ไฟล์รวม นโยบายสาธารณะและการวางแผน ดร.สุกา

Public Policy and Planning ๑๘๙

ขั้นที่ ๑ การกาหนดโครงการและศึกษาโครงการก่อนการลงทุน ทั้งนี้ เป็นการหา
ช่องทางการลงทุน เร่ิมด้วยความคิดเห็นว่า จะทาอะไร โดยท่ัวไปท่ีมาของโครงการต่างๆ
มาจากหลายทาง อาทิเช่น หน่วยงานวางแผนพัฒนา หน่วยปฏิบัติ (กระทรวง กรม)
หนว่ ยงานอสิ ระ (รัฐวสิ าหกิจ นโยบายทางการเมอื ง) และองค์การหรอื สถาบันต่างประเทศ

ขั้นที่ ๒ การเตรยี มโครงการและพฒั นาโครงการ เมื่อแสวงหาโครงการได้แล้ว ขั้น
ต่อมากค็ อื เตรียมและร่างโครงการ ซึ่งจะต้องวิเคราะห์โครงการโดยละเอยี ด โดยโครงการท่ี
รับหลักการดังกล่าวจะต้องมีความเหมาะสมและเป็นไปได้ในด้านต่างๆ เช่น ด้านการเงิน
ดา้ นเทคนิคหรือวิศวกรรม ด้านการบริหาร ด้านเศรษฐกิจ เป็นต้น โดยจัดทาในรูปรายงาน
การศกึ ษา หรือแผนโครงการ

ขนั้ ที่ ๓ การประเมินและอนุมัติโครงการ ทั้งนี้ เป็นการนารายงานการศึกษาหรือ
แผนโครงการ เสนอต่อผู้มีอานาจหน้าที่ในการประเมินและอนุมัติโครงการ อาทิเช่น เสนอ
ต่อสานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และคณะรัฐมนตรี เพื่อ
ประเมินว่าโครงการน้ัน เป็นโครงการที่ดีที่สามารถบรรลุจุดมุ่งหมายของการพัฒนาตามท่ี
กาหนดไว้หรือไม่ เม่ือประเมินแล้ว หากเกิดข้อสงสัยประการใด ก็อาจพิจารณาให้มีการ
ปรับปรุงแก้ไขตามความจาเป็น แต่ถ้าไม่มีข้อสงสัย โครงการน้ันก็จะผ่านความเห็นชอบ
หลังจากนนั้ ผู้มอี านาจหน้าท่กี จ็ ะอนมุ ตั ิ

ข้นั ท่ี ๔ การบรหิ ารโครงการ ขนั้ นจ้ี ะเป็นการจัดกิจกรรมของโครงการและจัดสรร
ทรัพยากร เพอ่ื ให้โครงการสามารถดาเนนิ งานได้ นั่นคือการกาหนดอานาจหน้าที่และความ
รับผิดชอบให้กับหน่วยงานของโครงการ ต่อมาก็จะเป็นการดาเนินงานตามแผนโครงการที่
วางไว้ นอกจากน้ี การบริหารโครงการ ยังมีความเก่ียวข้องกับการให้คาแนะนาและติดตาม
ความก้าวหน้าของงานได้ทุกระยะ เพื่อให้งานเสร็จตามกาหนดเวลา เทคนิคที่ใช้ในการ
บริหารและติดตามงานอาจใช้แผนภูมิ Gantt chart หรือ Bar chart การวิเคราะห์
โครงขา่ ย (Networking analysis)

ข้ันท่ี ๕ การปิดโครงการ การปิดโครงการเม่ือวันสิ้นสุดโครงการ วันส้ินสุด
โครงการ อาจเป็นวันที่โครงการได้ดาเนินงานมาเสร็จสิ้นสมบูรณ์ ตามวัตถุประสงค์ที่
กาหนดไว้ หรือเป็นวันท่ีโครงการนั้นได้ถูกโอนภาระหน้าท่ีความรับผิดชอบในการ
ดาเนินงานจากหน่วยงานหนึ่งไปยังอีกหน่วยงานหน่ึง หรือเมื่อโครงการนั้นๆ ได้กลับกลาย
จากโครงการพฒั นาเป็นงานประจาตามปกติ

๑๙๐ นโยบายสาธารณะและการวางแผน

๘.๗ ผลกระทบจากการบรหิ ารนโยบายภายใต้การพฒั นาในโครงการขนาดใหญ่ของรฐั
จากการบริหารนโยบายในการพัฒนาประเทศนั้น ก็ต้องดาเนินการผ่านโครงการ

ต่างๆ โดยเฉพาะเกี่ยวข้องกับการลงทุนขนาดใหญ่ในประเทศไทยเพ่ือสร้างความเจริญ
ให้กับประเทศ ซึ่งในการพัฒนานั้นก็มาพร้อมทั้งผลดีและผลเสีย หรือเรียกว่า ได้อย่างเสีย
อยา่ ง ซ่ึงผลเสยี ของการพัฒนาดงั กล่าวน้ี เรียกว่า ผลกระทบจากนโยบายภายใต้การพัฒนา
ในโครงการขนาดใหญ่ของรัฐ น้ัน โดยหลักๆ แล้วแบง่ ออกเป็น ๔ ด้าน ดงั นี้ ๔

๘.๗.๑ ด้านทรัพยากรกายภาพ (Phsical Resouurces) คือ ผลกระทบต่อ
สิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบๆ ตวั ในสงั คมเช่น ดนิ นา้ อากาศ เสียง ตึก อาคาร ฯลฯ เป็นตน้

