ວິຊາ ດີຈີຕອນເອເລັກໂຕຼນິກ

ວຊິ າ ດຈີ ຕີ ອນເອເລັກໂຕນຼ ກິ
(Digital Electronic)

Switch-Logic gate, Flip Flop gate and Encoder, Decoder, DAC, DAC, Microprocessor
Clock pules and Sequential, counter , ALU, Memory, MUX Digital Circuit and
combination shift register Design
Design and DEMUX Design Microcontroller

ສອນໂດຍ ອຈ. ລາຊາໂລ ສວຸ ນັ ທອງDigital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 1

5482 6576

ຂມ້ໍ ນູ ອາຈານ ສອນ

• ສອນໂດຍ: ອຈ. ລາຊາໂລ ສວຸ ນັ ທອງ (LASZLO SUVANTHONG).
• ຈບົ ປທ ທີ່ ີ ຄວສ, ພາກວຊິ າ ວສິ ະວະກາເອເລັກໂຕນຼ ກິ ແລະ ສສື ານໂທລະຄມົ .
ສອນປດັ ຈບຸ ນັ : ວຊິ ານາໃຊຄ້ໍ ອມພິວເຕທີ ່ີວົ ໄປ, ສອມ້ໍ ແປງ-ຕດິ ຕງັ້ໍ -ຄວບຄມຸ ໄຟຟາໍ້

ແລະ ຂຽນໂປຼແກມຄອມພິວເຕນີ າໃຊງ້ໍ ານ.

ເບໂີ ທ: 5969 3592.
ເບີ WhatsApp's: 020 5482 6576.
Email: [email protected].
FB: LASZLO SUVANTHONG.

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 2
5482 6576

ການໃຫຄໍ້ ະແນນ

ຕາຕະລາງ 01 ແບງ່ີ ຄະແນນ ຕາຕະລາງ 02 ຈດັ ປະເພດ Grade

ລາຍການ ເປີເຊັນ ໝາຍເຫດ ເກດ ເປີເຊັນ ໝາຍເຫດ
A 80-100% ເກ່ີ ງັ
1. ຂນ້ໍື ຫອໍ້ ງ 15% ຂາດຮຽນບ່ີ ເກນີ 3 ເທືອ B+ 75-79% ດຫີ ຼາຍ
2. ວຽກບາໍ້ ນ 15% ສີ່ງົ ເປັນບກຸ ຄນົ ສີ່ງົ ເປັນໄຟ B 70-74% ດີ
3. ເສັງກາງພາກ 25% ເສັງແບບປາລາໄນ 25 ຂ້ໍ C+ 65-69% ພໃຊໍ້
4. ເສັງທາ້ໍ ຍພາກ 40% ເສັງແບບປາລາໄນ 40 ຂ້ໍ C 60-64% ອອີ່ ນ
5. ຄະແນນ ຕອບ 5% ຍກົ ມຕື ອບຄາຖາມ ແລະ ຖກື 5 ຄງັໍ້ D+ 55-59%
100% D 50-54% ແກເໍ້ ກດ
ລວມ F 40-49% ແກເໍ້ ກດ
ແກເ້ໍ ກດ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 3
5482 6576

ແຜນການສອນສກົ ປີ 2020, ພາກຮຽນ II

ວນັ ເວລາ ຫອ້ໍ ງ ຊ່ີວົ ໂມງ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 4
5482 6576

ຫວົ ຂທ້ໍ ີຈ່ ະໄດ້ຮຽນ ຊີ່ວົ ໂມງຮຽນ ຫວົ ຂໍ້ ຊີ່ວົ ໂມງຮຽນ

ຫວົ ຂ້ໍ

1 ພໍື້ນຖານດຈີ ຕີ ອນ ແລະ ເອເລັກໂຕນຼ ກິ 2 14. ວງົ ຈອນເກບັ ແລະ ເລອື ນຂມ້ໍ ນູ 2
2 ລະບບົ ຈານວນ ແລະ ລະຫດັ 2 15. ວງົ ຈອນແປງສນັ ຍານ 2
3 ສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນ ແລະ ສະວຕິ ໄຟຟໍ້າ 2 16. ໜວ່ີ ຍຄວາມຈາ 2
4 ພື້ໍນຖານເກດ ແລະ ວງົ ຈອນກາເນດີ ສນັ ຍານ 2 17. ເຕັກໂນໂລຢີດຈີ ຕີ ອນ 2
5 ໄອຊຕີ ະກນູ ໂລຈກິ ແລະ ຄດິ ໄລວ່ີ ງົ ຈອນ 2 18. ພ້ໍືນຖານລະບບົ VLSI 2
6 ວງົ ຈອນເກດ (Combination Logic gate) 2 19. ພໍ້ືນຖານໄມໂຄໂຼ ພເຊເຊີ 2
7. ລະບບົ ຄດິ ໄລຫີ່ າຂມໍ້ ນູ ທາງຄະນດິ ສາດ 2 20. ການຂຽນໂປຼແກມພາສາ Assembly 2
8. ຟີບຟອບ (Flip Flop) 2 21. ການຂຽນໂປຼແກມພາສາ C 2
9. ຫຼກັ ການອອກແບບວງົ ຈອນດຈີ ຕີ ອນ 2 22. ພ້ືໍນຖານໄມໂຄຄຼ ອນໂທເລີ 2
10. ພືໍ້ນຖານວງົ ຈອນເຄອື ນຂມ້ໍ ນູ (Sequential) 2 ເສັງກາງພາກ 1
11. ວງົ ຈອນນບັ (Counter) 2 ເສັງທາໍ້ ຍພາກ 1
12. ວງົ ຈອນເຂ້ົໍາລະຫດັ ແລະ ວງົ ຈອນທອດລະຫດັ 2 ລວມ 46
13. ວງົ ຈອນມນັ ຕເີ ພັກສ ແລະ ວງົ ຈອນດມີ ນັ ຕເີ ພັກສ 2
5
Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ການກະກຽມຄວາມພອ້ ມ

1. ດາ້ໍ ນຄສູ ອນ
ກອບປີ - ຕດິ ຕງັ້ໍ ໂປຼແກມ Circuit Wizard, Proteus 8.6 ແລະ ຂ້ໍ

ມນູ ເອກະສານຮຽນວຊິ າ Digital Electronic.

2. ດາໍ້ ນນກັ ຮຽນ-ນກັ ສກຶ ສາ:
ມຄີ ວາມຮພູໍ້ ໍື້ນຖານໄຟຟ້ໍາ ຫຼື ເອເລັກໂຕນຼ ກິ ພືໍ້ນຖານ, ມຂີ ມໍ້ ນູ ເອກະສານ

ປະກອບການຮຽນ ແລະ ໂປຼແກມທີກຽ່ີ ວຂອໍ້ ງກບັ ການຮຽນ.

