ວິຊາ ດີຈີຕອນເອເລັກໂຕຼນິກ

ຕວົ ຢາີ່ ງ ການເຊອື ມຕີ່ ວງົ ຈອນ ແລະ ນາໃຊ້ໍ IC7490 ເປັນ
ຕວົ ນບັ

IC7490 Counter IC7446-Encode –Decode
(BCD-7 Segment Driver)

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 201
5482 6576

12. ວງົ ຈອນເຂົໍ້າລະຫດັ ແລະ ວງົ ຈອນທອດລະຫດັ

• ແນະນາ
• ການແຍກຕວົ ເລກ ແລະ ການເຂົ້ໍາລະຫດັ BCD
• ການເຂົ້ໍາລະຫດັ Excess-3
• ການທອດລະຫດັ ທ່ີ ີເປັນ Excess-3
• ການເຂົໍ້າລະຫດັ Gray Code
• ການທອດລະຫດັ Gray Code
• ການທອດລະຫດັ ເລກ BCD-ເລກຖານ 10
• ການທອດລະຫດັ ເລກ BCD-ລະຫດັ ຂອງດອກໄຟສະແດງຜນົ 7 segment

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 202
5482 6576

ແນະນາ

• ວງົ ຈອນເຂົ້ໍາລະຫດັ (Encoder) ແມນ່ີ ວງົ ຈອນທ່ີ ີເຮັດໜາໍ້ ທີ່ ີແປງຂມໍ້ ນູ ຈານວນຫຼາຍ
ໃຫເ້ໍ ປັນລະຫດັ ຂມໍ້ ນູ ສາມາດເຂົ້ໍາໃຈງາ່ີ ຍ ແລະ ມຈີ ານວນນອ້ໍ ຍລງົ ເຊ່ີ ັນ: ວງົ ຈອນແປງ
ເລກຖານສບິ ເປັນເລກຖານສອງ, ວງົ ຈອນເຂົໍ້າລະຫດັ ເກ (Gray code) ເປັນເລກຖານ
ສອງ.

• ວງົ ຈອນທອດລະຫດັ (Decoder) ແມນ່ີ ວງົ ຈອນທ່ີ ີເຮັດໜາໍ້ ທີ່ ີທອດ ຫຼື ແກໍ້
ລະຫດັ ເພືອໃຫງ້ໍ າີ່ ຍຕ່ີ ການໃຊງໍ້ ານ ເຊີ່ ງິ ວງົ ຈອນເຂົໍ້າລະຫດັ ໃນທາງດຈີ ຕີ ອນຈະເປັນວງົ
ຈອນທ່ີ ີເຮັດໜາໍ້ ທ່ີ ີແປງເລກຖານສອງໃຫກ້ໍ າຍເປັນສນັ ຍານໂລຈກິ ໃນຮບູ ແບບສະເພາະທ່ີ ີໄດ້ໍ
ເຂົ້ໍາລະຫດັ ເຊ່ີ ັນ: ວງົ ຈອນແປງລະຫດັ ເລກຖານສອງ BCD ໃຫກໍ້ າຍເປັນເລກຖານສບິ ,
ວງົ ຈອນແປງລະຫດັ ສນັ ຍານໂລຊກິ ເລກຖານສອງໃຫເໍ້ ປັນລະຫດັ ເກ (Gray Code).

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 203
5482 6576

ການແຍກຕວົ ເລກ ແລະ ການເຂົ້ໍາລະຫດັ BCD

• ການແຍກຕວົ ເລກຈາກຂມ້ໍ ນູ ນາໃຊໂໍ້ ມດໂູ ລ (Modulo, %) ຕວົ ຢາີ່ ງສມົ ຜນົ :
• ການດົ ເກບັ ຕວົ ເລກ = .