๘.๗.๒ ด้านทรัพยากรชีวภาพ (Biological Resouurces) คือ ผลกระทบต่อ
ส่ิงแวดล้อมทางด้านระบบนิเวศ เช่น คน ป่าไม้ สัตว์ป่า สัตว์น้า ความหลากหลายทาง
ชวี ภาพ เปน็ ต้น

๘.๗.๓ ด้านคุณค่าการใช้ประโยชน์ของมนุษย์ (Human Use Value orQuality
of Human Utilization) คอื ผลกระทบต่อการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรทั้งกายภาพและ
ชีวภาพของมนุษย์รวมทั้งทุนทางสังคมอื่นๆ เช่น การใช้ประโยชน์จากท่ีดิน การเกษตร
กรรม ระบบสาธารณปู โภค การทามาหากินของครอบครัวและชมุ ชน เป็นตน้

๘.๗.๔ ด้านคุณค่าต่อคุณภาพชีวิต (Quality of life Values) คือ ผลกระทบต่อ
คุณภาพชีวิตของประชาชน การตั้งถ่ินฐาน การเติบโตของชุมชน ความปลอดภัย คุณภาพ
ชีวติ ของมนษุ ย์ ระบบเศรษฐกิจ การประกอบอาชีพ วัฒนธรรมประเพณี ความเช่ือ ค่านิยม
รวมถงึ ทัศนียภาพ คุณค่าต่อความสวยงาม เปน็ ต้น

ผลกระทบจากนโยบายใต้การพัฒนาในโครงการขนาดใหญ่ของรัฐ หลายๆ
โครงการ ซ่ึงในที่น้ี จะยกตัวอย่างโครงการพัฒนาของรัฐท่ีส่งผลกระทบส่ิงต่างๆ ด้งกล่าว
แล้วขา้ งต้นต่อไปนี้

๔ เรอ่ื งเดยี วกนั , หนา้ ๖๔-๖๕.

Public Policy and Planning ๑๙๑

(๑) ตวั อย่างโครงการสรา้ งสนามบินสวุ รรณภูมิ
ท่าอากาศสุวรรณภูมิต้ังอยู่ที่อาเภอบางพลี (หนองงูเห่า) จังหวัดสมุทรปราการ
โครงการได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี เมื่อช่วง พ.ศ.๒๕๓๒ โครงการห่างจาก
ศูนย์กลางกรุงเทพฯ ไปทางทิศตะวันออกประมาณ ๒๕ กิโลเมตร พื้นท่ีมีขนาดกว้าง
ประมาณ ๔ กิโลเมตร (จากตะวันออก-ไปตะวันตก) ความยาว ๘ กิโลเมตร (จากเหนือ-ไป
ใต)้ มีพ้ืนท่ีรวมท้ังหมดประมาณ ๓๒ ตารางกิโลเมตร
ท่าอากาศสุวรรณภูมิเป็นสนามบินพาณิชย์ที่ออกแบบให้สามารถรองรับผู้โดยสาร
ถึง ๔๕ ล้านคนต่อปี ได้จนถึงปี พ.ศ. ๒๕๕๓ ประกอบด้วยอาคารขนาดใหญ่หลายอาคาร
อาคารทใ่ี หญท่ ่สี ดุ เปน็ อาคารผโู้ ดยสาร และอาคารคลงั สินค้าพัสดุภัณฑ์ มีทางว่ิงเป็นระบบ
ค่ขู นาน ๔ ทางวิง่
ทา่ อากาศยานสุวรรณภมู ิสร้างอยบู่ นพ้ืนที่ปดิ ลอ้ มท่ีประกอบด้วย คันก้ันน้ารอบท่า
อากาศยานเพ่ือป้องกันน้าท่วมจากภายนอก ระบบระบายน้าและระบบสูบน้าเพ่ือควบคุม/
ปรับระดบั นา้ ภายในพ้ืนท่ีท่าอากาศยาน ขั้นตอนการก่อสร้างได้เร่ิมสร้างคันป้องกันน้าท่วม
ก่อนเป็นลาดับแรก ในปี พ.ศ.๒๕๓๔ และก่อสร้างเสร็จสามารถเปิดดาเนินการในปี พ.ศ.
๒๕๔๙
การจัดทารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบส่ิงแวดล้อมของโครงการท่าอากาศยาน
สุวรรณภูมิมีการดาเนินการ ๒ ครั้ง คือ ฉบับแรกได้รับความเห็นชอบ เมื่อปี พ.ศ.๒๕๔๕
จากนัน้ มีการทบทวนรายละเอียดพบว่าในปีท่ีเปิดดาเนินการจะมีผู้โดยสารมาใช้บริการมาก
ขึ้น ซ่ึงจะส่งผลถึงการเปล่ียนแปลงระดับผลกระทบต่างๆ เช่น ผลกระทบด้านเสียง
คุณภาพอากาศ กากของเสีย น้าเสีย การคมนาคม เป็นต้น โดยรายงานฯ ฉบับเพิ่มเติม
ได้รับความเหน็ ชอบในปี ๒๕๔๘