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 6
5482 6576

1 ພືໍ້ນຖານດຈີ ຕີ ອນ ແລະ ເອເລັກໂຕນຼ ກິ 7

• ແນະນາພືໍ້ນຖານດຈີ ຕີ ອນ ແລະ ລະບບົ
• ລະບບົ ສສື ານຂມໍ້ ນູ
• ວງົ ຈອນຄວບຄມຸ ສະແດງຜນົ ເປັນ 0 ແລະ 1
• ການສະແດງຜນົ ຂມ້ໍ ນູ ດຈີ ຕີ ອນ
• ແນະນາອປຸ ະກອນໃຊວໍ້ ງົ ຈອນດຈີ ຕີ ອນເອເລັກໂຕນຼ ກິ
• ວງົ ຈອນຮກັ ສາແຮງດນັ ໄຟຟໍາ້ ກະແສກງົ (Voltage Regulator)
• ວງົ ຈອນສາ້ໍ ງສນັ ຍານໂມງດຈີ ຕີ ອນ (Multivibrator)

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສາຄນັ ຂອງດຈີ ຕີ ອນ

• ດຈີ ຕີ ອນໝາຍເຖງິ ລະບບົ ສສື ານຜາີ່ ນທາງຕວົ ເລກຖານສອງ (Binary) ທີມຄີ ວາມແໜນ້ໍ ຢາສງູ , ແບບບ່ີ ຕີ່ ເນອື ງ
(Discrete) ສາມາດນາມາຄດິ ໄລປ່ີ ະມວນຜນົ ແລະ ສະແດງຜນົ ອອກມາຊດັ ເຈນ ຄວບຄມຸ ໄດງ້ໍ າີ່ ຍກວາີ່ ຂມ້ໍ ນູ
ທີ່ ີບີ່ ເປັນຕວົ ເລກ.

• ດຈີ ຕີ ອນເອເລັກໂຕນຼ ກິ ແມນີ່ ມຄີ ວາມສາຄນັ ໃນການສສື ານ ແລະ ການຄວບຄມຸ (Digital controller) ໃນ
ພາກອດຸ ສາຫະກາທີ່ ີໃຊລໍ້ ະບບົ ເອເລັກໂຕຼນກິ ເນ່ີ ອື ງຈາກວາີ່ ຂມ້ໍ ນູ ດຈີ ຕີ ອນສາມາດນາມາປະມວນຜນົ ທາງຕວົ ເລກ
ໄດໃໍ້ ນສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນ (Digital signals), ໃຫຂ້ໍ ມ້ໍ ນູ ໄດໄໍ້ ວ ຊດັ ເຈນ ແລະ ໜາໍ້ ເຊອື ຖສື ງູ ໂດຍສະເພາະໃນ
ວຽກງານສສື ານດຈີ ຕີ ອນສາມາດບນັ ທຶກ ແລະ ແກໄ້ໍ ຂຂມ້ໍ ນູ ດຈີ ຕີ ອນໄດເໍ້ ພອື ໃຫເ້ໍ ປັນປະໂຫຍດເຊີ່ ັນ: ລະບບົ
ອດັ ຕະໂນມດັ , ລະບບົ ພາບ ແລະ ປະມວນຜນົ ພາບ, ລະບບົ ຫນ້ໍຸ ຍນົ , ດາວທຽມ, ລດົ ໄຟຟາໍ້ , ຍນົ , ລະບບົ
ແຈງໍ້ ເຕອື ນໄພ, ລະບບົ ສສື ານຂມ້ໍ ນູ , ລະບບົ ບນັ ທຶກ ແລະ ຈດັ ການຂມໍ້ ນູ , ລະບບົ ເຄອື ຄາີ່ ຍອນິ ເຕເີ ນັດ,
ອປຸ ະກອນເອເລັກໂຕນກິ ໃຊໃໍ້ ນຊວີ ດິ ປະຈາວນັ , ...

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 8
5482 6576

ປະຫວດັ ຄວາມເປັນມາ

• ດຈີ ຕີ ອນແມນີ່ ມພີ ືໍ້ນຖານຈາກລະບບົ ເລກຖານສອງ (Binary number system) ຜທໍູ້ ່ີ ີຄນົ້ໍ ຄວາໍ້ ນາສະເໜີທາອດີ ປີ
ຄສ 1705 ໂດຍທາີ່ ນ Gottfried Wilhelm Leibniz, ລະບບົ ດຈີ ຕີ ອນໃນເບອໍື້ ງຕນົ້ໍ ແມນ່ີ ນາສະເໜີການເຮັດຜາີ່ ນ
ອປຸ ະກອນເຄີ່ ອື ງກນົ (ໃຊພໍ້ ຽງເຟືອງ-ກງົ ລ,້ໍ ປີ 1649 ໂດຍທາ່ີ ນ Blaise Pascal) ແລະ ສະວຈິ ວງົ ຈອນໄຟຟາໍ້
(ສະວຈິ , ລິເລ, ຫຼອດສນູ ຍາກາດ (Fleming Valve), ປີ 1907 ໂດຍ Lee De Forest) ນາໃຊພໍ້ າສາເຄ່ີ ອື ງ
ຈກັ , ຄວາມເຂົ້າໍ ໃຈ ແລະ ການນາສະເໜີຕາຕະລາງຄວາມຈງິ ເປັນຮາກຖານສາຄນັ ເພອື ໃຊພ້ໍ ດັ ທະນາອປຸ ະກອນ
ເກດ ແລະ ຫຼກັ ການເຮັດວຽກຖກື ສະເໜີໃນປີ 1921, ໂດຍທາີ່ ນ Lugwig Wittgenstein, ປ້ໍຶມ Tractus
Logico Philosophicus.

• ອປຸ ະກອນດຈີ ຕີ ອນເອເລັກໂຕຼນກິ ແມນ່ີ ຖກື ນາສະເໜີ ແລະ ປະດດິ ຂນ້ຶໍ ຊື ເກດ AND ແບບໃໝໃີ່ ນປີ 1924, ໂດຍ
ທາ່ີ ນ Walther Bothe.

• ອປຸ ະກອນດຈີ ຕີ ອນເອເລັກໂຕຼນກິ ບນັ ດາເກດ(ທີມທີ ານຊສິ ເຕເີ ປັນອງົ ປະກອບ)ໄດຖໍ້ ກື ບນັ ຈຸ ແລະ ຜະລດິ ສາໍ້ ງໃຫ້ໍ
ກາຍເປັນວງົ ຈອນລວມ (IC: Integrated Circuit), ບລິສດັ Texas Instrument ປີ 1958-ປດັ ຈບຸ ນັ

Gottfried Wilhelm Leibniz Blaise Pascal Binary Fleming Valve Walther Bothe IC (Texas Instrument)

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 9

5482 6576

ລະບບົ ດຈີ ຕີ ອນເອເລັກໂຕນຼ ກິ ແລະ ການໃຊງໍ້ ານ

Manual Automatic Sequential
Controller Controller Controller

Input Digital Gate Output
Circuit
1. Switch 1. Relay-MC
2. Sensor DC Power 2. Actuator
Supply 3. Display

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 10
5482 6576

ແນະນາພືໍ້ນຖານດຈີ ຕີ ອນ ແລະ ລະບບົ

• ລະບບົ ດຈີ ຕີ ອນເປັນລະບບົ ທີ່ ີໃຊຕໍ້ ວົ ເລກເປັນຕວົ ກາງ ເປັນຂມໍ້ ນູ ທ່ີ ີນາໃຊເ້ໍ ຂົໍ້າໃນການສສື ານເຊີ່ ງິ ຂມ້ໍ ນູ ດຈີ ຕີ ອນ
ສະແດງອອກເປັນເລກຖານ 2 ເຊ່ີ ັນ:

• 0 ເປັນໂລຈກິ ຕາ (Logic Low)
• 1 ເປັນໂລຈກິ ສງູ (Logic High)
ນອກຈາກນຍໍີ້ ງັ ມສີ ະຖານະພເິ ສດຂອງຂມ້ໍ ນູ ດຈີ ຕີ ອນ 2 ສະຖານະຄ:ື
• Z ເປັນສະຖານະກະແສຕາ ຫຼື ແບບເປີດ (High Impedance)
• X ເປັນສະຖານະບ່ີ ການດົ ໄດ້ໍ ຫຼື ບີ່ ສນົ ໃຈ (Hold State or Don’t Care)

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 11
5482 6576

ຄວາມສາຄນັ ຂອງລະບບົ ດຈີ ຕີ ອນ

• ເພາະສະນນັ້ໍ ລະບບົ ດຈີ ຕີ ອນແມນີ່ ການຄວບຄມຸ ໃນພາສາເຄ່ີ ອື ງຈກັ ເຊີ່ ັນ: ການເປີດກະແສ
ແລນຜາ່ີ ນອປຸ ະກອນດວໍ້ ຍສະວຈິ ຄວບຄມຸ ສະຖານະດຈີ ຕີ ອນເປັນ 1 ຫຼື ON ຫຼື H ແລະ
ການປິດ ຫຼື ຕດັ ກະແສບີ່ ໃຫໄ້ໍ ປເຖງິ ອປຸ ະກອນສະຖານະດຈີ ຕີ ອນເປັນ 0 ຫຼື OFF ຫຼື L.

OFF (L)=0 ON (H)=1

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 12
5482 6576

ລະບບົ ສສື ານຂມ້ໍ ນູ (Signal System)

• ການສກື ສານຂມໍ້ ນູ ແມມ່ີ ີ 3 ລກັ ສະນະຄ:ື
• 1. ການສສື ານແບບອານາລອກ (Analog): ແມນ່ີ ການສສື ານຂມ້ໍ ນູ ແບບຕີ່ ເນອື ງ ບ່ີ ເປັນຕວົ ເລກ ສາມາດ

ສາພດັ ໄດເ້ໍ ຊ່ີ ັນ: ສຽງ, ສ,ີ ແສງ ເປັນຕນົໍ້ .
• 2. ການສສື ານຂມ້ໍ ນູ ແບບດຈີ ຕີ ອນ (Digital): ແມນີ່ ການສສື ານຂມໍ້ ນູ ແບບບ່ີ ຕີ່ ເນອື ງ ເປັນຂມໍ້ ນູ ທ່ີ ີສາມາດ

ຄວບຄມຸ ໄດ້ໍ ສາມາດແປງ ແກໄ້ໍ ຂ ຈດັ ການ ແລະ ຄດັ ລອກໄດເໍ້ ຊ່ີ ັນ: ຂມ້ໍ ນູ ສນັ ຍານໄຟຟ້ໍາ, ຂມ້ໍ ນູ ທາງ
ໄຟຟ້າໍ ເປັນຕນົໍ້ .
• 3. ການສສື ານທ່ີ ີໄດຈໍ້ າກການແປງຂມໍ້ ນູ (Signal processing): ແມນ່ີ ການສສື ານທີ່ ີໄດຈ້ໍ າກການຜນັ ປຽີ່ ນ
ການແປງສນັ ຍານອານາລອກ ແລະ ດຈີ ຕີ ອນໄປເປັນສນັ ຍານທ່ີ ິຕອ້ໍ ງການນາໃຊເ້ໍ ຊ່ີ ັນ: ການແປງສນັ ຍານ
ໄຟຟໍາ້ AC ໄປເປັນ DC, ການແປງຈາກ DC ໄປເປັນ AC, ການປະສມົ ສນັ ຍານ (Modulation), ການ
ແຍກສນັ ຍານທີ່ ີປະສມົ (De-modulation), ການເຂົ້ໍາລະຫດັ -ຖອດລະຫດັ (Encode-Decode) ເປັນຕນົ້ໍ .

Analog Signal Signal Processing

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 13
5482 6576

ການສະແດງຜນົ ຂມໍ້ ນູ ດຈີ ຕີ ອນ

• ການສະແດງຜນົ ທາງຂມໍ້ ນູ ດຈີ ຕີ ອນເປັນການສະແດງຜນົ ທີ່ ີໃຊຂໍ້ ມ້ໍ ນູ ທາງຕວົ ເລກເປັນ
ຕວົ ສສື ານກບັ ຜຄໍູ້ ວບຄມຸ , ການສະແດງຜນົ ແບບນແີໍ້ ມນີ່ ສາມາດນາມາຄດິ ໄລ,່ີ ດດັ ແປງແກ້ໍ
ໄຂ ແລະ ສາມາດນາສະເໜີເປັນຂມ້ໍ ນູ ທ່ີ ີຊດັ ເຈນຄວບຄມຸ ໄດໍ້ ເຊ່ີ ັນ: ການແປງສນັ ຍານ
ໄຟຟໍ້າໄປເປັນສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນເປັນເລກຖານ 2, ການແປງສນັ ຍານໄປເປັນເລກຖານ
10, ການແປງສນັ ຍານແບບເຂົ້ໍາລະຫດັ -ທອດລະຫດັ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 14
5482 6576

ຍກົ ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ການສະແດງຜນົ ດຈີ ຕີ ອນຂມ້ໍ ນູ ທາງຕວົ ເລກຖານ 2
ແລະ ຖານ 10
ຕວົ ເລກທີ ການດົ ສວ່ີ ນທ່ີ ີສະແດງຜນົ (1=ໄຟຮງຸ່ີ ແລະ 0=ໄຟດບັ )

ສະແດງຜນົ a b c d e f g dp

0 11111100

1 01100000

2 11011010

3 11110010

4 01100110

5 10110110

6 00111110

7 11100000

8 11111110

9 11100110 15

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ການນາໃຊດໍ້ ອກໄຟສະແດງຜນົ ຕວົ ເລກ 7
Segment ປະເພດ Common Anode ແລະ Common
Cathode

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 16
5482 6576

ວງົ ຈອນຄວບຄມຸ ສະແດງຜນົ ເປັນ 0 ແລະ 1

• ວງົ ຈອນຄວບຄມຸ ສະແດງຜນົ ແບບເລກຖານສອງ ເປັນວງົ ຈອນທີ່ ີຂມໍ້ ນູ ໃຊສ້ໍ າລບັ ການຄວບຄມຸ
ແລະ ການສະແດງຜນົ ເຊີ່ ັນ: ການຄວບຄມຸ ການເຮັດວຽກຂອງອປຸ ະກອນໄຟຟໍ້າໄດແ້ີ່ໍ ກີ່ ລເີ ລ,
ມເຕ,ີ ສະວຈິ , ການສະແດງຜນົ ຜາີ່ ນດອກໄຟ LED ເພືອສສື ານກບັ ຜຄ້ໍູ ວບຄມຸ ອປຸ ະກອນ,
ການສະແດງຜນົ ຂມໍ້ ນູ ຕວົ ເລກຖານ 10 ຜາີ່ ນດອນໄຟ LED 7 Segment, ການສະແດງ
ຜນົ ແບບແປງເລກຖານສອງເປັນລະຫດັ ASCII ເພືອສະແດງຂຄ້ໍ ວາມຕວົ ໜງັ ສເື ທິງໜາໍ້ ຈ
LCD ເປັນຕນົ້ໍ .

