FLIP TAM CA NGUYET SAN KY I-2026

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 151VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITrong ngày hội chợ tại Expo Osaka-Kansai năm 2025, hãng Kawasaki Heavy Industries trưng bày ngựa Corleo như một mô hình mẫu (Concept), chưa được sản xuất đại trà, chỉ như một viễn kiến để con người có thể thấy được thú cỡi ngựa robot với một cảm giác như cỡi ngựa thật.Ngựa Corleo là một con ngựa tương lai, dài 1.7 m, cao 1.6 m, con người có thể cỡi lên lưng, đi và chạy bằng 4 chân như ngựa thật. Nó có trí thông minh nhân

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 152VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠItạo để giữ thăng bằng, đi chậm rãi bình thường hay sải bước nhanh trên những địa hình khó khăn như đồi núi, thung lũng, hoặc bất cứ nơi đâu.Corleo chạy bằng nhiên liệu Hydrogen sạch, chứa trong bình, gắn phía sau. Động cơ 150cc tạo ra điện, truyền đến 4 chân độc lập với nhau và 4 móng chân bằng nhựa chống trơn trợt (Slip-resistant Traction), có gắn thêm hệ thống nhún (Shock Absorb) tạo cảm giác êm ái như ngồi xe hơi. Nhờ những cảm biến (Sensors) tinh vi, Corleo có thể đi lại trên sườn dốc, đường sỏi đá, hay cánh đồng cỏ mượt mà xanh tươi, nó giúp cho người cỡi hưởng cái thú cỡi ngựa như thật, nhưng an toàn hơn.Người cỡi sẽ không có chân đạp gas hay chân thắng như xe hơi vì Corleo có thể cảm nhận được sức nặng người cỡi để tự điều chỉnh thăng bằng. Thay vì tay lái, sẽ là một tay cầm có màn hình hiển thị lên mức nhiên liệu, GPS, trọng lực nằm ở đâu, và tất cả thông số cần thiết về tình trạng Corleo như trên xe hơi. Đặc biệt về đêm, nó có thể chiếu ra một tia sáng đủ để soi đường cho kỵ mã. Chỉ có điều hãng Kawasaki chưa tiết lộ trọng lượng, tốc độ và thời gian Corleo chạy được bao lâu. Hy vọng trong tương lai, con ngựa AI sẽ đem lại thêm nhiều sáng tạo giúp ích cho con người.Nhìn lại năm qua, chiến tranh, loạn lạc, những cuộc nổi dậy chống độc tài vẫn còn đè nặng lên nhân loại gây ra quá nhiều lầm than; hy vọng năm Bính Ngọ sẽ là năm vừa hên lại vừa mệt — ai cầm cương giỏi thì thắng lớn, ai buông tay thì … ngựa đi đằng ngựa, người đi đằng người. Mong rằng nhân loại cũng sẽmạnh mẽ và bền bỉ như ngựa, đi qua trong chiến tranh và dừng lại trong hòa bình.Riêng người dân Việt, xin chúc năm Bính Ngọ, vó ngựa hanh thông, tâm vững như cương, trí sáng như lửa, người Việt an lành, nước Việt bền mạnh, nhà nhà đủ đầy, lòng lòng vững tin.Tết năm Bính Ngọ. 2026NGUYỄN VĂN TỚI.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 153VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠILỜI NGUYỀN TRÊN MỘT VÌ SAOBuổi chiều tháng mười xuống thật nhanh vội vã như sợ cơn gió bấc xoay chiều đang tung tải đuổi theo vạt lá phong như đàn bướm vàng hối hả chạy xuôi về phía cuối phố. Giá mà có một trận mưa thì chúng đã dán chặt xuống mặt đường và trên những vỉa hè ướt nhẫy. Con đường Pacific Ave. xe cộ vẫn nối đuôi vì đang là giờ tan sở, ngã tư khách bộ hành gói gọn trong những chiếc áo lạnh đủ mầu sắc chờ qua đường. Quán café đèn đuốc sáng trưng vẫn đầy khách mùi café và bánh nướng bay ra ngoài làm cồn cào những ngăn bụng đang đòi happy hours. Trên cao, bầu trời nhăn nhó thật khó thương, xám ngoét lúc nào cũng dọa nạt ập xuống những cơn mưa như giận dữ với ai đó, không biết. Dẫy đèn đường âm thầm cúi đầu đợi cái giờ khắc sẽ đến khi bóng đêm như tên xâm lược tràn vào là mau mắn sáng lên. Từng đoàn xe đi làm về cũng hối hả để lại những dòng khói mệt lả sau lưng, trên mui không kịp chuyên chở những ánh ngày còn vương vãi về làm ấm lại một đêm dài không muốn thấy bình minh.Lúc xuống khỏi xe chia tay với chàng, nàng vẫn cầm trong tay một cánh lá vô tình rụng xuống vai áo. Nàng không nỡ buông nó đi vì trong tim nàng cũng đang mang nặng một mầu sắc ưu phiền tựa như chiếc lá phong. Nó chưa thực sự đổ vàng, hơn một nửa vẫn còn xanh, còn mang trong lòng dấu ấn của sự sống chờ tới khi toàn thân đã nhuộm đều môt mầu đỏ ối trước khi nói lời tạ từ để kết liễu một mùa thu.Những trận mưa phũ phàng cùng với những buổi chiêu dầy đặc sương mù che kín tâm tư của nàng không phải chiều nay mà là mùa đông đã đến với nàng từ lâu. Nàng từng nghe ai nói trái tim người đàn bà có những ngăn không ai hiểu nổi, nó như cánh rừng chưa có ai khai phá vứa bí mật vừa u minh vầ họ cố thủ trong cái pháo đài đó. Không rõ nàng có thuộc về loại giống cái này hay không, quyết đoán một mình và luôn bảo vệ nó như sợ có ai bắt cóc nó đi theo họ. Người đàn ông đang yêu nàng hôm nay thề sống, thề chết với nàng, lòng dạ thơ ngây như muôn vàn đàn ông khác trên tinh cầu này ( nàng bảo đó là nhìn theo lăng kính đàn bà của nàng ) không hề lưu tâm đến một sinh vật rất xinh đẹp kề bên nhưng cũng dễ mang đến bão tố có thể bẻ gẫy cột buồm, xé toạc bánh lái,làm lạc hướng đời không tìm ra bến đỗ. Kể từ ngày biết nàng, chàng vẫn là con ngựa đang chạy đua hy vọng có một ngày hớn hở sẽ được cầm tay nàng bước lên đài

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 154VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIvinh quang. Chàng bị ánh đèn sân khấu làm quáng lòe, không hề quan tâm gì đến cánh rừng bên cạnh ngày đêm cứ rối tung cả lên. *Trong góc kín một tiểu bang đã nhỏ lại nghèo nàn. không mấy ai nhắc nhở đến nó, một xa lộ chạy suốt từ bắc xuống nam đi qua nhưng chẳng ai buồn ghé lại, họa chăng người ta dừng để đổ xăng cho người, cho xe rồi lai hối hả lên đường cho kịp giờ. Nơi đây đêm đêm không có những ánh đèn mầu, và nhạc tình thu hút những loài thiêu thân ăn vận thiếu vải có khả năng làm cạn túi những ánh mắt dung tục trong cái thiên đàng mang trong lòng nó nhịp sống vội vã bon chen, Những buổi chiều về êm đềm đến lạ, cũng không có tiếng sóng của biển khơi va vào ghềnh đá để nhắc nhở với ký ức một thời quá khứ hay tiếng huýt còi của những con tầu lúc vào ga để gợi lại hình ảnh những nụ hôn vội vã, những cái bắt tay thay cho lời ly biệt. Nơi đây, trong cái nôi thôn quê hẻo lánh ấy một cậu bé đã buông tiếng khóc chào đời nơi một thị trấn nhỏ bên đường, không có tiếng chuông ngay cả một khúc nhạc đời đánh dấu ngày sinh nhật của cậu, chỉ có tiếng gà gáy lúc tinh sương, tiếng chim non kêu líp chip và tiếng đập cánh vù vù của bầy ong mật vì đang là mùa xuân trong lòng một nông trại. Cậu bé chưa biết đếm những quyển lịch hay lắng nghe tiếng gõ của thời gian lên phiến đời mộc mạc cho đến khi cậu hiểu được chúng thì hình ảnh những cuốn lịch ấy nếu còn cũng đã xanh màu rêu quá khứ. Cậu bé cũng ngu ngơ như những đứa bé khác cùng tuổi trong con phố nghèo những ngày đầu tiên mẹ dắt tới trường, đánh dấu một kiếp người nhọc mệt lao đao. Người ta bảo nó sinh ra trong năm con trâu mà hễ ai sinh nhằm năm con này thì không tránh được vất vả lận đận. Không biết ngôi sao của nó nằm ở đâu trong dòng Ngân hà có lung linh sáng chói không và dòng sông này có đổ mọi ánh sao ra biển như các dòng sông khác ở miền đất này ngày đêm hì hục vận chuyển phù sa và rác rưởi đem đổ vào lòng biển khơi không. Điều này hên hay xui, cậu bé không có quyền chọn lưa.Nhưng ngưới mẹ của cậu thì đếm từng ngày không quên để dành tiền cho cậu một đôi giầy mới, bộ quần áo với kích thước lớn hơn và thắp thêm một cây nến trên ổ bánh sinh nhật. Tội nghiệp, cậu chẳng hiểu sinh nhật nghĩa là gì nhưng luôn ước ao ngày ấy đến sớm để được ăn miếng bánh heavenly chocolate trát đầy cream.Hàng bạch dương xanh mướt mái đầu trong nông trại lớn đua với cậu, tuổi xanh và vô tư như lá. Mỗi sáng cậu đều chào hàng bạch dương mà lá còn ủ kín sương đêm trước khi đến trường, nhưng dầu vậy hàng cây chỉ vui đùa cùng gió sớm mà

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 155VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIkhông biết cách nào giúp cho cậu học giỏi hơn. Người cha nhìn cậu và tự an ủi mình biết dâu khi khôn lớn sự thông minh cũng lớn khôn theo, có chim trời nào mà không biết bay. Mùa trăng nào mà không có ngày rằm. Mẹ cậu nghĩ khác, bà có triết lý riêng con diều nào khi gặp gió cũng sẽ có cơ hội được rước lên trời.Mùa hạ năm đó, có cơn gió mùa rất ấm ghé thăm đã thổi ngang qua lớp mười, Jefferson High, nó chẳng giúp được gi cho cậu để tìm ra đáp sồ cho môn toán và môn Vật lý trong mùa thi cuối năm. Những chiếc lá bàng xanh mướt trong sân trường vỗ tay mỗi khi một học sinh khác đi qua, nhưng không vỗ tay mừng cậu, không rõ vì không đủ gió hay là điềm báo trước sẽ không đủ điểm lên lớp. Ý nghĩ này làm cậu chùng chân muốn bỏ học quách đi vì mọi đứa đều sẽ lên lớp bỏ cậu lại phía sau. Tiếng ve sầu kêu ran thay cho tiếng khóc ràn rụa trong lòng và rồi chúng bỗng im bặt đi. Không gian trở nên im lặng đến khác thường, cậu bé vừa nhân ra đó không phải là tiếng khóc mà là khúc nhạc du dương Thượng đế mang đến để giúp cho mùa hè thêm vui tươi bên cạnh mầu đỏ thắm của hàng cây phương không thể thiếu thốn trong mùa hạ. Một ngọn đèn vừa bật lên trong não bộ của cậu bé sáng trưng nó soi rõ từng ngõ ngách trong bộ não rồi theo đường bộ của thần kinh đi khắp nơi khuấy động tâm hồn non nớt.Cậu bé vừa tìm ra một phép mầu.Cả buổi chiều hôm đó mẹ cậu không hiểu vì sao thằng con bữa nay nó hát luôn miệng và nhận ra tiếng hát của dứa con mình cao thanh và dài hơi còn hay hơn giọng hát của cả ca đoàn Thiên thần. Ngoài trời, chim đã thôi không còn ríu rít gọi nhau, gió đã ngưng thổi, ong mật đã quên tung cánh, suối nước cũng thôi róc rách. Thời gian như ngừng trôi làm như thiên nhiên đều biết ý, giữ im lặng để lắng nghe, nhường chỗ cho giọng hát có một không hai trên cõi trần.Ngày hôm sau là môn thi cuối cùng. Môn âm nhạc . Bầy trẻ cùng lớp sáng nay ăn vận chải chuốt diêm dúa như các ca sĩ sẵn sàng trổ tài trên sân khấu. Chúng nhìn cậu bé đến trường thi diện nguyên bộ đồ uniform với ánh mắt khinh miệt, chúng liếc nhau, bịt miệng cười vì chúng đều biết trình độ yếu kếm “ đội sổ “của cậu. Chúng nôn nóng chờ đợi tới phiên của cậu lên hát, để được một trận cười thỏa thích.Bầu khí sáng nay thay đổi hoàn toàn, phòng thi là hội trường với sân khấu và đèn mầu trang điểm lá hoa và dàn nhạc với ban giám khảo được tuyển lựa trong số các thầy cô dạy môn này. Gây cho thí sinh sự hào hứng nhưng cũng không thiếu những thử thách đang chờ đợi, lấp ló sau những cánh gà. Nếu những môn thi trong ngày hôm trước có khó nuốt vì vị đắng của nó cũng sẽ trôi đi chỉ cần

