FOR
gzikp NkJhwz gzikp NkJhw BETTER RESPONSE,
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhwz ADVERTISE
PUNJAB TIMES
s[jkB{z fej' IN
s[jkB{z fej'
s[jkB{z fej'
s[jkB{z fej'
s[jkB{z fej'
fijk bZfrnk.
fijk bZfrnk.
fijk bZfrnk.
fijk bZfrnk. Monthly
fijk bZfrnk.
f;vBh s'A gqekf s gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko
f;vBh s'A gqekf s gfjbk gzikph wjhBktkoh nypkos gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko
f;vBh s'A gqekfSs gfjbk gzikph wjhBktkoh nypkos gfjbk gzikph wjhBktkoh nypko
f;vBh s'A gqekf
f;vBh s'A gqekf PUNJAB TIMES
THE FIRST PUNJABI INDIAN MONTHLY PUBLISHED FROM SYDNEY, AUSTRALIA
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU P O Box 8055, Glenmore Park, NSW 2745, Sydney, Australia This is its 18th successful
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
nkgD/ ;[MkU
MOBILE: 0431 377 716 www.punjabtimes.com.au
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i' year in the market
;kB{z io{o G/i'
;kB{z io{o G/i'
Editor: Harpreet Singh, E-mail: [email protected]
Year 18, Edition 6, Australia's Top Leading, Most Popular, Reliable & Successful free copy
Sydney, December 2018 Punjabi Indian Newspaper
HAPPY
DIWALI
Punjab Times Pty Ltd. Trading as Punjab Times ACN No. 110 708 579
2 2 2 2 2 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo , f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo , f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw
Saif In Sydney to Meet and Greet Fans
Sydney (Bureau) The Nawab greet with his fans in Sydney. Frank Khan, along with the events organised by Shobna and charity. $20,500 was donated to
of Bollywood Saif Ali Khan in The event was put together by whole team of Indian Beauty Frank, the event was organised The Cancer Council and
Sydney for a special meet and Shobna Sheetal Punjwani and Secrets. As is tradition with for a good cause - to donate to Headspace.
3 3 3 3 3 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
TELSTRA
4 4 4 4 4 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
fJNbh ;oeko fybkc j
fJNbh ;oeko fybkc j
fJNbh ;oeko fybkc jzkoKkoK koKkoK koK
fJNbh ;oeko fybkc j
fJ; ftnesh dhnK jB fszB gsBhnK, fJNbh ;oeko fybkc j
fJ; ftnesh dhnK jB fszB gsBhnK,
fJ; ftnesh dhnK jB fszB gsBhnK,
fJ; ftnesh dhnK jB fszB gsBhnK,
fJ; ftnesh dhnK jB fszB gsBhnK,
b'eK B/ ehsk o'; gqdo
b'eK B/ ehsk o'; gqdo
b'eK B/ ehsk o'; gqdoSBB BB B
b'eK B/ ehsk o'; gqdo
b'eK B/ ehsk o'; gqdo
szr eoB
szr eoB s/ fdzdk j? fJj nihp ;s/ fdzdk j? fJj nihp ;
szr eoB s/ fdzdk j? fJj nihp ;
szr eoB 's/ fdzdk j? fJj nihp ;s/ fdzdk j? fJj nihp ;zkk kk k
szr eoB
BNkfbnk d/ ns/ 3 n?Bk s'A jB. n?Bk
j[D T[BQK d/ 10t/A pZu/ B{z iBw d/D tkbh
j?. fJj gfotko 3 ewfonK d/ cb?N 'u
ofjzdk j? go ;[y't fJ; B{z t/u e/ fJe
tZvk xo yohdD dh ;'u fojk j?.
;[y't dk fJe tZy ewok j? ns/ T[j
jo Skw nkgDh fJe gsBh d/ Bkb
fpskT[Adk j?. BNkfbnk B/ dZf;nk fe
T[j ;kB{z Bzpo Bkb p[bkT[Ad/ j?. ;[y't
w[skpe i/eo T[BQK B{z fe;/ gkoNBo s'A
fdZes j[zdh j? sK T[j T[; B{z ;zpzX Bk
pDk e/ ;zk fdzdk j?. ;[y't B/ fejk ''i/
eo w/oh gsBh e'Jh rbsh eodh j? sK
w?A T[; B{z fJe wjhB/ se nkgD/ ewo/
'u BjhA p[bkT[Adk.'' o{;h nypkoK dh
fog'oN w[skpe fszB'A gsBhnK fJeZmhnK
y[Sh-y[Sh ofjzdhnK jB. jkb jh 'u ;[y't
B/ wdhBk BK dh n"os B{z nkgD/ gfotko
'u n?ANqh fdZsh j?. wdhBk w[;fbw j?,
idfe ;[y't o{;h nkoE'vke; j?.
wdhBk B{z ;[y't d/ Bkb nkT[D bJh
nkgD/ g/o/AN; ns/ Xow d/ fybkc ikDk
fgnk. wdhB/ B/ dZf;nk fe ''w?A T[BQK B{z o'w (fpT{o') fJNbh dh okiXkBh o'w 'u pj[s ;ko/ b'eK B/ ;oeko d/ fybkc o';
wk;e' (fpT{o') o{; 'u fJtkB dh nfXekfoe s"o 's/ f;oc fJe jh
Nhth 's/ d/fynk ns/ w?B{z T[BQK Bkb gqdoSB ehsk ns/ wzr ehsh fe d/S jo gqtk;h B{z fJZE/ nkT[D dh fJikzs d/t/.
;[y't(34) BK d/ fJe ftnesh dhnK gsBh j' ;edh j?. T[BQK dhnK d' j'o
fgnko j' frnk. w?A fe;/ dh rZb dh fJ; o?bh 'u jzkoK dh frDsh 'u b'eK B/ fjZ;k fbnk. fJNbh d/ rqfj wzsoh w?N'
fszB gsBhnK jB. fJj nkpbk;N gsBhnK nkg;h ;fjwsh Bkb T[; d/ gotkj ehs/ fpBk T[BQK d/ Bkb ofjD ;bthBh B/ e[ZM ;wK gfjbK jh nfijh gkfb;h fsnko ehsh i' fe gqtk;hnK d/ jZe
ohiB 'u ofjzd/ jB. T[; dk ;[gBk j? fe Bkb ofjzdhnK jB. dk c?;bk ehsk.'' ;[y't ns/ T[BQK dhnK 'u BjhA j?.
T[; dhnK j'o th fznkdk gsBhnK j'D d' j'o ftnkj eotkT[D s'A gfjbK fszB'A gsBhnK B"eoh eodhnK jB ns/ fJ;/ bJh tZv/ gZXo 's/ o'w 'u gqdoSB ehsk frnk. jZEK 'u p?Bo cV e/ b'e
ns/ xZN s'A xZN 50 pZu/ j'D. fJj Sy; ;[y't nkgDh gfjbh gsBh BNkfbnk uzrh sBykj b?AdhnK jB. ;[y't efjzdk ;oeko nZr/ wzr eo oj/ ;B fe T[j ;ko/ gqtk;hnK B{z d/S 'u nkT[D dh fJikzs d/
gsBhnK s'A rbsh j'D 's/ iK T[BQK Bkb ;[y'tk d/ Bkb 11 ;kbK se fojk. j? fe ''w?A nkgDh gsBhnK nkgD/ t/. p?BoK 's/ 'pb?e fbtz w?No' ns/ 't?bew cko nkb, UgB dk p'ovoz' fbfynk
Bkokzrh j'D 's/ T[BQK B{z nihp'rohp j;gskb 'u Bo; d/ s"o 's/ ezw eoB pZfunK dk you ns/ nkgDk you j'fJnk ;h.
;zk fdzdk j?. whvhnk fog'oN w[skpe tkbh BNkfbnk efjzdh j?, gfjbK sK w?A T[mkT[D 'u g{oh soQK ;woZE jK.'' ;[y't fJ; fto'X gqdoSB 'u fjZ;k b?D tkb/ w?Apo ;/orhU ;?o/B' B/ dZf;nk fe T[j
;[y't BK d/ fJ; Sy; B/ y[bk;k ehsk fJ; d/ fybkc ;h, w?A fJ; dh ebgBk th B/ fejk fe T[j nkgD/ tXd/ gfotko 'u gqtk;hnK d/ jZe bJh ;oeko d/ rbs c?;fbnK dk fto'X eo oj/ jB. ;'Sb
fe i/eo T[BQK dh e'Jh gsBh T[BQK B{z gq/ BjhA eo gk ojh ;h, go fco w?A nkgDk ns/ gsBhnK B{z ;theko eoB bJh whvhnk okjhA th pj[s ;ko/ b'e fJ; gqdoSB Bkb i[V/ ns/ ;oeko fto[ZX ;zd/S
SkB eodh j? sK T[j ;zk d/ s"o 's/ fJe wB pdb fdZsk feT[Afe T[j n;b 'u fsnko j? go T[BQK dhnK e[M SosK jB. fby/. s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe fJNbh 'u tZvh frDsh 'u gqtk;h dkyb j[zd/ jB. fJ;
wjhB/ se T[; d/ Bkb ;ohoe ;zpzX BjhA tZvk gfotko ukj[zd/ ;h. ;[y't d/ j[D ;[y't B/ fejk fe w?B{z bzph, gsbh ns/ ;kb dh S[o{nks s'A j[D se 22,000 gqtk;h ;w[zdoh o;s/ s'A :{ogh :{BhnB d/SK
pDkT[Adk j?. o{;h ekB{zB w[skpe ;[y't se 9 pZu/ jB. fJBQK 'u'A 6 pZu/ fgnko eoB tkbh bVehnK g;zd jB. tZb ik u[Ze/ jB.
5 5 5 5 5 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw
CRICKET
6 6 6 6 6 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
fBw'Bhnk ekoB Gkos
fBw'Bhnk ekoB Gkos
fBw'Bhnk ekoB Gkos u j' ;edhu j' ;edh
fBw'Bhnk ekoB Gkos 'u j' ;edhu j' ;edh
fBw'Bhnk ekoB Gkos u j' ;edh
S/ j
S/ j ko ;kb fgZS/ g[Zih n"os,ko ;kb fgZS/ g[Zih n"os,
S/ jzko ;kb fgZS/ g[Zih n"os,ko ;kb fgZS/ g[Zih n"os,
S/ j ko ;kb fgZS/ g[Zih n"os,
S/ j
j? 17 bZy pZfunK dh w"s!
j? 17 bZy pZfunK dh w"s!
j? 17 bZy pZfunK dh w"s!
j? 17 bZy pZfunK dh w"s!
j? 17 bZy pZfunK dh w"s!
ehs/ j?okBhiBe y[bk;/
ehs/ j?okBhiBe y[bk;/
ehs/ j?okBhiBe y[bk;/
ehs/ j?okBhiBe y[bk;/
ehs/ j?okBhiBe y[bk;/
S[o{nks 'u 'NkJhw Nq?tb wShB' 'u ikD
s'A gfjbK vo ojh ;h go 3 nr;s
1966 B{z T[j ;w/A :ksok eoB bJh
;fjws j' rJh.
T[; B/ dZf;nk fe T[j fJe e[o;h
's/ p?mh ;h fiZE/ T[; d/ jZEK ns/ g?oK B{z
fce; eo fdZsk frnk ;h ns/ T[; d/
f;o 's/ fJe Xks{ dh fNT{p brkJh rJh
;h. T[; s'A pknd fJe fJb?eNq'fBe gqGkt
T[; d/ ;oho d/ okjh gqtkfjs ehsk
frnk. n"os B/ dZf;nk ''fe fJ; s'A
pknd w?A p/j'S j' rJh ns/ id'A pknd
'u w/oh nZy y[bQh sK w?A nkgD/ nkg B{z
;Ve d/ ftueko gkfJnk. w?A ;kb 6,000
'u nk rJh ;h.'' n"os B/ ;w/A :ksok dh
bzvB (fpT{o') fJe rb'pb nfXn?B 'u fusktBh fdZsh rJh j? fe nk;kBh Bkb
ejkDh dZ;d/ j'J/ fejk fe T[j rrBuz[ph
fJbki ehs/ ikD tkbh phwkoh fBw'Bhnk ekoB Gkos 'u 2030 sZe 17 bZy s'A
fJwkosK ;h ns/ g{ok fJbkek c[ZbK ns/
fznkdk pZfunK dh w"s dh ;zGktBk j?. ftSt fBw'Bhnk fdt; w"e/ ikoh fJ;
jo/-jo/ o[ZyK ns/ g"fdnK Bkb Gfonk
nfXn?B 'u gkfJnk frnk j? fe fJ; phwkoh ekoB 2030 sZe gzi ;kb s'A xZN dh
j'fJnk ;h. fJ; s'A fJbtk T[; B/ fJj
T[wo d/ 1H1 eo'V pZfunK dh w"s j'D dh ;zGktBk j?. fpqN/B ;fEs r?o-;oekoh
th dZf;nk fe T[E/ pj[s ;ko/ ikBto
;zrmB ';/t d fubvoB' dh fJj fog'oN efjzdh j? fe fJ; o'r d/ ekoB ;G s'A
;h. T[; B/ dkntk ehsk fe T[E/ gqkuhB
fznkdk w"sK BkJhihohnk, Gkos, gkfe;skB s/ eKr' b'eszsoh rDoki 'u j'
g"dk th ;h. T[; g"d/ dk BK o'ebko[b' j?.
;edhnK jB. fog'oN w[skpe fJBQK 'u'A fJe fsjkJh wsbp 40 bZy s'A fznkdk w"sK
fi; B{z ;kb 6,000 'u d[pkok fzzdk ehsk
NhekeoB, Jhbki s/ g'SD dhnK doK 'u ;[Xko d/ m'; edwK Bkb nk;kBh Bkb
frnk ;h. T[; B/ dZf;nk fe eo'VK ;kb
NkbhnK ik ;edhnK jB. d[BhnkGo 'u fJj pZfunK bJh ;G s'A tZvh ikBb/tk
f;vBh (fpT{o') ftfrnkB dh wdd T[E'A tkg; nk rJh. T[BQK dk efjDk j? gfjbK fJjh g"dk vkfJBk;"o dk G'iB
phwkoh j?. wb/ohnk, d;s s/ y;o/ B{z fwbk e/ fizBhnK w"sK j[zdhnK jB, T[BQK s'A
Bkb jh nZi eJh ;kohnK uhzK nfijhnK fe T[; d/ e'b fJ; B{z ;kps eoB bJh j'fJnk eodk ;h. fJ; d/ w[skpe T[ZE/ fes/ fznkdk fJeZb/ fJ; phwkoh Bkb w"sK j[zdhnK jB. ;kb 2016 'u 8,80,000
;zGt j' gkJhnK jB, fi; dh n;hA ed/ fJe nihp uhz th j?. jo EK fJb?eNq'fBe eozN jh ;h. T[ZE/ Bk
pZfunK dh fJ; phwkoh Bkb ikB ubh rJh ;h. T[BQK 'u'A fznkdkso pZfunK dh
ebgBk th BjhA ehsh ;h go j[D th eb'Jh BK dh n"os B/ fJj th dkntk sK r?; ;h Bk g?No'b ns/ Bk jh
T[wo 2 ;kb s'A xZN dh ;h. fJj ;G s'A jkb dk ;kb j?, fi; bJh fJ; phwkoh d/
NkJhw Nq?tb wsbp ;w/A :ksok ehsk j? fe ;kb 4,529 'u vkfJBk;"o tksktoD B{z gqd{fSs eoB tkbh t;s{.
;pzX 'u ;ko/ nzeV/ w[jZJhnk jB. ;/t d fubvoB d/ w[Zy ekoiekoh nfXekoh gkb
ftfrnkBhnK bJh pfj; dk w[Zdk j? go Xosh 's/ gos nkT[Dr/. T[; ;w/A dh T[; B/ dZf;nk fe 2,300 dh S[o{nks
o'Bkbv; B/ fejk fe fJj ftStk; eoBk pj[s w[Seb j? fe jo ;kb 10 bZy pZu/
d[Bhnk Go 'u nfij/ b'e jB i' dkntk ejkDh dZ;d/ j'J/ fejk fe T[BQK B{z j'D 's/ Xosh 's/ g[b; dk e'Jh g/Sk BjhA fJe nfijh phwkoh Bkb wo iKd/ jB, fi; B{z jokT[D bJh ;kv/ e'b frnkB s/
eo u[e/ jB fe T[j ;w/A :ksok eo nkJ/ fufVnkxo 'u oZfynk frnk j?. T[BQK B/ j't/rk feT[Afe iBw d/ ;w/A jh b'eK dhnK ;z;kXB jB. fJ; nfXn?B w[skpe toswkB d/ o{MkB d/ fj;kp Bkb 2030 sZe
jB. fcBb?Av dh ofjD tkbh fJe n"os dkntk ehsk j? fe T[j T[ZB/ ysoBke nZyK 'u fJe fug gk fdZsh ikt/rh fi; fJ; phwkoh Bkb eohp 1,08,65,728 pZu/ w"s d/ w{zj 'u ikDr/. ;G s'A fznkdk
B/ dkntk ehsk j? fe T[j ;w/A dh :ksok BjhA jB, fizB/ nZi d/ ;w/A 'u b'e T[BQK Bkb ngokXhnK dk gb Go 'u y[bk;k 17,30,000 pZu/ BkJhihohnk 'u, 17,10,000 pZu/ Gkos 'u, 7,06,000 pZu/
eoe/ ;kb 6,000 'u rJh ;h ns/ fco B{z wzBd/ jB. eb'Jh B/ fejk fe T[j j' ikt/rk. gkfe;skB 'u s/ 6,35,000 pZu/ eKr' 'u w"s d/ w{zj 'u ;wkT[Dr/.
7 7 7 7 7 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
DYNAMIC LEARNING
8 8 8 8 8 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw
t izr d/ jhdK B{z ft
ft ftSt izr d/ t izr d/ SjhdK B{z ftjhdK B{z ftStt tt t
w?bp"oB u jwbk eoB tkbku jwbk eoB tkbk ft ft ft t izr d/ t izr d/ jhdK B{z ftjhdK B{z ft
w?bp"oB
w?bp"oB u jwbk eoB tkbk
w?bp"oB
w?bp"oB 'u jwbk eoB tkbku jwbk eoB tkbk
B/sktK B/ fdZsh oXKibhoXKibh
B/sktK B/ fdZsh
B/sktK B/ fdZsh oXKibh
B/sktK B/ fdZsh SoXKibhoXKibh
s'A gq/fos
s'A gq/fos
s'A gq/fos
y; ;h
y; ;h
y; ;h
Sy; ;h y; ;h ISIS s'A gq/fos s'A gq/fos B/sktK B/ fdZsh
BkfJv{ dh nrtkJh ehsh. BkfJv{ fszB
fdB dh coK; :ksok 's/ nkJ/ j'J/ jB.
BkfJv{ B/ T[Zso coK; ftu Gkos
tb'A pD/ gfjbh izr d/ ;wkoe dk
T[dxkNB ehsk. ;wkoe dk fBowkD
gfjbh ftSt izr ftu bVd/ j'J/ wko/
rJ/ jzkoK Gkosh c"ihnK dh :kd ftu
ehsk frnk j?. Gkosh c"ih 1914 d/
Sod d/ d"okB gZSwh w'ou/ 's/ skfJBks
;B. T[BQK B/ Jhgq/ dh gfjbh izr ftu
fjZ;k fbnk. 1915 d/ nyho sZe Gkosh
c"ih brksko zywh j'J/. eJh c"ihnK
dh w"s phwkohnK s'A j'Jh. fJ; d/ wZd/
Bzo Gkosh e'o B{z izr d/ nr/sh w'ou/
s'A jNkT[D dk c?;bk ehsk frnk. gfjbh
ftSt izr ftu seohpB 8 bZy c"ih
izr d/ brGr ;ko/ w'ou/ 's/ bV/.
seohpB 15 bZy B/ ;t? fJZSk Bkb
bVD dh g/SeS ehsh ;h. fJ; ftu
g?fo; (fpT{o') gfjbh ftSt izr dh izr pzdh fdt; Sskpdh gq'rokw ftu
47746 B{z fwqs iK bkgsk ns/ 65000
;wkgsh d/ 100 ;kb g{o/ j'D w"e/ w"i{d j'J/.
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnkJh ;oeko B/ w?bp"oB ftu jwbk eoB tkb/ ftnesh okiXkBh g?fo; d/ fJfsjk;e nkoe d/ nkoe d/ sqkUAc izrh ;wkoe d/ sb B{z zywh ti'A ;{uhpZX ehs/ rJ/. fJ;
ftSt izr ftu Gkosh e'o B/ 13000
;pzXh fJe fpnkB ikoh ehsk. ;oeko dk efjDk j? fe fJZE/ ;'wkbh w{b d/ fi; sqk:'Ac ftu nk:'fis gq'rokw ftu j'o 's/ nk:'fis gq'rokw s'A 1914 s'A 1918
ftnesh B/ eko ftu nZr brkJh ;h ns/ 3 b'eK 's/ uke{ Bkb jwbk ehsk ;h. ftStB/sktK d/ Bkb T[g okSNogsh sZe uko ;kb sZe uZbh gfjbh ftSt pjkdoh w?vb fiZs/ fi; ftu 12
fJ; jwb/ ftu fJe nkw Bkrfoe dh w"s j' rJh ;h. Sy; y[d g[b; dh r'bh dk n?w t?AeJhnk BkfJv{ Skwb j'J/. cqKf;;h izr d/ ysw j'D dh 100thA i:zsh fteN'ohnk eqk; Skwb jB. y[dkdkd
fSeko j' frnk ;h T[; dk fJ;bkfwe ;N/N Bkb e'Jh ;gZSN ;pzX BjhA ;h ;r'A T[j okSNogsh fJw?B[nb w?eq'A, nwoheh gq'rokw dh ;wkgsh j' rJh. fJ; izr ykB B/ gfjbk fteN'ohnk eqk; fiZfsnk
T[; s'A f;oc gq/fos ;h. okSNogsh v'Bkbv Nozg, o{;h ftu fJe eo'V 80 bZy b'eK dh ikB ;h. fJ; izr d/ ubd/ Gkosh
noEftt;Ek seohpB fdtkbhnk dh
30 ;kbk j;B ybhc S/o/ nbh B/ p[oe/ ;NqhN 's/ 3 ftneshnK 's/ uke{ Bkb okSNogsh tbkdhfwo g[fsB ns/ rJh, fiBQK ftu nB/e Gkosh c"ih ;B.
jwbk ehsk ;h. pknd ftu T[j g[b; dh r'bh bZrD ekoB wkfonk frnk. T[j doiBK ftStB/sk gfjbh ftSt izr fJ; s'A gfjbK w?eq'A B/ n?fb;h g?b/; ftu ;fEsh ftu ubh rJh ;h.
p[oe/ wkor 's/ fJe rZvh ubk fojk ;h. rZvh ftu r?; dhnK p'sbK oZyhnK ;B.
T[; B/ efEs o{g Bkb T[; ftu nZr bZrk fdZsh ns/ b'eK 's/ uke{ Bkb jwbk
pZuh B{z nN?Av/AN B/ eokJh pq?;Nchv,
pZuh B{z nN?Av/AN B/ eokJh pq?;Nchv,
pZuh B{z nN?Av/AN B/ eokJh pq?;Nchv,
pZuh B{z nN?Av/AN B/ eokJh pq?;Nchv,
pZuh B{z nN?Av/AN B/ eokJh pq?;Nchv,
ehsk. rqfj wzsoh ghNo vNB B/ fejk fe gqSk;B BjhA wzBdk fe T[j fJ;bkfwe ;N/
N dk w?Apo ;h ns/ fJ; soQK dh e'Jh joes eoB d/ ;pzX ftu T[; pko/ e'Jh
ikDekoh ;h.
T[AM ;kb 2015 ftu T[; dk gk;g'oN oZd eo fdZsk frnk ;h. T[BQK B/ gZsoekoK
c/;p[Ze
c/;p[Ze s/ g';N ehsh s/ g';N ehsh /no/no
c/;p[Ze s/ g';N ehsh /no
c/;p[Ze 's/ g';N ehsh s/ g';N ehsh S/no/no
B{z fejk,''nfijk e'Jh ;p{s BjhA j? fe e'Jh jwbk j'D tkbk j? iK fJj fe T[j fe;/ c/;p[Ze
;kfiS dk fjZ;k ;h. nfXekohnK dk Bshik j? fe T[j fe;/ jwb/ dh ;kfiS dk fjZ;k
d[ZX Bk j'D ekoB pZuh G[Zy Bkb o' ojh
BjhA ;h.'' T[BQK B/ fejk,''nkJhHn?Z;HnkJhHn?ZbH (nkJhHn?Z;HnkJhHn?Z;H bJh tofsnk
j?. g?NqhSk dZ;dh j? fe N/enkc s'A pknd
d{ik Bkw) iK fe;/ j'o nZstkdh ;zrmB d/ Bkb T[; dk e'Jh ;gZSN ;pzX ;h.'' T[AM
w?A pZu/ d/ o'D dh nktkz ;[Dh. w?A T[;
nkJhHn?Z;HnkJhHn?Z;H d/ gquko f;;Nw nwke B/ gfjbK fejk ;h,''w?bp"oB ftu
dh wK s'A ikBDk ukfjnk fe T[; dh eh
w[fjzw B{z nzzkw d/D tkbk fJ;bkfwe ;N/N dk bVkek ;h ns/ T[; B/ fJ;bkfwe
wdd eo ;edh j?. pZuh dh wK B/ dZf;nk
;N/N Bkb bV oj/ rmi'V d/ BkrfoeK B{z fBSkBk pDkT[D bJh fJ; w[fjzw B{z
fe T[j d[ZX fbnkT[Dk G[Zb rJh j? s/
nzzkw fdZsk.'' rqfj wzsoh B/ fejk ;h fe fcbjkb fJj nfijk wkwbk bZrdk j? fe
j[D e'Jh th ftebg T[BQK B{z BjhA fwb
fJj ftnesh ;'u fojk ;h fe T[; B{z eh eoBk ukjhdk j?. fJj gq/oDk j' ;edh j?.
fojk j?. fJ; 's/ e[M d/o pknd g?NqhSk
B/ fejk i/eo pZuh dh wK ukj/ sK T[j
bzvB L f;Zy c"ihnK B{z
bzvB L f;Zy c"ihnK B{z oXKibh d/D
bzvB L f;Zy c"ihnK B{z pZuh B{z pq?;Nchv eok ;edh j?. fJ; s'A
bzvB L f;Zy c"ihnK B{z oXKibh d/DoXKibh d/D
bzvB L f;Zy c"ihnK B{z SoXKibh d/DoXKibh d/D
pknd pZuh dh wK B/ pZuh T[; dh r'd
'u d/ fdZsh. g?NqhSk B/ pZuh B{z d[ZX
fgbkfJnk sK pZuh u[Zg eo rJh s/
bJh brkfJnk frnk ;N?u{
bJh brkfJnk frnk ;N?u{
bJh brkfJnk frnk ;N?u{ nkokw Bkb ;" rJh.
bJh brkfJnk frnk ;N?u{
bJh brkfJnk frnk ;N?u{
30 jzko s'A fznkdk b'eK B/ ehsk
g';N B{z S/no
g?NqhSk dh g';N B{z v/Y bZy
wBhbk (fpT{o') fcbghB J/nobkJhB pZuh B{z pq?;Nchv BjhA eok ;eh. bkJhe; fwb u[Ze/ jB s/ 30 jzko u'A
fznkdk tko fJ; B{z S/no ehsk ik
dh cbkJhN nN?Av/AN g?NqhSk nkrohB' dh c/;p[Ze 's/ S/no ehsh c'N'
u[Zfenk j?. jzkoK b'eK B/ nkgD/
T[vkB d"okB fJe :ksoh dh pZuh B{z g?NqhSk B/ nkgD/ c/;p[Ze nekT[AN 's/
d[ZX fgbkT[D dh e'fSS dh ;'Sb whvhnk fJe g';N ehsh, fi; 'u g?NqhSk fJe e[w?ANK 'u T[; d/ ezw dh Sbkxk ehsh
's/ izw e/ Sbkxk j' ojh j?. g?NqhSk B/ pZuh B{z d[ZM fgbk ojh j?. 24 ;kb dh j?. pZuh dh wK B/ th nkgDh 9 wjhB/
cbkJhN 'u T[d'A fJe w[;kfco dh pZuh g?NqhSk B/ T[d'A pZuh dh wK B{z wdd dh dh pZuh B{z d[ZX fgbkT[D s/ w[Sfeb
t/b/ 'u ezw nkT[D d/ bJh g?NqhSk dk
B{z pq?;Nchv eokfJnk, id'A w[;kfco wK g/SeS ehsh id'A T[BQK B/ pZuh d/ o'D dh
XzBtkd ehsk.
pZuh bJh d[ZX fbnkT[Dk G[Zb rJh s/ nktkz ;[Dh s/ T[; B{z gsk bZfrnk fe
J/no coK; ijk dh eokJh n?woiz;h b?Afvzr, tkb-tkb pu/ :ksoh dh eokJh n?woiz;h b?Afvzr, tkb-tkb pu/ :ksoh
J/no coK; ijk
J/no coK; ijk dh eokJh n?woiz;h b?Afvzr, tkb-tkb pu/ :ksoh
J/no coK; ijk
J/no coK; ijkz dh eokJh n?woiz;h b?Afvzr, tkb-tkb pu/ :ksoh dh eokJh n?woiz;h b?Afvzr, tkb-tkb pu/ :ksoh
wk;e' (fpT{o') J/no coK; d/ g?fo; s'A SzxkJh
ik oj/ ijkz d/ e?fpB 'u X{znK s/ pdp' Go ikD
ekoB T[; B{z nukBe ;kJhp/ohnk 'u T[skfonk
frnk. ijkz 'u 282 :ksoh ;tko ;B. J/no coK;
B/ dZf;nk fe fe;/ th :ksoh B{z B[e;kB BjhA
gj[zfunk j? s/ T[BQK B{z g{oph ;kJhp/ohnk 'u
fJoe[s;e jtkJh nZv/ d/ B/V/ fJe j'Nb 'u oZfynk
frnk j?.
coK; dh jtkJh ezgBh B/ fejk fe g?fo; s'A
SzxkJh ik oj/ J/Hn?ZcH116 d/ eo{ w?ApoK B/ T[vkB
d"okB jbek X{znK fdyD s/ pdp' nkT[D s'A pknd
o{; 'u fJoe[s;e tZb ijkz w'VB dk c?;bk fbnk.
bzvB (fpT{o') :{He/H d/ Sfjo bhv; ftu 10 Btzpo B{z f;Zy c"ihnK dh :kd ftu ezgBh B/ fejk fe J/no coK; d/ ijkz B/ g?fo;
Sfjo d/ fJe fwT{fznw ftu fpBK BK tkb/ fJe f;Zy c"ih dk ;N?u{ brkfJnk ;w/A w[skpe 8L10 ti/ 's/ fJoe[s;e 'u nkw b?Afvzr
frnk. fJj ;N?u{ f;Zy c"ihnK dh Sjkds B{z 100 ;kb g{o/ j'D 's/ :kdrkoh ;wkoe ehsh.
ti'A brkfJnk frnk j? sK i' b'eK B{z fJfsjk; pko/ ikD{z eotkfJnk ikt/. jtkJh nZv/ d/ nfXekohnK B/ o{;h gZsoeko J/
gfjbh s/ d{ih ftSt izr ftu jzkoK f;Zy c"ihnK B/ nkgDhnK ikBK r[nk iz;hnK B{z g[SNh ehsh fe fJ; xNBk 'u e'Jh th
fdZshnK s/ fJj fpBK BK tkbk ;N?u{ T[BQK B{z SoXKibh d/D dk fJe sohek ;h. fJj zywh BjhA j'fJnk s/ wkjoK B{z ijkz dh iKu bJh
gq'rokw f;Zy GkJhuko/ tb'A bhv; Sfjo ftu eotkfJnk frnk. fJ; ;N?u{ B{z bhv; jtkJh nZv/ 's/ G/fink frnk j?. J/no coK; B/
f;Nh fwT{zhnw ftu ;Ekfgs ehsk frnk. fJ; gq'rokw ftu ;?AeV/ b'eK B/ fjZ;k fejk fe seBheh wBz{oh s'A pknd ijkz SzxkJh
fbnk. bJh T[vkB ikoh eo ;edk j?.