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 17
5482 6576

ວງົ ຈອນດຈີ ຕີ ອນເອເລັກໂຕນຼ ກິ

• ເນອື ງຈາກອປຸ ະກອນເອເລັກໂຕນກິ ມລີ ກັ ສະນະການຄວບຄມຸ ແລະ ສະແດງຜນົ ແບບດຈີ ີ
ຕອນໄດດ້ໍ ເີ ຊ່ີ ງິ ອປຸ ະກອນທ່ີ ີໃຊເ້ໍ ປັນໃນການປະກອບສາ້ໍ ງວງົ ຈອນດຈີ ຕີ ອນເຊີ່ ັນ: ສະວຈິ , ລີ
ເລ, ໄດໂອດ-LED, ທານຊສີ ເຕ,ີ ມອສເຟດ, ໄອຊດີ ຈີ ຕີ ອນ ແລະ ໄມໂຄຄອນໂທເລີ.

Buffer Inverter AND OR

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 18
5482 6576

ແຫຼງພະລງັ ງານສ່ີງົ ກະແສໃຫດ້ໍ ຈີ ຕີ ອນ

• ແຫຼງພະລງັ ງານຫຼກັ ນາໃຊໃໍ້ ນລະບບົ ດຈີ ຕີ ອນຄໄື ຟຟໍ້າກະແສກງົ ທີມກີ ານຮກັ ສາແຮງດນັ
ໄຟຟໍ້າທ່ີ ີຄງົ ທ່ີ ີ (Voltage Regulator) ສາລບັ ອປຸ ະກອນດຈີ ຕີ ອນ TTL ຕອໍ້ ງການ ແຮງ
ດນັ ໄຟຟ້ໍາ 5VDC ແລະ ອປຸ ະກອນຕອໍ້ ງການແຮງດນັ ໄຟຟໍ້າ CMOS ຕອໍ້ ງການ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 19
5482 6576

ວງົ ຈອນສາ້ໍ ງສນັ ຍານໂມງດຈີ ຕີ ອນ (Multivibrator) 20

ວງົ ຈອນສນັ ຍານໂມງ (Multivibrator) ແມນີ່ ຮບູ ຄນື້ໍ ສນັ ຍານທີມີ
ການປີ່ຽນແປງສະຖານະ 0 ກບັ 1 ສະຫຼບັ ກນັ ໄປເລອື ຍສາມາດນາ
ໄປປະກອບເປັນແຜນວາດເວລາ (Timing Diagram), ຮບູ ແບບ
ຂອງການສາໍ້ ງສນັ ຍານໂມງມີ 3 ປະເພດຄ:ື
• ແບບໂມໂນສະເຕເບນີ ມນັ ຕໄິ ວເບເຕີ (Mono Stable

Multivibrator) ທີ່ ີໃຫກ້ໍ າເນດີ ພນັ ສດຽວເມອື ໄດຮໍ້ ບັ ສນັ ຍານກະຕນໍຸ້
ຫຼື ສນັ ຍານລບົ ກວນ (Trigger) ຈາກພາຍນອກ
• ແບບອະສະເຕເີ ບນີ ໄວເບເຕີ (Astable Multivibrator) ທ່ີ ີໃຫກ້ໍ າ
ເນດີ ສນັ ຍານພນັ ສແບບຕ່ີ ເນອື ງ
• ແບບໄບສະເຕເີ ບນີ ມນັ ຕໄິ ວເບເຕີ (Bistable Multivibrator)
ແມນ່ີ ວງົ ຈອນທີມເີ ອົາພດຸ ຄາ້ໍ ງເອົາໄວໍ້ 2 ສະຖານະເຊີ່ ງິ ອາດຄາໍ້ ງ
0 ຫຼື 1 ກ່ີໄດ້ໍ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ວງົ ຈອນໂມໂນສະເຕເບນີ ມນັ ຕໄິ ວເບເຕີ (Mono Stable
Multivibrator)

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 21
5482 6576

ວງົ ຈອນໂມໂນສະເຕເບນີ ມນັ ຕໄິ ວເບເຕີ (Mono Stable
Multivibrator)

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 22
5482 6576

ວງົ ຈອນອະສະເຕເີ ບນີ ໄວເບເຕີ (Astable Multivibrator)

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ວງົ ຈອນແບບອະສະເຕເີ ບນີ ໄວເບເຕີ (Astable Multivibrator)
ເຊີ່ ງິ ມແີ ບບໃຊຕ້ໍ ານຊສິ ເຕ,ີ ໃຊໄ້ໍ ອຊີ IC 74LS00 ແລະ ແບບໃຊໄ້ໍ ອຊເີ ບີ 555.

ວງົ ຈອນສາ້ໍ ງສນັ ຍານໂມງ IC 74LS00 ຊວ່ີ ງເວລາການກະພິບ T = T1 + T2 = R1C1
ວງົ ຈອນສາໍ້ ງສນັ ຍາຍໂມງ IC 555 ຊວີ່ ງເວລາກະພິບ T = T1 + T2 = 0,69(R1+R2)C1 +
0.69R2C1

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 23
5482 6576

ວງົ ຈອນໄບສະເຕເີ ບນີ ມນັ ຕໄິ ວເບເຕີ (Bistable
Multivibrator)

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 24
5482 6576

2. ລະບບົ ຈານວນ ແລະ ລະຫດັ 25

• ເລກຖານ 10 (Base 10)ເປັນເລກຖານ 2
• ການແປງເລກຖານ 2 ເປັນເລກຖານ 10
• ເລກຖານ 8 (Base 8)
• ການແປງເລກຖານ 8
• ເລກຖານ 16 (Base 16)
• ເລກບຊີ ດີ ີ (BCD: Binary Coded Decimal)
• ລະຫດັ ແອສກີໍ້ (ASCII Code)
• ສະຫຼບຸ ລວມຄວາມຮເູ້ໍ ລກຖານ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ຄວາມໝາຍ ແລະ ຄວາມສາຄນັ ຂອງລະບບົ ເລກຖານ