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 156VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIthuộc bài là xong. Âm thanh thuộc về một thế giới khác thế giới của nghệ thuật, chỉ cần một sai một nốt nhạc là hỏng cả một công trình dù cho tiếng đàn tiếng trống cũng không khỏa lấp được.Những tiếng cười mỉa mai đã im bặt nhường chỗ cho những nét lo âu hiện rõ trên khuôn mặt từng người. Bầu khí sôi nổi ban đầu đã không còn. Không mấy ai còn nhớ tới Louis, cậu bé chọn ghế cuối cùng, ngồi riêng một chỗ. Nếu có ai chịu khó quan sát sẽ đọc được trong ánh mắt kia một thái độ nhịn nhục không vương vấn hận thù, cậu không khóc.Trái lại,đây là cơ hội duy nhất quý bắu nhất để thi thố tài năng, gột rửa những tiếng cười ngạo mạn cho trôi đi theo nhũng dòng nhạc chiều nay. Cậu đã quan sát những kẻ xung phong lên trước cậu, chúng chọn những nhạc phẩm thuộc loại ai cũng có thể hát được như Bolero, Balad hoặc Slow Rock mục đích thương hại được giám khảo thí cho điểm trên trung bình, dầu vậy cũng không phải dễ. Cậu lưu ý, đã có vài khuôn mặt đưa đám bước xuống khỏi khán đài, sau khi đã nếm thử gừng cay, muối mặn… Đã gần tới phiên, ban giám khảo gọi tên cậu, Louis Martin bình tĩnh tiến lên sân khấu với nét mặt tươi vui.Tuy xuất xứ là con nhà nghèo, nhưng ngoại hình lại cao ráo, bảnh trai với mớ tóc quăn trên trán. Trước mặt khán giả cậu bé tay cầm micro phone rất điệu, cúi đầu chào khái thính giả như một nghệ sĩ thứ thiệt và tuyên bố với một giọng êm ngọt và sành sỏi như đã từng được tôi luyện đâu đó sẽ trình bày bài ca với tựa đề: Staiway to Heaven. Mọi người có mặt sáng hôm đó đều sửng sốt từ khán giả, giám khảo lẫn nhạc công. Bản nhạc viết dưới điệu FolkRock hợp thời trang, A masterfully produced piece of soul. Điệu nhạc ăn khách nhất thời mà chỉ dành cho những ca si danh tiếng giọng nữ như Dolly Parton ( A powerful female- empowerment ) hoặc giọng nam John Denver mà thôi. Nỗi hồ nghi bao trùm lấy thính trườg, khán thính giả vỗ tay cách rời rạc, cho có lệ. Nhiều người lắc đầu vì họ tin rằng thằng nhóc con này coi trời bằng vung chỉ lên khoe mẽ nét baux trai chứ làm nên vương tướng gì. Nhưng, thay vì la ó như một số người mong đợi thì hội trường lại trở nên im bặt, ngưới ta có thể nghe được cả tiếng tim đập trong lồng ngực. Không một tiếng động vì sự ngạc nhiên đã khiến cho mọi người rơi vào cơn shock. Trong khi Louis đi đi lại lại trên sân khấu chờ ban nhạc khởi động. Cậu bé bắt ngay phút giây introduction vừa lắng xuống cất cao lời hát đầu tiên giọng nam, như đã được gọt dũa từ bậc thầy, đã làm khán thính giả một phen sửng sốt:“There’s a lady who’s sure all that glitters is gold

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 157VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIAnd she’s buying a stairway to Heaven…”.Tiếng vỗ tay bỗng nổi vang lên cùng một loạt như điên cuồng át đi tiếng trống lẫn tiếng đàn trên sân khấu. Khán giả đồng loạt bỏ ghế đứng lên, người ta đua nhau ném những bó hoa tràn ngập sân khấu như một trận mưa hoa chưa từng có. Đợi cho cơn sóng thần tạm thời êm xuống. Ban tổ chức kêu gọi khán thính giả an tọa để cậu bé Louis tiếp tục trình bày lại từ đầu. Thính giả đồng thanh yêu cầu cậu bé hát lại lần thứ hai để họ có thời giờ vượt ra khỏi cơn mê.Sự thành công đến choáng ngợp tâm hồn cậu. Một phép mầu hay là bấm sinh. Không trả lời được. Người được ban giám khảo phỏng vấn là cha mẹ cậu cũng không có câu trả lời. Chúng bạn cùng lớp và mọi người đã đổi mới cái nhìn. Một thần đồng về âm nhạc. Chính cậu bé cũng không biết rõ con người thật và tài năng thiên bẩm của chính mình. Chất liệu nào trong thiên nhiên đã len lén và nhen nhúm lên men trong cái ống thanh quản nhỏ xíu kia để tạo nên cái âm giai kỳ diệu dù chưa bao giờ qua một lớp học nào, rồi nó phát nổ như một trái bom vào đúng thời điểm cần thiết nhất cho đời. Buổi thi âm nhạc được kết thúc với hai nhóm khán thính giả chống đối lẫn nhau kịch liệt vì ban giám khảo đã xếp Louis vào dạng có biệt tài trên sân khấu tương lai. Sự thật ở đời chẳng ai ngờ chính dư luận sôi nổi trong trường Jefferson High không mấy thuận lợi này tưởng rằng chỉ như cơn mưa rào, khi nắng lên hơi nước bốc đi, đâu lại vô đó. Sự thật không phải vậy, báo chí dịa phương lợi dụng cơ hội hiếm có này bèn chạy tít lớn trên trang nhất và cả đài phát thanh truyền hình cùng lúc cũng thổi phồng lên và kết quả là cái ngoại hình bắt mắt của Louis Martin đã được các tay thợ săn ảnh chiếu cố đến và ông thầy, giáo sư âm nhạc của trường là Richard Kennedy nhận bảo trợ vi đã nhìn thấy vương miện dành cho cậu bé nhà quê này không còn xa. Một công ty đĩa nhựa cũng không bỏ lỡ cơ hội. Họ hy vọng vào sự hiểu biết non nớt của cậu bé mười bẩy tuổi để thu âm và độc quyền bán ra thị trường nhưng vỏ quýt dày đã gặp phải móng tay nhọn là giáo sư Kennedy dành toàn quyền sản xuất và phân phối cho các nhà buôn. Đĩa nhựa đầu tiên mang tên Stairway to Heaven với giọng ca mới của Louis Martin điêu luyện ấm áp chưa từng thấy từ trước đến nay đã làm điên đầu những giọng ca vua chúa độc quyền làm mưa làm gió trên sân khấu trong hơn một thập kỷ. Thoạt đầu ông thầy chỉ muốn cho ra đời một số đĩa nhựa đơn và mướn một tay studio loại nghiệp dư để dò dư luận mà thôi. Nhưng một cánh gió mầu nhiệm nào đó đã rước cậu lên mây đúng như lời mẹ cậu dự đoán.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 158VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINửa triệu dĩa đã được giới hâm mộ âm nhạc tiêu thụ trong bốn tuần lễ đầu. Một con số vượt chỉ tiêu toàn quốc. Bán nguyệt san USA Stars chuyên viết về các ngôi sao điện ảnh và các ông hoàng nhạc Rock, Bibop và Pop và cả những chuyện tình yêu bốc lửa của hai loại vua này cũng không ngần ngại đưa ánh sao trẻ trung Louis Martin lên ngôi không hề đắn đo.Lời dự đoán của ông thầy Richard cũng đoán là ngọn gió nam rước con diều lên mây. Nhận thấy Louis có biệt tài về nhiều loại nhạc và sáng kiến trình diễn trên sân khấu thật mới lạ phá tan mọi hàng rào cản lối cổ điển khiến bọn trẻ phát điên cuồng. Giáo sư Kennedy lần lượt cho ra lò các thể loại nhạc Rock loại rừng rú pha trộn với nhạc da mầu. Ở tuổi hai mươi, Louis đã trở nên thần tượng của đám choai choai, Chàng đã thổi làn gió mới vào nền âm nhạc bằng phương án pha trộn nhiều điệu nhạc thuần chủng với điệu nhạc sống động của Latin America để tạo nên những đứa con hai dòng máu và khai sáng phong trào tuyển lựa ca sĩ trên Tv. Giới trẻ như trút hết tài năng vào bộ môn này. Nhiều ngôi sao mới hàng năm luân phiên xuất hiện sáng chói trên bầu trời âm nhạc America, lây lan và vượt biên ra toàn thế giớ như một loài dịch hạch. Một hiện tượng toàn cầu hóa thay cho những ngôi sao cổ điển đã về già đang lui vào bóng tối.Ngày Louis cắt chiếc bánh sinh nhật thứ hai mươi lăm, đánh dấu một ngày dài nhất, ngày mà hoa trong vườn không chịu tàn. Lá trên cành không chịu rơi và mặt trời không chịu lặn. Trong số quan khách được mời có một bông hồng không ai biết tên vì nàng không mấy khi xuất hiện trước đám đông. Nghe đâu cha mẹ nàng di dân qua đây chưa lâu lắm từ UK. Nàng như một bông hoa thầm kín lớn lên trong một nền văn minh cổ điển chính trong cái khuôn đúc nàng thành một cô gái rất kín đáo cũng rất lập dị và khó hiểu.Cô sinh viên năm thứ ba trường luật đã lọt vào ánh mắt của Louis. Chàng đã rót rượu mời nàng nhưng nàng đã khéo từ chối. Bù lại, nàng nhận lời khiêu vũ với chàng và ban cho chàng một nụ cười với đôi mắt xanh mầu đại dương. Ánh mắt ấy có sức lật đổ một ngai vàng, và rồi cả cô lẫn cậu lỡ rượt chân ngã nhào vào nhau đau điếng để làm nên một cuộc tình trên cột mốc đời số hai mươi lăm. Người đẹp không tên tuổi năm nào bỗng một chiều cả hai xuất hiện trên trang bìa USA Today và giới thượng lưu gọi tên nàng là Lora Smith. Dư luận thì rất nhiều nhất là cho những kẻ ăn không ngồi rồi trong những quán café cho qua một buổi chiều trên hè phố oi nồng. Khi đã có chút danh vọng, người ta thêu dệt bằng những sợi chỉ mầu hồng do những mệnh phụ phu nhân

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 159VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠInhàn rỗi. Nào là nàng sẽ đổi tên là Martin, đám cưới sẽ tổ chức tưng bừng trên kinh thành Luân Đôn, nào là nhà trai sẽ đón dâu bằng cỗ xe ngựa với bốn con tuấn mã, vân vân và vân vân…Thời gian vẫn là dòng sông nước chẩy một chiều qua những ghềnh thác của tháng năm.Thu vẫn sang, lá vẫn rơi, đông về tuyết vẫn trắng mọi nẻo đường, xuân qua chim vẫn hót, ngôi sao của chàng vẫn sáng chói trên mọi sân khấu về đêm, ánh đèn mầu cứ tiếp tục tô điểm cho cuộc sống của chàng thêm sung túc. Louis vẫn kiên nhẫn chờ nàng cho xong cái master và sung bái tình yêu nồng nàn hơn một tín đồ. Nhưng con đường yêu đương dẫn đến chuyện kết hôn của cô cậu hình như chỉ ảnh ảo trong gương.Nó sáng lấp lánh như kim cương, nhưng không có thật. Từ ngày yêu chàng, Lora luôn bận rộn theo sát bên người yêu trên mọi nẻo đường. Nàng chính là cỗ máy mà Louis cần đến để đảy chàng đủ sức leo lên bậc thang danh vọng. Nó đẹp và thơ mộng như một vầng trăng .Nhưng nàng cũng chính là vầng trăng chứa bên trong một khu rừng nhiệt đới rậm rạp và chằng chịt với những dây leo. Đường lối của nàng sẽ rất chin chắn, không một ai biết trước, nó công kênh chàng lên với tới vinh quang, choáng ngợp bằng bàn tay khéo léo, nhưng chính nó quay lưng lại với mọi logic, nó bén như dao, nó hiện thân như một định mệnh.Nửa vầng trăng kia là thế giới riêng, chàng đã quên bẵng cái thời dĩ vãng, nơi đó còn sót lại cái nôi cũ ngày xưa, chạy theo cái ngai vàng một ngày không còn xa bên cạnh người đàn bà mang nét đẹp cổ điển không thích đòi hỏi se sua. Nàng cẩn thận sắp xếp lịch trình cho chàng một cách thật kinh điển ưu tiên cho những sân khấu danh tiếng với số khán giả phần đông là giới thượng lưu hào phóng không ngại trả giá cao để chiếm những hàng ghế danh dự hòng o bế trái tim của người đẹp lúc nào cũng như cái rờ mooc eo xèo, nhõng nhẽo. Sáng nay một buổi sáng đầu thu có nắng vàng và những làn mây trắng lang thang và có nàng bên cạnh tiễn chân trong chuyến đi trình diễn tại một thành phố thuộc miền nam, nơi khán thính giả hâm mộ sẽ đón tiếp chàng như vị hoàng tử nhạc Rock. Chàng thật xứng đáng để tự viết cho đời mình một chuyện thần thoại như giấc mơ ngày còn bé. Giấc mơ đã biến thành sự thật, nó ru chàng vào giấc ngủ ngày hôm sau trên đường về. Chàng mơ thấy nàng hiện ra nơi welcome hall như một nụ hoa xuân chưa nở hết để nghe chàng âu yếm kể về những vinh quang mà quan khách đã không hà tiện dành cho một thiên tài như chàng mà dư âm sẽ còn lưu luyến mãi trong lòng mọi người dài lâu hơn cả một mùa thu.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 160VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINhưng vườn xuân trong lòng chàng không tươi thắm được lâu vi bóng nàng không xuất hiện. Đầu dây bên kia không có ai trả lời, chiếc taxi bị kẹt cứng trên đường không nhúc nhích. Chàng thấy ngôi sao của chàng không còn lấp lánh mà giống như con chuột đang bị nhốt trong lồng, cơ thể chàng mỏi mệt vì tiêng động cơ và khói xe đặc quánh vây bủa xung quanh. Chàng muốn có một đôi cánh đáp ngay xuống sân nhà. Trời đã về chiều trong nhà không có ánh đèn. Cửa không khóa, sự kiện này chưa từng xây trong ngôi biệt thự này cho chàng hiểu có chuyện bất thường đang chờ đợi khám phá. Cây trong vườn vẫn còn xanh, ve sầu vẫn còn văng vẳng những lời tình ca, nhưng trong lòng nàng lá đã thay mầu. *Chàng không thể hiểu nổi, tại sao nàng bỏ đi giữa lúc tình yêu còn rất trẻ. Làm sao đi tìm kiếm giữa giao động và rét mướt ngoài kia một bước chân quen của ai đó trở về ? Giống như tình yêu của ai đó dành cho chàng âm thầm nhưng đớn đau, bầm dập, những vết răng từng nghiền nát thanh xuân trong khi trái tim người đàn bà khép lại với chàng nhưng lại mở về một hướng khác, rất vui và lộng lẫy mầu đời. Sau những giờ khắc mải mê với công việc, chiếc xe lầm lũi đưa chàng về nhà giữa tiếng mưa thu lạnh câm bầu bạn cùng tiếng lửa lách tách mà tro than vẫn âm ỉ một tình yêu chỉ biết đam mê mà không nghĩ dến lỡ làng. Điếu thuốc băn khoăn trong kẽ tay, chàng tự nhủ hãy cứ vui, đừng vội già mua. Nhưng sao vẫn nghe buồn khi cơn mưa chạy dài qua phố và dấu chân vẫn cứ vấp vào dấu hỏi không có câu trả lời.Thời gian trôi theo những nhịp sóng xô bờ rồi lại vuột ra xa, dù bạn có là một tay thuyền trưởng lành nghề, nhưng có ai biết được bất trắc ẩn dấu trong lòng đại dương. Dù ngôi sao hôm qua, hôm nay và ngày mai vẫn lấp lánh trên bầu trời âm nhạc nhưng trái tim của chàng đã vĩnh viễn khép lại, dựng lên bảng cấm: Đường Một Chiều để không cho một ánh mắt nào đi lạc vào chờ đợi cánh chim xưa quay vê.Dưới cánh tay dìu dắt của Kennedy, chàng tiếp tục cho ra đời những đứa con mang nhịp phách hoang dã hợp với thời trang của giới trẻ. Tin đồn thời gian trở lại đây chàng bắt đầu nghiện ngập dùng thuốc kích thích quá liều. Chàng vừa chi ra một ngân sách rất lớn cho đại nhạc hội do chàng tổ chức ngay tại thành phố nhà với sự cộng tác của những ban nhạc trẻ được ưa chuộng để cám ơn mảnh đất nghèo đã cưu mang chàng và cám ơn sự hưởng ứng nồng nhiệt của khán thính