9 9 9 9 9 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw
nB'yk wkwbk L 43 ;kbk wfjbk
nB'yk wkwbk L 43 ;kbk wfjbk
nB'yk wkwbk L 43 ;kbk wfjbk
e?B/vk u jo ;kb 31 fpbhnB
e?B/vk
e?B/vk u jo ;kb 31 fpbhnB nB'yk wkwbk L 43 ;kbk wfjbk
nB'yk wkwbk L 43 ;kbk wfjbk
e?B/vk u jo ;kb 31 fpbhnB
e?B/vk 'u jo ;kb 31 fpbhnBu jo ;kb 31 fpbhnB
B/ fdZsk 21t/A pZu/ B{z iBw
B/ fdZsk 21t/A pZu/ B{z iBw
B/ fdZsk 21t/A pZu/ B{z iBw
B/ fdZsk 21t/A pZu/ B{z iBw
B/ fdZsk 21t/A pZu/ B{z iBw
vkbo dk G'iB j[zd? popkd
vkbo dk G'iB j[zd? popkd
vkbo dk G'iB j[zd? popkd
vkbo dk G'iB j[zd? popkd
vkbo dk G'iB j[zd? popkd
eofdnK ;{ B/ fejk,''w/o/ ;ko/ pZu/ fJ;
Btizw/ pZu/ B{z nkgDh r'd ftu b?D
bJh bV oj/ jB. fJj fJe fgnkok gb
j? id'A s[;hA Btizw/ pZu/ B{z xo fbnKd/
j' ns/ j'o ;ko/ T[; B{z u[ZeD bJh
T[sSkfjs j[zd/ jB.'' GftZy pko/ :'iBk
d/ pko/ ftu ;{ B/ fejk,''n;hA d'jK B/
c?;bk ehsk j? fe n;hA j[D j'o pZuk
BjhA ukj[zd/. p'Bh B/ ;kvk gfotko g{ok
eo fdZsk j?.'' ;{ d/ 47 ;kbk gsh B/J/b
B/ fejk,''w?B{z BjhA bZrdk fe e'Jh fJj
;'udk j't/rk fe T[BQK d/ 21 pZu/
j'Dr/. n;hA th fJjhA ;'funk ;h fe ;kv/
f;oc 3 pZu/ j'Dr/.''
fJzM fJeZm/ ofjzd/ jB ;ko/ pZu/
;{ o?vc'ov B/ fejk fe gfotko bJh
xo B{z 10 p?Zvo{w tkb/ xo ftu spdhb
eo fdZsk frnk j?. fJ; d/ pkti{d th
xo S'Nk g?Adk j? go ;ko/ w?Apo fgnko
bzvB (fpT{o') toswkB ;w/A ftu b'e j?. T[; d/ gsh B'J/b s'A fJj T[; dk
Bkb fJeZm/ ofjzd/ jB. ;{ o?vc'ov j[D
fJe iK d' pZfunK B{z jh iBw d/Dk ;jh 21tK pZuk j?. j[D d'jK B/ tkndk ehsk
nkgD/ pZfunK ns/ g's/-g'shnK Bkb y/
;wMd/ jB. go bzvB ftu fJe gfotko j? fe fJ; wro'A T[BQK dk e'Jh j'o pZuk
t?Be[to (fpT{o') e?B/vk 'u jo ;kb brGr 31 fpbhnB vkboK dk G'iB vD bJh fsnko j?. fJZE/ dZ; dJhJ/ fe
nfijk j? fi; ftu fJe-d' BjhA ;r'A BjhA j't/rk. fJ; i'V/ dk gfjbk pZuk
popkd ehsk iKdk j? ns/ d/S 'u eJh b'e G[Zy/ jh ;"Ad/ jB. fJ; s'A Gkt j? fe fizBk ;{ ns/ B'J/b d/ 3 pZfunK dk ftnkj j'
20 pZu/ jB. jkb jh ftu fJ; gfotko feq; 28 ;kb gfjbK g?dk j'fJnk ;h.
G'iB o'zkBk pDdk j?, T[; dk nZXk fjZ;k e{V/ 'u jh ;[ZfNnk iKdk j?. jkbKfe eJh u[Zek j? ns/ T[BQK d/ th pZu/ jB.
ftu 21t/A pZu/ dk iBw j'fJnk j?. ;{ T[; ;w/A ;{ dh T[wo f;oc 14 ;kb ;h.
EktK 's/ tkX{ G'iB rohpK bJh SZvD d/ gqpzX th ehs/ rJ/ jB, fiBQK ekoB e[M
o?vc'ov Bkw dh fJe fpqfNS wfjbk B/ Bt/A pZu/ dk iBw wzrbtko B{z o'fJb
MATRIMONIAL
b'eK d/ g/N God/ jB.
43 ;kb dh T[wo ftu 21t/A pZu/ B{z iBw bzek;No fJzcwoh ftu Skw 6L43 's/
popkd ik oj/ G'iB d/ ftS/ 's/ e'Jh rZb BjhA eodk i' pj[s tZvk w[Zdk j?. fJ;
fdZsk. fJ; pZu/ d/ iBw d/ pknd j'fJnk. ikDekoh w[skpe gfotko d/
Adharmi Australian born
's/ ezw eoB tkbhnK J/iz;hnK B/ ikDekoh fdZsh fe eJh tko fJ; tkX{ G'iB B{z
o?vc'ov gfotko nfXekoe o{g ftu fpqN/ 14 pZfunK dk iBw fJZE/ jh j'fJnk.
Punjabi boy 26 years of age:
ysw eoB bJh tZv/-tZv/ N'J/ g[ZN/ iKd/ jB s/ fJ; B{z dpkfJnk iKdk j? idfe eJh
B dk ;G s'A tZvk gfotko pD frnk 43 ;kbk o?vc'ov B/ p/ph rob p'Bh B{z
- Highly educated Senior
b'e G[Zy/ ;"D bJh wzp{o jB.
j?. fpqN/B dh whvhnk ns/ ;'Sb whvhnk iBw d/D s'A gfjbK 12 fwzN sZe iD/g/
Financical Business Risk
nfXekohnK w[skpe pj[s ;ko/ cbK ns/ j'o ykD tkb/ gdkoEK dk tX/o/
ftu fJj gfotko uouk ftu j?. 21t/A dh dod podkSs ehsh.
management.
T[sgkdB j'D ekoB th b'e fJBQK B{z popkd eod/ jB ns/ fpbe[b mhe uhz B{z
pZu/ d/ iBw d/ pknd 43 ;kbk ';[go d/ ;edh j? j'o pZu/ B{z iBw
- Family based in Sydney.
pkjo ;[ZN fdzd/ jB. pj[s ;ko/ b'e whN, vkfJoh gq'veN, cb ns/ ;pzhnK B{z e[ZM
w"w' ;{ o?vc'ov dk efjDk j? fe T[j ;{ o?vc'ov B/ fJ; s'A gfjbK ;szpo
Seeking a Australian born
fdBK pknd pdb fdzd/ jB, Gkt/A fe T[j d'-fszB fdB gfjbK jh fbnKd/ rJ/ j'D
T[BQK dk nkyoh pZuk j?. T[BQK d/ dknt/ 2017 ftu pZu/ B{z iBw fdZsk ;h. T[;
female also from Adharmi
ns/ ykD :'r j'D. UANkohU 'u nfijhnK eJh ;z;EktK B/ popkd j' oj/ G'iB B{z
's/ jkb/ :ehB eoBk w[Seb j? feT[Afe ;w/A th ;{ B/ tkndk ehsk ;h fe fJj
family, similar background and
pukT[D dh fzzw/tkoh bJh j?. fJ; ;kb ngq?b wjhB/ tkbwkoN B/ fejk ;h fe 2025
fJe ;kb gfjbK th T[BQK B/ fJjh rZb T[BQK dk nkyoh pZuk j't/rk. wJh ftu
se G'iB popkd j'Dk fpbe[b pzd eo fdZsk ikt/rk. ':{Bhtof;Nh nkc fpqfNS strong family based values.
ejh ;h. ikoh fJe :{-fNT{p thvhU ftu T[; B/
Please contact
e'bzphnk' d/ gq'c?;o rqkjw fouz nkgDhnK feskpK okjhA b'eK B{z fJ; ;wZf;nk s'A
fdZsk pZuh B{z iBw n?bkB ehsk fe T[j d[pkok roGtsh
0469 819 912.
ikro{e eotk oj/ jB.
;{ o?vc'ov B/ p/Nh p'Bh B{z iBw fdZsk j?. BtK pZuk nkT[D dh y[Sh zkjo
nk;Nq/bhnk s/ fBT{ hb?Av hb?Av
nk;Nq/bhnk s/ fBT{
nk;Nq/bhnk s/ fBT{ hb?Av u
nk;Nq/bhnk s/ fBT{zhb?Av hb?Av 'u u u u WW1 d/ d/ d/ d/ d/
nk;Nq/bhnk s/ fBT{
jhdK B{z fdZsh rJh oXKibhoXKibh
jhdK B{z fdZsh rJh oXKibh
jhdK B{z fdZsh rJh
SjhdK B{z fdZsh rJh jhdK B{z fdZsh rJh SoXKibhoXKibh
IMPERIAL HOME LOANS
f;vBh (fpT{o') gfjb/ ftSt :[ZX d/ nzs th 100thA toQ/rzY d/ w"e/ 's/ nk;Nq/bhnk s/ fBT{zhb?Av ftu
nk:'iB j' oj/ jB. fJZE/ tZvh frDsh ftu b'e SKsh d/ Bkno/ brk oj/ jB. nk;Nq/bhnk ftu b'eK B/ fJ;
ftSt:[ZX ftu ikB rtkT[D tkb/ b'eK B{z SoXKibh G/AN ehsh. fJ; d"okB gqXkB wzsoh ;e"N w"oh;B B/ :[ZX
dh dfjSs ns/ T[Zsoh coK; d/ cq'w/bz d/ T[; fdqS dk fzeo ehsk, fiZE/ :[ZX y/so ftu bkSK fyZbohnK
gJhnK ;B. T[BQK B/ e?Bpok ftu ':kdrkoh v/n' d/ w"e/ 's/ fJeZm/ jzkoK b'eK B{z ;zp'fXs eofdnK
fejk,'';kv/ GftZy bJh T[BQK B/ nkgDk toswkB e[opkB eo fdZsk. fijV/ c"ih nkgD/ xoK B{z gos nkJ/
n;hA T[BQK Bkb yVQ/ jK.''
fJZE/ dZ;D:'r j? fe nk;Nq/bhnk s/ fBT{zhb?Av nkowh e'og (J/Hn?ZBHi?ZvHJ/H ;hH) d/ 10,000 s'A tX/o/ c"ih
s[oeh gqkfJdhg ftu rbhg'bh w[fjzw ftu wko/ rJ/ ;B. Gkt/Afe fJj w[fjzw nkgD/ fwbNoh T[d/SK B{z g{ok
eoB ftu n;cb ojh go fJ; Bkb d'jK d/SK ftueko pjkd[oh ns/ d';sh dh S[o{nks j'Jh. T[ZE/ fBT{zhb?Av
ftu n?stko ;t/o/ 11 ti/ 2 fwzN dk w"B oZfynk frnk. gqXkB wzsoh i?f;zvk nkovoB B/ t?fbzrNB ftu
B?SBb pko w?w'ohnb ftu b'eK B{z ;zp'fXs ehsk.
1 1 1 1 10 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
nkog[o d/ fe;kB B/ e?B/vk
nkog[o d/ fe;kB B/ e?B/vk
nkog[o d/ fe;kB B/ e?B/vk
j[f j[f j[f j[f j[fSnkog[o d/ fe;kB B/ e?B/vknkog[o d/ fe;kB B/ e?B/vk uhB B/ pDkJh ;w[zdo j/mK 288
uhB B/ pDkJh ;w[zdo j/mK 288
uhB B/ pDkJh ;w[zdo j/mK 288
uhB B/ pDkJh ;w[zdo j/mK 288
uhB B/ pDkJh ;w[zdo j/mK 288
u ofunk fJfsjk;
u ofunk fJfsjk;
'u ofunk fJfsjk;u ofunk fJfsjk;
u ofunk fJfsjk;
c[ZN v{zxh ;[ozr, s;thoK
c[ZN v{zxh ;[ozr, s;thoK
c[ZN v{zxh ;[ozr, s;thoK
c[ZN v{zxh ;[ozr, s;thoK
c[ZN v{zxh ;[ozr, s;thoK
N'oKN' (fpT{o') e?B/vk 'u pj[s ;ko/ gzikph ofjzd/ jB, i' nkgDh fwjBs ;dek
tZyoh gSkD pDkT[D 'u nZr/ ofjzd/ jB. fJZE/ gzikph fe;kB ghNo g'thNo fYZb'A
dk BK 'e?B/vhnB n?rohebuob jkb nkc c/w' 'u doi ehsk frnk j?, i' nkgD/
-nkg 'u fJfsjk; j?. T[j e?B/vk d/ ;G s'A tZv/ eo?Bp/oh T[sgkde pD/ jB. s[jkB{z
dZ; dJhJ/ fe 'e?B/vhnB n?rohebuo jkb nkc c/w n?;';hJ/SB' y/shpkVh s/ c{v
fJzv;Noh ftZu gkJ/ wjZstg{oB :'rdkB bJh u'Dt/A ftneshnK B{z ;BwkfBs
eodk j?. fJj n?;';hJ/SB 1960 'u ;Ekgs ehsh rJh .
ghNo gfjb/ gzikph jB, fiBQK B/ y/shpkVh ns/ n?ro'-c{v eko'pko eoB tkb/
fdZri e?B/vhnBK dh ezgBh 'u nkgDk ;EkB ekfJw ehsk j?. T[j fpqfNS e'bzphnk
d/ Sfjo fouwzv 'foup?oh ro[Zg nkc ezgBhz' j/mK eo?Bp/oh (cb) dh y/sh eod/ jB
ns/ UShnB ;go/n d/ w"i{dk u/now?B jB. s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe UShnB ;go/n
phfizr (fpT{o') uhB B/ d[Bhnk nkgDhnK eJh ;cb :'iBktK Bkb ;pt/n bkJhB ftu 23 ;Nkg jB. ;kb
nwohek s/ e?B/vk 'u eo?Bp/oh fe;kBK dh wkoefNzr e'-nkgo/fNt j? i' 90 s'A tX/
;kjwD/ fJzihBhnfozr dh fJe j'o fw;kb d[Bhnk B{z j?okB eo d/D tkb/ uhB B{z 2020 ftu fJZE/ w?No' uZbD bZr/rh.
o/ d/SK 'u nkgD/ T[sgkd t/udh j?. fJj jo ;kb brGr 2H5 fpbhnB vkbo dh
g/S ehsh j?. j[D uhB B/ ;w[zdo j/mK fJ; ;[ozr B{z pDkT[D ftu ekch fwjBs toswkB ftu b'eK B{z fiUMkT{ ykVh
fteoh eodh j?. nrb/ ;kb T[j 30 bZy g"Av eo?Bp/oh dh y/sh eoB dh :'iBk pDk
d[Bhnk dh ;G s'A v{zxh ;[ozr pDkJh j?. eoBh gJh. ;[ozr d/ gqki?eN w?B/io x[zw e/ ikDk g?Adk j?. fi; ftu ekch
oj/ jB.
8H1 feb'whNo bzph fJ; ;[ozr dk 3H49 w[skpe ;w[zdo j/mK 290 c[ZN 's/ dpkn ;wK bZr iKdk j?. w?No' uZbD d/ pknd
j[fSnkog[o Bkb ;pzXs jB ghNoº
feb'whNo fjZ;k ;w[zdo d/ j/mK j?. 88 pj[s ;h, fi; ekoB ezw eoBk pj[s fJj g{ok o;sk 6 fwzN ftu s?n ehsk
ghNo d/ fgsk oSgkb f;zx fYZb'A j[fSnkog[o d/ fgzv gzv'oh 'u ofjzd/ ;B ns/
whNo v{zxh ;[ozr eftzrdkU Sfjo dh nk;kB BjhA ;h. gqsh tor whNo fJj ik ;e/rk.
1950 ftZu T[j e?B/vk nkJ/ ;B. T[j gfjb/ fJzv'-e?B/vhnB jB i' okfJb e?B/
fiUMkT{ ykVh ftu pDh j?. toswkB dpkn 300 ekoK d/ tzB d/ pokpo ;h. gfjbK dk foekov
vhnB wkT{ANv g[b; (nkoH ;hH n?ZwH ghH) ftZu Skwb j'J/. 1981-82 ftZu foNkfJow?AN
ftu fJj uhB dh ;w[zdo j/mK pDh ;G gqshe{b jkbsK ftu fJj T[gbpXh yk; s[oeh dh pk;c'o; ykVh ftu pDh
s'A pknd T[BQK eo?Bp/oh dh y/sh S[o{ ehsh. w"i{dk ;w/A T[j 2,500 J/eV ftZu y/sh
s'A bzph ns/ v{zxh ;[ozr j?. jKreKr, j?. wowko: ;[ozr B{z fJ; s'A gfjbK ;w[zdo
eo oj/ jB. fgSb/ ;kb foup?oh ro[Zg B/ 20 fwbhnB g"Av eo?Bp?oh dk T[sgkdB
wekT{ ns/ M{jkJh B{z i'VB tkb/ ;w[zdo ;[ozr 'u'A bzx/rh w?No' j/mK ;G s'A v{zxh ;[ozr j'D dk doik
ehsk, i' j'o gzikph fe;kBK bJh fw;kb j?.
's/ pD/ d[Bhnk d/ ;G s'A bzp/ g[b d/ fJj gqki?eN eftzrdkU dh fJe jk;b ;h. fJj 55 whNo (180 c[ZN) s'A
fsnko j'D d/ fJe wjhB/ d/ nzdo jh Bzpo w?No' bkJhB dk fjZ;k j?. fJ; Sfjo tZX v{zxh j?. 13H6 feb'whNo (8H5 whb)
wb/ohnk, Nhph, y;o/ s'A f nkdknkdk
wb/ohnk, Nhph, y;o/ s'A f uhB B/ fJ; g[b B{z th pDk b?D dk dh nkpkdh 90 bZy j?. iowBh d/ fJj ;[ozr pk;c'o; ykVh d/ EfbT[A bzxd/
wb/ohnk, Nhph, y;o/ s'A f nkdk
wb/ohnk, Nhph, y;o/ s'A f
wb/ohnk, Nhph, y;o/ s'A fznkdknkdk
n?bkB ehsk j?. p;shtkd oj/ fJ; Sfjo B{zuhB dh phno j'J/ fJ;sKp[b d/ d'jK feBkfonK 's/
uhB dh yk; T[gbpXh okiXkBh th efjzd/ jB. 37 whb bzph J/Shnk ns/ :{og B{z i'Vdh j?.
ysoBke j? yokp G'iB
ysoBke j? yokp G'iB
ysoBke j? yokp G'iB
ysoBke j? yokp G'iB
ysoBke j? yokp G'iB
f;zrkg[o u fJj rbsh s[jkB{z th g? ;edh j? wfjzrhu fJj rbsh s[jkB{z th g? ;edh j? wfjzrh
f;zrkg[o
f;zrkg[o u fJj rbsh s[jkB{z th g? ;edh j? wfjzrh
f;zrkg[o 'u fJj rbsh s[jkB{z th g? ;edh j? wfjzrhu fJj rbsh s[jkB{z th g? ;edh j? wfjzrh
f;zrkg[o
ihtB noi[B (28) ns/ nbrZgB
f;zrkokw (54) 's/ ysoBke gNke/
ubkT[D d/ d'S jB. Gkosh w{b d/ d'
j'o ftneshnK 's/ 'fbNb fJzvhnk'
fJbke/ 'u r?o-ekB{zBh sohe/ Bkb gNke/
;G d/ ;kjwD/ fbnkT[D ns/ ubkT[D
d/ d'S bZr/ ;B. fJ; wkwb/ 'u d'S j? fe
NhH ;/btkoki{ (29) B/ gNke/ ubkJ/ id
fe fSt e[wko ;[powfDnw B/ T[; B{z
nfijk eoB bJh T[sSkfjs ehsk ;h.
ihtB 's/ d'S j? fe T[; B/ :hS[B
;NqhN 's/ sVe/ 3H30 ti/ pbke 504-
ph d/ ;kjwD/ y[ZbQ/ w?dkB 'u gNke/
ubkJ/. g[b; B/ dZf;nk fe s/z nktkz
;[DkJh d/D wro'A T[BQK B{z nboN ehsk
;z:[es okSNo (fpT{o') yokp ykDk ykD Bkb gzi b'eK 'u'A fJe dh w"s j' iKdh frnk ns/ T[BQK B{z T[; EK s'A Xwkeky/z
j? s/ nfij/ 'u ;z:[es okSNo dh c{v J/iz;h B/ fejk j? fe brksko yokp y[oke gdkoEK Bkb Go/ f;bzvo fwb/. fJ; d/
ekoB wb/ohnk, Nhph iK y;o/ d/ w[ekpb/ wB[Zyh f;js bJh yso/ g?dk j' iKd/ jB. nrb/ fdB ihtB B{z fjok;s 'u b? fbnk
'fgqt/AfNzr fBT{fNq:zN bk; n?Av t/;N neqk; d c{v f;;Nw L gkfb;h n?eSB cko f;zrkg[o (fpT{o') d[Bhnk d/ pj[s g?Adh j?.
frnk.
jkJh-e[nkfbNh vkfJN;' Bkw dh fog'oN 'u ;z:[es okSNo c{v s/ y/shpkVh ;zrmB ;ko/ d/SK d/ nkg'-nkgD/ ekB{zB jB. fJ;/ soQK d/ wkwb/ fJ; dhtkbh 's/
johgq;kd ns/ f;zrkokw 's/ p[feN
T[ZE'A d/ pfSzfdnK B{z fJZE'A d/ ekB{zB th f;zrkg[o 'u d/yD B{z fwb/. fJZE'A dh
(n?ZcHJ/HUH) ;fj-b/ye fojk j?.
pN'e t?;N nt?fBT{-6 's/ pbke 194-
w[skpe jh ofjD-;fjD ns/ ihtB- fJe ndkbs B/ dhtkbh w"e/ gNke/
;zrmB B/ Bhsh fBowksktK s'A ykD/ dh popkdh B{z o'eD bJh ezw eoB dh
ph d/ B/Vb/ ;EkB 's/ gNke/ ubkT[D d/
iKu B{z YkbDk g?Adk j?. fJ;/ soQK f;zrkg[o ubkT[D B{z b? e/ Gkosh w{b d/ 4
nghb ehsh sK fe g'Se sZsK tkbk s/ f;js gqdkB eoB tkbk ykDk w[jZJhnk j'
d'S jB. ndkbsh d;skt/zK w[skpe
;e/. ;zrmB fJ; Bshi/ 's/ gj[zfunK fe brksko yokp r[DtZsk tkbk ykDk wb/ d/ pj[s ;ko/ ekB{zB nfij/ jB, fiBQK ftneshnK B{z d'Sh eoko fdZsk j?,
coBkvhz 's/ pbke-18 i{ ;?Ar o'v 's/
ohnk, sg/fde iK y;o/ dh s[bBk 'u fznkdk tZvk f;js ;pzXh ysok j?. wB[Zyh pko/ eJh b'e BjhA ikDd/ j'Dr/. jkbKfe fJ; s'A gfjbK d' j'o GkoshnK
gNke/ ubkT[D dk d'S j?. T[; B{z fjok;s
GkoshnK dh rZb eohJ/ sK ekch Gkosh 's/ th fJj d'S bZr u[Ze/ jB. phs/
ykD/ bJh fizBh G'iB ;wZroh dk T[sgkdB j[zdk j?, T[; dk eohp fJe-fsjkJh ed/
'u fbnk frnk. ukoK d'ShnK B{z pknd
f;zrkg[o 'u ofjzd/ jB ns/ eJh fJZE/ wzrbtko B{z fJZE/ dhtkbh wBkJh rJh
b'VhAfdnK dh Ekbh sZe BjhA gj[zudk. cb, ;pzhnK, ;w[zdoh ykd gdkoE s/ wk;
ftu zwkBs fdZsh rJh. g[b; B/
ikD dhnK fsnkohnK th eo oj/ ns/ :hS[B, p[feN pN'e t?Z;N ns/ z{
tor/ g'Se nkjko ibdh yokp j' iKd/ jB.
fog'oN w[skpe jo ;kb g{oh d[Bhnk 'u fizB/ cbK s/ ;pzhnK dk T[sgkdB j'Dr/. fJ; bJh fJj ypo T[BQK bJh ;/Ar o'v 'u 3 tZy-tZy xNBktK 'u dZf;nk,''b'eK B{z :kd eotkfJnk iKdk
j[zdk j? T[; 'u'A nZXk popkd iK BSN j' iKdk j?. n?ZcHJ/HUH vkfJo?eNo iBob i'; yk; j?. f;zrkg[o 'u 1972 s'A gNke/ r?o-;zftXkBe sohe/ Bkb 6 Gkosh w{b j? fe ysoBke gNkfenK B{z oZyDk,
ubkT[D 's/ o'e j? go fJZE/ ofjzd/ Gkosh d/ b'eK B/ ysoBke gNke/ ubkJ/. fJe t/uDk ns/ j'o EktK 's/ G/iD, T[; B{z
rq/finkB' vh f;btk B/ fejk fe jo soQK d/ e[g'SD Bkb fBgND s/ f;jswzd ykD/
eJh tko fJ; ekB{zB dh T[bzxDk eo ypo 'u dZf;nk frnk fe J/H johgq;kd tzvDk nkfd ;G ngokX dh Sq/Dh 'u
B{z T[sSkfjs eoB bJh ;kB{z nfijk G'iB szso pDkT[Dk j't/rk, i' ;kfonK bJh
p?md/ jB ns/ fco T[BQK B{z ;zk G[rsDh (18), n?fbt; i/thno coBkvhz (25), nkT[Adk j?.''
skzk, g'Se ykD/ dh T[gbZpXsk s/ ygs tXkT[Adk j't/.
11
11
11 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
11 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
11 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
nk;Nq/bhnk L ftnesh B/ uke{ Bkb ehsk
nk;Nq/bhnk L ftnesh B/ uke{ Bkb ehsk
nk;Nq/bhnk L ftnesh B/ uke{ Bkb ehsk
nk;Nq/bhnk L ftnesh B/ uke{ Bkb ehsk
nk;Nq/bhnk L ftnesh B/ uke{ Bkb ehsk
nB'yk wkwbk L i[VtK G?DK fJeZmhnK
nB'yk wkwbk L i[VtK G?DK fJeZmhnK
nB'yk wkwbk L i[VtK G?DK fJeZmhnK
nB'yk wkwbk L i[VtK G?DK fJeZmhnK
nB'yk wkwbk L i[VtK G?DK fJeZmhnK
jwbk, fJe dh w"s s/ d'
jwbk, fJe dh w"s s/ d'
jwbk, fJe dh w"s s/ d'
jwbk, fJe dh w"s s/ d' zywhywh ywhywh ywh
jwbk, fJe dh w"s s/ d'
pDhnK wK, fdZsk pZuhnK B{z iBw
pDhnK wK, fdZsk pZuhnK B{z iBw
pDhnK wK, fdZsk pZuhnK B{z iBw
pDhnK wK, fdZsk pZuhnK B{z iBw
pDhnK wK, fdZsk pZuhnK B{z iBw
f;vBh (fpT{o') nk;No/bhnk d/ Sfjo w?bp"oB dh p'oe/ ;NqhN ftu fJe ftnesh
B/ MrV/ d"okB uke{ Bkb jwbk eo fdZsk. fJ; jwb/ ftu fJe ftnesh dh w"s j'
rJh ns/ d' p[oh soQK zywh j' rJ/. rzGho zywh j'J/ b'eK B{z s[ozs j;gskb
fbikfJnk frnk. ghVsK dh jkbs pko/ fcbjkb jkb/ e'Jh ikDekoh BjhA j?.
s;tho ftu ;kc d/fynk ik ;edk j? fe ;tkB;N'B ;NqhN d/ u"okj/ d/ B/V/ fJe
ftnesh uke{ Bkb g[b; nfXekohnK d/ fJe ;w{j 's/ jwbk eoB dh e'fSS eo
fojk j?. T[BQK ftu'A fJe nfXekoh jwbkto ftnesh dh Sksh ftu r'bh wko fdzdk
j?. ;[gov?AN v?ftv eb/nNB B/ g[SNh ehsh fe SZeh B/ g[b; nfXekohnK d/ ;w{j 's/
jwbk eoB s'A gfjbK fszB b'eK B{z uke{ wkfonk ;h. T[ZE'A bzxD tkfbnK B/ th
dZf;nk fe jwbkto B/ nkw b'eK B{z nkgDk fSeko pDkfJnk ;h.
id'A g[b; dk jwbkto Bkb ;kjwDk j'fJnk T[; ;w/A T[; B{z ;tkB;NB ;NqhN
d/ u"okj/ B/V/ yVQh fJe eko ftu nZr bZrD dh xNBk wro'A p[bkfJnk frnk ;h.
fit/A jh nfXekoh eko ftu'A pkjo fBeb/ T[BQK dk ;kjwDk uke{ b? e/ XwekT[D
nkJ/ ftnesh Bkb j'fJnk. Bzdheh g[b; nfXekohnK B/ jwb/ dk itkp fdZsk.
fJe nfXekoh jwbkto ftnesh dh Sksh ftu r'bh wko fdzdk j?. r'bh bZrD
wro'A jwbkto B{z s[ozs j;gskb fbikfJnk frnk. g[b; w[skpe fJ; xNBk dk
nZstkd Bkb e'Jh ;pzX BjhA j?. pzp o'e{ d;sk ;V u[Zeh rZvh dh iKu bJh w"e/ 's/
gj[zu u[Zek j?.
w"e/ 's/ gj[zuh g[b; B/ nkw iBsk B{z fJ; y/so tZb Bk ikD dh nghb ehsh j?.
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek d/ fBjh:k i{bhnk :Kr ns/ pkU e" eohno ftu fJj gfjbk w"ek j? id'A
w?No'gkbNhB ckfJo fpqr/v B/ fejk fe nZr 's/ 10 fwzN d/ nzdo jh ekp{ eo fbnk
e?bhc'oBhnk dk fJe fdbu;g i{bh :Kr d'jK G?DK dh T[wo 23 T[BQK B/ i[VtK G?DK dh fvbhtoh
frnk. fJe uSwdhd S?bh ohv B/ dZf;nk fe eko ftu'A fJe tZvh o'SBh fBebh ns/
wkwbk ;kjwD/ nkfJnk j?. ;kb j?. T[BQK dk efjDk j? fe fJj eotkJh j?. d'jK d/ wK pDB ftu
Xwkek j'fJnk. fJ; y/so tZb NokwK B{z ikD s'A o'e fdZsk frnk j?. g[b; fJ;
fJZE/ d' i[VtK G?DK B/ nkgD/ fJe uwseko dh soQK j?. f;oc fJe xzN/ dk coe j?. d'jK
wkwb/ dh iKu ftu i[N rJh j?. iKu g{oh j'D wro'A T[ZE/ nktkikJh pjkb eo
iBwfdB d/ fdB fJe jh j;gskb fvbhtoh eokT[D tkbh vkeNo pZuhnK dk tzB 7 g"Av (3H17 feb')
fdZsh ikt/rh. fJ; xNBk wro'A w/no feq;w; ftzv'z bJh T[dxkNB ;wko'j B{z oZd
ftu d' p/NhnK B{z iBw fdZsk. pkU b"ok Sb/So B/ fejk,''18 ;kb d/ j?.
eo fdZsk frnk j?.