ผลกระทบทสี่ าคญั จากโครงการสร้างสนามบนิ สวรรณภูมิ ซง่ึ ดงั ตอ่ ไปนี้
๑) การระบายนา้ และการปอ้ งกันน้าทว่ ม
พื้นท่ีท่าอากาศยานต้ังอยู่บนที่ราบลุ่มและถูกน้าท่วมเป็นประจา การก่อสร้างท่า
อากาศยานจะต้องถมคลองภายในท่าอากาศยาน ซ่ึงเช่ือมเป็นโครงข่ายกับคลองอ่ืนท่ีอยู่ใน
พนื้ ที่ขา้ งเคยี ง และสรา้ งคนั กั้นนา้ ปิดล้อมพ้ืนทที่ ่าอากาศยาน กิจกรรมดังกล่าวจะทาให้เกิด

๑๙๒ นโยบายสาธารณะและการวางแผน

น้าท่วมรุนแรงบริเวณรอบท่าอากาศยาน เน่ืองจากทาให้มีพื้นท่ีกักเก็บน้าลดลงและระบาย
นา้ ส่ทู ะเลได้ชา้

๒) คุณภาพนา้ ผวิ ดนิ
คุณภาพนา้ ผิวดินในลาคลองต่างๆ ในพน้ื ทโ่ี ครงการมผี ลมาจากน้าเสียท่ีเกิดขึ้นและ
ปล่อยออกจากกิจกรรมต่างๆ ในพื้นที่ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ทั้งในระยะก่อสร้างและ
ดาเนนิ การ
ระยะกอ่ สร้าง – เกิดจากน้าเสียในครัวเรือนท่ีพักคนงาน ห้องสุขา ห้องน้า และน้า
เสียท่เี กิดจากกิจกรรมการปรบั พ้ืนที่
ระยะดาเนินการ – เกิดจากกิจกรรมการดาเนินการของท่าอากาศยาน ได้แก่ โรง
อาหาร อาคารสานักงาน และโรงซ่อมบารุงเครื่องบิน และน้าเสียท่ีมีผลกระทบมาจากการ
เตบิ โตของประชากรในพืน้ ที่โดยรอบโครงการ

๓) คณุ ภาพอากาศ
ระยะก่อสร้าง – ผลกระทบในด้านคุณภาพอากาศที่สืบเน่ืองจากกิจกรรมการ
ก่อสร้างโครงการ ได้แก่ การแพร่กระจายของฝุ่นละออง เช่น การเปิดหน้าดินในบริเวณ
ตา่ งๆ การขนส่งวัสดุ เครอ่ื งมอื เคร่ืองจักรที่ใช้ในการก่อสร้าง และการแพร่กระจายของมล
สารอ่ืนๆ จากการใช้อุปกรณ์และเครื่องจักร ได้แก่ ก๊าซคาร์บอนมอนออกไซด์
ไฮโดรคารบ์ อน และออกไซด์ของไนโตรเจน
ระยะดาเนินการ – ผลกระทบเกิดจากกิจกรรมต่างๆ ได้แก่ การขึ้น-ลงของ
เครื่องบิน ยานพาหนะทีร่ บั ส่งผโู้ ดยสาร และการขนส่งสินค้า รวมท้ังแหล่งกาเนิดอื่นๆ อาทิ
หนว่ ยผลติ ไฟฟ้าระบบ Cogeneration ถนนบริเวณใกล้เคียง และระบบรถไฟฟ้าฯ ซ่ึงมีการ
แพร่กระจายของมลสาร ได้แก่ ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ก๊าซไฮโดรคาร์บอน และ
ไนโตรเจนไดออกไซด์

๔) ผลกระทบดา้ นเสียง
ระยะก่อสร้าง – เกิดขึ้นบริเวณโดยรอบสนามบิน เป็นกิจกรรมการดาเนินการ
ก่อสร้างประกอบด้วย การขุดเจาะฐานรากและการปรับพ้ืนท่ี การก่อสร้างอาคารและสิ่ง
อานวยความสะดวก การก่อสร้างที่ราบ ทางว่ิง ถนน และพื้นท่ีสาหรับจอดเคร่ืองบิน

Public Policy and Planning ๑๙๓

ผลกระทบที่สาคัญทางเสียงจากกิจกรรมก่อสร้างจะเกิดขึ้นในช่วงกลางวันและชั่วโมงการ
ทางาน

ระยะดาเนินการ – เกิดผลกระทบในการปฏิบัติการทางการบิน ในช่วงท่ีเครื่องบิน
ทะยานข้ึนและช่วงที่เคร่ืองบินร่อนลงสู่พ้ืนดิน ซึ่งผลกระทบนี้เกิดข้ึนในบริเวณรอบๆ ทาง
ว่งิ และภายใต้เส้นทางการบินที่อยู่ในระดับต่า นอกจากน้ียังมีผลกระทบของเสียงที่มาจาก
การจราจรที่เกี่ยวข้องกับการดาเนนิ งานของท่าอากาศยาน

๕) นิเวศวทิ ยาบนบก
การปรับและเตรียมพ้ืนที่ของการก่อสร้างสนามบินจะเปล่ียนแปลงนิเวศวิทยาบน
บกและถ่ินที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าในพื้นที่ที่มีบ่อปลาจานวนมากซึ่งกระจายอยู่ฝั่งตรงข้าม
พื้นทโ่ี ครงการ นอกจากนี้ถิ่นที่อยู่อาศัยในน้าก็ถูกทาลายด้วย ป่าและสวนผลไม้จานวนมาก
ถูกตัดออก ผลกระทบต่อการขยายพันธุ์นกจากการถางพ้ืนที่ และอันตรายจากนกชน
เครื่องบิน