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 161VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIgiả trong và ngoài nước trong thòi gian qua và để ra mắt album mới với tựa đề: Adieu Adieu Lora ( Biệt ly Biệt ly Lora Em ơi ) .Giữa lúc dàn nhạc đang sôi nổi, giọng ca của chàng như dao đang cứa vào buồng tim của những khán thính giả nhạy cảm, thình lình trên sân khấu xuất hiện một vũ nữ vô danh kiều diễm y phục dạ hội toàn mầu đen chiêc váy rộng và dài tóc cột khăn voan đen chùng tới lưng trang điểm lộng lẫy hòng che mắt khán thính giả. Điệu vũ uốn lượn theo điệu vũ Tây Ban Nha, chiếc váy rộng nở hoa theo mỗi nhịp chân của nàng. Ban tổ chức lập tức lên mời nàng xuống khỏi khán đài, nhưng chàng ra dấu cho phép vũ công ở lại vì Louis qua lớp phấn son đã nhận ra nàng. Nhịp trống mỗi lúc thêm dồn dập, đám trẻ hâm mộ điên cuồng như lên kinh phong. màn trình diễn đến hồi gay cấn, xôi động, tay ôm guitar vừa hát vừa biểu diễn bằng những bước nhẩy lùi rất ngoạn mục. Nhưng không ai ngờ rằng đây là màn trình diễn đẹp nhất trong đời chàng và cũng là giây phút sau cùng của một thiên tài âm nhạc, chàng đã dùng hết tài năng của một ngòi bút chói sáng trong lòng hàng triệu người khắp thế giới sùng bái như thần tượng, đã ra đi thình lình chưa kịp nhìn thấy hào quang giữa lúc màn trình diễn còn dang dở, để lại nỗi bàng hoàng cho đám đông hâm mộ chàng đêm nay. Một ánh sao vĩnh viễn vụt tắt trên nền trời âm nhạc America! Ngọn gió xưa đã nâng chàng lên bậc thiên tài. Và hôm nay, cũng chính làn gió ấy rước bổng chàng lên mây để chạm tay vào cõi Vĩnh Hằng. Hàng ngàn khán thính giá sửng sốt. Giây phút sôi động mới đây nhường chỗ cho giây phút mặc niệm…Phút chốc từ trong cơn đau đớn của bao trái tim mọc ra những giáo gươm tua tua tủa chĩa thẳng về phía người đàn bà mà lúc này đã trở nên mụ phù thủy trước ánh mắt của đám đông. Ngay lập tức nàng bị arrested và bị dẫn độ để tránh cơn bạo loạn và bị hành hung.Sau đó, báo chí loan tin nàng được tại ngoại vì chưa đủ chứng cớ để buộc tội. Có người tin rằng chàng tiêu hao hết mọi sinh lực trong đêm trình diễn và qua đời đột ngột vì suy tim. Nhưng phần đông giới hâm mộ quàng lên vòng hoa tưởng niệm trên mộ chàng bằng lời tin ma mị Lưỡi dao của một lời nguyền. Ngân-Hà ( Xuân 2026 )

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 162VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI Xuân Tha Hương và MẹMỗi độ nắng xuân vềCon thường nhìn mắt mẹThấy tâm hồn quạnh quẽMang nỗi buồn xa quêMẹ vẫn hoài cố hươngThương tình làng nghĩa xómCon sông đò đưa đónKhói lam chiều vương vươngMẹ nhớ vườn ruộng nươngLúa hoa màu chanh bưởiCánh chim trời bay vộiTheo bóng hoàng hôn trôiMẹ nhớ chiếc cầu treBắt ngang qua giòng suốiNối hai làng nội ngoạiMối thâm tình khó phaiMẹ nhớ con đê dàiĐường thôn quê cỏ chỉCây đa xanh cành trĩuChe sân đình nắng mưa

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 163VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIMẹ nhớ mấy cho vừaMộ cha đầy bông trắngCấm chùm hoa mẹ khấnCầu xin người ngủ yênMẹ đếm dòng thời gianĐã bao mùa xuân đếnĐón giao thừa tha phươngKhi nào lòng mới quenNay xuân về cô đơnMẹ yêu không còn nữaMắt con mờ hơi sươngNhớ mẹ buồn mênh mangDương Việt-Chỉnh 1/1/2026

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 164VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITỰ MỪNG TAChín mươi tuổi đến tự mừng ta,Phúc lộc trời cho sống đến già.Chốn ở yên vui riêng một cảnh,Áo cơm no ấm mãn bôn ba.Gìà nua trí tuệ còn minh mẫn,Thi tứ dăm câu cũng gọi là.Vận nước phó cho trời đất chuyển,Trăm năm thân thế cũng tàn qua.Nhật Quang Phi Hồ (Jan 2026)NHỚ TẾT TACòn non tháng nữa Tết Ta về,Nhớ lại thời xưa tục xứ quê.Mồ mã tiền nhân sơn đắp lại,Cửa nhà trang điểm đẹp thêm mê.Rộn ràng phố chợ, người mua bán.Tấp nập giao thông, lữ thứ về.Mừng đón giao thừa vang pháo tết,Thi nhân khai bút thảo thơ đề.Nhật Quang Phi Hồ (Jan 2026)

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 165VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICậu Bé Cắt Cỏ(Ngọc Hạnh)Sáng nay FairFax vùng Hoa Thinh Đốn nắng vàng tươi vui rực rỡ khác với mấy hôm trước, trời âm u, không có nắng. Tuy nhiên bên ngoài rất lạnh, 34 độ F. ”Nắng mưa là việc của trời” Có thể chiều nay hoặc vài tiếng nữa, trời lại mưa và thường là những cơn mưa nhỏ, ngắn. Nhớ lại cách đây hơn 40 năm, lúc chúng mới đến định cư vùng Hoa Thinh Đốn, Hoa Kỳ vào đầu tháng 12. Thiên hạ chuẩn bị đón Giáng Sinh, khắp nơi đường phố, siếu thị, nhà riêng, phi trường… trang hoàng rực rỡ hình ảnh, đèn màu lấp lánh vui mắt. Phi trương Dulles Hoa Thinh Đốn nhộn nhịp, xe lớn bé đậu đầy ngoài bãi. Trong nhà hành khách kẻ đến người đi rộn ràng. Gia đinh chúng tôi được cô em bảo trợ, đón về nhà riêng. Trời lúc ấy rất lạnh. Ngoài bãi đâu xe mấy đống tuyết gom lại cao nghệu do tuyết rơi từ mấy hôm trước chưa tan.Em chúng tôi đến Mỹ, đinh cư vùng Hoa Thinh Đốn từ năm1975. Gia đinh em gồm 4 người con va bà Bác, thân mẫu người em rễ, khoảng 70 tuổi. Người con gái Út cô chú sinh ra ở Hoa Kỳ, được 3 tuổi. Các con cô em từ lớn tới nhỏ đều

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 166VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIlíu lo tiếng Mỹ khi đi học như lúc về nhà. Cô chú đi làm cả ngày, tối về cơm nước, tắm rửa các chau, không có thì giờ dạy cháu Viêt Ngữ nên các cháu nghe đươc nhưng nói không thạo. Bà bác biết tiếng Anh đủ mua thức ăn, vài món quà lặt vặt khi đi chợ Mỹ do các cô giáo nhà thờ tình nguyện đến nhà dạy giúp. Cụ cho tiếng ngọng nghịu khó phát âm nên sau thời gian, cụ xin nghỉ, không học nữa nhất là từ khi cháu bé Út ra đời. Cụ rất vui và cưng Út nhất nhà.Chúng tôi ở chung với gia đinh cô em một thời gian và sau đó thuê nhà cách cô chú khoảng 15, 20 phút lái xe. Năm sau chúng tôi mua được nhà cũng gần đó. Bà Bác và tôi hợp nhau nên lúc dọn ra riêng 2 Bác cháu quyến luyến lắm. Các cháu nội Cụ lúc ấy đi học bài vở nhiều nên it trò chuyện với bà trừ cháu nội 3 tuổi. Suốt ngày cháu ở nhà với bà Nội nên nói tiếng Việt giỏi như các trẻ em Viêt Nam.Sau khi chúng tôi mua nhà it lâu, em người bạn đang đinh cư Ohio đến thăm và muốn dọn về vùng Hoa Thinh Đốn để các con chú có cơ hội tiếp xúc với người Việt. Theo chú, Ohio phần lớn là người đia phương, ít người Việt và không có chợ Viêt Nam. Chú là người Bắc di cư, gồm 2 vợ chồng, 6 đưa con và bà mẹ già. Cháu bé nhất khoảng 6 tháng tuổi. Ở Viêt Nam chú có trường dạy đánh máy. Gia đinh chú không có người quen ở Mỹ nên nhà thờ Ohio bão lãnh. Chú cho biết Ohio rất lạnh, không hợp cho người Me già. Nhà chú đông người, chú có việc làm nhưng thím chỉ đi làm bán thời gian nên cần người co-sign mới thuê được nhà. Chúng tôi khi đó có việc làm ổn đinh nên sẵn sàng giúp chú, cùng ký tên để chú thuê nhà. Chỉ có thế, chú thím đóng tiền nhà đầy đủ, chẳng phiền đến chúng tôi chút nào. Tuy nhiên năm nào vào dip lễ Tết chú thím cũng biếu quà nọ kia hậu hĩ cho chúng tôi và chúng tôi cũng mua quà đáp lễ cho vui. Thật là chẳng phải họ hàng nhưng cư xử thân tinh như người trong gia đình, ấm áp như bà con…Nhà chúng tôi phía trước và sau có sân cỏ nhỏ. Hằng tuần có người cắt cỏ vào mùa hè và hốt lá vào mùa Đông. Người con trai của chú học lớp 9 nhưng cao to, phụ trách cằt cỏ nhà chú hằng tuần. Chú bảo cháu đến cắt cỏ nhà tôi luôn, cũng gần nhà chú và không cho cháu lấy tiền. Cháu làm cẩn thận, sạch sẽ. Ba các cháu rất hài lòng và trả tiền cho cháu sòng phẵng và dặn đừng cho bố cháu

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 167VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIbiết. Mùa Đông có tuyết chú lại chở cháu đến cào tuyết giúp vì các con trai tôi đều đi học xa. Cháu học giỏi, được nhà trường cho điểm tốt mỗi hoc kỳ. Sau khi tốt nghiệp Trung Hoc cháu được nhận vào Đại học gần nhà và hình như cháu được học bổng nên chú cho biết không bận tâm về tiền trường cho cháu. Bốn năm sau chú đến báo tin vui con trai được nhận vào trường Đại Học Y Khoa tiếng tăm ở Thủ Đô. Chỉ riêng tiền học cũng gần $100.000 / năm. Chú thím cho biết cháu tư lo lấy, không biết là vay tiền đi học hay được học bổng. Ngày nay cháu là Y sĩ giãi phẫu ở nhà thương cách thủ đô Hoa Kỳ khoảng 4 giờ bay. Thưa quý độc giả, theo tôi biết ngành giải phẫu xin vào đã khó, học càng khó hơn các ngành khác, phải có sức khỏe thật tốt để hoàn thành các cuộc giải phẫu khó, cần nhiều thời gian.Tôi mừng cho câu Bé, gia đình chú thím và đồng bào Viêt Nam, nói chung. Khi chú thím đi thăm cháu nội mới sanh, con cậu bé cắt cỏ năm xưa, chú cho xem hình cái biệt thự to và đẹp, có hàng rào, sân cỏ xanh mướt bao quanh. Ngoài cậu Bé cắt cỏ, chú có 2 người con gái làm trong ngành ngoại giao. Tất cả 6 người con chú thím đều tốt nghiệp Đại Học tuy chú chỉ là người quản lý bình thường của tiêm Seven-Eleven cho đến ngày hưu trí.Thưa quý dộc giả tôi biết có mấy gia đinh Việt Nam con đi bỏ báo, sơn nhà lúc đi hoc Trung Hoc vào mùa Hè và thành công, nhà cao cửa rộng, có gia đinh tốt đẹp sau khi tốt nghiệp Đại Học, có việc làm tử tế. Đó cũng nhờ sự chăm học, óc cầu tiến của sinh viên, học sinh, sự khuyến khích của gia đinh. Ngoài ra cũng cám ơn chính phủ Hoa Kỳ tạo điều kiện thuận lợi cho các sinh viên nghèo hiếu học. Theo tôi biết ngày xưa muốn đi du học phải là nhà giàu hay học giỏi, có học bổng mới hy vọng vì rất tốn kém. Lúc ở trong nước đi dạy học tôi thường khuyến khích các em cố gắng học hành, đừng hoang phí tuổi trẻ vì thời gian qua đi không lấy lại được. Một người giàu có ít học, thiên hạ sẽ xem thường, gọi là trọc phú. Nếu có học mà nghèo vẫn được thiên hạ vẫn quý nể. Cụ Tú Xương nghèo nhưng có học vẫn được thiên hạ nể trọng. Nhà giáo chúng tôi vui mừng khi các học sinh thi đậu, được nhận vào trường tốt. Đó là phần thưởng cho chúng tôi, không phải tiền bạc mà là sư thành công của các học sinh.Thưa quý độc giả tôi có người bạn là dược sĩ ở Việt Nam. Sang Mỹ chị phải đi

