เปน็ สว่ นทีก่ รองเลอื ดลำดับแรกกอ่ นจะมีการดดู ซมึ หรอื ขบั สารต่างๆ ทที่ ่อไต

60

7. บริเวณใดของทอ่ ไต ที่ ไมด่ ดู กลบั นำ้ ข. Descending of Henle’s loop
ง. Distal convoluted tubule จ. Collecting duct
ก. Proximal convoluted tubule

ค. Ascending of Henle’s loop
ตอบ ค. Ascending of Henle’s loop

สว่ นประกอบของทอ่ ไต การทำงาน
Proximal convoluted tubule ยาวที่สดุ ดูดกลูโคส โปรตนี น้ำ ขบั สารไม่จำเป็น (active passive)
Resorp 75% NaCl และนำ้
Descending of Henle’s loop ขาลง ดดู กลับนำ้ , Na+, Cl-, ขบั urea ออก
ปรับความเขม้ ข้นของปสั สาวะ
Ascending of Henle’s loop ขาขึ้น
Distal convoluted tubule ขับ Na+, Cl- , ปรับความเข้มขน้ ของปสั สาวะ ไม่ดดู กลับน้ำ
ดูดกลบั นำ้ , Na+, Cl- ขบั H+, K+ ออก ปรบั กรด ด่างของปัสสาวะ
Collecting tubule Adosterone ออกฤทธใ์ิ หด้ ดู กลับ Na+ ขบั K+
ADH ออกกฤทธิใ์ หด้ ดู กลับน้ำ
ดูดกลบั น้ำ ไม่ดูดกลับ ion ทำให้ปสั สาวะเขม้ ขน้

8. สารท่กี รองจากพลาสมาใน nephron ผ่านมาสว่ นใดจงึ เรยี กวา่ น้ำปสั สาวะ

ก. Proximal convoluted tubule ข. Descending of Henle’s loop

ค. Ascending of Henle’s loop ง. Distal convoluted tubule จ. Collecting duct

ตอบ จ. Collecting duct

9. ข้อใด ผดิ เกย่ี วกับ urine formation

ก. Ultrafiltration ข. Reabsorption ค. Excretion ง. Filtration จ. Concentration

ตอบ ง. Ultrafiltration

10. ข้อใด ผิด เก่ียวกบั การดูดกลบั สารของท่อไต

ก. ดดู กลับกลโู คส และ salt โดย active transport ข. Active transport สำหรับดูดกลบั สารได้มากกวา่ คา่

ค. ดูดกลบั นำ้ โดย passive transport ง. Active transport ตอ้ งมีการรวมตวั ของสารกับ carrier transport

จ. Passive transport อาศัยความแตกต่างของความเข้มขน้ ของสารนั้นๆ

ตอบ ข. ท่อไตดูดกลบั กลูโคสไดไ้ มเ่ กินคา่ renal threshold คือ 180 mg/dL

11. Glucosuria มีนำ้ ตาลในเลอื ดเท่าใด จ. 200 mg/dL
ก. 60 mg/dL ข. 90 mg/dL ค. 110 mg/dL ง. 150 mg/dL จ. 200 mg/dl
จ. 220 mg/dL
12. คนทมี่ ี renal function ปกติ จะเกิด glucosuria เมอื่ plasma glucose สงู กว่าเท่าใด

ก. 120 mg/dl ข. 140 mg/dl ค. 160 mg/dl ง. 180 mg/dl

13. ผู้ป่วยทีม่ รี ะดับ plasma glucose เท่าใดมีโอกาสพบภาวะ glycouria
ก. 60 mg/dL ข. 80 mg/dL ค. 120 mg/dL ง. 150 mg/dL

ตอบ 11. (จ 200 mg/dL), 12 (ค 180 mg/dl), 13 (จ 220 mg/dL) พบปสั สาวะ glucosuria เม่อื ในเลอื ดมี
blood glucose (80-110) เกิน RT 180-200 mg/dL

61

14. ผู้ปว่ ยไตวาย ไมส่ ามารถทำให้ปสั สาวะเข้มขน้ หรอื เจอื จาง จะมีค่า ถพ คงท่ีเท่ากับเทา่ ใด

ก. 1.005 ข. 1.010 ค. 1.015 ง. 1.020 จ. 1.030

ตอบ ข. 1.010 เรียกวา่ Isosthenuria หมายถึงปสั สาวะมีคา่ ถ.พ. เทา่ กบั พลาสมาในเลอื ด บ่งช้วี ่าไตไม่สามารถทำใหป้ สั สาวะ

เข้มข้นหรือเจอื จางได้

15. Non Protein Nitrogen Complex ใดทม่ี มี ากสดุ ใน Serum

ก. Urea ข. Ammonia ค. Uric acid ง. Creatine จ. Creatinine

ตอบ ก. Urea มีปรมิ าณมากทีสดุ

16. ปสั สาวะทม่ี ากกว่า 2000 ml/day เรยี กว่าอะไร

ก. Oligouria ข. Anuria ค. Normal ง. Nocturia จ. Polyuria

17. ภาวะทร่ี า่ งกายมีการขบั ปัสสาวะน้อยกว่า 100 ml/24 hr. คอื

ก. myoglobinuria ข. Polynuria ค. .Anuria ง. Nocturia จ. Oligouria

ตอบ 16. จ. Polyuria 17 ค. Anuria

Polyuria  2000 ml /24 hr. (metabolic or renal disease)
Nocturia
Oliguria  500 ml at night (renal disease)
Anuria 100- 500 ml / 24 hr. (renal disease or ischemia, dehydration)
Normal urine
 100 ml / 24 hr. (acute renal disease or failure, obstruction)
600-2000 ml / 24 hr

18. สารใดมีผลตอ่ osmolarity มากท่สี ดุ

ก. Glucose ข. Potassium ค. Sodium ง. Protein จ. BUN

ตอบ ค. Sodium การกระจายตัวของน้ำขึ้นอยู่กับ Na+ Cl- เป็นหลกั

19. Clearance test เป็นการทดสอบหน้าทสี่ ว่ นใดของไต :Creatinine, Inulin clearance test

ก. การดดู กลบั ของทอ่ ไต ข. การกรองของ glomerulus ค. การขับสารบางชนดิ ออกจากทอ่ ไต

ง. การดดู กลับของ Henle’loop จ. อัตราการไหลเวยี นของเลือดที่ไต

ตอบ ข. Clearance test ไดแ้ ก่ Creatinine, Inulin clearance test เป็นการดกู ารกรองของ glomerulus สว่ นการ
ดูดกลับและการขับสารจากท่อไต เป็นการทดสอบ Tubular function test: Urine osmolarity, Specific gravity
และ GFR เป็นดูอัตราการไหลเวียนของเลอื ดทไ่ี ต

20. ข้อใดคือตวั บง่ ช้ี GFR ทีด่ ีทีส่ ดุ

ก. BUN clearance ข. Creatinine clearance ค. Inulin clearance

ง. Urea clearance จ. PAH clearance

ตอบ ค Inulin clearance เนอ่ื งจากเปน็ สารท่ีไม่มีในรา่ งกายและไมถ่ ูกดดู ซมึ จึงใหค้ ่าถกู ตอ้ งท่ีสดุ

21. การตรวจอัตราการกรองของไต นยิ มวิเคราะห์สารใด

ก. Inulin ข. Urea ค. Uric acid ง. PAH จ. Creatinine

ตอบ จ. Creatinine clearance แต่ inulin clearance ดที ่ีสุดแต่มีข้ันตอนย่งุ ยากจึงไม่เป็นทนี่ ิยม

62

22. ใครขบั Creatinine มากทส่ี ดุ

ก. เด็กทารก ข. เด็ก 7-12 ปี ค. ผใู้ หญ่ผู้ชาย ง. ผใู้ หญ่ผูห้ ญิง จ. ผสู้ ูงอายุ

ตอบ ค. ผ้ใู หญผ่ ู้ชาย เน่อื งจากมมี วลกลา้ มเนื้อมากท่ีสุด

23. ปจั จัยใดที่ ไม่มี ผลต่อการคำนวณ eGFR

ก. Age อายุ ข. Nationality เชอื้ ชาติ ค. Creatinine clearance

ง. Body Weight นำ้ หนกั จ. Gender (sex) เพศ

ตอบ ข. Creatinine clearance = (140-อาย)ุ x ideal body weight (kg)
72 x plasma creatinine (X 0.85 สำหรบั เพศหญงิ )

24. ขอ้ ใด ถกู ตอ้ ง

ก. Creatinine สังเคราะหท์ ี่ตับถูกขบั ออกท่ที ่อไต

ข. Creatinine กรองผ่าน glomerurus ไม่ดดู กลบั ทท่ี อ่ ไต

ค. ระดบั creatinine ใน serum สัมพนั ธ์กับ protein catabolism

ง. Urine flow rate มคี วามสำคัญต่อการตรวจวัด creatinine

จ. ถกู ทุกข้อ

ตอบ จ.

25. Uric acid สลายมาจากสารใด

ก. Pyrimidine ข. Purine ค. Carbohydrate ง. Lipid จ. Vitamin

ตอบ ข สารตั้งต้นของ uric acid คอื Nucleic acid (purine)

26. ข้อใด ผิด เกยี่ วกับ albumin

ก. สามารถสงั เคราะห์ไดท้ ีต่ บั ข. ทำปฏกิ ริ ยิ ากบั Biuret reagent ได้

ค. ปกติกรองผ่านไตไดแ้ ละพบไดใ้ นปสั สาวะ ง. มีบทบาทควบคมุ สมดลุ นำ้ ในรา่ งกาย

จ. เป็นโปรตีนท่พี บไดม้ ากทส่ี ุด ในบรรดาพลาสมาโปรตีนทั้งหมด

ตอบ ค. ไมค่ วรพบในปสั สาวะ เน่ืองจากมีการดดู กลบั เกอื บทั้งหมด

27. ข้อใด ถูกต้อง เก่ียวกบั hemosiderin

ก. เปน็ เม็ดสีเหลอื งหรือน้ำตาล ยอ้ มสี prussian blue ได้สนี ้ำเงนิ ข. เจอได้ในคนปกติ

ค. เป็นไขมนั สะสมในเสน้ เลือดฝอยของไต ง. พบใน Nephritic syndrome จ. ถูกทกุ ขอ้

ตอบ ก. Hemosiderin คือ โปรตีนในเซลล์ไตท่ีจับกับเหล็กซึ่งเกิดจากการแตกของเม็ดเลือดแดงในโรค PNH (Paroxysmal
Nocturnal Hemoglobinuria) ซึ่งมีปัสสาวะเป็นสีน้ำปลาในช่วงเช้าหลังจากตื่นนอน เนื่องจากเซลล์เม็ดเลือดแดงขาด
CD55/59 ซึ่งจะป้องกันการจับของของ complement ของตนเอง ส่งให้เม็ดเลือดแดงแตกจาก complement lysis
pathway hemosiderin สะสมอยใู่ นเซลล์ไต สามารถยอ้ มเหน็ ดว้ ยสยี อ้ มเหลก็ คอื Prussian blue ตดิ สนี ำ้ เงนิ

28. ข้อใด ไม่ถกู ตอ้ ง เกยี่ วกบั Hemolytic anemia

ก. Reticulocyte เพมิ่ ข้ึน ข. urine urobillinogen เพ่มิ ขน้ึ

ค. Unconjugated Bilirubin เพม่ิ ขึ้น ง. Serum haptoglobin เพิ่มขน้ึ

จ. พบ Hemosiderin ในปสั สาวะ

ตอบ ง. Serum haptoglobin ทำหน้าทจ่ี บั เหล็กทีเ่ กิดจากการสลายของฮมี เมื่อเมด็ เลือดแดงแตกในหลอดเลอื ด
haptoglobin จะต่ำลงเน่อื งจากไปจับกับเหล็กจนหมด, hemosiderin พบในภาวะ intravascular hemolysis ได้

63

29. ขอ้ ใด ไม่ใช่ ผลของ hemolytic anemia

ก. hyperbillirubinemia ข. Hyperurobilinogenuria ค. hemosiderinnuria

ง. increase reticulocyte count จ. increase haptoglobin

ตอบ จ. Serum haptoglobin ทำหน้าท่ีจบั เหลก็ ท่เี กดิ จากการสลายของฮีม เมอ่ื เมด็ เลอื ดแดงแตกในหลอดเลือด
haptoglobin จะตำ่ ลงเน่ืองจากไปจับกบั เหลก็ จนหมด, hemosiderin พบในภาวะ intravascular hemolysis ได้

30. ข้อใด ไม่ใช่ ผลของ hemolytic anemia

ก. hyperbilirubinemia ข. Hyperurobilinogenemia ค. hyperbilirubinuria

ง. Hemoglobinuria จ. Hyperurobilirubinuria

ตอบ ค. hemolytic anemia จะยงั ไมพ่ บ bilirubin ในปสั สาวะ เนอ่ื งจากระบบนำ้ ดียงั ปกติจงึ มกี ารเปล่ียน billirubin ใน

ลำไส้ตามปกติได้

สารในปสั สาวะ ภาวะปกติ Hemolytic disease Bile duct obstructive jaundice

Bilirubin Negative (ต่ำมาก) Negative +++

(Conjugated) (conjugated ละลายน้ำ)

Urobilinogen Normal +++ Normal or decrease

Key HUU => hemolytic พบ urobillinogen สงู

OCB/OBC => obstructive พบ bile conjugated ไมพ่ บ urobillinogen

31. ข้อใดบ่งชี้ภาวะ Hemolytic jaundice ไดช้ ดั เจนทส่ี ดุ

ก. Urine bilirubin ข. Urine urobilinogen ค. Fecal urobilinogen

ง. Serum bilirubin จ. ไม่มขี อ้ ใดถกู

ตอบ ง. Serum bilirubin

32. ขอ้ ใด ถกู ต้องทสี่ ดุ เก่ียวกบั hemolytic jaundice

ก. Urinary bilirubin สงู ข. Urinary urobilinogen ต่ำ ค. Fecal urobilin ตำ่

ง. Serum unconjugated bilirubin สงู จ. Total bilirubin ไม่เปลี่ยนแปลง

ตอบ ง. Serum unconjugated bilirubin สูง

33. ส่งิ ใดพบใน urine เมื่อเกดิ obstructive jaundice

ก. Urobilinogen ข. Unconjugated bilirubin ค. Conjugated bilirubin

ง. Urobilin จ. Stercobilin

ตอบ ค.

34. ขอ้ ใด ถกู ต้อง สำหรับการตรวจปสั สาวะ ด้วยแถบตรวจในผู้ป่วยที่บง่ ชภ้ี าวะ hemolytic anemia

ก. Blood positive, Bilirubin positive

ข. Bilirubin positive, Urobilinogen positive

ค. Blood positive, Urobilinogen positive

ง. Blood positive, Urobilinogen normal

จ. Blood positive, Bilirubin positive, Urobilinogen positive

ตอบ ค.

64

35. ผู้ป่วย Obstructive jaundice พบสารใดออกมาในปัสสาวะ

ก. Unconjugated bilirubin ไมพ่ บเพราะไม่ละลายน้ำ ข. Conjugated bilirubin

ค. Urobilinogen ไม่พบเน่ืองจากสารตัง้ ต้นอุดตัน ง. ก และ ค จ. ข และ ค

ตอบ ข.

36. ข้อใด ถกู ตอ้ ง เกยี่ วกับ hemolytic jaundice

ก. Serum unconjugated billirubin สงู ขน้ึ พบ Urobilinogen ในปสั สาวะสูงข้ึน

ข. Serum conjugated billirubin สงู ขน้ึ พบ Urobilinogen ในปัสสาวะสงู ขึ้น

ค. Serum unconjugated billirubin สูงขนึ้ ไม่พบ Urobilinogen

ง. Serum conjugated billirubin สูงขึน้ ไมพ่ บ Urobilinogen

จ. Serum unconjugated billirubin ตำ่ ลง ไม่พบ Urobilinogen

ตอบ ก.

37. Complete obstructive jaundice คอื อะไร

ก. Serum bilirubin สงู urine bilirubin ตำ่ fecal bilirubin ตำ่

ข. Serum bilirubin สูง urine bilirubin สูง fecal bilirubin ตำ่

ค. Serum bilirubin สูง urine bilirubin สงู fecal bilirubin ปกติ

ง. Serum bilirubin ปกติ urine bilirubin ตำ่ fecal bilirubin ปกติ

จ. Serum bilirubin ต่ำ urine bilirubin ปกติ fecal bilirubin สงู

ตอบ ข.

38. Bile duct obstruction เกิดผลขอ้ ใด

ก. Urobillinogen +, urine bilirubin + ข. Urobillinogen +, urine bilirubin -

ค. Urobillinogen - , urine bilirubin - ง. Urobillinogen - , urine bilirubin +

จ. Urobillinogen - , urine bilirubin +/ -

ตอบ ง.

39. ขอ้ ใด ถกู ต้อง เกยี่ วกบั complete biliary obstruction

ก. Urine bilirubin เพ่มิ ขึ้น urine urobilinogen เพ่ิมขึ้น fecal urobilinogen เพมิ่ ขน้ึ

ข. Urine bilirubin เพิ่มข้ึน urine urobilinogen ลดลง fecal urobilinogen ลดลง

ค. Urine bilirubin ปกติ urine urobilinogen ลดลง fecal urobilinogen ลดลง

ง. Urine bilirubin เพมิ่ ขนึ้ urine urobilinogen ปกติ fecal urobilinogen ลดลง

จ. Urine bilirubin ลดลง urine urobilinogen ลดลง fecal urobilinogen ลดลง

ตอบ ข.