= %10 →


= 10 %10 →


= 100 %10 →


= 1000 %10 →


= 10000 %10 →

= /100000 →

ລະຫດັ BCD: ( )

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 204
5482 6576

ການເຂົ້ໍາລະຫດັ Excess-3 (XS-3)

• ແມນີ່ ການເຂົໍ້າລະຫດັ ໂດຍການນາເອົາລະຫດັ BCD + 0011

DECIMA 8 BCD-CODE 1 XS-3
L
42 0011
0100
00000 0101
0110
10001 0111
1000
20010 1001
1010
30011 1011
1100
40100 XXXX

50101

60110

70111

81000

91001

10 1 0 1 0

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 205
5482 6576

ການທອດລະຫດັ ທີ່ ີເປັນ Excess-3

BCD-Excess3

Excess3-BCD 206

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ການເຂົ້ໍາລະຫດັ Gray Code

ການເຂົ້ໍາລະຫດັ ແບບ Gray code ແມນີ່ ການປີຽ່ ນລະຫດັ BCD ໃຫກ້ໍ າຍເປັນລະຫດັ Gray
Code ໂດຍນາໃຊໍ້ XOR Gate

Decimal BCD Gray Code (Y3:0)

=C+D 0 0000 0000

1 0000 0001

2 0010 0011

=B+C 3 0011 0010

4 0100 0110

5 0101 0111

=A+B 6 0110 0101

7 0111 0100

8 1000 1100

=A 9 1001 1101

10 1010 1111

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 207
5482 6576

ການທອດລະຫດັ Gray Code 208

• ການທອດລະຫດັ Gray Code ໄປເປັນ BCD ນາໃຊ້ໍ XOR

= G0 XOR G1

= G1 XOR G2

= G2 XOR G3

=A

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ການທອດລະຫດັ ເລກ BCD-ເລກຖານ 10 (Decoder)

• ການແປງລະຫດັ BCD ໄປເປັນເລກຖານ 10 ແມນີ່ , ສາມາດນາໃຊ້ໍ 4028 ເປັນຕວົ
ຖອດລະຫດັ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 209
5482 6576

ການທອດລະຫດັ ເລກ BCD-ລະຫດັ ຂອງດອກໄຟສະແດງຜນົ 7 segment

ໃຊໍ້ IC7446, 7447 ຕວົ ເລກທີ ການດົ ສວີ່ ນທີ່ ີສະແດງຜນົ (1=ໄຟຮງຸີ່ ແລະ 0=ໄຟດບັ )

ສະແດງຜນົ a b c d e f g dp

0 11111100

1 01100000

2 11011010

3 11110010

4 01100110

5 10110110

6 00111110

7 11100000

8 11111110

9 11100110

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 210
5482 6576

ວງົ ຈອນຕວົ ຢາ່ີ ງ:

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 211
5482 6576

13. ວງົ ຈອນມນັ ຕເີ ພັກສ ແລະ ວງົ ຈອນດມີ ນັ ຕເີ ພັກສ 212
(MUX and DEMUX)

• ແນະນາ
• ວງົ ຈອນມນັ ຕເີ ພັກສ MUX (Multiplex)
• ສມົ ຜນົ ດຈີ ຕີ ອນວງົ ຈອນ MUX
• ປະໂຫຍດຈາກການນາໃຊ້ໍ MUX
• ວງົ ຈອນດມີ ນັ ຕເີ ພັກ (Demultiplex: DMUX)
• ສມົ ຜນົ ດຈີ ຕີ ອນວງົ ຈອນ DE-MUX
• ປະໂຫຍດຈາກການນາໃຊໍ້ DE-MUX