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 168VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIhọc lại, thi lấy bằng mới được hành nghề Dược. Lúc ấy chị đã gần 50 tuổi. Bà con bạn hữu bàn ra, bảo chị học xong hơn 50 tuổi ai mà thuê.Chi mặc kệ lời bàn, vừa học Sinh Ngữ, vừa học chuyên khoa. Các con đứa lớn trông đứa bé, nhắc nhở nhau cùng học. Sau 4 năm chị tốt nghiệp, làm Dược Sĩ cho nhà thuốc đến năm 80 tuổi, các con ép chị nghỉ việc chị mới chịu về hưu. Thật ra lúc ấy các con chi đều tốt nghiệp Đại Học và có gia đình, tài chánh không là vấn đề bận tâm nhưng chị thích đi làm có ngưởi ra người vào, vui hơn ở nhà một minh vì anh Xã chi đã qua đời. Chi đi du lịch, thăm viếng các thắng cảnh, bà con gần xa. Câu con trai lớn chị năm xưa đi bỏ báo vào mùa Hè nay là Bác sĩ chuyên khoa gây mê ở nhà thương lớn bên Cali. Tóm lại 6 con anh chi đều tốt nghiệp ngành Y Dược theo nghề Bố, Mẹ. Nhìn lại tôi nghĩ anh chị làm gương tốt cho các cháu. Trong hoàn cảnh khó khăn buổi đầu lúc mới định cư, anh chị đều phải vượt qua nhiều khó khăn. Đi học xa nhà, thức khuya dậy sớm, nhọc nhằn mấy năm mới thi đậu và hành nghề. Tôi thật ngưỡng mộ anh chị nói riêng và người Việt Nam nói chung.Hôm nay tôi viết chuyện ngày xưa để người trẻ biết sự khó khăn nhọc nhằn của Bố Mẹ lúc mới đinh cư, sự quyết tâm, óc cầu tiến của cha anh, lòng nhân hậu bao dung của nước Hoa kỳ. Nếu chinh phủ Hoa Kỳ không tạo điều thuận lợi cho trẻ em có cơ hội học hành, người lớn có việc làm, người già có trợ cấp thì đời sống những người rời bỏ quê hương sẽ ra sao?Nhân Năm Mới (Tết Ta) sắp đến tôi chúc đồng bào hải ngoại như người trong nước được an lành no ấm, đức dục, trí dục mở mang, người lớn có việc làm, trẻ em được đến trường, mọi người bình an khỏe mạnh. Tôi ước mong đường xá, phố phường Việt Nam tốt đẹp, giao thông an toàn và miền Trung nước Việt Nam không còn bị ngập lụt, hoa màu thuận lợi, chăn nuôi phát triển hơn năm cũ 2025Xin có mấy câu văn vần tặng quý độc giả xem cho quên đi cái lạnh vì vùng Hoa Thinh Đốn tuyết đầu mùa vẫn chưa tan hết, trời còn rất lạnh, ra ngoài mặc áo khoác dày vẫn co ro:

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 169VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠICHÚC XUÂNTrận tuyết đầu mùa thật lạnh nhaTuyết rơi liên tục đẹp như hoaNgoài đường vắng vẻ người qua lạiTuyết trắng phủ kín cỏ sân nhàCầu mong quý vị suốt Tân NiênVui tươi khỏe mạnh và bình yênMọi điều mơ ước được như ýThân tâm an lạc, phước vô biên.Ngày 1/10/2026(Ngọc Hạnh)

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 170VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIVĂN TẾ 74 ANH HÙNG HOÀNG SA VỊ QUỐC VONG THÂNLiệt Nữ Vang Danh Ngời Sử Việt Anh Hùng Lưu Dấu Rạng Trời NamDuy Việt Nam Quốc lịch năm thứ 4905 Thành phố Houson Tiểu Bang Texas Hiệp Chủng Quốc Hoa KỳChúng tôi, vốn giòng dõi Lạc Hồng, đang xa lìa đất tổ cùng thành tâm tụ về nơi đây để cử hành lễ tưởng niệm 74 vị Anh Hùng Hải Quân Việt Nam Cộng Hòa đã hy sinh trong trận chiến Hoàng Sa từ ngày 17 đến ngày 19 tháng giêng năm 1974. Kính cúi đầu cung thỉnh anh linh chư vị Anh Hùng vị quốc vong thân linh thiêng chứng giám.Nhớ ngày nào

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 171VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINước nhà ly loạn Ngày vang đạn nổĐêm vọng bom rơi Vườn ruộng tả tơi Cửa nhà tan nátBởi loài giặc ác Phương Bắc tràn qua Trời Nam u uất…Nhớ ngày nàoHiệp định Ba Lê chưa hồi ráo mực. Giặc manh tâm rước giặc vào biển đông Chiếm đảo Hoàng Sa Hoàng Sa! Hoàng Sa! Đến hồi tử chiếnNhớ các anh xưa Theo tiếng gọi hồn thiêng sông núi Tuổi đời son trẻVội xếp bút nghiên Bỏ phố bỏ phường Vui đời binh nghiệp Tình không vương lụy Tạm bỏ thê nhi. Nối gót người xưa Ngô Quyền diệt quân Nam Hán. Theo gương Lý Thường Kiệt, Diệt Tống! Bình Chiêm Định phận nước Nam:“Nam quốc sơn hà Nam đế cưTuyệt nhiên định phận tại thiên thư Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm Nhĩ đẳng hành khan thủ bại hư” (1)Tiếp bước Trần Hưng Đạo Chiến công oanh liệt Diệt quân Mông dậy sóng Bạch ĐằngCác Anh!

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 172VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIGiận lũ bá quyền cướp nước Thề một phen sống chết với quân thù Nguy biến giang sơn, thất phu hữu trách Lửa thù cháy rực tâm can Quyết xông ra trận mạc Mong thỏa chí tang bồng Tô sáng trời Nam Rạng danh đất ViệtBước chân các Anh Chiến trường ghi dấu Bảo vệ sông ngòi biển cả Quyết giành lại đảo xa Tàu các Anh ra khơi rẻ sóng Sóng vỗ kình ngư Lý Thường Kiệt (2) Trần Bình Trọng (2) Gió lùa Nhật Tảo (3) Trần Khánh Dư (4) Các Anh lao mình vào họng súng Phá vòng vây Xông vào quân giặc Cản bước quân thù Đạn khói mịt mù Người trước gục kẻ sau tiến tới Các chiến hạm quần nhau quyết tửThân xác sá chi Giữa tên bay đạn réo Vẫn hiên ngang chống lũ hung tàn Cho đến khi thân chìm tàu vỡDòng máu đỏ loang đầy biển cả Xác chìm sâu làm mồi cho loài thủy tộc Hồn bay phách tán chơi vơi…Vẫn biết ra đi không trở lại Định mệnh tại trời xanh Thân cỏ cây nam nhi há tiếc

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 173VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIXác bọt bèo trôi dạt về đâu!Than ôi Các AnhCông chưa thànhDanh chưa toại Xả thân vì đại nghĩa Chí trai chẳng thẹn với tiền nhân Gương sáng soi chung cho hậu thếĐến nay Hơn nửa thế kỷ trôi qua Nơi quê xa Khói hương tàn lạnh Bên trời Tây Xin thắp nén hương thành tâm khẩn ýGửi tới các AnhLại ngẫm rằng Đời người ngắn ngủi Lịch sử trường tồn Tên các anh đã rạng ngời sử sách… Hiển linh hồn phách Quyện vào hồn thiêng sông núi Phò trợ Việt Nam đoạt lại chủ quyền Linh diệu giúp dân nâng cao chí khí Đòi tự do, dân chủ, quyền sống thiêng liêng Của trăm triệu con dân nước ViệtGiờ đây Trước làn hương khói quyện Chúng tôi cúi đầu thương tiếc Những Anh Hùng nghìn thu bất diệt Hồn hiển linh mong về chứng giám…Phong Châu Houston Tháng Giêng – 2025

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 174VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI(1) Lý Thường Kiệt (2) Tuần dương hạm: HQ 16 và HQ 05(3) Hộ tống hạm: HQ 04(4) Khu trục hạm: HQ 10

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 175VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIHải Chiến Giữa VNCH Và Trung Cộng Trong Khu Vực Hoàng Sa(Tưởng nhớ 58 chiến sĩ hải quân VNCH hy sinh bảo vệ Tổ Quốc ngày19/01/1974)Sưu tầm của GS Nguyễn Lý-TưởngTrong hai ngày 12 và 13/1/2008 vừa rồi, chúng tôi được trực tiếp với Phó Ðề Ðốc (Chuẩn Tướng) Hồ Văn Kỳ Thoại, nguyên Tư Lệnh Vùng I Duyên Hải, phụ trách lãnh hải thuộc 5 tỉnh địa đầu giới tuyến (Quảng Trị, Thừa Thiên, Quảng Nam, Quảng Tín, Quảng Ngãi)...là người đã ra lệnh tấn công tàu của Trung Cộng khi chúng xâm nhập lãnh hải của Việt Nam Cộng Hoà trong khu vực đảo Hoàng Sa năm 1974. Ðây là một biến cố độc nhất vô nhị, biểu dương tinh thần chiến đấu bất khuất để bảo vệ giang sơn Tổ Quốc của người chiến sĩ Hải Quân VNCH, một nước nhỏ giám chống lại một cường quốc mạnh gấp mấy chục lần...Sau hiệp định Paris 1973, Trung Cộng và Mỹ đã có thỏa thuận bí mật với nhau là Mỹ sẽ không can thiệp vào sự tranh chấp giữa Việt Nam Cộng Hoà và Trung Cộng, chính vì lý do đó mà Trung Cộng ngang nhiên thực hiện ý đồ xâm lược vùng biển Việt Nam trong vùng thuộc lãnh thổ VNCH phía Nam vĩ tuyến 17 đặc biệt là vùng quần đảo Hoàng Sa...Ngày 11 tháng 1/1974, Trung Cộng đã tuyên bố chủ quyền của họ trên vùng đảo Hoàng Sa nên ngày 12 tháng 1 năm 1974, Luật sư Vương Văn Bắc, Ngoại Trưởng VNCH đã lên tiếng cực lực phản đốâi hành động xâm lăng và gây hấn của Trung Cộng trên vùng biển nầy...Nhiều tàu đánh cá của Trung Cộng có võ trang đã xuất hiện ở những đảo thuộc vùng biển nầy. (Xin lưu ý: Từ những năm 1957, Trung Cộng đã cho quân đội chiếm đóng một số đảo trong vùng nầy ở lãnh hải phía Bắc vĩ tuyến 17 rồi mà phía Bắc Việt không lên tiếng phản đối).Ngày 16/1/1974, tàu HQ 16 của Hải Quân VNCH đã phát hiện có tàu lạ xuất hiện trong phạm vi lãnh hải của VNCH gần đảo Hoàng Sa, HQ Trung Tá Hạm Trưởng liền báo cáo về Bộ Chỉ Huy Vùng I Duyên Hải đặt tại bán đảo Sơn Trà (Ðà Nẵng) do Phó Ðề Ðốc Hồ Văn Kỳ Thoại làm Tư Lệnh. Sau đó, có nhiều tàu chiến khác và nhiều thuyền đánh cá cùng xuất hiện, tiến đến khu vực gần đảo