40. ภาวะดีซ่านกบั โรคใดสมั พันธก์ ัน

ก. Hemolytic disease of the new born : Hepatic jaundice ข. Thalassemia : Hepatic jaundice

ค. Cholangiocarcinoma : Obstructive jaundice ง. Gall stone : Hepatic jaundice

จ. Hepatitis C : Prehepatic jaundice

ตอบ ค.

41. ปสั สาวะใดเหมาะสมกับการตรวจประจำวนั

ก. Fasting urine ข. First morning urine ค. Catheterized urine ง. 2 h urine จ. 24 h urine

ตอบ ข.

65

42. ปัสสาวะในขอ้ ใดเหมาะสมสำหรบั routine urinalysis

ก. Postpandrial urine, Single random urine ข. Postpandrial urine, 24 hr urine

ค. Single random urine, First morning urine ง. Single random urine, 24 hr urine

จ. First morning urine, Postpandrial urine

ตอบ ค.

43. การเกบ็ ปัสสาวะแบบ midstream clean catch ไมเ่ หมาะกบั การเก็บแบบใด

ก. First morning ข. Pediatric collection ค. Random urine

ง. Postprandial collection จ. 24 hours urine

ตอบ จ.

44. ขอ้ ใด ไมส่ ามารถ ใชก้ ารตรวจปัสสาวะประจำวนั ยกเว้นขอ้ ใด

ก. First morning urine ข. Suprapubic collection ค. 24 hr urine

ง. Clean voided midstream urine จ. Random collection

ตอบ ค.

45. ผปู้ ว่ ยสงสัยวา่ ติดเช้อื ทางเดินปสั สาวะ จะต้องเกบ็ ปสั สาวะด้วยวิธใี ด เพ่ือนำไปทำ urine culture และ routine UA

ก. Fractional Urine ข. First morning urine ค. Random urine

ง. 24 hour urine จ. Clean-catch midstream urine

ตอบ จ.

46. ปัสสาวะชนดิ ใด เหมาะสำหรับการตรวจปรมิ าณสารในปสั สาวะ

ก. First morning urine ข. Suprapubic collection ค. 24 hours urine

ง. Clean voided midstream urine จ. Random collection

ตอบ ค.

47. การเก็บปสั สาวะสำหรับการตรวจ urobillinogen ใช้ตัวอยา่ งใดตรวจเหมาสมทส่ี ุด

ก. First morning urine ข. Timed collection ค. 24 hours urine

ง. Clean voided midstream urine จ. Random collection

ตอบ ข. Timed collection 2-4 pm (afternoon) เหมาะสำหรับเกบ็ ตรวจ bilirubin, Urobillinogen

48. ปัสสาวะใด ไม่ ควรนำมาตรวจเพาะเชื้อ

ก. Suprapubic urine ข. Urine 24 hours ค. Catherized urine

ง. Morning clean urine จ. clean urine

ตอบ ข. Urine 24 hours มีความ sterile ต่ำ ทำให้มกี ารปนเปอ้ื นไดม้ ากจากการเกบ็ ทไ่ี ม่ sterile ตลอด 24 ช่ัวโมงจึง
ไม่สามารถนำมาเพาะเชื้อ

49. ข้อใด ไมถ่ กู ตอ้ ง

ก. 2 hours urine ใชต้ รวจตดิ ตามเบาหวาน ข. 24 hours urine ใชด้ กู ารทำงานของไต

ค. Catherized urine ใช้เพาะเชอ้ื ง. First morning urine ใชต้ รวจการตงั้ ครรภ์

จ. Random midstream urine ใช้ตรวจในงาน routine

ตอบ ข. 24 hours urine ใช้ตรวจดู สารท่ี metabolite แลว้ ขับออกทางปสั สาวะในกลมุ่ พวก metabolic disease

50. ข้อใด ไมใ่ ช่ urine preservative

ก. Thymol ข. Boric acid ค. Formalin ง. Sodium Carbonate จ. Chloroform

ตอบ ง.

66

51. สารรกั ษาสภาพใดเหมาะสำหรับ urine sediment

ก. Boric acid, Thymol ข. Formalin, NaF ค. NaF, thymol

ง. Chloroform, NaF จ. Formalin, thymol

ตอบ จ.

52. ในการตรวจหาตะกอนปสั สาวะ สารใดใช้รกั ษาสภาพดที ส่ี ดุ

ก. Boric acid ข. NaF ค. Formalin ง. Thymol จ. HCl

ตอบ ง. สารรกั ษาสภาพท่ีดที สี่ ดุ คือ thymol เหมาะสำหรบั ตะกอนปัสสาวะ
สารรกั ษาสภาพที่นิยมคือ formalin มกี ารใชม้ านานอย่างแพร่หลาย เหมาะสำหรับตะกอนปัสสาวะ
Boric acid รักษาสภาพโปรตนี ไดด้ ี
Toluene รกั ษาสภาพ acetone, ketone, protein
Chloroform รกั ษาสภาพ aldosterone

53. ปัสสาวะทต่ี ้ังท้ิงไวท้ อ่ี ณุ หภูมิหอ้ งนาน 5 ชั่วโมง ทางห้องปฏบิ ตั กิ ารควรทำอยา่ งไร

ก. ทิง้ ส่งิ ส่งตรวจ ข. ปฏิเสธส่งิ ส่งตรวจและขอใหเ้ กบ็ ใหม่ ค. เพาะเลีย้ งเช้ือ

ง. บม่ ที่ 35C แล้วนามาเพาะเล้ียง จ. เก็บปสั สาวะไวใ้ นตูเ้ ยน็

ตอบ ข. ปสั สาวะควรตรวจทนั ทีหรือภายใน 2 ชว่ั โมง หากสามารถตรวจได้สามารถขอเก็บใหมเ่ นือ่ งจากเปน็ non invasive
samples คือเก็บได้งา่ ยโดยไม่ตอ้ งใชก้ ารเจาะ แทง หรือกระบวนการท่เี จบ็ ปวด ซับซอ้ น

54. ขอ้ เสยี ของการเกบ็ ปสั สาวะในตู้เย็นคอื อะไร

ก. มผี ลตอ่ การตรวจด้วย strip โดยเฉพาะ bilirubin กบั urobilirubin

ข. cast ทุกชนดิ ถูกทำลาย ค. มกี ารตกตะกอนของ amorphous

ง. มกี ารตกตะกอนของ uric acid จ. ก และ ค ถูก

ตอบ ค. Amorphous จะเกิดเป็นอสัณฐานชดั เจนเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิร่างกายมาสู่อณุ หภมู ิท่ีต่ำลง ยิ่งอุณหภูมลิ ด
มากอสัณฐานจะตกตะกอนชัดเจนขึ้น ส่วนผลึก เช่น uric acid crystal นั้นต้องอาศัยสภาวะที่เหมาะสมในการตกผลึก
อุณหภูมิเพียงอย่างเดียวอาจไม่ส่งเสริมให้เกิดจากตกผลึกได้ ปัสสาวะที่ไม่ได้ตรวจทันทีหรือตั้งไว้ในห้องปรับอากาศจะขุ่นได้จากอสัญ
ฐานน้เี อง

55. ส่งิ ส่งตรวจใด ถา้ ไมส่ ามารถ สง่ ตรวจได้ทันที ให้เก็บในตู้เย็น

ก. blood ข. CSF ค. นำ้ ไขขอ้ ง. Urine จ. หนอง

ตอบ ง.

56. ความขนุ่ ของปสั สาวะในข้อใดคือ pathogenic condition

ก. Mucus ข. Squamous epithelial cell ค. Spermatozoa

ง. Urate crystal จ. Bacteria (fresh urine)

ตอบ จ. แบคทเี รียทีพ่ บในปสั สาวะทเี่ ก็บถูกวธิ แี ละเกบ็ ใหม่บง่ ชก้ี ารติดเช้อื ได้หากพบร่วมกบั WBC

57. ความขุ่นของปสั สาวะในข้อใดถอื วา่ เป็น non pathogenic condition

ก. Yeast ข. Calculi ค. WBC ง. RBC จ. Radiographic dye

ตอบ จ. Radiographic dye เป็นสีที่แพทยฉ์ ดี เข้าไปเพอ่ื ใช้ในการถ่ายภาพของอวัยวะ/หลอดเลือด

58. ขอ้ ใด ไม่ถกู ตอ้ ง หากตัง้ ปสั สาวะไว้นานจะส่งผลอยา่ งไร

ก. Glucose ลดลง ข. Bacteria เพม่ิ ขนึ้ ค. กลิน่ ปัสสาวะจางลง

ง. เซลลแ์ ละ cast สลาย ถกู ทำลาย จ. ความขนุ่ เพิม่ ข้ึน

ตอบ ค

67

59. ขอ้ ใด ไมถ่ กู ตอ้ ง เก่ียวกบั การเปลยี่ นแปลงของปัสสาวะเม่อื เก็บไวน้ านๆ โดยไม่ใส่สารรักษาสภาพ

ก. Bacteria เพม่ิ ขนึ้ ข. ปัสสาวะขุ่นข้นึ ค. Ketone เพ่มิ ขน้ึ ง. Glucose ลดลง จ. pH เพมิ่ ข้นึ

ตอบ ค Ketone ลดลง (acetone กลายเป็น CO2 + H2O) Urobillinogen และ bilirubin ลดลง เนื่องจากถูก
oxidation
I. การเปลยี่ นแปลงกายภาพ --- ความขุน่  กลิ่น  pH  (เป็นดา่ ง เน่ืองจากแบคทีเรียสร้าง ammonia)

II. การเปล่ยี นแปลงทางเคมี --- ส่วนใหญ่  ยกเว้น Nitrite 
III. การเปลย่ี นแปลงทางกลอ้ งจลุ ทรรศน์ --- Cell , Cast  แต่ Bacteria 

IV. เซลล์ท่ีสามารถทำใหป้ สั สาวะขุ่นได้ WBC  200 cells/mm3 RBC  500 cells/mm3

60. ขอ้ ใด ถูกตอ้ ง เกีย่ วกบั สปี ัสสาวะ

ก. เหลืองมีฟองมาก จาก bilirubin ข. เขยี ว มีฟองมาก จาก urobillunogen

ค. แดง ใส จาก hemoglobinuria ง. แดง ขุ่น จาก hematuria จ. ถกู ทุกข้อ

ตอบ จ. ฟองใสมีขาวเกดิ จากโปรตีน ฟองสีเหลืองเกดิ จาก bilirubin ฟองสเี หลอื งเขม้ -เขยี ว เกิดจาก urobillunogen

61. ข้อใดคือสาเหตุของปสั สาวะท่ีมีสแี ดง และขุ่น

ก. Hemoglobin ข. Myoglobin ค. Red blood cell ง. Methemoglobin จ. Indican

ตอบ ค. Intact RBC ทีย่ งั ไม่แตกทำให้เกดิ ความขนุ่ พร้อมสีแดงสดได้ ในขณะท่ี hemoglobin และ myoglobin ไม่ทำให้
ขุ่น, methemoglobin เป็นสีนำ้ ตาลแดง ไม่มีความขนุ่ , Indican สีนำ้ ตาลเขม้ ดำ สเี ขียวอมฟ้า บ่งช้ีการตดิ เชอ้ื ในลำไสเ้ ลก็

62. ข้อใดคอื สาเหตขุ องปัสสาวะทมี่ สี ี blue-green

ก. Billiverdin ข. Porphyrins ค. Phenol ง. Myoglobin จ. Nitrofurantoin

ตอบ ก. Porphyrins (Red – Brown), Myoglobin (Red), Phenol (Brown to black), Nitrofurantoin
(Anti biotic orange yellow)

63. Robert’s test ใชท้ ดสอบสารในข้อใด

ก. Protein ข. Sugar ค. Bilirubin ง. Urobilinogen จ. Ketone bodies

ตอบ ก. การทดสอบจะเหน็ วงโปรตนี สขี าวตรงรอยต่อระหวา่ งชั้นกรดไนตรกิ (ลา่ ง) กับชนั้ ปัสสาวะ (บน)
นอกจากนี้อาจมีการทดสอบ manual อื่นๆ เพื่อทดสอบองค์ประกอบโปรตีน เช่น ปฏิกิริยา Biuret ซึ่งจะอาศัย
Cu2SO4 ร่วมกับ KOH (ภาวะด่าง) ทำปฏิกริ ยิ า peptide bond ของโปรตีน เกดิ เปน็ สารประกอบเชงิ ซอ้ นสีมว่ ง
64. การทดสอบปัสสาวะในขอ้ ใด เมอื่ ไดผ้ ลบวกแลว้ ต้องมีการทำ dilution ต่อ

ก. Bilirubin ข. Blood ค. Protein ง. Ketone bodies จ. Urobilinogen

ตอบ จ. Urobilinogen ทำให้ปัสสาวะมสี ีเหลอื ง ค่าปกตคิ ือ normal หากทดสอบด้วยวธิ ี manual (Ehrlich's

Aldehyde Test for Urobilinogen) ได้ผลบวกเกิดเป็นชนั้ สชี มพเู ชอรี่ ตอ้ งทำการเจอื จางเพือ่ ทดสอบต่อ

65. ข้อใด ไม่ถกู ตอ้ ง เกีย่ วกบั Bence Jones protein
ก. เปน็ immunoglobulin ข. มนี ้ำหนักโมเลกลุ ต่ำ ค. ตกตะกอนท่ีอณุ หภูมิ 40-60Oซ
ง. สามารถพบไดใ้ นคนปกติ จ. เม่อื อุณหภมู สิ งู หรือตำ่ กวา่ 40-60Oซ ตะกอนจะหายไป

ตอบ ง. Bence Jones protein คือ monoclonal globulinprotein หรือ immunoglobulin light chain ที่ไม่
พบในภาวะปกติ แต่พบในปัสสาวะจากผู้ป่วยโรค multiple myeloma หรือ Waldenström's macroglobulinemia หรือ
plasma cell leukemia, Bence Jones protein มี molecular weight of 22-24 kDa ซึ่งมีขนาดเล็กกว่า
albumin (66.5 kDa) มีคุณสมบัติคือ ตกตะกอนที่อุณหภูมิ 40-60Oซ และเมื่ออุณหภูมิสูงหรือต่ำกว่านี้ตะกอนจะหายไป
จงึ ใชท้ ดสอบกับตัวอยา่ งปสั สาวะให้หอ้ งปฏิบัตกิ ารได้

68

66. ข้อใด ถูกต้อง เกี่ยวกับ Bence Jones protein
ก. ตกตะกอนท่อี ุณหภมู ิห้องและเมอ่ื สูงหรอื ตำ่ กว่านต้ี ะกอนจะหายไป ข. จะตกตะกอนทอี่ ุณหภูมิ 100Oซ

ค. ละลายทีอ่ ุณหภมู ิห้องและเมือ่ อุณหภูมสิ งู หรอื ตำ่ กวา่ น้ีจะตกตะกอน ง. ตกตะกอนท่ีอุณหภูมติ ่ำกวา่ อุณหภมู หิ ้องเทา่ นั้น
จ. ตกตะกอนที่อณุ หภมู ิ 40-60Oซ และเมื่ออณุ หภูมิสูงหรือตำ่ กว่านตี้ ะกอนจะหายไป

ตอบ จ.

67. protein strip มีความไวตอ่ สารใดมากทสี่ ุด
ก. Albumin ข. Globulin ค. Bence Jones Protein ง. β2-microglobulin จ. Hemosiderin

ตอบ ก. แถบทดสอบปัสสาวะจำเพาะกับ albumin เพียงชนดิ เดียว

68. ปัสสาวะท่ีเปน็ ด่าง เมือ่ ทดสอบด้วย Urine strip ทำเกิด false positive กับการทดสอบใด

ก. Protein ข. Glucose ค. Ketone ง. Blood จ. Bilirubin

ตอบ ก. - แถบทดสอบโปรตีนอาจเกิด false positive ไดห้ ากตรวจปัสสาวะท่ีเปน็ ด่าง
- แถบทดสอบโปรตนี ไม่ถกู รบกวนด้วย ascorbic acid แต่ Blood Bilirubin Glucose Nitrite
Leukocyte esterase Urobillinogen จะถกู รบกวนดว้ ย ascorbic acid ไดท้ ง้ั หมดเกิดเปน็ false negative สว่ น
Ketone จะทำใหเ้ กิด false positive
- โปรตนี ในปสั สาวะที่สงู ทำใหเ้ กิด false negative สำหรบั การตรวจ blood Leukocyte esterase และ
ทำให้เกดิ false positive สำหรับ specific gravity

69. ตรวจปสั สาวะ Blood ใหผ้ ลบวกปลอมได้จากอะไร

ก. Bacteria สรา้ ง Peroxidase ข. โปรตีนสงู ค. ความถว่ งจำเพาะสูง ง. ใช้ฟอร์มาลีน จ. high vitamin c

ตอบ ก. Blood ใช้หลักการตรวจเอนไซม์ pseudoperoxidase จาก hemoglobin หากตัวอยา่ งมี Bacteria ท่ีสรา้ ง
Peroxidase จะทำให้เกิดผลบวกปลอมได้ ส่วนโปรตีนท่ีสงู และและ high vitamin c สามารถทำให้เกดิ false negative

70. Urinary microalbumin ใชต้ รวจดูสภาวะใด

ก. Renal failure ข. Acute renal failure ค. Renal tubular acidosis

ง. Diabetics nephropathy ในระยะเริ่มแรก จ. Renal ischemia

ตอบ ง.

