TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 201VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIBossuet (Jacques Bégnine), prélat, prédicateur et écrivain francais, né à Dijon (1627-1704). Célèbre dès 1659 pour ses prédications, évêque de Condom (1669), il fut choisi comme précepteur du Dauphin, pour qui il écrivit le Discours sur l’histoire universelle. Évêque de Meaux en 1681, il soutint la politique religieuse de Louis XIV en combattant les protestants (Histoire des variations des Églises protestantes, 1688), en inspirant en 1682 la déclaration sur les libertés gallicanes et en faisant condamner le quiétisme de Fénelon. Son oeuvre oratoire, qui comprend des Sermons (Sur la mort, Sur l’éminente dignité des pauvres et des Oraisons funèbres, fait de lui un des grandes écrivains classiques. (Acad. Fr.) [Petit LAROUSSE illustré, 1987, Larousse 17 Rue Du Montparnasse, 75298, PARIS CEDEX 06, page 1178]Tạm dịch: Bossuet (Jacques Bégnine), giám mục, người chuyên viết luận văn và nhà văn Pháp, sinh tại Dijon (1627-1704). Nổi tiếng từ năm 1659 bởi các bài luận văn của mình, giám mục giáo phận Condom, ngài được chọn làm gia sư riêng của Thái Tử, đã viết cho ông này cuốn Discours sur l’histoire universelle (Luận văn về lịch sử thế giới). Là giám mục thành Meaux năm 1681, ngài bênh
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 202VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIvực nền chính trị tôn giáo của vua Louis XIV bằng cách đánh trả các phe phái thệ phản (Histoire des variations des Églises protestantes, 1688), khởi hứng đưa ra năm 1682 bản tuyên bố về các quyền tự do của các người theo Pháp quốc giáo hội và bằng cách lên án Tĩnh tịch chủ thuyết của Fénelon. Tác phẩm thuộc khoa hùng biện của ngài gồm có Các bài giảng thuyết, Về cái chết, Về phẩm chất trổi vượt của người nghèo, và Các bài điếu văn làm cho ngài trở thành một trong những nhà văn lớn của trường phái cổ điển. (Hàn Lâm Viện Pháp Quốc).Cũng trong dịp tháng Mười Một này, những năm gần đây tôi thường đọc lại bài viết của ông Nguyễn Kiến Giang, một nhà bất đồng chính kiến trong nước, sinh năm 1931 tại Quảng Bình, theo Việt Minh từ năm 14 tuổi và cuối đời bị chế độ CS trù dập không ngóc đầu lên nổi; bài có tên Rồi ai cũng về cõi âm, được đăng trên Website Talawas của nhà văn Phạm Thị Hoài hiện sống ở Đức, có những dư âm tư tưởng khuấy động lòng người về cuộc tử sinh. Ông Nguyễn Kiến Giang đã mất ngày 02/12/2013, được nhiều người ngưỡng mộ vì kiến thức và tư cách con người Quảng Bình của ông. Trong bài bút ký đăng trên Talawas ngày 29.9.2006 đó có đoạn như sau:“Gần như đã thành một thói quen, đến nơi nào lạ, tôi thường đến viếng nghĩa trang nơi đó. (Nếu chợ là nơi phản chiếu phần nào đời sống vật chất thì nghĩa trang là nơi phản chiếu một phần văn hóa tâm linh của một địa phương). Có lẽ ít có đất nước nào lại có “sưu tập” nghĩa trang phong phú như nước ta. Những nghĩa trang có từ lâu đời đến những nghĩa trang mới tụ. Những nghĩa trang của nhiều tộc người khác nhau, mồ mả chôn cất kiên cố hay bị “bỏ” đi. Những nghĩa trang của người chết “thông thường”hay trong chiến tranh ác liệt. Những nghĩa trang của thường dân và của các bậc quyền cao chức trọng. Những nghĩa trang hiu hắt vài chục ngôi mộ và những nghĩa trang hàng nghìn mồ mả đến rợn người. Những nghĩa trang Trường Sơn kia, ai biết được hết những cung bậc tình cảm của người đến viếng... Cảm giác khi đứng trước những nghĩa trang ấy cũng thật khác nhau. Những nấm mồ gây ấm lòng và những nấm mồ khiến buồn tê tái. Những nghĩa trang như nối dài cuộc sống bình thường và những nghĩa trang như sự kết thúc khủng khiếp của đời người.Tôi quen một người đàn bà đã lớn tuổi. Gần hai mươi năm trời bà đi tìm mộ con, đứa con trai độc nhất, một trong vô vàn những chàng trai đã ngã xuống trên chiến trường B, không tăm tích. Những bà mẹ của lính Mỹ chết trận tại Việt
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 203VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINam, hai mươi năm sau họ còn lên tiếng đòi đưa thi hài con mình về nước. Họ nói với quốc hội Mỹ, họ nói qua báo chí, họ đòi con mình quyết liệt. Tôi chia sẻ tình cảm của họ, thật chân thành. Vậy là, tuy không có bản văn nào ghi cả, quyền đòi thi hài những đứa con chết trận đã thành một quyền con người thật sự. Người đàn bà đi tìm con gần hai mươi năm ấy, người mẹ Việt Nam ấy, không lên tiếng đòi gì cả, nhưng hãy nhìn những dấu chân bà – theo sau những dấu chân người lính – lần theo những địa chỉ không chỉ cái gì rõ ràng…Một dòng thư của bạn con bà báo về cái chết của thằng con trai một của bà, không thể vắn tắt hơn. Cái tên A La, nơi con bà chết ấy, không hề có trên bản đồ, cũng chưa có trong ký ức người dân. Nhưng bà vẫn đi tìm, từ nghĩa trang này đến nghĩa trang khác ở một vùng vô danh. Cho đến mùa hè năm nay, bà vẫn đi tìm con như bao năm trước… hết hy vọng đến vô vọng.Không biết có bà mẹ Mỹ nào âm thầm tìm kiếm dấu vết con mình như bà? Mà ở Việt Nam, đâu chỉ có một mình bà? Một con số có lẽ tất cả chúng ta đều cần biết: khoảng ba mươi vạn người mất tích trong cuộc chiến. Còn con số liệt sĩ được biết là khoảng một triệu…Ở đất nước này, chúng ta mặc niệm những người ngã xuống trong chiến đấu với tiếng nhạc “Hồn tử sĩ” rất đỗi thân quen. Vâng, chính họ là những tử sĩ mà hồn tạo nên những luồng sinh khí bay lượn trong cõi vô cùng, như một câu thơ trong Chinh phụ ngâm: “Hồn tử sĩ gió ù ù thổi…”***Mồ mả… Trên mặt đất, đâu chẳng có mồ mả. Tôi không nghĩ rằng chỉ người Việt mới tôn trọng mồ mả cha ông. Nhưng sự tôn trọng này ở người Việt quả là có một sắc thái riêng. Mồ mả là chốn thiêng liêng nhất trong tâm thức người Việt. Mồ yên mả đẹp bao giờ cũng là phần thưởng lớn nhất và cũng là cuối cùng của một đời người. Vì thế, xúc phạm mồ mả bao giờ cũng bị coi là một trọng tội, hơn nữa, một tội ác tày trời, không tội ác nào sánh tày. Đối với người Việt,, một dân tộc trải qua nhiều cuộc chiến đấu chống xâm lăng mà các nhà sử học coi đó là nét chủ đạo của toàn bộ lịch sử dân tộc, tội ác hì là ghê gớm nhất của những kẻ phản dân hại nước vậy? Đó chính là tội”rước voi về dày mả tổ”. Đúng thế, xúc phạm đến mồ mả những người đã khuất là một tội ác “trời không dung, đất không tha”. Ngày xưa là thế, ngày nay cũng thế.Vậy mà, trong khi những bà mẹ héo hắt đi tìm dấu vết con mình, như bà mẹ trên đây, lại có những kẻ đang tâm phá mồ mả. Để lấy của (có thật hay tưởng tượng), họ phá các lăng mộ của vua chúa, phá cả nơi yên nghỉ của các nhân vật lịch sử. Một chuyện mới xẩy ra, đụng tới Nguyễn Phi Khanh. Nguyễn Phi Khanh