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 176VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIHoàng Sa. Vị Tư Lệnh Hải Quân VNCH tại Vùng I đã cho gọi thêm 3 tàu khác đến tăng cường phòng thủ. Ðó là :- Khu Trục Hạm Trần Khánh Dư (HQ 4) do Hải Quân Trung Tá Vũ Hữu San làm Hạm Trưởng.- Tuần Dương Hạm Trần Bình Trọng (HQ 5) do HQ Trung Tá Phạm Trọng Quỳnh làm Hạm Trưởng.- Tuần Dương Hạm Lý Thường Kiệt (HQ 16) do HQ Trung Tá Lê Văn Thự làm Hạm Trưởng.- và Hộ Tống Hạm Nhựt Tảo (HQ 10) do HQ Trung Tá Nguỵ Văn Thà làm Hạm Trưởng.Ngoài lực lượng Hải Quân bảo vệ khu hải đảo nầy ra, chúng ta còn có một đơn vị Ðịa Phương Quân thuộc Tiểu Khu Quảng Nam thường xuyên trú phòng trên đảo.Phía Hải Quân VNCH yêu cầu tàu của Trung Cộng rút ra khỏi lãnh hải VNCH nhưng tàu Trung Cộng càng đến gần, áp sát bên tàu của VNCH và tỏ thái độ khiêu khích, dùng loa gọi qua tàu VNCH chửi mắng bằng tiếng Hoa và tiếng Anh...Trong khi đó rất nhiều tàu đánh cá (có võ trang) của Trung Cộng từ xa cũng đang trực chỉ đảo Hoàng Sa...Các Hạm Trưởng của VNCH báo cáo về Bộ Tư Lệnh, trong lúc đó Tổng Thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu đang có mặt tại Ðà Nẵng nên Phó Ðề Ðốâc Hồ Văn Kỳ Thoại đã trình sự việc lên Tổng Thống là Vị Tư Lệnh Tối Cao của Quân Ðội VNCH và xin ý kiến quyết định. Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu trả lời “hãy dùng các biện pháp khôn ngoan và mềm dẻo để giải quyết, nhưng cũng phải cương quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, lãnh hải của VNCH”.Phó Ðề Ðốc Hồ Văn Kỳ Thoại liền hội ý với các Hạm Trưởng của Hải Quân VNCH đang đối đầu với Hải Quân Trung Cộng. Mọi người đều đi đến kết luận: so sánh tương quan lực lượng hai bên thì chúng ta không bằng 1/5 bên Ðịch. Nếu Ðịch tấn công trước thì chúng ta có thể bị thiệt hại 100% và lúc đó chúng ta sẽ hoàn toàn thất bại. Trước sau gì cũng sẽ đụng độ, điều tốt nhất là lợi dụng yếu tố bất ngờ (vì phía Hải Quân Trung Cộng cho rằng tàu của Hải Quân VNCH sẽ không bao giờ giám tấn công tàu Trung Cộng)....vì thế chúng ta phải tấn công trước.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 177VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠILúc 10 giờ sáng ngày 19 tháng 1 năm 1974, tất cả 4 tàu của VNCH đồâng loạt nổ súng, tấn công ào ạt vào tàu Trung Cộng. Kết quả: Hộ Tống Hạm Kronstadt 274 của Trung Cộng bị chìm, toàn bộ Sĩ Quan Tham Mưu của Trung Cộng tử thương. Chiếc Kronstadt 271 bị hư hại nặng, ủi bãi, sau đó bị phá hủy. Hạm Trưởng tử thương. Hai Trục Lôi Hạm 389 và 396 bị hư hại nặng, ủi bãi và sau đó bị phá hủy. Bốn ngư thuyền chở quân bị chìm...Giáo sư Trần Ðại Sĩ, Giám Ðốâc Trung Quốc Sự Vụ của Viện Pháp Á cho biết: Hải Quân VNCVH đã bắn chìm chiếc Soái Hạm (tàu chỉ huy) của Trung Cộng có 24 Sĩ Quan tử thương gồm: Ðô Ðốc Phương Quang Kinh, Tư Lệnh Phó Hạm đội Nam Hải của Hải Quân Trung Cộng tử trận. (lúc đó ông có mặt trên Soái Hạm Kronstadt 274 do HQ Ðại Tá Quan Ðức, làm Hạm Trưởng) HQ Ðại Tá Quan Ðức tử trận. HQ Ðại Tá Vương Kỳ Uy, Hạm Trưởng Hộ Tống Hạm Kronstadt 271 tử trận. HQ Trung Tá Triệu Quát, Hạm Trưởng Trục Lôi Hạm 389 tử trận. HQ Ðại Tá Diệp Mạnh Hải, Hạm Trưởng Trục Lôi Hạm 396 tử trận. HQ Thiếu Tá Tôn Quân Anh, Hạm Trưởng Phi Tiễn Ðỉnh 133 Komar trang bi hoả tiễn địa địa, tử trận. HQ Thiếu Tá Mạc Quang Ðại, Hạm Trưởng Phi Tiễn Ðỉnh 137, tử trận. HQ Thiếu Tá Tạ Quỳ, Hạm Trưởng Phi Tiễn Ðỉnh 139, tử trận. HQ Thiếu Tá Nguỵ Như, Hạm Trưởng Phi Tiễn Ðỉnh 145, tử trận. Và 6 Hải Vận Hạm chở quân bị chìm. (GS Trần Ðại Sĩ cho biết đã tìm thấy tên các Sĩ Quan Hải Quân của Trung Cộng tử trận trên các bia mộ tại nghĩa trang của Quân Ðội Trung Cộng).Hải Quân Trung Cộng phản công bắn chìm Hộ Tống Hạm Nhựt Tảo (tàu HQ 10) của VNCH, Trung Tá Nguỵ Văn Thà và anh em sĩ quan đã hy sinh theo tàu tất cả 58 người. Các tàu HQ 4, HQ 5, HQ 16 bị hư hại nhẹ, được đưa về Sài Gòn sửa chữa, về sau tiếp tục hoạt động trở lại. Cố HQ Trung Tá Nguỵ Văn Thà tốt nghiệp trường Sĩ Quan Hải Quân Nha Trang, khoá 12 Ðệ Nhất Song Ngư...Danh sách các chiến sĩ HQ hy sinh gồm có:- HQ Trung Tá Nguỵ Văn Thà, Hạm Trưởng -HQ Thiếu Tá Nguyễn Thanh Trí, Hạm Phó -HQ Trung Úy Vũ Văn Bang -Trung Úy Ngô Chí Thành (Cơ Khí) -Trung Úy Huỳnh Duy Thạch (Cơ Khí Hàng Hải Thương Thuyền) -HQ Trung Úy Vũ Ðình Huân

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 178VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI- HQ Trung Úy Nguyễn Văn Ðông -HQ Thiếu Úy Lê Văn Ðơn -HQ Thiếu Úy (khuyết danh) -HQ Thiếu Úy Nguyễn Phúc Xạ -Thượng Sĩ Châu (Quản Nội) -Thượng Sĩ Lễ (Vận Chuyển) -Trung Sĩ Nguyễn Tấn Sĩ (Cơ Khí) -Trung Sĩ Lê Anh Dũng (Thám Xuất)- Trung Sĩ Trung (Ðiện Tử) -Trung Sĩ Vương Thương (Giám Lộ) -Trung Sĩ Tuấn (Quản Kho) -Trung Sĩ Nam (Trọng Pháo) -Hạ Sĩ Lê Văn Tây (Vận Chuyển) -Hạ Sĩ Trứ (Trọng Pháo) -Hạ Sĩ Hùng (Trọng Pháo) -Hạ Sĩ Ngô Văn Ơn (Giám Lộ) -Hạ Sĩ Trứ (Vận Chuyển) -Hạ Sĩ Nguyễn Thành Danh -Hạ Sĩ Nguyễn Văn Duyên (Quản Kho) -Hạ Sĩ Ðỗ Văn Long -Thuỷ thủ Ðức (Trọng Pháo) -Thuỷ thủ Thanh (Ðiện Tử) -Thuỷ thủ Thi Văn Sinh (Trọng Pháo) -Thuỷ thủ Mến (Trọng Pháo) -Thuỷ thủ Hoàng Ðình Mai (Cơ Khí) ...Và 26 chiến sĩ Hải Quân mất tích.Khi cuộc hải chiến xảy ra giữa VNCH và Trung Cộng, hạm đội của Mỹ ở gần đó mà không can thiệp, mặc dù họ chính thức là “đồâng minh” của Việt Nam Cộng Hoà. Ngoài ra, trong khi các chiến sĩ hải Quân VNCH bị chìm tàu đang lênh đênh trên biển thì tàu của Hải Quân Hoa Kỳ cũng có mặt trong vùng nầy mà không cứu...Như vậy, chính họ đã không tôn trọng luật hàng hải “khi gặp tàu bị đắm, thì tàu khác phải cứu người chết đuối trên biển, dù đó là bạn hay thù”. Chúng ta nên nhớ rằng trước đó, Tổng Thốâng Hoa Kỳ là Richard Nixon đã qua thăm Trung Cộng và đã có chủ trương hợp tác với Trung Cộng rồi!Sau khi Hải Quân VNCH rút lui khỏi vùng biển Hoàng Sa thì quân Trung Cộng đổ bộ lên đảo, bắt hết lính Ðịa Phương Quân của Tiểu Khu Quảng Nam trú phòng trên đảo và ngang nhiên treo cờ Trung Cộng, phá bỏ các di tích như bia đá tuyên bố chủ quyền, nhà cửa và cơ quan hành chánh của Việt Nam Cộng Hoà. Chủ quyền trên ca1c đảo Hoàng Sa (Trường Sa), Tây Sa đã thuộc về Việt Nam từ thới các chúa Nguyễn trong thế kỷ 17, các tàu buôn ngoại quốc và các nhà truyền giáo cũng đã công nhận diều đó. Thời Gia Long và Minh Mạng (tiền bán thế kỷ 19) đã lập đội quân kiểm soát ở các đảo nầy. Vào hậu bán thế kỷ 19, khi Pháp chiếm nước ta thì hai đảo nầy do Hải quân Pháp kiểm soát và có tên trên bản đồ Việt Nam gọi là đảo Paracel va Spartley...trên đảo có đài khí tượng, có bia đá ghi chủ quyền...Năm 1950, sau khi Pháp trao trả độc lập cho Việt Nam, Thủ Tướng Việt Nam (thời Bảo Ðại) đã công khai xác nhận “chủ

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 179VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIquyền của nứơc Việt Nam” trên các đảo nầy trước 50 quốc gia tham dự hội nghị quốc tế về lãnh hải mà không có quốc gia nào phản đối.Vừa rồi, Trung Cộng đã thiết lập đơn vị hành chánh mới và tuyên bố vùng đảo Hoàng Sa (trứơc 1975 thuộc tỉnh Quảng Nam) và Tây Sa (trước 1975 thuộc tỉnh Bình Tuy) thuộc huyện Tam Sa tỉnh Hải Nam của Trung Quốc. Ðồng bào trong nước và Hải Ngoại lên tiếng phản đối Trung Cộng xâm lăng trong khi chính quyền CS Việt Nam im lặng và cho công an đàn áp sinh viên Sài Gòn, Hà Nội biểu tình chống Trung Cộng! Ngay khi Hồ Chí Minh còn sống, ngày 14/9/1958, Phạm Văn Ðồng đã gửi thư cho Chu Ân Lai, Thủ Tướng Trung Cộng, “chấp nhận quyết định của Trung Quốc” có nghĩa là chấp nhận 12 hải lý từ bờ biển Trung Quốc trong đó có đảo Trường Sa của Việt Nam thuộc về Trung Quốc... Ðó là hành động bán nước của của Ðảng Cộng Sản Việt Nam. Hiện tại, tập đoàn lãnh đạo Cộng Sản VN không bảo vệ được lãnh thổ, lãnh hải của tổ tiên chúng ta để lại, đành cúi đầu chấp nhận hành động xâm lăng của đàn anh Trung Cộng. Gương bất khuất của 58 chiến sĩ Hải Quân VNCH, hy sinh tính mạng vì lòng trung thành với Tổ Quốc, quyết bảo tâm bảo vệ đất nước thật xứng đáng là con cháu Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Ðạo, Lê Lợi, Quang Trung...đã từng đánh tan bọn xâm lăng phương Bắc.Ngày 19 tháng Giêng năm 2008, kỷ niệm 34 năm trận hải chiến giữa Hải Quân VNCH và Trung Cộng (19/1/1974 – 19/1/2008) trên vùng biển Ðông (khu vực Hoàng Sa), chúng ta thành tâm tưởng niệm anh linh 58 chiến sĩ Hải Quân đã hy sinh và quyết tâm tranh đấu để bảo toàn lãnh thổ, lãnh hải của nứơc Việt Nam do ông cha để lại.Sau đây, chúng tôi xin giới thiệu bài Văn Tế Các Chiến Sĩ Ðã Hy Sinh Trong Trận Hải Chiến Hoàng Sa 1974 của tác giả Trần Quán Niệm và Phạm Tứ Lang:

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 180VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIVăn Tế Anh Hùng Tử Sĩ(34 Năm Ngày Giỗ Trận Hải Chiến Hoàng Sa)Ðây Hoàng Sa! Ðây Hoàng Sa!Trận hải chiến lẫy lừng trong lịch sửBảo vệ quốc gia – Vẹn toàn lãnh thổVinh quang thay – Hải lực Việt oai hùngGiữa biển khơi, bao chiến sĩ hy sinhMáu tô thắm dệt thành trang hùng sửBa mươi bốn năm xưaMột ngày rực lửaTrung Cộng ngang tàngXua chiến hạm tính nuốt trôi đảo ViệtNào Soái Hạm, Trục Lôi, Hộ TốngNào Phi Tiễn Ðĩnh, nào Hải Vận Hạm chở quân (1)Tiến ầm ầm, dậy sóng biển ÐôngHải đội xung kích Hải Quân taTrực chỉ Hoàng SaQuần đảo hoang sơ, ẩn hiện khói sương mờNằm án ngữ nơi bao lơn nước ViệtLãnh hải xa, bao đời ông cha ta trấn thủBia đá rành rành, văn bản vẫn còn ghiThế mà nay, quân xâm lược lăm leLoài cuồng khấu, ôm giấc mơ Nam tiếnTa sẵn sàng nghênh chiếnDù lực lượng lệch chênhDàn đội hình quần thảo một phenQuyết không hổ danhHậu duệ Ngô Quyền, Trần Hưng ÐạoLực lượng ta:Trần Khánh Dư (Khu Trục Hạm)Trần Bình Trọng, Lý Thường Kiệt (Tuần Dương Hạm),Nhựt Tảo (Hộ Tống Hạm) oai phong (2)Biển động sóng cuồng

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 181VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠISúng gầm khạc lửaChiến hạm địch quay cuồng bốc cháy (3)Bộ Tham Mưu tan xác banh thâyÐô Ðốc, Tá, Uý, Hạ Sĩ Quan, Ðoàn Viên (4)Thương vong vô số kểÐịch cố thoát vòng vâyÐiên cuồng chống trảHộ Tống Hạm Nhựt Tảo trúng pháo kíchLửa cháy bùng thượng tầng kiến trúcNhiều ổ súng ngả nghiêngÐài chỉ huy tan nátTrung Tá Hạm Trưởng Ngụy Văn Thà (5)Dáng dấp thư sinh – Chỉ huy quyết liệtDạn dày hải nghiệp – Sói biển phong sươngBị trọng thương, quyết theo tàu vào lòng biểnThiếu Tá Hạm Phó Nguyễn Thành TríTrọng thương nhưng tinh thần bất khuấtXin được chết theo tàuHạm Trưởng lắc đầu:“Anh phải điXuồng đào thoát cần một vị chỉ huyHãy để một mình tôi ở lại!”Ôi khẳng kháiNhững anh hùng biển cảChiến sĩ Hải Quân oai hùng bắn tới viên đạn cuốiTrước khi chìm vào lòng biển Mẹ mênh mông32 Sĩ Quan, Hạ Sĩ Quan và Ðoàn Viênđã vị quốc vong thân26 mất tíchNgày hôm nay, 19 tháng Giêng năm 2008Nhớ ngày các anh em đã xả thân vì Tổ QuốcChúng tôi, bạn bè cùng trang lứaQuân chủng Hải Quân, tình chiến hữu năm xưaTrước bàn thờ bài vị trang nghiêmBa mươi bốn năm ngày giỗ trận

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 182VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThắp nén nhang thơm tưởng niệmDâng ly rượu lễ chí thànhCúi mong các bạn hiển linhHồn thiêng về đây chứng giámXin được nghiêng mình vinh danhNhững anh linh tử sĩ anh hùng:Hải Quân Trung Tá Hạm Trưởng Nguỵ Văn Thà (5)Hải Quân Thiếu Tá Hạm Phó Nguyễn Thành TríHải Quân Trung Úy Vũ Văn BangTrung Úy Cơ Khí Ngô Chí ThànhTrung Úy Cơ Khí Hàng Hải Thương ThuyềnHuỳnh Duy ThạchHải Quân Trung Úy Vũ Ðình HuânHải Quân Trung Úy Nguyễn Văn ÐôngHải Quân Thiếu Úy Lê Văn ÐơnMột Hải Quân Thiếu Úy không rõ tênHải Quân Thiếu Úy Nguyễn Phúc XạThượng Sĩ Quản Nội Trưởng ChâuThượng Sĩ Vận Chuyển LễTrung Sĩ Cơ Khí Nguyễn Tấn SĩTrung Sĩ Thám Xuất Lê Anh DũngTrung Sĩ Ðiện Tử TrungTrung Sĩ Giám Lộ Vương ThươngTrung Sĩ Quản Kho TuấnTrung Sĩ Trọng Pháo NamHạ Sĩ Vận Chuyển Lê Văn TâyHạ Sĩ Trọng Pháo TrứHạ Sĩ Trọng Pháo HùngHạ Sĩ Giám Lộ Ngô Văn ƠnHạ Sĩ Vận Chuyển TrứHạ Sĩ Nguyễn Thành DanhHạ Sĩ Quản Kho Nguyễn Văn DuyênHạ Sĩ Ðỗ Văn Long