71. การทดสอบใดตอ่ ไปนีท้ ใ่ี ช้ดคู วามผดิ ปกตขิ องไตระยะเร่มิ ตน้ ของคนไขเ้ บาหวาน

ก. blood glucose ข. HbA1c ค. Fructosamine ง. Ketone body จ. microalbumin

ตอบ จ.

72. การตรวจ Microalbumin ในปสั สาวะเพื่อประเมินการทำงานของอวยั วะใด และในโรคอะไร

ก. ตับ , โรคเบาหวาน ข. ไต , โรคเบาหวาน ค. หวั ใจ , โรคไตล้มเหลวเรอ้ื รัง

ง. หวั ใจ , โรคหัวใจเตน้ ผดิ ปกติ จ. หวั ใจ , โรคหัวใจลม้ เหลวเรื้อรงั

ตอบ ข.

73. ผู้ปว่ ยที่ขาดเอนไซม์ชนิดใดตอ่ ไปนีม้ ผี ลทำใหเ้ กิดโรค phenylketonuria (PKU)

ก. Tyrosine aminotransferase ข. Homogentisic acid oxidase

ค. Phenylalanine hydrolase (PAH) ง. 5-Hydroxyindolacetic oxidase

จ. P-hydroxypheylpyruvic acid oxidase

ตอบ ค. Phenylketonuria ขาดเอนไซม์ phenylalanine hydroxylase (ไมส่ ามารถเปล่ียน phenylalanine เป็น
tyrosine)

69

74. Ketosis สามารถพบในภาวะหรือโรคใด

ก. Phenylketonuria ข. Diabetes Mellitus ค. Diabetes Insipidus

ง. Metabolic Alkalosis จ. ก และ ข ถกู

ตอบ จ. Ketosis สามารถพบใน Diabetes Mellitus (เบาหวาน), Phenylketonuria, อีกโรคคอื Tyrosyluria ซ่งึ
ขาดเอนไซม์ P-hydroxy phenyl pyruvic acid oxidase, Tyrosine aminotransferase, และโรค
Alkatonuria ซ่ึงขาดเอนไซม์ Tyrosine aminotransferase
- Phenylketonuria ขาดเอนไซม์ phenylalanine hydroxylase (ไม่สามารถเปลี่ยน phenylalanine
เป็น tyrosine) Phenyalanine กลายเป็น ketone acid, phenyl pyruvic acid, phenyl acetic acid

75. Metabolic acidosis พบสารใดในปสั สาวะ

ก. Protein ข. Glucose ค. Uric acid ง. Ketone body จ. Bile

ตอบ ง.

76. Maple syrup เกดิ จากความผิดปกตขิ องกรดอะมิโนชนดิ ใด

ก. Isoleucine, Guanine, Alanine ข. Isoleucine, Leucine, Valine

ค. Methionine, Alanine, Cystine ง. Glycine, Alanine, Methionine

จ. Lysine, Alanine, Methionine

ตอบ ข.

77. ปสั สาวะคนปกตสิ ามารถตรวจเปน็ Trace ใดได้

ก. Protein ข. Glucose ค. Ketone ง. Bilirubin จ. Hemoglobin

ตอบ ก. ค่าปกติของโปรตนี ในปัสสาวะ คือ 0-20 mg/dL (Random urine) หรอื < 80 mg/24 hours urine ซ่งึ
หากตรวจดว้ ยแถบทดสอบจะอยู่ในชว่ ง trace (+/-)

78. pH ของ urine strip เคลอื บด้วยสารใด

ก. Methyl red, methyl blue ข. Eosin, methylene blue ค. Methyl red, bromthymol blue

ง. Methyl red, crystal violet จ. Bromocresyl green, methyl red

ตอบ ค. Methyl red, bromthymol blue

79. การทดสอบ Glucose ในปัสสาวะด้วยแถบทดสอบอาศัย ปฏิกิริยาอะไร

ก. Copper reaction ข. Peroxidase activity ค. Double enzyme reaction

ง. Buffer reaction of mix enzyme reaction จ. Hexokinase activity

ตอบ จ. Hexokinase activity

80. Sodium nitroprusside ใช้ตรวจหาสารใด

ก. Protein ข. Glucose ค. Ketone ง. Bilirubin จ. Urobillinogen

ตอบ ค. Ketone- Sodium nitroprusside, Hemoglobin- pseudoperoxidase,
Nitrite (NO2)- Diazotization of nitrite with aromatic amine,

Protein – Sorenson’s method (protein error of indicator)
Glucose - Glucose oxidase/Hexokinase
Bilirubin - Diazodium Reaction)
Urobillinogen - Ehrlish aldehype Reaction

WBC – Leukocyte esterase with diasodium Reaction

70

81. ข้อใด ถูกต้อง เกยี่ วกบั การหา Nitrite

ก. เป็นการหาแบคทเี รยี ทางออ้ ม

ข. แบคทเี รียจะ reduce ไนเตรทในปสั สาวะเปน็ ไนไตรทใ์ นกระเพาะปสั สาวะ

ค. Enterobactor, Citrobactor, Escherichia, Proteus, Klebsiella, Pseudomonas จำนวน มาก

สามารถ reduce ไนเตรท เปน็ ไนไตรท์

ง. ข้อ ก. ข. ค. ถูก จ. ข้อ ข. ค. ถูก

ตอบ ง

82. ถา้ สง่ิ ส่งตรวจเปน็ ปสั สาวะผู้หญิง ตะกอนปสั สาวะชนิดใดทแ่ี สดงว่ามกี ารปนเป้ือน

ก. mucous thread ข. squamous epithelial cell ค. budding yeast

ง. bacteria จ. Amorphous

ตอบ ข squamous epithelial cell

83. ปัสสาวะที่ contaminate จะไม่พบส่งิ ใด

ก. Transitional epithelium ข. WBC ค. Budding yeast

ง. Mucous thread จ. Bacteria ฉ. spermatozoa

ตอบ ข WBC
84. พบ Trichomonas vaginalis จากสาเหตใุ ด

ก. Infection ข. Vaginal contamination ค. Fecal contamination

ง. Seminal contamination จ. Inflammation

ตอบ ข T.vaginalis (vagina secretion), S.hematobium (blood), E.histolytica (stool) ปนเป้อื นมาใน
ปัสสาวะได้จากระบบสบื พนั ธเ์ พศหญิงและจากอจุ จาระ

85. ขอ้ ใด ไมถ่ กู ตอ้ ง เกย่ี วกบั การแยกระหว่าง RBC, yeast และ oil droplet

ก. Yeast cells ส่วนใหญ่จะพบ budding ข. Yeast จะ lysis เม่อื อย่ใู น 3% acetic acid

ค. RBC จะ lysis เม่ืออยูใ่ น 3% acetic acid ง. Oil droplets จะมวี าวมากกวา่ RBC และ yeast

จ. Oil droplets จะไม่ lysis เมื่ออยู่ใน 3% acetic acid

ตอบ ข. Yeast จะ lysis เมือ่ อยู่ใน 3% acetic acid

86. ตะกอนปัสสาวะในข้อใดมีลักษณะคลา้ ยเม็ดเลือดแดง

ก. Yeast cell, air bubble, ammonium biurate

ข. Yeast cell, fat droplet, ammonium biurate

ค. Yeast cell, air bubble, fat droplet, calcium oxalate

ง. Air bubble, ammonium biurate, calcium phosphate

จ. Fat droplet, ammonium biurate, calcium phosphate

ตอบ ค. Yeast cell, air bubble, fat droplet, calcium oxalate (monohydrate form)

87. Oval fat bodies เกดิ จาก cell ใด

ก. WBC ข. RBC ค. Squamous epithelial cell

ง. Transitional epithelial cell จ. Renal epithelial cell

ตอบ จ. Renal epithelial cell

71

88. ข้อใด ถกู ตอ้ ง เกยี่ วกับ Oval fat body

ก. ชิน้ สว่ นของ fatty cast ทส่ี ลายออกมา ข. เปน็ macrophage ทก่ี นิ fat droplets เข้าไป

ค. เป็น bladder cell ท่มี ี fat globule ฝงั อยภู่ ายใน ง. Renal Tubular cell ทมี่ ี fat globule ฝังอยภู่ ายใน

จ. เป็น squamous cell ที่มี fat droplets เกาะติดเป็นจำนวนมาก

ตอบ ง. Renal Tubular cell ท่มี ี fat globule ฝงั อยู่ภายใน

89. ตะกอนที่บอกถงึ พยาธิสภาพของบริเวณทเ่ี กิดโรคได้

ก. Intact RBC ข. Ghost RBC ค. Dysmorphic RBC ง. Crenate RBC จ. Swollen RBC

ตอบ ค. Dysmorphic RBC เปน็ RBC ทห่ี ลุดมาจาก glomerulus มีรปู ร่างไม่แน่นอนคล้าย poikilocytosis บง่ ชี้
ความผิดปกติของ glomerulus ในการกรองเซลล์

90. ผลกึ ขอ้ ใด ไมเ่ ป็น abnormal crystal ท้งั หมด

ก. Cysteine, Calcium carbonate, cholesterol ข. Tyrosine, leucine, cysteine

ค. Bilirubin, Sulfonamide, ampicillin ง. Tyrosine, cholesterol, leucine

จ. Tyrosine, Sulfonamide, Cholesterol

ตอบ ก. Abnormal crystal คอื ผลกึ ที่ไมพ่ บในร่างกายปกติเช่น ผลกึ ยา Sulfonamide Ampicillin ผลึกของโปรตีนทเ่ี กดิ
จาก metabolic disorder บ่งชี้พยาธิสภาพ เช่น Tyrosine Cholesterol Bilirubin Cysteine Leucine
Radiographic dye

91. ขอ้ ใดเป็น Crystal ทพ่ี บใน acid urine

ก. Uric acid, amorphous urate, bilirubin ข. Uric acid, calcium carbonate, bilirubin

ค. Triple phosphate, uric acid, bilirubin ง. Triple phosphate, uric acid, sulfonamide

จ. Triple phosphate, uric acid, amorphous urate

ตอบ ก. Acid normal crystal ไดแ้ ก่ Uric acid, Amorphous urate, Calcium oxalate และผลกึ abnormal
ทง้ั หมด
Alkaline normal crystal ไดแ้ ก่ Triple phosphate, amorphous phosphate, Calcium phosphate,
Calcium carbonate

92. epithelial cast สามารถพบเซลล์ชนดิ ใด

ก. Renal epithelial cell ข. Transitional epithelial cell ค. Squamous epithelial cell

ง. ข้อ ก, ข จ. ขอ้ ก, ข และ ค

ตอบ ก. Renal epithelial cell

93. ขอ้ ใดคอื ส่วนประกอบทส่ี ำคญั ของ cast

ก. Filtrated protein ข. Fatty acid ค. Bence Jones protein

ง. Tamm- Horsfall protein จ. Oval fat bodies

ตอบ ง. Tamm- Horsfall protein

94. ข้อใดคอื cast ที่ degeneration มาจาก fine granular cast

ก. Hyaline cast ข. Broad cast ค. Fatty cast ง. Waxy cast จ. Cellular cast

ตอบ ง. ลำดับการเกิดคาสต์เริ่มจาก Hyaline cast, Cellular cast (Fatty cast), Coarse granular cast, fine
granular cast, และ waxy cast ซึ่งบ่งชี้ภาวะ chronic renal disease ส่วน broad cast เป็นการบอกว่าคาสต์มี
ขนาดใหญ่โดยดูจากความกว้างคือ มากกว่า 3WBC, 4RBC เรียงต่อกันตามขวาง ซึ่งบ่งชี้ภาวะ chronic เช่นกัน คาสต์ทุก

ชนิดสามารถเปน็ broad cast ได้ เช่น broad waxy cast, broad RBC cast, broad fatty cast เป็นตน้

72

95. ขอ้ ใด ไม่ถกู ต้อง เกย่ี วกบั Broad cast

ก. เป็น cast ที่เกดิ บริเวณ collecting duct ข. Degenerate มาจาก waxy cast

ค. เกิดเน่ืองจากมีอัตราการไหลของปสั สาวะช้ามาก ง. มคี วามกว้างมากกว่าความยาว

จ. พบในปัสสาวะของผู้ปว่ ย chronic renal failure

ตอบ ข.

96. สาเหตุใดทำให้ cast เกิด degenerate ในปสั สาวะท่ตี ง้ั ทงิ้ ไว้นานทอ่ี ุณหภูมิห้อง

ก. ความขุ่นท่ีเพม่ิ ขน้ึ ข. ความถ่วงจำเพาะเพ่ิมข้นึ ค.การเปล่ียนแปลงของสีปัสสาวะ

ง. pH ของปสั สาวะท่เี ป็นดา่ งมากขน้ึ จ. ปริมาณโปรตีนทล่ี ดลง

ตอบ ง. pH ของปสั สาวะทเ่ี ปน็ ด่างมากข้นึ ทำใหค้ าสตส์ ลายตัว ในขณะท่ี pH กรดสง่ เสรมิ การตกตะกอนโปรตีนและการ form
ของแท่งคาสต์

97. Maltose cross สัมพนั ธ์กบั ข้อใด

ก. Fatty cast, fat droplet, renal tubular cells ข. Fatty cast, fat droplet, oval fat body

ค. Fat droplet,oval fat body,renal tubular cells ง. Waxy cast,fat droplet,renal tubular cells

จ. Waxy cast, oval fat body, renal tubular cells

ตอบ ข. องคป์ ระกอบของตะกอนปสั สาวะหรอื เซลลท์ ม่ี เี ม็ดไขมันภายในสามารถเกิดการกระจายแสงในลักษณะที่เรียกว่า Maltose
cross ภายใต้แสง polarized light ดงั รูป

http://usmlepathslides.tumblr.com/image/19095023151

98. ปสั สาวะขุ่นหลงั จากต้ังทง้ิ ไวเ้ กดิ จากอะไร

ก. Amorphous phosphate ข. Artifact and starch

ค. RBC and Mucous ง. Epithelium and WBC จ. ถูกทุกข้อ

ตอบ ก. อณุ หภูมใิ นห้องปฏบิ ัติการจะเย็นกว่าปัสสาวะส่งเสรมิ ใหอ้ สญั ฐานตกตะกอนได้

ประมวลความรเู้ กี่ยวกับโรคทางระบบปสั สาวะและโรคไต

99. ภาวะทมี่ ีโปรตีนออกมาหลงั จากนงั่ ยนื เดิน นานๆ

ก. Accidental proteinuria ข. Pathological proteinuria ค. Orthostatic proteinuria

ง. Functional proteinuria จ. Renal proteinuria

ตอบ ค. Ortho แปลวา่ แนวตงั้ การอย่ใู นตำแหนง่ ท่ีตั้งฉากกบั แกนโลกส่งผลใหม้ ีโปรตนี ออกมาในปสั สาวะได้ ส่วน functional
proteinuria พบใน Pregnancy, heavy exercise, fever

100. ตะกอนปัสสาวะพบ bacteria จำนวนมากรว่ มกบั white blood cell บ่งบอกถึงภาวะใด

ก. Bacteria contamination ข. Urinary tract infection ค. Inflammation

ง. Fecal contamination จ. Vaginal contamination

ตอบ ข.

73

101. ผลการตรวจผูป้ ว่ ยดังน้ี แสดงว่าผปู้ ่วยเป็นโรคอะไร

Color : yellow / slightly turbid Sp.gr. : 1.025 pH : 8

Nitrite : positive Leukocyte esterase : positive Blood : trace

Urobilinogen : normal Bilirubin : negative Protein : negative

Ketone : negative Glucose : negative

ก. การเกบ็ specimen ไม่ดี ข. UTI ค. ตรวจซ้ำอีกคร้งั ง. Normal female specimen จ. DM

ตอบ ข. น่าจะเป็น urinary tract infection เนื่องจากพบ WBC (Leukocyte esterase : positive) ร่วมกับ
แบคทีเรีย (Nitrite : positive) แต่ในการติดเชื้อบางกลุ่ม nitrite อาจจะ negative ได้แก่ Enterococcus,
Pseudomonas, และ Acinetobacter หรือ หากปัสสาวะเชื้ออยู่ในปัสสาวะน้อยกว่า 6 ชั่วโมงอาจจะไม่สามารถเปลี่ยน
nitrate ใหเ้ ป็น nitrite ได้ในกระเพาะปสั สาวะจงึ อาจให้ผล nitrite negative ไดเ้ ช่นกนั

102. ผลการตรวจทางเคมีของผู้ป่วยท่ีเปน็ โรคติดเชือ้ ในระบบทางเดนิ ปสั สาวะ

ก. pH กรด , Bacteria-few

ข. pH กรด , Bacteria-moderate, Nitrite- positive, Leukocyte-positive

ค. pH ด่าง , Nitrite- positive, Leukocyte-positive

ง. pH ด่าง , Bacteria-moderate, Nitrite- positive, Leukocyte-positive

จ. pH ดา่ ง, Bacteria-numerous
ตอบ ข และ ง. ภาวะติดเชื้อต้องพบเม็ดเลือดขาว (Leukocyte-positive) และ จุลชีพ (Nitrite- positive, Bacteria
found) ซึง่ เชื้อทพ่ี บบอ่ ยเปน็ กลุ่ม gram negative ชนิด acid producing bacteria ได้แก่ E.coli ปสั สาวะจึงเป็นกรด
แต่อย่างไรก็ดี มีกลุ่มแบคทีเรียที่ทำให้ปัสสาวะเป็นด่างได้ (urea-splitting organism) เช่นกัน ได้แก่
Proteus, Klebsiella, Ureaplasma urealyticum (pH 8.5-9)

103. ขอ้ ใดเป็นสาเหตุทพ่ี บไดบ้ ่อยและทำให้เกิด acute pyelonephritis

ก. Escherichia coli ข. -streptococcus group A ค. Renal calculi

ง. Increased renal blood flow จ. Decreased renal blood flow

ตอบ ก.