๖) นเิ วศวิทยาทางน้า
ระยะก่อสร้าง – การกาจัดวัชพืชน้าอาจส่งผลให้จานวนของแมลงศัตรูพืชเพิ่มมาก
ขึ้นและทาให้ปลาบางชนิดลดลงด้วย เนื่องจากวัชพืช ได้แก่ ผักตบชวา ผักบุ้ง ช่วยในการ
รักษาสมดุลยภาพของระบบ นอกจากนี้บ่อเลี้ยงปลาและคลองบริเวณพื้นท่ีโครงการจะถูก
ถมเพื่อปรับระดับพ้ืนที่โครงการ ซ่ึงต้องใช้รถบรรทุกดินเหนียว ทราย ลูกรัง หิน มาถมดิน
ซ่งึ นาไปสกู่ ารเพม่ิ ของตะกอนในคลองรอบๆ
ระยะดาเนนิ การ – เสียงเครอื่ งบินทม่ี าจากกิจกรรมการบินและแสงของเครื่องอาจ
ส่งผลตอ่ ปลาและสัตว์นา้ อ่นื ๆ โดยเฉพาะอย่างย่ิงในชว่ งฤดูวางไข่ นอกจากน้ี การระบายน้า
เสียท่ีเกิดจากกิจกรรมในครัวเรือนและจากอุตสาหกรรมโดยไม่ได้รับการบาบัด อาจส่งผล
กระทบตอ่ สิง่ มีชีวิตในคลองและบ่อเล้ยี งปลา

๗) การใชท้ ่ีดิน
ระยะก่อสร้าง – ช่วงการก่อสร้างคนงานจะย้ายเข้ามาในพื้นที่หนองงูเห่า และ
อาศัยอยู่ท้ังภายในภายนอกพื้นที่โครงการ รูปแบบการใช้ท่ีดินโดยรอบพ้ืนท่ีโครงการจะ

๑๙๔ นโยบายสาธารณะและการวางแผน

ค่อยเปลี่ยนไปเป็นชุมชนคนงาน พ้ืนที่พาณิชยกรรมจะถูกพัฒนาข้ึนเพ่ือรองรับชุมชน
คนงาน

ระยะดาเนนิ การ – รูปแบบการใช้ท่ีดินเปลี่ยนจากเกษตรกรรมไปเป็นพ้ืนที่อานวย
ความสะดวกด้านการขนส่ง และภาคอุตสาหกรรม ส่วนประชาชนที่อาศัยอยู่ในปัจจุบันทั้ง
ดา้ นทศิ เหนอื และทิศใต้ของพน้ื ทโ่ี ครงการอาจต้องย้ายไปหาท่ีอยู่ใหม่เพราะการรบกวนจาก
เสียงเคร่ืองบนิ ในขณะเดียวกันประชาชนอ่ืนๆ จะย้ายเข้ามาในพื้นที่น้ีเพราะใกล้แหล่งงาน
หรอื พฒั นาธรุ กิจ

๘) การคมนาคม
ระยะก่อสรา้ ง – มปี ริมาณการจราจรเพ่ิมมากข้ึนบนทางหลวงและถนนที่เก่ียวข้อง
โดยรอบโครงการ เนื่องจากกิจกรรมการก่อสร้าง เช่น การขนส่งวัสดุอุปกรณ์ เคร่ืองมือ
เครื่องจักรท่ีใช้ในการก่อสร้าง การขนส่งวัสดุก่อสร้างเข้าสู่พ้ืนที่ก่อสร้าง และการเดิน
ทางเขา้ -ออกของคนงาน
ระยะดาเนินการ – การจราจรจานวนมากที่เกิดจากท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ
ควบคู่ไปกับถนนท่ีไม่เพียงพอกับรถ จะนาไปสู่ปัญหามลภาวะ ความปลอดภัยและและ
เหตุการณ์ฉุกเฉินหรืออุบัติเหตุ การที่จอดรถอยู่เฉยๆ ขณะรถติดจะเป็นเพิ่มการ
แพร่กระจายของสารมลพิษออกสู่ส่ิงแวดล้อม ในช่ัวโมงเร่งด่วน ระดับมลภาวะจะเพ่ิมมาก
ขน้ึ การแพร่กระจายของไนโตรเจนออกไซด์ และสารประกอบไฮโดรคาร์บอน

๙) ระบบสาธารณูปโภค
เกิดสภาวะไม่ถูกสุขอนามัยและไม่ปลอดภัย เนื่องจากการจัดการขยะไม่
เหมาะสม ๕

สรปุ ความทา้ ยบท

การพัฒนาประเทศน้ันให้มีความเจริญก้าวหน้าและสร้างส่ิงอา นวยความสะดวก
กล่าวคือโครงการท่ีมีการลงทุนขนาดใหญ่ในประเทศไทยน้ัน ซึ่งเปรียบเสมือนเหรียญสอง

๕ วไลลกั ษณ์ เสมมี, “รายงานการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมของท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ”, รายงานการ
วิ จั ย , ส า นั ก วิ เ ค ร า ะ ห์ ผ ล ก ร ะ ท บ ส่ิ ง แ ว ด ล้ อ ม , [ อ อ น ไ ล น์ ] . แ ห ล่ ง ท่ี ม า : www.onep.go.th/eia/page
๒/km.../suwanapum.doc [๒๘ ม.ี ค. ๒๕๖ ].