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 183VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThủy thủ Trọng Pháo ÐứcThủy thủ Ðiện Tử ThanhThủy thủ Trọng Pháo Thi Văn SinhThủy thủ Trọng Pháo MếnThủy thủ Cơ Khí Ðinh Hoàng MaiVà hai mươi sáu chiến hữu Hải Quân mất tíchNhớ chư linh xưaTung hoành dọc ngang – biển Ðông vùng vẫyLướt sóng kình ngư – Giữ gìn lãnh hảiHỡi ơi!Một ngày biển Ðông sóng dậyHải âu gãy cánh trùng dươngCác anh điÐể nhớ để thươngCho Mẹ, cho Cha, cho vợ, cho con, cho anh, cho emCho bạn bè các cấpGương tuẫn quốc, muôn đời ghi sử sáchLòng hy sinh, sáng mãi đến nghìn thuTrước bàn thờÐèn nến lung linhHương trầm ngào ngạtHồn linh thiêng về chứng giám lòng thànhCon Rồng, cháu Lạc hy sinhXứng danh Liệt Tổ, Liệt TôngTổ Quốc muôn đời ghi nhớCung duy – Thượng hưởng

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 184VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIXUÂN VIỄN XỨTác giả Ben OhCon viết đôi dòng về thăm MẹDẫu xuân về có Mẹ đâu đâyThương Mẹ nhiều hơn là để trễBiết ơn Mẹ cho con đong đầyNgày xa Mẹ buồn như muốn khócNgày xa Cha nỗi đau vô cùngĐường đèo đạn pháo còn ngang dọcGiữa xác người đầu óc mung lungKể chuyện xưa giờ đã qua rồiNhững ngày tháng nơi đây xa xôiMấy chục năm chưa lần gặp MẹRồi thời gian cứ mãi dần trôiNhìn di ảnh Mẹ trong sớm maiNhớ lời ru Mẹ tháng năm dàiMẹ không còn trở thành thiên cổNhớ Mẹ nhiều hoa trắng con càiMẹ là tất cả cho đời conCông Cha nghĩa Mẹ nhớ vào lòngNoi gương Mẹ như tấm gương bồ tátCon nhớ Mẹ tràn ngập yêu thương.Hồ Bê- Ben Oh

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 185VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIThưa Quý vị:Lúc xưa tiên tổ quê mình tin tưởng rằng Ông Táo (Táo Quân) do Trời đặt trong mỗi nhà để giám sát những hành vi của gia chủ và nhà đó tốt xấu trong năm. Chờ đến 23 tháng Chạp Táo lại lên báo cáo cho Trời biết. Theo đó Trời sẽ thưởng phạt thích nghi theo những hành động tốt xấu của gia chủ và cả nhà, nhiều hay ít dựa theo như báo cáo. Đêm giao thừa, gia chủ lại đặt cúng lễ rước ông Táo trở lại nhà. Vậy thì Trời cai trị cũng kỹ lắm xem như tại mỗi nhà đã đặt một mật báo viên Cảnh sát. Có sợ Trời thì người ta mới ăn ở tốt đẹp. Ngày nay người ta không thờ Ông Táo, vì duy vật không tin Trời đất nào cả, nên tha hồ gian ác, bất nghĩa, bất nhân.TÁO QUÂNTrời phái Táo Quân trấn mỗi nhà,Chứng xem hành động khắp người ta.Hăm ba tháng chạp lên Trời báoGia chủ tốt lành hay xấu xa.Theo Táo phúc trình trời xét xử.Luật người tội lỗi thể che qua.Nào hay mắt Táo sao che được,Thưởng phạt do Trời sẽ thiểu đa.Nhật Quang Phi Hồ (Jan26)

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 186VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINGÀY NÀO CŨNG TẾTXứ Mỹ, ba trăm sáu mấy ngày,Đều như Chạp Tết thật vui thay.Phố phường dư chứa hàng buôn bán.Bánh trái luôn chưng quá đủ đầy.Trang phục, rượu ngon bày chật tiệm,Xe hơi nhộn nhịp chạy trùng vây.Quanh năm chưng bán hàng đa dụng,Thịnh vượng đâu hơn xứ sở nầy.Nhật Quang Phi Hồ(Jan 26, Bính Ngọ)

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 187VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIHai Người Con – Thái Lan dịchMột truyền thuyết xứ Nghìn Lẻ Một Đêm ( truyện cổ Ả Rập, Ba Tư và Ấn Độ, viết bằng tiếng Ả Rập) kể lại rằng một người đàn ông đang sống hạnh phúc bên người vợ thật tuyệt và hai con trai yêu dấu. Một hôm ông phải đi công việc xa trong nhiều ngày, và trong thời gian đó hai con bị tai nạn và không may đã qua đời. Người mẹ cảm thấy lòng trĩu nặng vì khổ đau.Tuy nhiên, đó là một người đàn bà thật khôn ngoan và nhiều nghị lực, với một niềm tin mãnh liệt vào Thượng Đế, nên đã chịu đựng tai họa một cách dũng cảm.Nhưng rồi bà lại có mối âu lo khôn cùng: Làm thế nào để cho chồng bà biết về hung tin này đây? Ông ấy rất yếu mềm về tình cảm và bà lo sợ rằng ông không chịu đựng nổi sự kinh hoàng của điều không may. Thế là bà đến bên Thượng Đế và cầu xin Ngài hãy giúp bà có thể tìm được phương cách giải quyết nỗi đau thương này.Thời gian trôi qua và người chồng nay đã trở về. Ông đến hôn vợ và hỏi về tin tức của hai con trai. Bà trả lời rằng lát nữa sẽ nói chuyện trong bữa ăn tối, nhưng ông phải đi tắm trước cho khoẻ.Sau khi ông tắm xong, bà vừa ăn vừa hỏi chuyến đi như thế nào. Nhưng ông không trả lời mà vẫn hỏi về hai con. Người vợ cảm thấy thật bối rối và nói với ông:– Để rồi ta sẽ nói chuyện về các con sau nhe. Em muốn nhờ anh giải quyết một vấn đề mà theo em nghĩ rất quan trọng trước đã.– Vậy thì nói đi em, chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết việc đó, người đàn ông trả lời một cách rất hiền hòa.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 188VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠI-Trong khi anh vắng nhà, có một người bạn đã đến thăm chúng ta và để lại hai món nữ trang hoàn toàn vô giá để chúng ta canh giữ, nhưng anh biết không hai món ấy thật tuyệt đẹp nên em quá yêu thích và không muốn trả lại cho người ấy tí nào cả, anh nghĩ sao?Người chồng trả lời:– Anh không hiểu bây giờ sao em thật kỳ lạ. Em chưa bao giờ ham muốn những vật trang sức xa xỉ ấy, và cho dù em có yêu thích như vậy đi nữa, món nữ trang ấy không phải của em và em phải mang trả cho người ta.– Nhưng em không có ý định mất chúng đâu anh ạ, người vợ trả lời.Người chồng nói với bà:– Ta không thể đánh mất những gì ta chưa bao giờ sở hữu. Em sẽ mang trả những món trang sức ấy, và cả anh và em ta sẽ cùng đi trả cho họ, ngay hôm nay.Người vợ trả lời ông:– Phu quân yêu quý ạ, vậy ta sẽ làm như anh muốn, Hai món nữ trang thật tuyệt vời sẽ được giao trả lại cho người đã mang đến gửi cho ta giữ.. Nhưng thật ra việc đó đã được thực hiện rồi anh, vì hai món trang sức vô giá ấy là hai con trai rất yêu dấu của chúng ta, và Thượng Đế đã triệu hồi chúng về với Ngài rồi, anh ạ.Người đàn ông hiền lành đã hiểu ra điều vợ mình muốn bày tỏ, ông ôm chặt lấy bà, và rồi cả hai người để cho nước mắt tuôn trào, không còn thất vọng đau buồn oán than…Khuyết danh- bonheur pour tousThái Lan dịch

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 189VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIChim- Huyền thoại và Thực tế Cung Thị Lan Chim được coi là biểu tượng mang nhiều ý nghĩa phong phú trong các tác phẩm văn chương Việt. Trong bài viết này, tôi không đề cập tới chim Lạc là một sinh vật truyền thuyết của người Việt cổ và được xem là vật tổ của cư dân thời kỳ văn hóa Đông Sơn trong buổi đầu hình thành nước Văn Lang- Âu Lạc. Tôi chỉ muốn chia sẻ đôi điều về biểu tượng loài chim được miêu tả và diễn đạt bằng nhiều thể loại khác nhau qua các câu ca dao tục ngữ, thi ca, văn xuôi. Trong ca dao, tục ngữ và thành ngữ, hình ảnh của các loài chim thường được sử dụng qua lối ẩn dụ như sau: “Chim khôn hót tiếng rảnh rang, Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe” hay“Chim đa đa đậu nhánh đa đa,Chồng gần không lấy, đi lấy chồng xa.Mai sau cha yếu mẹ già,Chén cơm đôi đũa, tách trà ai nâng.”hayChim trời ai dễ đếm lông,Nuôi con ai dễ kể công tháng ngày.hay Chim lạc bầy thương cây nhớ cội, Xa bạn xa bè, lặn lội tìm nhau. hayMột con chim én không làm nên mùa xuân.Một số tác giả của những tác phẩm văn xuôi cũng thường dùng lối ẩn dụ, nhân cách hóa hay lồng những hình ảnh chim vào những áng văn để làm sinh động quang cảnh, không gian hay diễn tả tâm trạng, những ý nghĩ thầm kín và khát vọng của mình.Ví dụ như cảnh chim chuyền cành, bay lượn trên không trung hay hót líu lo, véo von… Cho dù sử dụng nghệ thuật diễn đạt ngôn ngữ hay văn phong khác nhau như thế nào, các văn thi sĩ tiền bối Việt Nam đã để lại một kho tàng hết sức quý báu

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 190VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIđối với việc lưu lại kinh nghiệm, truyền tải những lời khuyên sâu sắc đối với các thế hệ con cháu. Tuy nhiên, trong nguồn tài nguyên trí tuệ ấy, có những lối ẩn dụ và so sánh về loài chim không hoàn toàn chính xác.Ví dụ như mục đích câu tục ngữ: Chim có tổ, người có tông nhắc nhở mỗi người trong cuộc đời đều có nguồn gốc, gia đình, dòng họ và tổ tiên, tương tự như chim có tổ là nơi chúng trú ngụ và được mẹ/cha chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ đến lúc lớn luôn. Đây là một câu nói mang tính khuyên răn, dạy dỗ, nhấn mạnh sự gắn bó giữa con người với cội nguồn, quê hương và tổ tiên giòng tộc. Nhưng, thực tế khi chim ra ràng rời tổ, chúng không bao giờ quay về tìm lại cái tổ mà chúng từng được cha mẹ chim nuôi nấng. Và chúng cũng không có khả năng nhớ hay nhận biết con chim nào là cha mẹ, ông bà, cô bác hay anh em của chúng. Nếu quan sát kỹ đời sống của chim, ta sẽ nhận thấy là chim chỉ thích đồng hành với con chim “đối ngẫu” để cùng bay đó đây, bất kể cùng trời, cuối đất. Ngoài ra, còn có loại chim thích sống theo đàn. Đàn bay đến đâu chúng theo đến đó. Tuỳ theo thời tiết, chúng theo đàn bay xa ngàn dặm, tránh xa vùng khí hậu lạnh lẽo, rồi bay trở lại chốn cũ khi mùa Đông trôi qua. Tuy nhiên, có lúc, chúng không trở về chốn cũ mà ở luôn nơi vùng đất mới, tuỳ thuộc vào ý thích của các con chim trong đàn.Hình ảnh ẩn dụ của chim trong ca dao Việt Nam thường mang nghệ thuật cao khi nói về thân phận con người, cách ứng xử và kinh nghiệm trong cuộc sống. Tuy nhiên có những lối so sánh không hợp lý như câu“Chim khôn đậu nóc nhà quan.” Hình ảnh ẩn dụ chim trong câu này ngụ ý về con người và nhà quan mang hàm ý là nơi an toàn, nơi có chức quyền mà con người có thể tựa vào hay nhờ cậy được. Thực tế, không phải con chim nào cũng có thể đậu nơi an toàn. Tuỳ theo khả năng của nó và môi trường thiên nhiên nơi chúng ở, chúng có thể tìm những nơi an toàn để trú ngụ hay không. Thô thiển hơn, ta có thể nói: chim không có khả năng tìm nơi an toàn, cho dù chúng khôn ngoan đến mức độ nào. Và cũng có thể những nhà quan/ nơi an toàn không tạo cho chúng cơ hội được đậu hay trú ngụ. Cũng như không phải con người thông minh nào cũng có thể tựa vào nơi có chức quyền để trông cậy. Tương tự câu “Như chim liền cánh như cây liền cành” đề cao sự gắn bó mật thiết, không thể tách rời, câu ca dao “chim bay về tổ có đôi” mang ý nghĩa đôi uyên ương luôn bên nhau, thường sánh đôi, sánh bước cùng nhau. “Về tổ”