12
12
12 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
12 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
12 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
nk;Nq/bhnk L 17 ;kbk bVeh
nk;Nq/bhnk L 17 ;kbk bVeh ;t/o/ S/sh T[ZmD tkbhnK n"osK
nk;Nq/bhnk L 17 ;kbk bVeh
nk;Nq/bhnk L 17 ;kbk bVeh
nk;Nq/bhnk L 17 ;kbk bVeh
;t/o/ S/sh T[ZmD tkbhnK n"osK
;t/o/ S/sh T[ZmD tkbhnK n"osK
;t/o/ S/sh T[ZmD tkbhnK n"osK
;t/o/ S/sh T[ZmD tkbhnK n"osK
j'Jh bkgsk, sbk
j'Jh bkgsk, sbk ikoh
j'Jh bkgsk, sbk ikoh ikoh
j'Jh bkgsk, sbk
j'Jh bkgsk, sbkS ikoh ikoh
u pq?;N e?A;o dk ysok xZN!
u pq?;N e?A;o dk ysok xZN!
u pq?;N e?A;o dk ysok xZN!
'u pq?;N e?A;o dk ysok xZN!u pq?;N e?A;o dk ysok xZN!
1H jbdh
jbdh dh tos'A eJh phwkohnK d/
fJbki 'u ckfJd/wzd wzBh iKdh j?.
jbdh ;G s'A SeshSkbh e[dosh
e?A;oo'Xh j?. jbdh e?A;o e'fSektK B{z
wko e/ fNT{wo B{z tXD s'A o'edh j?.
jbdh B{z ekbh fwou ns/ s/b 'u fwbk
e/ fJ;s/wkb eoB Bkb tZX ckfJdk j'
;edk j?.
b;D B{z pbZv S{ro ezNo'b eoB
bJh fJ;s/wkb ehsk iKdk j?. b;D ns/
fgnkz 'u ;bco ezgkT{Av j'D Bkb fJj
nzsVh, c/cV/ ns/ pq?;N e?A;o bJh ckfJd/
wzd j?.
3H ndoe
ndoe dh tos'A ;odh-z[ekw s'A
fJbktk pq?;N e?A;o bJh th ehsh iKdh
j?. ndoe ehw'E?o/gh 'u j'D tkbhnK gq/
SkBhnK B{z xZN eodk j?. ndoe 'u
e?A;o e'fSektK Bkb bVB tkb/ yk;
r[D gkJ/ iKd/ jB. n"osK bJh skzk
ndoe dh tos'A ekch ckfJd/wzd j' ;edh
j?.
4H ;pzhnK
johnK ;pzhnK fit/A c[Zbr'Gh ns/
pq'ebh 'u 2 skesto e?A;o o'Xh nD[
j[zd/ jB. fJj d't/A vhH N'e;hfce/SB
n?AikJhw d/ T[sgkdB B{z tXkT[Ad/ jB
i' e?A;o dhnK e'fSektK B{z wkod/ jB
bzvB (fpT{o') fJe BthA y'i 'u pq?;N e?A;o d/ yso/ 's/ j'D tkb/
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo f;vBh d/ gZSw ftu phs/ fdBhA fJe Bkpkbr ns/ fNT{wo B{z tXD s'A o'ed/ jB. fJj
d/fynk frnk j? fe fdB dh S[o{nks d/o puknekoh gqGkt d/ Bshi/ gfjbK dh
bVeh bkgsk j' rJh. eohp fJe jcs/ pknd th T[; pko/ e'Jh ikDekoh Bk fwbD c/cV/, gq';N/N ns/ g/N d/ e?A;o B{z xZN
Bkb eoB tkbhnK n"osK dh s[bBk 'u fJe y'i w[skpe jB, fi; 'u BkJhN
ekoB g[b; B/ T[; dh sbkS bJh iBse wdd dh nghb ehsh j?. bkgsk j'Jh eoB 'u n;oekoh jB.
;t/o/ S/sh T[ZmD tkbhnK n"osK 'u pq?;N fScN 'u ezw eoB ns/ oks ;w/A o"SBh
5H skz/ cb
bVeh f:zr fizr B{z p?Nh d/ Bkw Bkb th ikfDnk iKdk j?. T[; B{z nkyoh tko 2
e?A;o dk ysok 40 ch;dh xZN j[zdk j?. 'u ofjD dh fJe G{fwek B{z pq?;N e?A;o
Btzpo B{z ;t/o/ 10 ti/ ;e'fcbv ftu pheB ;NqhN ftu nkgD/ xo'A pkjo iKd/ cbK dh tos'A f;js bJh jw/Sk jh
y'i 'u fJj th d/fynk frnk j? fe i' d/ ysok ekoe d/ o{g 'u o/yKfes ehsk
r[Dekoh wzBh rJh j?. gghsk, fezB{ ns/
d/fynk frnk ;h.
n"osK 7-8 xzN/ s'A tZX ;"AdhnK jB, B{z frnk ;h. e?A;o d/ o'rhnK B{z nkgD/
uko fdB pknd 17 ;kbk bVeh B{z fJe ftnesh dh ezgBh ftu p[ot[Zv ftu ;zso/ fJj cb ftNkfwB ns/ nfij/ sZsK
tZX gqsh xzN/ dh BhAd Bkb 20 ch;dh ykD-ghD 'u gq'NhB tkb/ gdkoEK dh
Bkb Gog{o j[zd/ jB, i' fbto 'u gkJ/
fJe ;[ftXk ;N'o d/ pkjo d/fynk frnk. T[es ftnesh dh gSkD w?vhN/ohnB d/
phwkoh j'D dk ysok tZX j[zdk j?. tos'A fznkdk eoBh ukjhdh j?, fit/A ikD tkb/ eko;hB'iB B{z nkgD/-nkg
s"o 's/ ehsh rJh j?, T[; d/ ekb/ tkb ;B ns/ yZp/ jZE 's/ fJe N?N{ pfDnk j'fJnk
Gkosh n"osK 'u pq?;N e?A;o j'D dh johnK ;pzhnK, cb, ;kps nBki ns/
;h. g[b; B/ p?Nh dh gSkD th ikoh ehsh j?. g[b; w[skpe p?Nh dh b[Ze J/ShnkJh j? ysw j' ikD bJh wip{o eod/ jB. fezB{
n";s T[wo brGr 47 ;kb j?, i' gZSwh cbhnK s'A pD/ ;zs[fbs nkjko 'u Gog{o ns/ T[; d/ fSbe/ 'u cb/tB'Jhv; ns/
ns/ T[; dh bzpkJh 165 ;?ANhwhNo j?. T[; dhnK nZyK G{ohnK, tkb ekb/ ns/ ;oho
d/SK d/ w[ekpb/ 10 ;kb xZN j?. fpqN/B ftNkfwB gkfJnk iKdk j?, i' e?A;o d/
B'phb/fNB BK d/ sZs j[zd/ jB, fi; 'u
gsbk j?.
d/ e?A;o y'i ;z;EkB dh fJe y'ieko o'rkD{nK Bkb bVB 'u wdd eodk j?. e?A;o e'fSektK B{z o'eD dh ;woZEk j?.
ftfdnkoED o/p/ek fouwzv B/ fejk fe i/ pq?;N e?A;o d/ yso/ B{z xZN eoBk j? e?A;o d/ o'rhnK B{z cbK dh tos'A eoBh
nk;Nq/bhnk L 9 ;kbk bVek
nk;Nq/bhnk L 9 ;kbk bVek
nk;Nq/bhnk L 9 ;kbk bVek fJ; nfXn?B 'u ;t/o/ S/sh T[ZmD d/ sK j/mK fbyhnK 5 uhzK dk ;/tB eo' L ckfJd/wzd j' ;edh j?.
nk;Nq/bhnk L 9 ;kbk bVek
nk;Nq/bhnk L 9 ;kbk bVek
j'fJnk bkgsk, sbkS ikoh ikoh
j'fJnk bkgsk, sbk ikoh
j'fJnk bkgsk, sbk
j'fJnk bkgsk, sbk ikoh ikoh
j'fJnk bkgsk, sbk
ezw d"okB Mgeh j? ckfJd/wzd
ezw d"okB Mgeh j? ckfJd/wzd
ezw d"okB Mgeh j? ckfJd/wzd
ezw d"okB Mgeh j? ckfJd/wzd
ezw d"okB Mgeh j? ckfJd/wzd
bzvB (fpT{o')dcso 'u ezw eod/ ;w/A BhAd
ekoB ezw 's/ c'e; Bk eo ;eD dh ;fEsh 'u
fJe Mgeh b?Dk ckfJd/wzd ;kfps j' ;edk j?.
nfijk fJ; bJh efj oj/ jK feT[Afe wkfjoK
w[skpe ezw d"okB Mgeh b?D Bkb f;js eJh
wkfJfBnK 'u fpjso j[zdh j?. fJe Mgeh s[jkB{z
xzfNnK b?gNkg 's/ ezw eoB Bkb nZyK ftu
j'D tkbhnK gq/SkBhnK s'A S[Nekok fdtk ;edh
j?. dcso d/ xzfNnK d"okB gbe B{z MgekT[D
'u SkfJd jh ;wK bZrdk j? go i/eo s[;hA
xZN'-xZN 60 fwzN bJh ;B{i eo ;ed/ j' sK
s[;hA ftfrnkBh o{g Bkb ;kps bkG gqkgs eo
;ed/ j', i' fJe eZg e"ch ghD s'A fpjso j?.
e?bhc'oBhnk :{Bhtof;Nh tb'A ehs/ rJ/ fJe
nfXn?B w[skpe 60 s'A 90 fwzN dh BhAd b?D s'A
f;ZyD, gqfefonkswe e"Sb ns/ :kddkSs 'u
tkXk j[zdk j? ns/ s[jkvh gqckow?A; fpjso j[zdh
j?.
fJoke u 2 s'A f nkdk ;w{fje epoK fwbhnK
fJoke
fJoke
fJoke u 2u 2 s'A f s'A f nkdk ;w{fje epoK fwbhnKnkdk ;w{fje epoK fwbhnK
fJoke 'u 2u 200 s'A f s'A fznkdk ;w{fje epoK fwbhnKnkdk ;w{fje epoK fwbhnK
prdkd (fpT{o') ;z:[es okSNo B/ fejk
fe fJoke ftu fJ;bkfwe ;N/N d/
nZstkdhnK dhnK 200 s'A fznkdk ;w{fje
epoK fwbhnK jB, fiBQK ftu 12000 s'A
fznkdk fwqse dcB jB.
ftSt e?pfBN B/ fejk fe T[BQK ftu
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo fpq;p/B d/ dZyD ftu fJe 9 ;kbk bVek
izrh ngokXK d/ nfjw ;p{s j' ;ed/ jB.
nukBe bkgsk j' frnk. S'Nh T[wo j'D eoe/ g[b; B{z bVe/ dh pj[s fuzsk j?.
;z:[es okSNo wB[Zyh nfXeko dcso ns/
bVek ;e{b d/ pknd t[Zvfoi gkoe frnk ;h. fJ; wro'A fe;/ B/ T[; B{z BjhA
fJoke ftu T[; d/ fwSB (:{Hn?BHJ/
d/fynk. g[b; dk wzBDk j? fe bVek ;e{b d/ pknd xo BjhA frnk ;h. T[; B{z
Hn?wHnkJhH) B/ fejk fe nkT[D tkb/ fdBK
nkyoh tko t[Zvfoi gkoe ftu d/fynk frnk ;h. g[b; w[skpe bVek ;e{b
ftu j'o ;w{fje epoK fwb ;edhnK jB.
:{Bhckow ftu ;h ns/ ;e{No ubk fojk ;h. g[b; B/ fJ; wkwb/ ;pzXh ;koh ikDekoh
T[BQK B/ fJokeh nfXekohnK B{z fJBQK dh T[fus
fJeZmh eo e/ bVe/ dh sbkS eoBh S[o{ eo fdZsh j?. ypo fby/ ikD sZe bVe/
sohe/ Bkb ;[oZfynk ns/ y'dkJh eoB dh
pko/ e'Jh ikDekoh gqkgs BjhA j'Jh ;h. fJ; bJh g[b; B/ bVe/ B{z bZGD bJh nkw
r[zkfoS ehsh.
iBsk s'A wdd dh nghb ehsh j?.
13
13
13 gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
13 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
13 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
fBT{
fBT{ hb?Av L y/v fojk pZuk fvZfrnk ;w[zdo
fBT{zhb?Av L y/v fojk pZuk fvZfrnk ;w[zdohb?Av L y/v fojk pZuk fvZfrnk ;w[zdo
fBT{
d[pJh s'A u'oh j'fJnk jhok Gkos fBT{ hb?Av L y/v fojk pZuk fvZfrnk ;w[zdohb?Av L y/v fojk pZuk fvZfrnk ;w[zdo
d[pJh s'A u'oh j'fJnk jhok Gkos
d[pJh s'A u'oh j'fJnk jhok Gkos
d[pJh s'A u'oh j'fJnk jhok Gkos
d[pJh s'A u'oh j'fJnk jhok Gkos
u uhBh n"os d/ g/N
u uhBh n"os d/ g/N u'A pokwdu'A pokwd
u uhBh n"os d/ g/N u'A pokwd
'u uhBh n"os d/ g/N u uhBh n"os d/ g/N 'u'A pokwdu'A pokwd
u, cfo sk pD e/ g[Zik wS/oksk pD e/ g[Zik wS/ok
u, cfo
'u, cfou, cfoSsk pD e/ g[Zik wS/oksk pD e/ g[Zik wS/ok
u, cfo sk pD e/ g[Zik wS/ok
fe s/z bfjoK 'u pZuk fe;/ th ;w/A v[Zp
;edk ;h go gqwkswk dh feqgk Bkb
pZuk pu frnk.
;w[zdo feBko/ wZShnK cVB tkb/
ikb dh iKu eo fojk ;h. sd jh T[;
B/ e[ZM d/fynk ns/ T[; B{z bZrk fe fe;/
pZu/ dk fyv"Dk gkDh 'u s?o fojk j? go
id T[; B{z pZu/ d/ o'D dh nktkz ;[Dh
sK gsk bZrk fe fJj pZuk j?.
ikDekoh w[skpe wNkN phu 's/
pZu/ dk gfotko ofjzdk j? ns/ 18
wjhfBnK dk fJj pZuk nkgD/ gfotko
d/ N?AN 'u'A fBeb e/ pkjo nkfJnk s/
;w[zdo 'u fvZr frnk. pZu/ dk fJ; soQK
pu ikDk uwsekoh dZf;nk ik fojk j?
feT[Afe wS/fonK B/ dZf;nk fe T[BQK B/
o'zkBk s'A tZyo/ EK 's/ wZShnK cVB dk
wB pDkfJnk ;h. gfotko B/ fejk fe
wS/ok pZu/ bJh cfoSsk pD e/ nkfJnk
tfbzrNB (fpT{o') fBT{zhb?Av 'u T[; B/ dZf;nk fe gfjbK sK d{o s'A T[; feT[Afe i/eo T[j T[ZE/ Bk j[zdk sK SkfJd
pZu/ dk puDk w[Seb j' iKdk. pZuk
frT{; jN BK d/ fJe wS/o/ B{z ;w[zdo 'u B{z fJj pZuk fJe s?odh j'Jh r[Zvh tork
fpbe[b mhe j? ns/ nkgD/ gfotko e'b
v[Zpdk j'fJnk fJe pZuk fdykJh fdZsk fdykJh d/ fojk ;h go pknd 'u T[; B{z
j?.
ns/ T[; B/ T[; B{z ;[oZfyns puk fbnk. ;Zu ;wM 'u nkfJnk. T[; B/ dZf;nk
w[zpJh (fpT{o') fJe uhBh i'V/ B/ d[pJh dh fJe d[ekB s'A 3,00,000 dfjokw (59
bZy 56 jzko o[gJ/) w[Zb dk jhok u'oh eo fbnk ns/ fco T[j d[pJh s'A GZi nkJ/.
nk;Nq/bhnk u gzikph dh 15 ;fezNK dh nDrfjbh B/ eok fdZsh 6 ;kb dh ;
nk;Nq/bhnk u gzikph dh 15 ;fezNK dh nDrfjbh B/ eok fdZsh 6 ;kb dh ;
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u gzikph dh 15 ;fezNK dh nDrfjbh B/ eok fdZsh 6 ;kb dh ;
nk;Nq/bhnk 'u gzikph dh 15 ;fezNK dh nDrfjbh B/ eok fdZsh 6 ;kb dh ;u gzikph dh 15 ;fezNK dh nDrfjbh B/ eok fdZsh 6 ;kb dh ;zkkkkk
fJ; i'V/ B{z u'oh eoB d/ 20 xzfNnK pknd jh w[zpJh d/ jtkJh nZv/ s'A frqcsko eo
fbnk frnk. 'rbc fBT{z' w[skpe fJe nfXekoh B/ dZf;nk fe :{H J/H JhH s'A
s;eoh ehs/ ikD s'A pknd 3H27 e?oN dk jhok Gkos 'u wfjbk d/ g/N nzdo dZ;D:'r j? fe w?bp"oB s'A seohpB
fwfbnk.
200 feb'whNo d{o ;fEs e;p/ S?goNB
u'oh eoB s'A pknd fJj i'Vk d[pJh s'A w[zpJh g[Zik ns/ fJE'A T[j jKreKr ikD
ftu fgSb/ ;kb tkgo/ ;Ve jkd;/ 'u
dh e'fS; 'u ;B. fi; d"okB T[BQK B{z ekp{ eo fbnk frnk. d[pJh g[b; w[skpe
fszB pz[orK dh w"s j' rJh ;h ns/ j'o
T[es i'V/ B/ gfjbK sK ubkeh Bkb jhok fJe rfjDhnK d/ S'n-o{w 'u'A u'oh eo eJh rzGho zywh j' rJ/ ;B. fJj jkd;k
fbnk. u'oh eoB fgZS'A wfjbk B/ fJj jhok fBrb fbnk. i'V/ B{z frqcsko eoB fgZS'A T[; ;w/A tkgfonk id ifszdo gB/;o
n"os dh ;e?fBzr ehsh rJh, fi; d/ g/N 'u jhok ;kc Bzo nk fojk j?. fcbjkb
dh N?e;h fpoX e/Ado dh fJe S'Nh pZ;
g[b; vkeNoK dh wdd Bkb jhok pokwd eoB dh e'ShS eo ojh j?.
Bkb Neok rJh s/ T[bN rJh, fi; 'u
3 pz[orK dh w"s j' rJh.
e/; dh ;[DtkJh d"okB fwqseK d/
Bk;k tb'A d{i/ rqfjnK s/ ihtB foSs/dko, fpoX e/Ado dh w?B/io ns/
Bk;k tb'A d{i/ rqfjnK s/ ihtB
Bk;k tb'A d{i/ rqfjnK
Bk;k tb'A d{i/ rqfjnK 's/ ihtBs/ ihtB
Bk;k tb'A d{i/ rqfjnK s/ ihtB
gB/;o dk gfotko th jkzo ;h. ;zk
;[DkT[AfdnK iZi B/ fejk fe fJj ;gZSN
bZGD bJh 70 bZy vkbo B{z wB bZy vkbo B{z wBz{oh{oh {oh{oh {oh j? fe d'Sh jkd;/ w"e/ Bk Sokp s/ Bk jh
bZGD bJh 7
bZGD bJh 7 bZy vkbo B{z wB bZy vkbo B{z wB
bZGD bJh 7 bZy vkbo B{z wB
bZGD bJh 7
fe;/ j'o BS/ 'u ;h go u"e 'u 15 ;fezNK
dh p/fXnkBh jh fJ; jkd;/ dk ekoB
pDh. 6 ;kb dh ;zk d"okB ifszdo
gB/;o fszB ;kb pknd g?o'b bJh nozh
dkyb eo ;e/rk. ndkbs 'u ghVsK
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk 'u eJh pz[orK dh w"s j' rJh ;h. phs/ fdB d/ gfotkoK B/ fejk fe T[BQK B{z gB/;o
b'eK 's/ fJe gzikph w{b d/ ftnesh dh fteN'ohnk dh ndkbs B/ gzikph w{b d/ Bkb e'Jh r[Z;k BjhA j? feT[Afe T[; B/
ikD-p[ZM e/ fJ; xNBk B{z nzikw BjhA
15 ;fezNK dh nDrfjbh Gkoh gJh. T[; N?e;h vokJhto ifszdo gB/;o B{z ;Ve
fdZsk. jkbKfe fJ; jkd;/ B/ T[BQK B{z i'
dh nDrfjbh ekoB fgSb/ ;kb fJe jkd;/ 'u d'Sh mfjokT[AfdnK T[; B{z 6
;Ve jkd;k tkgfonk ;h, fi; 'u 3 ;kb e?d dh ;zk ;[DkJh j?. zyw fdZs/ jB, T[j Go BjhA ;ed/.
u nwohek ikD tkb/ GkoshnK dh frDsh u j'fJnk 6 ch;dh tkXku j'fJnk 6 ch;dh tkXk
u nwohek ikD tkb/ GkoshnK dh frDsh
2 2 2 2 2017 17 17 17 17 'u nwohek ikD tkb/ GkoshnK dh frDsh u nwohek ikD tkb/ GkoshnK dh frDsh 'u j'fJnk 6 ch;dh tkXku j'fJnk 6 ch;dh tkXk
u nwohek ikD tkb/ GkoshnK dh frDsh u j'fJnk 6 ch;dh tkXk
2017 ftu Gkosh ;?bkBhnK dh frDsh
6 ch;dh tXh j?. nfijk j'D d/ fgZS/
Gkos s'A nwohek dhnK f;ZXhnK T[vkDK
j' ;edhnK jB.''
tkfSzrNB (fpT{o') Bk;k B/ d{i/ rqfjnK 's/ fzzdrh dk gsk bkT[D bJh fJe
T[AM th nwohek d{i/ d/SK d/ w[ekpb/
BthA soQK dh gqDkbh ftef;s eoB B{z b? e/ eohp 70 bZy vkbo dh oew B{z wBz{oh
bzp/ ;w/A dh fwnkd tkbk thzk ikoh
fdZsh j?. ftfrnkBhnK w[skpe fJ; gqDkbh dh tos'A wzrb rqfj 's/ ehsh ik ;edh
eodk j?. nwohek fznkdkso ;?bkBhnK
j?.
B{z 10 ;kb dk ftzNo thik ikoh eodk
'b/pkoNoh cko J/rBk;fBN pkfJUf;rB/uo;' BK dh gfo:'iBk d/ sfjs ihtB
j?. n?ZBHNhHNhHUH d/ nzefVnK w[skpe
dh sbkS eoB bJh fJe BthA gqDkbh ftef;s ehsh ikt/rh. fJ; dh tos'A wzrb
Bkrfoesk d/ nkXko 's/ GkoshnK dh
rqfj s'A b? e/ ;kv/ g[bkV d/ d{o-d[okv/ fJbkfenK 'u ehsk ikt/rh. nwohek dh
frDsh ;kb 2017 ftu 10t/A ;EkB 's/
ikoi NkT{B :{Bhtof;Nh dh ;kokj ;NhtoN ikB;B B/ dZf;nk fe tko-tko n;hA
gj[zu rJh j?. fJ; frDsh B/ nk;Nq/bhnk
d{ih d[Bhnk d/ nDd/y/ ihtK dh ebgBk Bkb jh j?okB j' iKd/ jK. d{i/ rqfjnK 's/
fij/ d/S B{z ft;Ekfgs eo fdZsk j?.
fzzdrh dk gsk brkT[D bJh 70 bZy vkbo dh wBz{oh fwbDh ;gZSN o{g Bkb
nwohek Bkb zwhB ;KMh eoB tkb/
fJBQK XkoBktK B{z s'Vdh j? fe T[BQK rqfjnK 's/ th Xosh tKr jh fzzdrh j't/rh.
e?B/vk ns/ w?e;he' T[; bJh d' tZv/
Bk;k d/ r'vkov ;g/; cbkJhN ;?A;o dh T[g gqXkB y'ieko jhEo rqkjw B/ fejk pkzko d/ s"o 's/ jB. ftd/Sh pkzkoK dh
tkfSzrNB (fpT{o') phs/ e[M ;kbK gfjbK fJj frDsh 11H72 bZy ;h.
fe Nhw B/V/ d/ wkj"b d/ Bkb ;zs[bB dh ;fEsh 's/ ftuko eo/rh, fit/A fe tfSSN nrtkJh fJzrb?Av, ikgkB ns/ uhB
s'A fJe tko fco nwohek ikD tkb/ Gkt/Afe j[D n?ZBHNhHNhHUH B/ n;b
o;kfJDe ifNbsk iK o;kfJDe sZsK dk nukBe iwk j'Dk. tZb'A ehsh iKdh j?. n?ZBHNhHNhHU d/
GkoshnK dh frDsh ftu tkXk j'fJnk ns/ ;zS'fXs nzeV/ ikoh ehs/ jB i' fe
nzeV/ do;kT[Ad/ jB fe 2017 ftu
j?. fJ; ;pzXh nzeV/ ikoh ehs/ rJ/ jB. do;kT[Ad/ jB fe 2017 ftu 13H54
u?bzi g{ok eoB bJh fBrfbnk 8 fJzu dk
u?bzi g{ok eoB bJh fBrfbnk 8 fJzu dk
u?bzi g{ok eoB bJh fBrfbnk 8 fJzu dk nzefVnK w[skpe nwohek ftu phs/ bZy Gkosh nwohek nkJ/ ;B. fJj nwohek B{z rb'pb N{fozw d/ o{g ftu
u?bzi g{ok eoB bJh fBrfbnk 8 fJzu dk
u?bzi g{ok eoB bJh fBrfbnk 8 fJzu dk
251H4 fpbhnB vkbo dh okSh fwbh.
;kbK d/ w[ekpb/ ;kb 2017 ftu Gkosh frDsh phs/ ;kb d/ 12H8 bZy s'A 6
fJ; ftu GkoshnK dk :'rdkB 14H7
uZwu, fJe ;kb sZe rb/ u fojk cf;nk
uZwu, fJe ;kb sZe rb/
uZwu, fJe ;kb sZe rb/ u fojk cf;nku fojk cf;nk :ksohnK dh frDsh 6 ch;dh tXh j?. ch;dh tZX j?. fJ; ;kb th frDsh ftu fpbhnB vkbo ;h idfe uhBh ;?bkBhnK
uZwu, fJe ;kb sZe rb/
uZwu, fJe ;kb sZe rb/ 'u fojk cf;nku fojk cf;nk
d' wjhB/ gfjbK nwoheh tDi ftGkr tkXk ikoh j?. n?ZBHNhHNhHUH d/ nzefVnK
dk :'rdkB ;G s'A fznkdk 35H3
phfizr (fpT{o') uhB s'A fJe j?okB eo d/D tkbh xNBk ;kjwD/ nkJh j?. fJe
d/ e"wh :ksok ns/ tDi dcdo w[skpe iBtoh-ngq?b, 2018 s'A 4H08
fpbhnB vkbo ;h. Gkosh e?ohnoK ftu
ftnesh B/ u?bzi g{ok eoB bJh 8 fJzu dk uwuk fBrb fbnk. i' fe g{o/ fJe ;kb (n?ZBHNhHNhHUH) B/ ''w{b d/SK tZb'A bZy Gkosh ;?bkBhnK B/ nwohek dh
J/no fJzvhnk nwohek d/ SfjoK bJh
se ftnesh d/ rb/ ftu cf;nk fojk. fJj ikDekoh fMzfrnKr iBob j;gskb nwohek bJh e"wKsoh :ksohnK dh :ksok ehsh j?. fJj frDsh phs/ ;kb
B"B;N"g T[vkDK G/idk j?. fJBQK ftu
B/ nfXekoe fpnkB ftu ;KMh ehsh.
GftZypkDh'' ikoh ehsh ;h. fi; ftu dh s[bBk ftu 10H8 ch;dh fznkdk j?.
fBT{:koe, tkfSzrNB, fSekr' ns/ ;kB
ikDekoh w[skpe 2017 'u MKr BK d/ ftnesh B/ u?bzr g{ok eoB bJh
fdykfJnk frnk ;h fe ;kb 2017 ftu Nq?tb g'oNb :ksok d/ ;hHJhHUH Sos cqKf;;e' Sfjo Skwb jB. fJBQK ekoBK
uwuk fBrb fbnk ;h. j[D fgSb/ wjhB/ nes{po 'u T[;B{z Sksh 'u dod ns/ ;kj
11H14 bZy Gkosh nwohek ftu nkJ/ YZb B/ fejk,''phs/ e[b ;kbK s'A GkoshnK ekoB th nwohek ikD tkb/ Gkosh
b?D 'u wS[eb j'D bZrh sK T[;B{z s[ozs j;gskb ftu dkyb eotkfJnk frnk. i' fe phs/ ;kbK 2008 s'A b? e/ 2009 d/ B/ ftS/S o{g ftu :{og ns/ nwohek dh ;?bkBhnK dh frDsh ftu tkXk j'fJnk
iKu s'A pknd vkeNoK B/ d' xzN/ dh fwjBs s'A pknd uwu/ B{z pkjo eZfYnk. pknd gfjbh tko 5 ch;dh xZN ;h. :ksok ehsh j?. ;kb 2016 d/ w[ekpb/ j?.