Public Policy and Planning ๑๙๕

ด้าน คือ มีท้ังผลดีและผลเสีย ซึ่งโดยส่วนใหญ่ของโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ของรัฐจะ
ส่งผลกระทบต่อส่ิงต่างๆ มากมาย เป็นส่ิงจาเป็นท่ีผู้กาหนดนโยบาย รวมไปถึงผู้จัดการ
โครงการจะต้องคานึงถึงโดยการจัดทาการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม (EIA) และ
การประเมินผลกระทบทางสังคม (SIA) ว่า ส่งผลกระทบต่อส่ิงแวดล้อมและสังคมอย่างไร
บา้ ง รวมไปถึงผลกระทบตอ่ คณุ ภาพชวี ิตของประชาชนด้วย และท่ีสาคัญในบริหารนโยบาย
สาธารณะภายใต้โครงการพัฒนาขนาดใหญ่ของรัฐ หลายๆ โครงการ เพื่อลดปัญหาการ
ต่อต้านและนาไปสู่ความขัดแย้งระหว่างรัฐกับประชาชน จึงจาเป็นอย่างยิ่งท่ีจะต้องให้
ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนาต่างๆ ต้ังแต่การกาหนดโครงการพัฒนา
ต่างๆ ไปจนถึงข้ันตอนสุดท้ายของการจัดการโครงการ จากท่ีกล่าวมาจะเห็นได้ว่า การมี
สว่ นร่วมของประชาชนมีความสาคญั เปน็ อยา่ งมากในกระบวนการพฒั นาต่างๆ

๑๙๖ นโยบายสาธารณะและการวางแผน

คาถามทา้ ยบท

. คาว่า การบรหิ ารนโยบายสาธารณะ มีความหมายว่าอย่างไร และโครงการของ
รัฐ มีความสาคญั อยา่ งไร

๒. โครงการพัฒนาขนาดใหญ่ของรัฐ ที่มีการลงทุนขนาดใหญ่ในประเทศไทย มี
อะไรบา้ ง จงอธบิ ายพรอ้ มยกตัวอยา่ งมา ๒ โครงการ

๓. ความหมายของโครงการพัฒนา เป็นอย่างไร ท่านจงอธิบายมาให้ดูอย่าง
ละเอยี ด

๔. ท่านจงอธิบายประเภทของโครงการพัฒนาว่า สามารถแบ่งออกตามมิติต่างๆ
ไดอ้ ย่างไรบา้ ง

๕. ผลกระทบทเี่ ป็นข้อเสียจากการบรหิ ารนโยบายภายใต้การพัฒนาในโครงการ
ขนาดใหญ่ของรฐั น้ัน ตามความเข้าใจของท่าน โดยหลกั ๆ แล้ว สามารถแบ่งออกไดก้ ี่ดา้ น
อะไรบา้ ง จงอธิบายพร้อมยกตวั อยา่ งมาประกอบดดู ว้ ย

Public Policy and Planning ๑๙๗

เอกสารอ้างองิ

ศุภชัย ยาวะประภาษ และไตรรัตน์ โภคพลากรณ์. แนวคิดทั่วไปเกี่ยวกับการบริหาร
แผนงานโครงการการบริหารพัฒนาชนบท หน่วยที่ ๑. สาขารัฐศาสตร์:
มหาวิทยาลยั สโุ ขทัยธรรมาธิราช, ๒๕๒๖.

สุภาสินี ตันติศรีสุข. เอกสารการสอนชุดวิชาการวิเคราะห์โครงการและแผนงาน.
นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมธริ าช, ๒๕๔๗.

อนงทิพย์ เอกแสงศรี. การบริหารโครงการของรัฐ. กรุงเทพมหานคร: สานักพิมพ์
มหาวทิ ยาลยั รามคาแหง, ๒๕๓๕.
. การบริหารโครงการภาครัฐ. กรุงเทพมหานคร: สานักพิมพ์มหาวิทยาลัย
รามคาแหง, ๒๕๕๒.

ประสิทธ์ิ ตงย่งิ ศิร.ิ การวิเคราะห์และการประเมินโครงการ. กรุงเทพมหานคร: สานักพิมพ์
โอเดียนสโตร์, ๒๕๒๗.
. การวิเคราะห์และการประเมินโครงการ. กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์,
๒๕๓๔.

พายัพ พะยอมยนต์. เอกสารการสอนชุดวิชาการศึกษาความเป็นไปได้และการวิเคราะห์
โครงการ. นนทบุรี: มหาวทิ ยาลัยสโุ ขทัยธรรมธิราช, ๒๕๔๗.

วไลลักษณ์ เสมมี. “รายงานการศึกษาผลกระทบส่ิงแวดล้อมของท่าอากาศยานสุวรรณ
ภูมิ”. รายงานการวิจัย. สานักวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม. [ออนไลน์].
แหล่งที่มา: www.onep.go.th/eia/page๒/km.../suwanapum.doc [๒๘ มี.ค.
๒๕๖ ].

Taylor, W.J. and Watling, T.E. Successful Project Management. London: T.J.
Press, Ltd., 1979.

๑๙๘ นโยบายสาธารณะและการวางแผน

บรรณานุกรม

Thomas R. Dye. ๑๙๗๘. Understanding Public Policy. Englewood Cliffs :
Prentice – Hall, Inc.

Ira Sharkansky. ๑๙๗๐. Policy Analysis in Political Science. Chicago :
Markham.

Anderson, J.E. ๑๙๘๔. Public Policy-Making. New York : Holt, Rinehart and
Winston.

Easton, D. ๑๙๕๓. The Political System : An inquiry into the State of
Political Science. New York : Alfred A. Knoft.