104. ปัสสาวะคนไข้มีลักษณะผิดปกติดงั นี้ ปสั สาวะสเี หลอื งขนุ่ พบ Nitrite + , Bacteria + , pH เปน็ ด่าง เกดิ จากสาเหตุ

ใด

ก. การอกั เสบของทางเดนิ ปัสสาวะ ข. การตดิ เช้อื ในทางเดินปัสสาวะ ค. น่วิ

ง. Acute pyelonephritis จ. Nephrotic syndrome

ตอบ ข. ปสั สาวะคนปกติจะคอ่ นขา้ งเป็นกรดหากสูงขนึ้ 8.5 - 9.0 มักสัมพนั ธก์ ับการพบ urea-splitting organism
ได้แก่ Proteus, Klebsiella, Ureaplasma urealyticum

105. ตรวจตะกอนปสั สาวะพบ white blood cell cast บง่ บอกโรคในข้อใด

ก. Pyelonephritis ข. Glomerulonephritis ค. Nephrotic syndrome

ง. Acute renal failure จ. Chronic renal failure

ตอบ ก. โรคกรวยไตอักเสบ (pyelonephritis) ซึ่งอยู่ใกล้กับส่วนไตจึงพบความผิดปกติร่วมในท่อไต ได้แก่ การพบ WBC
cast, Granular cast ร่วมดว้ ยเสมอซึ่งตา่ งจาก cystitis และ urethritis ซึง่ ไมพ่ บ

74

106. ผลการตรวจ UA หญิงอายุ 23 ปี มอี าการไข้มาพบแพทยห์ อ้ งฉกุ เฉิน ผลการตรวจเป็นดงั น้ี

Color = Amber pH = 5 sp.gr. = 1.015

Glucose = negative Blood = negative Ketone = negative

Protein = 4+ Leukocyte esterase = positive Nitrite = positive

Urobilinogen = normal Bilirubin = negative

Microscopic examination: WBC= 20-30 cells/HPF, RBC= 3-5 cells/HPF, Squamous epithelial

cells= 2-3cells/HPF

Granular cast = 3-5 /LPF, WBC cast = 0-1/LPF, Bacteria 1+ (bacilli) ผู้ป่วยมีภาวะใด

ก. Cystitis ข. Urethritis ค. Calculi (Kidney Stone)

ง. Acute pyelonephritis จ. Vaginal discharge contamination

ตอบ ง. จากผลการตรวจพบ WBC (Leukocyte esterase = positive, : WBC= 20-30 cells/HPF) แบคทีเรยี
(Nitrite = positive, Bacteria 1+) ซึ่งบ่งชี้การติดเชื้อ แต่การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะหลัก มี 2 กลุ่มคือ กลุ่ม
ทางเดินสว่ นล่าง ได้แก่ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ (Cystitis) และ ท่อปัสสาวะอกั เสบ (Urethritis) ซึ่งมักพบตะกอนปัสสาวะ
ชนิดเดียวกัน แต่กลุ่มทางเดินปัสสาวะส่วนบน คือ โรคกรวยไตอักเสบ (pyelonephritis) ซึ่งอยู่ใกล้กับส่วนไตจึงสามารถพบ
ความผดิ ปกติร่วมในทอ่ ไต ได้แก่ การพบ WBC cast, Granular cast ร่วมด้วยเสมอ

107 ผปู้ ว่ ยรายหน่งึ มผี ลการตรวจดังน้ี Urine Protein 2+, pH 5, sp.gr 1.015, nitrite +, Bacteria 4+,

leucocyte +, WBC 20-30/HPF, RBC 3-5/HPF, WBC cast 1-2/HPF ผู้ป่วยรายน้ีเปน็ โรคใด

ก. Nephrotic syndromes ข. Acute Nephritic syndrome ค. Calculi

ง. Acute Pyelonephritis จ. Cystitis

ตอบ ง.

108. ตรวจตะกอนปัสสาวะพบ waxy cast บง่ บอกโรคในข้อใด

ก. Pyelonephritis ข. Glomerulonephritis ค. Nephrotic syndrome

ง. Acute renal failure จ. Chronic renal failure

ตอบ จ. waxy cast เป็นคาสตท์ ่ีพฒั นามาในระยะสุดท้ายจาก hyaline cast ซึง่ บง่ ชภ้ี าวะโรคไตแบบเรือ้ รัง

109. Cast ใดสมั พนั ธก์ ับ Chronic glomerulonephritis มากกว่า Acute glomerulonephritis

ก. WBC cast ข. RBC cast ค. Waxy cast ง. Hyaline cast จ. Granular cast

ตอบ ค.

110. ข้อใด ไม่พบ ในผปู้ ่วย Nephrotic Syndrome

ก. Hyperalbuminemia ข. Hypercholesteremia ค. Albuminuria ง. Lipidnuria จ. Edema
ตอบ ก. Nephrotic syndrome เป็นกลุ่มโรคไตที่พบโปรตีนออกมาก (heavy proteinuria) คือมากกว่า 3.5 g/วัน
ซ่ึงตรวจพบโปรตีนโดยแถบทดสอบไดถ้ งึ 3-4+ ผู้ป่วยมอี าการตัวบวมแบบกดบุ๋ม (pitting edema)

ผลตรวจเลือดจะพบไขมันในเลือดสูง (Hypercholesteremia) แต่อัลบูมินต่ำมาก (hypoalbuminemia) เนื่องจากมี
การร่วั ออกทางปสั สาวะมากอย่างตอ่ เน่ือง

ผลตรวจปัสสาวะ จะพบโปรตีนสูง (hyperalbuminuria) ร่วมกับการพบไขมันด้วย (Lipiduria) ตะกอนปัสสาวะจะพบ
ลักษณะเด่นคือ oval fat body ซึ่งเป็น renal tubular epithelial cell ที่เม็ดไขมันสะสม (fat granule) ร่วมกับ
Fatty cast, free fat droplet

75

111. การตรวจพบ oval fat bodies และ fatty cast ในตะกอนปัสสาวะสมั พนั ธ์กับขอ้ ใด

ก. Acute glomerulonephritis ข. Chronic glomerulonephritis ค. Nephritis syndrome

ง. Nephrotic syndrome จ. Acute pyelonephritis

112. ชายอายุ 18 ปี มีอาการบวมท้งั ตัวผลแลปเปน็ ดังนี้

WBC 2-3/HPF, Oval fat body 1-2 /HPF, fatty cast 1-2/HPF สงสัยวา่ ผปู้ ว่ ยเปน็ โรคใด

ก. Acute glomerulonephritis ข. Rapidly progressive glomerulonephritis ค. Hemorrhage

ง. Nephrotic syndrome จ. Chronic glomerulonephritis

113. ผลการตรวจปัสสาวะดว้ ย urine strip ให้ผล protein 3+ ถงึ 4+ เมือ่ ตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ พบ Oval fat

body, fatty cast ผปู้ ว่ ยรายน้นี ่าจะมีภาวะใด

ก. Nephrotic syndrome ข. Acute glomerulonephritis ค. Chronic glomerulonephritis

ง. Acute pyelonephritis จ. Chronic renal failure

ตอบ 111 (ง), 112 (ง), 113 (ก)

114. ภาวะท่มี ีโปรตีนในปัสสาวะมากกวา่ 3.5 g/วัน โปรตนี และอลั บูมินใน serum ตำ่ มีไขมันสงู ในเลือด ผลการตรวจ

ปสั สาวะพบ protein3+, WBC 20-30/HPF, RBC 10-20/HPF, Oval fat bodies 3-5/HPF,

Fatty cast 1-2/HPF จะพบในผูป้ ่วยภาวะใด

ก. Acute tubular necrosis ข. Acute glomerulonephritis ค. Urinary tract infection

ง. Nephrotic syndrome จ. Nephritic syndrome

ตอบ ง.

115. ชายอายุ 20 ปี มาพบแพทย์ท่ี ER ปวดท้องมาก ผล CBC และ UA ได้ผลดังน้ี

CBC: Hb 13.5%, Hct 44%, WBC count 6,700 cells/cu.mm, Neutrophil 60%, Lymphocyte

32%, Eosinophil 3%, Monocyte 5%

UA : Protein 1+, WBC 2-3 cells/HPF, RBC 20-30 cells/HPF, Transitional cells 5-10

cells/HPF, Calcium oxalate crystals 2+ ผูป้ ่วยน่าจะมีภาวะใด

ก. Acute interstitial nephritis ข. Acute tubular necrosis ค. Calculi

ง. Cystitis จ. Acute Pyelonephritis

ตอบ ค. Calculi (Kidney Stone) พบ normal crystal รว่ มกับ RBC จำนวนมาก เนือ่ งจากกอ้ นนวิ่ จะสร้างความ
ระคายเคอื งแก่อวยั วะ ทอ่ ทางเดินปัสสาวะ เกิดบาดแผลในช้นั เยื่อบจุ งึ มีเลอื ดปนออกมามากนอ้ ยข้ึนกับขนาดและปริมาณของกอ้ น
นิว่

116. Acute glomerulonephritis จะไม่ ควรพบอะไร

ก. RBC ข. WBC ค. Bacteria ง. Epithelial cell cast จ. RBC cast

ตอบ ค. แบคทีเรียบง่ ชีก้ ารตดิ เชื้อซง่ึ ไม่สมั พันธก์ ับโรคไตทม่ี พี ยาธิสภาพท่ี glomerulus ส่วนใหญ่

117. ขอ้ ใดบ่งบอกภาวะ acute glomerulonephritis

ก. white blood cell, white blood cell cast ข. oval fat body , granular cast

ค. red blood cell , red blood cell cast ง. broad waxy cast , renal tubular cast

จ. bacteria, heme cast

ตอบ ค. การพบ RBC, RBC cast บ่งช้โี รคกลุ่ม nephritic syndrome (glomerulonephritis)

76

118. ผูป้ ่วยมภี าวะใด เมอ่ื หญิงอายุ 40 ปี เคยมปี ระวัตโิ รคไตมาก่อน พบแพทย์ด้วยอาการมไี ขส้ ูง บวมเลก็ นอ้ ย ความดนั

โลหติ สูง ผลตรวจ UA: Sp.gr = 1.007, Protein 2+, Blood Trace

Microscopic examination: WBC 3-5 cells/HPF, RBC 5-10 cells/HPF, Renal tubular epithelial

cell 2-3 cells/HPF, Broad granular cast 2-3/ LPF, Broad waxy cast 1-2/ LPF

ก. Acute glomerulonephritis ข. Nephrotic syndrome ค. Orthostatic hematuria

ง. Rapidly progressive glomerulonephritis จ. Chronic glomerulonephritis

ตอบ จ. ผปู้ ว่ ยโรคไตมกั มคี วามดันโลหิตสูง และหากเปน็ โรคกลมุ่ เรอ้ื รัง (chronic) จะพบ broad cast และ/หรอื waxy
cast
- การพบ fatty cast, fat droplet, oval fat body, protein 3-4+ บง่ ชี้ nephrotic syndrome
- การพบ RBC รว่ มกบั RBC cast/Granular cast มกั บง่ ช้ีโรคกลมุ่ nephritic syndrome ได้แก่
glomerulonephritis ซึ่งหากเป็นยงั ไม่นาน (acute) จะยังไม่พบ waxy หรอื broad cast

119. ผู้ปว่ ยหญงิ อายุ 50 ปี มาเขา้ รบั การรักษาการตดิ เชือ้ ในทางเดนิ ปัสสาวะมา 2 วัน ผลการตรวจเป็นดงั น้ี Color :
yellow Sp.gr. : 1.017 pH : 6, Blood: trace, protein: 1+, nitrite : Negative, Urobilinogen : normal,
Leukocyte : positive
WBC : 50-100 cell/HPF, RBC : 5-10 cell/HPF, Tubular epithelial cell : 2-3 cell/HPF
WBC cast : 2-3 cell/LPF, Waxy cast : 3-5 cell/LPF, Bacteria culture : No growth
ผู้ป่วยเป็นโรคใด

ก. Cystitis ข. Drug induced glomerulonephritis ค. Stone ง. Pyelonephritis จ. UTI
ตอบ ข. ผู้ป่วยรักษาการติดเชื้อแล้วและตรวจไม่พบแบคทีเรียในปัสสาวะแล้ว ผลการตรวจในปัจจุบันจึงอาจไม่ใช่ผลจากการติดเช้ือ
เมื่อแรกเข้าทำการรักษา แต่น่าจะเป็นผลสืบเนื่องจากการใช้ยาในการรักษาเพราะพบกลุ่ม WBC จำนวนมากร่วมกับ WBC
cast ทง้ั ๆที่ ไม่พบแบคทีเรยี แลว้ จงึ นา่ จะเป็นผลดา้ นการอักเสบหรอื การแพย้ า

120. ผลการตรวจ UA ผลการตรวจเปน็ ดังนี้ Color = yellow, pH = 8.0, sp.gr. = 1.014, Protein = trace,

Leukocyte esterase = 2+, Nitrite = negative

Microscopic examination: WBC= 10-15 cells/HPF, RBC= 2-3 cells/HPF, Squamous epithelial

cells= 30-50cells/HPF, Bacteria 3+ ผ้ปู ว่ ยมีภาวะใด

ก. Cystitis ข. Urethritis ค. Calculi

ง. Acute pyelonephritis จ. Vaginal discharge contamination

ตอบ จ. Squamous cells มากบง่ ชก้ี ารเก็บไมถ่ ูกวธิ ีซึ่งพบรว่ มกบั lactobacilli 3+ จาก vagina

Kidney disease สาเหตุ อาการทางคลินิกท่ีสำคญั เคมปี สั สาวะ ตะกอนบง่ ชโี้ รค
ไม่มี
Postural proteinuria/ -นัง่ เดนิ หรือยืนนานๆ ไม่มี โปรตนี trace-1+

Orthostatic

proteinuria

Nephritic syndrome -APSGN: post Oligouria, Blood + Dysmorphic RBC
azotemia, บวม, Protein + RBC cast or Hb
Acute infection ความดนั โลหติ สงู , Leucocyte
esterase +/- cast
Glomerulonephritis (Streptococcus) hematuria
พบเซลลแ์ ละคาสตอ์ ืน่ ๆ ได้
(AGN)/ -AGN:

77

Kidney disease สาเหตุ อาการทางคลินิกท่สี ำคญั เคมปี ัสสาวะ ตะกอนบง่ ชโ้ี รค
Acute Post
Streptococcal Nonsteptococcal Nocturia Protein สงู > เลก็ น้อย (WBC,
(viral hepatitis, Oligouria, บวม, 3.5 g/day Renal tubular cell,
Glomerulonephritis mumps, measles &
(APSGN) systemic diseases hematuria (3-4+) WBC cast,
เกดิ ภายหลังโรคเช่น SLE, Blood, granular cast)
Nephrotic Syndrome DM, cancer, Hemoglobinuria, Leucocyte Oval fat body,
(NS) amyloidosis esterase +/- Fatty cast, fat
คล่ืนไส้ อาเจียน จากภาวะ droplet พบเซลลแ์ ละ
Rapidly Progressive เกิดภายหลังการติดเชอ้ื , หรอื Blood +
Glomerulonephritis ภายหลังโรค lupus uremia Protein + คาสต์อนื่ ๆ ไดเ้ ล็กนอ้ ย
nephritis, vasculitis, Leucocyte
(RPGN) polyarthritis Hematuria แตส่ ามารถ esterase +/- (RBC, WBC,
Goodpasture’s Renal tubular cell,
Asymtomatic syndrome หายได้เองแต่จะกลบั มาเป็น Protein trace- RBC cast, WBC
proteinuria/hematuria IgA nephropathy 1+ cast, waxy cast)
อกี ใน 2-3 วัน RBC, RBC cast,
Chronic เกิดหลังการติดเช้อื ทเี่ ยอื่ บุ บวม, ซีด, ความดนั โลหิต Blood +
glomerulonephritis ต่างๆ Protein + oval fat body,
เกดิ พยาธสิ ภาพที่ไตในส่วนของ สงู Blood + Leuc. fatty cast, broad
Acute Tubular
Necrosis glomerulus เปน็ nocturia Est. + cast
(ATN) อาจเจอ telescopic
เวลานาน Polyuria (4-7 d Spe.Gr ต่ำ
Acute pyelonephritis แรก และ 15-20 d Protein + sediment
มกี ารทำลายเซลลบ์ ุไตฝอยจาก Blood, Leu.est RBC, RBC cast
Cystitis หลงั )
การขาดเลือด (ischemia +/- Broad cast เกือบทกุ
ATN), หรอื พิษจากยา Oligouria (ช่วง 10- ชนดิ รว่ มกับRBC,
14 d) Protein + WBC, Renal
และสารพิษ Leu. Est. + tubular cell
ไขส้ งู , หนาวสนั่ , ปวดบ้นั Nitrite + Muddy brown
(nephrotoxic ATN) เอว, ปัสสาวะบอ่ ย แสบขดั cast
Protein + Renal tubular
ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ , ปสั สาวไมส่ ุด Nitrite + epithelial cell,
epithelial cell
สว่ นบน (กรวยไต, หลอดไต ปสั สาวะบ่อย, แสบขัด, ไม่ cast, พบ RBC,
ฝอย, interstitium) จาก สุด, ปวดหนว่ งบริเวณ WBC ได้เล็กนอ้ ย
bacteria (G-) WBC, WBC
clumping,
กระเพาะปัสสาวะตดิ เชื้อ Bacteria, WBC

cast พบเซลล์อืน่ ๆ และ

คาสตไ์ ดเ้ ล็กน้อย

WBC, bacteria,
RBC, bladder cell

78

Kidney disease สาเหตุ อาการทางคลนิ กิ ทสี่ ำคญั เคมปี ัสสาวะ ตะกอนบง่ ชโ้ี รค

Kidney stone กลนั้ ปสั สาวะ, ดื่มน่ำนอ้ ย, ท้องน้อย Leu. Est. + (ไมพ่ บคาสต)์
(Calculi) Sp.Gr สงู
กนิ อาหารท่ีกอ่ ให้เกดิ น่ิวเชน่ ปวดบรเิ วณไตแผ่ไปยังหน้า pH ผิดปกติ Calcium oxalate,
พวกยอดผัก ทอ้ ง อวัยวะสบื พันธ์และขา blood, leu. Est. calcium