14
14
14 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
14 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
14 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
wZSh ykD Bkb n;Ewk Bkb fJ; wfjbk d/ g?oK d/ dhtkB/ jB bZyK b'e,
wZSh ykD Bkb n;Ewk Bkb
fJ; wfjbk d/ g?oK d/ dhtkB/ jB bZyK b'e,
wZSh ykD Bkb n;Ewk Bkb
wZSh ykD Bkb n;Ewk Bkb
wZSh ykD Bkb n;Ewk Bkb
fJ; wfjbk d/ g?oK d/ dhtkB/ jB bZyK b'e,
fJ; wfjbk d/ g?oK d/ dhtkB/ jB bZyK b'e,
fJ; wfjbk d/ g?oK d/ dhtkB/ jB bZyK b'e,
bVB
bVB u fwb ;edh j? wddu fwb ;edh j? wdd wjhB/ u ewkT[Adh j? 7 bZy o[gJ/u ewkT[Adh j? 7 bZy o[gJ/
bVB 'u fwb ;edh j? wddu fwb ;edh j? wdd
bVB u fwb ;edh j? wdd
bVB
wjhB/
wjhB/
wjhB/ u ewkT[Adh j? 7 bZy o[gJ/
wjhB/ 'u ewkT[Adh j? 7 bZy o[gJ/u ewkT[Adh j? 7 bZy o[gJ/
B/ dZf;nk fe gfjbK w?A f;oc nkgD/
g?oK dhnK s;thoK fdykT[Adh ;h go b'eK
ftu T[s;[esk w?B{z d/yD dh ;h. fco w?A
j'o t?p;kJhNK d/ wkfXnw Bkb nkgD/
eko'pko dk ft;Eko eoBk S[o{ ehsk ns/
gfjb/ jh wjhB/ ftu w?A 2000 g"Av dh
ewkJh ehsh.
o"e;h dhnK toshnK j'JhnK i[okpK
yohdD tkfbnK dh frDsh ekch
fznkdk j?. fJ; d/ fgZS/ dk ekoB j? T[;
d/ y{p;{os g?o. fJ; nihp' rohp fpzB?Z;
dk nkJhvhnk T[; B{z T[d'A nkfJnk id'A
T[; d/ d';sK B/ T[; d/ g?oK dh skohc
ehsh. fJ; wro'A T[; B/ fJe fJz;Nkrqkw
g/i pDkfJnk. fJ; g/i ftu T[j f;oc
nkgD/ g?oK dhnK s;thoK g';N eodh
;h. d/yd/ jh d/yd/ g/i b'eK ftu wSj{o
j' frnk. nkgDh b'efgqnsk dk ckfJdk
T[mk e/ o"e;h B/ nkgDhnK toshnK
w?bp"oB (fpT{o') ;?wB, NqkT[N ns/ ;kovkfJB torhnK wZShnK B{z g"SfNZe
j'JhnK i[okpK ns/ i[ZshnK t/uDhnK S[o{
nkjko 'u Skwb eoB Bkb pZfunK 'u n;Ewk d/ bZSDK 'u ewh nk ;edh j?.
eo fdZshnK.
fJe nfXn?B 'u fJj rZb ;kjwD/ nkJh j?. nk;Nq/bhnk 'u bk Nq'p :{Bhtof;Nh dh bzvB (fpT{o') fJj d[Bhnk nihp ewkT[Adh j?. fJ; bJh T[j nkgDhnK
o"e;h fJe i'V/ i[okpK 20 g"Av (eohp
nrtkJh 'u ehs/ rJ/ ebhBheb NqkfJb 'u fJj gsk bZrk fe n;Ewk s'A ghVs fe;w d/ b'eK Bkb Goh j'Jh j?. s[;hA toshnK rJhnK i[okpK ns/ i[ZshnK 1800 o[gJ/) ns/ fJe i'Vh i[Zsh 200
pZfunK d/ ykD/ 'u id'A S/ wjhB/ sZe c?N Gog{o (c?Nh n?f;v tkbk) wZShnK Bkb nZi sZe b'eK B{z nkgD/ eZgV/ iK dh nkBbkJhB Bhbkwh eodh j?. ;[DB
g"Av (eohp 18,000 o[gJ/) ftu t/udh.
Gog{o g"SfNe ;w[zdoh G'iB B{z Skwb ehsk frnk, T[d'A T[BQK d/ c/cV/ dh ekoi ;kwkB t/ufdnK d/fynk iK ;[fDnk j't/ ftu Gkt/A fJj nihp bZrdk j? go fJj
o"e;h dk fpzB?Z; j[D fJzBk tZX frnk
gqDkbh 'u ;[Xko d/fynk frnk. rk go fJe wfjbk i' ;kwkB t/u ojh j? ;Zu j?.
j? fe T[j fJ; Bkb fJe wjhB/ ftu 7
fJj nfXn?B 'fjT{wB fBT{fNqSB n?Av vkfJN/fNe;' ftu gqekfSs j'fJnk j?. T[j n;b ftu nihp j?. fJe wfjbk o"e;h ;kJhe; B/ nkgDh ewkJh dk bZy o[gJ/ s'A fznkdk ewk b?Adh j?. gqkgoNh
nfXn?B 'u fejk frnk j? fe g"SfNe G'iB pugB 'u j'D tkb/ n;Ewk bJh nkgD/ eZgV/ BjhA ;r'A toshnK j'JhnK y[bk;k eofdnK dZf;nk fe T[j nkgD/ fJBt?;No ojh o"e;h B{z fJj fpzB?Z;
;zGkfts wddrko E?o/gh j' ;edk j?. bk Nq'p d/ gqw[y y'ieko wkohnk g?gfwS/b B/ i[okpK ns/ i[ZshnK t/u e/ g?;/ ewk ojh y{p;{os g?oK dh pd"bs ;kb ftu eohp eofdnK 4 ;kb j' rJ/ jB. o"e;h dk
fejk fe n;hA gfjbK s'A jh fJj ikDd/ jK fe g"SfNe G'iB Bkb n;Ewk d/ bZSDK j?. bzvB dh fJe 33 ;kbk wfjbk nkgD/ 1 bZy g"Av ewk b?Adh j? . Gkosh o[gJhnK efjDk j? fe T[j fJj fpzB?Z; eoBk
B{z ezNo'b eoBk ;zGt j?. T[BQK fejk fe c?N Gog{o wZShnK 'u Uw/rk-3 c?Nh y{p;{os g?oK ekoB jo ;kb bZyK o[gJ/ w[skpe eohp 73 bZy o[gJ/ jB. o"e;h pzd BjhA eo/rh.
n?f;v; j[zd/ jB, fiBQK 'u o'rK B{z o'eD 'u ;woZE r[D j[zd/ jB. ;kv/ nfXn?B 'u
fJj gsk bZrk fe jcs/ 'u f;oc 2 tko wZSh ykD Bkb n;Ewk s'A ghVs pZfunK
nk;Nq/bhnk L wfjbk B/ 5H75
d/ c/cfVnK dh ;'i xZN j' ;edh j?.
nk;Nq/bhnk L wfjbk B/ 5H75
nk;Nq/bhnk L wfjbk B/ 5H75
nk;Nq/bhnk L wfjbk B/ 5H75
nk;Nq/bhnk L wfjbk B/ 5H75
jZpb N?bh;e'g B/ e?d ehsh nkek
jZpb N?bh;e'g B/ e?d ehsh nkek rzrktKrzrktK feb'rqkw t Bh pZu/ B{z fdZsk iBwBh pZu/ B{z fdZsk iBw
jZpb N?bh;e'g B/ e?d ehsh nkek
jZpb N?bh;e'g B/ e?d ehsh nkek rzrktK
jZpb N?bh;e'g B/ e?d ehsh nkekSrzrktKrzrktK
feb'rqkw t
feb'rqkw t
feb'rqkw t Bh pZu/ B{z fdZsk iBw
feb'rqkw tzBh pZu/ B{z fdZsk iBwBh pZu/ B{z fdZsk iBw
dofwnkB pqfjwzvh ;wkfJbh f;vBh d/ gZSw ftu fJe wfjbk B/ fpBk
dofwnkB pqfjwzvh ;wkfJbh
dofwnkB pqfjwzvh ;wkfJbh
dofwnkB pqfjwzvh ;wkfJbh
dofwnkB pqfjwzvh ;wkfJbh
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo
fe;/ dod d/ e[dosh sohe/ Bkb ;G s'A
tzBh pZu/ B{z iBw fdZsk. vkeNoK
w[skpe j;gskb bJh fJj nkgD/ nkg
ftu tobv foekov j?. gkoeo i/w; p?b
thotko B{z pb?eNkT{B j;gskb ftu
5H75 feb'rqkw tzB d/ Bkb d[Bhnk ftu
nkfJnk. 28 ;kbk fBZeh ns/ 30 ;kbk
wkJheb T[; d/ wksk-fgsk jB.
n"osK s/ pZfunK dh fvthzBb Bo;
w?B/io j?bB e"B/t/e B/ dZf;nk fe nkws"o
's/ Btizw/ pZu/ dk n";s tzB 3H5
feb'rqkw j[zdk j?. e"B/t/e B/ dZf;nk fe
Gkt/A ;XkoB s"o s/ tzB 2H5 s'A 4H5
feb'rqkw d/ ftueko j' ;edk j?. fBZeh B{z
bZrGr YkJh xzN/ sZe dod ;fjD eoBk
fgnk. T[; ;w/A gkoeo 39 jcs/ s/ fszB
fdB dk ;h. gkoeo d/ iBw wro'A fBZeh
s/ wkJheb pj[s y[S jB.
pb?eNkT{B j;gskb d/ fJe ro[Zg B/
fJ; ypo B{z c/;p[Ze 's/ S/no ehsk. jzkoK
b'eK B/ fJ; g';N 's/ e[w?AN; ehs/ jB.
nk;Nq/bhnk u co h ftnkj xgb/ dk
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u cou co h ftnkj xgb/ dkh ftnkj xgb/ dk
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk 'u cou cozh ftnkj xgb/ dkh ftnkj xgb/ dk
tkfSzrNB (fpT{o') g[bkV J/iz;h Bk;k d/ jZpb N?bh;e'gN B/ nkekSrzrktK dh
nfijh pDktN B{z fuzBs ehsk j? i' n;wkB 'u fJe jZ;d/ j'J/ fujo/ tork gqshs
godkck , fJe gzikph frqcsko, fJe gzikph frqcsko
godkck , fJe gzikph frqcsko
godkck
godkck
j[zdk j?. N?bh;e'g d/ tkJhv chbv e?wok Eqh (vpb:{ n?ZcH ;h Eqh) s'A bJh rJh godkckS, fJe gzikph frqcsko, fJe gzikph frqcsko
s;tho 'u ;ko/ nkekoK ns/ ozrK dhnK nkekSrzrktK Bkb Goh g[bkV dofwnkB
fJe gZNh fdykJh fdzdh j?, fiBQK 'u fznkdkso rb?e;h eb;No n?Z;H vhH n?Z;H
f;vBh (fpT{o') fznkdkso ftd/S eotkT[D d/ nfij/ j'o wkwb/ th j' Sw{bhns wzBh j?. g[b; w[skpe fJ;
n?Z;H i/0952O3434 Bkb ;zpzXs j?.
ikD tkb/ b'eK dk ;[gBk T[ZE/ jh ;?Nb ;ed/ jB. fJS wkwb/ ftu Gkos s'A fe;w d/ wkwfbnK ftu nkw s"o 's/
Bk;k B/ fJe fpnkB 'u dZf;nk fe wZX s'A E'Vk j/mK nkekSrzrktK dh nfijh
j' ikD dk j[zdk j?. ftd/S ftu gZe/ j'D fJbktk j'o d/SK d/ Bkrfoe th SZehnK ;wkfie ftZsh gZXo 's/ n"eVK dk
pDktN ;h i' w[;eokT[Ad/ j'J/ fujo/ torh brdh j?. ghb/ ozr d/ 2 fpzd{ XB[S d/
bJh eJh tko b'e r?o ekB{zBh sohe/ th dh fb;N ftu Skwb jB. nk;Nq/bhnk ;kjwDk eo ojhnK B"itkB n"osK
nkeko 'u fdykJh fdzdh o"SBh d/ T[Zgo uwed/ j'J/ Bzo nkT[Ad/ jB. jZpb B/ fJj
tosd/ jB. nfijk jh fJe wkwbk dh e/Adoh g[b; B/ f;vBh tk;h gzikph Skwb j[zdhnK jB. ;"dk eoB tkb/ T[BQK
s;thoK nkgD/ T[; :sB d/ eqw 'u fyZuh, fi; 'u g{o/ pqfjwzv 'u Bt/A f;sko/
nk;Nq/bhnkJh g[b; d/ jZE bZrk j?. fJZE/ dh frqcskoh s'A gfjbK ;kok wkwbk B{z gqsh jcsk sBykj d/D d/ th gkpzd
fet/A g?dk j[zd/ jB, fJj ikDB bJh e'fSS ehsh rJh.
nk;Nq/bhnkJh g[b; B/ cozh ftnkj fJwhrq/SB ftGkr d/ fXnkB ftu fbnk j' iKd/ jB. g[b; d/ ekoiekoh iKu
iowBh dh J/obkBiB-fBT{owpor :{Bhtof;Nh d/ y'iekoK B/ fejk fe p[Ykg/
eotkT[D d/ d'S ftu fJe 32 ;kbk fdZsk ;h. fJ; X'ykXVh ftu Skwb j'oK ewKvo efbzNB fSwz B/ fejk fe fJj
s/ fzzdrh fiT{D dh nk; xND d/ fgZS/ e[M jZd sZe nke;hv/fNt sDkn fzzw/dko
gzikph B{z frqcsko ehsk j?. fJj wkwbk dh th sbkS ehsh ik ojh j?. eJh wkwbk nk;Nq/bhnk d/ nktk; fB:wK
j[zdk j?. fJ; nfXn?B s'A gsk bZfrnk fe fzze fJe i?fte nD{ B{z ;orow eodk j?
;kjwD/ nkT[D d/ pknd j[D eohp 164 ofi;Nov J/izN ns/ ftnkj d/ ofi;No/ Bkb X'yk eoB dk j?. frqcsko ehs/ rJ/
i' nke;hv/fNt sDkn s'A puD 'u ekoro j?.
gqtk;hnK dh ftnkj s'A pknd ;EkJh -SB ;oNhfce/N d/D tkb/ th SZe d/ gzikph B{z ;pzXs nEkfoNh B/ d'Sh
J/obkBiB-fBT{owpor :{Bhtof;Nh d/ fJtkB'th powki't B/ fejk fe fJj
fBtk; bJh fdZshnK nozhnK gk; j'D x/o/ ftu jB. gkfJnk j?. T[; B{z wkJhrq/SB n?eN d/
fBSfus s"o 's/ ;zGt j? fe tkJhB, ekch, ukj iK ukeb/N GftZy 'u fzze d/ Bkb
ftu w[SebK g?dk j' rJhnK jB. g[b; tZb'A ;ysh Bkb ehsh rJh sfjs 2,10,000 vkbo sZe dk i[owkBk
T[gbpX j't/. fzze fJe nfijk yfDi j?, fi; dh E'Vh fijh wksok dh, wB[Zy B{z
g[b; B{z SZe j? fe g?;/ d/D dk bkbu g[ZSfrZS ftu 4 nk;Nq/bhnB n"osK B/ j' ;edk j? ns/ 10 ;kb e?d dh ;zk j'
f;jswzd ofjD bJh b'V g?Adh j?. fJj nfXn?B B/uo e?fw;Nqh w?r/zhB 'u gqekfSs
d/ e/ nk;Nq/bhnkJh n"osK Bkb ftnkj th nfij/ wkwfbnK ftu nkgDh ;edh j?.
j'fJnk j?.
15
15
15 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
15 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
15 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
;[oZfynk J/iz;hnK d/ c/bhno ekoB
;[oZfynk J/iz;hnK d/ c/bhno ekoB
;[oZfynk J/iz;hnK d/ c/bhno ekoB
;[oZfynk J/iz;hnK d/ c/bhno ekoB
nzfwqs;o Xwke/
nzfwqs;o Xwke/ ywh j'J/ b'e
nzfwqs;o Xwke/
nzfwqs;o Xwke/ ywh j'J/ b'eywh j'J/ b'e ;[oZfynk J/iz;hnK d/ c/bhno ekoB
nzfwqs;o Xwke/ 'u u u u u zywh j'J/ b'eywh j'J/ b'e
j'fJnk nzfwqs;o Xwkek L t/oek
j'fJnk nzfwqs;o Xwkek L t/oek
j'fJnk nzfwqs;o Xwkek L t/oek
j'fJnk nzfwqs;o Xwkek L t/oek
j'fJnk nzfwqs;o Xwkek L t/oek
B"itkB gfjbK fg;s"b dh B'e 's/
;fs;zr xo ftu dkyb j'J/ ns/ fco rq/
B/v ;[ZN e/ coko j' rJ/.
nZr/ p'bd/ j'J/ t/oek B/ fejk fe
fJ; wkwb/ ftu w[Zy wzsoh e?gNB
nwfozdo f;zx B/ n?woi?A;h whfNzr
p[bkJh j? ns/ brksko g[b; Bkb okpsk
ekfJw ehsk ik fojk j?. t/oek B/ fejk
fe fJ; xNBk dh sfj se ikfJnk ikt/
rk ns/ d'ShnK B{z pyfSnk BjhA
ikt/rk.
dZ;D:'r j? fe okik;K;h d/ fgzv
ndbhtkbk 'u ;fEs fBozekoh GtB
ftu nDgSks/ ftneshnK B/ pzp
Xwkek eo fdZsk. fJ; Xwke/ ftu fszB
b'eK dh w"s j' rJh idfe 12-15 b'e
zywh j' rJ/. g[b; ;{soK w[skpe
jwbkto w'No;kJheb 's/ ;tko j' e/
nzfwqs;o (fpT{o') okik;K;h 'u ;[oZfynk J/iz;hnK dk c/bhno eoko
nkJ/ ;B ns/ fg;s"b dh B"e 's/ gfjbK
fBozekoh GtB 's/ j'J/ rq/B/v jwb/ 's/ fdZsk. t/oek B/ fejk fe fJe ;'uh ;wMh
fBozekoh GtB 'u dkyb j'J/ ns/ fco
jkbks dk ikfJzk b?D gj[zu/ eKro;h ;kfzS d/ sfjs fJ; tkodks B{z nzikw
rq/B/v ;[ZN e/ coko j' rJ/.
nkr{ oki e[wko t/oek B/ fJ; B{z fdZsk frnk j?. t/oek B/ fejk fe e[M
wkoec?Zv d/ n?ZwH vhH d/ ;j[o/
wkoec?Zv d/ n?ZwH vhH d/ ;j[o/
wkoec?Zv d/ n?ZwH vhH d/ ;j[o/
wkoec?Zv d/ n?ZwH vhH d/ ;j[o/
wkoec?Zv d/ n?ZwH vhH d/ ;j[o/
;toD f;zx dk r'bh wko e/ esb
;toD f;zx dk r'bh wko e/ esb
;toD f;zx dk r'bh wko e/ esb
;toD f;zx dk r'bh wko e/ esb
;toD f;zx dk r'bh wko e/ esb
nzfwqs;o (fpT{o') nzfwqs;o d/ jbek okik;K;h d/ fgzv ndbhtkb 'u ;zs fBozekoh
wzvb 'u j'J/ pzp Xwke/ B{z nZstkdh jwbk eoko fdZsk frnk j?j?. dZf;nk ik fojk
gfNnkbk (fpT{o') wkoec?Zv d/ n?ZwH vhH
j? fe fBozekoh GtB 'u ;fs;zr d"okB d' w'No;kJheb ;tko B"itkBK B/ rq/B/v pzp
to[D o{zw d/ ;j[o/ ;toD f;zx B{z nDgSks/
;[ZfNnk fJ; xNBk 'u 3 dh w"s ns/ eohp 15 s'A 20 b'eK d/ zywh j'D dh ;{uBk
ftneshnK B/ r'bh wko fdZsh j?. r'bh bZrD
fwbh j?.
s'A pknd ;toD f;zx dh w"s j' rJh j?. fJj
fJ; jkd;/ s'A pknd zywhnK B{z fJbkz bJh j;gskb 'u dkyb eotkfJnk
tkodks okig[o/ d/ e'b tkgoh j?. gfNnkbk
frnk j?, zywhnK d/ fujo/ 's/ vo ;kc d/fynk ik ;edk j?. fcbjkb g[b; s/
o/Ai d/ nkJhH ihH J/H n?Z;H okJ/ B/ tkodks dh
gqSk;fBe nfXekohnK B/ w"e/ 's/ gj[zu e/ wkwb/ dh iKu S[o{ eo fdZsh j?.
g[SNh eofdnK fejk j? fe fi; ;w/A jwbktoK
fJ; ;pzXh uSwdhdK dk efjDk j? fe 2 nDgSks/ ftnesh fiBQK B/ w{zj
B/ ;toD f;zx B{z r'bh wkoh T[; ;w/A T[j
YZfenk j'fJnk ;h T[j GtB 'u dkyb j'J/ s/ rq/B/v ;[ZN e/ coko j' rJ/. fJ; pknd
nkgDh eko ftu ik oj/ ;B. fJ; ;zpzXh j'o
fBozekoh GtB 'u GZid"V wu rJh, fi; ekoB eJh b'e zywh j' rJ/. zywhnK B{z
t/oftnK dk fJzszko ehsk ik fojk j?.
Bzdheh j;gskb 'u dkyb eotkfJnk frnk j?.
b'e ;Gk u'DK s'A gfjbK BthA gkoNh
b'e ;Gk u'DK s'A gfjbK BthA gkoNh
b'e ;Gk u'DK s'A gfjbK BthA gkoNh
b'e ;Gk u'DK s'A gfjbK BthA gkoNh
b'e ;Gk u'DK s'A gfjbK BthA gkoNh
dk eoKr/ rmB L ;[ygkb yfjok
dk eoKr/ rmB L ;[ygkb yfjok
dk eoKr/ rmB L ;[ygkb yfjok
dk eoKr/ rmB L ;[ygkb yfjok
dk eoKr/ rmB L ;[ygkb yfjok
pNkbk$v/ok pkpk BkBe (fpT{o') nkg s'A w[nZsb ehs/ rJ/ ;[ygkb f;zx yfjok v/ok pkpk BkBe d/
Bkb bZrdh ;ojZd 's/ gj[zu/, fiE/ T[BQK ;gZSN s"o 's/ fdykJh fdzd/ r[od[nkok ;qh eoskog[o ;kfjp d/ y[ZbQ/
doSB ehs/ ns/ ;opZs d/ Gb/ bJh ndok; ehsh. fJ; w"e/ nkw nkdwh gkoNh d/ nkr{ r[ogqskg f;zx
y[Sjkbg[o s'A fJbktk tZvh frDsh 'u toeo T[BQK Bkb ;B. ;[ygkb yfjok B/ fejk fe eKro; d/ oki ftu
500 s'A tZX fe;kBK B/ y[de[ShnK ehshnK jB go e?gNB ;oeko B{z fe;kBK dh e'Jh fuzsk BjhA. T[BQK fejk
fe f;Zy ;zrsK pfjpb ebK s/ porkVh eKv d/ d'ShnK B{z Bkwzd eo e/ T[BQK B{z ekB{zB w[skpe ;zktK d/
DhnK ukj[zdhnK jB go e?gNB ;oeko tb'A pDkJ/ rJ/ gjbK oDihs f;zx ewhSB ns/ j[D n?Z;H nkJhH NhH
tb'A e/tb iKu d/ BK 's/ ykBkg{osh ehsh ik ojh j? ns/ j[D sZe fe;/ th d'Sh dk Bkw ;kjwD/ BjhA
nkfJnk, fi; B{z b? e/ ;zrsK nzdo Gkoh o'; j?.
yfjok B/ fejk fe nZi gzikp nzdo ekB{zB dh jkbs pZd s'A pZdso j? ns/ B"itkB BfSnK dh G/N uVQ
oj/ jB. p/o'zrkoh nkJ/ fdB tX ojh j? go ;oeko B{z e'Jh fuzsk BjhA. yfjok B/ fejk fe b'e ;Gk u'DK s'A
gfjbK n;hA jwfynkbh gkoNhnK Bkb fwb e/ BthA gkoNh dk rmB eo ;ed/ jK. fJ; w"e/ eztbihs f;zx
y[Sjkbg[o, uzdk f;zx jo{tkb, feqgkb f;zx, wfjzdo f;zx, joihs f;zx m/moe/, r[oBkw f;zx, e[bdhg f;zx
p/dh, oDihs f;zx Mzrh s'A fJbktk nkg toeo jkzo ;B.
16
16
16 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
16 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
16 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
pkdb dZ;D fe 2 u iE/dkoK B{z nkgDhu iE/dkoK B{z nkgDh
uu/o/ Gok
uu/o/ Gok pkdb dZ;D fe 2
pkdb dZ;D fe 2 u iE/dkoK B{z nkgDh
pkdb dZ;D fe 2
pkdb dZ;D fe 2015 15 15 15 15 'u iE/dkoK B{z nkgDhu iE/dkoK B{z nkgDh
uu/o/ Gok kj s/ eohph nZstkdh ;[j/b B{z S[vtkT[D dk gbkB pDk fojk j? kj s/ eohph nZstkdh ;[j/b B{z S[vtkT[D dk gbkB pDk fojk j? kfeo w{;kkfeo w{;k
uu/o/ Gok kj s/ eohph nZstkdh ;[j/b B{z S[vtkT[D dk gbkB pDk fojk j? kfeo w{;k
uu/o/ Gok Skj s/ eohph nZstkdh ;[j/b B{z S[vtkT[D dk gbkB pDk fojk j? kj s/ eohph nZstkdh ;[j/b B{z S[vtkT[D dk gbkB pDk fojk j? zkfeo w{;kkfeo w{;k
fJz;NhfuT{N d/ j';Nb 'u'A frqcsko ehsk
fojkfJ s/ feT[A ehsk ;h sbp L fsqgs pkitks/ feT[A ehsk ;h sbp L fsqgs pkitk
;h. fJBQK d/ e'b'A g[b; B/ fJe feb'rqkw
ft;c'Ne gdkoE, J/H e/-56 ns/ j'o fojkfJfojkfJS 's/ feT[A ehsk ;h sbp L fsqgs pkitks/ feT[A ehsk ;h sbp L fsqgs pkitk
fojkfJ
fojkfJ s/ feT[A ehsk ;h sbp L fsqgs pkitk
jfEnko pokwd ehs/ ;B. fJdohS Skj
fiZE/ w{;k dk uu/ok Gok j?, T[E/ jh
;[j/b GZN w{;k dk eohph wzfBnk iKdk
j?. ;zGktBk j? fe ;'j/b eohph j'D eoe/
w{;k d/ eJh GftZy d/ gbkB pko/ ikDdk
j?. fJj jh BjhA i/eo n?ZBH nkJhH J/H dh
Nhw B/ ;[j/b s'A g[ZSfrZS ehsh sK w{;k
d/ ;zGkfts fNekfDnK dk th gsk bZr
;edk j?. fJjh ekoB j? fe w{;k gzikp
'u Skj ns/ ;'j/b B{z S[vtkT[D d/ we;d
Bkb dkyb j'fJnk j?, fi; B{z b? e/ gzikp
g[b; B/ th nkgDh u"e;h tXk fdZsh j?.
;'Sb whvhnk zohJ/ oZyh ik ojh j?
w{;k dh rshftXhnK 's/ Bzo
i/b 'u pzd d't/A gqf;ZX nZstkdhnK
d/ pko/ zkfeo w{;k jo fJBg[N b?D dh
e'fSS eo fojk j?. dZf;nk iKdk j? fe
eg{oEbk i/b 'u ;'j/b ns/ Skj B{z
ibzXo (fpT{o') nz;ko rzts-T[b- w{;k d/ ykfb;skBh nZstkdhnK Bkb
;[oZfynk ekoBK s'A tZy-tZy p?oe 'u
fjzd d/ uhc zkfeo w{;k dh gzikp 'u fbze B{z yzrkb ojh j?. fcbjkb frqcsko
oZfynk frnk j?. fJj jh BjhA i/b 'u
n?ANoh j' u[Zeh j?. e[M fdB gfjbK T[BQK T[j d't/A nZstkdh fJdohS Skj GZN ns/
d/ nzfwqs;o, r[odk;g[o 'u d/y/ ikD d/ ;[j/b GZN i/b 'u pzd jB ns/ fJBQK dh pzd ykfb;skBh nZstkdh eZNVgzEhnK
B{z th fJBQK dhnK p?oeK s'A ekch d{o
fJBg[N y[chnk J/iz;hnK B/ ikoh ehs/ ;feUfoNh th tZX rJh j?. vhH n?Z;H ghH uzvhrVQ (fpT{o') gzikp d/ g/Av{ ftek; s/ gzukfJs ns/ wekB T[;koh s/ Sfjoh
oZfynk frnk j?. fi; soQK BkGk i/b pq/
jB. dZf;nk ik fojk j? fe fJe yk; eg{oEbk vkH w[e/S e[wko dk efjDk j? ftek; wzsoh fsqgs ofizdo f;zx pkitk B/ gzikp d/ ;kpek w[Zy wzsoh ns/ Sq'wDh
e eoe/ r?Ar;No ftZeh r"Avo, e/H n?ZbH
we;d sfjs zkfeo w{;k gzikp 'u fe g[b; fwb oj/ jo fJBg[N 's/ ezw eo
nekbh db d/ ;ogq;s gqekS f;zx pkdb B{z x/ofdnK fejk j? fe T[j fJj dZ;D fe
n?ZcH uhc nZstkdh fwzN{ ns/ j'o d'ShnK
dkyb j'fJnk j?. fJj yk; we;d j? fe ojh j?. zkfeo w{;k ;w/s i?S-J/-w[jzwd
;szpo 2015 'u ;Zuk ;"dk v/o/ d/ w[yh r[owhs okw ojhw B{z fdZsh rJh w[nkch s'A
f;Nh fJz;NhfuT{N d/ jfEnkoK Bkb cV/ d/ 6 nZstkdhnK d/ fJBg[N fwbD s'A B{z GikfJnk frnk ;h, T[;/ seBhe dh
gfjbK ;qh nekb sys ;kfjp d/ iE/dko frnkBh r[opuB f;zx ns/ T[; d/ ;fj:'rhnK
fJ;s/wkb w{;k eo ;edk j?.
rJ/ fJ; ;zrmB d/ nZstkdh ns/ zkfeo pknd ;{p/ Go 'u g[b; jkJh nboN 's/
B{z T[BQK B/ nkgDh ;oekoh fojkfJS 's/ fe; we;d bJh sbp ehsk ;h.
u"e;h tosd/ j'J/ ;{p/ dk ;ko/
w{;k d/ uu/o/ Gok fJdohS Skj GZN ns/ j?. gzikp g[b; B/ nkgDh u"e;h tXk
pkitk B/ fejk fe ;qh r[o{ rqzE ;kfjp dhnK p/ndph dhnK xNBktK d/ fposKs
fzfbnK d/ n?ANh g[nkfJzN; 's/ g[b;
p/jZd eohph ;kEh ;[j/b GZN B{z fdZsh j?. ibzXo o{ob g[b; B/ nkgD/ c/
dh fJj ;G s'A wjZstg{oB eVh j?. T[; ;w/A fJj wkwbk y{p uouk dk ftSk pfDnk
u"e;h B{z tXk fdZsk frnk j? ns/ ;ko/
S[vtkT[Dk. gzikp 'u gfVQnk zkfeo ;p[Ze nekT{AN 's/ zkfeo w{;k dh c'N'
w{;k gzikp d/ uZg/-uZg/ dh ikDekoh ngv/N eo e/ T[; pko/ fJBg[N d/D bJh tkjBK dh v{zxkJh Bkb iKu ehsh ik ;h fe pkdb B/ v/ok w[yh B{z w[nkch d[nkT[D bJh ;qh nekb sys ;kfjp ns/ pkeh
ojh j?. ibzXo fdjksh g[b; B/ nkgD/ sysK d/ iE/dko ;kfjpkB B{z nkgDh ;oekoh fojkfJS 's/ sbp ehsk ;h.
oZydk j? ns/ nkgD/ we;d B{z b? e/ T[j b'eK B{z nghb ehsh j?. ;'Sb whvhnk
c/;p[Ze nekT{AN 's/ zkfeo w{;k dh c'N' T[BQK fejk fe fJ; pj[s jh Bkz[e wkwb/ ;pzXh ;ukJh gqekS f;zx pkdb B{z y[d
Skg/wkoh eoB bJh gzikp 'u n?ANo zohJ/ zkfeo w{;k dhnK rshftXhnK 's/
ngv/N eoe/ T[; d/ pko/ fJBg[N d/D dZ;Dh ukjhdh j?. pkdb gzi tko ;{p/ d/ w[Zy wzsoh ofjD d/ Bkb-Bkb ;qh nekb
j'fJnk j?. y[chnk J/iz;hnK B{z zkfeo J/iz;hnK g{oh Bzo oZy ojhnK jB.
bJh b'eK s'A nghb ehsh j?. ;'Sb
w{;k d/ ykfb;skBh nZstkdhnK Bkb w{;k dk eohph jB nZstkdh sys ;kfjp s'A 'cyo-J/-e"w' d/ fyskp Bkb th ;BwkB/ rJ/ jB, fJ; bJh fJj
fbze d/ fJBg[N th fwb/ jB. eSwhoh fJdohS Skj GZN ns/ ;[j/b GZN B{z whvhnk d/ zohJ/ th zkfeo w{;k dh nk; ehsh iKdh j? fe T[j fJ; wkwb/ pko/ ;ZukJh dZ;Dr/.