Carl J. Friedrich. ๑๙๖๓. Man and his Government. New York : Graw-Hill.
Ripley, Randall B. and Franklin,Grace A. (1991) Congress, the bureaucracy,

and public policy. 5th ed. Pacific Grove, Calif : Brooks/Cole
Publishing.
Lowi, Theodore, J. (1972) The end of liberalism : ideology, policy, and the
crisis of public authority. NewYork : Norton.
Terry, George R (1997) Principles of management. Homewood, Illinois
:Richard D. Irwin, Inc
Mitchell, Douglas E., and Encarnation, Dennis J. (1984) “Alternative Policy
Mechanism fot Influencing School Performance,” Educational
Researcher. 13 (May 1984)
Sergiovanni, Thomas J.; Burlingame, Martin; and Coombs, Fred S. (1992)
Educational governance and administration. 3rd ed Englewood
Cliffs, N.J. : Prentice Hall.
Mitchell, Douglas E.,“Educational Policy Analysis: the State of Art.”
Educational Administration Quarterly (Summer 1984): 129-160.

Public Policy and Planning ๑๙๙

Alexander, Ernest R. (1985) “From idea to action : Notes for a contingency
theory of the policy implementation process,” Administration
&Society. Vol.16 No.4 (February) 410-413.

Koontz, Harold ; O’Donnell, Cyril and Weihich,Hrinz.(1984) Management. 8th
ed New York : McGraw-Hill.

Ackoff, Russell Lincoln. (1970) A concept of corporate planning. New York :
Wiley- Interscience.

Holt, David H.(1990) Management : principles and practices 2nd ed.
Englewood Cliffs : Prentice Hall, Inc.

Robbins, Stephen P.and Coulter, Mary. (2009) Management. 10th ed Upper
Saddle River, New Jersey: Pearson Education, Inc.

Allen, Louis A. (1982) Making managerial planning more effective . New York
: McGraw- Hill.

David Easton, A framework for Political Analysis, (N.J.: Prentice- Hall, 1959),
p.112.

Anderson, J.E. (ed.) 1984. Public Policy-Making, New York : Holt, Rinehart
and Winston.

Peters, B.G. 1986. American Public Policy : Promise and Performance,
London : MacMillan Education Ltd.

Edwards, G.C. III. 1980. Implementing Public Policy. Washington, D.C. :
Congressional Quarterly Press.

Walter Williams, “Implementation Analysis and Assessment Policy Analysis”,
Vol.1 No.3 (Summer, 1975): 531-566.

Donald S. Van Meter & Carl E. Van Horn, “The Policy Implementation
Process : A Conceptual Framework”, Administration and
Society, Vol. 6 No.4 (February 1975): 447.

Jones, C.E. 1977. An Introduction to the Study of Public Policy. North
Scituate : Duxbury Press.

๒๐๐ นโยบายสาธารณะและการวางแผน

Taylor, W.J. and Watling, T.E. Successful Project Management. London: T.J.
Press, Ltd., 1979.

James E. Anderson, Politics and Economic Policy-Making. Reading, MA.:
Addison-Wesly, 1970.

Samuel P. Hayes, Jr. Evaluating Development Project. Paris: Imprimerie
Boudin, 1969.

ประชุม รอดประเสรฐิ . การบรหิ ารโครงการ. กรงุ เทพมหานคร: เนตกิ ลุ การพมิ พ์, ๒๕๔๒.
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยรู ธมฺมจติ ฺโต). พุทธวธิ กี ารบริหาร. กรงุ เทพมหานคร : โรงพิมพ์

มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั , ๒๕๔๙.
รังสรรค์ ประเสรฐิ ศรี. “ความสมั พนั ธ์ระหว่างนโยบายสาธารณะกับแผน”. ใน เอกสารการ

สอนชุดวิชานโยบายสาธารณะและการวางแผน .นนทบุรี: สานักพิมพ์
มหาวทิ ยาลัยสโุ ขทยั ธรรมาธิราช, ๒๕๔๙.
เสน่ห์ จุ้ยโต. “แนวคิดเกี่ยวกับนโยบายสาธารณะ”. ใน ประมวลสาระชุดวิชานโยบาย
ส า ธ า ร ณ ะ แ ล ะ ก า ร บ ริ ห า ร โ ค ร ง ก า ร . น น ท บุ รี : ส า นั ก พิ ม พ์
มหาวทิ ยาลัยสโุ ขทัยธรรมาธิราช, ๒๕๔๘.
มาลัย แก้วมโนรมย์. กระบวนการวางแผน. [ออนไลน์]. แหล่งท่ีมา: http://www.m-
ed.net/doc01/policy006 [๒๔ ม.ี ค. ๒๕๕๘].
รังสรรค์ ประเสริฐศรี. “ความสมั พนั ธร์ ะหว่างนโยบายสาธารณะกับแผน”. ใน เอกสารการ
สอนชุดวิชานโยบายสาธารณะและการวางแผน. นนทบุรี : สานักพิมพ์
มหาวิทยาลัยสโุ ขทยั ธรรมาธิราช, ๒๕๔๙.
กรมการปกครอง. คู่มือปฏิบัติงานการจัดทาแผนพัฒนาองค์การบริหารส่วนตาบล.
กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พอ์ าสารักษาดินแดน, ๒๕๔๓.
มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา. การวางแผน. [ออนไลน์]. แหล่งท่ีมา:
http://www.human.nrru.ac.th/Program/public/thai [๒๔ ม.ี ค. ๒๕๖๑].
เอกชัย ก่ีสุขพันธ์. การบริหาร : ทักษะและการปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร : สานักพิมพ์
สุขภาพใจ, ๒๕๓๘.