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ແນະນາ

• ເມອື ວງົ ຈອນດຈີ ຕີ ອນຫຼາຍໆອນິ ພດຸ ການສີ່ງົ ສນັ ຍານອນິ ພດຸ ທງັ ໝດົ ອອກໄປຫາເອົາພດຸ
ຈະເຮັດໃຫຫ້ໍ ຍງຸ້ໍ ຍາກ, ສບັ ສນົ ແລະ ສນໍ້ິ ເປືອງສາຍສີ່ງົ ສນັ ຍານ ດງ່ີ ັ ນນັໍ້ ຈີ່ງຶ ມຄີ ວາມຈາ
ເປັນຕອໍ້ ງໃຊວໍ້ ງົ ຈອນມນັ ຕເີ ພັກສເພືອເລືອກສນັ ຍານອນິ ພດຸ ຈານວນຫຼາຍພຽງອນິ ພດຸ ດຽວ
ຫຼື ເລືອກເອົາສະເພາະການສີ່ງົ ອອກໄປຫາເອົາພດຸ ແລະ ຕອ້ໍ ງໃຊວໍ້ ງົ ຈອນດມີ ນັ ຕີ
ເພັກເພືອທອດສນັ ຍານທີ່ ີໄດເ້ໍ ລືອກສີ່ງົ ນນັ້ໍ ອອກມາ.

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 213
5482 6576

ວງົ ຈອນມນັ ຕເີ ພັກສ MUX (Multiplex) 214

ແມນີ່ ວງົ ຈອນທ່ີ ີສາມາດສ່ີງົ ຂມ້ໍ ນູ ຄງັໍ້ ລະຫຼາຍບດິ
ຜາ່ີ ນສາຍສ່ີງົ ສນັ ຍານພຽງເສັ້ໍນດຽວ ໂດຍມຫີ ຼກັ ການກາ
ນດົ ເລືອກສນັ ຍານດຈີ ຕີ ອນແຕລີ່ ະບດິ ຫຼື ແຕລີ່ ະຂມ້ໍ ນູ
ອອກໄປຫາເອົາພດຸ ຂອງວງົ ຈອນໃນເວລາທີ່ ີຕາ່ີ ງກນັ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ສມົ ຜນົ ດຈີ ຕີ ອນວງົ ຈອນ MUX

D0 INPUT OUTPUT
S1 S2
YD1 00 Y
01
D2 10 D0
D3 11 D1
D2
S1 S2 D3

Y= + + +

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 215
5482 6576

ປະໂຫຍດຈາກການນາໃຊ້ໍ MUX

ການເລືອກນາໃຊລໍ້ ະບບົ ມນັ ຕເີ ພັກສຈະຊວ່ີ ຍລດຸ ຈານວນຂອງສາຍເອົາພດຸ ລງົ ໄປ ລດຸ
ຄວາມຊບັ ຊອ້ໍ ນໃນການເຊອື ມຕີ່ , ຈ່ີງຶ ເປັນລະບບົ ທີມຄີ ວາມສາຄນັ ໃນການສສື ານໄດເ້ໍ ປັນຊຸດ
ຫຼື ແບບປະສມົ ສນັ ຍານ (Modulation) ເຊ່ີ ັນ: FM, AM, PM, QAM, SM, SSB.
ແລະ ການການດົ ທິດທາງໃນການສງົ ສນັ ຍານທງັ ແບບອານາລອກ ແລະ ແບບດຈີ ຕີ ອນ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 216
5482 6576

ວງົ ຈອນດມີ ນັ ຕເີ ພັກ (Demultiplex: DMUX)

• ເປັນວງົ ຈອນທ່ີ ີເຮັດໜາ້ໍ ທີ່ ີກງົ ກນັ ຂາ້ໍ ມກບັ ວງົ ຈອນ MUX ຄື ຈະຮບັ ຂມ້ໍ ນູ ຈາກວງົ ຈອນ
MUX ທ່ີ ີສີ່ງົ ມາໃນຂມ້ໍ ນູ ເສັ້ໍນດຽວ ແລວ້ໍ ເຮັດການກະຈາ່ີ ຍຂມ້ໍ ນູ ທ່ີ ີຮບັ ມາໄດອ້ໍ ອກໄປທີ່ ີເອົາ
ພດຸ ຂອງວງົ ຈອນໃນເວລາທີ່ ີຕາີ່ ງກນັ

ເສັນ້ໍ ທາງຂອງສນັ ຍານເອົາພດຸ ຄວບຄມຸ ດວໍ້ ຍຂາ Selector 217

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ສມົ ຜນົ ດຈີ ຕີ ອນວງົ ຈອນ DE-MUX