rshftXhnK 's/ J/iz;hnK g{oh Bzo oZy
nZstkdhnK pko/ iKu eoB ibzXo izw{-eSwho ns/ gzikp g[b; B/ ;KM/
ojhnK jB.
gj[zuh n?ZBH nkJhH J/H dh Nhw th zkfeo nkgo/SB d"okB fgSb/ wjhB/ f;Nh
u gJh ;h fgsk dh bk fco th fco th
u gJh ;h fgsk dh bk fco th
u gJh ;h fgsk dh bk
xo xo xo xo xo 'u gJh ;h fgsk dh bku gJh ;h fgsk dh bkS fco th fco th
gzikp
gzikp u gzukfJsh u'DK fco b/N, ikD' ;oeko feT[A eo ojh j? d/ohu gzukfJsh u'DK fco b/N, ikD' ;oeko feT[A eo ojh j? d/oh
gzikp
gzikp u gzukfJsh u'DK fco b/N, ikD' ;oeko feT[A eo ojh j? d/oh
gzikp 'u gzukfJsh u'DK fco b/N, ikD' ;oeko feT[A eo ojh j? d/ohu gzukfJsh u'DK fco b/N, ikD' ;oeko feT[A eo ojh j? d/oh
;wkrw
;wkrw u g[Zi/ ftXkfJe ihHghHu g[Zi/ ftXkfJe ihHghH
;wkrw u g[Zi/ ftXkfJe ihHghH
;wkrw 'u g[Zi/ ftXkfJe ihHghHu g[Zi/ ftXkfJe ihHghH
gzikp d/ fdjksh ftek; wzsoh fsqgs ;wkrw
okfizdo f;zx pkitk B/ dZf;nk fe 19
Btzpo B{z w[Zy wzsoh B/ ;qh r[o{ BkBe d/
t ih d/ 550t/A gqekS T[s;t dhnK
fsnkohnK B{z b? e/ fJe nfjw p?me
uzvhrVQ ;Zdh ;h fi; ftu gzukfJsh
u'DK pko/ th nfjw ftuko-tNKdok
j'fJnk. Gkt/A gzukfJsh u'DK dk n?bkB
;{pkJh u'D efwSB tb'A ehsk ikDk j?
go fJ; ftu ;{pk ;oeko dhnK
fsnkohnK dk th u'D efw;B fXnkB
oZy/rk. pkitk B/ ;ze/s fdZs/ fe
ibzXo (fpT{o') gzikp ftu 10-12 e?gNB nwfozdo f;zx tb'A nrb/ ;kb
gzukfJsh u'DK j[D d;zpo d/ nkyoh jcs/
d;zpo B{z gq;skfts gzukfJsh u'DK fJe ;qh r[o{ BkBe d/t ih d/ 550t/A gqekS
iK iBtoh d/ S[o{ ftu eotk fdZshnK
wjhBk gSV e/ j'DrhnK. Gkt/A gzikp T[s;t B{z fXnkB ftu oZyfdnK ;kok
ikDrhnK. fJj th gsk bZrk j? fe
oki u'D efwSB B/ o;wh s"o 's/ ni/ ;kb uZbD tkb/ gq'rokw dk n?bkB 23
eKro; gqXkB okj[b rKXh B/ e?gNB
e'Jh n?bkB BjhA ehsk go ;oekoh Btzpo B{z ehsk frnk j?. i/eo gzukfJsh nwfozdo f;zx, ;[Bhb ikyV, ;{p/ d/
jbfenK s'A gsk bZrk j? fe gzukfJsh u'DK dk n?bkB gfjbK j' iKdk sK ;hBhno wzsohnK ns/ j'oBK gkoNh
u'DK dk n?bkB d;zpo d/ d{i/ jcs/ ;oeko B{z nkdoS u'D zkps/ ekoB nkr{nK s/ ftXkfJeK B{z u'D gquko bJh
ehsk ik ;edk j?. gfjbK fJj ;wfMnk ;oekoh n?bkB o'eD/ g?D/ ;B. e?gNB oki;EkB ikD bJh fejk j?. 7 d;zpo
ik fojk ;h fe nrb/ jcs/ fJ; ;pzXh nwfozdo f;zx B/ ;qh r[o{ BkBe d/t ih B{z oki;EkB ftXkB ;Gk dhnK u'DK
n?bkB j' ikJ/rk go j[D fJzM BjhA Bkb i[V/ 40 s'A tZX fgzvK B{z wkvb fgzv j'DhnK jB. T[; s'A pknd jh gzikp
j't/rk. ti'A spdhb eoB d/ gq'rokwK dk th dhnK gzukfJsh u'DK pko/ e'Jh o;wh
n?bkB j't/rk.
dZf;nk iKdk j? fe w[Zy wzsoh n?bkB ehsk frnk j?.
;[Gk
;[Gk uzdo p'; ;B nyzv Gkos d/ gfjb/
;[Gk uzdo p'; ;B nyzv Gkos d/ gfjb/ uzdo p'; ;B nyzv Gkos d/ gfjb/
;[Gk
;[GkS uzdo p'; ;B nyzv Gkos d/ gfjb/ uzdo p'; ;B nyzv Gkos d/ gfjb/
gqXkB wzsoh, Bfjo{ ;B tzv/ d/
gqXkB wzsoh, Bfjo{ ;B tzv/ d/ d/
gqXkB wzsoh, Bfjo{ ;B tzv/ d/ d/ d/
gqXkB wzsoh, Bfjo{ ;B tzv/ d/
gqXkB wzsoh, Bfjo{ ;B tzv/ d/S d/ d/
;B. fJj dkntk nzfwqs;o g[Zi/ ;[GkS
fejk fe ukj/ n;hA jo ;kb 15 nr;s
uzdo p'; d/ Gshi/ uzdo e[wko p'; B/ B{z d/S dk nkzkdh fdjkVk wBkT[Ad/ jK
fJE/ nk:'fis gq?Z; ekBcoz; d"okB go nZi th n;hA wkBf;e ns/ ;ZfGne
ehsk. T[BQK B/ wzr ehsh fe d/S B{z s"o 's/ nkzkd BjhA feT[Afe nZi sZe pZ;h gmkDk (fpT{o') fJe gk;/ fwqse fgsk dk ;oho xo ftu fgnk ;h, d{i/ gk;/
nkzkd eotkT[D 'u :'rdkB d/D tkb/
n;hA ;[GkS uzdo ih dh ;'u B{z b? e/ b'eK 'u nkgDh fvT{Nh fBGkT[D bJh ftXkfJe r[ogqhs f;zx ihHghH gzvkb 'u w"i{d
n;bh SjhdK d/ Bkb-Bkb nkzkd fjzd
BjhA uZb oj/. T[BQK fejk fe nkzkdh dh oj/. s[jkB{z dZ; d/JhJ/ fe fJbke/ ftu nkN'w?fNe t/oek fwbe gbKN dk BhAj gZEo
c"i d/ fJfsjk; pko/ nkT[D tkbh ghVQh bVkJh 'u f;oc Bfjo{ ns/ rKXh dk jh oZyD bJh w[Zy wzsoh e?gNB nwfozdo f;zx gj[zu/ j'J/ jB. fJ; d"okB r[ogqhs ihHghH
B{z ikD{ eotkT[D bJh n?ZBH ;hH nkoH :'rdkB Skwb BjhA ;h, T[; 'u ekch nkgD/ xo ftu ofjD dh pikJ/ nkgDh fzzw/tkoh ;wMd/ j'J/ ;wkrw ftu nkgDh
NhH dhnK fJfsjk; dhnK feskpK 'u b'e Skwb ;B, fi; pko/ n;hA ns/ ;kvh jkzoh btk oj/ jB.
c/opdb eoe/ T[; B{z ;e{bK, ekbiK ns/
ghVQh tkfec BjhA j?. T[BQK dkntk ehsk fit/A jh w[Zy wzsoh e?gNB nwfozdo f;zx B/ ftXkfJe r[ogqhs f;zx ihH ghH d/
ftSt ftfdnkfbnK 'u bkr{ ehsk
nzfwqs;o (fpT{o') Gkos 1947 dh fe B/sk ih ;[GkS uzdo p'; B/ nkzkd fgsk SwS/o f;zx dh w"s 's/ S'e gqrN ehsk sK gzvkb 'u ;zBkNk gZ;o frnk. w[Zy
ikt/. fjzd c"i d/ 60 jzko ;?fBeK dh ;jkfJsk
pikJ/ 1943 'u nkzkd j'fJnk ;h ns/ wzsoh B/ ihH ghH B{z rb/ bkT[AfdnK fejk fe ekS! g{o/ d/S d/ oki;h nkr{ ftXkfJe
nihs ftfdnkfbnk d/ ;kbkBk
nyzv Gkos d/ gfjb/ gqXkB wzsoh B/sk Bkb fwnKwko B{z fpqfNS c"i s'A nkzkd ihHghH fijh ;/tk GktBk oZyd/ j'D. fJj nZi fJ; rZb s'A p/jZd y[S jB fe T[BQK
;[GkS uzdo p'; ;B, id'Afe tzv/ j'J/ d/S ;wko'j 'u fjZ;k b?D g[Zi/ uzdo e[wko eotk e/ T[E/ 14 ngq?b 1944 B{z fsozrk tb'A u[D/ rJ/ B"itkB ftXkfJe B/ JhwkBdkoh ftykT[AfdnK gfotko s'A gfjbK b'eK
p'; B/ nkzkd Gkos pko/ rZb eod/ j'J/
d/ gfjb/ gqXkB wzsoh itkjo bkb Bfjo{ bfjokfJnk. dh ;/tk B{z u[fDnk.
17
17
17 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
17 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
17 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
BjhA oj/ pkovo fcbw d/ n;bh jho'
BjhA oj/ pkovo fcbw d/ n;bh jho'
BjhA oj/ pkovo fcbw d/ n;bh jho'
BjhA oj/ pkovo fcbw d/ n;bh jho'
BjhA oj/ pkovo fcbw d/ n;bh jho'
Gkos Bkb ;pzX ;[XkoB bJh gkfe
Gkos Bkb ;pzX ;[XkoB bJh gkfe
Gkos Bkb ;pzX ;[XkoB bJh gkfe
Gkos Bkb ;pzX ;[XkoB bJh gkfe
Gkos Bkb ;pzX ;[XkoB bJh gkfe
'e[bdhg f;zx uzdg[ohe[bdhg f;zx uzdg[oh'
e[bdhg f;zx uzdg[oh
e[bdhg f;zx uzdg[oh
e[bdhg f;zx uzdg[oh
c"i
c"i s/ ezNo'b dh b'V L e?gNBs/ ezNo'b dh b'V L e?gNB
c"i s/ ezNo'b dh b'V L e?gNB
c"i
c"i 's/ ezNo'b dh b'V L e?gNBs/ ezNo'b dh b'V L e?gNB
;cbskg[ote nk:'fis eotkfJnk ;h.
T[BQK d[y gqrN ehsk fe d'jK d/SK d/
;pzXK 'u w[V yNk; nk rJh j?. T[BQK B/
fJ; tk;s/ gkfe;skB dh c"i 's/ d'S
bkfJnk. fJe j'o ;tkb d/ itkp 'u
w[Zy wzsoh B/ fejk fe Gkt/A gkfe;skB
dh nkJhHn?;HnkJh gzikp 'u GVekjN
g?dk eoB dh brksko e'fSS eo ojh j?
go T[BQK B{z BjhA bZrdk fe ;{p/ 'u
nZstkd w[V g?dk j' ;e/rk. T[BQK fejk
fe gzikp d/ b'e SKsh ukj[zd/ jB ns/
T[BQK d/ ;{p/ 'u nZstkd B{z d/y fbnk j?.
T[BQK fejk fe Gkt/A ;{p/ d/ B"itkBK 'u
p/o'zrkoh d/ ekoB go/SkBh j? go T[BQK
dh ;oeko B/ SkBkwsk gq'rokw 'xo-
xo B"eoh' pDkfJnk j? ns/ fJj nkgD/
Bshi/ fdykT[D bZr fgnk j?.
T[BQK dZf;nk fe fgSb/ 18 wjhfBnK
d"okB ;{p/ 'u seohpB 4H5 bZy
B"itkBK B{z o'zrko fdZsk frnk j?. w[Zy
wzsoh B/ dZf;nk fe T[BQK dh ;oeko B/
e[Zb fwbk e/ BfSnK dh ;wZf;nk 's/
ekp{ gk fbnk j? go T[BQK B/ fJj th
wzfBnk fe fJj ;wZf;nk nfij/ g{oh soQK
ysw BjhA j'Jh. T[BQK fejk fe T[BQK dh
;oeko BfSnK dh ;gbkJh B{z o'eD bJh
;ko/ edw u[Ze ojh j? ns/ BS/ 'u c;/
b'eK dk w[V t;/pk ehsk ik fojk j?.
uzvhrVQ (fpT{o') gzikp d/ w[Zy wzsoh fJe T[Zx/ whvhnk jkT[; tZb'A nk:'fis
w[Zy wzsoh B/ fejk fe gzikp 'u j?o'fJB
e?gNB nwfozdo f;zx B/ fejk fe Gkos ;kfjs w/b/ 's/ p'bd/ j'J/ e?gNB nwfozdo dh ;wrfbzr ;w[Zu/ d/S s'A ehsh ik ojh
ns/ gkfe;skB ftueko ;pzX T[d'A sZe f;zx B/ fejk fe gkfe;skB d/ b'e e[Zb uzvhrVQ (fpT{o') b"Ar/tkbk dh bVkJh d/ jho' ej/ ikD tkb/ fpqr/vhno e[bdhg
j? ns/ jkb jh 'u g[b; B/ fJ; dh fJe
f;zx uzdg[oh dk fgSb/ fdBhA fdjKs j' frnk. ikDekoh w[skpe e[bdhg f;zx
Bjh ;[Xo ;ed/, id'A sZe gkfe;skB fwbk e/ Gkos Bkb Sksh ukj[zd/ jB, y/g cVQh j?. fJj y/g r[ioks d/ wBdkth
uzdg[oh B/ w'jkbh d/ c'ofN; j;gskb 'u nkyoh ;kj bJ/. uzdg[oh 78 ;kbK d/ ;B
'u c"i 's/ ezNo'b BjhA oZfynk iKdk. idfe UE'A dh c"i tZyo/ soQK wfj;{; s'A nkJh ;h, fi; s'A ;gSN j[zdk j? fe
w[Zy wzsoh B/ fejk fe fJwokB ykB iK eodh j?. ;{p/ 'u n;fEosk g?dk eoB bJh ns/ e?A;o dh phwkoh s'A ghVs ;B.
j'o e'Jh ykB T[BQK fuo e[ZM th Bjh eo T[BQK fejk fe nkgD/ w[Zy wzsoh d/ f;bf;b/tko y/v y/vh ik ojh j?. w[Zy fzeo:'r j? fe oki;EkB d/ b"Ar/tkbk 'u uzdg[oh B/ fJeZb/ jh c"i dh fBZeh
;edk, fizBK fuo T[E/ c"i 's/ ekp{ BjhA ekoiekb d"okB T[BQK B/ e[ZM jZd sZe wzsoh B/ fejk fe T[j ;{p/ 'u nfijk fijh N[eVh Bkb gkfe;skB B{z X{V uNkJh ;h. T[BQK B/ fJeZfbnK g{oh oks gkfe;skBh
gkfJnk iKdk feT[Afe Gkos Bkb d'tK d/SK ftZu ;pzXK B{z fBZx/ pDkfJnk BjhA j'D d/Dr/ ns/ T[BQK dh ;oeko c"i B{z o'eh oZfynk ;h. 'pkovo' fcbw 'u nfGB/sk ;zBh fdUb B/ w/io e[bdhg
BS/ d/ tgkohnK ns/ vhboK fto[X w[fjzw f;zx uKdg[oh dh G{fwek jh fBGkJh ;h. fJ; fcbw 'u d/S d/ fJ; p/N/ dh thosk B{z
brksko sDkn ikoh oZyD fgZS/ frnk ;h ns/ T[BQK B/ Gkos-gkfe;skB
gkfe;skB c"i d/ nkgD/ ;"V/ fjZs jB. d/ d'tK gzikpK dhnK y/vK B{z ikoh oZy/rh. pky{ph do;kfJnk frnk ;h. e[bdhg f;zx uzdg[oh B{z nkgDhnK ;/tktK bJh wjKtho
uZeo Bkb ;BwkfBs th ehsk frnk ;h.
FAMOUS KITCHEN
18
18
18 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
18 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
18 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
b[fXnkDk L n?f;v nN?e wro'A d'
b[fXnkDk L n?f;v nN?e wro'A d'
b[fXnkDk L n?f;v nN?e wro'A d'Sh B/h B/ h B/h B/ h B/
b[fXnkDk L n?f;v nN?e wro'A d'
ftXkfJe f;o;k d/ EZgV dh r{zi Bkb rowkJh f;nk;s b[fXnkDk L n?f;v nN?e wro'A d'
ftXkfJe f;o;k d/ EZgV dh r{zi Bkb rowkJh f;nk;s
ftXkfJe f;o;k d/ EZgV dh r{zi Bkb rowkJh f;nk;s
ftXkfJe f;o;k d/ EZgV dh r{zi Bkb rowkJh f;nk;s
ftXkfJe f;o;k d/ EZgV dh r{zi Bkb rowkJh f;nk;s
c'B eoe/ fdZsh fJj Xweh
c'B eoe/ fdZsh fJj Xweh
c'B eoe/ fdZsh fJj Xweh
c'B eoe/ fdZsh fJj Xweh
c'B eoe/ fdZsh fJj Xweh
wzsoh noftzd e/iohtkb, gzikp d/ w[Zy
wzsoh e?gNB nwfozdo f;zx, e?pfBN
wzsoh Bti's f;zx f;ZX{ ns/ 'nkg' d/
ftXkfJe d/t/Ado ;jokts d/ efEs f;Zy
gq/w 's/ th ;tkb T[mkJ/ jB. Bkb jh
fejk fe 1984 :kd eotkT[D d/ pjkB/
f;o;k B{z fuVkT[D dh j'Jh e'fSS dh
T[j fBzdk eod/ jB. 2 f;ZyK d/ esb d/
d'Sh ndkbs tb'A eoko fdZs/ rJ/ Bo/S
;jokts ns/ i;gkb f;zx B{z rbs
c;kT[D pko/ ;jokts tb'A fdZs/ rJ/
fpnkB 's/ e/iohtkb B{z p'bD dh
B;hjs fdzd/ j'J/ ihH e/H B/ fejk fe
;jokts B/ iksh ekov ;[ZN e/ eksbK
B{z ;[oZfynk d/D dh e'fSS ehsh j?. fJ;
wkwb/ 's/ e/iohtkb dk eh ;N?Av j?, B{z
BthA fdZbh (fpT{o') 1984 f;Zy ekjbh ftu p[bkJh gq?Z; ekBcoz; ftu ;gZSN eoBk ukjhdk j?.
dzfrnK d/ fJe wkwb/ ftu d'Sh ftnesh f;o;k B/ c{bek ns/ ;jokts dh p'bh EZgV wkoB 's/ e'Jh gSsktk BjhAL
ndkbs ezgb?e; 'u ftXkfJe wBfizdo B{z fJe' fijk dZ; e/ fdZbh d/ w[Zy wzsoh f;o;k
f;zx f;o;k tb'A EZgV wkoB dh xNBk noftzd e/iohtkb B{z fJ; wkwb/ ftu
ftXkfJe wBfizdo f;zx f;o;k B/ b[fXnkDk (fpT{o') s/zkph jwb/ dh fSeko j'Jh 25 ;kbk bVeh d/ w'pkfJb 's/
s'A pknd fdZbh ftu fJe tko fco p'bD dh B;hjs d/ fdZsh idfe c{bek
fejk fe w?B{z nkgD/ ehs/ 's/ e'Jh Xweh Gfonk c'B nkfJnk j?, fi; ftu fejk frnk j? fe T[j uzrh soQK ;'u-ftuko
f;nk;s rowk rJh j?. f;ZyK B/ 34 pko/ f;ZyK ftu gquZfbs j? fe c{bek B/
gSsktk BjhA j?. i/eo T[BQK B{z 8 jzko e/ s?n eo b?D fe ftnkj feZE/ eoBk j?. fJj ekb ghVsk d/ fgsk B/ fo;ht ehsh.
;kb s'A 1984 dh bVkJh bV oj/ 34 ;kb pknd th e"w dh bVkJh B{z
f;ZyK B{z wkoB dk gSsktk BjhA j? sK ekb eoB tkb/ B/ Skw B{z fco ekb eoB dh rZb ejh j?.
;hBhno tehb n?ZuH n?Z;H c{bek d/ ndkbsK ftu fzzdk oZfynk j?. Bkb jh
w?B{z th d'Sh B{z EZgV wkoB dk e'Jh ghVsk dk fJ; ;w/A j;gskb 'u fJbki uZb fojk j?. e[M fdB gfjbK jh T[;
otZJhJ/ 's/ th ;tkb T[mk fdZsk j?. y[d gzikp ftu fto'Xh fXo d/ B/sk pDB d/
nc;'; BjhA j?. f;o;k B/ fejk fe fJj dh wzrDh j'Jh ;h. T[; 's/ Bekpg'S B/ s/zkp gk fdZsk ;h, fi; s'A pknd xo ftu
ftXkfJe wBfizdo f;zx f;o;k B/ c{bek pkti{d c{bek B/ 1984 dk e/; bVB
bVkJh n;hA d/S ns/ e"w bJh bV oj/ y[Sh dk wkj"b wksw 'u pdb frnk ;h. d{i/ gk;/ g[b; B/ e[M B"itkBK B{z fjok;s
's/ gbNtko ehsk j?. Bkb jh T[BQK tb'A bJh nkgDh wozh Bkb nj[d/ s'A
jK. f;o;k B/ fejk fe eKro; d/ efEs ftu fbnk j?, fiBQK s'A g[ZSfrZS ehsh ik ojh j?.
xNBk dh fBzdk eoBk ok; BjhA nkfJnk n;shck fdZsk ;h. fJ; s'A fJbktk ;qh
b'eK B/ wK-G?D dhnK rkbQK w?B{z BjhA bVeh d/ fgsk B{z SZe j? fe fJ; n?f;v jwb/ fgZS/ T[; d/ fJe fwZso d/ p/N/ dk
j?, Bshi/ ti'A c{bek d/ ftt/e 's/ ;tkb r[o{ rqzE ;kfjp dh p/ndph d/ d'ShnK d/
eZYhnK, ;r'A ;ko/ f;ZyK B{z eZYhnK jB. jZE j?, i' T[; dh p/Nh Bkb ftnkj eoBk ukj[zdk ;h go bVeh B/ T[; B{z ;ys
yVQ/ eo fdZs/ jB. ftXkfJe ns/ fdZbh Bk cV/ ikD fto[ZX ftXkfJeh s'A th
f;o;k B/ fusktBh fdZsh fe i/eo bczK ftu wBQk eo fdZsk ;h.
f;Zy r[od[nkok gqpzXe ew/Nh d/ iBob n;shck fdZsk j?. fbjkzk, f;o;k tb'A
eKro; d/ b'e fJjh tshok ikoh oZyDr/ fJ; d/ pkti{d T[j c'B 's/ p/Nh B{z szr-gq/SkB eodk ;h ns/ T[; dk fgZSk
;eZso wBfizdo f;zx f;o;k B/ nkgD/ c{bek B{z x/oB dh j'Jh e'fSS f;Zy
sK n;hA jzko tko ;ziw r[nk d/tKr/. eoB dk :sB eodk ;h. T[; dk efjDk j? fe T[; s'A rbsh j' rJh, T[; B{z T[;/ ;w/
Bkb e'Jh efEs pd;b{eh ns/ e[ZNwko jbfenK ftu uouk dk ftSk pD rJh
w/oh fzzdrh dh bVkJh j? 1984L A ;ys n?eSB b?Dk ukjhdk ;h. T[; B{z fJj th SZe j? fe fJj fxB"Dh joes T[;
dh xNBk dh fBzdk eoB B{z b? e/ c{bek j?. dZ; d/JhJ/ fe d'Sh B{z f;o;k tb'A
B/ fe;/ s'A eotkJh j?. T[; B/ dZf;nk fe T[j d'pkok ekb dh T[vhe eo fojk j?,
c{bek
B{z fJe sohe/ Bkb d'ShnK dk jwdod EZgV wko/ ikD dh xNBk dh c{bek B/
fi; Bzpo s'A ekb nkJh ;h, T[j b'eb Bzpo j?. tXhe vhH ;hH ghH-4 okipho f;zx
;[gohw e'oN d/ ;hBhno tehb ns/
dZ; fdZsk. fBzdk ehsh ;h. Bkb jh c{bek B/ fJ;
p'gkokJ/ s/ ;jkfJe ;hH ghH gtBihs u"Xoh B/ y[d xNBk tkbh irQk dk ikfJzk
1984 wkwb/ dh 34 ;kb s'A bVkJh bV
fJ; s'A fJbktk nkw nkdwh gkoNh wkwb/ d/ ekoB ndkbs d/ nkT[D tkb/
fbnk ns/ fJbke/ d/ b'eK s/ ghVsk d/ fgsk s'A ikDekoh bJh. p'gkokJ/ B/ dZf;nk
oj/ n?ZuH n?Z;H c{bek B/ fejk fe 1984
d/ ftXkfJe eoBb d/t/Ado f;zx c?;b/ ftu ydSk th iskfJnk ;h.
fe e/; dh jo n?Arb s'A iKu ehsh ik ojh j?.
dh bVkJh w/oh fzzdrh dh bVkJh j?. w/
;jokts 's/ th d'ShnK d/ gZy ftu e?gNB, e/iohtkb, f;ZX{ d/ f;Zy
ok we;d f;oc 1984 ftu fBnK
fpnkB d/D B{z rbs mfjokfJnk j?, fi; gq/w 's/ T[mkJ/ ;tkbL
vkH Xowtho rKXh B/ w[Zy wzsoh e?gNB
vkH Xowtho rKXh B/ w[Zy wzsoh e?gNB
vkH Xowtho rKXh B/ w[Zy wzsoh e?gNB
vkH Xowtho rKXh B/ w[Zy wzsoh e?gNB
fdtkT[Dk j?. fJ; d/ bJh i' eoBk vkH Xowtho rKXh B/ w[Zy wzsoh e?gNB
ftu T[BQK fejk j? fe T[BQK B{z (d'ShnK fdZbh f;Zy r[od[nkok ew/Nh gqXkB
gJ/rk, T[j eoKrk.
B{z) BkikfJz c;kfJnk frnk j?. ekjbh- wBihs f;zx ihH e/H B/ fdZbh d/ w[Zy
nwfozdo f;zx B{z fbfynk y[ZbQk gZso
nwfozdo f;zx B{z fbfynk y[ZbQk gZso
nwfozdo f;zx B{z fbfynk y[ZbQk gZso
nwfozdo f;zx B{z fbfynk y[ZbQk gZso
nwfozdo f;zx B{z fbfynk y[ZbQk gZso
gzikp B{z fBt/
gzikp B{z fBt/ d/ B d/ B ohJ/ s'A w'joh ;{fpnK d/ o{g ohJ/ s'A w'joh ;{fpnK d/ o{g u ftef;s eoKr/ L nwfozdou ftef;s eoKr/ L nwfozdo
gzikp B{z fBt/S d/ B d/ BzohJ/ s'A w'joh ;{fpnK d/ o{g ohJ/ s'A w'joh ;{fpnK d/ o{g 'u ftef;s eoKr/ L nwfozdou ftef;s eoKr/ L nwfozdo
gzikp B{z fBt/ d/ B ohJ/ s'A w'joh ;{fpnK d/ o{g u ftef;s eoKr/ L nwfozdo
gzikp B{z fBt/
BzohJ/ s'A ;G s'A wBg;zd ;{pk pD e/
;kjwD/ nkJ/rk ns/ eKro; ;oeko fJ;
;pzXh jo ;zGt edw u[ZeD bJh fsnko
j?. T[BQK fejk fe fJBQK o'zrko w/fbnK
dk we;d xo-xo o'zrko dh eKro;
dh ;ehw B{z bkr{ eoBk j?. gzikp d/
39 ;EkBK 's/ o'zrko w/fbnK dk
;cbskg{ote nk:'iB ehsk frnk j?,
fiBQK 'u eJh ezgBhnK B/ fjZ;k b? e/
B"itkBK B{z o'zrko d/D bJh Go';k
fdZsk j?.
gfNnkbk (fpT{o') gfNnkbk s'A w?Apo gkobhw?AN vkH Xowtho rKXh B/ w[Zy wzsoh
T[BQK fejk fe gfjbh tko T[BQK B/
gzikp d/ BK y[Zbk gZso fby e/ gzikp dh :kd eotkJh j?. rKXh B/ fbfynk j? fe
o'zrko w/fbnK 'u B"itkBK dh tXdh
'gzikp d/ eo'VK b'eK B/ 2017 ftu nkg 's/ ftStk; gqrN eod/ j'J/ gzi ;kbK bJh
fdbu;gh B{z d/fynk ns/ Bkb jh j[D
gzikp dh sedho pdbD dh fzzw/tkoh dh gZr nkg d/ f;o s/ oZyh.' T[BQK nZr/
T[j nk;tzd jB fe B"itkBK B{z b'VhAdh
fbfynk fe i/eo BSk, fe;kBh ;zeN s/ ftnkge p/o[zrkoh dh rZb Bk th eohJ/ sK
frDsh 'u o'zrko d/ w"e/ T[gbZpX j'
nZi gzikp ftu nfXnkgeK tZb'A tkip sBykjK B{z b? e/ ehsk ik fojk ;zxoS,
ikDr/. w[Zy wzsoh B/ fejk fe fgSb/
nkg dh gzikp d/ pZfunK ns/ ftZfdnk gqsh ;zt/dBShbsk s/ gqshpZXsk dk fJe
e[M wjhfBnK d"okB ;oeko B/ T[d:'fre
fJwfsjkB j?.'