Public Policy and Planning ๒๐๑

รงั สรรค์ ประเสรฐิ ศรี. “ความสมั พนั ธร์ ะหว่างนโยบายสาธารณะกับแผน”. ใน เอกสารการ
สอนชุดวิชานโยบายสาธารณะและการวางแผน. นนทบุรี : สานักพิมพ์
มหาวทิ ยาลยั สโุ ขทัยธรรมาธริ าช, ๒๕๔๙.

สานักวิเคราะห์ผลกระทบส่ิงแวดล้อม. ระบบการวิเคราะห์ส่ิงแวดล้อมของประเทศไทย.
กรุงเทพมหานคร: สานักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม,
๒๕๔๘.

ชาคริต ชาญชิตปรีชา (๑๑ ม.ค. ๕๑). “องค์การและการจัดการ”, [ออนไลน์]. หน้า ๔๒.
แหล่งทม่ี า: teacher.snru.ac.th/chakrit/admin [๒๔ มนี าคม ๒๕๖๐].

ดาริน คงสัจวิวัฒน์. หลักการและเทคนิควิธีการเพ่ือการประเมินผลนโยบาย.
มหาวทิ ยาลัยนเรศวร : ภาควชิ ารฐั ศาสตร์ คณะสงั คมศาสตร์, ๒๕๔๗.

สมบัติ ธารงธัญวงศ์. นโยบายสาธารณะ: แนวความคิด การวิเคราะห์ และกระบวนการ.
กรุงเทพมหานคร: สานักพิมพ์เสมาธรรม, ๒๕๔๘.

สุวัฒน์ วัฒนวงศ์. “ความรู้เกี่ยวกับการประเมินผลโครงการ”, การศึกษาตลอดชีวิต. ๑๙
(๖) (๒๕๔๐): ๔๕-๕๑.

สมคิด พรมจุ้ย. เทคนิคการประเมินโครงการ. นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช,
๒๕๔๖.

สมบัติ ธารงธัญวงศ์. นโยบายสาธารณะ: แนวความคิด การวิเคราะห์ และกระบวนการ.
กรงุ เทพมหานคร: สานกั พิมพเ์ สมาธรรม, ๒๕๔๘.

จุมพล หนิมพานิช, การวิเคราะห์นโยบาย : ขอบข่าย แนวคิด ทฤษฎีและกรณีตัวอย่าง,
(นนทบุรี : สานักพมิ พม์ หาวิทยาลยั สุโขทยั ธรรมาธริ าช, ๒๕๔๗), หน้า ๒๓๕.

ชินรัตน์ สมสืบ, “การประเมินผลนโยบายสาธารณะ”, ใน ประมวลสาระชุดวิชานโยบาย
สาธารณะและการบริหารโครงการ, (นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช,
๒๕๔๘), หน้า ๒๗๘.

สมบัติ ธารงธัญวงศ์. นโยบายสาธารณะ: แนวความคิด การวิเคราะห์ และกระบวนการ.
กรุงเทพมหานคร: สานกั พิมพเ์ สมาธรรม, ๒๕๔๘.

สมบัติ ธารงธัญวงศ์, นโยบายสาธารณะ: แนวความคิด การวิเคราะห์และกระบวนการ,
(กรงุ เทพมหานคร : สานกั พิมพ์เสมาธรรม, ๒๕๔๙), หน้า ๓๙๘-๔๑๓.

๒๐๒ นโยบายสาธารณะและการวางแผน

ถวลั ยร์ ฐั วรเทพพุฒิพงษ์, “การนานโยบายไปปฏิบัติ”, ใน เอกสารประกอบการสอนวิชา
รศ.๗๔๐ การนา นโยบายไปปฏิบัติ ฉบับท่ี ๑, (กรุงเทพมหานคร: สถาบัน
บณั ฑติ พฒั นบริหารศาสตร์, ๒๕๓๙), หน้า ๒๘๒.

จุมพล หนิมพานิช. ๒๕๔๗. การวิเคราะห์นโยบาย ขอบข่าย แนวคิด ทฤษฎีและกรณี
ตวั อยา่ ง, นนทบุรี : มหาวทิ ยาลยั สุโขทยั ธรรมาธริ าช.

ปกรณ์ ปรียากร. ๒๕๓๙. การกาหนดนโยบายของรัฐ : บทวิเคราะห์ปัญหาและทางออก
ของประเทศกาลงั พัฒนา, “ใน เอกสารประกอบการสอนนโยบายและการนาไป
ปฏิบตั ิ ฉบบั ท่ี ๑. กรงุ เทพมหานคร : สถาบนั บัณฑิตพฒั นบริหารศาสตร์.

กุลธน ธนาพงศธร. ๒๕๓๕. “แนวคิดทั่วไปเก่ียวกับนโยบายสาธารณะ” ในเอกสารการ
สอนชุดวิชานโยบายสาธารณะและการวางแผน. นนทบุรี : สานักพิมพ์
มหาวิทยาลยั สโุ ขทยั ธรรมาธิราช.

อมร รักษาสัตย์. ๒๕๑๘. “สถาบันและกระบวนการเพ่ือการพัฒนานโยบายในประเทศ
ไทย” วารสารพัฒนบรหิ ารศาสตร์.