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 204VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI– thân phụ Nguyễn Trãi, vị anh hùng cứu nước, danh nhân văn hoá kiệt xuất thế kỷ XV – bị quân Minh bắt về Trung Quốc. Ông mất ở đó. Sau khi thất bại, tướng nhà Minh là Vương Thông không quên ơn Nguyễn Trãi tha tội chết cho cả đạo quân xâm lược thua trận, khi về nước đã tìm mộ Nguyễn Phi Khanh và cho đưa hài cốt ông về Việt Nam. Nguyễn Trãi chôn cất cha mình trên núi Yên Tử, giữa những đám mây mù bảng lảng. Mấy trăm năm, Nguyễn Phi Khanh nằm trên núi cao vòi vọi, giữa thiên nhiên trường cửu. Nhưng ngôi mộ Nguyễn ấy đã bị đào bới…Cũng mới đây, ở Quảng Trị, vùng đất lửa trong chiến tranh, một chuyện kinh khủng xẩy ra, làm nhức nhối lòng người cả nước. Một lũ người làm hàng nghìn ngôi mộ liệt sĩ giả để bỏ túi hàng trăm triệu đồng kinh phí Nhà nước cấp cho để tìm kiếm, qui tập và xây dựng nghĩa trang liệt sĩ. Xương súc vật được dùng thay xương người. Một bộ hài cốt chia ra, mỗi ngôi mộ một ít… Những kẻ đầu têu bị lãnh án đích đáng: tử hình. Những chuyện khốn kiếp ấy, may thay, không nhiều và bị ngăn chặn kiên quyết. Nhắc lại những chuyện này cũng là điều bất đắc dĩ.2.- Về nghĩa trang và nghĩa từ của Hội Ái hữu Quảng Bình trên đất Gia Định.Trước năm 1975, một số người đồng châu Quảng Bình sinh hoạt trong Hội Tương Tế Quảng Bình vốn được thành lập tại Sài Gòn thời Đệ Nhất Cộng Hoà đã cùng với nhiều người có gốc gác Quảng Bình thành lập nên một hội mới có tên Hội Ái Hữu Quảng Bình vào ngày 23-4-1971, với ước mong quy tụ lại với nhau để sống tình đồng châu, có được một nghĩa trang để dành cho việc hậu sự và có một hội quán để làm nơi sinh hoạt khi phải sống xa quê hương Quảng Bình. Mỗi năm vào dịp Tết, Hội Ái Hữu Quảng Bình xuất bản một đặc san để ghi lại các sinh hoạt của Hội, đăng tải những sáng tác phẩm của các hội viên. Sau ngày 30/4/1975, các sách báo của Miền Nam đều bị quy tội “văn hoá đồi truỵ” nên một số các đặc san của Hội Ái Hữu cũng đều không thoát khỏi nạn “lửa Tần”. May sao trong tủ sách của tôi còn có được một số đặc san cuối cùng mang tên “Quảng Bình Quê Tôi, Số đặc san về Nguyễn Hữu Kính (Miền Nam gọi là Cảnh) Xuân Ất Mão 1975”. Trang bìa trước do họa sĩ Hoàng Đại Sầm trình bày. Mới đây nhân mua được một cuốn sách hay viết về một danh nhân lịch sử tỉnh Quảng Bình có tên Lễ Thành Hầu NGUYỄN HỮU CẢNH (1650-1700) Với công cuộc
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 205VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIkhai sáng miền Nam nước Việt cuối thế kỷ XVII của Như Hiên Nguyễn Học Hiền, do Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2017 khi về thăm Tết Ất Tỵ (2025) tại Việt Nam, tôi đã vui mừng gặp lại một số tên tuổi đồng hương quen biết cách đây hơn nửa thế kỷ.Ngày 21-9-1971, sau khi đắc cử Dân biểu Hạ nghị viện VNCH, đơn vị tỉnh Quảng Nam, pháp nhiệm II, 1971-1975, tôi đưa gia đình rời Đà Nẵng vào Sài Gòn cư ngụ và tại đây tôi sống cùng gia đình bên vợ ở số 215H/6 Chi Lăng, Phú Nhuận, tỉnh Gia Định. Trước đó tôi cũng có nghe nói về Hội Ái Hữu Quảng Bình và một số những người có gốc gác quê hương tôi ở vùng Sài Gòn – Gia Định nên tìm cách liên lạc để sinh hoạt. Đứng đầu Hội Ái Hữu Quảng Bình lúc bấy giờ là Cụ Võ Khắc Văn và một số các đồng châu tên tuổi như các ông Trần Trọng Diên, Trần Ngọc Miên, Nguyễn Quý Dần, Trần Bia, Nguyễn Đại Bột, Hoàng Mạnh Thường, Linh Phong Nguyễn Thế Hùng, bà Thanh Độ (Phu nhân của Cố Trung Tướng Nguyễn Ngọc Lễ), Lê Ngọc Bích (bạn thân của tôi)… Cụ Võ Khắc Văn mời tôi làm Cố Vấn cho Hội.Tôi xin nói về con chim đầu đàn của Hội lúc bấy giờ là cụ Võ Khắc Văn. Hiện tại tôi không có nhiều tư liệu để biết về cụ Võ Khắc Văn nhưng biết được cụ thuộc dòng dõi Nho học, khoa bảng. Thân sinh của cụ Võ Khắc Văn là cụ Võ
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 206VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIKhắc Triển, quán tại xã Mỹ Lộc, huyện Lệ Thuỷ , tỉnh Quảng Bình, đỗ Đệ tam giáp Đồng tiến sĩ xuất thân, niên hiệu Khải Định thứ bốn (1919) lúc cụ 37 tuổi. Cụ Võ Khắc Triển trúng Cử nhân khoa Nhâm Tý (1912), có thời làm việc tại Toà Khâm Sứ Trung Kỳ ở Huế, Tri huyện Đồng Xuân (Tuyển Tập Cao Xuân Dục, Tập 2, Quốc Triều Khoa Bảng Lục, Người dịch: Trúc Viên Lê Mạnh Liêu (dịch theo bản lưu ở Quốc sử quán triều Nguyễn), Người hiệu chính: Phó Giáo sư Lê Đăng Na, Nhà xb. Văn Học, tháng 12-2001, trang 282). Cụ Võ Khắc Triển sau làm Án sát Quảng Trị, thăng Lễ Bộ Tham Tri về hưu, mất tại Hà Nội năm 1970, hưởng thọ 87 tuổi. Theo bài hồi ký của cụ Võ Khắc Văn có tên Thần mộng và thi cử ngày xưa, đăng trong Quảng Bình Quê Tôi, Đặc san Xuân Ất Mão 1975, cho biết “thân phụ tôi sinh vào năm 1884, tên là Võ khắc Côn, tự Tín Thần, hiệu Thiếu Đâu. Nhưng lúc vào thi Hương tại Huế, nạp quyển tại Bộ Lễ kiêm Học, thời Thượng Thơ Bộ Lễ là Cụ Hoàng Côn, người xã Trung Bính, Đồng Hới, buộc lòng thân phụ tôi phải cải tên là Võ khắc Triển cho đến ngày nay, để khỏi trùng tên cùng vị Đại Thần đồng hương. Trường hợp Cụ Hoàng Quảng Phu, lúc đậu Cử Nhơn thời tên là Hoàng Quảng Côn, nhưng sau cũng vì một lý do ấy mà cãi lại Hoàng Quảng Phu. (Cụ Hoàng Quảng Phu sau làm đến Bình Phú Tổng Đốc thăng Hiệp Tá về hưu, và lại là nhạc phụ thân phụ tôi, vì Cụ là thân sinh Bà Kế Mẫu tôi)…” (trang 94)…Nhân trong thời gian khoa Bính Ngọ (1906) thân phụ tôi đã cải lệnh vị Đại Thần nên tuy đã đậu Cử Nhơn khoa ấy rồi, mà vị Đại Thần lại làm cho bị truất. Ngoài ra vị Đại Thần ấy còn ra lệnh cho một số thuộc cấp đã từng quen biết thân phụ tôi, đã biết lề lối hành văn hễ khoa nào các ông ấy được đề cử đi chấm thi, thời phải tìm quyển của thân phụ tôi mà đánh hỏng cho được. Vì vậy mà bị truất phế khoa Bính Ngọ, đến khoa Kỹ Dậu đáng lẽ đậu lại, đã vào trường Tư (phúc hạch), nhưng cũng bị giáng xuống Tú Tài (lần thứ 4). Mãi đến khoa Nhâm Tý, không bị dìm mới đậu lại Cử Nhân lần thứ 2 (1912)…”Con đường lận đận trong khoa cử của phụ thân cụ Võ Khắc Văn đã được vua Khải Định công minh giải quyết, qua hồi ký của cụ cho biết “Khoa ấy gồm 7 Tam Giáp Tiến Sĩ (Đồng Tiến Sĩ) không có Hoàng Giáp (Nhị Giáp): Vị thứ 6 Võ Khắc Triển (thân phụ tôi) quán Mỹ Lộc lúc ấy còn thuộc phủ Quảng Ninh, sau làm đến Án Sát Quảng Trị. Thăng Lễ Bộ Tham Tri về hưu, mất tại Hà Nội năm 1970 hưởng thọ 87 tuổi.” (trang 101)… Nhân dịp nầy, thân phụ tôi có cảm tác một bài Đường Luật:
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 207VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThánh Nho truyền thế chẳng đơn saiHọc vấn khôn qua nỗi vận thờiLận đận khoa trường MỀN TÚ bốn (Tú tài 4 khoa) gọi là Tú Mền, Tú kép)Lao đao thí nghiệp, Cử nhân haiTám kỳ ngoài Hội, đành rơi bảngMột thuở trong Đình, đã đính mai (Trong bộ hoa hốt trâm bào, có cành mai bằng vàng y)Tam Giáp chữ đề, ân Sắc TứVinh quy bái tổ rạng kỳ bài.(Được ban 1 lá cờ đề: Đệ Tam Giáp Đồng Tiến Sĩ Xuất Thân, và một bài sơn son thếp vàng đề 4 chữ: Sắc Tứ vinh quy.Vị Thầy Học chính thức của thân phụ tôi là Cụ Hoàng Đại Bĩnh (cũng là anh họ ngoại) lúc ấy làm Án Sát Khánh Hoà, có tặng thân phụ tôi một bức trướng đề 4 chữ: THIÊN TỬ MÔN SINH có ý nói là thân phụ tôi chỉ nhờ Thiên Tử biết tài mà lấy đậu, như là học trò đặc biệt của vị Thiên Tử. (Cụ Hoàng Đại Bĩnh là thân sinh bạn Hoàng Đại Sầm, sau cụ làm đến Tuần Vũ Khánh Hoà, thăng Thượng Thơ về hưu).” (trang 102)Sinh thời Cụ Võ Khắc Văn cũng theo đòi cử nghiệp, đổ Cử Nhân Hán Học, thời Đệ Nhất Cộng Hoà, hay làm thơ để tiêu khiển. Cụ có lúc làm Tỉnh Trưởng Phú Yên, sống một cuộc đời trung chính, thanh bạch.Trong số báo này có bài viết của ông Hiệp Cung Nguyễn Quý Dần mang tên “Từ nghĩa trang đến hội quán” đã cung cấp cho chúng tôi nhiều tư liệu hữu ích như: “Về nghĩa trang, trong nhiệm kỳ đầu, nhờ sự hưởng ứng và ủng hộ của toàn thể đồng châu hội viên, nhất là nhờ tình yêu mến quê hương không bờ bến của một số “mạnh thường” tỉnh nhà, đã tích cực đóng góp cả công lẫn của, Hội đã hoàn thành được một nghĩa trang rộng 12.800 m2 và một nghĩa từ khá xinh đẹp ở Xã Tam Bình. Kinh phí cả nghĩa trang và nghĩa từ, theo thời giá, lên đến gần mười triệu bạc.” (Quảng Bình Quê Tôi, đặc san Xuân Ất Mão, 1975, trang 64).Chính nhờ Đặc san này mà tôi có thể sống lại hình ảnh thân thương, khuôn mặt xã hội của những ngày trước năm 1975 thông qua hoạt động của Hội Ái Hữu Quảng Bình tại đất Sài Gòn hơn nửa thế kỷ trước.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 208VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIHội Ái Hữu Quảng Bình có một Ban Chấp Hành Trung Ương gồm một số thành viên tích cực và khoảng 700 hội viên trên toàn quốc với nhiều chi hội các tỉnh khác. Trang bìa trước và sau của tác phẩm, do một nhà văn thuộc hàng hậu duệ của Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh hiện sống tại Sài Gòn biên khảo. Thủ bút thư của học giả Hoàng Xuân Hãn gửi tác giả.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 209VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINhững trang quảng cáo ngày xưa phản ánh sinh hoạt đầy tính nhân văn dưới chính thể Tự Do, Dân chủ của Hội Ái Hữu Quảng Bình. Mỗi lời chúc biểu trưng một sắc thái trong xã hội.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 210VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 211VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 212VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINghĩa trang ‘Chùa Quảng Bình’ toạ lạc tại Gò Dưa, Xã Tam Bình, quận Thủ Đức, Gia Định.Sau đây là Thư của Thương Tùng gởi bạn đồng châu NHK ở hải ngoại về lễ khánh thành nghĩa trang và nghĩa từ của Hội Ái Hữu Quảng Bình tại Gò Dưa, Xã Tam Bình, Gia Định.Thưa anh,Những ngày cuối hè ở Sài Gòn, tuy thường oi ả, nhưng thỉnh thoảng lại có mưa, nên cũng nhiều ngày dễ chịu.Ngày hôm qua, 23-6-76, đối với tôi, là một ngày rất dễ chịu. Đêm trời có mưa, ngủ dậy nghe mát mẻ. Suốt ngày mây thấp mà không âm u, vì có nắng phơn phớt.Nhưng có lẽ cái cảm giác dễ chịu của tôi không phải hoàn toàn do tiết trời. Ngày ấy, có một việc đã làm cho tôi sung sướng. Ấy là lễ khánh thành Nghĩa trang và Nghĩa từ của Hội Ái Hữu Quảng Bình chúng ta tại Gò Dưa.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 213VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIAnh đã đóng góp nhiều vào việc mua đất lập nghĩa trang cho Hội. Lúc về Sài gòn, anh đã cùng anh Dần và tôi lên xe, khu đất ấy. Anh đã khen cuộc đất đẹp. Anh lại nói rằng: thật là một cái duyên lạ mà Hội QUẢNG BÌNH lại mua được đất ở xã thôn Bình Đức, xã Tam Bình đều là bình cả. Sướng thay cho những người Quảng Bình được an giấc ngàn thu ở đây, vì đất đã được người Quảng Bình theo Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam ngày xưa khai thác.Ngày 11-3-74 Ban Quản Trị tổ chức lễ cúng thổ thần, và đặt viên đá đầu tiên để cất nghĩa từ. Đúng 105 ngày sau, lễ khánh thành đã được tổ chức một cách trọng thể, và khá hoàn bị, nhờ công sắp đặt của Ban Tổ chức mà đồng châu Nguyễn Ngọc Toán là trưởng ban.Anh có biết ai đã bỏ công của ra để xây cất ngôi Nghĩa từ cúng Hội không? Tôi đã đặt câu hỏi như thế, chắc Anh đã đoán ra rồi: anh Miên. – Vâng, lại vẫn là con người “Hùng”, là vị “Mạnh thường Quân” ấy. Anh Miên đã góp 1 triệu đồng để mua đất. Nay anh ngỏ ý công đức thêm cho Hội. Thì Hội chỉ còn nước để anh muốn làm gì đó thì làm. Và sau một thời gian, thì mới biết anh đã ban đất cho bằng phẳng, vạch đường, xây hàng rào mặt tiền bằng gạch đúc, thứ tốt, với một cái cổng tượng hình Quảng Bình Quan. Và cái nghĩa từ thì cao rộng, đẹp nhất trong vùng! Nghĩa từ gồm ba gian, mỗi gian có một bàn thờ, trên mỗi bàn thờ có cẩn một tấm cẩm thạch lồng khung tô như hình cái khảm, khắc chữ Hán đại tự rất tốt. Chữ nơi bàn giữa là HIỀN, bàn bên hữu là chữ LINH, và bàn bên tả là chữ VÃNG. Mặt tiền có hai câu đối chữ Hán như sau:Giữa: Điện vũ nguy nga, hảo tự Kim Phong Hoằng Phúc殿 宇 巍 峨 好 自 金 峯 弘 福Châu tình thâm trọng, trương do Lệ Hải Hoành Sơn州 情 深 重 張 猶 麗 海 橫 山 *Hai bên: Tuân Đới lễ di quy, khâm sùng tự điển遵 戴 禮 夷 規 欽 崇 緒 典
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 214VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThức Văn công ý huấn đốc niệm luân thường識 文 功 意 訓 篤 念 倫 常 **Câu đối chữ đỏ nền vàng, vừa thêm phần cổ kính nghiêm túc cho ngôi nghĩa từ, mà còn đề cao tình nghĩa đồng châu, ca tụng danh lam thắng tích, non cao biển rộng của tỉnh nhà, và đôn đốc duy trì tinh thần luân lý cổ truyền. Tất cả công cuộc ấy trị giá gần 2 triệu rưỡi.Tôi phải nói thêm rằng đồng châu Đặng Công Tâm cũng đã cất cho Hội một căn nhà phụ bên nghĩa từ, đầy đủ tiện nghi, và giúp thêm được gần 100m hàng rào kẽm gai. Tất cả trị giá trên 800.000đ.Đồng châu Ma Tân hứa cúng một bộ cửa sắt và 1 cột cờ trị giá 500.000đ.00, tiếc rằng cửa chưa làm kịp, chỉ mới trồng được một trụ cờ mà thôi.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 215VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIAnh có thấy quang cảnh Nghĩa trang, Nghĩa từ ngày lễ khánh thành hôm qua, mới hiểu sự sung sướng của tôi, cũng như của toàn thể Ban Quản Trị, và đông đảo hội viên đến dự lễ.Từ cổng nhìn vào, thấy lá cờ đại phấp phới trước gió trên cột cờ cao, và vô số cờ xí trước mặt tiền Nghĩa từ, người ta đã thấy vẻ long trọng của buổi lễ.Nhưng điều tôi muốn nhấn mạnh ở đây, không phải là sự long trọng, là điều mà hội nào cũng có thể thực hiện được – mà là một cái gì khác hơn, mà lâu nay, mới chỉ thấy người Quảng Bình chúng ta thực hiện được. Tôi muốn nói đến cái ý nghĩa của buổi lễ. Tinh thần đoàn kết, tình nghĩa đồng châu gắn bó của người Quảng Bình chúng ta đã phá vỡ những ngăn cách, những thành kiến giữa các tôn giáo.. Lễ khánh thành đã thực hiện rõ rệt lý tưởng tín ngưỡng hoà đồng. Chính vị Thượng Toạ và vị Linh Mục được mời tới hành lễ, cũng phải ngạc nhiên thán phục và hài lòng.