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 191VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠImang ý nghĩa về nhà, về nơi trú ngụ; nhưng thực tế, không phải chim có đôi, có bạn mới về tổ. Người hay chim cũng có thể về nhà hay về “tổ” một mình không cứ chi phải có đôi, có cặp. Hình ảnh trong câu Chim vàng đậu nhánh mai vàng vẽ nên bức tranh đẹp của sự tương hợp giữa hoàng yến là chim vàng trên cành hoa mai vàng, một loài hoa thường nở vào mùa xuân. Nhưng thực tế, chim hoàng yến đậu bất cứ loại cây hay loại hoa nào thuận tiện khi chúng di chuyển trong môi trường chúng đang sinh sống chứ không phải chỉ đậu trên cành mai nở hoa vàng trong mùa Xuân.Trong văn xuôi cũng có nhiều câu so sánh về hình ảnh đẹp đầy tính nghệ thuật của các loài chim. Tuy nhiên, có những câu so sánh không hoàn toàn đúng với thực tế. Ví dụ như câu: “Ước gì anh có đôi cánh chim, anh sẽ bay đi khắp chốn tìm em…” Thực tế, không phải con chim nào có cánh cũng có thể bay được. Bản thân người viết từng nuôi chim trong mười năm hơn, chứng kiến nhiều con chim Yến Phụng từ lúc sinh ra đời đến lớn không thể bay dù có lông cánh đầy đủ. Những con chim này chỉ có thể dùng chân và mỏ để bám víu các vật gần kề khi muốn di chuyển lên cao. Không khác loài người chúng ta, có những người có hai chân đầy đủ nhưng không thể đi được vì chứng bệnh bẩm sinh nào đó. Cho nên, nếu dùng hình ảnh đôi cánh của chim để có thể tự do bay khắp chốn chỉ là lối ví von huyễn hoặc. Trong lịch sử Việt Nam, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn từng nhấn mạnh rằng “Chim Hồng hộc muốn bay cao tất phải nhờ ở sáu trụ xương cánh!” Như thế, ngay cả chim Hồng hộc có cánh to rộng cũng phải có trụ xương vững. Chim hay người muốn theo đuổi chí lớn cần phải có điều kiện sức khỏe và ý chí rèn luyện.Cũng từ vấn đề này mà khi ta thả chim nuôi ra khỏi chuồng cho chúng được tự do không đúng với ý nghĩa của hai chữ “phóng sanh”. Những con chim quen sống trong môi trường được chăm sóc kỹ, chúng rất sợ khi bị đưa ra ngoài trời. Nhất là những con chim bị khuyết tật. Chúng sợ bị chụp bắt ăn thịt bởi những con chim ó hay diều hâu. Và như vậy, thiện ý “Phóng sanh” cho trường hợp này đưa đến kết quả trái ngược, có thể gọi là “Phóng tử”Khi nhìn những con chim bay trong không trung hay đậu trên những cành cây cao, chúng ta khó xác định giới tính. Ngoại trừ, vài loài chim có màu sắc và đặc điểm riêng biệt giúp ta có thể đoán được là chim trống hay chim mái. Cho nên, hình ảnh “Chim mẹ mớm mồi cho con” nhằm đề cao tình mẫu tử của loài chim trong các đoạn văn xuôi có khi mắc phải sai lầm. Thực tế, không phải chỉ

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 192VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIcó chim mẹ mớm mồi cho con mà chim cha cũng mớm mồi nuôi con thay vợ. Nếu quan sát kỹ, chúng ta sẽ thấy có những con chim trống thường cư ngụ gần tổ chim để canh chừng, bảo vệ và chăm sóc cho vợ con chúng. Chúng thường kêu to báo động khi phát hiện sự nguy hiểm từ những con thú rình mồi, hay bay về trông tổ chim con khi chim mẹ bay đi kiếm ăn, và cũng thường xuyên thay chim mẹ mớm mồi nuôi con. Khi chim con ra ràng, những con chim trống cũng thường quấn quýt bay theo chim mẹ khi con chim này dạy cho chim con tập bay.Có những đoạn văn tả tiếng chim hót vui tươi đón chào nắng mới để làm tăng lên sự hân hoan của loài lông vũ trước vẻ đẹp của bình minh hay của mùa Xuân…Tuy nhiên, nếu có dịp quan sát tường tận loài chim, chúng ta sẽ rõ những tiếng chim kêu to rõ mang âm hưởng đặc biệt mà ta chưa từng được nghe không phải là “ tiếng hót hay, tiếng hót vui mang lại điềm may mắn trong mùa nắng ấm!” mà là lời oán trách của con chim trống đối với sự lạnh lùng từ chối của con chim mái mà nó ưa thích hoặc là những tiếng than trách thân phận cô đơn, bị giam cầm trong cái lồng nhỏ bé, thay vì được tung cánh bay lượn trong không gian ấm áp, tươi đẹp ngoài kia.“Đôi chim tình tứ, quấn quýt hôn nhau và rỉa cánh cho nhau trên cành.” là câu văn miêu tả hết sức sâu sắc hình ảnh gắn bó của đôi uyên ương. Nhưng thực tế, chim không hề biết hôn môi và hình ảnh đôi chim quấn quýt bên nhau ấy, có khi không phải là hình ảnh của chim trống với chim mái. Hình ảnh một con chim kề mỏ vào mỏ một con chim khác chỉ là hình ảnh tưởng tượng đầy thi vị về đôi chim đang hôn môi nhưng thực tế, đó chỉ là hành động của việc san sẻ thức ăn cho nhau. Sau khi chim ăn hạt hay côn trùng, thực phẩm sẽ chứa vào trong mề. Khi chim muốn tán tỉnh con chim khác giới, chúng sẽ dụ dỗ bằng cách nôn/ ói thức ăn trong diều lên cuống họng rồi truyền thức ăn này vào mỏ con chim kia. Hình thức giống như cách chim mẹ mớm mồi cho chim con. Tuy nhiên, không phải chỉ có chim trống mới hào hiệp tiếp thực phẩm cho chim mái qua cách này. Có những con chim, bất kể là trống hay mái, có tính hào hiệp thường chăm sóc những con chim yếu đuối không thể bay đi kiếm ăn, bằng cách tiếp thức ăn qua cách này để giúp con chim ấy khỏe hơn.Có thể nói rằng: Nếu chúng ta sử dụng ẩn dụ và so sánh không đúng với thực tế, chúng ta không thể thuyết phục độc giả một cách tuyệt đối.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 193VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠISự ví von về các loài chim qua điển tích và truyện cổ được lưu truyền qua những lời kể truyền miệng hay các văn bản chữ viết đã giúp cho các thế hệ tiếp nối mặc niệm về biểu tượng của các loài chim như : Chim khách báo hiệu điềm may mắn, vui vẻ, cú là điềm xui xẻo, tang chế, chim bồ câu tượng trưng cho hòa bình, chim cò là hình ảnh lam lũ, tần tảo của phụ nữ, tu hú là loại chim tráo trở, phượng hoàng tượng trưng cho sự cao quý….Những ý niệm nhân cách hóa về các loài chim được lưu truyền trong dân gian và trong văn chương Việt đã trở thành những biểu tượng về tính chất và thân phận con người. Những ví von này không chỉ làm phong phú ngôn ngữ Việt mà còn là hình thức mà ông cha ta nhắc nhở con cháu về các giá trị đạo đức và cách đối nhân xử thế. Tuy những ý niệm này giúp chúng ta tự soi chiếu bản thân và thấu hiểu các giá trị sống qua thế giới loài chim nhưng thế giới điển tích và truyện cổ của ông cha vẫn còn có những giai thoại khiến ta cần phải phân tích kỹ lưỡng sự đúng, sai. Nếu không, ý niệm về một loài chim qua một giai thoại sẽ dẫn đến sự so sánh sai lầm từ thế hệ này sang thế hệ khác. Điển hình là giai thoại trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi gọi chim sẻ là kẻ tiểu nhân khi ông đi sứ nhà Nguyên năm 1308. Khi vào phủ Tể tướng nhà Nguyên, trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi thấy một bức trướng thêu hình con chim sẻ vàng đậu trên cành trúc. Ông tưởng là chim thật, chạy đến bắt khiến quan quân nhà Nguyên cười ồ chế giễu. Ngay lập tức, Mạc Đĩnh Chi đã giật bức trướng xuống và xé toạc nó. Khi bị chất vấn, ông bình thản giải thích rằng: “Người xưa chỉ vẽ chim sẻ đậu cành mai, chưa thấy vẽ chim sẻ đậu cành trúc bao giờ. Trúc là biểu tượng của quân tử, sẻ là vật mọn của tiểu nhân. Tể tướng treo bức tranh này là để tiểu nhân trên quân tử, tôi sợ đạo của thánh hiền bị suy đồi nên phải trừ đi.”Câu trả lời của Mạc Đĩnh Chi đã giúp ông thoát khỏi tình huống bị chê cười vàcòn thể hiện sự am tường sâu sắc về văn hóa đồng thời tỏ rõ sự tôn trọng đối với Nhà Nguyên (triều đình phương Bắc lúc bấy giờ) khiến cho quan quân nhà Nguyên thấy lời của Mạc Đĩnh Chi đúng với đạo lý.Nhưng chính sự giải thích có tính cách khẳng định này song song với quan niệm của Á Đông về tính cách “quân Tử” đối lập với “ tiểu nhân” thời ấy đã khiến mọi người mặc định loài chim sẻ là tiểu nhân tầm thường khi so sánh đối lập hình ảnh loài chim đại bàng uy vũ và dũng cảm, hay loài chim phượng hoàng cao quý và bất tử.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 194VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠITừ đó, trong quan niệm văn chương cổ điển, chim sẻ thường bị gọi là “kẻ tiểu nhân”. Trong nhiều điển tích, chim sẻ (tước) được đặt cạnh chim én (yến) để minh họa sự đối lập giữa những người tầm thường với những người có chí lớn. Câu nói của Trần Thắng thời Tần “Yến tước an tri hồng hộc chi chí tai?” (Chim sẻ, chim én sao biết được chí hướng của chim hồng hộc?) đã khẳng định về tính chất thấp kém của loài chim này.Hơn nữa, Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi (1272–1346), bậc thánh hiền thông minh xuất chúng, đạt chức vụ Đại Liêu Tả bộc xạ (tương đương Tể tướng), được vua nhà Nguyên tán phục phong làm Lưỡng quốc Trạng nguyên (năm 1308) sau khi trổ tài ứng biến qua bài phú “Hoa sen trong giếng ngọc” (Ngọc tỉnh liên phú), thì tính tiểu nhân của loài chim sẻ qua giai thoại về bức họa chim sẻ đậu cành trúc cứ thế mà lan truyền, được thuộc lòng và trở thành mặc định từ đời này sang đời khác. Điều này khiến cho kiến thức về loài chim sẻ trong các câu chuyện dân gian truyền miệng không có đủ sức để phản biện. Làm sao những kẻ bé cổ thấp miệng có thể chạm vào những lý lẽ đã được minh định một cách vững chắc?Thực tế, “chim sẻ” có tính \"tiểu nhân\" như trong quan niệm xưa cũ không?Chúng ta không thể căn cứ vào thân hình nhỏ bé, đầu óc nhỏ bé để kết luận sự thấp kém, thiếu ý chí và tâm địa nhỏ nhen tiểu nhân của loài chim sẻ. Khi khẳng định đặc điểm, tính cách của một sinh vật, chúng ta chỉ tựa vào thân thể, hình dáng và thể chất của một sinh vật ấy rồi kết luận qua cảm tính thôi sao? Hay đơn giản chỉ lập lại những quan niệm của đạo đức xưa cũ? Rồi phớt lờ quá trình quan sát, ghi nhận, và tổng hợp những kết luận xác thực. Cho dù chúng ta đã rõ đặc điểm của loài chim có mỏ quặp như đại bàng/ diều hâu là loài chim hung dữ và có thể xé tan xác con mồi mà chúng bắt thịt trong khi loài chim sẻ có mỏ nhọn, không quặp là giống chim hiền lành không hề làm tổn thương con vật khác, chúng ta cũng không thể kết luận rằng chim sẻ hiền hơn đại bàng, hay đại bàng hung ác hơn chim sẻ. Tương đồng như thế, chúng ta không thể nói những chim sẻ có thân hình nhỏ bé là tầm thường, là không quân tử, không chí lớn như những con chim có thân hình to lớn, hùng dũng như chim đại bàng. Mỗi loài sinh ra trên trái đất có đặc điểm khác nhau và chúng ta không nên so sánh một cách phiến diện và khập khiễng giữa loài

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 195VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠInày với loài khác, cho dù đồng loại hay khác loài. Người viết bài này có thể khẳng định rằng: Trong loài chim sẻ, có những con chim sẻ tiểu nhân và cũng có những con chim sẻ quân tử. Trong loài chim đại bàng, có những con chim đại bàng tiểu nhân và những con đại bàng quân tử. Và trong các loài chim khác cũng thế!Chúng ta không nên kết luận vội vã rằng: Con chim to lớn có thể bay cao, vượt cuồng phong giữa trời giông bão là uy dũng can đảm, mà chúng ta cần quan sát những con chim sẻ, chỉ dùng chiếc mỏ nhỏ bé của chúng để “khuân/tha” những miếng rơm rạ, vỏ cây, nhành lá to lớn hơn thân thể của chúng gấp đôi ba lần để làm tổ, chúng không dung cảm sao? Chúng ta cũng cần quan sát cảnh các chú chim sẻ tần tảo bới những đống tuyết cao để kiếm mồi trong mùa đông giá lạnh và sự đoàn tụ quây quần của chúng khi kiếm ăn hay di chuyển từ nơi này sang nơi khác theo đàn để xóa tan ý nghĩ cho rằng chim sẻ là kẻ tiểu nhân. Gán cho chim sẻ chữ tiểu nhân là cách nhân hóa dựa trên quan điểm đạo đức xưa cũ, và không chính xác. Trong thực tế, chim sẻ không phải là kẻ thiếu ý chí, thích soi mói, chấp nhất những chuyện nhỏ nhặt hay hạ thấp kẻ khác mà là loài chim có ích cho các cánh đồng nông thôn với hình ảnh nhỏ nhắn, nhanh nhẹn và linh hoạt. Chúng là những con chim chăm chỉ, kiên trì, sống theo đàn một cách hồn nhiên, yêu đời và đoàn kết.Theo thiển ý của người viết đề tài này là chúng ta cần thấy rõ những điều bất hợp lý trong văn chương Việt để tránh sử dụng lối so sánh khập khiễng, bất hợp lý làm sai ý nghĩa hình ảnh và đời sống của các loài chim. Cung Thị LanMaryland 17/1/2026