บุญทัน ดอกไธสง . ๒๕๕๓. ขอบข่าย รัฐประศาสนศาสตร์ ยุคโลกาภิวัฒน์ ,
กรงุ เทพมหานคร : สานกั พิมพ์ ปญั ญาชน,

สานักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2551) กรอบทิศทางการพัฒนาการศึกษาในช่วง
แผนพฒั นา เศรษฐกจิ และสังคมแห่งชาติ ฉบับท่ี 10 (พ.ศ.2550-2554) ที่
สอดคล้องกับแผนการศึกษาแหง่ ชาติ (พ.ศ. 2545- 2559) กรุงเทพมหานคร :โรง
พิมพ์แห่งจุฬาลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั

ธงชยั สนั ติวงศ์ (2539) องคก์ ารและการบริหาร กรุงเทพมหานคร : ไทยวฒั นาพานชิ
สมบัติ ธารงธัญวงศ์ (2552) นโยบายสาธารณะ:แนวความคิด การวิเคราะห์และ

กระบวนการ พิมพค์ ร้ังที่ 20 กรงุ เทพมหานคร : สานกั พิมพเ์ สมาธรรม
สมพร เฟ่ืองจันทร์, นโยบายสาธารณะ : ทฤษฎีและการปฏิบัติ, (กรุงเทพมหานคร :

สานักพมิ พ์โอเดียนสโตร์ , ๒๕๓๙), หนา้ ๔๓.
ชัยอนันต์ สมุทวณิช, การเมืองกับการบริหาร, (กรุงเทพมหานคร : สานักพิมพ์บรรณกิจ,

๒๕๒๓), หนา้ ๒๓.
ทศพร ศิริสัมพันธ์. ความรู้เบื้องต้นเก่ียวกับนโยบายสาธารณะ, (กรุงเทพมหานคร :

จฬุ าลงกรณม์ หาวิทยาลยั , ๒๕๓๙), หน้า ๑๒๔.

Public Policy and Planning ๒๐๓

ถวัลย์รัฐ วรเทพพุฒิพงษ์, การกาหนดและการวิเคราะห์นโยบายสาธารณะ : ทฤษฎีและ
การประยุกต์ใช้, (กรงุ เทพมหานคร : สถาบนั บณั ฑิตพฒั นบริหารศาสตร์, ๒๕๔๑),
หนา้ ๑๑๒.

เดโช สวนานนท์, คาอธิบายศัพท์รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช
๒๕๔๑,(กรงุ เทพมหานคร : หจก. วีทซีคอมมิวนิเคชั่น จากัด, ๒๕๔๔), หน้า ๕๑-
๕๓.

ศุภชัย ยาวะประภาษ และไตรรัตน์ โภคพลากรณ์. แนวคิดทั่วไปเก่ียวกับการบริหาร
แผนงานโครงการการบริหารพัฒนาชนบท หน่วยท่ี ๑. สาขารัฐศาสตร์:
มหาวทิ ยาลัยสุโขทัยธรรมาธริ าช, ๒๕๒๖.

สุภาสินี ตันติศรีสุข. เอกสารการสอนชุดวิชาการวิเคราะห์โครงการและแผนงาน.
นนทบุรี: มหาวทิ ยาลัยสโุ ขทัยธรรมธิราช, ๒๕๔๗.

อนงทิพย์ เอกแสงศรี. การบริหารโครงการของรัฐ. กรุงเทพมหานคร: สานักพิมพ์
มหาวทิ ยาลยั รามคาแหง, ๒๕๓๕.
. การบริหารโครงการภาครัฐ. กรุงเทพมหานคร: สานักพิมพ์มหาวิทยาลัย
รามคาแหง, ๒๕๕๒.

ประสิทธ์ิ ตงยง่ิ ศิร.ิ การวิเคราะห์และการประเมินโครงการ. กรุงเทพมหานคร: สานักพิมพ์
โอเดยี นสโตร์, ๒๕๒๗.
. การวิเคราะห์และการประเมินโครงการ. กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์,
๒๕๓๔.

พายพั พะยอมยนต์. เอกสารการสอนชุดวิชาการศึกษาความเป็นไปได้และการวิเคราะห์
โครงการ. นนทบุรี: มหาวิทยาลยั สโุ ขทยั ธรรมธิราช, ๒๕๔๗.

วไลลักษณ์ เสมมี. “รายงานการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมของท่าอากาศยานสุวรรณ
ภูมิ”. รายงานการวิจัย. สานักวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม. [ออนไลน์].
แหล่งที่มา: www.onep.go.th/eia/page๒/km.../suwanapum.doc [๒๘ มี.ค.
๒๕๖๑].

ถวัลย์รัฐ วรเทพพุฒิพงษ์. การกาหนดและวิเคราะห์นโยบายสาธารณะ : ทฤษฎีและการ
ประยกุ ตใ์ ช้. พมิ พ์ คร้ังที่ ๒. กรงุ เทพมหานคร : เสมาธรรม. ๒๕๔๑.

๒๐๔ นโยบายสาธารณะและการวางแผน

วิกิพิเดีย, ทฤษฎีเกม, [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: http://th.wikipedia.org/wiki/[๑๘ มี.ค.
๒๕๕๘].

สารานุกรมเสรี. วิธีสืบค้นวัสดุสารสนเทศ. [ออนไลน์]. จากเวปไซด์ :
https://th.wikipedia.org/wiki/. (สบื ค้น ขอ้ มูล: ๒๐ มิถนุ ายน ๒๕๖๑).