Ông Hội trưởng đứng chủ lễ ở căn giữa, cúng theo lối cổ truyền tại các đình ở thôn quê. Căn tả, một vị Linh Mục làm lễ ban phép thánh theo nghi lễ đạo Gia Tô. Một vị Thượng Toạ dâng hương, niệm phật và tụng kinh, giữa tiếng chuông trống bát nhã, bên căn hữu. Nhân viên Ban Quản Trị và các hội viên chia nhau tham dự ba lễ, được cử hành đồng thời. Thật là đẹp!Cái tinh thần hoà đồng ấy, cái tình cảm sâu đậm bàng bạc trong ánh mắt, trong lời nói và cử chỉ của mọi người, khung cảnh đẹp đẽ và khang trang của Nghĩa trang và Nghĩa từ, đã làm cho ai nấy đều xúc động. Các vị trưởng lão già cả cảm thấy an ủi nhất. Một bà cụ đã khóc và đã nói rằng: “Lâu nay tôi chỉ sợ khi nằm xuống không biết gởi nắm xương tàn ở đâu. Nay được thấy trước chỗ an nghỉ cuối cùng đẹp đẽ như thế nầy, tôi sung sướng hết sức.”Người hứng khởi nhất, có lẽ là bà Trung Tướng Nguyễn Ngọc Lễ, một người đã luôn luôn giúp đỡ Hội. Bà đã tuyên bố trước bà con, là Bà sẽ cúng cho Hội số tiền 1.200.000đ.00, để mua thêm một miếng đất tiếp giáp, cho Nghĩa trang được rộng lớn hơn, tương xứng với tầm quan trọng của Hội Trung Ương.Cuộc lễ chấm dứt vào hồi 11 giờ, sau khi anh N.Q.D. trình bày về diễn tiến sự thành lập Nghĩa trang và sự xây cất Nghĩa từ, và ông Hội Trưởng ngỏ lời cám
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 216VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIơn sự đóng góp của các Hội viên trên cả hai phương diện tinh thần và vật chất. Các Hội viên được xe đưa ra về cũng như khí đưa đến. Mọi người đều tỏ vẻ hài lòng.Nhưng lại có một số người chưa được hài lòng hoàn toàn. Đó là các anh Miên, Dần, Bia và Hùng, là những người ôm cái mộng biến Nghĩa trang của Hội thành một nơi lạc cảnh:Có cây trăm thức, có hoa bốn mùaCó cổ thụ, có sơn hồ…mà chưa thực hiện được.Với những tấm lòng hăng say về việc Hội ấy, cái mộng kia nhất định sẽ thành sự thực một ngày không xa. Bởi, cái gì Hội Ái Hữu Quảng Bình không làmthì thôi, mà làm là độc đáo, nổi bật. Không phải là vì xã giao mà các Hội khác đều tán thưởng những thành tích của Hội Ái Hữu Quảng Bình chúng ta.Anh nghe vậy, có hãnh diện với Quảng Bình không?Tôi xin chấm dứt thơ này, để Anh trọn hưởng cái thú vị ấy, và thân ái chúc.Saigon, 24-6-74.T.T.*Dịch nghĩa: Miếu điện nguy nga, chẳng khác chùa Kim Phong trên núi Thần Đinh (ở Phủ Quảng Ninh) và chùa Hoằng Phúc tại xã Thuận Trạch (Lệ Thuỷ) ngày xưa.**Tình đồng châu gắn bó, mãi mãi, bền lâu nhờ Biển Lệ và Hoành Sơn.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 217VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIMộ cụ Ông và cụ Bà VÕ KHẮC VĂN, Hội Trưởng Hội Ái Hữu Quảng Bình với hai bài thi ngắn nói lên cuộc đời thanh khiết của các cụ.Qua mục “Sinh hoạt của Hội” có đăng tải trong Đặc san “Quảng Bình Quê Tôi”, chúng tôi thấy có ghi ở mục “Lập Nghĩa Trang” như sau: “Lập nghĩa Trang: ngoài hai miếng đất với diện tích 7.850 thước vuông mà Hội đã mua xong trị giá 2.543.510 đ. Việc xây cất Nghĩa Từ khang trang mà Đồng châu TRẦN NGỌC MIÊN đã tự nguyện làm công quả cho Hội, trị giá 2.500.000 đ. Chi phí việc xây cất nhà phụ và rào kẻm gai do Đồng châu ĐẶNG CÔNG TÂM công đức, trị giá 871.350 đ. Đồng Châu MA TÂN đã ủng hộ cho Hội một cột cờ bằng thép, cao tám (8) thước và hứa tặng Hội một bộ cửa sắt gắn tại Nghĩa Trang gồm có: 03 cửa chánh và 02 cửa phụ trị giá 500.000 đ.Trong buổi lễ khánh thành Nghĩa Trang, Bà Trung Tướng NGUYỄN NGỌC LỄ đã hoan hỉ cúng cho Hội một số tiền là 1.200.000 đ. Để mua thêm miếng đất kế cạnh, để nới rộng thêm Nghĩa Trang. Và ngày 22-7-1974, Hội đã
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 218VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠImua thêm được miếng đất này với diện tích là 4.950 thước vuông trị giá là 1.556.000 đ.Như vậy chúng ta có một Nghĩa Trang rộng 12.800 thước vuông trị giá gần 8 triệu đồng, một tài sản không nhỏ trong một thời buổi khó khăn nầy. Ngoài ra hiện nay Đồng Châu TRẦN NGỌC MIÊN đang dự tính trồng 100 cây phượng vĩ và dương liễu cho Nghĩa Trang, trị giá 100.000 đ để tăng phần khang trang và đẹp đẽ cho nơi an nghỉ của Đồng Châu ở miền Nam nầy.” (trang 167-168).Cũng ghi nhận thêm là trong các tư liệu trích dẫn ở trên thấy có nói đến hai chữ “Nghĩa trang” và”Nghĩa từ” . Nghĩa Trang thì ai cũng biết, nhưng Nghĩa Từ thì có lẽ hơi lạ tai, cần tìm hiểu. Nghĩa Từ 義 祠 viết theo âm Hán-Việt có nghĩa là đền thờ chung cho những người làm việc nghĩa. Trong phạm vi gia tộc hay gia đình, chúng ta có hai chữ từ đường 祠 堂 nhà thờ họ là nơi thờ phụng các bậc tổ tiên trong dòng họ, không phải là cơ sở thờ phượng của tôn giáo. Hai chữnghĩa từ mang ý nghĩa từ đường hơn là một ý nghĩa nào khác. Hằng năm vào dịp Tháng Các Đẳng Linh Hồn, các hậu duệ đồng châu Công Giáo người Quảng Bình tại Sài gòn – Gia Định thường hay tập trung về ‘Chùa’ Quảng Bình để tổ chức Thánh Lễ cầu nguyện cho người đã qua đời, do các Linh Mục Giáo Phận Vinh, thường trú tại 32 Nguyễn Bỉnh Khiêm, Saigon về Nghĩa trang này để cử hành. Cũng cứ hằng năm, chị ruột tôi, Bà NGỌC DIỆU, cùng một số anh chị em trong Ban Tổ Chức tới trước mấy ngày để chuẩn bị cho cuộc lễ tại Nghĩa Từ như thiết trí bàn thờ, đặt tượng ảnh, quét dọn mồ mả thân nhân. Nhưng năm nay (2025) có một sự kiện nhỏ xảy ra đó là khu vực trong Nghĩa Từdành cho Công Giáo đã bị ai đó đem một pho tượng Đức Di Lặc đặt vào gian phía tả của nơi hành lễ này tức là nơi dành cho các cuộc lễ lạc của người Công Giáo. Phải mất hai ngày để ‘thương lượng’ và sau đó pho tượng Di Lặc được di chuyển đi nơi khác, dành lại địa điểm hành lễ và cũng tạo sự công bình cho các tín đồ CG trên nghĩa trang này trong vấn đề phụng vụ. Requiescant in pace !
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 219VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIMộ của thân phụ tác giả, Cụ NGUYỄN THI (1905-1991)
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 220VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Hình chụp viếng mộ Phụ Thân trong ngày xuân 2014
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 221VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIViếng mộ Phụ Thân
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 222VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Mộ hai Cụ Thúc Phụ NGUYỄN CẢNH & NGUYỄN THỊ MẦU
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 223VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICụ HOÀNG NGUYỆT là một giáo dân Tam-Toà, Đồng Hới, Quảng Bình trước năm 1954.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 224VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Mộ phần hai Cụ HOÀNG VĂN GIAO, Cựu Trùm Xứ Tam Toà, Đồng Hới, Quảng Bình
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 225VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Viếng mộ hai cụ Ông Nguyễn Kế & cụ Bà Nguyễn Thị Gẫm tại Nghĩa trang ‘Chùa Quảng Bình’.(Thân nhân bên nội của tác giả NĐC).