, hematuria +/- phosphate,
magnesium,
ammonium
phosphate, uric
acid, cystine
crystal พบ ร่วมกับ
RBC, WBC เล็กน้อย

- ลักษณะทางคลินิกที่บ่งว่ามีพยาธิสภาพที่ Glomerulus ได้แก่ มีโปรตีนในปัสสาวะ ถ่ายปัสสาวะน้อยลง เลือดมี
สารประกอบไนโตรเจน โดยเฉพาะ Urea มากเกินไป (Azotemia) บวม และความดนั เลอื ดสงู
- สาเหตุของการเกดิ Acute nephritic syndrome ทีพ่ บได้บ่อยทสี่ ดุ คือ Poststreptococcal glomerulonephritis

มักเกิดภายหลังการติดเช้ือ Streptococcus ที่คอและผิวหนัง 1 – 2 สัปดาห์ โดยมักจะเป็น -hemolytic
streptococcus group A สายพนั ธท์ุ ่ีมี M-protein ในผนงั cell wall
- Pathognomonic sign ข อ ง Acute nephritic syndrome ค ื อ Dysmorphic RBC , RBC cast ,
Hemoglobin cast
- Rapidly progressive glomerulonephritis (RPGN) เป็นโรคที่เกิดภายหลังการติดเชื้อหรือเกิดภายหลังโรคอื่นที่
เป็นอยู่ก่อน เช่น Lupus nephritis แต่สาเหตุของโรคที่แท้จริงยังไม่ทราบแน่ชัด โดยจะพบพยาธิสภาพที่ไต มีการเพิ่มจำนวน
ของ epithelial cell และ WBC ใน Bowman’s space ทำให้มีรูปเป็นพระจันทร์เส้ียว และหากไม่ได้รับการรักษาจะ
พัฒนาเปน็ Chronic glomerulonephritis ได้
- ลักษณะที่พบใน Nephrotic syndrome คือ มี Albumin ในเลือดต่ำ ไขมันในเลือดสูง มีโปรตีนในปัสสาวะ > 3.5
g/day โดยส่วนใหญเ่ ป็น Albumin บวมทั่วตัวแบบกดบุม๋ (pitting edema) การตรวจปัสสาวะจะพบ Protein 3+ - 4+
, Oval fat body , Fatty cast
- ลักษณะสำคัญท่ีพบใน Chronic glomerulonephritis พบว่า 80% จะมีประวัติเปน็ Glomerulonephritis มาก่อน
ส่วน 20% เป็นการตรวจพบโดยบังเอิญ สิ่งสำคัญ คือ พบ Broad cast , waxy cast และ granular cast มี
ความถ่วงจำเพาะต่ำ Protein 1+ - 2+
- โรคโกลเมอรูลัสชนิดทุติยภูมิ ได้แก่ Lupus nephritis พบในผู้ป่วย SLE หรือ Diabetic nephropathy พบในผู้ป่วย
โรคเบาหวาน
- อาการสำคัญที่บ่งว่าเป็น Acute pyelonephritis คือ มีไข้สูงหนาวสั่นเฉียบพลัน ปวดบั้นเอว ตรวจปัสสาวะจะพบ
WBC cast โรคไตและกรวยไตอักเสบเฉียบพลนั เปน็ การติดเชอื้ ของทางเดินปัสสาวะส่วนบน สาเหตสุ ว่ นใหญม่ าจาก gram-
negative rod
- ลักษณะสำคัญของ Acute renal failure, ARF- ไตสูญเสียหน้าที่ หรือลดการทำงานลงอย่างกระทันหันทำให้มีการค่ัง
สาร BUN และ Creatinine อัตราการกรองของ Glomerulus ลดลง มรี ะดับ BUN และ Creatinine สงู ในเลือด และ
ปสั สาวะ < 400 ml/day

79

- สาเหตุของโรคไตวายเรื้อรังในประเทศไทย (Chronic renal failure) พัฒนามาจากGlomerulonephritis 15%

เบาหวาน 20% ความดนั โลหิตสงู 11% นิ่วในไต 1% อน่ื ๆ 17%

- Acute Interstitial Nephritis (AIN) พบ Eosinophil ในปสั สาวะมาก
- Muddy brown granular cast สลายมาจาก renal cell พบในโรค Acute Tubular Necrosis

ประมวลความรดู้ า้ นการควบคมุ คุณภาพการวเิ คราะหป์ สั สาวะ

121. เครือ่ งมือหรอื วสั ดอุ ปุ กรณท์ างหอ้ งปฏบิ ตั กิ ารใดที่ ไม่จำเปน็ ตอ้ งตรวจสอบทกุ วัน

ก. แถบจุ่มปัสสาวะ/กลอ้ งจลุ ทรรศน์ ข. แถบจุม่ ปสั สาวะ/เครื่องปัน่ ตกตะกอน

ค. กล้องจลุ ทรรศน์/refractometer ง. เคร่อื งป่นั ตกตะกอน/ refractometer

จ. กลอ้ งจุลทรรศน์/เครอ่ื งป่ันตกตะกอน

ตอบ จ. กล้องจลุ ทรรศน์/เคร่อื งปน่ั ตกตะกอน ทำการตรวจสอบราย 6 เดอื น หรอื รายปี

122. การควบคุมคุณภาพใด ไม่เหมาะสม

ก. pH control 6.0 วดั ได้ 7.0 ข. ความถว่ งจำเพาะ control 1.025 วดั ได้ 1.021

ค. ความถ่วงจำเพาะ control 1.032 วัดได้ 1.035 ง. Ketone control 2+ วัดได้ 1+

จ. เม็ดเลอื ดแดง control 5-10 ตรวจได้ 10-20 cell

ตอบ ง. Ketone control 2+ วัดได้ 1+ ต่ำกว่าทค่ี วรจะเป็นแสดงถึงความไวของแถบตรวจท่ีลดลง

123. การตรวจปสั สาวะใดควรตรวจสอบซ้ำ

ก. Blood strip negative ตรวจด้วยกล้องจลุ ทรรศนพ์ บ red cell 0-1/HPF

ข. Nitrite strip positive ตรวจด้วยกลอ้ งจลุ ทรรศนพ์ บ bacteria moderate

ค. Leukocyte strip negative ตรวจดว้ ยกล้องจลุ ทรรศน์พบ white cell 5-10/HPF

ง. Protein strip positive ตรวจดว้ ยกล้องจุลทรรศนไ์ ม่พบ cast

จ. Sugar strip negative ระดับนำ้ ตาลในเลือด 150 mg/dL

ตอบ ค. WBC 5-10/HPF สามารถตรวจได้โดยแถบทดสอบซึ่งควรไดค้ า่ trace ถงึ 1+
แบคทเี รียสว่ นใหญ่เช่น E.coli, Klebsiella ให้ผล Nitrite : positive แตใ่ นการตดิ เชือ้ บางกลุ่ม nitrite อาจจะ
negative ได้แก่ Enterococcus, Pseudomonas, และ Acinetobacter หรือ หากปัสสาวะเช้ืออยู่ในปัสสาวะน้อย
กว่า 6 ช่ัวโมงอาจจะไม่สามารถเปลี่ยน nitrate ใหเ้ ปน็ nitrite ไดใ้ นกระเพาะปัสสาวะจงึ อาจใหผ้ ล nitrite negative ได้
เช่นกนั

ประมวลความรดู้ ้านการตรวจการตง้ั ครรภ์ในปสั สาวะ

124. การตรวจการตง้ั ครรภ์ ทจี ำเพาะต้องตรวจ hormone ชนดิ ใด

ก. Alpha subunit LH ข. Alpha subunit FSH ค. Beta subunit FSH

ง. alpha subunit hCG จ. beta subunit hCG

ตอบ จ. beta subunit hCG สร้างมาจากรกทพ่ี ฒั นาตอ่ เน่อื งมาหลังจากไขไ่ ด้รับการปฏสิ นธิ hCG มีโครงสรา้ งคล้าย LH
ซึ่งปัสสาวะทนี่ ิยมตรวจคือ First morning urine เนอื่ งจากมีความเขม้ ข้นของ hCG สูงสุดเม่อื เทยี บกบั การเก็บปสั สาวะแบบ
อ่ืนๆ โดย hCG เร่มิ ตรวจพบได้หลงั ปฏิสนธิ ในวนั ที่ 7-10 ซงึ่ เป็นเวลาทีต่ วั ออ่ นเริ่มฝังตัว

80

125. ขอ้ ใดคอื หลักการทใ่ี ชใ้ นแถบการทดสอบการตัง้ ครรภ์

ก. ELISA ข. Chromatography Immunoassay ค. Direct Agglutination

ง. Agglutination Inhibition จ. Radioreceptor Assay

ตอบ ข. Chromatography Immunoassay (Immunostrip: Immunochromatography)

126. หากต้ังครรภ์ Human chorionic gonadotropin (hCG) มีระดับสงู สุดในปัสสาวะเม่ือใด

ก. สัปดาหท์ ี่ 1-2 ข. สปั ดาหท์ ่ี 3-5 ค. สัปดาหท์ ี่ 6-8

ง. สัปดาห์ที่ 7-9 จ. สัปดาหท์ ่ี 9-11

ตอบ ค. สัปดาหท์ ่ี 6-8 ของการต้งั ครรภ์

128. Urine pregnancy test ใหผ้ ลลบ ในภาวะใด

ก. Molar Pregnancy ข. Incomplete abortion ค. Ectopic Pregnancy

ง. Complete abortion จ. Clinical Pregnancy

ตอบ ง. Complete abortion (การแท้งครบ) จะทำให้ระดับ hCG ต่ำลงจนตรวจไม่พบภายใน 2 สัปดาห์หรืออาจจะเร็ว
กว่าน้นั ได้ใน 3-5 วนั

Clinical pregnancy คอื การตั้งครรภ์สมบรู ณท์ ีย่ นื ยันโดยการตรวจพบระดับ hCG ท่ีสูงร่วมกับการ ultrasound

เพอ่ื ดู gestational sac ของตัวอ่อน หรอื ตรวจหา heartbeat pole

Molar pregnancy (Hydatidiform mole) หรือ ครรภ์ไข่ปลาอุก เป็นภาวะการตั้งครรภ์ที่ไม่สมบูรณ์ โดยตัว

ออ่ นของทารกและรกไม่เจรญิ ขึน้ มาตามปกติ เนอื้ เยอื่ ของตัวอ่อนกลายเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรงในมดลูกแทน จึงสามารถตรวจพบ

hCG ได้ ถอื เป็น false positive

Ectopic pregnancy (การตั้งครรภ์นอกมดลูก) เป็นภาวะแทรกซ้อนของการตั้งครรภ์ชนิดหนึ่ง เกิดจากการที่ตัว
อ่อนที่ผสมแล้วเกิดฝังตัวที่ตำแหน่งอื่นที่ไม่ใช่มดลูก สภาวะไม่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตตามปกติ ทารกจึงแท้งไปในที่สุด
เนื่องจากไข่ที่ผสมสามารถพัฒนาได้และฝังตัวได้จึงสามารถตรวจพบ hCG ได้ แต่ระดับจะไม่เป็นขาขึ้นเหมือนการตั้งครรภ์ที่ฝังตัว
ถูกตอ้ ง
Incomplete abortion (การแทง้ ไม่ครบ) จะยังคงหลงเหลือรกซึง่ เปน็ แหลง่ สรา้ ง hCG จึงยังคงตรวจพบได้

ประมวลความรดู้ ้านการตรวจวเิ คราะหส์ ารนำ้ ในรา่ งกาย (Body Fluid Analysis)

Body Fluid CSF Synovial fluid Serous fluid (Effusion)
Types Brain/Spinal cord fluid Joint Fluid
Origin Synovial cavity Transudate Exudate
Subarchnoid space
Normal Color (between pia/ Pale yellow Peritoneal/Ascites (Abdomen)
arachnoid)
Pericardial (Heart)
Colorless
Pleural (Lung)

pale yellow Any abnormal

color

Turbidity Clear Clear Clear Bloody

cloudy,

purulent, turbid

Chylous

81

Body Fluid CSF Synovial fluid Serous fluid (Effusion)
Types Brain/Spinal cord fluid Joint Fluid
Low High Transudate Exudate
Viscosity
Adult L3-L4 Liquid EDTA Low Low to fair
Preservative Child L4-L5 25 U/mL Heparin
for collection 1. Culture/Gram Sp.gr <1.015 Sp.gr >1.015
1. Chem/Immuno 2. Cell count
Diluting agent 2.Culture/Gram 3. Clot/chem pH 7.4-7.5 pH 7.35-7.45
3. Cell count 4. Immuno
Glucose to Diluted acetic acid/ NSS Equal to plasma Over 30 mg
plasma (80- NSS 80-110 mg/dL less
110 mg/dL) 1/2 of plasma Equal to/ no lower < 50 mg/dL
Protein to 50-80 mg/dL than 10% <2.9 g/dL
(เหลอื รอ้ ยละ 60) 70 – 110 mg/dL (no fibrinogen) > 2.9 g/dL
plasma Very low 1/3 of plasma
(6-8 g/dL) 15-45 mg/dL 1-3 g/dL <1000 /L >1000 /L
No high MW Monocyte
Normal Cell WBC 0-5 /L protein(fibrinogen, Neutrophil +
RBC 0-5 /L macroglobulin) Monocyte
Type dominant Adult : Lymphocyte WBC < 200 /L
Child: Monocyte RBC < 2000 /L โรคท้งั ระบบและการ การติดเชอื้
Normal volume Adult 90-150 mL Monocyte+
Child 10-60 mL Macrophage
Causes Bacterial Meningitis: 3.5 mL
Neut เดน่ + Bact+ low
glucose/lactate โปรตีน Gouty arthritis: อดุ ตนั ระบบเลือดและ อักเสบ
ปกติ-สูง (มพี วก Antibody MSU/Uric Acid
เพ่มิ ขี้น) Pseudogout :CPD นำ้ เหลือง โรคหวั ใจ มะเรง็
Sepsis
Viral Meningitis: WBC 10,000 to โรคไต, Systemic เลอื ดออก
Lym เดน่ + 100,000/ L
Normal glucose/lactate Neut + (>90%) Bact+ disease Neoplasm
โปรตีนปกติ-สูง low glucose+ yellow
(มี Antibody เพิม่ ขน้ี ) to green color: Venous/ Bile Malignant
SLE: LE cell
Rheumatoid Arthritis Obstruction Infection
:RA cell
Dialysis Inflammation

Nephrotic Trauma

Syndrome Coagulation

Hypoproteinemia disease

Heart failure Hemorrhage

Heartcongestion

82

1. CSF เกิดจากสว่ นใดในระยะแรก

ก. Secretion ของ choroid plexus ข. Diffusion จาก plasma มายัง CNS

ค. Ultrafiltrate ของ plasma มายงั ventricle ของสมอง

ง. Excretion จาก ependymal cell lining ของ brain and spinal cord จ. ไม่มีข้อถูก

ตอบ ค. CSF มจี ดุ เริม่ ต้นมาจากการกรอง (ultrafiltrate) ของเลือด

2. CSF หากเก็บได้ขวดเดียว ควรทำตามลำดับกอ่ นหลังตามขอ้ ใด

ก. Culture, chemical , cell count ข. Chemical, culture, cell count

ค. Cell count, culture, chemical ง. Cell count, chemical, culture

จ. Culture, cell count, chemical

ตอบ จ.