• ລະບບົ ຈານວນເລກຖານ ແລະ ລະຫດັ ເປັນການແປງເລກຖານສບິ ເປັນລະບບົ ເລກຖານອນື ເພອື ໃຫ້ໍ
ສາມາດສສື ານກບັ ລະບບົ ຄອມພວິ ເຕໄີ ດ້ໍ ນອກຈາກນຍໍ້ີ ງັ ມກີ ານນາເອົາອປຸ ະກອນເອເລັກໂຕນຼ ກິ ມາໃຊສໍ້ າໍ້ ງສນັ ຍານ
ດຈີ ຕີ ອນ ແລະ ລະບບົ ສະວຈິ ເພືອເຮັດໃຫເໍ້ ກດີ ຄວາມເຂົາ້ໍ ໃຈໂຄງສາໍ້ ງພືໍນ້ ຖານຂອງດຈີ ຕີ ອນ ຫຼກັ ການເຮັດວຽກ
ຂອງເກດ (Gate) ຕາີ່ ງໆ ການອອກແບບວງົ ຈອນປະສມົ ການນາໃຊເໍ້ ຕັກນກິ ການລດຸ ຮບູ ດວ້ໍ ຍສມົ ຜນົ ບລູ ນີ ,
ການນາໃຊແໍ້ ຜນວາດຄານນາວ, ລວມທງັ ການນາໃຊໄໍ້ ອຊເີ ບຕີ າີ່ ງໆມາສາໍ້ ງເປັນວງົ ຈອນທາງຄະນດິ ສາດ, ວງົ ຈອນ
ການເຂົ້ໍາລະຫດັ ແລະ ວງົ ຈອນທອດລະຫດັ , ການນາສະເໜີເທິງອປຸ ະກອນສະແດງຜນົ , ການສາໍ້ ງວງົ ຈອນແຫຼງ
ຈາຍໄຟກບັ ໄອຊີ TTL ແລະ ສນັ ຍານເວລາ ການນາໃຊໄໍ້ ອຊມີ ນັ ຕເີ ພັກເຊີ (Multiplexer) ແລະ ດມີ ນັ ຕເີ ພັກເຊີ
(DE multiplexer), ການປຽບທຽບລກັ ສະນະໜາໍ້ ທີ່ ີຂອງໄອຊຕີ ະກນູ ລຈກິ , ການອອກແບບວງົ ຈອນຊເີ ຄວນັ ຊຽນ
(Sequential)ໂລຈກິ ແບບຊງິ ໂຄນສັ ແລະ ອະຊງິ ໂຄນສັ , ເທັກນກິ ການນາໃຊຟໍ້ ິບຟອບ ແລະ ການປະຍກຸ ນາໃຊ້ໍ
ວງົ ຈອນນບັ , ວງົ ຈອນລຈີ ສີ ເຕ.ີ ຫຼກັ ການພິຈາລະນາອອກແບບວງົ ຈອນດຈີ ຕີ ອນ ການຕີ່ ວງົ ຈອນນາໃຊຮ້ໍ ວີ່ ມກບັ ໄອ
ຊີ TTL ແລະ CMOS ການແປງສນັ ຍານອານາລອກໄປເປັນສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນ (ADC) ແລະ ການແປງສນັ ຍານ

ດຈີ ຕີ ອນໄປເປັນສນັ ຍານອານາລອກ (DAC), ການຂະຫຍາຍໜວ່ີ ຍຄວາມຈາ ແລະ ການນາໃຊເໍ້ ອເດສ ຕະຫຼອດ
ຈນົ ແນະນາໃຫຮ້ໍ ກູ້ໍ ຽີ່ ວກບັ ອປຸ ະກອນຊະນດິ ໃໝ.່ີ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 26
5482 6576

ແນະນາລະບບົ ເລກຖານ 27

ເລກຖານທີ່ ີນາໃຊເ້ໍ ຂົ້ໍາໃນການຄດິ ໄລ່ີ ຫຼື ການແປເປັນລະຫດັ ຕວົ
ອກັ ສອນມີ 4 ຖານຄ:ື

1. ເລກຖານສບິ (Decimal number) ປະກອບດວໍ້ ຍຕວົ ເລກ 0 ~
9 ໃຊໃ້ໍ ນການຄດິ ໄລເ່ີ ລກປກົ ກະຕິ ຍກົ ຕວົ ຢາີ່ ງ:
(2020)10=2x103+0x102+2x101+0x100

2. ເລກຖານສອງ (Binary number) ປະກອບດວໍ້ ຍເລກ 0 ແລະ
1 ໃຊໃ້ໍ ນການສສື ານເຄ່ີ ອື ງຄອມພິວເຕີ ຍກົ ຕວົ ຢາີ່ ງ:
(1010)2=1x23+0x22+1x21+0x20

3. ເລກຖານແປດ (Octal number) ປະກອບດວ້ໍ ຍ 0 ~ 8 ຍກົ
ຕວົ ຢາີ່ ງ: (357)8=3x82+5x81+7x80

4. ເລກຖານສບິ ຫກົ (Hexadecimal number): ປະກອບດວໍ້ ຍ 0
~ 9 ແລະ A (10) ~ F (15)

ຍກົ ຕວົ ຢາີ່ ງ: (3A2)16=3x162+10x161+2x160

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ຄາ່ີ ເລກຖານ ເລກຖານ 10 ເລກຖານ 2 ເລກຖານ 8 ເລກຖານ 16
0 0 0 0
1 1 1 1
2 10 2 2
3 11 3 3
4 4 4
5 100 5 5
6 101 6 6
7 110 7 7
8 111 10 8
9 1000 11 9
10 1001 12 A
11 1010 13 B
12 1011 14 C
13 1100 15 D
14 1101 16 E
15 1110 17 F
1111

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 28
5482 6576

ເລກຖານ 10 (Decimal number) 29

ເລກຖານ 10 ປະກອບດວ້ໍ ຍເລກ 0,1,2,3,4,5,6,7,8 ແລະ 9
ຈານວນ 10 ຄາ່ີ ໂຄງສາ້ໍ ງຂອງຕວົ ເລກທີມກີ ານວາງຕາແໜງ່ີ ຫຼກັ ໂດຍ
ການນບັ ຈາກຕວົ ເລກດາ້ໍ ນຂວາສດຸ ເປັນຫຼກັ ຫວົ ໜວີ່ ຍ ແລະ ຕ່ີ ມາເປັນຫຼກັ
ສບິ , ຫຼກັ ຮອ້ໍ ຍ, ຫຼກັ ພນັ , ຕາມລາດບັ .
ຍກົ ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງ່ີ ົ ສະແດງຄາີ່ ນາ້ໍ ໜກັ ຂອງຕວົ ເລກ (Weighting
Factors) ເປັນລະບບົ ເລກຖານ 10 ທີມຄີ າ່ີ ເທ່ີ ົາກບັ 8517

ວທິ ີເຮັດ: ຄາ່ີ ນາໍ້ ໜກັ ຂອງຕວົ ເລກ 100 = 1; 101 =
10; 102 = 100; 103 = 1000; 104 = 10,000
8517 = 8 × 103 + 5 × 102 + 1 × 101 + 7 × 100

ເຊີ່ ງິ ຄາ່ີ : ສງູ ສດຸ ຄາ່ີ ນາ້ໍ ໜກັ ຂອງຕວົ ເລກ =

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ເລກຖານ 10 (Base 10) ເປັນເລກຖານ 2

ການແປງເລກຖານ 10 ໄປເປັນເລກຖານ 2 ເງອື ນໄຂການຫານ (LSB)
(25)10 → (0001 1001)2 ເສດ = 0.5 * 2 = 1 (MSB)
ວທິ ີການແປງ:
ບີ່ ເສດ = 0 * 2 =0
ເອົາເລກເຕັມບວກ / 2 ບ່ີ ເສດ = 0 * 2 =0
25 / 2 = 12.5 ເສດ = 0.5 * 2 = 1
12 / 2 = 6 ເສດ = 0.5 * 2 = 1
6/2=3 ບ່ີ ເສດ = 0
3 / 2 = 1.5
1 / 2 = 0.5 (01 1001)2
0/2=0
ຕອບ
MSB – LSB

LSB: least-significant bit
MSB: most-significant bit

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 30
5482 6576

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ການແປງເລກຖານ 10 ເປັນເລກຖານ 2 31