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 226VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThân nhân viếng thăm mộ Cụ NGUYỄN-THI
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 227VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Bà con kính viếng mộ phần trong ngày Xuân
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 228VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICùng hai chị Tuyết Tiếu & Ngọc Diếu cùng cháu Đan Phượng bên mộ Phụ Thân & Ông Ngoại
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 229VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Hình chụp Đan Phượng & Tấn Khương cùng Má bên mộ Ông Ngoại. Ngoài ra cũng còn có nhiều mộ phần của giáo dân gốc Giáo xứ Sáo Cát như Cựu Trung Tá Nguyễn Hoài, cháu Dương Thị… v.v… cũng được an nghỉ tại nơi đây.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 230VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Tác giả Nguyễn Đức Cung chụp trước mộ phần Nhạc sĩ TRỊNH CÔNG SƠN (1939-2001) được chôn cất tại nghĩa trang Quảng Bình.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 231VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIMộ phần Bà Trịnh Xuân Thanh (sinh ngày 8.3.1921, mất ngày 24.10.1991), mẹ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, tuy không phải dân Quảng Bình nhưng cũng được an táng ở đây.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 232VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICó một người đàn bà yêu thương tôi và tin tưởng ở tôi nhất trên đời này. Người ấy có thể vì tôi mà hy sinh cả tính mạng. Đó là mẹ tôi.Có một người bạn trung thành với tôi nhất trên đời này. Người ấy có thể vì tôi mà từ bỏ hết mọi của cải, mọi thứ ân sủng quý giá nhất. Đó là mẹ tôi.Nếu có ai bảo với tôi rằng ở một nơi nào đó có một người xem con mình vừa là mục đích đầu tiên vừa là mục đích cuối cùng của đời mình thì tôi tin chắc rằng người đó không có ai khác hơn là mẹ tôi.TRỊNH CÔNG SƠN, 1991.NGUYỄN ĐỨC CUNG Viết xong tại Philadelphia November 10, 2025.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 233VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICÁM ƠN EM Phan mở cửa bước ra vườn sau, cơn gió heo may và cái buốt lạnh của sáng mùa thu ập vào anh, Phan đưa tay như kéo chiếc áo khoác ngoài nhưng tay chạm vào khoảng không và chợt nhận ra là mình không có áo khoác. Anh đứng yên trong gió, nhìn những bông hoa thạch thảo mầu hồng nhạt lả bay theo gió, lòng quặn lên nỗi đau…Như Hồng, anh thì thầm…hôm nay gió nhiều và lạnh quá, sao em không nhắc anh mặc áo ấm khi ra vườn ? Như Hồng đã ra đi vào đầu mùa thu khi lá cây mới chớm chút hanh vàng. Sáng nào cũng vậy, Phan ra vườn hái hoa cắm vào chiếc bình nhỏ trên bàn thờ nàng rồi mới xuống bếp pha cà phê, một cho nàng và một cho anh như hai vợ chồng cùng uống trong suốt mấy mươi năm qua. Phan cảm thấy như nàng vẫn quanh quẩn bên anh, anh vẫn nói chuyện với vợ như là nàng ở đâu đó trong nhà… Từ ngày con chim nhỏ nhất học xong, rời tổ ấm đi làm việc ở xa, Phan về hưu để săn sóc cho vợ và đưa nàng đi thăm những thắng cảnh của nước Mỹ như lời hứa năm xưa khi gia đình mới định cư ở Maryland. Gió vẫn thổi mạnh …những chiếc lá rời cành bay theo cơn gió như cuốn anh vào hình ảnh của những ngày qua… o O o Lần đầu tiên gặp Như Hồng, vẻ mỏng manh yếu đuối của nàng làm Phan nghĩ rằng chỉ cần một cơn gió thoảng cũng đủ làm nàng tan biến. Và sự yếu đuối mong manh ấy đã làm Phan có cảm giác muốn được che chở bảo vệ cho nàng … và yêu nàng. Trong thời gian đó, Phan đang đóng quân ở Bình Dương và đám cưới đã được tổ chức một cách đơn giản tại quê nàng. Một năm sau, Phan được chuyển về làm việc tại bộ phận Quân Nhu ở Sài Gòn và đưa vợ về sống chung với mẹ anh, lúc đó em trai Phan mới nhập ngũ và mẹ anh ở nhà một mình. Ba anh mất sớm, mẹ anh ở vậy nuôi con, bà là dược sĩ, làm việc ở phòng thí nghiệm nên gia đình có cuộc sống tương đối thoải mái. Khi Phan mới cưới vợ, mẹ anh muốn vợ anh về ở với bà, bà không có con gái nên muốn có con dâu bên mình, nhưng thấy vợ chồng Phan ở Bình Dương và Như Hồng còn quyến luyến gia đình của nàng nên không ép buộc. Như Hồng với bản tính nhẹ nhàng và tế nhị nên được lòng mẹ chồng. Nàng đi dậy học, và chỉ ba năm sau đã có hai con, một trai một gái, gia đình tràn đầy
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 234VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIhạnh phúc với tiếng bi bô của trẻ thơ. Mẹ Phan nghỉ làm để chăm sóc hai cháu nội, bà đã lớn tuổi và làm việc quá lâu nên Phan và em anh rất vui với quyết định của mẹ, mong mẹ có được những ngày nhàn rỗi với sự yêu thương thơ dại của hai cháu nhỏ. Thế rồi, biến cố 4/75 xẩy ra làm tan nát hạnh phúc của gia đình…Phan và Thái, em trai anh đều phải đi học tập cải tạo vì là quân nhân phục vụ dưới chính thể VNCH. Như Hồng không còn được đi dậy học nữa vì là vợ của sĩ quan chế độ cũ. Với sự giúp đỡ của bạn mẹ chồng, Như Hồng đi bán thuốc Tây ở chợ trời để có tiền lo cho gia đình. Khi nhận được giấy phép cho đi thăm Thái lần đầu tiên, Như Hồng cùng đi với mẹ chồng vì Thái chưa có gia đình. Dù chỉ gặp Thái vài lần khi Thái về thăm nhà nhưng Như Hồng đã thấy những nét hiên ngang quả cảm và lòng yêu nước chân thành của chàng trai trẻ tuổi này. Khi gặp lại Thái ở trại cải tạo, nàng chỉ chào hỏi rồi để hai mẹ con có thời gian nói chuyện với nhau. Chỉ mới hơn một năm thôi mà Thái đã gầy đi rất nhiều, chỉ còn đôi mắt vẫn còn vẻ hiên ngang bất khuất làm Như Hồng cảm thấy không yên tâm và lo ngại cho sự an toàn của người em chồng. Mấy tháng sau khi đi thăm Thái, Như Hồng nhận được giấy phép đi thăm chồng, anh đang học cải tạo tại một trại cải tạo ở miền Trung. Thấy mẹ chồng đã yếu vì bà buồn khổ nhiều sau khi đi thăm con trai út, Như Hồng khuyên bà nên ở nhà, nhưng bà nhất định đòi đi nên nàng phải chiều lòng. Thức ăn khô và thuốc men nàng gói ghém chuẩn bị cẩn thận theo lời chỉ dẫn của người bạn thân đã đi thăm chồng cải tạo ở miền Trung tháng trước. Từ những lúc làm đồ ăn cho chồng, từ những lúc đếm những viên thuốc nhỏ, nàng thì thầm như nói chuyện với anh… như gửi những nhớ nhung, những yêu thương vào từng món đồ gửi mà nàng mong là anh cảm nhận được khi mở ra. Trải qua hai ngày đêm trong xe lửa, cuối cùng hai mẹ con đến trại giam giữ Phan. Như Hồng không nhận ra chồng cho đến khi anh cười…một nụ cười méo mó trên gương mặt sạm đen khô héo của cây sậy biết đi nhìn nàng đầy thương nhớ … nàng đứng yên, nước mắt rơi đầy trên mặt, chờ chồng chào và nói chuyện với mẹ trước. Khi anh quay qua nàng, cả hai nhìn nhau như đọng cả trời thương nhớ…vài giọt nước ẩn trong khóe mắt khô cằn…anh hỏi thăm hai con…Như Hồng cố nén sự cảm động, cố giữ giọng bình thường để cho anh biết các con đều ngoan và khỏe. Tí Anh gửi cho ba một cái hôn và mong ba về khoe
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 235VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIsách tô mầu, còn Tí Em nhõng nhẽo muốn ba bế…Cuối cùng, anh dặn nàng giữ gìn sức khỏe, chăm sóc cho mẹ và hai con, chờ anh về… Phan ngậm ngùi nhìn theo dáng mẹ và vợ xa dần… mới đó mà tóc mẹ đã bạc trắng như sương, lưng đã còng, đi bên người vợ thân thương mỏng manh như lá liễu của anh, mà bây giờ lại là người gánh vác mọi việc của gia đình. Đúng như sự lo sợ của Như Hồng, không lâu sau đó, phường khóm gửi thư cho mẹ Thái, báo tin cho bà biết con trai của bà, Nguyễn văn Thái, đã bị xử bắn vì tội phản động trong trại cải tạo. Bà đọc thư, không khóc không nói, chỉ lẳng lặng ôm khung hình của Thái vào lòng và nằm trong phòng. Như Hồng phải tạm bỏ việc bán thuốc để ở nhà săn sóc cho mẹ chồng. Dù nàng hết sức khuyên nhủ, nhắc bà còn có Phan, con trai lớn của bà và các cháu cần sự giúp đỡ của bà, nhưng bà nhất định không ăn không uống. Đêm thứ ba, sau khi lo cho hai con đi ngủ, Như Hồng vào phòng bà, để tay trên tay bà thì thấy tay hơi lạnh, trán cũng lạnh và khi nàng để cái gương soi nhỏ dưới mũi thì không còn hơi mờ nữa…nàng quỵ xuống sàn nhà… Mẹ ơi, Thái ơi… anh ơi… Sao mọi chuyện lại xảy ra như thế này… Sao em lại phải chịu đau khổ đến như thế này anh Phan ơi ! Những lần sau, khi đi thăm nuôi Phan, Như Hồng chỉ nói là mẹ yếu nên nàng không muốn mẹ đi thăm anh vì xa xôi quá. Dù thiếu thốn và vất vả nhưng Như Hồng vẫn cố gắng đi thăm nuôi chồng khi có phép, phần thì thương chồng, lo cho sức khỏe của anh, phần thì không muốn anh phải lo nghĩ vì thấy nhiều người vợ bỏ chồng ở trại cải tạo… với rất nhiều lý do khác nhau… nàng lăn lộn bán thuốc ở chợ trời nên biết được chuyện đau lòng của những ông chồng nhờ hỏi sao không thấy vợ đi thăm nuôi? Chỉ có một lần, đâu khoảng 5 năm từ ngày anh đi tù, nàng đã chuẩn bị xong mọi thứ, nhưng đến ngày đi thì con trai bị sốt nặng, phải đưa vào bệnh viện, mấy hôm sau, khi con giảm sốt và được xuất viện thì không còn đủ thời gian để đi xe lửa đến trại tù. Nàng biết anh chờ đợi và lo lắng vì biết vợ yếu đuối nhưng biết làm sao, sức khỏe của con là trọng. Lần sau đi thăm chồng, nàng thấy sự yên tâm trong mắt anh và cảm thấy thương chồng vô cùng. Thế mà đã bẩy năm trôi qua, thỉnh thoảng trong những người quen hay bạn hàng ở chợ trời, vài người có chồng được cho về… nàng hy vọng một ngày thấy anh về đến nhà nhưng vẫn là đợi chờ và … đợi chờ. Một buổi xế trưa, Như Hồng đang đi lẩn đến khu phố quanh chỗ nàng bán hàng để tránh công an đang tìm bắt những người bán thuốc Tây lậu thì thấy cô