3. การตรวจ CSF glucose ช่วยบง่ ชี้ภาวะใด

ก. Transport efficiency ข. Diabetes ค. Infection

ง. Traumatic tap จ. Subarachnoid hemorrhage

ตอบ ค. ระดับกลูโคสทีต่ ำ่ ลงบง่ ชภี้ าวะการตดิ เชอ้ื เนื่องจากจุลชพี มกี ารใช้นำ้ ตาลเปน็ แหลง่ พลงั งาน

4. หาก plasma glucose เทา่ กบั 100 mg/dL ระดบั glucose ใน CSF จะมคี า่ ประมาณเทา่ ใด

ก. 30 mg/dL ข. 40 mg/dL ค. 60 mg/dL ง. 80 mg/dL จ. 100 mg/dL

ตอบ ค. ระดับกลูโคสใน CSF เท่ากบั 60% ในเลอื ด

5. การทำ CSF cell count โดยไม่ dilute นับในชอ่ ง WBC 4 ช่อง โดยใช้ hemocytometer นับ WBC ได้ 20

cell จงคำนวณหาคา่ WBC count
ก. 10 cell/mm3 ข. 25 cell/ mm3 ค. 50 cell/ mm3
ง. 75 cell/ mm3 จ. 100 cell/ mm3

ตอบ ค. 1W มีปริมาตร 0.1 mm3(L) สตู รคำนวณ = เซลล์ท่ีนบั ได้ X DF = 20 x 1 = 50
จำนวนW x 0.1 4 x 0.1

6. CSF เจือจางเลอื ดกบั น้ำยา 10 เท่า นบั เมด็ เลอื ดขาวในชอ่ งนับเม็ดเลือดแดง 5 ชอ่ ง ได้ 100 เซลล์ ถามวา่ WBC

count มีคา่ เท่าไหร่

ก. 1,000 cell/L ข. 2,000 cell/L ค. 5,000 cell/L

ง. 10,000 cell/L จ. 50,000 cell/L

ตอบ จ. 1W คดิ เปน็ 25R ดังนน้ั 1R = 0.1 = 0.004
25
สูตรคำนวณ = เซลล์ที่นับได้ X DF = 100 x 10 = 1000 = 50,000
จำนวน R x 0.004 5 x 0.004 0.02

7. เจอื จางนำ้ ไขขอ้ 100 ไมโครลติ ร ดว้ ยน้ำเกลอื 900 ไมโครลติ ร แลว้ นำมานบั เมด็ เลอื ดขาวใน hemocytometer ในชอ่ ง

R จำนวน 5 ชอ่ ง(5R) ได้ WBC 100 เซลล์ จงคำนวณจำนวน WBC ในนำ้ ไขข้อ

ก. 200 cells/L ข. 2,000 cells/L ค. 5,000 cells/L

ง. 25,000 cells/L จ. 50,000 cells/L

ตอบ จ. เจือจาง 100 ในปริมาตรรวม 1000 L คิดเปน็ DF = 10 จากน้นั คำนวณเหมือนขอ้ 140

83

8. Cell ใดท่ตี รวจพบใน CSF ผูป้ ว่ ย Bacterial Meningitis

ก. Lymphocyte ข. Monocyte ค. Macrophage ง. Neutrophil จ. Eosinophil

ตอบ ง. Neutrophil ตอบสนองต่อการกำจัดแบคทีเรยี เปน้ หลัก

9. จากการตรวจ CSF พบ WBC 800 cell/L พบ Neutrophil 70% Glucose 25 mg/dL (Plasma

glucose 100 mg/dL) ผู้ป่วยรายน้ีสงสยั น่าจะเป็นโรคใด

ก. Bacterial infection ข. Brain access ค. Viral infection

ง. Guillain Barre syndrome จ. Leptospirosis

ตอบ ก. กลูโคสใน CSF ปกติจะมีเพยี ง 60% ของเลอื ด ดังนน้ั ค่าปกตคิ วรเปน็ 60 แต่ในตวั อย่างลดลงเหลือเพียง 25 ซ่งึ
บ่งชก้ี ารติดเชอ้ื กลุ่มแบคทีเรีย เน่อื งจากมี Neutrophil สูงถงึ 70%
Guillain Barre syndrome เป็น autoimmune disorder ซึ่งเกิดกับระบบประสาทส่วนปลาย ผลจากการที่
ระบบภมู ิคมุ้ กันเข้ามาทำลายเน้อื เยอื่ ประสาทสว่ นปลาย ทำให้เยอ่ื ไมอีลินซึ่งเป็นปลอกไขมนั หุ้มรอบเสน้ ประสาทเสียหาย และทำให้
การส่งกระแสประสาทถูกหยุดชะงัก และทำให้กล้ามเนื้อเป็นอัมพาต และอาจพบร่วมกับความรู้สึกสัมผัสและประสาทอัตโนมัติถูก
รบกวน

10. ตรวจ CSF เป็น enterovirus meningitis ควรพบสิ่งใด

ก. WBC 1,000/cu.mm. พบ lymphocyte เดน่ , Glucose ต่ำ, Protein สงู

ข. WBC 500/cu.mm. พบ lymphocyte เดน่ , Glucose ตำ่ , Protein สงู

ค. WBC 1,000/cu.mm. พบ neutrophil เดน่ , Glucose ปกต,ิ Protein ปกติ- สงู

ง. WBC 500/cu.mm. พบ lymphocyte เดน่ , Glucose ปกต,ิ Protein ปกติ- สูง

จ. WBC 1,000/cu.mm. พบ neutrophil เด่น, Glucose สูง, Protein สงู

ตอบ ง. Lymphocyte สมั พนั ธ์กับไวรัส ซึ่งโดยปกติระดบั น้ำตาลมกั ไมเ่ ปลี่ยนแปลงในการตดิ เช้ือไวรัส ในขณะทโ่ี ปรตีนมักสูงขน้ึ
เน่ืองจากมกี ารกระตนุ้ ระบบภมู ิคมุ้ กนั แต่อาจปกตไิ ด้ถ้าการภูมคิ ้มุ กนั ยังตอบสนองยงั ไมช่ ัดเจน

11. ข้อใดเกดิ meningitis ในเด็กอายุ 2-4 ปี บอ่ ยที่สุด

ก. H. influenza ข. H. parainfluenza ค. H. hemolyticus ง. S. aureus จ. S. pyogenase
ตอบ ก. H. influenza

12. การทดสอบใดช่วยแยก viral meningitis และ bacterial meningitis

ก. Glucose ข. Albumin ค. Protein ง. LDH จ. Uric acid

ตอบ ก.

13. เซลล์ชนดิ ใดทพี่ บใน CSF ปกติ

ก. RBC ข. Eosinophil ค. Lymphocyte ง. Macrophage จ. Plasma cell

ตอบ ค. The WBC count seen in normal adult CSF is comprised of approximately 70 %

lymphocytes and 30% monocytes.

(https://www.aafp.org/afp/2003/0915/p1103.html)

14. cell ปกตทิ พ่ี บไดใ้ น CSF ของผ้ใู หญแ่ ละเดก็ คอื ข้อใด (ตามลำดบั )

ก. Lymphocyte, monocyte ข. Monocyte, monocyte ค. Lymphocyte, lymphocyte

ง. Monocyte, lymphocyte จ. Lymphocyte, neutrophil

ตอบ ก. ผูใ้ หญ่ Lymphocyte และเด็ก monocyte

84

15. การพบ Cryptococcus neoformans ใน CSF ใช้การทดสอบใด

ก. ตรวจ Serology ด้วย N antigen ข. ตรวจ Heterophil agglutination ค. Binary fission yeast

ง. Encapsulated budding yeast cell จ. Acid-fast organism

ตอบ ง. Encapsulated budding yeast cell (Indian Ink)

16. ขอ้ ใด ผิด เกย่ี วกบั CSF

ก. สามารถช่วยวนิ จิ ฉยั AML, ALL ระยะลกุ ลามได้ ข. ใช้วนิ ิจฉยั bacterial meningitis ได้

ค. สามารถพบ RBC ได้ 0-5 /mm3 ง. ใชว้ ินิจฉยั ไขส้ มองอกั เสบ
จ. มีลกั ษณะเหลอื งฟาง ข่นุ เล็กนอ้ ยจาก WBC 0-5 /mm3 ซ่งึ ปกติ
ตอบ จ. CSF ปกติใส ไมม่ ีสี และไมข่ ุ่น แต่WBC ได้ 0-5 / mm3 ซ่งึ ยงั ไม่ทำใหข้ ุ่น

17. ข้อใด ไม่ถกู ตอ้ ง การเกบ็ นำ้ ไขข้อ

ก. เก็บแบบ aseptic technique ข. เรยี กวา่ atherocenthesis

ค. ใช้ sodium heparin 25/mL ง. เกบ็ ใส่หลอดแกว้ sterile และใช้ disposable syringe

จ. ใช้ liquid EDTA เพื่อปอ้ ง กันการเกิด false negative

ตอบ จ. การใช้ liquid EDTA ป้องการการเกดิ false positive เพราะอาจดูผลึก EDTA เป็นผลึกก่อโรคได้

18. สารละลายท่ใี ชใ้ นการยอ่ ยนำ้ ไขขอ้ กอ่ นการทดสอบคอื สารใด

ก. Normal saline solution ข. 1 N NaOH ค. HCI ง. DW จ. 3 % acetic acid

ตอบ ก. NSS (Normal saline solution) การใช้กรด หรือด่างทำใหโ้ ปรตนี ตกตะกอนนบั เซลลไ์ ม่ได้ รวมถงึ การใช้ DW ทำ
ให้เซลลแ์ ตก

19. สารกันเลือดแขง็ ในนำ้ ไขข้อ

ก. sodium citrate ข. Sodium heparin ค. Oxalate ง. EDTA จ. NaF

ตอบ ข. Sodium heparin เน่ืองจากเปน็ สารกันเลือดแขง็ ที่เป็นของเหลวทำใหไ้ มเ่ กิดการดูผลกึ ผดิ พลาด แต่ EDTA ก็
สามารถใช้ได้หากเป็น liquid EDTA

20. ข้อใดเป็นสารกนั เลอื ดแข็งท่ใี ช้สำหรบั น้ำไขขอ้

ก. Sodium citrate ข. Sodium heparin ค. EDTA solution

ง. Sodium fluoride จ. Lithium heparin

ตอบ ค. EDTA solution เปน็ สารกันเลอื ดแขง็ ทเี่ ป็นของเหลวทำใหไ้ มเ่ กิดการดูผลกึ ผดิ พลาด

21. หากเกบ็ น้ำไขข้อไดป้ ริมาณนอ้ ย ควรนำตรวจอะไรมากท่สี ดุ

ก. Cell count ข. Chemical ค. Crystal identification

ง. Physical examination จ. Culture

ตอบ ค. Crystal identification เน่อื งจากสว่ นใหญ่ผปู้ ่วยมักมาด้วยภาวะ crystal induced arthritis
(Goat/Pseudogout)

เกณฑ์การวนิ จิ ฉัยโรคจากนำ้ ไขขอ้

Group Laboratory finding Pathology

1. Non-inflammatory Clear, yellow fluid, Degenerative joint

Good viscosity disorders

WBCs < 2,000 /L (Osteoarthritis)

Normal glucose (=blood)

85

Group Laboratory finding Pathology
2. Inflammatory Cloudy, yellow fluid, Poor viscosity Immunologic problem
(Immunological origin) including rhematoid
(crystal-induced origin) WBCs 2,000-5,000 /L arthritis and lupus
Neutrophil > 50% erythematous
3. Septic Decreased glucose level Crystal-induced goat and
Possible autoantibodies present pseudogout
4. Hemorrhagic Cloudy, milky fluid,
Poor viscosity Microbial infection

WBCs up to 50,000 /L Coagulation deficiencies
Neutrophil < 90%
Decreased glucose level
Elevated uric acid level
Crystal present
Cloudy, yellow-green fluid,
Poor viscosity

WBCs 10,000-200,000 /L
Neutrophil > 90%
Decreased glucose level
Positive culture and Gram stain
Cloudy, red fluid,
Poor viscosity

WBCs < 5,000 /L
Neutrophil < 50%
Normal glucose level
RBC present

22. ข้อใดพบในภาวะ Septic Arthritis

ก. Eosinophilic pleocytic ข. Neutrophilic pleocytic ค Lymphocytic pleocytic

ง. Monocytic pleocytic จ. Basophilic pleocytic

ตอบ ข. การติดเช้ือสัมพันธก์ บั neutrophil เป็นหลกั , pleocytic หมายถงึ ภาวะท่ีการเพิ่มจำนวนของเซลล์เมด็ เลือดชนิดใด
ชนิดหนงึ่ มากกว่าปกติ

23. ผลกึ ชนิดใดช่วยวินิจฉยั โรคเก๊าท์

ก. Calcium oxalate crystal ข. Cholesterol crystal ค. Calcium phosphate ง. MSU จ. CPPD

ตอบ ง. MSU: Monosodium Urate: Gouty arthritis

24. การตรวจยนื ยนั ผลึก Monosodium urate (MSU) ใช้วิธีการใด

ก. Phase contrast microscopic ข. Polarized microscopic ค. Fluorescence microscopic

ง. Differential interference contrast จ. ยอ้ มสี Giemsa

ตอบ ข.

86

25. Gout และ Pseudogout พบผลกึ ใด ตามลำดับ
ก. Monosodium urate crystals and Calcium pyrophosphate dehydrate crystals
ข. Calcium pyrophosphate dehydrate crystals and Monosodium urate crystals
ค. Monosodium phosphate crystals and Calcium pyrophosphate dehydrate crystals
ง. Calcium pyrophosphate dehydrate crystals and Monosodium phosphate crystals
จ. ไมม่ ีข้อถูก

ตอบ ก.

26. Synovial ท่มี ลี กั ษณะ cloudy yellow green WBC 100,000 /L neutrophil predominant,
glucose decrease จัดเป็นแบบใด

ก. Non inflammatory ข. Inflammatory ค. Septic ง. Crystal จ. Hemorrhagic

ตอบ ค. การติดเชื้อมักพบเมด็ เลือดขาวจำนวนมากไดใ้ นบรรดากลุ่มทง้ั หมดถึง 100,000/L และมี neutrophil ซึง่
ตอบสนองตอ่ การติดเช้อื เพม่ิ ขึ้นเป็นหลกั ร่วมกบั กลูโคสต่ำลงซึ่งบง่ ช้กี ล่มุ แบคทีเรีย

27. ข้อใด ถกู ตอ้ ง เกย่ี วกับ synovial fluid

ก. ปกติประกอบด้วย hyaluronidase ข. ปกตจิ ะใส หรือสีเหลืองฟาง และเหนียว

ค. ยอ้ ม WG ช่วยในการดูผลึก ง. ผลกึ MSU บง่ ชี้โรค rheumatoid arthritis

จ. การตรวจพบ RE cell บง่ ชโ้ี รค autoimmune disease

ตอบ ข. Synovial ปกตปิ ระกอบ hyaluronic acid หรอื hyaluronate ปกติจะใส หรอื สีเหลอื งฟาง และเหนียว
- การตรวจ LE cell (SLE) หรอื RA cell บง่ ช้ี Rheumatoid arthritis
- ผลกึ MSU บง่ ชโี้ รค gouty arthritis
- การดูผลกึ สามารถดูสดใต้กล้องจุลทรรศน์ ไม่จำเป็นต้องย้อมสี

28. Ragocyte (RA cell) ซึง่ พบในน้ำไขข้อ เปน็ เซลลช์ นดิ ใด พบในโรคใด

ก. Neutrophil, SLE ข. Neutrophil, Rheumatoid arthritis ค. Basophil, SLE

ง. Basophil, Rheumatoid arthritis จ. Eosinophil, gouty arthritis

ตอบ ข. การตรวจ LE cell (SLE) หรือ RA cell บ่งชี้ Rheumatoid arthritis

29. ขอ้ ใด ไมถ่ กู ตอ้ ง เกี่ยวกบั synovial fluid ของคนปกติ

ก. ไม่มีสี หรือสีเหลืองอ่อนฟางขา้ ว ข. มปี รมิ าณกลูโคสใกลเ้ คียงกับทตี่ รวจในพลาสมา

ค. เซลลส์ ่วนใหญ่เป็น mononuclear cell ง. มีความหนดื สูง จ. มปี ริมาณโปรตนี ใกลเ้ คียงกับทตี่ รวจในพลาสมา

ตอบ จ. โปรตนี ในนำ้ ไขขอ้ จะมีแค่ 1/3 ของทต่ี รวจในพลาสมา

30. ขอ้ ใด ถูกตอ้ ง เกี่ยวกบั serous fluid

ก. ถา้ มีสีเหลอื งขนุ่ จะเก่ียวกับ malignant ข. ถ้าพบ mesothelial cell บง่ ชี้ถงึ ความผิดปกติ

ค. ปกตพิ บ lymphocyte monocyte histiocyte ได้ ง. ทำหนา้ ทหี่ ลอ่ ล่ืนระหว่างเยอื่ หมุ้ กบั บรเิ วณไขขอ้

จ. ไมม่ ีข้อถกู

ตอบ ค. - การพบมะเรง็ ใน serous fluid ทำใหข้ ุ่นไดแ้ ตอ่ าจไมม่ ีสีเหลอื ง
- mesothelial cell เปน็ เซลล์บผุ ิวข้างในสามารถพบไดใ้ นภาวะปกติ
- Synovial fluid ทำหนา้ ที่หล่อล่นื ระหว่างเยอ่ื หุ้มกับบริเวณไขข้อ ไมใ่ ช่ serous fluid

87

31. ข้อใด ไม่ถกู ต้อง เกย่ี วกับ serous fluid
ก. Peritoneal fluid เปน็ serous fluid ทสี่ ามารถเจาะเกบ็ ไดใ้ นปรมิ าณมากท่ีสุด