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງີ່ ົ ແປງເລກ (135)10 ເປັນເລກຖານ 2
ໂດຍນາໃຊວ້ໍ ທິ ີການຫານເລກເຕັມບວກດວ້ໍ ຍ 2 ເອົາເລກເສດຫຼງັ ຈດຸ ຄນູ ດວໍ້ ຍ 2
ການຫານຄງັໍ້ ທີ່ ີ 1. 135/2 = 67.5 ເສດ 0.5x2 = 1 (LSB)
ການຫານຄງັໍ້ ທີ່ ີ 2. 67/2 = 33.5 ເສດ 0.5x2 = 1
ການຫານຄງັໍ້ ທ່ີ ີ 3. 33/2 = 16.5 ເສດ 0.5x2 = 1
ການຫານຄງັ້ໍ ທີ່ ີ 4. 16/2 = 8 ເສດ 0x2 = 0
ການຫານຄງັໍ້ ທ່ີ ີ 5. 8/2 = 4 ເສດ 0x2 = 0
ການຫານຄງັ້ໍ ທີ່ ີ 6. 4/2 = 2 ເສດ 0x2 = 0
ການຫານຄງັ້ໍ ທີ່ ີ 7. 2/2 = 1 ເສດ 0x2 = 0
ການຫານຄງັໍ້ ທ່ີ ີ 8. 1/2 = 0.5 ເສດ 0.5x2 = 1 (MSB)
ຈດັ ລຽີ່ ງບຕິ (MSB)-(LSB): (1000 0111)2 ເພາະສະນນັ້ໍ (135)10=(1000 0111)2

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ເລກຖານ 2 (Binary number)

ເລກຖານສອງປະກອບມີ 0 ແລະ 1, ມຈີ ານວນ 2 ຄາີ່ ຕາແໜງ່ີ ຫຼກັ ໃນລະບບົ
ຖານສອງເອນ້ໍີ ວາ່ີ : ບດິ (Bits) ແມນີ່ ຄາຫຍມ້ໍ າຈາກຄາວາ່ີ : “Binary digit” ເຊ່ີ ງິ ສາມາດ
ບອກໄດດໍ້ ວໍ້ ຍເລກຍກົ ກາລງັ ເຊ່ີ ັນ: 23, 22, 21, 20 ເຊ່ີ ງິ ຄາີ່ 20 ມຄີ າີ່ ນອໍ້ ຍສດຸ ເອນີ້ໍ ວາ່ີ : LSB
(Least Significant Bit) ແລະ ບດິ ທີມນີ າ້ໍ ໜກັ ຊາໍ້ ຍສດຸ ເອນ້ີໍ ວາ່ີ : MSB (Most
Significant Bit) ການໃຊຄໍ້ າ່ີ ນາໍ້ ໜກັ ຂອງຕວົ ເລກ (Weighting Factors)

= ; = ; = ; = ;
= ; = ; = ; =

− = . ; − = . ; − = . ; − = .

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 32
5482 6576

ການແປງເລກຖານ 2 ເປັນເລກຖານ 10 33

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ຈງ່ີ ົ ແປງເລກຖານ (1011)2 ໄປເປັນເລກຖານ 10.
ວທິ ີແກ:ໍ້ (1011)2=1 × 23 + 0 × 22 + 1 × 21 + 1 × 20 = (11)10

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງ່ີ ົ ແປງເລກຖານ (0000.1001)2 ໄປເປັນເລກຖານ 10.
ວທິ ີແກ:ໍ້ (0000.1001)2=1 × 2−1 + 1 × 2−4 = (0.5625)10

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ຈງີ່ ົ ແປງເລກຖານ (0100.1010)2 ໄປເປັນເລກຖານ 10.
ວທິ ີແກ:້ໍ (0100.1010)2=1 × 22 + 1 × 2−1 + 1 × 2−3 = (4.625)10

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ເລກຖານ 8 (Base 8)

• ເລກຖານ 8 ປະກອບດວໍ້ ຍຕວົ ເລກ ເລກຖານ 10 ເລກຖານ 2 ເລກຖານ 8

0,1,2,3,4,5,6 ແລະ 7 ມຈີ ານວນ 8 ຄາ່ີ ລະບບົ 0 000 000 0
1 000 001 1
ເລກຖານ 8 ສາມາດຂຽນແທນດວ້ໍ ຍກມຸ່ີ ຂອງເລກ 2 000 010 2
ຖານ 2 ກມຸ່ີ ລະ 3 ບຕິ ໂດຍເລ່ີ ມີ ນບັ ຈາກກມຸ່ີ ດາໍ້ ນ 3 000 011 3
ຂວາສດຸ ເອນ້ໍີ ວາ່ີ : LSP (Least Significant 4 000 100 4
Position) ໄປຈນົ ເຖງິ ກມຸີ່ ຊາ້ໍ ຍສດຸ ເອນີ້ໍ ວາີ່ : MSP 5 000 101 5
(Most Significant Position) ເຊ່ີ ັນ: ເລກ 108 6 000 110 6
MSP ຄ:ື 0012 ແລະ LSP ຄ:ື 0002 ເປັນຕນົໍ້ . 000 111 7
001 000 10
7 001 001 11
001 010 12
8
34
9

10

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ການແປງເລກຖານ 8

ການແປງເລກຖານ 2 ໃຫເ້ໍ ປັນເລກຖານ 8 ສາມາດໃຊວໍ້ ທິ ີການແບງີ່ ເລກຖານ 2 ອອກເປັນກມຸ່ີ ລະ 3 ບຕິ ໂດຍ
ເລ່ີ ີມຈດັ ກມຸ່ີ ຈາກດາໍ້ ນຂວາສດຸ ເອນໍ້ີ ວາ່ີ “LSP” ໄປຫາກມຸີ່ ດາໍ້ ນຊາ້ໍ ຍສດຸ ເອນີໍ້ ວາ່ີ : “MSP”.
ຕວົ ຢາີ່ ງ: ຈງີ່ ົ ແປງ (0011 0100)2 ໄປເປັນເລກຖານ 8
ວທິ ີ: ຈດັ ເລກຖານສອງເປັນກມຸີ່ ລະ 3 ບຕິ : (000 110 100)2=(64)8

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ຈງີ່ ົ ແປງ (1010 1101)2 ໄປເປັນເລກຖານ 8
ວທິ ີ: ຈດັ ເລກຖານສອງເປັນກມຸ່ີ ລະ 3 ບຕິ : (010 101 101)2=(552)8

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງ່ີ ົ ແປງ (371)8 ໄປເປັນເລກຖານ 2
ວທິ ີ: ຈດັ ເລກຖານສອງເປັນກມຸ່ີ ລະ 3 ບຕິ : (371)8=(011 111 001)2=(1111 1001)2

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງ່ີ ົ ແປງ (254)8 ໄປເປັນເລກຖານ 10 35
ວທິ ີ: ຈດັ ເລກຖານສອງເປັນກມຸ່ີ ລະ 3 ບຕິ : (254)8=2x82+5x81+4x80=(172)10

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ການແປງເລກຖານ 10 ເປັນເລກຖານ 8

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ຈງີ່ ົ ແປງ (543)10 ໄປເປັນເລກຖານ 8
ວທິ ີ: ໂດຍນາໃຊວ້ໍ ທິ ີການຫານເລກເຕັມບວກດວ້ໍ ຍ 8 ເອົາເລກເສດຫຼງັ ຈດຸ ຄນູ ດວ້ໍ ຍ 8
ການຫານຄງັໍ້ ທ່ີ ີ 1. 543/8 = 67.875 ເສດ 0.875x8 = 7 (LSP)
ການຫານຄງັ້ໍ ທີ່ ີ 2. 67/8 = 8.375 ເສດ 0.375x8 = 3 (LSP)
ການຫານຄງັໍ້ ທີ່ ີ 3. 8/8 = 1 ເສດ 0x8 = 0 (LSP)
ການຫານຄງັ້ໍ ທີ່ ີ 4. 1/8 = 0.125 ເສດ 0.125x8 = 1 (MSP)
ຈດັ ລຽ່ີ ງບຕິ (MSB)-(LSB): (543)10=(1037)8