BzohJ/ Bkb gzikp B{z wzp{sh gqdkB
fJe w[Zy wzsoh dh ;zftXkBe itkpd/jh dh :kd fdtkT[AfdnK fejk fe s[jkB{z
ehsh j? ns/ BthA T[d:'fre Bhsh Bkb
fJj wzBDk gt/rk fe gzikp d/ pZfunK d/ GftZy dh fuzsk oki d/ w[Zy wzsoh s'A tZX
ibzXo (fpT{o') w[Zy wzsoh e?gNB T[d:'rgshnK B{z ;Zdk fdZsk ik ;e/. Bt/A T[ZdwhnK B/ gzikp tZb fXnkB d/
j'o fe;/ B{z BjhA j' ;edh ns/ fJj th fe gzikp nzdo fwnkoh f;Zfynk fpBK pZfunK
nwfozdo f;zx B/ fejk j? fe ;{p/ B{z w[Zy wzsoh B/ ;{pk ;oeko d/ j[ewK 's/ Dk S[o{ eo fdZsk j?. gzikp 'u y/sh
bJh T[itZb GftZy BjhA f;ofink ik ;edk.
fBt/S d/ BzohJ/ s'A w'joh ;{fpnK d/ o{g tZy-tZy fzfbnK 'u bkJ/ ik oj/ ;?eNo 'u o'zrko d/ w"e/ g?dk eoBk
'w?B{z :ehB j? fe s[jkB{z fJ; rZb dk g{ok-g{ok nfj;k; j? fe pZfunK dh
'u ftef;s eoBk T[BQK dh ;oeko dk o'zrko w/fbnK dh ;cbsk pko/ fejk ;zGt BjhA j?, fJ; bJh T[d:'rK B{z
fwnkoh ftZfdnk ns/ frnkBtkB gzikp ftuekobh eVh, nfXnkge ns/ f;oc
w[Zy we;d j? sK fe ;{p/ 'u tZX s'A tZX fe T[j nk;tzd jB fe gzikp ibdh jh wzp{sh d/ e/ jh p/o'zrkoh B{z d{o eoB
nfXnkge jh jB ns/ fJj th fe e'Jh th ;wki iK d/S nkgD/ nfXnkgeK dhnK
frDsh 'u g{zih fBt/S eoB bJh tZv/ ns/ S'N/ T[d:'rK bJh fBt/S d/ 'u wdd fwb/rh.
b'VK B{z Bzo nzdkz eoe/ nkgDhnK nkT[D tkbhnK ghVhnK B{z o'SB fdwkr BjhA
pDk ;edk. vkH Xowtho B/ fbfynk fe fJfsjk; ns/ toswkB rtkj j? fe
gzikp ftu fJBQK ;odhnK u th X[zd Bkb gqGkfts j'DrhnK T[vkDK
gzikp ftu fJBQK ;odhnK
gzikp ftu fJBQK ;odhnK d[BhnK d/ fiBQK w[beK B/ soZehnK dhnK p[bzdhnK S{jhnK jB, T[BQK B/ ;wki ftu
gzikp ftu fJBQK ;odhnK u th X[zd Bkb gqGkfts j'DrhnK T[vkDKu th X[zd Bkb gqGkfts j'DrhnK T[vkDK
gzikp ftu fJBQK ;odhnK 'u th X[zd Bkb gqGkfts j'DrhnK T[vkDKu th X[zd Bkb gqGkfts j'DrhnK T[vkDK
nkgD/ nfXnkgeK B{z ;G s'A T[Zuk nkofEe s/ ;wkfie o[spk fdZsk j?. fJe ;t?
;zs[SN nfXnkge jh nkgD/ pZfunK Bkb g{ok fJB;kc eo ;edk j?.
uzvhrVQ (fpT{o') eh s[;hA nk;Nq/bhnk s'A uzvhrVQ nkT[D dk gbkB eo oj/
nfXnkgeK tZb fJSkok eofdnK vkH rKXh B/ fbfynk fe nZi gzikp d/
j'. sK fJE/ g? ojh ;odh d/ ubd/ j/mbhnK rZbK dk fynkb oZy'.
nfXnkgeK nzdo xZN'-xZN tkip sBykjK B{z b? e/ uZb ojh iZd'-ifjd s'A nkg
uzvhrVQ fJzNoB?SBb J/nog'oN s'A ;odh d/ w";w 'u ;co eoB tkb/ :ksohnK
Gbh-GKs tkfec j'. ;zxoS eo oj/ nfXnkgeK B/ jVskb dk o;sk nyfsnko
B{z fJ; tko th go/SkBh dk ;kjwDk eoBk gt/rk. ni/ sZe fJzNoB?SBb J/
eoe/ wofdnK B/ nZe uZfpnk j?. pV/ d[Zy dh rZb j? fe fJe gk;/ sK ;oeko nkgD/
nog'oN 's/ fJz;Nq{w?AN b?Afvzr f;;Nw (nkJhH n?ZbH n?Z;H)-2 ns/ 3 th BjhA bZr
wzsohnK nc;oK dhnK ezw jkbsK B{z ;[ykbk pDkT[D bJh 80 eo'V dhnK wfjzrhnK
;fenk j?. nfij/ 'u d;zpo ns/ iBtoh 'u X[zd ekoB T[vkDK gqGkfts
brioh ekoK s/ nzBQ/tkj g?;k youD s'A G'ok BjhA fMiedh ns/ nkgD/ ftXkfJeK s/
j'DrhnK. fgSbhnK ;odhnK d/ w";w d"okB th ftzhfpbNh xZN j'D ekoB
tzhoK d/ fJzBew N?e; GoB sZe iKdh j? ns/ fJ; d/ Bkb jh 'XV Bkb'A f;o Gkoh'
eJh fdBK sZe fJzNoB?SBb J/nog'oN s'A e'Jh cbkJhN T[vkD BjhA Go ;eh.
ejkts nB[;ko, nc;oSkjh dh c"z s/ p/sjkSk you eo ojh j? go d{i/ gk;/ e"w
oBt/n dh fog/nfozr uZb ojh j? ns/ bkJhfNzr dk ezw g{ok j'D 'u ni/ ;wK
d/ fBowksk nfXnkgeK ns/ e"w dk GftZy, pZfunK dhnK b'VK tZb nZyK whNh p?mh
bZr/rk. fJzNoB?SBb J/nog'oN d/ gpfbe fob/SB nc;o dhg/S i'Sh B/ dZf;nk
j?. gzikp bJh fJ; s'A tZvh wzdGkrh jkbs j'o BjhA j' ;edh. fJ; fuZmh okjhA T[BQK
fe oBt/n dh fog/no s'A pknd jh e?N-2 bZr/rk. fJzvhnB J/noc'o; tb'A 31
e?gNB nwfozdo f;zx B{z p/Bsh ehsh fe fJe d{odoSh s/ GftZyw[Zyh B/sk j'D d/
wkou sZe oBt/n dk ezw g{ok eoB dh rZb ehsh rJh. nfij/ 'u ;kb 2018
Bks/ gzikp d/ ;zxoS eo oj/ nfXnkgeK Bkb y[Zd rZbpks eoe/ fJ; ;wZf;nK dk
d/ ;odhnK d/ w";w 'u :ksohnK B{z go/SkBh MZbDh g? ;edh j?.
ibdh s'A ibdh Y[ZetK jZb ehsk ikt/.
19
19
19 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
19 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
19 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
jhd-J/-nk w Grs f;zx th wzBd/
jhd-J/-nk w Grs f;zx th wzBd/w Grs f;zx th wzBd/
jhd-J/-nk
Sjhd-J/-nkjhd-J/-nkzw Grs f;zx th wzBd/w Grs f;zx th wzBd/
pkdb s'A g[ZSfrS dk sohek r'Arb{nK s'A
pkdb s'A g[ZSfrS dk sohek r'Arb{nK s'A
pkdb s'A g[ZSfrS dk sohek r'Arb{nK s'A
pkdb s'A g[ZSfrS dk sohek r'Arb{nK s'A
pkdb s'A g[ZSfrS dk sohek r'Arb{nK s'A
;B 'eosko f;zx ;okGkeosko f;zx ;okGk' B{z nkdo B{z nkdoS
;B
;B eosko f;zx ;okGkeosko f;zx ;okGk B{z nkdo B{z nkdo
;B
;B eosko f;zx ;okGk B{z nkdo
fwZNh MkVB torkL dkd{tkb
fwZNh MkVB torkL dkd{tkb
fwZNh MkVB torkL dkd{tkb
fwZNh MkVB torkL dkd{tkb
fwZNh MkVB torkL dkd{tkb
s/ T[j fdB oks Gkos B{z nkzkd ik ;edk j? fe fJ; e/; 'u ndkbs d/
eotkT[D d/ ;[gB/ b?D bZr/. nwohek c?;b/ fto[ZX e'Jh rdoh nZr/ nghb BjhA
'u t;d/ fjzd[;skBhnK B/ 1913 JhH 'u ;h eo ;edk.
rdo BK dh fJe gkoNh pDkJh, fi; d/ rdohnK tb'A e/; dh g?othA eo oj/
gqXkB gqf;ZX d/S Grs ;'jD f;zx GeBk tehb ox{to ;jkfJ B/ 24 rdohnK B{z
ns/ ;eZso bkbk jofdnkb ;B. cK;h dh ;zk d/D dk w[Zdk tkfJ;okfJ
eosko f;zx B/ ;'jD f;zx GeBk Bkb e"A;b e'b T[mkfJnk. e"A;b d/ w?Apo ;o
w[bkeks eoB s'A pknd fJ; gkoNh bJh nbh fJwkw B/ ekB{zBh g?AsfonK dh
sBd/jh Bkb ezw eoBk S[o{ eo fdZsk. Bzo;kBh s'A pknd 24 rdohnK 'u'A 17
gkoNh dk e/Ado ;kBcoKf;;e' pDB s'A rdohnK dh cK;h dh ;zk s'V e/ ;zk-
pknd T[BQK B/ d/S dh nkzkdh dh bVkJh J/-ekb/gkDh eo fdZsh. ;o nbh fJwkw
d/ gquko-fjZs (T[od{ s/ gzikph) rdo B/ ;okG/ dh cK;h T[wo e?d 'u spdhb
BK j/m jcsktko nypko eZfYnk. eotkT[D bJh pj[s zZd'ifjd ehsh,
ibzXo (fpT{o') eosko f;zx ;okGk
j?okBh dh rZb sK fJj j? fe T[j Gkt/A feT[Afe ;okG/ dh T[wo T[; t/b/ ;G s'A
d/S d/ T[j wjkB ;g{s jB fizBk dh
;fjtB jh tkgfonk go fJBQK fdBK 'u xZN ;h go tkfJ;okfJ B/ T[; dh nghb
e[opkBh B/ ;[Zs/ j'J/ b'eK B{z irkfJnk.
T[j ;oekoh ;{jhnK dh Bzo 'u nk rJ/ B{z ykoz eo fdZsk. e'oN d/ iZiK tb'A
;okGk dk iBw 24 wJh 1896 B{z
;B. fjzd[;skB ;oeko d/ y[chnk wfjew/ ;okG/ pko/ 7 gzfBnK dk c?;bk fbfynk
b[fXnkDk fzb/ d/ fgzv ;okGk fty/
d/ vkfJo?eNo B/ 'fjzd[;skB dh frnk ;h, fi; 'u T[BQK B{z ;G s'A tX
;odko wzrb f;zx d/ xo phph ;kfjp
toswkB oki;h jkbs' pko/ 14 wJh 'ysoBke' dZf;nk frnk . c?;b/ 'u
e"o dh e[Zy'A j'fJnk. S'Nh T[wo 'u jh
1914 B{z fjzd[;skB ;oeko tZb G/ih nfjw rZb fJj fbyh rJh ;h fe rdo
T[BQK d/ fgsk dh w"s j' ikD ekoB T[BQK
fog'oN 'u T[BQK dk fzeo ehsk. ;okGk dh nfijh e'Jh th xNBk BjhA, fi; 'u
uzvhrVQ (fpT{o') porkVh 'u p/ndph dh xNBk s'A pknd pfjpb ebK 'u d/ gkbD g'SD dh fzzw/tkoh dkdk
dhnK d/S gq/w dhnK T[u/ohnK GktBktK ;okGk Skwb Bk j't/.
SKswJh f;ZyK 's/ j'Jh ckfJfozr d/ eKv B{z b? e/ gzikp ;oeko tZb'A i;fN; oDihs ;odko puB f;zx d/ w'fYnK 's/ nk
B{z d/yfdnK rdo gkoNh B/ e?bhc'oBhnk 16 Btzpo 1915 B{z ;kY/ T[ZBh ;kb
f;zx efwSB dh fog'oN d/ ;zdoG 'u ekotkJh bJh pDkJh rJh ;g?Sb fJBt?;Nhr/ rJh. eosko f;zx ;okGk B/ nkgDh
'u fJe whfNzr eoe/ T[BQK dh gqpzXe d/ itkB eosko f;zx ;okGk B{z T[BQK d/
SB Nhw (f;N) tZb'A uzvhrVQ 'u ;kpek w[Zy wzsoh gqekS f;zx pkdb s'A T[BQK dh w[ZYbh ftZfdnk ;okGk fgzv 'u jh gqkgs
ew/Nh w?Apo ti'A u'D ehsh. S/ j'o ;kEhnK - pyShS f;zx, fzbk
fojkfJS 's/ ehsh g[ZSfrS d/ sohe/ 's/ porkVh fJB;kc w'ou/ B/ fsZyh gqshfefonk ehsh. T[BQK B/ 8thA sZe dh ftZfdnk
eosko f;zx ;okGk dh SjkdsGkos nzfwqs;o, joBkw f;zx fzbk f;nkbe'N,
fdzfdnK fJ; B{z r'Arb{nK s'A fwZNh MkVB tork dZf;nk j?. wkbtk ykb;k ;e{b b[fXnkD/ s'A jk;b
's/ ekpz poskBth je{ws B{z T[ykV irs f;zx fzbk bkj"o, ;[o?D f;zx-1
w'ou/ d/ gqw[Zy nkr{ s/ f;Zy gqukoe ;zs pbihs f;zx dkd{tkb B/ fejk j? fe ehsh. fJ; s'A pknd eosko f;zx nkgD/
;[ZND bJh T[BQK ns/ T[BQK d/ ;kEhnK B/ ns/ ;[o?D -2 fzbk nzfwqs;o ns/ ftSB{z
ehsh rJh g[ZSfrS f;oc vokw/pkzh ;kps j'Jh j?. fJ; s'A uzrk j? fe w[Zy wzsoh ukuk tho f;zx e'b T[Vh;k, eNe Sfjo
nwohek ns/ eB/vk 'u t;/ GkoshnK rD/S fgzrb/ fzbk g{Bk (wjkokSNo),
e?gNB nwfozdo f;zx pkdbK d/ nk;-gk; x[zwD tkb/ nekbh nkr{nK fpeow 'u, fiZE/ T[j vkeNo ;B, ubk frnk.
B{z fJZei[N eoB dk ezw ehsk ;h. 'rdo B{z bkj"o dh ;?ANob i/b 'u cK;h d/ e/
f;zx wihmhnk, vkH dbihs f;zx uhwk s/ fto;k f;zx tbN'jk tofrnK dh jh f;N 10thA sZe dh ftZfdnk T[BQK B/ T[ZE/ jh
gkoNh' dh :'iBk T[Ai sK 1913 'u jh Sjhd eo fdZsk frnk. fejk ik ;edk
pDk d/D. gqkgs ehsh. eosko f;zx gVQkJh 'u S[o{
pD rJh ;h go fJ; B{z 21 cotoh 1915 j? fe 1857 d/ pknd fJj nzkdh dh
T[BQK fejk fe fi; soQK ;kpek w[Zy wzsoh pkdb nZr/ 'f;N' d/ nfXekohnK B/ s'A jh j[fSnko ;B, T[BQK d/ dkdk ih
Jh B{z bkr{ eoB dk c?;bk ehsk frnk d{;oh jfEnkopzd e'fSS ;h, fi; 'u 200
Bsw;se j' e/ e[M fwzNK bJh o;wh s"o 's/ fJe-d' ;tkb g[ZS e/ ekotkJh ehsh, T[BQK B{z T[Zu/ nj[d/ 's/ d/yDk ukj[zd/ ;B,
;h.21 cotoh tkbh rdo bfjo c/b j' s'A tX b'e Sjhd j'J/ ;B go fJ; Bkb
T[; s'A ;gZSN j? fe e?gNB nwfozdo f;zx s/ pkdbK ftueko fyuVh gfjbK jh gZe fi; ekoB T[BQK B/ T[u/oh gVQkJh bJh
ikD ekoB 19 cotoh B{z ;oeko B/ pj[s nkzkdh d/ T[d/S B{z pb fwfbnk. eosko
u[Zeh j?. w[Zy wzsoh Gkt/A ekB{zB nB[;ko ekotkJh nZr/ tXkT[D dh rZb eo oj/ jB T[BQK B{z nwohek G/i fdZsk. T[ZE/ ik e/
;ko/ eqKshekoh frqcsko eo bJ/ go f;zx ;okGk nkgD/ pj[s S'N/ fij/
go i;fN; oDihs f;zx dh iKu fog'oN th sK ekB{zBh ;h, fi; 's/ ftXkB;Gk 'u T[BQK B/ poeb/ :{Bhtof;Nh 'u o;kfJD
eosko f;zx poskBth je{ws d/ ekp{ okiBhse ihtB d/ db/okBk ezwK ekoB
pfj; j'Jh. ftXkB;Gk jh ekB{zB pDkT[Adh j? sK fco fJ; fog'oN 's/ jh feT[A ftfrnkB dh gVQkJh ehsh.
nk rJ/ ns/ T[BQK B/ nkgD/ pukn bJh rdo gkoNh d/ b'e BkfJe d/ o{g 'u
ekotkJh BjhA j' ;edh. dkd{tkb B/ fejk fe fwbhG[rs Bkb pkdbK B{z d'Sw[es T[; ;w/A rdo bfjo dk w[ZY pZM
e'Jh tehb BjhA ehsk. e'oN dh ekotkJh T[ZGo/. Sjhd/-nkzw Grs f;zx T[BQK B{z
eoB d/ :sB j' oj/ jB ns/ 'f;N' pDk e iKu eotkT[D ns/ g[ZSfrS eoB dh fojk ;h. d/S 'u GkoshnK Bkb j[zd/
Bk-wkso j'D ekoB nzdkzk bkfJnk nkgDk nkdoS wzBd/ ;B.
ekotkJh f;oc b'eK dhnK nZyK 'u xZNk gkT[D bJh j?. ftseo/ B{z d/y T[BQK dh o{j e[obk T[Zmh
oks'-oks eo'Vgsh pfDnk
oks'-oks eo'Vgsh pfDnk
oks'-oks eo'Vgsh pfDnk
oks'-oks eo'Vgsh pfDnk
oks'-oks eo'Vgsh pfDnk
w'jB bkb, bZrh bkNoh
w'jB bkb, bZrh bkNoh
w'jB bkb, bZrh bkNoh
w'jB bkb, bZrh bkNoh
w'jB bkb, bZrh bkNoh
PACIFIC ABRASIVES
r[odk;g[o (fpT{o') oks'-oks eo'Vgsh pDB dhnK ejkDhnK s[;hA th ;[DhnK j'DrhnK go gzikp d/
r[odk;g[o fzb/ 'u ofjzdk fJe ftnesh n;b 'u oks'-oks eo'Vgsh pD frnk. fe;ws dh fJ; y/v 'u T[;
ftnesh B/ gzikp ;oeko dhtkbh bkNoh pzgo-2018 'u 1H5 eo'V o[gJ/ dk gfjbk fJBkw fiZfsnk j?.
ikDekoh w[skpe r[odk;g[o d/ fgzv u{V uZe d/ ofjD tkb/ w'jB bkb B/ 1H50 eo'V dk dhtkbh pzgo
fiZfsnk j?. wB'jo pj[s rohp gfotko Bkb ;pzXs j?. T[j tZy-tZy fgzvK 'u ik e/ nbwkohnK mhe eoB
dk ezw eodk j?.
d{i/ gk;/ p/dh bkNoh fteq/sk B/ dZf;nk fe T[; d/ ;Nkb s'A v/Y eo'V d/ fJbktk d' j'o bkNoh fi; dk
Bzpo J/$ph 583942 j?, s'A th fJBkw fBeb/ jB, fi; 'u d' ftneshnK B{z 50-50 jzko o[gJ/ dk fJBkw
fBeb/ jB. 50 jzko bkNoh Bzpo ph-583943 fJBkw fiZsD tkbk gkDhgs dk ofjD tkbk j? i' fe j[D
fgSb/A ekch ;w/ s'A r[odk;g[o d/ ekdoh w[jZb/ 'u ofjzdk j?. fJ;/ soQK fJe j'o ftnesh dk fi; dk bkNoh
Bzpo J/-583943j?, dk th 5tK fJBkw d/ o{g ftu 50 jzko o[gJ/ dk fJBkw fBefbnk j?.
2 2 2 2 20 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
;zgkdeh
;zgkdeh
;zgkdeh
;zgkdeh
;zgkdeh
Gkos ;oeko ns/ Gkosh foiot p?Ae ftueko nkg;h skbw/b io{oh
Gkos ;oeko ns/ Gkosh foiot p?Ae ftueko nkg;h skbw/b io{oh
Gkos ;oeko ns/ Gkosh foiot p?Ae ftueko nkg;h skbw/b io{oh
Gkos ;oeko ns/ Gkosh foiot p?Ae ftueko nkg;h skbw/b io{oh
Gkos ;oeko ns/ Gkosh foiot p?Ae ftueko nkg;h skbw/b io{oh
gzikp NkJhwz
e/Ado ;oeko ns/ Gkosh foiot
gzikp NkJhw p?Ae d/ ftukb/ fgSb/ e[ZM ;w/A s'A fJ; oew B{z f;;Nw ftZu gkt/rk. n?Bphn?c;h dk wkwbk go ;G s'A
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw
tZvk ;zeN nkg;h ftStk; dk j?.
bx{ ns/ wM'b/ T[ZdwhnK
fsZyk j'fJnk sBkU fcbjkb ysw (n?wn?;n?wJh) B{z eoi d/D dh BthA nkophnkJh d/ fBd/Se wzvb ftZu
j'fJnk fijk bZr fojk j?. d't/A gZyK Bhsh pDkT[D s/ th ;fjwsh pDh. d' r[N pD rJ/ jB fiBQK ftZu fJZe
B/ gogZesk dh gfjukD fdzfdnK fJ;d/ sfjs n?wn?;n?wJh bJh 25 ;oeko B{z ssekfbe bkG gzj[ukT[Dk
34 ;kbK d/ bzp/ fJzsiko s'A pknd nyhoeko f;Zy
34 ;kbK d/ bzp/ fJzsiko s'A pknd nyhoeko f;Zy fttkfds w[ZfdnK d/ jZb dk o;sk eo'V o[gJ/ sZe dk eoik wzi{o j' ;e/ ukj[zdk j? s/ d{ik noE ftt;Ek B{z
34 ;kbK d/ bzp/ fJzsiko s'A pknd nyhoeko f;Zy
34 ;kbK d/ bzp/ fJzsiko s'A pknd nyhoeko f;Zy
34 ;kbK d/ bzp/ fJzsiko s'A pknd nyhoeko f;Zy
bZGD dh e'fSS ehsh j?. fJZe wkfjo rk. p?AeK dh ;[Xkokswe ekotkJh d{orkwh BiohJ/ Bkb t/ydk j? ns/
T[; B{z noE Sk;so d/ ;Ekfgs
ew/Nh fJj s?n eo/rh fe foiot p?Ae d/ wkwb/ ftZu fJj s?n ehsk frnk
esb/nkw d/ fJZe wkwb/ ftZu j'fJnk fJB;kc d/ e'b g{zih dk fezBk okytK Gzvko fe fJ; w[Zd/ B{z foiot p?Ae dk ftZsh fB:wK Bkb ubkT[Dk ukj[zdk j?.
esb/nkw d/ fJZe wkwb/ ftZu j'fJnk fJB;kc
esb/nkw d/ fJZe wkwb/ ftZu j'fJnk fJB;kc
esb/nkw d/ fJZe wkwb/ ftZu j'fJnk fJB;kc
esb/nkw d/ fJZe wkwb/ ftZu j'fJnk fJB;kc
ofjDk ukjhdk j?. fJ; ew/Nh d/ iKu p'ov t/y/rk. iBse y/so d/ fJBQK d'tK ;w{jK ftZu NeokU Bkb
jkbs p/ekp{ j[zd/ bZrD bZr/ ;B.
w?poK pko/ ;oeko ns/ foiot p?Ae 21 ftZu'A 11 p?Ae gh;hJ/ co/wtoe d/
34 ;kb pknd 1984 d/ f;Zy fto'Xh dzfrnK d/ fJZe wkwb/
foiot p?Ae ns/ ;oeko ftZu
d't/A fwb e/ c?;bk eoBr/. sfjs fbnkJ/ rJ/ jB. T[whd ehsh
ftZu nkJ/ c?;b/ B{z fBnK sK BjhA fejk ik ;edk go fJ;dh n;fjwsh ;[Gkfte j? go fe;/ th
foiot p?Ae dk g{zih nkXko j[D/ ikDh ukjhdh j? fe oikwzdh d/
s;Zbh io{o j? fe nyho ;kY/ fszB djke/ pknd fe;/ wkwb/ ftZu fBZih ;z;EkB B{z nfijk BjhA bZrDk
9H69 bZy eo'V o[gJ/ j?. T[; d/ fJjBK edwK s'A pknd foiot p?Ae
ukjhdk j? fe ;oeko T[;B{z nkgDh
sK d'ShnK B{z ;ik j'Jh ns/ T[j th cK;h ns/ T[wo e?d dh. fJj nkikd fBd/Se ns/ nkon?;n?; d/ dh fJj fSekfJs d{o j' ikt/rh fe
emg[sbh dh soQK ubkT[Dk ukj[zdh
e/; th SkfJd nkgD/ nzikw sZe BjhA gj[zu gkT[Adk, i/eo eohph ;td/Sh ftukoe n?;H ;oeko T[;d/ ekoi ftZu p/b'Vh j?. fJ; Bkb T[;dk nksw ftStkS
r[o[w{osh ns/ ftZs wzsokbk ukj[zd/ dybnzdkih eo ojh j? ns/ ;oeko
2015 ftZu n?;nkJhNh B{z iKu Bk ;"Agh iKdh. okiBhfse ekoBK ewi'o j[zdk j? ns/ ;wki ftZu fJj
jB fe fJ; e'S B{z ;z;kfoe wkBeK d/ dh fJj XkoBk th fcZeh gt/rh fe
d/ ubd/ fszB jiko f;ZyK d/ ekfsb j[D sZe th ekB{zB d/ bzp/ ;[B/jk iKdk j? fe ;oeko dk b'eszso
;wkB xNkfJnk ikDk ukjhdk j?. foiot p?Ae T[;d/ ;[Xko ekoi ftZu
ns/ gkodoSsk ftZu Go';k xZN j?.
jZEK s'A pu/ oj/ jB. fJ; e/; B{z th ;p{sK dh ewh ftZu 1994
wkfjo ew/Nh fJ; e'S d/ T[fus gZXo o[ektN pD fojk j?. jkbKfe, wkfjo ;ZukJh fJj j? fe ;oeko ns/ foiot
ftZu fdZbh g[bh; pzd eo d/Dk ukj[zdh ;h. nfij/ pj[s ;ko/
pko/ nkgDh f;ckfoS d/t/ ew/Nh d/ rmB dh rZb e[ZM nihp p?Ae dk we;d fJZe jh j?. noE
wkwb/ jB, fiBQK ftZu g[bh; B/ gkfJBb fog'oN brk fdZsh iK rh. f;;Nw ftZu fbeftfvNh wsbp bZrdh j? feT[Afe foiot p?Ae y[d ftt;Ek B{z ;zGkfts ;zeNK s'A
efj fdZsk fe b'VhAd/ ;{ps BjhA jB. Gkosh fJfsjk; ftZu Brdh dh ewh d{o eoB bJh 8 jiko jh wkfjoK dh ;z;Ek j?. pfjojkb, pukT[Ad/ j'J/ ftek; dh ocsko s/i
eo'V o[gJ/ dh okSh ikoh eoB dk fJ; ew/Nh d/ w?poK dh u'D s/ e'Jh oZyDk. fJ; ezw B{z d'B'A nkg;h
nfijhnK xNBktK xZN jh j'JhnK jB, id'A :'iBkpZX sohe/
c?;bk fbnk frnk. nkophnkJh MrVk BjhA j'Dk ukjhdk j?. e[ZM ;wMdkoh Bkb nzikw d/D, fJ;
Bkb fe;/ e"w dk fJ; gqeko esb/nkw ehsk frnk j't/. fi;dh ftZu d/S dk ckfJdk j?.
;oekoh f;feUfoNhi dh yohd okjhA T[bM/ w[Zd/ j[D/ pu/ jB fit/A
ikfJdkd B{z nZr d/ jtkb/ eo fdZsk frnk j't/. ns/ ekoB eh
;h< T[; ;w/A dh gqXkBwzsoh fJzdok rKXh dh jZfsnk, i' T[BQK dh
nwohek ns/ gkfe;skB d/ nkg;h ;pzXK ftZu tZXdh yNk;
nwohek ns/ gkfe;skB d/ nkg;h ;pzXK ftZu tZXdh yNk;
nwohek ns/ gkfe;skB d/ nkg;h ;pzXK ftZu tZXdh yNk;
nwohek ns/ gkfe;skB d/ nkg;h ;pzXK ftZu tZXdh yNk;
nwohek ns/ gkfe;skB d/ nkg;h ;pzXK ftZu tZXdh yNk;
;[oZfynk ftZu s?Bks f;Zy ;[oZfynkeowhnK B/ eo fdZsh ;h.
T[j pb{ ;Nko nkgo/SB s'A d[Zyh ;B, i' fJzdok rKXh dh ;oeko
B/ jfowzdo ;kfjp ftZu c"i G/i e/ eokfJnk ;h. T[BQK dh th brGr fJZe djke/ gfjbK c"ihnK B{z wko oj/ jB. go T[BQK dh eoB bJh gkfe;skB B{z ;wMkT[D d/
gkfe;skB ftZu nwoheh okid{s oj/ rZb p/n;o ojh, feT[Afe iBob :sBK ftZu p[oh soQK n;cb oj/ jB.
wip{oh ;h fe T[j nfijk ;ys c?;bk eoB sK fe T[ZE/ b[e e/
okfJB eo'eo ns/ T[; ;w/A d/ fenkBh d/ w[skpe gkfe;skB uzrh toswkB okSNogsh v'Bkbv Nozg th
brksko nZstkdh rshftXhnK B{z ;zukfbs eo oj/ nZstkdhnK
gkfe;skBh ;?Bkgsh iBob nScke soQK ikDdk j? fe nwoheh c"ih pj[s fJ; u[D"sh dk ;kwDk eo oj/ j?.