ข. Effusion เปน็ serous fluid ที่มีปริมาณเพมิ่ มากข้นึ กว่าปกติ
ค. นิยมใช้ heparinized tube ในการเกบ็ สงิ่ สง่ ตรวจทางจุลทรรศน์
ง. Mesothelial cell, neutrophil, lymphocyte และ macrophage พบได้เปน็ ปกติ

จ. Malignant cell เปน็ ขอ้ บ่งช้ีสำคญั ประการหนง่ึ ในการตรวจ effusion
ตอบ ค. สง่ิ สง่ ตรวจทางจลุ ทรรศนศาสตรส์ ว่ นมากไม่ใชส้ ารกนั เลือดแข็ง นิยมใช้ plain tube

32. ข้อใด ไมใ่ ชเ่ กณฑ์ ในการแยกความแตกต่างระหว่าง transudate กบั exudate

ก. Leukocyte concentration ข. Total protein concentration ค. Albumin concentration

ง. Cholesterol concentration จ. Specific gravity และ pH

ตอบ จ. ค่า pH ระหวา่ ง transudate (7.4-7.5) กับ exudate (7.35-7.45) มคี ่าครอ่ มกนั อยู่ทำให้แยกไมไ่ ดช้ ดั เจน
เหมือนเกณฑ์ข้ออื่น

33. ข้อใดใชแ้ ยก exudate

ก. WBC  1000 /L ข. Neutrophil > 5% ค. RBC  5000 /L

ค. Sp.gr  1.010 จ. ถูกทุกข้อ

ตอบ ก. WBC  1000 /L, Neutrophil > 50%, Sp.gr  1.015, สว่ น RBC ไม่สามารถใช้แยกได้ชัดเจนแต่

ควร  10,000 /L

34. cell สว่ นใหญท่ ่ีพบใน serous fluid ปกติคือข้อใด

ก. lymphocyte ข. Monocyte ค. Basophil ง. neutrophil จ. eosinophil

ตอบ ข. Monocyte

35. ใน effusion ปกติ ไม่ควรพบ เซลล์ขอ้ ใด

ก. Mesothelial cell ข. Macrophage ค. Neutrophil ง. Malignant cell จ. Eosinophil

ตอบ ง. Malignant cell

36. ขอ้ ใดสัมพันธ์กบั การเกดิ exudates

ก. Congestive heart failure ข. Malignancy ค. Nephrotic syndrome

ง. Mechanical factor จ. Non-inflammatory

ตอบ ข. exudates พบในการตดิ เชอ้ื อกั เสบ มะเรง็ เลือดออก Neoplasm Malignant Infection
Inflammation Trauma Coagulation disease Hemorrhage

37. ข้อใด ไมถ่ กู ตอ้ ง เกีย่ วกบั sperm motility

ก. ตรวจดูด้วยหวั 100X ข. Type D คอื ไมเ่ คล่อื นไหว ค. ประมาณการเคล่ือนที่ 10 fields

ง. type C คือ non progressive จ. type B คือเคล่ือนท่ีชา้ ลง แตม่ กี ารสะบัดหาง

ตอบ ก. sperm motility ดูการเคลื่อนไหวท่ี high power 40X
เกรด 1-4 (A-D): 4/A rapid forward progressive
3/B Slow forward progressive
2/C non progressive
1/D Immotility

88

38. ขอ้ ใด ไม่ถกู ตอ้ ง เกย่ี วกับ sperm viability

ก. ใช้สี 1% Eosin, 1% nigrosine ข. ดูด้วย 100X ค. ตวั เปน็ จะไมต่ ิดสี

ง. คนปกติไม่ตาย > 50% จ. Viability Supravital stain ซึมผา่ นผนัง sperm ที่ตาย

ตอบ ก. สที ่ใี ช้ย้อม viability Supravital stain (1% Eosin, 10% nigrosine, Tryphan Blue) ซึมผ่านผนัง
sperm ท่ีตาย เมอ่ื ย้อมแล้วสามารถไถเปน็ เสมยี รแ์ ละตรวจดูทก่ี ำลงั ขยาย 100X ตวั ทีย่ ังมีชวี ติ จะไม่ตดิ สี ตามเกณฑ์ WHO
เซลลท์ ี่ไม่ตายควรมากกว่า 50%

39. ข้อใด ไมถ่ กู ตอ้ ง เก่ียวกบั sperm morphology

ก. Mid piece คือ sperm ทีค่ อหกั ข. Tapering คอื sperm ทีม่ ีหวั ผิดปกติ

ค. ตรวจ morphology พร้อม viability ได้ ง. Coil tail คอื sperm ท่มี หี างมว้ นพับ

จ. Amorphous คอื sperm ทม่ี ี cytoplasm ผดิ ปกติ

ตอบ ก. Mid piece ใช้เรียกส่วนคอของ sperm ถา้ เสปิรม์ คอหักเรยี กว่า bent neck/midpiece
Tapering คอื sperm ท่ีมหี ัวลีบผิดปกติ, Amorphous คือ sperm ท่ีมีผิดปกตทิ ี่หัวเชน่ กนั มีรูปรา่ งแปลกๆ
(cytoplasm ที่สว่ นหัว)

40. นับsperm ใช้ WBC pipette ดดู semen ถงึ ขีด 0.5 และน้ำยา ถึงขดี 11 นบั 5 ช่อง RBC ได้ 60 ตัว จง

คำนวณความเขม้ ขน้ ข. 60x10 4 cell/ml ค. 60x10 5 cell/ml
ก. 60x10 3 cell/ml
ง. 60x10 6 cell/ml จ. 60x10 7 cell/ml

ตอบ ง. Dilution factor ของ WBC pipette = 1:20 ช่อง R มี 25 ช่องเม่ือเทียบกับ W จะมีปริมาตร = 0.1

L/25 = 0.004 L

สตู รคำนวณ = เซลล์ x DF = 60 x 20 = 60x10 3 cell/l
ชอ่ งR X 0.004 5 X 0.004
ถ้าจะเปลีย่ นเป็น mL x 1000 = 60x10 6 cell/ml

41. คำนวณ %viability เม่อื ยอ้ ม sperm ด้วย eosin/nigrosin พบตัวติดสแี ดง 80 ตัว จากการนับ 200 ตัว

ก. 10% ข. 20% ค. 25% ง. 50% จ. 60%

ตอบ จ. การคำนวณ ตวั ที่มชี ีวิต = 200-80 (ตัวตายตดิ สี) = 120 ตัว
คดิ เปน็ % (120x 100)/200 = 60%

42. การทดสอบใดแยก non motile sperm ออกจาก Dead sperm ได้

ก. Morphology ข. Viability ค. Count ง. Motility จ. Viscosity

ตอบ ข. แยกตัวท่ีไมเ่ คลอื่ นไหวแต่ยงั มชี วี ิต จากตัวทต่ี ายแล้วไมเ่ คลอื่ นไหวไม่ได้ โดย Viability ถา้ ไมเ่ คลอื่ นไหวเพราะตายจะติดสี

43. Semen analysis: Volume 0.8 mL, Sperm Concentration 0/mL, Sperm Morphology not
done, WBC count 2x106/mL จดั อยูใ่ นกลุ่มใด

ก. Aspermia ข. Azoospermia ค. Oligospermia ง. Teratozoospermia จ. Asthenozoospermia

ตอบ ข. Aspermia ไมม่ ีการหลัง่ นำ้ อสจุ ิ,
Azoospermia หลั่งน้ำอสจุ ิโดยไมม่ ตี ัว sperm,
Oligospermia นำ้ อสจุ มิ ี sperm < 20 ล้านตัว,
Teratozoospermia อสจุ มิ ีรูปร่างปกติ< 30% / abnormal morphology >40%),
Asthenozoospermia อสุจิเคลอ่ื นท่แี บบ forward progression น้อยกวา่ 20%

89

44. ในการตรวจ semen analysis ข้อใดเป็นการตรวจในงานประจำ

1. sperm count 2. Viscosity 3. Motility 4. Viability

ก. 1 และ 2 ข. 1 และ 3 ค. 1, 2, 3 ง. 1, 2, 4 จ. 1, 2, 3, 4

ตอบ จ.

45. ข้อใด ถกู ตอ้ ง เกยี่ วกับการเก็บ semen
ก. เก็บใส่ condom ข. ควรงดเพศสัมพันธ์ 1 วัน ค. ใสต่ ้เู ย็นทอ่ี ุณหภูมิ 4 0C

ง. เก็บในภาชนะทส่ี ะอาด ส่งท่ี Room temperature จ. ก และ ข ถกู

ตอบ ง. การเกบ็ semen ไม่เก็บใส่ถุงยางเนอื่ งจากมีสารฆา่ สเปริ ม์ โดยกอ่ นเก็บควรงดเพศสัมพนั ธ์ 2-3 วนั แต่ไม่ควรเกิน 7
วัน เกบ็ ส่งท่ีอุณหภมู ิหอ้ งปกติ

46. Semen ที่มี Liquefaction ผิดปกติ เปน็ ผลจากขอ้ ใด

ก. Seminal vesicle ข. Prostate grand ค. Testis

ง. Gonad จ. Seminiferous tubule

ตอบ ข. Prostate grand

47. การทำ sperm count โดยเจอื จางไป 1:20 นับชอ่ ง R = 5 ช่อง ได้ 19 cell ผ้ปู ่วยอย่ใู นภาวะใด

ก. Normozoospermia ข. Azoospermia ค. Oligozoospermia

ง. Teratozoospermia จ. Asthenozoospermia

ตอบ ค. Dilution factor = 1:20 ชอ่ ง R มี 25 ช่องเมอ่ื เทียบกับ W จะมีปริมาตร = 0.1 L/25 = 0.004 L

สตู รคำนวณ = เซลล์ x DF = 19 x 20 = 19,000 cell/l
ช่องR X 0.004 5 X 0.004

ถ้าจะเปลยี่ นเป็น mL x 1000 = 19x10 6 cell/ml

Oligozoospermia Sperm concentration < 20 million/ml หรอื
Total count < 60 x106 spermatozoa/ml/ejaculate

คา่ ปกตขิ อง Semen analysis: WHO 2010

Volume ≥ 1.5 mL

pH ≥ 7.2

Motility ≥ 32% progressive motility (A and B)

Viability ≥ 58% live with supravital staining

Sperm concentration ≥ 15 x106 spermatozoa/ml

Total sperm count ≥ 39 x106 spermatozoa/ejaculate

Morphology ≥ 4% normal morphology

WBC < 1x106/ml

MAR < 50% spermatozoa with adherent particles

90

เอกสารอา้ งอิง
1. Fundamentals of Urine & Body Fluids Analysis. (3rd Edition). Nancy A. Brunzel. Elsevier Inc.
USA. Missouri. 2013
2. Graff's Textbook of Urinalysis and Body Fluids. (3rd edition). Lillian A. Mundt, Kristy Shanahan
Wolters Kluwer Lippincott William & Wilkins. USA. Philadelphia. 2015
3. Urinalysis and Body Fluids. (6th edition). Susan King Strasinger, Marjorie Schaub Di Lorenzo.
Philadelphia: F.A. Davis. 2014.

ฝึกทำแบบทดสอบความร้ทู างจลุ ทรรศนศาสตรค์ ลินิกเพม่ิ เตมิ

https://sites.google.com/view/mtlicensebywtu

91

ปรสติ วทิ ยาทางการแพทย ์

ประมวลความรทู้ างปรสติ วทิ ยาทางการแพทย์

รงุ่ กาญจน์ สงั ฆรกั ษ์

ตารางสรปุ การติดตอ่ และการวนิ จิ ฉยั ของปรสติ ทม่ี คี วามสำคญั ทางการแพทย์

ปรสติ การตดิ ตอ่ การวนิ จิ ฉยั อนื่ ๆ

Taenia solium พยาธติ วั ตดื (Cestodes)
(พยาธิตดื หมู)
-รับประทานเนือ้ หมู ปลอ้ งแก่ ในการใหย้ าฆ่า
Taenia saginata
(พยาธติ ืดวัว) สกุ ๆ ดิบๆ -พยาธิตดื วัวจะมรี งั ไข่ 2 กลีบ (lobe) พยาธิ การตรวจ

-ก่อให้เกดิ โรค -พยาธิตืดหมูจะมี 3 กลีบ พบสว่ นหัว

Cysticercosis ปลอ้ งสกุ จะใช้การนบั จำนวนแขนงของมดลกู โดยการฉีด (Scolex) และ

พบในกลุ่มประชากร Indian ink เข้าไป หรอื โดยการยอ้ มสี ส่วนคอ

ทนี่ ิยมรบั ประทาน -พยาธติ ดื ววั จะมีแขนงมดลกู 18-30 แขนง (Neck) ของ

เนือ้ วัว -พยาธติ ดื หมูจะมี 7-13 แขนง พยาธหิ ลดุ

ไข่ -พยาธิตืดหมแู ละพยาธิตดื ววั จะมไี ข่รูปรา่ งและขนาด ออกมาใน

เหมือนกัน (Teania spp. egg) ไขม่ ีรปู รา่ งกลม มี อจุ จาระ จะเป็น

embryophore หนาสนี ้ำตาลหุ้มตัวอ่อนระยะ การบง่ บอกถึง

oncophere ซง่ึ มขี อ 3 คอู่ ยภู่ ายใน ไม่สามารถ ประสทิ ธภิ าพใน

แยกกนั ได้ การรกั ษา

Hymenolepis nana มกั พบในเดก็ https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/
(พยาธติ ืดแคระ) ea/Uovo_Tenia.jpg

การตรวจหาไขพ่ ยาธใิ นอุจจาระ โดยไข่จะมีลักษณะกลม
ใส เสน้ ผ่านศูนย์กลาง 30-47 ไมครอน มเี ปลือก 2
ชัน้ ช้ันนอกบางใสไมม่ ีสี ชัน้ ในจะหนาหมุ้ ตวั อ่อน
oncosphere ซง่ึ มขี อ 6 อนั ตรงขว้ั ท้ัง 2 ด้าน
ของเปลอื กชั้นใน จะมีป่มุ นูนหนาขึ้น มเี ส้นใย
(Filament) ข้างละ 4-8 เส้น

http://mcdinternational.org/trainings/malaria/english
/dpdx5/IMAGES/ParasiteImages/Hymenolepiasis/
H_nana_egg_wtmt1.jpg

92

ปรสติ การตดิ ตอ่ การวนิ จิ ฉยั อน่ื ๆ
Hymenolepis
diminuta มหี นแู ละสนุ ัขเปน็ การตรวจหาไข่พยาธใิ นอจุ จาระ โดยไข่จะมลี ักษณะกลม
(พยาธติ ดื หนู) Definitive host เปลือกชนั้ นอกหนา ตดิ สเี หลืองของนำ้ ดี เปลอื กชั้นใน
บางใส ตัวอ่อน oncosphere มขี อ 6 อนั ไมพ่ บ
ปุ่มนูนและเสน้ ใย (Filament) บริเวณขว้ั ทั้ง 2 ดา้ น
ชอ่ งวา่ งระหวา่ งเปลอื กชน้ั นอกและชน้ั ในไม่มีสี แต่จะมี
สารคล้ายวุ้น (Gelatinous substance)

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/

H_diminuta_egg.JPG

Diphyllobothrium -มรี ะยะติดตอ่ คอื การตรวจวนิ จิ ฉัยจะเป็นการตรวจดปู ลอ้ งทอ่ี าจหลุดปน อาจทำใหเ้ กดิ การ
latum
(พยาธติ ืดปลา) Plerocercoid มากบั อจุ จาระและตรวจหาไข่พยาธใิ นอุจจาระ โดยไข่ ขาดวิตามนิ B12

พยาธใิ บไมเ้ ลอื ด larva พยาธจิ ะมลี ักษณะเปน็ รูปไข่ หัวท้ายมน มีฝาปดิ ด้าน สง่ ผลให้เกดิ ภาวะ

-มีกงุ้ ไร ตรงขา้ มฝาจะมปี ุ่มเล็กๆ ยนื่ ออกมา เปลือกไข่มสี ีเหลือง ซดี

(Cyclops) เป็น ทองหรอื น้ำตาล (Pernicious

Intermediate anemia,

host ท่ี 1 Megaloblasti

c anemia)

และอาการทาง

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/ ประสาท

3f/Diphyl_eggA.jpg

พยาธใิ บไม้ (Trematodes, flukes)

-เป็นพยาธิใบไม้วงศ์เดยี วท่แี ยกเพศผูแ้ ละเพศเมยี อยคู่ นละตัว ในระยะตัวเตม็ วัย ตวั เมยี จะอาศัยอยู่

ในรอ่ ง (Gynecophoric canal: male groove) ของตัวผู้

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c6/Couple_of_Schistosoma_mansoni.jpg

-เปน็ สาเหตขุ องโรคพยาธิใบไมเ้ ลือด หรือ Schistosomiasis (Schitosoma mansoni, S.
haematobium, S. japonicum, S. mekongi)

93

ปรสติ การตดิ ต่อ การวนิ จิ ฉัย อน่ื ๆ

พยาธิใบไม้เลอื ด -มหี อยนำ้ จืดเป็น Intermediate host เพยี งตัวเดยี ว
Schitosoma
mansoni -มี Forked tail cercaria เป็นระยะติดตอ่