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 36
5482 6576

ເລກຖານ 16 (Base 16) ເລກຖານ 10 ເລກຖານ 2 ເລກຖານ 16
0000 0000 0
0 0000 0001 1
0000 0010 2
• ເລກຖານ 16 ປະກອບດວ້ໍ ຍຕວົ ເລກ 1 0000 0011 3
0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, 2 0000 0100 4
C, D, E ແລະ F ມຈີ ານວນ 16 ຄາ່ີ 3 0000 0101 5
4 0000 0110 6
0000 0111 7
5 0000 1000 8
0000 1001 9
6 0000 1010 A
0000 1011 B
7 0000 1100 C
0000 1101 D
8 0000 1110 E
0000 1111 F
9 0001 0000 10

10 37

11

12

13

14

15

16

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ການແປງເລກຖານ 16

(1100 1110 0010)2 → (CE2)16
ວທິ ີການແປງ

ແຍກເລກຖານສອງອອກເປັນ 4 ໜວ່ີ ຍຕວົ ເລກ ຖຽບໃສເ່ີ ລກຖານ 10 ກບັ ເລກຖານ16

ເພາະ 16 = 24

1100 (1100)2=(12)10=(C)16 (MSB)
1110 (1110)2=(14)10=(E)16 (LSB)
0010 (0010)2=(2)10=(2)16
ຕອບ
MSB - LSB (CE2)16

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 38
5482 6576

ການແປງເລກຖານ 16

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ຈງ່ີ ົ ແປງ 45110 ໃຫເໍ້ ປັນເລກຖານ 16
ວທິ ີເຮັດ: ໂດຍນາໃຊວ້ໍ ທິ ີການຫານເລກເຕັມບວກດວໍ້ ຍ 16 ເອົາເລກເສດຫຼງັ ຈດຸ ຄນູ ດວ້ໍ ຍ
16
ການຫານຄງັໍ້ ທີ່ ີ 1. 451/16 = 28.1875 ເສດ 0.1875*16 = 3 (LSP)
ການຫານຄງັໍ້ ທີ່ ີ 2. 28/16 = 1.75 ເສດ 0.75*16 = 1210=C16
ການຫານຄງັໍ້ ທ່ີ ີ 3. 1/16 = 0.0625 ເສດ 0.0625*16 = 1 (MSP)
ຈດັ ລຽີ່ ງບຕິ (MSB)-(LSB): (451)10=(1C3)16

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 39
5482 6576

ການແປງເລກຖານ 16 40

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ຈງ່ີ ົ ແປງເລກ (1010 1001)2 ໃຫເ້ໍ ປັນເລກຖານ 16
ວທິ ີເຮັດ: ແບງີ່ ເລກຖານ 2 ອອກເປັນກມຸີ່ ລະ 4 ບຕິ : (1010 1001)2=(A9)16

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງ່ີ ົ ແປງເລກ A516 ໃຫເໍ້ ປັນເລກຖານ 2
ວທິ ີເຮັດ: ແບງີ່ ເລກຖານ 16 ອອກເປັນກມຸີ່ ລະ 4 ບຕິ : (1010 0101)2=(A5)16

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງີ່ ົ ແປງເລກ 4CA16 ໃຫເ້ໍ ປັນເລກຖານ 10
ວທິ ີເຮັດ: ແບງີ່ ເລກຖານ 16 ອອກເປັນກມຸີ່ ລະ 4 ບຕິ :
4CA16=4x162+12x161+10x160=122610

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ເລກບຊີ ດີ ີ (BCD: Binary Coded Decimal)

ເລກບຊີ ດີ ີ ແມນ່ີ ເລກຖານສອງທີ ເລກຖານ 10 ເລກຖານ 2 ເລກຖານ 8 ເລກຖານ 16 ເລກ BCD
ມຄີ າີ່ ບ່ີ ເກນີ ກວາ່ີ ຕວົ ເລກທີມຢີ ໃ່ີູ ນລະບບົ 0 0000 0000 0 0 0000 0000
ເລກຖານ 10 (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 1 0000 0001 1 1 0000 0001
7, 8, 9) ດງີ່ ັ ນນັໍ້ ເລກບຊີ ດີ ຈີ ່ີງຶ ສາມາດ 2 0000 0010 2 2 0000 0010
ຂຽນແທນດວ້ໍ ຍເລກຖານ 2 ຈານວນ 4 3 0000 0011 3 3 0000 0011
ບດິ ແລະ ມຄີ າ່ີ ບ່ີ ເກນີ 9. 4 0000 0100 4 4 0000 0100
5 0000 0101 5 5 0000 0101
6 0000 0110 6 6 0000 0110
7 0000 0111
7 0000 0111 7 8 0000 1000
9 0000 1001
8 0000 1000 10 A 0001 0000
B 0001 0001
9 0000 1001 11 C 0001 0010
D 0001 0011
10 0000 1010 12 E 0001 0100
F 0001 0101
11 0000 1011 13 10 0001 0110
11 0001 0111
12 0000 1100 14 12 0001 1000

13 0000 1101 15 41

14 0000 1110 16

15 0000 1111 17

16 0001 0000 20

17 0001 0001 21

18 0001 0010 22

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ການແປງເລກຖານ (BCD: Binary Coded Decimal)

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງີ່ ົ ແປງເລກ 4310 ໃຫເ້ໍ ປັນເລກບຊີ ດີ ີ
ວທິ ີແກ:້ໍ 4310= (0011 0100)BCD

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງ່ີ ົ ແປງເລກ (0111 1000)BCD ໃຫ້ໍ
ເປັນເລກຖານ 10
ວທິ ີແກ:ໍ້ (0111 1000)BCD= (87)10

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 42
5482 6576

ລະຫດັ ແອສກ້ີໍ (ASCII Code)

ປັດຈບຸ ັນເຮາົ ມຕົວອັກສອນ ຕົວເລກ ແລະ ສັນຍາລັກຕ່າງໆ ໃຊສ້ ືສານກນັ ຢູ່ຫາຼ ຍແຕ່ເູ ນອື ງຈາກ
ລະບົບຄອມພວິ ເຕນັໍນ້ ຈະຮັບຮ້ສະເພາະຄ່າສະຖານະໂລຈກິ 1 ກບັ ໂລຈິກ 0 ເທ່ົີານໍັ້ນ, ດງັ່ີ ນ້ນັໍ ຈີງ່ ຈາເປນັ
ຕ້ອງມລະຫັດການດົ ແທນຕວົ ອກັ ສອນ, ຕວົ ເລກ ແລະ ສນັ ຍາລັກຕ່າງໆ.