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 236VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIhàng xóm quen từ ngày trước mà nàng thường nhờ đón con, giao chìa khóa nhà để cô cho hai đứa nhỏ vào nhà và trông coi cho đến khi nàng về. Cô thở dồn dập. -Chị ở đâu mà em tìm mãi không ra… anh đang ở nhà chờ chị đó. Như Hồng nắm chặt tay cô hàng xóm. -Em nói thật chứ? -Thật mà, em thấy có người lấp ló ở cửa nhà chị nên qua xem, thấy giống như tù cải tạo mới được thả ra, cái đầu trọc lóc và giống hình chồng của chị để ở trong nhà nên em đến hỏi. Anh ấy nói là anh là chồng của chị, mới được thả ra ngày hôm qua, đi xe lửa, vừa về đến đây, anh hỏi hai đứa nhỏ đâu? Anh nói đúng tên chị và tên hai đứa nhỏ nên em mở cửa cho anh vào nhà vì không muốn anh đứng lớ ngớ trước cửa, công an nghi ngờ thì mệt lắm. Em nói sẽ đi tìm chị, cho chị biết anh đã về. Như Hồng như không thở nổi, nàng đón chiếc xe xích lô gần đó và nhờ chở hai người về nhà. Vừa đến nhà, thấy cửa còn khép hờ, nàng bước nhanh xuống xe, đẩy cửa vào nhà và hốt hoảng khi thấy Phan cúi gục đầu quỳ trước bàn thờ. -Anh! Như Hồng quỳ xuống, phủ phục bên Phan. -Em xin lỗi anh! Mẹ và Thái mất đã hơn năm năm rồi! Phan ngẩng đầu lên và quay người lại, cầm lấy tay vợ, mặt anh còn đầy nước mắt. -Không, em không có lỗi gì cả, chỉ có anh là đứa con bất hiếu, không lo được cho mẹ và không bảo vệ được cho em. Như Hồng nức nở -Khi nhận được tin Thái bị xử bắn, mẹ không nói gì hết, chỉ ôm hình Thái vào lòng cho đến khi chết. Em thật không biết phải làm sao trước hai sự mất mát quá lớn lao! Phan vỗ vào vai vợ như cảm thông nỗi đau khổ của nàng, anh đỡ nàng đứng dậy và cả hai vái trước bàn thờ rồi đến bàn ngồi. -Mấy giờ hai con đi học về ? -Khoảng 5 giờ anh ạ, thường thì cô Sáu, người mở cửa cho anh vào nhà, đón con rồi trông tụi nhỏ cho đến khi em về. Hôm nay em sẽ đi đón con về sớm để cho hai đứa nó mừng, tụi nó nhớ ba lắm. Anh ở nhà nghỉ ngơi cho khỏe chờ em và con nhé.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 237VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Sau khi trình diện với phường khóm, Phan bàn với vợ, anh muốn nàng mua cho anh một chiếc xe xích lô cũ, sau khi đưa con đi học, anh đi đạp xích lô kiếm thêm tiền và đón con về, đỡ đần công việc cho Hồng và dễ liên lạc với bạn cũ. Anh đã có địa chỉ người bạn thân, cùng học trung học La San và ở mấy năm cuối ở tù chung. Nghe nói vợ Hoàng vẫn thăm nuôi chồng đến ngày cuối khi Hoàng được thả năm trước. Hoàng là trung úy Hải quân, Phan hy vọng tìm được bạn, và tìm được cách đi vượt biên nếu Hoàng chưa đi. Vài tháng sau, Phan đã quen với nghề đạp xích lô, anh đi qua nhà của Hoảng vài lần nhưng chưa dám gõ cửa hỏi thăm. Một buổi chiều, Phan neo xe dưới gốc cây gần nhà Hoàng, thấy có một người đàn ông bước ra khỏi nhà, anh chạy xe tới, không ngờ người đàn ông đưa tay đón xe và muốn ra bến sông gần Cầu Ông Lãnh. Phan nhận ngay ra Hoàng, nhưng Hoàng không nhận ra Phan vì Phan đội mũ rơm rộng vành . Đi đến khúc đường vắng, Phan khẽ gọi -Hoàng …Hoàng Người đàn ông trong xích lô kéo vạt che phía sau xe và nhìn lên, Phan bỏ nón ra và cười, Hoàng giật mình -Phan, phải mày không? -Hoàng, tao chứ còn ai nữa. -Trời ơi, sao mà may quá vậy, tao đang nghĩ đến mày. Quay xe lại về nhà tao, nói chuyện cho yên tĩnh. Đến nhà, Phan đẩy xe xích lô vào sân rồi theo Hoàng vào nhà. Chờ vợ đóng cửa xong, Hoàng nhìn Phan, giới thiệu. -Phan, đây là Liên, bà xã tao. -Xin chào chị. Hoàng quay sang phía Liên. -Em, anh Phan,” tủ thuốc” trong trại giam, ai hỏi thuốc gì, hầu như cũng có, mà có thì cho. Nếu không có mấy viên thuốc ký ninh anh Phan cho khi anh bị bệnh sốt rét rừng thì chưa chắc anh đã về được nhà. Liên nhẹ cúi đầu nhìn Phan -Cám ơn anh. Phan cười -Có gì đâu chị, ngày đó tôi cũng không hiểu tại sao bà xã tôi hay gửi nhiều thuốc, về nhà mới biết là bà ấy làm nghề bán thuốc Tây lậu. -Thế thì may quá. Liên nói rồi nhìn chồng. Hoàng cười
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 238VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI -Đúng vậy, em cho anh Phan và anh hai chai bia nhé. Chúng ta có chuyện cần bàn. Khi Liên mang bia lên, Hoàng nói vợ ngồi xuống cùng bàn. Hoàng kể cho Phan nghe việc anh cùng hai người bạn chung nhau mua ghe đi đánh cá, làm việc được hơn môt năm, đi về nhiều lần để tránh sự nghi ngờ của công an và bây giờ đang chuẩn bị vượt biên. Chỉ có vài gia đình, không lấy khách. Đang chuẩn bị mang lương thực và thuốc men xuống ghe thì không ngờ lại gặp Phan. Hoàng nhìn Phan, giọng tha thiết và chân thành. -Phan, tụi tao muốn mời mày và gia đình cùng đi, không cần tiền nong gì cả. Hiện giờ, nhờ mày giúp về việc tải lượng thực xuống ghe và bà xã mày giúp Liên mua thuốc Tây. Tao sẽ nói chuyện với Tiến, nó cũng là dân La San và Khánh tài công, là bạn cùng khóa Hải Quân với tao về việc gia đình mày cùng đi. Phan nói với nét mặt đầy cảm động -Tao không biết nói sao cho hết lòng cám ơn mày đã lo cho gia đình tao. Sáng ngày mai, tao sẽ đưa Như Hồng đến gặp chị Liên. Mày cần tao làm giúp được bất cứ việc gì, tao sẽ làm. -Vậy thì tốt quá, bây giờ tạm thời mày đưa tao đến chợ Cầu Ông Lãnh, tụi nó đang chờ tao. Hoàng dặn Liên -Em nói chuyện với chị Phan nhé, chiều mai anh sẽ về. Phan chở Hoàng đến bờ sông, hai người không nói gì thêm về việc vượt biên, Hoàng xuống xe và đi về phía bờ sông. Phan đạp xe được một khoảng thì có khách đi chợ về, nhà gần trường học của con nên Phan nhận ngay. Hai đứa nhỏ chạy ra khi thấy xe, chào ba rồi lên xe, tíu tít kể chuyện trong trường…lần đầu tiên, Phan cảm thấy yên tâm khi nghĩ đến việc học của con. Về đến nhà, Như Hồng thấy chồng ngồi bên bàn ăn, đầy vẻ suy tư. Nàng đi thẳng đến bên chồng, giọng lo lắng -Anh khỏe không, sao không chơi với con? Phan nhìn vợ, mặt tươi hẳn lên. -Vào phòng, anh có chuyện vui bàn với em.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 239VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Phan kể hết chuyện gặp vợ chồng Hoàng cho Hồng nghe, nàng nắm tay anh, hai vợ chồng cùng yên lặng trong hy vọng, sự may mắn đến quá nhanh. Phan nhìn vợ đầy âu yếm. -Không ngờ những viên thuốc em gửi cho anh, giúp được bạn bè và đưa đến cơ duyên này. Phan nói rồi đi ra bàn thờ, anh thắp hương cho mẹ và em rồi cùng Như Hồng cầu xin phù hộ cho cả nhà được may mắn, bình yên đến xứ sở tự do. Thật là may mắn, như lời cầu xin của hai vợ chồng, sau ba ngày lênh đênh trên biển, ghe của Hoàng và các bạn anh đến đảo Pulau Bidong ở Malaysia an toàn. Và khoảng một năm sau, nhóm bạn bốn gia đình của Hoàng - KhánhTiến - Phan, lần lượt được đi định cư ở Hoa Kỳ. Gia đình Phan đi sớm nhất vì Như Hồng có người chị di tản năm 75, ở tiểu bang Maryland, bảo lãnh qua Mỹ và cư ngụ cùng tiểu bang, sau đó là hai gia đình Hoàng và Tiến được bảo lãnh về Virginia, chỉ có gia đình Khánh về Philadelphia. Cả bốn gia đình vẫn liên lạc thường xuyên và hẹn gặp lại vào ngày ghe đến Malaysia, kỷ niệm ngày đặt chân đến miền đất tự do. Sau nhiều lần nói chuyện và bàn thảo, cuối cùng thì mọi người đồng ý sẽ chọn nhà của gia đình Hoàng ở Manassas, Virginia vì Hoàng thuê được căn nhà nhỏ gần trường học, nơi anh đang làm việc, có chỗ rộng rãi để tụ họp. Phe nữ, Liên, Hồng, Hoa và Ngọc bàn với nhau nên nấu món gì để đãi các “ chàng “, để cùng chung vui kỷ niệm ngày đến đảo…Liên, chủ nhà sẽ nấu món Cari gà và chè hạt sen, Hồng sẽ làm nhân chả giò và mang đến nhà Hoàng gói chả giò, Hoa làm bánh bông Lan trang trí ngày kỷ niệm. Ngọc vì nhà xa nên hai vợ chồng sẽ đến nhà Hoàng vào chiều thứ bẩy, nên muốn mua thịt quay, bánh hỏi vào sáng Chủ Nhật ở Eden và phụ chiên chả giò cho Như Hồng. Phe nam lo việc di chuyển và sắp bàn ghế. Chưa gặp nhau mà đã rộn ràng vui quá. Mọi chuyện đúng như chương trình dự định, trong khi các bà nấu nướng chuyện trò vui vẻ dưới bếp, các ông trong phòng khách cũng chẳng kém, ồn ào nhắc lại chuyện xưa…từ những khi còn đi học, tới những ngày chinh chiến rồi đến những năm tháng đi tù cải tạo. Nhắc đến chuyện ở tù, chờ vợ đến thăm nuôi…, ai cũng cảm động khi nghĩ đến những khó khăn gian khổ mà người vợ phải trải qua và giữ được lòng chung thủy với chồng…Hoàng nói nhỏ -Tôi có ý kiến, hiện giờ các bà đang ở đây và cũng rất khó có dịp gặp nhau như hôm nay, chúng ta còn có gia đình, con cái và hạnh phúc là nhờ sự hy sinh,