Y D0 INPUT OUTPUT D0
D1 S1 S2 D3 D2 D1 Y
S1 D2 0 0 0 00 0
D3 0 1 0 0Y 0
Y0 0
100 00

S2 1 1 Y

D0= D2=

D1= D3=

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 218
5482 6576

ປະໂຫຍດຈາກການນາໃຊ້ໍ DE-MUX

• ຍກົ ຕວົ ຢາີ່ ງ ການເລອື ກນາໃຊລ້ໍ ະບບົ DEMUX ແມນີ່ ເຮັດໃຫສໍ້ າມາດຄວບຄມຸ ລະດບັ

ການຂະຫຍາຍສນັ ຍານເອົາພດຸ ຕາມທ່ີ ີຕອ້ໍ ງການໄດ້ໍ

ພາກວງົ ຈອນຂະຫຍາຍສນັ ຍານ
ໃຊໍ້ OP-AMP

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 219
5482 6576

14.ວງົ ຈອນເກບັ ແລະ ເລືອນຂມໍ້ ນູ 220

• ແນະນາ
• ປະເພດວງົ ຈອນສສື ານຂມ້ໍ ນູ
• ຂມໍ້ ນູ ສີ່ງົ ເຂົ້ໍາແບບລຽນອອກແບບລຽນ (SISO)
• ຂມໍ້ ນູ ສີ່ງົ ເຂົ້ໍາແບບລຽນອອກແບບຂະໜານ (SIPO)
• ຂມໍ້ ນູ ສ່ີງົ ເຂົ້ໍາແບບຂະໜານອອກແບບລຽນ (PISO)
• ຂມ້ໍ ນູ ສີ່ງົ ເຂົໍ້າແບບຂະໜານອອກແບບຂະໜານ (PIPO)

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ແນະນາ

• ຊຟິ ລີຈສິ ເຕີ ຫຼື ຕວົ ເລີ່ ອື ນຂມ້ໍ ນູ ເປັນອປຸ ະກອນທີ່ ີໃຊໃ້ໍ ນການເກບັ ຂມໍ້ ນູ ຊີ່ວົ ຄາວ ແລະ
ເລືອກຕາແໜງ່ີ ຂມໍ້ ນູ ເກາົ ແລວໍ້ ຮບັ ຂມ້ໍ ນູ ໃໝເີ່ ຂົ້ໍາມາແທນທ່ີ ີ ເຊີ່ ງິ ມບີ ດົ ບາດສາຄນັ ໃນການ
ຄວບຄມຸ ການເຮັດວຽກຂອງຂມໍ້ ນູ ດຈີ ຕີ ອນ, ອປຸ ະກອນທ່ີ ີກຽ້ໍ ວຂອ້ໍ ງສາຄນັ ແມນີ່ ນາໃຊຟ້ໍ ີບ-
ຟອບເຊີ່ ງິ ສາມາດໃຊເໍ້ ກບັ ຂມໍ້ ນູ ດຈີ ຕີ ອນ ແລະ ເລອື ນຂມ້ໍ ນູ ຈາກທາງຊາໍ້ ຍ ຫຼື ທາງຂວາ
ໄດ.້ໍ