ຕວົ ອັກສອນ, ຕົວເລກ ແລະ ສັນຍາລກັ ຕາ່ ງໆ ແມນູ່ ເອໍນ້ ກັນວາ່ : “Alphanumeric Data”
ໃນປດັ ຈບຸ ນັ ລະຫດັ ທໃ່ີ ຊ້ມນາກັນຫາຼ ຍແບບ ແຕ່ອູ ດຸ ສາຫະກາສວ່ ນຫາຼ ຍມັກໃຊ້ມາດຕະຖານຂມໍ້ ນສື
ສານ (I/O Data) ດ້ວຍລະຫັດ ASCII: American Standard Code for Information
Interchange ເຊິງ່ີ ເປັນລະຫດັ 7 ບດິ ແທນຕວົ ອັກສອນ, ຕົວເລກ ແລະ ສັນຍາລັກໄດເ້ ຖິງ 128
ລະຫດັ ດັງ່ ສະແດງອອກໃນຕາຕະລາງ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 43
5482 6576

ຕາຕະລາງ ລະຫດັ ASCII

LSB MSB

000 001 010 011 100 101 110 111

0000 NUL DLE SP 0 @ P P

0001 SOH DC1 ! 1 AQ a q

0010 STX DC2 “ 2 B R b R

0011 ETX DC3 # 3 C S c s

0100 EOT DC4 $ 4 D T d t

0101 ENQ NAK % 5 E U e u

0110 ACK SYN & 6 F V f V

0111 BEL ETB ‘ 7 GWgW

1000 BS CAN ( 8 H X h x

1001 HT EM ) 9 I Y L y

1010 LF SUB * : J Z j Z

1011 VT ESC + ; K [ k {

1100 FF FS ‘ < L \ | |

1101 CR GS - =M ] m }

1110 SO RS . > N↑ n ~

1111 SI US / ? O _ o DEL

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 44
5482 6576

ຄາອະທິບາຍລະຫດັ ASCII

ACK: Acknowledge GS: Group Separator
BEL: Bell HT: Horizontal Tab
CAN: Cancel NAK: Negative Acknowledge
CR: Carriage Return NUL: Null
DC1 – DC4: Direct Control RS: Record Separator
DEL: Delete Idle SI: Shift in
DLE: Data Link Escape SO: Shift Out
EM: End of Medium SOH: Start of Heading
ENQ: Enquiry SP: Space
EOT: End of Transmission STX: Start Text
ESC: Escape SUB: Substitute
ETB: End of Transmission Block SYN: Synchronous Idle
ETX: End Text US: Unit Separator
FF: Form Feed VT: Vertical Tab
FS: Form Separator

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 45
5482 6576

ຕວົ ຢາີ່ ງ: ການນາໃຊ້ໍ ASCII

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 46
5482 6576

3 ສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນ ແລະ ສະວຕິ ໄຟຟໍ້າ

• ແນະນາສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນ
• ການສສື ານຂມໍ້ ນູ ດຈີ ຕີ ອນ
• ສະວຈິ ໃນວງົ ຈອນເອເລັກໂຕນຼ ກິ
• ແນະນາໄອຊດີ ຈີ ຕີ ອນ TTL (Transistor Transistor Logic)
• ແນະນາໄອຊດີ ຈີ ຕີ ອນ CMOS (Complemetary Metal Oxide Semiconductor

Logic)
• ວງົ ຈອນເອເລັກໂຕນຼ ກິ ດຈີ ຕີ ອນ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 47
5482 6576

ແນະນາລກັ ສະນະສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນ

ສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນມທີ ່ີງັ ຂະໜາດ ແລະ ຮອບວຽກຂອງສນັ ຍານ (tp: Time period
ຫຼື Cp: Clock Period) ທີມຫີ ວົ ໜວີ່ ຍເປັນວນິ າທີ ຫຼື ເສດວນິ າທີ ຮບູ ສນັ ຍານຕາ່ີ ງໆ
ສາມາດຫາຄວາມຖີ່ ີ (frequency) ໄດຈ້ໍ າກສມົ ຜນົ f = 1/tp ມຫີ ວົ ໜວີ່ ຍເປັນ Herz
(Hz) ຫຼື ເອນີ້ໍ ວາີ່ : ຮອບຕີ່ ວນິ າທີ (Cycle per Second, cps ຫຼື Pulses per
Second, pps)

ຕວົ ຢາ່ີ ງ: ຈງ່ີ ົ ຫາຄາ່ີ ຄວາມຖີ່ ຂີ ອງ
ສນັ ຍານທີມເີ ວລາຮອບວຽນ tp=4us.

ວທິ ີແກ:້ໍ f=1/tp=1/4us=0.125MHz

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 48
5482 6576

ແນະນາຄາີ່ ຂມ້ໍ ນູ ຂອງສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນ

• ຂມ້ໍ ນູ ຂອງສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນປະກອບດວໍ້ ຍ 0 ກບັ 1 ທີມຄີ ວາມໝາຍແທນຕວົ ອກັ ສອນ,
ຕວົ ເລກ ແລະ ສນັ ຍາລກັ ຕາ່ີ ງໆ ຫຼື ໃຊເ້ໍ ປັນສນັ ຍານຄວບຄມຸ .

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 49
5482 6576

ການເຊອື ມຕ່ີ ສສື ານຂມ້ໍ ນູ ດຈີ ຕີ ອນ (Digital Communication 50
Interface)

ການສີ່ງົ ສນັ ຍານຂມໍ້ ນູ ຈາກຈດຸ ນ່ີ ງຶ ໄປຫາອກີ ຈດຸ ນີ່ ງຶ ສາມາດເຮັດໄດໍ້ 2
ແບບຄ:ື

1. ການສ່ີງົ ຂມ້ໍ ນູ ແບບລຽງລາດບັ (Serial Communication)

ການສ່ີງົ ຂມ້ໍ ນູ ແບບລຽງລາດບັ ຫຼື Serial Output (So)
ແມນ່ີ ມລີ າຄາຖກື ເພາະສາມາດສ່ີງົ ສນັ ຍານຂມ້ໍ ນູ ພຽງ ຫຼື ຜາີ່ ນເສັ້ນໍ
ດຽວ (ຍງັ ບີ່ ລວມສາຍກາວອກີ ນ່ີ ງຶ ເສັນ້ໍ ) ແຕຈ່ີ ະສ່ີງົ ຂມ້ໍ ນູ ຊາໍ້ ເພາະສ່ີງົ
ໄດຄໍ້ ງັໍ້ ລະ 1 ບຕິ ຕີ່ ນ່ີ ງຶ ຮອບເວລາເທ່ີ ົານນັໍ້ , ການສ່ີງົ ແລະ ການຮບັ
ຂມໍ້ ນູ ຈະເລີ່ ີມຕນົໍ້ ໂດຍການນາເອົາຂມໍ້ ນູ ຈາກດາໍ້ ນ LSB ຫຼື MSB
ກອ່ີ ນເຊີ່ ງິ ຂນໍຶ້ ຢກ່ີູ ບັ ຜອີູ່ ອກແບບລະບບົ ທາງດາ້ໍ ນໂປຼແກມ ແລະ
ອປຸ ະກອນລວງໜາ້ໍ .
2. ການສີ່ງົ ຂມໍ້ ນູ ແບບຂະໜານ (Parallel Communication)

ຜນົ ຂອງການສີ່ງົ ຂມ້ໍ ນູ ແບບຂະໜານ ຫຼື ແບບ Parallel
Output (Po) ແມນີ່ ມລີ າຄາແພງກວາີ່ ແບບລຽງລາດບັ ເພາະແບບ
ຂະໜານແມນ່ີ ຕອໍ້ ງໃຊຈໍ້ ານວນສາຍສນັ ຍານເທີ່ ົາກນັ ກບັ ຈານວນບຕິ
ຈີ່ງຶ ສາມາດສ່ີງົ ຂມ້ໍ ນູ ໄດໄໍ້ ວ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576