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 240VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIlòng chung thủy, không quản ngại gian khổ đi thăm nuôi chồng… chúng ta nên nhân dịp này tỏ lòng biết ơn cho các bà vui lòng. -Ý kiến tuyệt hảo, tôi cũng nghĩ nên làm như thế, nhưng- Phan nói nhỏ hơnchúng ta mỗi người nói riêng với người của mình- Cám Ơn Em- -Và, Khánh thêm vào, có lẽ nên tặng một nụ hôn cho thêm lãng mạn dễ thương, ai cũng làm giống nhau cho người mình yêu thương, không để cho bà nào mắc cỡ, từ chối được. -Đúng như vậy, - Tiến đồng ý- xin anh Hoàng nói trước, giải thích sự kiện và tiến trình cho các chị biết, rồi chúng ta cùng làm thì không ai có thể nhìn và cười người khác được. Bàn xong, cả bốn ông cùng đi vào bếp làm các bà ngạc nhiên nhìn lên. Hoàng chờ cho mỗi chàng tìm chỗ đứng cạnh nàng của mình, anh đứng cạnh Liên, hắng giọng. -Xin các chị ngừng tay, tắt bếp, chúng tôi có việc muốn thưa với các chị. Hoàng chờ mọi người yên lặng rồi lên tiếng -Xin thưa với các chị Hồng, Hoa, Ngọc và Em Liên, tất cả chúng ta có mặt đông đủ ngày hôm nay để kỷ niệm hai năm ngày đặt chân trên đảo Bidong là nhờ công ơn, lòng chung thủy và sự hy sinh không ngại gian khổ, chăm sóc gia đình và đi thăm nuôi chúng tôi. Chúng tôi xin được nói lời -Cám Ơn Em- với người chúng tôi yêu thương và trân trọng nhất trong đời, và xin được gửi một tặng phẩm vô giá của chúng tôi- một nụ hôn- cho người vợ thân thương yêu quý. Hoàng nói xong, anh bước lại gần Liên, ôm vai vợ, nhẹ nhàng - Cám ơn em - và hôn lên má nàng. Phan cúi xuống nhìn vợ, Như Hồng ngước lên, mắt nàng long lanh như ướt, Phan hôn nhẹ lên môi nàng - Cám ơn em - rồi quàng tay qua vai nàng. Tiến để tay lên tay Hoa, anh là người lớn tuổi nhất, hơi bảo thủ, rất ít khi có những cử chỉ thân mật với vợ chỗ đông người, nên có vẻ ngượng ngùng, anh nói nhỏ - Cám ơn em - rồi chỉ hôn nhẹ lên tóc vợ. Hoa biết tính chồng nên nhìn anh và cười. Cặp Khánh Ngọc là tự nhiên hơn cả. Ngay sau khi Hoàng nói xong, Khánh ôm vợ và hôn lên môi nàng một cách nồng nàn - Cám ơn em, Anh yêu em.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 241VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Một sự im lặng nhẹ nhàng bao phủ quanh căn bếp nhỏ, dường như cả tám người vẫn còn cảm xúc, còn chút dư âm của lời nói, của nụ hôn …cả hai bên, được nói và được nhận, đều cảm thấy lâng lâng niềm hạnh phúc. Trong bữa tiệc, mọi người đểu vui vẻ với những ánh mắt nhìn nhau đầy nồng nàn trìu mến, các bà thì dịu dàng hơn vì thấy sự hy sinh của mình trong những năm qua được cảm nhận và biết ơn. Còn các ông thì cảm thấy thoải mái khi nói ra được sự biết ơn sâu xa trong lòng trong khung cảnh đồng cảm. Phan yên lặng nhìn Như Hồng mang những đĩa chả giò được bày rất đẹp mắt để trên bàn, dáng nàng vẫn mỏng manh như ngày đầu, anh không thể tưởng tượng rằng nàng đã chăm lo nuôi dưỡng cả gia đình trong suốt hơn bẩy năm anh vắng mặt. Và trong khi nói chuyện về những cực khổ đói khát bệnh hoạn trong trại tù, Hoàng nhắc lại những viên ký ninh trong “tủ thuốc” của Phan đã cứu mạng anh, Hoàng ngỏ lời cám ơn Như Hồng, Hồng nhìn chồng và Hoàng, giọng đầy cảm động. -Mẹ anh Phan là dược sĩ, sau lần đi thăm anh Phan ở trại tù trong núi rừng ở miền Trung, bà dặn tôi mang nhiều thuốc Tây cho anh và nhất là thuốc ký ninh vì nơi rừng núi thâm sâu dễ bị bệnh sốt rét rừng. Không ngờ những lời dặn ngày đó giúp anh thoát bệnh hiểm nghèo và chúng tôi được có mặt cùng các anh chị trong ngày hôm nay. Mọi người vỗ tay, mừng cho những duyên cơ và may mắn…đến khi cắt bánh kỷ niệm hai năm từ ngày đến đảo, ai cũng trầm trồ vì trên mặt chiếc bánh, Ngọc trang trí cảnh bờ biển có hai cây dừa và nhóm người nắm tay nhau từ bờ biển đi vào đảo… xa xa có bóng chiếc tàu. Những cảm giác an toàn, sung sướng khi đặt chân trên đất liền trở lại trong tâm tưởng …mỗi miếng bánh như những ân huệ của cuộc đời. Tiệc tàn, mọi người ra về trong niềm vui tái ngộ, cùng hẹn gặp lại, nhưng thật buồn vì đó là lần duy nhất cả nhóm được họp mặt. Năm sau, gia đình Khánh Ngọc di chuyển tới California vì có người quen giúp Ngọc mở tiệm làm bánh, rồi gia đình Tiến Hoa tới Hawaii ở với chị của Hoa, phụ bán đồ kỷ niệm, khăn quàng… ở những phiên chợ cho khách du lịch. Chỉ còn hai gia đình Phan, Hoàng vẫn ở Maryland và Virginia vì cả hai đều làm việc tại trường công của tiểu bang. Thời gian qua mau, mọi người đều bận rộn với đời sống trên xứ người, nhưng cả bốn gia đình vẫn liên lạc thường xuyên và đi thăm nhau khi có cơ hội.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 242VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Vào khoảng cuối năm 2005, Hoàng bị bệnh ung thư bao tử, ảnh hưởng từ những năm tháng tù đày thiếu ăn và bệnh hoạn. Phan đi thăm bạn thường xuyên nhưng chỉ 4 tháng sau thì Hoàng mất. Khánh từ California về cùng với gia đình Phan đến chia buồn với Liên và tiễn bạn lần cuối. Tiến không về được nhưng hứa là đi đón tro cốt của bạn khi Liên mang đến Hawaii để cùng gia đình rải tro trên biển như ước nguyện của Hoàng khi đến thăm gia đình Tiến ở Hawaii mấy năm trước. Từ ngày con trai lớn vào đại học thì Phan không muốn Như Hồng phải đi làm nữa, dù là công việc làm của nàng nhẹ nhàng, chỉ phụ bán hàng bách hóa và hoa ở tiệm nhỏ bên trong khách sạn Marriott. Tuy không được khỏe và hay bị ho nhưng Như Hồng vẫn muốn đi làm, phụ giúp chồng để cuộc sống gia đình được thoải mái. Mấy năm sau này, Như Hồng cảm thấy yếu hơn và khi Phan muốn nàng nghĩ việc để có giờ nghỉ ngơi vì sau khi đi làm về còn lo cơm nước cho gia đình, nàng nghe lời, và khi rảnh rồi thì trồng thêm hoa trong vườn. o O o Thế rồi, Phan chớp mắt, tiếng xào xạc của những chiếc lá trên sân làm anh như tỉnh lại ...Phan không thể nào ngờ được Như Hồng bỏ anh lại một mình, ra đi sau một cơn bệnh viêm phổi. Tưởng rằng anh sẽ ở bên nàng cho đến cuối đời, để được săn sóc cho người vợ mỏng manh yếu đuối, để được cám ơn, được đền bù lại những hy sinh của nàng để cho anh có một cuộc sống gia đình hạnh phúc. Tám năm trôi qua, từ ngày Như Hồng mất, ngày nào Phan cũng hái hoa để lên bàn thờ cho vợ, pha cà phê cho nàng, kể cho nàng nghe chuyện gia đình… Em à, gia đình Tí Anh mới về thăm nhà, cháu nội Kevin đã đi học, cháu giống hệt như bố nó ngày anh đi “tù cải tạo” về, đến trường đón hai anh em nó, chỉ khác là ba nó đón con bằng xe hơi… còn ông nội đón ba nó bằng xe xích lô vớicái mũ rơm rộng vành trên đầu… Tí Em mới lập gia đình, hai vợ chồng đẹp đôi lắm. Con gái khóc khi lễ gia tiên vì nhớ mẹ… Anh cảm thấy đã yếu đi rất nhiều…chỉ mong đến ngày được gặp lại em.Ý Nhi Nguyễn Thị Dung
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 243VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI 1/. NĂM MỚI CHÚC MỪNG… (khoán Thủ Vĩ)NĂM Tỵ hết rồi Ngọ đón XuânMỚI vàng Mai nở đóa khoe XuânCHÚC thiên hạ cạn ly chào TẾTMỪNG bạn thơ nâng chén thưởng XuânHUYNH xướng môt câu mời đối TếtTỶ đưa lời họa đáp tình XuânTÀI hèn tô điểm văn hoa TếtLỘC Nước lộc Non tỏa sắc XuânThaNhânCamthành Jan 15th, 2026 (Những ngày giáp Tết B.Ngọ)2/. THƯỞNG XUÂN (song điệp độc vận)TỴ mãn hạn rồi NGỌ tiếp XuânĐào Mai khoe sắc đón chào XuânHân hoan Hoa nở Hoa mừng TếtHý hửng Hoa cười Hoa chúc XuânHoa Bướm tung tăng mê hưởng TếtBướm Hoa nhảy nhót mải chơi XuânBên nhau Hoa Bướm cùng vui TếtVạn Vật hà hê thưởng thức Xuân!!Camthành Jan 15th, 2026,Tha Nhân3/. GIÁ VẪN TREOTrong cuộc chuyển vần cố bám theoCho dù chữ nghĩa rẻ hơn bèoThơ Đường chị Mỵ ra tay kéoLục Bát Tha Nhân chống cột neoPhong Lãng bây giờ lên tiếng réoTầm Dương ngày trước chẳng kỳ kèoTan hàng chiến hữu chia trăm nẻoDân chủ Nhân quyền giá vẫn treo…ThaNhân họaCamthành Dec 17th, 2025 (8 vận đồng âm)
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 244VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI4/. LỤC BÁT NHỚ EMEm xinh như đóa Hồng xinhLàn môi hấp dẫn nụ tình mời traoThu ba dìu dịu ngọt ngàoTóc mây chảy xuống tuôn trào đam mêVai thon phủ mái tóc thềNhìn em hồn đã ngô nghê quên đờiÔi thôi tôi đã yêu rồiVà tôi không thể quên đôi môi nàngCàng nhìn lại thấy càng yêuYêu môi yêu mắt tuyệt chiêu nụ cườiNụ cười đổi cả thiên thời Nụ cười nửa miệng khiến người lao dao!!...Nụ cười xinh trí dạt dàoNụ cười hàm tiếu ngọt ngào tình thươngNụ cười lưu luyến vấn vươngDứt đi không được vướng vào gai chôngCám ơn em một đóa hồngNhìn hoa chợt thấy trong lòng trổ hoaĐóa hoa em tặng hôm quaHôm nay nở rộ tình ta đậm đàTặng em anh có món quàMối tình đầm ấm chan hòa yêu thươngYêu em anh mãi vấn vương,Thương thương nhớ nhớ trên đường xông pha.