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 221
5482 6576

ປະເພດວງົ ຈອນສສື ານຂມໍ້ ນູ ມີ 5 ປະເພດຄ:ື

• ຂມໍ້ ນູ ສີ່ງົ ເຂົໍ້າແບບລຽນອອກແບບລຽນ (Serial in Serial Out, SISO) ມີ 1 ແບບຄ:ື
-ຂມໍ້ ນູ ສ່ີງົ ເຂົ້ໍາແບບລຽນເລອື ນໄປທາງຂວາອອກແບບລຽນ (Serial in Shift right Serial out)
• ຂມໍ້ ນູ ສ່ີງົ ເຂົ້ໍາແບບລຽນອອກແບບຂະໜານ (Serial in Parallel Out, SIPO) ມີ 2 ແບບຄ:ື
-ຂມໍ້ ນູ ສີ່ງົ ເຂົໍ້າແບບລຽນເລອື ນໄປທາງຂວາອອກແບບຂະໜານ (Serial in Shift right Parallel
out)
o-ຂuມໍ້t)ນູ ສີ່ງົ ເຂົ້ໍາແບບລຽນເລືອນໄປທາງຊາ້ໍ ຍອອກແບບຂະໜານ (Serial in Shift left Parallel
• ຂມ້ໍ ນູ ສ່ີງົ ເຂົໍ້າແບບຂະໜານອອກແບບລຽນ (Parallel in Serial Out, PISO) ມີ 1 ແບບຄ:ື
-ຂມ້ໍ ນູ ສ່ີງົ ເຂົ້ໍາແບບຂະໜານອອກແບບລຽນເລືອນໄປທາງຂວາ (Parallel in Serial Out Shift
right)
• ຂມ້ໍ ນູ ສ່ີງົ ເຂົໍ້າແບບຂະໜານອອກແບບຂະໜານ (Parallel in Parallel Out, PIPO)
• ຂມໍ້ ນູ ສີ່ງົ ເຂົ້ໍາແບບຂະໜານສ່ີງົ ອອກແບບວນົ ຮອບຂວາ (PSRDB, Parallel in Shift right

Recirculate Data Bits)

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 222
5482 6576

ຂມໍ້ ນູ ສ່ີງົ ເຂົ້ໍາແບບລຽນອອກແບບລຽນ (SISO)

• ວງົ ຈອນ SISO (Serial in Serial Out) ແມນີ່ ສງົ ຈອນສ່ີງົ ຂມໍ້ ນູ ແບບເຂົໍ້າລຽນ ແລະ
ອອກແບບລຽນ

INPUT

ຂມ້ໍ ນູ ຈາກຊາ້ໍ ຍໄປຂວາ

OUTPUT INPUT
ຂມ້ໍ ນູ ຈາກຂວາໄປຊາໍ້ ຍ
223
Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ຂມ້ໍ ນູ ສີ່ງົ ເຂົໍ້າແບບລຽນອອກແບບຂະໜານ (SIPO)

• ວງົ ຈອນ SIPO (Serial in Parallel Out) ແມນ່ີ ສງົ ຈອນສີ່ງົ ຂມໍ້ ນູ ແບບເຂົ້ໍາລຽນ ແລະ
ອອກແບບຂະໜານ

OUTPUT

INPUT

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 224
5482 6576

ຂມ້ໍ ນູ ສີ່ງົ ເຂົໍ້າແບບຂະໜານອອກແບບລຽນ (PISO)

• ວງົ ຈອນ PISO (Parallel in Serial Out) ແມນ່ີ ສງົ ຈອນສ່ີງົ ຂມ້ໍ ນູ ແບບເຂົ້ໍາຂະໜານ
ແລະ ອອກແບບລຽນ

OUTPUT

INPUT

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 225
5482 6576

ຂມ້ໍ ນູ ສີ່ງົ ເຂົ້ໍາແບບຂະໜານອອກແບບຂະໜານ (PIPO)

• ວງົ ຈອນ PIPO (Parallel in Parallel Out) ແມນີ່ ສງົ ຈອນສີ່ງົ ຂມໍ້ ນູ ແບບເຂົ້ໍາຂະໜານ
ແລະ ອອກແບບຂະໜານ

INPUT

OUTPUT 226

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020
5482 6576

ຂມ້ໍ ນູ ສີ່ງົ ເຂົ້ໍາແບບຂະໜານອອກແບບຂະໜານ (PIPO)
ແບບຄວບຄມຸ ອນິ ພດຸ -ເອົາພດຸ

EN

INPUT

OUTPUT

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 227
5482 6576

ສະຫຼຸບພາບລວມ ວງົ ຈອນເລອື ນຂມ້ໍ ນູ ໃຊໍ້ IC74HC595

Digital Electronic and Design, By LASZLO SUVANTHONG, 020 228
5482 6576