B{z nksw ;wogD bJh wip{o ehsk ik ;e/. f;ZyK d/ fJZe tZv/
got/i fenkBh d/ ftukb/ j'Jh nkg;h bzp/ ;w/A sZe ncrkfB;skB ftZu nwoheh gqSk;B fJ; c?;b/ T[Zs/
tor ftZu fJ; Bkb fto'X c?fbnk fe nekb sys ns/ jfowzdo rZbpks d'tK d/SK dh Bcos ns/ s?Bks BjhA ofj ;ed/. ikfjo j?, brksko ftuko eo fojk j? fe
;kfjp dh th T[; ekotkJh ftZu Gkoh B[e;kB j'fJnk. i' th j't/, fgnko Go/ foSfsnK T[Zs/ o"SBh nfij/ ftZu skfbpkB ns/ jZekBh gkfe;skB T[Zs/ fezBk dpkn pDkfJnk
gkT[Adh j?. gkfe;skB d/ gZy ftZu B?Ntoe B{z fJ;bkwkpkd nkgDk ikt/. fgSb/ fdBhA nwohek tZb'A
Bk sK f;Zy ;[oZfynkeowhnK dh eos{s B{z ikfJi mfjokfJnk ik
nwoheh okSNogsh v'Bkbv Nozg d/ d[SwB BjhA pDkT[Dk ukj/rk. fJ; gkfe;skB B{z fdZsh ikD tkbh 1H3
;edk j? ns/ Bk fJzdok rKXh dh jZfsnk s'A pknd fdZbh ns/ d{i/
skzk fpnkB B{z fJ; fgmG{wh ftZu d/ bJh gkfe;skB nkgDhnK BhshnK nop vkbo dh nkofEe wdd B{z o'eD
eJh SfjoK ftZu j'Jh f;Zy fto'Xh fjz;k B{z , fi; ftZu fszB jiko
yD dh zo{os j?. B{z pdb BjhA ;edk . don;b, eo'eo dk wsbp gkfe;skB T[Zs/ dpkn
d/ eohp b'eK B{z fizdk ;kV fdZsk frnk iK T[BQK dh jZfsnk eo fJj rZbpks 2007 ftZu j'Jh ;h, ns/ fenkBh T[BQK w[ZfdnK T[Zs/ pDkT[Dk jh ;h. go fJ; d/ pkti{d
fdZsh rJh . nc;'; dh rZb sK fJj j? fe T[; ;w/A d/ rqfj wzsoh id'A eo'eo nkgDk fszB ;kb dk rZbpks eo oj/ ;B, fi; B/ d'tK d/SK gkfe;skB nkgD/ d/S ftZu ;orow
ekoiekb ysw eoe/ nkgD/ d/S gos d/ foSfsnK B{z gqGktjhB pDk oZfynk ncrkBh nZstkdhnK d/ fybkc
ghth Bof;zwk okU B/ fjz;k GVeD s'A s[ozs pknd fdZbh ns/ ;[br
oj/ ;B. n;bhns fJj j? fe eo'eo j?. t/fynk ikt/ sK n;b ftZu ekotkJh eoB ftZu n;cb fojk j?.
oj/ SfjoK ftZu c"i B{z skfJBks BjhA ehsk. fJzdok rKXh dh jZfsnk
nkgD/ ;w[Zu/ ekoiekb d/ d"okB nwohek ns/ gkfe;skB nfij/ d';s fJjh tiQk j? fe nwoheh okSNogsh
s'A pknd gqXkBwzsoh pDkJ/ rJ/ T[BQK d/ p/N/ okiht rKXh dh
fJ;bkwkpkd ;oeko B{z brksko fJj jB, fiBQK d/ ftukb/ ;fj:'r d/ Nozg B/ fJZe tko fco gkfe;skB B{z b?
fNZgDh j'o th SowBke ;h. T[BQK B/ esb/nkw ns/ nZriBh T[Zs/ ;wMkT[Ad/ oj/ fe T[j d/S d/ nzdo y[bQ/ ;wkB fpzd{ jh rkfJp jB. nwohek d/ e/ nkgDk n;zs'S ikfjo ehsk j?. j[D
fejk fe id'A tZvk doys fvZrdk j?, T[d'A Xosh fjbdh jh j?. fJj x[zw oj/ nZstkdhnK d/ fybkc g[okD/ okSNogshnK B/ ncrkfB;skB nZr/ t/yDk j? fe nwohek gkfe;skB
zywK T[Zs/ b{D fSVeD tork ;h. eKro; B{z pj[s bzp/ ;w/A sZe ekotkJh eo/, feT[Afe fJj dh ;hwk T[Zs/ ;orow skfbpkB ns/ d/ Bkb fe; gZXo sZe nkgDk ;zpzX
ncrkfB;skB ftZu s?Bks nwoheh jZekBh nZstkdhnK T[Zs/ fB:zsoB pDk e/ oZydk j?.
fJ;dk okiBhse ykfwnkik th G[rsDk fgnk. e"D BjhA ikDdk
fe rKXh Bfjo{ gfotko B/ 2004 ftZu f;ZyK dh Bokirh d{o eoB
;hphnkJh dh Go';/:'rsk s/ T[m/ ;tkb
;hphnkJh dh Go';/:'rsk s/ T[m/ ;tkb
;hphnkJh dh Go';/:'rsk s/ T[m/ ;tkb
;hphnkJh dh Go';/:'rsk s/ T[m/ ;tkb
;hphnkJh dh Go';/:'rsk s/ T[m/ ;tkb
dh fJZSk Bkb jh vk H wBw'jB f;zx B{z gqXkB wzsoh pDkfJnk ;h.
T[BQK B/ ;z;d ftZu ns/ ;'Bhnk rKXh B/ uzvhrVQ dh fJZe ;Gk ftZu
nKXq gqd/S ns/ gZSw pzrkb dhnK p/Sowh Bkb ehsk ikD bZfrnk j?. Bkb fto'Xh fgmG{wh tkb/ w[Zy wzsohnK
f;Zy fto'Xh dzfrnK bJh wkch th wzrh ;h go f;ZyK dk fJZe tZvk
;oekoK B/ nkgD/ okiK ftZu ;hphnkJh T[AM th ;hphnkJh dh nfijh fpwko d/ ydS/ tZX rJ/ ns/ T[BQK B{z nkgD/
spek fJ; Bkb ;zs[SN BjhA j?. T[BQK dk efjDk j? fe ;ZiB e[wko
dh ekotkJh B{z b? e/ fdZsh rJh nkw jkbs T[;d/ YKu/ ftZu ;oeko dh fJZE/ ;hphnkJh d/ dyb s/ o'e brkT[D
ns/ irdhS NkfJNbo tor/ b'e j[D sZe eKro; ftZu feT[A pD/
wzi{oh tkg; b?D dh x'SDk ehsh j? dybnzdkih ekoB jh pDh j?. dk fJZe g[ysk nkXko fwb frnk.
j'J/ jB, id'A fe ghfVs gfotko brksko efjzd/ nk oj/ jB fe ns/ fdZbh d/ w[Zy wzsoh noftzd e/ fJZe nfij/ nc;o B{z ;hphnkJh pfjojkb, ekoB i' th j't/, go
1984 dh fjz;k d/ fgZS/ fJBQK ;w/s eJh eKro; B/sktK dh nfjw iohtkb B/ T[BQK d/ fJ; edw dk ftZu d{i/ Bzpo d/ nj[d/ T[Zs/ fbnk d/ uzdopkp{ BkfJv{ ns/ wwsk p?Boih
G{fwek ojh j?. wkwfbnK B{z bNek e/ oZyD ns/ Nkbd/ ofjD bJh ;woEB ehsk j?. T[BQK dh fJ; d[yd Dk, fi;d/ fybkc S/ wkwfbnK ftZu dk fJj c?;bk d/S d/ ;w{j YKu/ bJh
gfjb Bkb ;kv/ ;w{j YKu/ ftZu f;o y[d ;hphnkJh jh iKu eo ojh j't/, pj[s pdfe;wsh Gfonk j?. i/eo
;w/A ;w/A s/ fJZe-d' BjhA, eJh efwSB ns/ iKu ew/NhnK th pDkJhnK
T[mk ojh fJZe BthA ;wZf;nk dk y[d ftZu f;o ueok d/D tkbk c?;bk ;hphnkJh d/S d/ e[ZM fjZf;nK ftZu
rJhnK go Bshik f;co jh fojk. u"Ash ;kb pknd th ;?AeV/
nzdkik fwbdk j?. ;hphnkJh d/S dh ;h. ;hphnkJh vkfJo?eNo B/ fJj rZb iKu dk ezw jh BjhA eo gkJ/rh sK
jikoK d'Sh ekB{zB d/ fSezi/ s'A pkjo jB. s;Zbh dh rZb fJjh j?
gqw[Zy iKu J/iz;h j?. e/Ado ;oeko tZb'A nkB foekov ejh j?, fJ; bJh fJ;B{z ;kok okiBhse Bck- B[e;kB fJZe
fe 1984 d/ f;Zy fto'Xh dzfrnK Bkb i[V/ wkwb/ ftZu d' f;Zy fJ;d/ okiBhse d[oT[g:'r dhnK nDd/fynk BjhA ehsk ik ;edk. fJj gk;/, fJ;dk ckfJdk nkfyo fGqSN ns/
itkBK dh jZfsnk d/ fJbzkw ftZu fdZbh dh fJZe ndkbs B/ fSekfJsK ekch gfjbK s'A nkT[AdhnK rZb th T[mh j? fe fJ; nc;o B/ ;wkifto'Xh sZsK B{z fwb/rk, fi;
ojhnK jB. go ;hphnkJh dh fij' nkJhnko;hNh;h wkwb/ ftZu 'b'VhAd/ dk B[e;kB d/Stk;hnK B{z G[rsDk gt/
jZfsnk d/ d'Sh mjokJ/ rJ/ Bo/S ;jokts B{z T[woe?d dh ;ik
fijh jkbs fgSb/ e[ZM wjhfBnK ftZu ;p{s Bk j'D d/ pkti{d' nkoi/vh B/ rk. fJ; bJh ;wMDk io{oh j? fe d/S
;[DkJh sK :Sgkb f;zx B{z w"s dh ;ik fdZsh j?. dZyD fdZbh d/
fdyh j?, T[j n;XkoB ns/ j?okBhiBe sk bkb{ gq;kd d/ fybkc ekotkJh B{z d/ ;kjwD/ fJeZbk o;sk ;hphnkJh
wfjgkbg[o fJbke/ ftZu 1 Btzpo 1984 B{z fJBQK d'tK itkBK dh
j?. wkwbk fJ; J/iz;h d/ d' f;yo nj[d/ nZr/ tXkfJnk ns/ nfijk T[;B/ phi/ ftZu nkJhnK fpwkohnK dk fJbki
jZfsnk ehsh rJh ;h. T[; ;w/A ghfVs jod/t f;zx dh T[wo 24 dkoK d/ nkg; ftZu T[bM g?D ns/ gh d/ fJZe tZv/ B/sk ns/ gqXkB wzsoh eoB ns/ T[;dh ;ky pjkb eoB dk
;kb ns/ ntsko f;zx dh T[wo 26 ;kb ;h. T[BQK dk NeokU y[Zb/ ftZu nk ikD dcso d/ fJZe nfXekoh d/ brksko jh j?. uzrk j't/rk fe fJ;d/ bJh g{ok
dk BjhA j?. T[BQK B/ fGqSN nkuoB d/ ;zgoe ftZu ofjzd/ j'J/ ehsk. wkwbk fto'Xh fXo fwb e/ ;oeko B{z ;hphnkJh
gzikp NkJhwz ftZu Sg/ fJ ftZu Sg/ fJSfsjkoK bJh fJfsjkoK bJh fJSfsjko d/D tkb/ y[dfsjko d/D tkb/ y[d
gzikp NkJhw ftZu Sg/ fJ ftZu Sg/ fJ fsjkoK bJh fJfsjkoK bJh fJ fsjko d/D tkb/ y[dfsjko d/D tkb/ y[d
gzikp NkJhw i' rzGho fJbzkw fJZe - d{i/ d/ jkbKfe ;[gqhw e'oN d/ ftukokXhB j?, dh jkbs T[Zs/ tkJhN g/go fbnkT[D
gzikp NkJhw ftZu Sg/ fJ fsjkoK bJh fJ fsjko d/D tkb/ y[d
gzikp NkJhw
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh fybkc brkJ/ jB, T[BQK Bkb fJ; rZb fJ; bJh fJjBK rZbK dk ;Zu-M{m dh wzr eo/ ns/ fJ;d/ bJh T[j okih
fizw/tko jB ns/ SghnK ouBktK d/ gkso ekbgfBe jB i' nkw fizdrh
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK
d/ ftZu fe;/ Bk fe;/ Bkb fwbd/ i[bd/ j' ;ed/ jB. b/yeK dhnK nkgDhnK dk th y[bk;k j'fJnk j? fe fto'Xh B/ T[;d/ c?;b/ Bkb jh s?n j't/rk. go Bk j't/ sK ;z;dh dkfJo/ ftZu ofjzd/
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK sktK B{z fmekB/ brkT[D bJh fJZe rZb s?n j? fe ;hphnkJh dh j'J/ fJ;d/ fto'X ftZu fe;/ th jZd sZe
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
ouBktK T[jBK dh ebgBk s/ nkXkfos jB ns/ b/ye nkgDhnK ouBktK
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB.
bJh y[d fizw/tko jB. ;hphnkJh dk fJ;s/wkb fJZXo nzsjhB okiBhse G{fwek ;kjwD/ nk ikD ikD B{z fsnko oj/.
bJh y[d fizw/tko jB.
21
21
21 gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
21 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
21 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
w"V pzp pbk;N dh iKu u ;[yphou ;[ypho
w"V pzp pbk;N dh iKu u'DK ekoB wzsohnK dk
u'DK ekoB wzsohnK dk
u'DK ekoB wzsohnK dk
u'DK ekoB wzsohnK dk
u'DK ekoB wzsohnK dk
w"V pzp pbk;N dh iKu 'u ;[yphou ;[ypho
w"V pzp pbk;N dh iKu u ;[ypho
w"V pzp pbk;N dh iKu
s'A j't/ g[ZSfrZS L nwB no'Vk
s'A j't/ g[ZSfrZS L nwB no'Vk c/opdb fcbjkb Nfbnk
s'A j't/ g[ZSfrZS L nwB no'Vk
s'A j't/ g[ZSfrZS L nwB no'Vk
s'A j't/ g[ZSfrZS L nwB no'Vk
c/opdb fcbjkb Nfbnk
c/opdb fcbjkb Nfbnk
c/opdb fcbjkb Nfbnk
c/opdb fcbjkb Nfbnk
fwb e/ tZvhnK ;kfzSK ouhnK s/ w"V
pzp pbk;N dk d'S th gkoNh f;o bk
e/ gkoNh s/ noftzd e/iohtkb fto[ZX
e{V gquko ehsk . fJ; w"e/ nwB no'Vk
Bkb 'nkg' d/ ;qh nBzdg[o ;kfjp s'A
T[whdtko Bfozdo f;zx S/ofrZb, :{E
ftzr d/ gqXkB wBfizdo f;zx f;ZX{, p[bko/
Bhb ror ns/ ;N/N whvhnk fJzukoi
ns/ e'o ew/Nh d/ w?Apo wBihs f;zx f;ZX{
w"i{d ;B.
w"V pzp pbk;N dh ;[gohw e'oN dh
fBrokBh j/m ;hHphHnkJhH s'A iKu dh
wzr eod/ j'J/ nwB no'Vk B/ fejk fe
;[ypho f;zx pkdb ns/ e?gNB nwfozdo
f;zx B/ T[d'A e'm/ uVQ-uVQ o"bk gkfJnk
fe w"V pzp Xwke/ 'u 'nkg' dk jZE j?.
pkdbK ns/ e?gNB B/ fJe' ;[o 'u 'nkg'
fybkc oZi e/ e[co s'fbnk. T[jh ;[ypho
f;zx pkdb nZi efj oj/ jB, ''w"V pzp
pbk;N 'u Skwb v/ok gq/whnK B{z s[ozs
frqcsko eo/ ;oeko''. ;tkb fJj j?
fe g"D/ d' ;kb 'u nfijk eh pdb
frnk j?< d{i/ gk;/ w"V pzp pbk;N ns/
2017 dhnK ftXkB ;Gk u'DK Bkb
uzvhrVQ (fpT{o') fszB ;{fpnK 'u ftXkB ;Gk ns/ nkT[D tkbhnK b'e ;Gk
uzvhrVQ (fpT{o') nkw nkdwh gkoNh 'nkg' d/ ;hBhno nkr{ ns/ ftXkfJe
i[VhnK ;kohnK eVhnK ns/ rshftXhnK
u'DK ekoB gzikp d/ 5 wzsohnK B{z fcbjkb okjs fwb rJh j? feT[Afe j[D
(nkg) gzikp B/ wzr ehsh j? fe w"V pzp nwB no'Vk B/ d'S brkfJnk fe w"V nekbh db-Gkigk ns/ eKro; dh
eKv 'u ;[ypho f;zx pkdb dh SZeh pzp Xwke/ 'u ;[ypho pkdb ;w/s G{fwek B{z SZeh pDkT[AdhnK jB. nwB oki;EkB u'DK s'A pknd p'ovK ns/ ekog'o/SBK 'u u/now?BK dh u'D ehsh
ikt/rh. eKro; fJ; ;w/A g{o/ u[Dkth w'V 'u j?, fJ; bJh T[j gzikp 'u e'Jh BtK
G{fwek dh iKu eotkJh ikt/. ;{p/ dhnK nekbh-Gkigk ns/ eKro; dh G{fwek no'Vk B/ ;[ypho f;zx pkdb d/ nZi d/
cozN BjhA y'bQDk ukj[zdh. gkoNh d/ gqXkB okj[b rKXh Bkb phs/ fdB w[Zy wzsoh
nkw ftXkB ;Gk u'DK s'A n?B gfjbK p/jZd SZeh j?. fJE'A sZe fe e/Ado dhnK
nypkoh fpnkB fdykT[Ad/ j'J/ fejk fe
e?gNB nwfozdo f;zx dh w[bkeks j'Jh, fi; d"okB okj[b rKXh B/ w[Zy wzsoh B{z
31 iBtoh 2017 B{z w"V wzvh s'A J/iz;hnK d/ jZE s'A th fJBeko BjhA ehsk
pkdb fe;/ d/ ;e/ BjhA. ;Zsk bJh
fB:wK w[skpe p'ov-ekog'o/SB 'u u/now?B bkT[D B{z b? e/ joh Mzvh d/ fdZsh j?
eKro;h T[whdtko ns/ v/ok f;o;k w[yh ik ;edk, feT[Afe ;[ypho f;zx pkdb, gfjbK fJBQK B/ gzikp ns/ gzE dk BK
r[owhs okw ojhw f;zx d/ e[Vw jofwzdo e?gNB nwfozdo f;zx ns/ gqXkB wzsoh tofsnk, fco t'NK ns/ B'NK bJh v/o/ go oki;EkB u'DK s'A pknd jh u/now?B bkJ/ ik ;eDr/.
f;zx iZ;h dh u'D o?bh B/V/ j'J/ fJ; Bfozdo w'dh ;w/s fJBQK ;kfonK dk B{z tofsnk ns/ nZi v/o/ B{z th tos e/
Xwke/ 'u 7 p/e;{oK dh w"s j' rJh ;h fJe'-fJe wzst ;h fe gzikp nzdo fe;/
;[ZN fdZsk. nwB no'Vk B/ fejk fe w"V
84 esb/nkw ;pzXh NkJhNbo-;ZiD dh ;
84 esb/nkw ;pzXh NkJhNbo-;ZiD dh ;
84 esb/nkw ;pzXh NkJhNbo-;ZiD dh ;
ns/ T[; ;w/A ;[ypho f;zx pkdb ;{p/ d/ th ehws 's/ nkw nkdwh gkoNh dh '84 esb/nkw ;pzXh NkJhNbo-;ZiD dh ;84 esb/nkw ;pzXh NkJhNbo-;ZiD dh ;zkkkkk
pzp pbk;N 'u Skwb ;ko/ ;kfzSekohnK
T[g w[Zy wzsoh ns/ rqfj wzsoh ;B. ;oeko Bk pDB fdZsh ikt/. nkgD/ fJ; ns/ d'ShnK B{z fe;/ th ehws 's/
gq?Z; ekBcoz; B{z ;zp'XB eod/ j'J/ wB;{p/ dh g{osh bJh fJBQK ;kfonK B/ pyfSnk BjhA ikDk ukjhdk.
bJh okj fsnko L jof;wos
bJh okj fsnko L jof;wos
bJh okj fsnko L jof;wos
bJh okj fsnko L jof;wos
bJh okj fsnko L jof;wos
ozXktk eoBr/ pkdb tb'A eZNhnK
ozXktk eoBr/ pkdb tb'A eZNhnK
ozXktk eoBr/ pkdb tb'A eZNhnK
ozXktk eoBr/ pkdb tb'A eZNhnK
ozXktk eoBr/ pkdb tb'A eZNhnK
i/bK dk fj;kp-feskp
i/bK dk fj;kp-feskp
i/bK dk fj;kp-feskp
i/bK dk fj;kp-feskp
i/bK dk fj;kp-feskp
nzfwqs;o (fpT{o') f;Zy gzE bJh 17
;kb i/bK eZND dk dw GoB tkb/ nekbh
db ;[gohw' gqekS f;zx pkdb 's/
e?pfBN wzsoh ;[yfizdo f;zx ozXktk B/
u[Neh bJh j?. nzfwqs;o 'u gj[zu/ ozXktk
B/ fejk fe i/bK dk BK b? e/ pkdb ;kp
o?;N jkT{; 'u nokw cowkT[Ad/ oj/. fJzBK
jh BjhA T[BQK gqekS f;zx pkdb tb'A
eZNhnK i/bK dk g{ok fj;kp-feskp
eoB dh rZb th ejh. fJ; d/ Bkb jh
ozXktk B/ pkdb B{z ;bkj fdZsh fe j[D
T[j xo p?m e/ oZp-oZp eoB s/ tkfjr[o{
s'A nkgDhnK G[ZbK pySkT[D.
dZ; d/JhJ/ fe i/b wzsoh ;[yfizdo
f;zx ozXktk nZi niBkbk ;fjekoh yzv
fwZb 'u rzB/ dh fgVkJh dh S[o{nks eoB
gj[zu/ j'J/ ;B. T[BQK ;ho/ s' n?EB"b pDk
e/ g?No'b pDkT[D dh ezgBh Bkb
NkJhnZg eoB dh rZb th ejh.
'j' ;ed? fe eko y'jD tkb/ j' ;ed? fe eko y'jD tkb/ 'nZstkdhnZstkdh' jh j'D jh j'D' uzvhrVQ (fpT{o') e/Adoh c{v gq';?f;zr fJzv;Nohz wzsoh jof;wos e"o pkdb B/
j' ;ed? fe eko y'jD tkb/
j' ;ed? fe eko y'jD tkb/ nZstkdhnZstkdh jh j'D jh j'D
j' ;ed? fe eko y'jD tkb/ nZstkdh jh j'D
fejk fe n?ZBH vhH J/H ;oeko d[nkok rfms n?Z;H nkJhH NhH tb'A ehsh iKu d/
gmkBe'N (fpT{o') gmkBe'N d/ wkX'g[o s'A uko SZeh
nkXko 's/ 1984 f;Zy esb/nkw d"okB 2 f;ZyK dk esb eoB tkb/ d'ShnK B{z j'Jh
B"itkBK tb'A rzB g[nkfJzN 's/ eko y'j/ ikD dh xNBk
;zk B/ irdhS NkJhNbo ns/ ;ZiD e[wko B{z th nfijhnK ;zktK fdZs/ ikD
s'A pknd gzikph jkJh nboN 's/ j?. T[Xo gzikp 'u
tk;s/ okj fsnko eo fdZsk j? ns/ eKro; tb'A f;ZyK 's/ Ykj/ rJ/ nZfsnkukoK d/
6-7 nZstkdh d/ SZe d/ nkXko 's/ ;[oZfynk J/iz;hnK
nzfsw fBp/V/ bJh zwhB fsnko eo fdZsh j?.
tb'A fco'zg[o dk ;ojZdh fJbkek ;hb eo fdZsk frnk
1984 'u gqXkB wzsoh fJzdok rKXh d/ esb wro'A dZyDh fdZbh 'u g?Ad/ fgzv
j?. ;{uBk fwbD 's/ gzikp ekT{ANo fJzN?bhi?A; tb'A
wjhgkb 'u 2 f;ZyK dk esb eoB tkb/ 2 ftneshnK B{z j'Jh ;zk dk ;[nkrs
nboN ikoh eo fdZsk frnk. fJj nZstkdh i?S-J/-
eofdnK phph pkdb B/ fejk fe fJj n?ZBH vhH J/H ;oeko d[nkok d'ShnK B{z ;zk d/
w[jzwd Bkb ;pzXs dZ;/ ik oj/ jB.
D bJh ehsh ;ys ekotkJh dk Bshik j?. T[BQK fejk fe fJj ;zktK T[BQK ;?AeV/
ikDekoh w[skpe gmkBe'N 'u ;[oZfynk d/ wZd/
f;Zy gfotkoK bJh nk; dh feoB jB, fijV/ eKro;h nkr{nK dh nrtkJh tkbhnK
Bzo u?fezr ehsh ik ojh j?. pZ; nZfvnk, o/bt/ ;N/
GhVK tb'A 34 ;kb gfjbK T[BQK d/ gfotkoe w?ApoK dk fdZbh dhnK ;VeK 's/ ehs/
SBK s/ g[b; BkfenK 's/ jo nkT[D-ikD tkb/ 's/
esb/nkw s'A fJbktk T[BQK dhnK d[ekBK ns/ xoK B{z bkJhnK nZrK d/ e/;K 'u ni/
Bzo oZyh ik ojh j?. vhHihHghH ;[o/S no'Vk tb'A g{o/
sZe fJB;kc dh T[vhe eo oj/ jB.
g[b; ftGkr B{z w[;s?d ofjD d/ j[ew jB.
fJBQK ;zktK B/ fJj th ;kfps eo fdZsk j? fe ;w/A-;w/A dhnK eKro; ;oekoK
dZ; d/JhJ/ fe izw{ s'A N?e;h eotk e/ gmkBe'N nk
tZb'A esb/nkw d/ ;p{sK B{z fwNkT[D dhnK e'fSSK okjhA d'ShnK dh g[SsgBkjh
oj/ e[M ftneshnK B/ gzikp 'u tVd/ jh N?e;h B{z
ehsh iKdh ojh j? go 2014 'u n?ZBH vhH J/H ;oeko tZb'A f;N d/ rmB wro'A d'ShnK
jkJhi?e eo fbnk ;h. fJ; s'A pknd fco'zg[o pkovo
B{z nkgD/ r[BkjK dk ;/e wfj;{; j'Dk S[o{ j' frnk ;h. fJ; w"e/ T[BQK f;ZyK d/
's/ jbub B/ ;[oZfynk J/iz;hnK dh BhAd T[Zvk fdZsh
;w{fje esb/nkw Bkb i[V/ ;ko/ e/;K d/ rtkjK B{z fBvo j' e/ rtkjh d/D dh nghb
j?. fJ; xNBk B{z eko b[ZN dh xNBk i'V e/ d/fynk
ehsh.
ik fojk j?.
22
22
22 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
22 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
22 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
Uw/rk-3 c?Nh n?f;v Bkb xZN j[zdk j?
Uw/rk-3 c?Nh n?f;v Bkb xZN j[zdk j?
Uw/rk-3 c?Nh n?f;v Bkb xZN j[zdk j?
Uw/rk-3 c?Nh n?f;v Bkb xZN j[zdk j?
Uw/rk-3 c?Nh n?f;v Bkb xZN j[zdk j?
nk;Nq/bhnk koe B/ ehsk bVe/
nk;Nq/bhnk
koe B/ ehsk bVe/
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk
koe B/ ehsk bVe/
nk;Nq/bhnk 'u u u u u Skoe B/ ehsk bVe/koe B/ ehsk bVe/
pZu/ d/ ;w/A s'A gfjbK iBw b?D dk i'yw
pZu/ d/ ;w/A s'A gfjbK iBw b?D dk i'yw
pZu/ d/ ;w/A s'A gfjbK iBw b?D dk i'yw
pZu/ d/ ;w/A s'A gfjbK iBw b?D dk i'yw
pZu/ d/ ;w/A s'A gfjbK iBw b?D dk i'yw
s/ jwbk, jkbs rzGho
s/ jwbk, jkbs rzGho
's/ jwbk, jkbs rzGhos/ jwbk, jkbs rzGho
s/ jwbk, jkbs rzGho
eh j' Uw?rk-3 c?Nh n?f;v
Uw?rk-3 c?N; rkwk fbB'fbBe
n?f;v tor/ e[M c?N j[zd/ jB i' ;oho d/
jkow'B; ftu pdbkn eo G[Zy B{z xZN
eod/ jB ns/ vkfJhNzr eoB 'u th
wddrko j[zd/ jB. Uw?rk-3 c?Nh n?f;v
dk ;/tB jkoN nN?e d/ yso/ B{z th xZN
eodk j?. fJj BkVK d/ c?bD ftu wdd
eodk j? fi; Bkb T[BQK 'u y{B dk gqtkj
mhe Yzr Bkb j[zdk j? ns/ n?ABikJhw
c?N B{z nk;kBh Bkb ;oho 'u x[bD 'u
wdd eodk j?. fJ; Bkb b'V Bkb'A tZX
uoph ;oho 'u iwQk BjhA j[zdh. Skekjkoh
b'eK bJh nb;h Uw/rk-3 n?f;v dk
;G s'A uzrk ;'wk j[zdk j? ifde
wk;kjkohnK B{z fJj wZSh d/ ;/tB Bkb
fwb iKdk j?.
f;vBh (fpT{o') Uw/rk-3 c?Nh n?f;v feT[Afe T[jBK d/ nzrK B{z g{oh soK ;zfsbs wksok 'u jh ;jh j? ;/tB
pZu/ d/ ;w/A s'A gfjbK iBw b?D d/ i'yw fte;s j'D bJh b'VhAdk ;wK BjhAAf T[AM sK Uw/rk-3 c?Nh n?f;v dk
B{z xZN eodk j?. fJe Bt/A nfXn?B ftu wbdk j?. ;kT[E nk;No/bhnB j?bE n?Av ;zs[fbs wksok 'u ;/tB f;js bJh pj[s
fJj y[bk;k j'fJnk j?. nkw s"o 's/ roG w?vheb fo;ou fJz;fNuT{N d/ y'iekoK bkGdkfJe j[zdk j? go fJ; B{z finkdk
nt;Ek dk ;wK 38 s'A b? e/ 42 jfcsnK B/ y[bk;k ehsk j? fe fiBQK wktK B/ wksok 'u ;/tB eoB Bkb eJh soK d/
dk j[zdk j?. T[E/ i/eo fJ; ;w/A s'A gfjbK roGnt;Ek d"okB Uw/rk-3 c?Nh n?f;v B[e;kB th j' ;ed/ jB. i/eo o'zkBk 3
pZuk g?dk j' ikJ/ sK T[;dh w"s j'D dk dk ;/tB ehsk T[BK d/ pZfunK d/ ;w/A rokw s'A tZX Uw?rk-3 c?Nh n?f;v dk
ydSk ofjzdk j?. nfij/ pZfunK B{z f;js s'A gfjbK g?dk j'D B{z ;zGktBk 11 s'A ;/tB ehsk ikJ/ sK pbhfvzr j'D dk
;pzXh ;wZf;nktK th j' ;edhnK jB 42 ch;dh se xZN gkJh rJh. ydSk j' iKdk j?.
nk;Nq/bhnk u 12 ;kbk bVeh pDhu 12 ;kbk bVeh pDh
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u 12 ;kbk bVeh pDh
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk 'u 12 ;kbk bVeh pDhu 12 ;kbk bVeh pDh
jho' , pukJh G?D-GoktK dh ikB, pukJh G?D-GoktK dh ikB
'jho'jho'', pukJh G?D-GoktK dh ikB, pukJh G?D-GoktK dh ikB
jho' , pukJh G?D-GoktK dh ikB
jho'
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ T[Zsoh y/so d/ ;w[zdoh sZN 's/ fJe Bkpkbr
bVe/ 's/ Skoe B/ jwbk eo fdZsk. T[Zsoh y/so dh g[b; B/ dZf;nk fe 17 ;kbk
;kbk G?D B/ nkgD/ pkeh G?D-GoktK
bVe/ 's/ g{oph noBj/w b?Av ftu Bj[bp[Bh s'A 30 feb'whNo d{o ;w[zdoh sZN 's/
B{z ;[oZfyns pkjo fBebD ftu wdd
Skoe B/ jwbk ehsk. Skoe B/ bVe/ dh pKj ns/ bZs 's/ jwbk ehsk ;h.
ehsh.
fJ; jwb/ pko/ ;{uBk fwbd/ jh g[b; Bkb g?ok w?vheb nfXekoh w"e/ 's/
ezNoh ckfJo nEkfoNh d/ ehE N/bo
gj[zu/. r't/ d/ j;gskb fbikT[D s'A gfjbK g?ok w?vheb nfXekohnK B/ bVe/ dk
B/ fejk fe bVeh dk ezw n;b ftu
fJbki ehsk. bVe/ B{z rzGho jkbs ftu J/no n?Ap[b?A; zohJ/ o'fJb vkothB j;gskb
SkBdko ;h. N/bo B/ fejk,''bVeh B/ i'
fbikfJnk frnk. fJZE/ dZ; dJhJ/ fe fJ; s'A gfjbK th Skoe jwb/ d/ eJh wkwb/
th ehsk fpbe[Zb ;jh ehsk. T[; B/
;kjwD/ nk u[Ze/ jB.
gfjbK nZr bZr ikD dk n?bkow
;[fDnk. fco T[; irQk dk gsk brkfJnk
fiZE/ nZr bZrh ;h. fJ; wro'A T[; B/
nk;Nq/bhnk L 93 ;kbk vokJhto dh fgSbk dotkik pzd eo fdZsk s/ nkgD/
nk;Nq/bhnk L 93 ;kbk vokJhto dh
nk;Nq/bhnk L 93 ;kbk vokJhto dh
nk;Nq/bhnk L 93 ;kbk vokJhto dh
nk;Nq/bhnk L 93 ;kbk vokJhto dh
G?D-GoktK B{z ;[oZfyns pkjo b? e/
nkJh.''
rbsh ekoB tkgfonk jkd;k xo B{z nZr bZrD d/ e[M d/o pknd
rbsh ekoB tkgfonk jkd;k
rbsh ekoB tkgfonk jkd;k
rbsh ekoB tkgfonk jkd;k
rbsh ekoB tkgfonk jkd;k
jh pZfunK dh wK th tkg; nk rJh ;h.
g?okw?vheb nfXekohnK B/ T[; dk th
w"e/ 's/ fJbki ehsk. uSwdhdK w[skpe
pZfunK dh wK vo Bkb ezp ojh ;h.
uzrh fe;ws Bkb fJ; jkd;/ ftu e'Jh
zywh BjhA j'fJnk.