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 245VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIXông pha xa quá nhớ nhà,Nhớ nhà thì ít thật là nhớ em!!Nhớ em nhớ quá phát thèmHôn Em đắm đuối anh ghiền hôn emMôi em anh cắn ngọt mềmNuốt niềm hạnh phúc cho thêm tinh thầnLấy đà bước tới hiến thânGiữ nhà giữ nước cho dân an bình!Nhớ Em anh giữ mối tìnhLà tình yêu nước để mình yêu nhau!!ThaNhânCamthành Jan 15th, 2026
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 246VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI5/. LÀM SAO…? *Kể từ Thu ấy đã bao ngàyNỗi nhục đau thương cứ bủa vâyGãy súng nửa chừng thân chiến bạiTan hàng nửa đoạn mạng lưu đàyMộng con thôi thế thành hư ảoChí cả cũng đành hóa bọt bay!Phục quốc trở về càng viễn mộngLàm sao thực hiện giấc mơ đây!Tha NhânCamthành Apr 29, 20216/. KHI NÀO…??Khi nào vận Nước bắt đầu xoayThoát cảnh ‘’thiên đàng xã nghĩa’’ đây?Từ lúc đảng về gieo chết chócNgay khi đảng đến cấy tù đày‘’Đỉnh cao trí tuệ’’ trôn em bán‘’Thế giới đại đồng’’ miệng bác xâyCứ thế đảng ‘’mần’’ dân Việt mãiKhi nào vận Nước bắt đầu xoay??!Camthành, 2026Tha Nhân7/. GIÁNG SINH NGUYỆN CẦU!Giáng Sinh Ơn Phước tới muôn nhàThoát ách cộng nô, thoát ách tàTừ lúc đảng về dân khổ ảiNgay khi có bác nước can quaNgôi Hai ban phép trừ gian quỉThiên Chúa thi ân khử ác maCon Việt nguyện lòng nay sám hốiCầu xin Chúa Cả giải oan, tha!!Tha Nhân Camthành Dec 22, 2025
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 247VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI8/. BÍNH NGỌ ĐỀ THƠ *Xuân này Bính Ngọ tám lăm trònNăm tuổi lướt qua ắt sẽ cònBằng hữu cho rằng ta cũng trẻCháu con thường nói Ông đang thon!Thuở xưa đụng…trận hăng leo núiHiện tại ngắm… hoa ngại vượt nonĐược sống tới giờ nhờ phước báoTưởng rằng dở ẹc hóa ra ngon!?ThaNhânCamthành Jan 12nd, 20269/. ĐỢI (Nhất thanh khoán thủ, bát vận đồng âm, 4 đối)ĐỢI kẻ tri âm rõ ý taĐỢI người tri kỷ hiểu tình ta!ĐỢI nay mòn mỏi mà chưa nháĐỢI đã chán chê vẫn chửa raĐỢI mãi đồng tâm sao vậy hả?ĐỢI hoài chiến hữu cũng lâu ha!?ĐỢI thêm ít nữa chắc tròn mả!ĐỢI nữa tri âm sẽ khóc ta!!?...ThaNhân (bát vận đồng âm)Camthành Dec 21st, 2025 at 4:45 pm10/. TIẾNG SÉT…!?Duyên lành ta có dịp nhìn emÁnh mắt hớp hồn mơ suốt đêmNét mặt trái soan luôn hiện diệnDáng hình thanh tú dính đeo thêmÔi chao! Tiếng sét! Tim ngây ngấtKhó cưỡng tình yêu lòng ấm êmĐa cảm tâm tư vương vấn mãiChỉ mong gặp lại dưới hiên thềmThaNhân vui họa
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 248VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI11/. ƯỚC VỌNG… TRƯỜNG SINHLoài người ước vọng được trường sinhMuôn vật chỉ xin sống hữu tìnhLòng bác ái cầu ơn Thánh ChúaTâm từ bi muốn tự thân mìnhChính quyền giáo dục nền Nhân bảnNhà nước dẫn đường đến Hỏa tinhKhắp chốn khuếch trương sự tiến bộMọi nơi góp sức giữ hòa bìnhTha Nhân họaCamthành Dec 25th, 202512/. TỨ TUYỆT CUỐI THUTa bỗng gặp em buổi cuối ThuGió Đông sương nặng hạt mây mùHồn như ngây ngất mừng trong dạTa thấy ấm lòng khách lãng duBên trời lặng lẽ ánh trăng soiĐêm đến Tha Nhân bóng lẻ loiMấy độ đò xưa giờ vắng kháchBao lần bến cũ lệ thầm rơiSao cứ hỏi hoài tình vấn vươngMột mai duyên thắm ta chung đườngNếu mà lỗi hẹn không cùng lốiGiọt nắng bên thềm dấu tiếc thươngTôi viết câu thơ gửi đến tôiLời thơ họa rõ nét tim côiThoảng hương buồn bủa vây sương lạnhGió tiễn nghẹn ngào lệ tiễn tôi
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 249VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIChẳng biết bao giờ gặp lại nhauTóc xưa nay cũng đã thay màuQuay về tìm lại làn hương cũGửi gió trao buồn mộng vỡ sâuThaNhân bài họaCamthành Jan 12nd, 202613/. ĐẦU NĂM KHAI BÚT (Tung hoành Trục khoán)''Năm châu bốn biển chân thành nguyệnMười phương tám hướng rỡ ràng vui''Năm nào Tết đến cũng không vuiChâu báu giành nhau đem giấu lùiBốn loại chúng sinh chưa thoát khổBiển đâu thủy tộc đạt hên xuiChân tình đối xử gây nồng ấmThành thật giao hòa tạo dịu bùiNguyện khắp thế gian thôi chém giếtMười phương tám hướng rỡ ràng vui!ThaNhân họa y đề Đầu Năm Khai Bút của Kim PhúCamthành Jan 1st, 202614/. CHẲNG ĐÀNH LÒNGThơ đúng là nàng tôi đắm sayThì ra cảm hứng khó mà thayNhìn mây thấy gió bèn chường mặtNgắm nắng xem mưa lại vẫy tayNhớ Nước lầm than sầu lệ đổThương dân cơ cực tủi hồn layMột thời chiến đấu dâng tâm huyếtChẳng lẽ đành lòng kết quả này!!??ThaNhân vui họa
TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 250VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI15/. CON ĐƯỜNG ‘’ĐỊNH HƯỚNG!…’’Cả đời bánh vẽ vẫn còn tinLại khoái cho rằng nhất xứ mình!!‘’Hạnh Phúc’’ Bác ban cả nước tính‘’Ấm no’’ Đảng hứa toàn dân nhìnCông An ‘’bạn tốt’’ chỉ ‘’ca’’ vịnhCán bộ ‘’thanh liêm’’ chuyên ''hát'' tìnhBánh vẽ ăn hoài được mắt ‘’thính’’Để nhìn ‘’định hướng’’ mãi vô hình!!…ThaNhân góp họaCamthành Jan 10th, 2026