-ต่างจากพยาธใิ บไม้ชนิดอน่ื ไมม่ ีระยะ Redia

Schitosoma mansoni เป็นพยาธิใบไม้เลือด จะ

วางไข่ใน Mesenteric vessel การตรวจวินิจฉัยจึง

เปน็ การตรวจหาไขพ่ ยาธใิ นเลอื ดและอุจจาระ

พยาธิใบไมเ้ ลอื ด ไข่ขนาดใหญ่ 114-175 x 45-60 ไมโครเมตร มี
Schitosoma หนามขนาดใหญ่อยู่ด้านข้าง (Lateral spine) ไข่มี
haematobium ตวั ออ่ น Miracidium อยูภ่ ายใน

การตรวจหาไข่พยาธิในะอจุ จาระหรือปสั สาวะ ไขไ่ มม่ ฝี า
เปดิ ขนาด 112-170 x 40-70 ไมโครเมตร มี
หนามอยู่ตรงปลายด้านหนงึ่ (Terminal spine)
ภายในไขม่ ีตวั ออ่ น Miracidium อย่ภู ายใน

พยาธใิ บไมป้ อด -กอ่ ให้เกิดโรค การตรวจหาไข่ของพยาธิในเสมหะและอุจจาระ อาการท่สี ำคญั
คือผู้ปว่ ยจะไอ มี
-Paragonimus Paragonimiasis Paragonimus westermani egg เสมหะเปน็ สสี นมิ
westermani เหลก็
-ตัวอ่อนระยะ

-P. Heterotremus ติดต่อ

(มกี ารกอ่ โรค การรักษา (Metacercaria)

และการวินิจฉยั อยูใ่ นปูหรือก้งุ

เหมอื นกนั )

พยาธใิ บไมต้ บั -ก่อโรค https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f
Opisthorchis Opisthorchiasis f/Paragonimus_westermani_01.jpg
viverrini -สัมพนั ธ์กบั การเกดิ
Cholangiocarci -ตัวเต็มวัยจะมีรปู ร่างคล้ายใบไม้ ส่วนท้ายมนกวา่ สว่ น
หัว รังไข่เป็นแขนงมดลกู ยาวขดไปมาในสว่ นกลางลำตัว
อัณฑะมี 2 อนั ลักษณะเปน็ กอ้ น (lobe) อยู่
ส่วนท้ายของลำตัว

94

ปรสติ การตดิ ตอ่ การวนิ จิ ฉัย อนื่ ๆ

พยาธิใบไมล้ ำไส้ noma -ในการตรวจวนิ จิ ฉยั จะตรวจหาไขพ่ ยาธใิ นอจุ จาระ ซงึ่
Fasciolopsis
buski -ได้รับตัวออ่ นระยะ ไข่จะมีขนาดเลก็ ขนาด 22-32 x 11-12

ตดิ ตอ่ ไมโครเมตร รูปรา่ งคล้ายหลอดไฟ มสี ีน้ำตาลอมเหลือง

(Metacercaria) มีฝาปดิ มีไหล่ (shoulder) และมีต่มุ เล็กๆ อยดู่ ้าน

จากเนื้อปลานำ้ จดื ตรงข้ามฝา

ดบิ เช่น ปลา

ตะเพยี น ปลาขาว

ปลาแก้มชำ้

-ไดร้ บั การวนิ จิ ฉยั จะเปน็ การตรวจหาไข่พยาธิในอุจจาระ ไข่
Metacercaria ขนาดใหญ่ 130-140 x 80-85 ไมโครเมตร
ซง่ึ เป็นระยะติดตอ่ เปลอื กบาง มสี เี หลืองปนน้ำตาล ปลายข้างหนึ่งมฝี าปดิ
ผา่ นการกินพชื นำ้ เล็กๆ ภายในมีพยาธิตัวอ่อนยังไม่เจรญิ เป็น
ได้แก่ แหว้ กระจับ miracidium
สายบัว ผกั บงุ้
ผักตบชวา

http://res.publicdomainfiles.com/pdf_view/59/1353

3802221343.jpg

พยาธติ ัวกลม (Nematodes)

Strongyloides -เป็น -พยาธิตวั อ่อนระยะ Rhabditiform larva จะมี
stercoralis
Facultative ลำตวั เป็นทรงกลม เรียวยาว ปลายหางแหลมตรง ช่อง

parasite (พยาธิ ปาก (buccal cavity) สน้ั ใกลก้ ึ่งกลางลำตัวจะมี

ทสี่ ามารถเจริญเปน็ Genital primodium ขนาดใหญ่มองเหน็ ชดั เจน

พยาธิตวั เต็มวัยไดท้ ั้ง

ในและนอกร่างกาย

ของโฮสต์)

-ติดต่อเกิดจากการ

ไดร้ บั ตัวอ่อนระยะที่

3 (Filariform

larva) ผ่าน

ทางการไชผา่ น http://res.publicdomainfiles.com/pdf_view/60/1353
ผวิ หนัง 9968416061.jpg

-ตวั ออ่ นระยะ Filariform larva จะมรี ูปรา่ งผอม

95

ปรสติ การตดิ ตอ่ การวนิ จิ ฉยั อนื่ ๆ

เรยี วเล็ก หลอดอาหารเรียวเล็ก ปลายหางเรยี วมีแฉก

เวา้ เข้าไปเล็กน้อย (notched tail) ลกั ษณะไข่จะ

คลา้ ยกบั พยาธปิ ากขอคือเปลอื กบางใส มตี วั ออ่ นอยู่

ภายใน

http://res.publicdomainfiles.com/pdf_view/45/1352

1806414129.jpg

-สำหรับการวินิจฉยั ทางห้องปฏิบัตกิ าร จะเป็นการ

ตรวจอจุ จาระเพ่อื หา Rhabditiform larva

โดยท่ัวไปจะใช้การตรวจดว้ ยวิธี Direct smear แต่ใน

กรณที ่พี ยาธมิ ีปรมิ าณนอ้ ย จะทำการตรวจแบบเขม้ ข้น

หรอื การเพาะเลยี้ งเชอื้ (Harada-Mori’s culture

method) จะให้ผลดีกว่า

พยาธปิ ากขอ - ตดิ ต่อสู่คนผ่าน Necator americanus และ Ancylostoma - ทำให้เกิดการ
(Hookworm) การไชเข้าทางผวิ หนัง duodenale จะมลี ักษณะไข่คล้ายคลงึ กนั
- Necator ฉกี ขาดของเย่ือบุ
americanus
- Ancylostoma โดยเฉพาะเกษตรกร (Hookworm egg) คอื มเี ปลอื กบางใส รปู ไข่หวั ผนังลำไส้ จงึ
duodenale
- พบอาการทาง ทา้ ยมน ภายในมีเซลล์ไขท่ ่ีแบง่ ตัว 4-6 เซลล์ จึงต้อง ก่อให้เกดิ ภาวะ
Enterobius
vermicularis ผวิ หนงั บริเวณท่ี แยกกนั ทรี่ ะยะตัวเต็มวยั โลหิตจางได้
(พยาธิเขม็ หมดุ )
พยาธิไชเข้าผวิ หนงั (Iron

อาการในปอด และ deficiency

อาการในระบบ anemia)

ทางเดนิ อาหาร

- มีการตดิ โรคแบบ การวนิ ิจฉยั จะใช้การตรวจหาไขพ่ ยาธิโดยวิธี Scotch การป้องกนั การ
Group tape technique ซงึ่ เป็นการใชเ้ ทปกาวใสดา้ นเหนียว ตดิ เชือ้ พยาธิจงึ
infection แตะบรเิ วณรอบทวารหนักเพ่ือนำมาหาไขพ่ ยาธิ ทำได้โดยรกั ษา
- ไดร้ บั ไข่พยาธิเขา้ ลกั ษณะของไขพ่ ยาธจิ ะมา้ น ventral แบนราบ สขุ อนามัย
สูร่ ่างกายผา่ นทาง ในขณะทด่ี ้าน dorsal โคง้ นนู ดคู ล้ายกับอกั ษรรปู ตวั รับประทาน
ปาก จมกู และ “D” เปลอื กไขห่ นา เรยี บ ใส ไม่มีสี อาหารโดยใช้
ทวารหนกั ชอ้ น ซักล้าง
- ก่อโรค เส้ือผา้ ล้างมือ
Enterobiasis กอ่ นรับประทาน
หรอื Oxyuriasis อาหาร เปน็ ต้น

96

ปรสติ การตดิ ตอ่ การวนิ จิ ฉัย อน่ื ๆ
Capillaria
philippinensis พบอาการคนั บริเวณ https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/
9d/Evermicularis_egg_HBa.jpg
ทวารหนกั ในเวลา

กลางคนื

-มรี ะยะตดิ ตอ่ อยใู่ น -การตรวจอจุ จาระจะพบไขพ่ ยาธทิ ่ีมลี กั ษณะคลา้ ยถั่ว -อาการท่สี ำคญั

ลำไส้ของปลา ลสิ ง (Peanut shape) ไข่สีน้ำตาลออ่ น เปลือกหนา คืออาการทอ้ ง

ติดตอ่ จากการ มลี ายขดี ขวาง (Pitted egg shell) และมจี กุ แบนใส โครกคราก

รับประทานปลานำ้ ท่ขี ว้ั ทงั้ 2 ข้าง (Bipolar flattened plug) อุจจาระเป็นน้ำ

จืดทป่ี รงุ ไม่สุก เชน่ ไมม่ มี กู เลอื ด

ปลาไน ปลา

ตะเพยี นขาว

Gnathostoma -มี cyclops เป็น -การวินิจฉัยจะดูจากลักษณะของพยาธิทน่ี ำออกมาจาก -อาการท่สี ำคัญ
spinigerum
(พยาธติ ัวจ๊ีด) First ผิวหนัง พบหวั มหี นาม 8-11 แถว มรี อยคอดท่ีสว่ นหัว คือการปวดบวม

Wuchereria intermediate จงึ เห็นเป็นกระเปาะ ลำตัวอว้ น ส้นั สีแดงเรื่อ ลำตวั เคล่ือนท่ี
bancrofti
(filaria) host ค่อนข้างใส ในคนพบการรายงานของพยาธติ วั จดี๊ เพียง (Intermittent

-คนสามารถรับ ชนิดเดียวคอื ซ่ึงคนเปน็ accidental host จึงไม่มี migratory

พยาธจิ ากการกิน การตรวจอจุ จาระเพ่ือการวนิ ิจฉัยเน่อื งจากไมส่ ามารถพบ swelling) เกิด

สัตวท์ ่ีเป็นตวั กลาง ไข่ในอุจจาระ การอกั เสบ บวม

สกุ ๆดิบๆ ไดแ้ ก่ แดง เจ็บจี๊ดๆ

ปลาน้ำจดื กบ งู คนั ตาม

เป็ด นก หนู ไก่ ตำแหนง่ ที่พยาธิ

เป็นตน้ เคลอื่ นท่ีไป

อาการนเี้ ป็น

ลกั ษณะเฉพาะ

ก่อให้เกดิ โรคเทา้ ช้าง -ตัวออ่ นระยะ L3 จะมขี นาด 230-296 x 8-10

(Lymphatic ไมโครเมตร

filariasis) โดยมี -อตั ราส่วนความกวา้ งต่อความยาวของชอ่ งวา่ งบรเิ วณ

ยุงเป็นพาหะ สว่ นหวั (Cephalic space) 1:1

-ลำตัวเรยี งตวั พบั ไปพับมาไมเ่ ปน็ โคง้ สวยงาม

-Nucleus รปู รา่ งกลมหรือรี แยกห่างกนั เห็นชัดเจน

แตเ่ รยี งไม่ถงึ ปลายหาง

-ไม่พบ Nucleus 2 อนั บริเวณปลายหาง

(Terminal nuclei)

ปรสติ การตดิ ต่อ 97 อนื่ ๆ

การวนิ จิ ฉยั

Brugia malayi https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/
(filaria) a9/Wuchereria_bancrofti_1_DPDX.JPG

-ตัวอ่อนระยะ L3 จะมขี นาด 200-275 × 5-6
ไมโครเมตร
-อตั ราส่วนความกว้างตอ่ ความยาวของชอ่ งว่างบริเวณ
ส่วนหัว (Cephalic space) 1:2
-ตวั พยาธิมรี ปู โคง้ เป็นวงค่อนข้างกวา้ ง
- Nucleus รปู รา่ งไม่แนน่ อน ขนาดเลก็ กระจาย
ซ้อนทับกัน
-พบ Nucleus 2 อนั บรเิ วณปลายหาง (Terminal
nuclei)

https://www.cdc.gov/parasites/images/lymphaticfila

riasis/bmalayi.jpg

โปรโตซวั (Protozoa)

Entamoeba -เปน็ การวนิ จิ ฉยั จะเป็นการตรวจอุจจาระเพ่อื หา Cyst หรอื -ผปู้ ว่ ยถ่ายอุจา
histolytica Pathogenic
(เช้อื บดิ มตี วั ) amoeba Trophozoite ระเปน็ มกู เลอื ด
-ก่อให้เกดิ โรค
Amoebic -Trophozoites ของเชื้อจะมีรปู รา่ งไม่แน่นอน และมกี ลิ่นเหม็น
dysentery
ประกอบด้วยนิวเคลียส 1 อัน มีลกั ษณะเปน็ แบบลอ้ เนา่

เกวยี น (cart–wheel type) มี karyosome -อาจทำให้เกดิ ฝี

ขนาดเล็ก และมีก้อนโครมาตินขนาดเล็กเรยี งตัวอยา่ ง บิดทอ่ี วยั วะนอก

สม่ำเสมอท่ีขอบด้านใน อาจพบเมด็ เลอื ดแดงท่ีพยาธิกนิ ลำไส้ เชน่ ตับ

เขา้ ไปอยใู่ น cytoplasm ปอด และสมอง

เป็นตน้

ปรสติ การตดิ ต่อ 98 อนื่ ๆ

การวนิ จิ ฉยั

https://c1.staticflickr.com/9/8263/8662296776_
7cc31302fa.jpg

-Cysts จะมรี ูปรา่ งกลมหรือรี ขนาด 10-20
ไมโครเมตร มี 1-4 นิวเคลยี ส ผนังบางใส กรณที เ่ี ปน็
cysts ทเ่ี พง่ิ สร้าง อาจพบกอ้ นไกลโคเจน และ
chromatoidal bar ซง่ึ มีลกั ษณะเปน็ แท่งใส ปลาย
ทง้ั สองขา้ งมนอยู่ภายใน

Entamoeba coli -เปน็ https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f
Nonpathogenic a/Ehistdisp_cyst_wtmt.jpg
amoeba
-ระยะ Trophozoite จะมีนวิ เคลยี สขนาดใหญ่ 1
นิวเคลียส มี karyosome อยเู่ ยอื้ งศนู ยก์ ลาง
(eccentric karyosome) และมกี ารเรียงตัวของ
เมด็ โครมาตนิ ตามขอบในของเยอื่ หุ้มนิวเคลียสไม่
สมำ่ เสมอ (uneven) พบ vacuole อยูใ่ น
cytoplasm เปน็ จำนวนมาก

http://res.publicdomainfiles.com/pdf_view/48/1352
3762418607.jpg

-ระยะ Cyst มี 1-8 นิวเคลียสขึน้ อยกู่ บั อายขุ อง
ซสิ ต์ โดยระยะทีซ่ ิสตเ์ จริญเตม็ ที่ (mature cyst)
และเปน็ ระยะตดิ ต่อของอะมบี าจะมี 8 นวิ เคลยี ส
นิวเคลียสจะมี karyosome อยู่ค่อนไปดา้ นใดด้าน
หนึ่ง การเรียงตัวของเมด็ โครมาตนิ ไม่สม่ำเสมอ ในซสิ ต์

99

ปรสติ การตดิ ตอ่ การวนิ จิ ฉยั อน่ื ๆ

ทีอ่ อ่ นอยู่อาจพบ glycogen mass ขนาดใหญ่

และพบ chromatoid bar ซ่ึงเป็นทเี่ ก็บสะสมอาหาร

มีลกั ษณะเป็นแท่งสดี ำ ยาว เรียว ปลายแหลม

Giardia lamblia https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/
d8/Entamoeba_coli_cysts.jpg

กนิ ระยะ cyst ทมี่ ี ตรวจอุจจาระพบระยะ trophozoite หรือระยะ
4 นิวเคลยี ส ซง่ึ cyst ถา้ ดสู ดๆ โดยใช้น้ำเกลอื นอรม์ ัล จะเหน็ การ
เปน็ ระยะติดตอ่ เคล่ือนไหวของ trophozoite แบบใบไมร้ ว่ ง

(Falling leaf movement)
-ระยะ trophozoite เมอ่ื ย้อมด้วยสี Giemsa จะ
พบลักษณะปลายดา้ นหนา้ กลมมนดา้ นหางเรียวแหลม
นวิ เคลียส 2 อัน karyosome ใหญ่ ไมม่ ี
peripheral chromatin มีหนวด (flagella) 4 คู่
มี median body(parabasal body) เป็นแท่ง
โค้ง 2 อนั

https://farm8.staticflickr.com/7204/6912948227_
6ac50f3d8b.jpg

-ระยะ cyst เมือ่ ย้อมดว้ ย iodine เหน็ สีเหลอื งหรือ
สีนำ้ ตาลออ่ น เมื่อออกมากบั อจุ จาระใหมๆ่ จะมี
นวิ เคลยี ส 2 อนั ถ้าcyst ที่เจริญเตม็ ท่ีจะมีนวิ เคลียส
4 อัน ในรปู เหน็ นวิ เคลียสไม่ชัด เห็น axoneme
ผ่านตามยาว

https://encryptedtbn0.gstatic.com/images?q=tbn:AN