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 196VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINHÂN THÁNG CÁC ĐẲNG LINH HỒN, VIẾT VỀ NGHĨA TRANG QUẢNG-BÌNH TRÊN ĐẤT GIA-ĐỊNHBút ký của Nguyễn Đức Cung1.-Đôi điều tản mạn về Tháng Các Đẳng Linh Hồn.Trong những ngày cuối tháng Mười năm nay (2025), lòng tôi vẫn cứ phần nào thắc thỏm một nỗi lo riêng không biết cơ quan tạp chí Công giáo MAGNIFICAT ở thành phố New York có gửi kịp cho tôi số Tháng Mười Một theo đúng kỳ hạn hay không bởi lẽ với tôi, tháng Mười Một có một ý nghĩa đặc biệt tâm linh vì là tháng người Công giáo dành riêng để cầu nguyện cho các linh hồn, nhất là những người thân yêu trong gia đình đã qua đời. Tôi là một độc giả dài hạn của tờ tạp chí danh tiếng này trong mấy năm nay. Trước tôi vẫn nhận được tờ báo này đều đặn, đúng kỳ (on time) nhưng trong năm này (Năm Thánh 2025), tôi nhận báo thường trễ đó là các số Tháng Năm, số Tháng Tám và lần này khoảng ngày 27, 28 tháng Mười mà không thấy tạp chí tháng Mười Một gửiđến, chắc cũng lần lữa trễ hạn như vậy. Kinh nghiệm qua những trường hợp chậm trễ đáng buồn tôi phải năm lần, bảy lượt viết email gửi đi để khiếu nại trước một hai tuần lễ, không chỉ một nơi mà hai chỗ, một của ông phụ trách Editor mà tôi cứ gọi đại là “Father” (cha), một người chẳng biết là đàn ông hay đàn bà nên tôi cứ viết là Mr/Ms Care… Nhưng may lần này tôi hên vì tờ tạp chí Magnificat/November gửi tới đúng vào ngày 30 Tháng Mười. Tôi thấy mừng hú lên! Cái nghĩa trang có tên Quảng Bình trên đất Gia Định được nhắc đến trong tiêu đề bài viết, đối với tôi lại có rất nhiều ý nghĩa vì do những con người của lịch sử đóng góp công sức để tạo nên trước năm 1975 mà nay vẫn còn tồn tại, hiện tọa lạc trên đất xã Tam Bình, Thủ Đức mà bài viết sẽ đi vào chi tiết trong phần sau.Tháng Mười Một theo phụng vụ Công Giáo là dành để cầu nguyện cho các đẳng linh hồn. Khi còn nhỏ đến thời gian lớn lên, đi tu Tiểu chủng viện Phú Xuân sau năm 1954, tôi vẫn thường hay có thói quen đi tham dự lễ Các Thánh Nam

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 197VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠINữ ngày mồng một Thánh Mười Một, viếng các nhà thờ và được dạy là nhường lời cầu nguyện lại cho các đẳng linh hồn. Sau năm 1963, vào dịp lễ hai Lễ lớn của Tháng Mười Một, tôi thật sự rất thương xót hai linh hồn của Cố Tổng Thống Gioan Bao-ti-xi-ta Ngô Đình Diệm và Bào đệ của Ngài là Cố vấn Gia-cô-bê Ngô Đình Nhu. Các ấn bản bằng Anh ngữ và tiếng Tây ban nha gửi cách nhau một tuần cho thấy sự phong phú của nền văn hoá Ki Tô Giáo. Ảnh bên trái là bức họa Đấng Cứu Độ Muôn Loài (Salvator Mundi) của hoạ sĩ El Greco (1541-1614) từ Đảo Crete (Island of Crete) đến Venice, Ý năm 27 tuổi, sống gần với họa sư Tintoretto (1518-1594) chấp nhận phong cách hội họa của ông thầy. Năm 36 tuổi El Greco rời đi sống tại Tây ban nha, đạt tới đỉnh cao hội họa của Thời đại Hoàng kim Spanish. Bức ảnh bên phải có tên Thánh Nữ Cecilia (Santa Cecilia) được vẻ khoảng năm 1626 do Simon Vouet (1590-1649), người Pháp, vẽ thánh nữ Đồng trinh và Tử đạo La mã. Sự tích có nhiều điểm còn nghi vấn, thí dụ khi ngài được phán quan hỏi: “Tên cô là gì?” Ngài trả lời: “Tên tôi là Cecilia, nhưng tôi còn có một tên đẹp hơn nữa đó là Ki Tô Hữu.” Thánh Cecilia là bổn mạng các nhạc sĩ.Nhân dịp Năm Thánh 2025, sau Tết Ất Tỵ, ngày Feb. 06/2025 tôi vào Chợ Lớn, đi hành hương nhà thờ Cha Tam (tức Tam Assou, Đàm Á Tố) tức giáo xứ Phan-xi-cô Xa-vi-e, tại số 25 đường Học Lạc, Chợ Lớn, quỳ cầu nguyện tại dãy

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 198VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIghế cuối của nhà thờ này là nơi mà Cố TT Ngô Đình Diệm đã quỳ gối tham dự thánh lễ vào ngày 02 tháng Mười Một năm 1963, sau đó ra hàng với bọn tướng lãnh tay sai của Hoa Kỳ. Trên mặt bàn quỳ, tôi đã thấy và có ghi lại các hàng chữ gồm ba ngôn ngữ như sau: “ This is the pew on which The President NGÔ ĐÌNH DIỆM and his brother NGÔ ĐÌNH NHU had sat before they were taken on the tank and were killed on the way to Saigon, on November 2nd 1963.”C’est ici la place où le Président NGÔ ĐÌNH DIỆM et son frère NGÔ ĐÌNH NHU s’assirent le 2 Novembre, 1963 avant qu’il soient pris sur le tank, et soient tu-és en route vers Saigon.一 九 六 三 年 十 一 月 二 日, 已 故 總 統 吳 廷 艷 及他 的 弟 弟 吳 廷柔 被 捉 上 坦 克 車 刹 死 之 前, 曾 坐 在 這 長 椅 參 與 彌 撒.Bản Hoa ngữ và Phiên âm Hán Việt: Nhất cửu lục tam niên, thập nhất nguyệt, nhị nhật, dĩ cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm cập tha đích đệ đệ Ngô Đình Nhu bịtróc thượng thản khắc xa sát tử chi tiền, tằng tọa tại giá trường ỷ tham dự Di tát.Tạm dịch: Năm một chín sáu ba, ngày mồng hai tháng mười một, Cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm và em ruột là ông Ngô Đình Nhu bị bắt và bình thản bước lên xe trước khi bị giết, đã từng ngồi ở chiếc ghế dài này tham dự Thánh lễ Mi-sa.Cố Tổng Thống Ngô Đình Diệm đã thể hiện mối quan tâm lo lắng, thương yêu của Cụ đối với đất nước trong khoảnh khắc cuối đời Cụ, vào năm 1963, là lúc có hàng chục triệu sinh linh, đồng bào, đồng chí, chiến sĩ quốc gia, hàng chục vạn quân cán chính, những người mà Cụ đặt hạnh phúc của họ trong chính nồi cơm của họ, thể hiện qua mối tương quan não lòng của Cụ được Đại úy Đỗ Thọ, tùy viên của Tổng Thống ghi lại trong nhật ký của mình. Lúc bấy giờ Cụ như một vị thánh, xuất thần ra khỏi chốn hồng trần, dù rằng vẫn có đôi chút vấn vương cõi thế, như sau: khi rời bỏ Dinh Độc lập, lối 5 giờ chiều ngày 1-11-1963, “từ Dinh đi ra xe để đến nhà Mã Tuyên, cùng với Cụ Ngô Đình Diệm đi trước, có Cố vấn Nhu và ông Cao Xuân Vỹ. Theo ông Vỹ, Cụ vẫn không tỏ dấu lo lắng gì. Dọc hành lang, Cụ bỗng xé bầu im lặng, tự nhiên thốt ra: “Phận tui sao cũng được nhưng đất nước này sẽ ra thế nào đây” (Nguyễn Phương tự Trúc Long, Tưởng niệm một cái chết, Văn Nghệ Tiền Phong, số 285, Virginia). Bài học chủquyền mà Cụ Diệm đã canh cánh trong lòng không chỉ có trên sách vở mà còn biểu lộ qua cách sống; nó không chỉ là một hữu thể nhưng là thể hiện một tương quan. Có nhiều sắc thái trong tương quan giữa người này với kẻ khác, chẳng hạn

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 199VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠInhư Henry Kissinger, cũng giống như Cabot Lodge chỉ là những anh lái buôn chính trị của Hoa Kỳ khi chứng kiến việc người dân Việt di tản khỏi Đà nẵng vào những ngày cuối tháng Ba năm 1975, đã bình thản thốt lên : “Sao chúng không chết phứt cho rồi” (Why don’t these people die fast?) (Nguyễn Tiến Hưng, Khi Đồng Minh tháo chạy, Cơ sở xuất bản Hứa Chấn Minh, 2005, trang bìa trước và trang 20). Điều đó không lạ, bởi lẽ Henry Kissinger chỉ là một “thái thú” máu lạnh của Hoa Kỳ so trong tương quan với dân chúng Nam Việt Nam mà thôi.Về ý nghĩa của cái chết, quan điểm của một triết gia vô thần Đức Ludwig Feuerbach (1804-1872) cho rằng “Cái mộ chôn người ta chính là nơi sinh ra các thần linh”So ist das Grab der Menschen die Geburtstaette der Goetter. (Feuerbach, Saemtliche Werke, I, tr 369), nghĩa là: chính vì con người ta biết mình phải chết cho nên mới bầy đặt ra là có các thần linh. (Trần Văn Toàn, Liên quan giữa Cái chết và vấn đề Thiên Chúa theo quan niệm của Feurbach. Ở phần chú thích Thiên khảo luận này đã xuất bản bằng Pháp văn: “La mort et le problème de Dieu dans la pensée de Ludwid Feuerbach”, trong tạp chí Revue philosophique de Louvain, t. 73 (1975), tr. 304-561. Nay tu bổ thêm và viết lại bằng Việt văn.” Đây là câu nói thời danh của Feurbach nằm trong phần đầu của bài tiểu luận mà cố Giáo sư Trần Văn Toàn, nguyên dạy môn triết học ở Viện Đại Học Huế từ 1957-1965, gửi cho tôi cách đây gần 30 năm, ngày 23 tháng Mười Hai năm 2007. Theo GS Trần Văn Toàn, “Feuerbach là triết gia đầu tiên, và có lẽ ông là người độc nhất đã để cả đời ông vào việc phê bình và phi bác tôn giáo, mà không xét đến hơn thiệt, không xét đến tiếng tăm, đến bước đường sựnghiệp. Ông cho rằng ông có quyền phê bình tôn giáo, là vì ông có kinh nghiệm tôn giáo và đã học thần học. Kinh nghiệm tôn giáo của ông, thì không biết là thếnào, nhưng xem chừng có tính cách sách vở hơn là sống động. Còn việc ghi tên học một năm thần học ở đại học như Feuerbach, thì thực ra cũng không là bao nhiêu, nhưng cũng vẫn còn hơn là nhiều người bạo ăn bạo nói, lên tiếng phê bình những điều mình không am tường, nhưng chỉ nghe hơi mà thôi.”Feuerbach cũng đã trăn trở đối với vận mệnh con người, tình yêu, Thiên Chúa và cái chết, vay mượn tư tưởng của sư phụ ông là Hegel (1770-1831), thích thú khi nghe Schleiermacher (1768-1834) giảng thuyết, ông này vừa là mục sư giải nghĩa Thánh kinh ở giáo đường, vừa là giáo sư giảng bài triết học ở đại học Berlin. Feuerbach từng đưa ra quan điểm giải thích rằng thần linh được tạo ra đểđáp ứng lại các cái ước mơ của con người đã trở thành luận điểm then chốt cho Karl Marx sau này dùng để bài xích Ki Tô Giáo.

TAM CÁ NGUYỆT SAN KỲ I - NĂM 2026 200VĂN BÚT VIỆT NAM HẢI NGOẠIViết tới đây tôi chợt nhớ đến những lời của Đức Giám Mục Jacques Bénigne Bossuet (1627-1704), một nhà hùng biện lừng danh của Giáo Hội Công Giáo Pháp, vốn có biệt danh là “Con phượng hoàng thành Mô” (L’aigle de Meaux), trong bài viết có tên “Suy niệm về sự ngắn ngủi của đời người” đã có viết: “Đời người không đáng là bao, và tất cả những gì có cùng có hạn đều chẳng đáng là bao. Sẽ đến lúc mà một người xem ra rất lớn lao đối với ta sẽ không còn nữa. Người ta có sống trên đời này lâu dài bao nhiêu, cho đi một nghìn năm, thì rồi cũng đến ngày hết hạn. Chỉ có thời gian tôi sống mới làm cho tôi khác với những gì chưa xuất hiện bao giờ, nhưng cái khác biệt này cũng quá nhỏ nhoi, vì cuối cùng tôi cũng sẽ hòa tan vào cái gì không có, và rồi sẽ đến ngày chẳng những hình như tôi đã có, và tôi có sống được bao lâu đi nữa thì cũng chẳng đáng kể là bao, vì tôi sẽ không còn nữa. Tôi bước vào cuộc đời với định luật là phải ra khỏi đời này, tôi đến đóng vai trò của tôi, tôi đến để trình diễn như mọi người: rồi sau đó, tôi phải biến đi…” (Phan Minh Thiện chuyển dịch, trích từMaranatha-vietnam.net, Simonhoadalat.com, ngày 1/10/2010). Đức Giám Mục Bossuet viết bài này vào tháng 9 năm 1648 trong dịp tĩnh tâm lãnh chức Phụ Phó Tế (Sous-diacre) vào tuổi 21, nhưng bài viết của ngài chứa đựng nhiều tư tưởng sâu sắc về cuộc sống của con người trước lẽ tử sinh, lồng trong những nhận thức chín muồi của một nhà tư tưởng lớn, khôn ngoan trước tuổi đời, mẫn tiệp trước các góc cạnh của thế cuộc nhân sinh, chan chứa một niềm tin Ki Tô Giáo hết sức phong phú luôn ngưỡng vọng chốn trời cao.Đoạn văn sau hết của bài viết ở trên thể hiện dưới ngòi bút của Bossuet được ghi lại như sau: “Lạy Chúa, con hết lòng quyết tâm suy nghĩ về cái chết, mỗi ngày, trước mặt Chúa, ít nữa trước khi đi ngủ và lúc mới thức dậy. Với suy tưởng này: ‘Tôi có ít thời gian, nhưng lại có nhiều điều phải làm, có thể tôi còn có ít thời gian hơn tôi tưởng. Tôi sẽ ngợi ca Chúa đã lôi kéo tôi ra nơi đây đểnghĩ đến việc ăn năn thống hối, và tôi sẽ thu xếp công việc của tôi, để nghĩ đến việc xưng tội, đến những việc đạo đức cách nghiêm chỉnh, với nhiều can đảm và cần mẫn; suy nghĩ không phải đến những gì qua đi, mà đến những gì còn tồn tại.”