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ fdZsk j?. n;b ftu w?bNB ftu no[wk ckfJo ckJhNozK B/ bZrGr fJe
Sfjo w?bp"oB ftu fJe bVeh B/ n?thfBT{ xo d/ r?oki ftu nZr bZr xzN/ nzdo nZr 's/ ekp{ gk fbnk. nZr
pjkd[oh fdykT[AfdnK nkgD/ 4 G?D- rJh ;h. fJj ;wfMnk iKdk j? fe T[; bZrD d/ ekoBK pko/ gsk BjhA bZr
GoktK dh ikB pukJh. nfXekohnK B/ ;w/A xo ftu f;oc 5 pZu/ w"i{d ;B. ;fenk go g[b; fJ; nZr B{z SZeh BjhA
fJ; 12 ;kb bVeh B{z 'jho'' dk Bkw fiBQK ftu'A T[wo ftu ;G s'A tZvh 12 wzB ojh.
jfozdogqhs, thoihs i{Bhno B? BbBb
jfozdogqhs, thoihs i{Bhno B?
jfozdogqhs, thoihs i{Bhno B?
jfozdogqhs, thoihs i{Bhno B? Bb
jfozdogqhs, thoihs i{Bhno B?SBbBb
t/NfbcfNzr u?AfgnBf
t/NfbcfNzr u?AfgnBf g bJh u[D/
t/NfbcfNzr u?AfgnBf
t/NfbcfNzr u?AfgnBf g bJh u[D/g bJh u[D/
t/NfbcfNzr u?AfgnBfSg bJh u[D/g bJh u[D/
n?;HJ/Hn?;H Bro L uzvhrV d/
;?eNo 42 d/ t/NfbcfNzr jkb ftZu
gq?efN; eoB tkb/ d' t/NfbcNo
okSNoh i{Bhno t/NfbcfNzr
u?AfgnBfSg ftZu fjZ;k b?D bJh
u[D/ rJ/ jB .
fJZE'A d/ e'u eoBpho f;zx p[ZNo
d/ nXhB No/fBzr b? oj/ nzvo 20
fteN'ohnk (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo w?bp"oB 'u fJe ;Ve jkd;k tkgo
tor d/ jfozdogqhs f;zx ns/
frnk. g[b s'A ik ojh phHn?ZwH vpfbT{H rZvh d/ 93 ;kbk vokJhto B/ fJZE/ fJe
thoihs e"o B/ NokfJb; ftZu
NoZe B{z NZeo wkoh ns/ GZi frnk. T[; 's/ eJh d'S bZr/ jB. fteN'ohnk g[b; B/
i{Bhno B?SBb u?AghnBfSg bJh
dZf;nk fe pz[or B/ ;t/o/ seohpB 8H20 's/ t?Z;N r/N fpqi 's/ fJe NoZe B{z NZeo
etkbhckJh ehsk. fJj d't/A
wkoh ns/ fJ; wro'A fJe j'o NoZe B[e;kfBnk frnk. y[Sfe;wsh fJj ojh fe fe;/
t/NfbcNo 14 s'A 22 d;zpo sZe
d/ zywh j'D dh e'Jh ypo BjhA j?.
Bkrg[o ftZu j'D tkbh okSNoh
g[b; B/ dZf;nk fe T[; pz[or dh p/fXnkBh ekoB g[b th fJe gkf;UA N[ZN
u?AghnBfSg ftZu fjZ;k b?Dr//.
frnk, fi; dh w[ozws eoB 'u ekch ;wK bZrk. fJ; d"okB nktkikJh gqGkfts
fJ; wkwb/ ftZu e'u eoBpho
j'Jh ns/ b'eK B{z ekch ;w/A se fJzszko eoBk fgnk.
f;zx p[ZNo B/ dZf;nk fe d't/A fyvkoh
b'eK B/ dZf;nk fe T[j xzfNnK se Nq?fce 'u c;/ oj/ ns/ fJzszko eod/ oj/ sK
g{oh gq?efN; eo oj/ jB ns/ fJBQK
fe T[j fJZE'A bzx ;eD. pj[s ;ko/ b'eK B/ dZf;nk fe T[j zo{oh ezwK bJh ik oj/ ;B
s'A w?vb dh g{oh T[whd j?. e'u p[ZNo
ns/ d/oh ekoB T[BQK dk B[e;kB j'fJnk. g[b dh w[ozws eotk oj/ nfXekohnK B/
fgSb/ gzi ;kbK s'A ;?eNo 42 ftZu
dZf;nk fe i/eo fJe tko fco fJZE/ e'Jh jkd;k tkgo iKdk sK Gkoh B[e;kB j'Dk
Nq/fBzr d/ oj/ jB.
;h. fcbjkb g[b; T[; pz[or vokJhto dh Gkb eo ojh j?.
23
23
23 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
23 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
23 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
GEMCO 23rd
Page Full Page
24
24
24 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
24 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
24 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok hcb
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok hcbhcb
fJ; wjhB/ dk s[jkvk ok
fJ; wjhB/ dk s[jkvk okShcbhcb
w/y
w/y L fJ; wjhB/ s[jkB{z
w/y eoe s[bk weo
w/y
w/y
weo
weo
weo L
weo tgko-Xzd/
s[bk L Bt/A ezw Bz{ S[o{
s[bk
s[bk
s[bk
eoe
eoe L fJ; wjhB/ gfotko
eoe
eoe
Bt/A ezw eoB dh gq/oBk ftZu wB w[Nkt d/ w"e/ eo ;e'r/. bzwh d{oh dh d/ ftek; ns/
fwb/rh. s[jkv/ ftukoK ftZu nkT[Dr/, fJ; bJh wkBf;e :ksok iK shoE n;EkB nkofEe gqpzX bJh
;fEosk dh nDj'Ad ofjD p/u?Bh oj/rh. wB d[ftXk dk dh :ksok j't/rh. ftd/S nB[e{b fdB j?.
Bkb e[ZM wkwfbnK ftZu nB[Gt eo/rk. fJ; bJh bJh w"e/ pDBr/ns/ ftd/ t;{bh iK g?;/ d/ b?D-d/D ftZu
T[bMB dk nB[Gt jt/rk. wjZstg{oD c?;bk NkbDk fjseo j?. fe;/ S t;D tkb/ d';sK iK ;B/jhnK d/ ;cbsk fwb/rh. nk:ks-fBfo:ks
B"eoh iK tgko ftZu w[ekpb/pkih dk wkj"b d/ Bkb rbs -cfjwh iK tkd-fttkd yV/ ;wkuko fwbDr/. f;js E'VQh Bow oj/ d/ tgkohnK B{z bkG j't/rk. nkofEe
oj/rk. :ksok d/ ;zi'r g?dk j'Dr/. GoktK j'D dh ;zGktBk j?. f;js-;zpzXh bkgotkjh rh. ;zskB dhnK ;wf;nktK s'A fuzsk bkG j't/rk. ekB{zBh T[bMBK s'A
d/ Bkb w/b-i'b pfDnk oj/rk. :ksok szd[o[;sh yokp eo/rh. e'oN-efujoh d/ g?dk j't/rh. ;[u/s oj'. szd[o[;sh uzrh oj/rh.
e[zG
e[zG L wkBf;e
eoBh g? ;edh j?. wkwfbnK ftZu ;zGb e/ ezw b?Dk gt/rk. fpq fpq fpq ue ue e[zG
e[zG
e[zG
fpq fpqSue ue L pkDh ns/
ue
fpqy
fpqy
fpqy
fpqy
fpqy L fJ; wjhB/ fe;/ f;zx ;[Gkn T[Zs/ ;ziw oZyDk nSKsh ns/ sBkU
f;zx
f;zx
f;zx L wB dh vktKv'b
f;zx
Bt/A ezw Bz{ S[o{ eoBk T[fus jkbs jZE ftZu nkJ/ j'J/ w"e/ zo{oh j?. o'ikBk ezwK d/ Gfonk fdB j?. s/ih
BjhA j?. rZbpks ftZu B{z rtk Bk d/t/ fJ;dk fXnkB fJbktk Bt/A ezw jZE ftZu Bkb pdbd/ ftukoK
s[jkvk SZeh ;[Gkn w[;hps oZyDk gt/rk. fJ;soh d';sK b?Dk T[fus BjhA j?. fpwko d/ ekoB r?o
g?dk eo/rk. nkofEe bkG s'A w[bkeks ns/ bkG j't/rk. g?D dk :'r j?. fJ; bJh fBoDkfJesk oj/rh. fJ; bJh m';
j't/rk. ftfdnkoEhnK bJh p[z[orK dk nShotkd gqkgs ykB-ghD dk fXnkB oZy'. nukBe bkG c?;bk BjhA b? ;e'r/. ;zskB d/ gq/SB
uzrk ;wK j?. youk fznkdk j' ;edk j?. ns/ eo ;e'r/. xo ftZu wzrfbe ezw j'Dr/. j't/rk. nksfwe ;kXBk bJh uzrk ;wK T[bMB ftZu gkT[Dr/. ezw s'A
T[; Bkb ckfJdk jkf;b j't/rk. fJ;sohnK tgkohnK d/ tgko ftZu tkXk j't/rk. j?. fuzsB-ftuko ftZu ;wK pshs eoB fB;cbsk jskSk g?dk eo/rh ns/
B{z p'bh T[Zs/ ekp{ oZyDk ukjhdk j?. B"eohg/Sk tkfbnK dh ewkJh ftZu tkXk Bkb wkBf;e SKsh fwb/rh. Xkofwe fpBK ekoD g?;k you j't/rk. tgko
fwE[B L skirh ns/
fwE[B
fwE[B j't/rk. pkjo ikD dk gqpzX j't/rk. ezwK s'A d{o ofj ;e'r/. d/ ezw s'A pkjo ikDk gt/rk.
fwE[B
fwE[B
whB
whB
whB
;c{soh Bkb Gog{o oj'r/. ezfBnk XB whB L ;ktXkBh
whB
ezfBnk L Bt/A ezwK dh
XB[ L gkoNh,
XB B
XB
X
ezfBnk
ezfBnk
ezfBnk
T[Zsw G'iB, ;[zdo egfVnK S[o{nks eoB bJh wB ftZu fgefBe, gotk;, ;[zdo oZyD dh ;bkj j?.
ns/ d';sK-fwZsoK d/ Bkb pDkJhnK j'JhnK :'iBktK G'iB ns/ t;so ni'e/ gotkfoe w?poK d/ Bkb
s[jkvk fdB y{p nkBzd ftZu ;keko j'DrhnK. fgsk d/ Bkb fdB dh ftS/Ssk oj/rh. wZsG/d g?dk j't/rk.
pshs j't/rk. dzgsh ihtB ftZu ;[y-;zs'S nkswhnsk tX/rh. T[BQK B{z wB'oziB dh d[Bhnk ftZu wksk dh f;js fuzsk
dh GktBk dk nB[Gt eo'r/. nkofEe bkG bkG j't/rk. tgkoh ns/ B"eoh ftjko eoBr/. ftgohs fbzrh ftnesh dk ekoB pDh oj/rh. f;js yokp
ns/ nk:'iBK bJh nB[e{b fdB j?. you tkfbnK B{z nkgD/ y/so ftZu nZr/ tXD dk d/ Bkb dh w[bkeks o'wKue oj/rh. j'D dh ;zGktBk j?. B"eoh ftZu
fznkdk j't/rk. fJ; bJh T[; T[Zs/ ;ziw :'r j?. g?;k, wkB-;BwkB ftZu tkXk j't/ dzgsh ihtB ftZu T[Zsw ;[y dh gqkgsh ;wZf;nktK yVhnK j'DrhnK.
oZyDk gt/rk. Bekokswe ftukoK s'A d{o rk. ;oeko s'A bkG j't/rk. f;js uzrh j't/rh. Gkrhdkoh ftZu bkG j't/rk. p/ nuZb ikfJdkd d/ d;skt/z
ofjD dh b'V j?. :ksok dk ftuko fsnkr oj/rh . rqj;Eh ihtB ftZu ;[y-SKsh ns/ fJZzsh ns/ g?;/ dk B[e;kB j'D dh pDtkT[D ftZu fXnkB oZy'.
fdU. ;wkBsk oj/rh. ;zGktBk j?. fto'XhnK dh ukb ftcb j' ikt/rh.
w?bp"oB jwb/ d/ pknd ISIS ;w{jK B/ j'o jwb/ eoB dh fdZsh fusktBh ;w{jK B/ j'o jwb/ eoB dh fdZsh fusktBh
w?bp"oB jwb/ d/ pknd ;w{jK B/ j'o jwb/ eoB dh fdZsh fusktBh ;w{jK B/ j'o jwb/ eoB dh fdZsh fusktBh
w?bp"oB jwb/ d/ pknd ;w{jK B/ j'o jwb/ eoB dh fdZsh fusktBh
w?bp"oB jwb/ d/ pknd
BjkT[D ftZu o'ikBk fJZe eo'V o[gJ/ you
BjkT[D ftZu o'ikBk fJZe eo'V o[gJ/ you
BjkT[D ftZu o'ikBk fJZe eo'V o[gJ/ you w?bp"oB jwb/ d/ pknd
BjkT[D ftZu o'ikBk fJZe eo'V o[gJ/ you
BjkT[D ftZu o'ikBk fJZe eo'V o[gJ/ you
eodh j? fJj e[Vh, fJj j? ekoB
eodh j? fJj e[Vh, fJj j? ekoB
eodh j? fJj e[Vh, fJj j? ekoB
eodh j? fJj e[Vh, fJj j? ekoB
eodh j? fJj e[Vh, fJj j? ekoB
f;vBh (fpT{o') fJ;bkfwe ;N/N d/ ;fj:'rh ;w{jK B/ phs/ jcs/ j'J/ w?bp"oB
jwb/ dhnK s;thoK nkBbkJhB ikoh eofdnK nk;Nq/bhnk ns/ j'o gZSwh d/SK
ftu jwb/ eoB dh fusktBh fdZsh. fJBQK ftu fJe g';No 's/ fbfynk j?,
''nk;Nq/bhnk fJj Bk ;'u' fe s[;hA ;kv/ jwfbnK s'A d{o j'.'' fijkdhnK dhnK
XwehnK 's/ fBrokBh eoB tkb/ y[chnk ;w{j 'n?Z;HnkJhHNhHnkJhH' B/ fejk fe
';[zBh Shbv whvhnk ckT{Av/SB' B/ p[ZXtko B{z fJj g';No ikoh ehs/ jB.
fJj ;zrmB fJ;bkfwe ;N/N Bkb i[fVnk j'fJnk j?. fJe j'o g';No ftu
w?bp"oB dk jwbkto j;B ykfbd Sho/ nbh g[b; eouwkoh B{z uke{ wkodk Bzo
nk fojk j?. g';No 's/ fbfynk j?, ''nZi w?bp"oB eZb fejVk Sfjo<'' w?bp"oB
ftu nbh B/ fJe ftnesh dh s/z jfEnko wko e/ jZfsnk eo fdZsh ;h ns/ d' jo
b'eK B{z zywh eo fdZsk ;h. g[b; B/ pknd ftu r'bh wko e/ T[; B{z Y/o eo fdZsk
;h.
6H5 shposk d/ G{ukb Bkb ezp/ nk;Nq/bhnkJh Nkg{
6H5 shposk d/ G{ukb Bkb ezp/ nk;Nq/bhnkJh Nkg{
6H5 shposk d/ G{ukb Bkb ezp/ nk;Nq/bhnkJh Nkg{
6H5 shposk d/ G{ukb Bkb ezp/ nk;Nq/bhnkJh Nkg{
6H5 shposk d/ G{ukb Bkb ezp/ nk;Nq/bhnkJh Nkg{
jo fe;/ d/ S"e tZy tZy j[zd/ jB . fJ; nopgsh n"os dh fJe fdB jkfJvo'c'fpe j? fJ;bJh T[j S?Ag/B d/
nZi sZe pj[s ;ko/ nopgsh ns/ d/ fJSBkB dh bkrs 1 eo'V o[gJ/ j? . Bkb fJSBkB eoBk g;zd eodh j? .
nwho b'eK d/ wjkB S"eK d/ pko/ ftZu fJ; e[Vh dh ;/tk ftZu , 22 B"eo 24 fJ;d/ bJh T[BQKB/ eJh wfjzrh S?Ag/B
;[fDnk j't/rk, go nZi n;h s[jkB{z xzfNnK sZe ftn;s ofjzd/ jB . fJj dhnK p'sbK yohd oZyhnK jB ns/
nfijh nopgsh e[Vh d/ pko/ ftZu n"os gkfe;skBh nopgsh w'jzwd T[BQK dk fJ;s/wkb eodh j? . ewfbnk
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnkJh Nkg{nK 's/ 6H5 shposk d/ G{ukb d/ MNe/ wfj;{;
dZ; oj/ jK fi;d/ pko/ ftZu s[;h ikBe/ ijo{o dh gsBh j? , i' nkgD/ fj; nkgD/ nkg B{z ;[zdo pDk e/ oZyD bJh
ehs/ rJ/. nwoheh G{-ror ;ot/ w[skpe dZyDh gqSKs d/ ;'b'wB Nkg{ d/ g{op 'u
j?okBhiBe j' ikDr/. fJj e[Vh pj[w[Zb/ S"e d/ ekoB d[Bhnk Go ftZu e/tb fJSBkB T[Zs/ 1 eo'V you eodh
G{ukb d/ s/z MNe/ wfj;{; ehs/ rJ/. G{ukb dk e/Ado 10H4 fvroh dZyDh b?NhfNT{v
BjkT[D T[Zs/ jo fdB 1 eo'V o{gJ/ ikDh iKdh j? . fJ; n"os ewfbnk B{z j?. ;{soK d/ nB[;ko , T[j jo fdB s/ 163H4 fvroh g{oph bKrhfNT{v 's/ zwhB s'A 33 feb'whNo dh rfjokJh 'u ;h.
you eodh j? . gkDh fpbe[b g;zd BjhA j? ns/ T[j 18 - 20 p'sbK d/ Bkb BjkT[Adh j? . fJ; Bkb j'J/ ikB-wkb d/ B[e;kB dh ni/ e'Jh fog'oN BjhA fwbh j?.
25
25
25 gzikp NkJhw gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
25 gzikp NkJhw gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
25 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
nwohekL r?o-ekB{zBh dkyb/ ekoB i/bK BkfJihohnk u j?u j? k c?bD Bkbk c?bD Bkb
nwohekL r?o-ekB{zBh dkyb/ ekoB i/bK
nwohekL r?o-ekB{zBh dkyb/ ekoB i/bK
BkfJihohnk u j? k c?bD Bkb
BkfJihohnk
nwohekL r?o-ekB{zBh dkyb/ ekoB i/bK
nwohekL r?o-ekB{zBh dkyb/ ekoB i/bK
BkfJihohnk
BkfJihohnk 'u j?u j?zk c?bD Bkbk c?bD Bkb
u pzd jB 2,382 Gkosh
u pzd jB 2,382 Gkosh
175 dh w"s, 1
u pzd jB 2,382 Gkosh
'u pzd jB 2,382 Gkoshu pzd jB 2,382 Gkosh 175 dh w"s, 1 gqGkfts
gqGkfts
gqGkfts
175 dh w"s, 1
175 dh w"s, 1000 gqGkfts gqGkfts
175 dh w"s, 1
bkr'; (fpT{o') BkfJihohnk d/ T[so-
g{oph y/so 'u j?zk d/ SZeh wkwb/ ekch
tZX rJ/ jB. fJ; y/so 'u p'e' jokw
dh fjz;k d/ uZbd/ jzkoK b'e GhVGkV
tkb/ e?AgK 'u gBkj b?D bJh pM/ j'J/
jB. Bkot/ focT{zh ekT{Af;b (n?BH nkoH
;hH) B/ dZf;nk fe Btzpo, 2018 dh
S[o{nks sZe n?vwktk, p'oB' ns/ :'p/
;{fpnK 's/ s/zh Bkb c?b oj/ j?z/ dh
bg/N 'u 10,000 b'e nk rJ/ jB ns/
175 b'e wo/ ikD dh ikDekoh j?. p'oB'
dh okiXkBh w?v[r[oh 'u n?BH nkoH ;hH
d/ gq'rokw gqpzXe i?B/N u/o'B' B/ nkfynk
fe phwkoh d/ c?bD d/ tZv/ ekoBK 'u'A
fJe ekoB e?AgK 'u pj[s fznkdk GhV-
GkV j'Dk j?. fi; Bkb b'Vhdk gkDh dh
;gbkJh, ;kc-;ckJh w[Sfeb j' iKdh
j?. T[BQK B/ fejk fes whAj d/ w";w B/
;fEsh ftrkV fdZsh j?. e?AgK 'u'A GhV-
GkV xZN eoB bJh j'o zwhB T[gbZpX
BjhA eokJh rJh ns/ f;js, ;tZSsk
;[ftXktK BjhA fsnko ehshnK rJhnK
fi; Bkb BkfJihohnk B{z 2019 'u fco
j?zk wjkwkoh dk ;kjwDk eoBk g?
;edk j?. ;kb 2009 'u ;oeko fybkc
p'e' jokw d/ jfEnko u[ZeD s'A pknd
d/S 'u ne;o j?zk wjkwkoh Bzo nkJh
j?.
tkfSzrNB (fpT{o') Bt/A ikoh nzefVnK w[skpe SoD wzrD bJh r?o-ekB{zBh
o{g Bkb ;ojZd gko eoe/ nwohek 'u dkyb j'D d/ wkwb/ 'u tZy-tZy nwoheh
e?B/vhnB fJzN?bhi?A; B/ ;[Dh j? y
e?B/vhnB fJzN?bhi?A; B/ ;[Dh j? y 'rh esb dh foekofvzrL No{v''rh esb dh foekofvzrL No{v'
e?B/vhnB fJzN?bhi?A; B/ ;[Dh j? y 'rh esb dh foekofvzrL No{v'
e?B/vhnB fJzN?bhi?A; B/ ;[Dh j? yS'rh esb dh foekofvzrL No{v''rh esb dh foekofvzrL No{v'
i/bK 'u seohpB 2400 Gkosh pzd jB. fJBQK ftneshnK 'u tZvh frDsh gzikp e?B/vhnB fJzN?bhi?A; B/ ;[Dh j? y
s'A nkT[D tkfbnK dh j?. T[BQK dk dkntk j? fe T[j Gkos 'u fjz;k iK T[sghVB
d/ fSeko jB. g?fo; (fpT{o') e?B/vk d/ gqXkB wzsoh
;{uBk nfXeko d/ sfjs BkoE nwoheB gzikph n?;';hJ/SB B/ i' ;{uBk jkf;b i;fNB No{v' nfij/ gfjb/ gZSwh bhvo
ehsh j?, T[; d/ w[skpe 2382 Gkosh 86 nwoheh i/bK 'u pzd jB. 10 nes{po jB, fiBQK B/ fJj wzfBnk j? fe T[BQK d/
sZe d/ nzefVnK w[skpe 377 Gkosh Bkrfoe e?bhc'oBhnk dh J/v/bKN' fJwhrq/SB d/S dhnK fJzN?bhi?A; J/iz;hnK B/ ;kT{dh
n?Av e;Nw; ;?ANo 'u fjok;s 'u jB idfe 269 fJzghohnb fozBb n?vbN gZsoeko iwkb yS'rh esbeKv dh
fvN/ASB c?f;bNh 'u s/ 245 c?vob eo?eSBb fJz;NhfuT{SB fteNoftb/ 'u fjok;s foekofvzr ;[Dh j?. gqXkB wzsoh No{v'
'u jB. B/ g?fo; 'u fejk fe s[oeh tb'A i'
Bkgk d/ gqXkB ;sBkw n?Z;Hujb B/ fJe gZsoeko J/iz;h B{z dZf;nk fe ;zxh foekofvzr ;KMh ehsh j? T[; B{z e?B/vk
i/bK 'u fznkdkso pzdh fJj dkntk eo oj/ jB fe T[BQK B/ nkgD/ d/S 'u fjz;k B/ g{oh soQK ;[fDnk j?.
iK T[sghVB dk ;kjwDk ehsk j?. s[oeh d/ okSNogsh o/;/g s?:g J/
od'rkB B/ fejk ;h fe T[BQK B/ fJj
'N/g' e[M d/SK Bkb ;KMh ehsh j? go
nk;hnk dh gkfe;skB
nk;hnk dh gkfe;skB
'nk;hnk dh gkfe;skBnk;hnk dh gkfe;skB e?B/vhnB bhvo fJ; rZb dh g[SNh eoB
nk;hnk dh gkfe;skB
tkb/ gfjb/ ftnesh jB, fiBQK B/ fejk
j? fe T[BQK d/ d/S dhnK y{chnk J/iz;hnK
SZvD dh fog'oN cozhh hh h'
SZvD dh fog'oN co B/ fJe nkvhU N/g B{z ;[fDnk j?. jbKfe
SZvD dh fog'oN co
SZvD dh fog'oN co
SZvD dh fog'oN co
No{v' B/ fJj th wzfBnk fe T[BQK B/ y[d
fJj foekofvzr BjhA ;[Dh.
No{v' B/ fejk fe T[BQK B/ J/od'rkB
tb'A yS'rh wkwb/ B{z d[Bhnk ;kjwD/
fbnkT[D 'u ;kj; fdykfJnk j?, fi;
bJh T[BQK B/ s[oeh d/ okSNogsh dk
XzBtkd ehsk. No{v' B/ jkbKfe fJj BjhA
dZf;nk fe fJ; foekofvzr 'u eh
ikDekoh ;KMh ehsh rJh ;h.
nZbQVK B{z nZXyV g[o K Bkb d';sh d/ ;[Mkn G/i foj? c/;p[ZeK Bkb d';sh d/ ;[Mkn G/i foj? c/;p[Ze
nZbQVK B{z nZXyV g[o
nZbQVK B{z nZXyV g[o
nZbQVK B{z nZXyV g[oSK Bkb d';sh d/ ;[Mkn G/i foj? c/;p[ZeK Bkb d';sh d/ ;[Mkn G/i foj? c/;p[Ze
nZbQVK B{z nZXyV g[o K Bkb d';sh d/ ;[Mkn G/i foj? c/;p[Ze
cko fgqt/ASB nkc eo{J/fbNh N{
fubvoB B/ ;'Sb B?ZNtofezr ;kJhN
's/ d';s pDkT[D d/ ;[Mkn oZd eoB
dh wzr ehsh j?. ;zrmB d/ w[yh n?Avh
p[o'i B/ fejk fe ro{wo; ;'Sb
B?ZNtoe; ;kJhNK 's/ pZfunK d/ cq?Av
ro[Zg 'u dyb d/ fojk j?.
bkj"o (fpT{o') gkfe;skBh ;oeko B/ T[BQK fog'oNK B{z ykfoi eo fdZsk j?, T[BQK dk wzBDk j? fe ne;o pZfunK
fiBQK 'u fejk frnk j? fe nk;hnk phph ftd/S ubh rJh j?. Bkb jh fejk fe jkb B{z bkJht ;Nqhfwzr iK J/BfeqgNv ;kJhNK
jh 'u poh ehsh rJh Jh;kJh n"os nk;hnk dk ftd/S 'u ;tkrs ehs/ ikD dhnK 's/ fbik e/ ro{wo; T[BQK dk nk;kBh
i' s;thoK whvhnk 'u fdykJhnK ik ojhnK jB, T[j cozh jB. Bkb :"B S'SD eo ;ed/ jB. T[BQK fejk
;zxh ;{uBk wzsoh ctkd u"Xoh B/ fJe gZsoeko J/iz;h B{z dZf;nk fe cozh fe ;'Sb whvhnk d/ n?br'foXw ro{wo;
ypoK tZvh u[D"sh jB. nk;hnk phph gkfe;skB 'u jh j? s/ T[BQK d/ d/S SZvD s/ bJh pZfunK s/ T[BQK d/ d';sK Bkb
ftd/S 'u ;tkrs j'D dhnK i' s;thoK jB, T[j cozh jB. T[BQK fejk fe e[M bzvB (fpT{o') c/;p[Ze 13 s'A 19 ;i?;N ehs/ ikD tkb/ e[M b'e ;zgoe ;Ekfgs eoB dk nk;kB sohek
whvhnk ;z;EkBK B/ nfijh fog'ofNzr ehsh j? fe i/b s'A fojkn j'D s'A pknd phph ;kb dhnK bVehnK :kBh nZbQVK B{z nZXyV T[wo d/ j[zd/ jB s/ T[BQK dh pDk oj/ jB. fbjkzk n;hA wzr eo oj/
d/S SZv e/ ubh rJh j?, i' fe r?o-fzzw/dkokBk tshok j?. wzsoh B/ fejk fe ;oeko nXyV T[wo d/ g[oSK B{z cq?Av d/ s"o 's/ gq'ckfJb 'u Nkgb?Z; c'N'nK j[zdhnK jB. jK fe ;'Sb whvhnk dh fJ; ;i?SB B{z
;'Sb whvhnk 's/ ezNo'b bJh ekB{zB fbnkT[D 's/ ftuko eo ojh j?. u"Xoh B/ fejk ;i?;N eo fojk j?. fJe whvhnk fog'oN fJ; wkwb/ 'u c/;p[Ze B/ fejk j? fe pZfunK bJh pzd eo fdZsk ikt/.
fe p/brkw ;'Sb whvhnk 's/ brkw brkT[D s/ T[; B{z ekB{zB d/ dkfJo/ 'u fbnkT[D 'u fJj y[bk;k ehsk frnk j?. c/;p[Ze ;kJhB ng eoB tkbhnK nZbQVK d/ bzp/ ;w/A s'A ;'Sb whvhnk B?ZNtoe
dh b'V j?. Bkb jh T[BQK fejk fe ;'Sb whvhnk 's/ cozh ypoK s/ ;{uBktK cozh d/ fJ; Nq?Av dh pj[s fBzdk th j' ojh j?. nfij/ ;i?SB dh e'Jh ftS/S gqDkbh BjhA nkgD/ gb?NckowK B{z pZfunK bJh
ykfsnK s'A brGr o[zkBk nkT[AdhnK jB s/ fJBQK 's/ o'e bkT[D dh b'V j?. N?bhrqkc 'u gqekfSs fJe fog'oN j[zdh. ukJhbv ro{fwzr Spd dh tos'A ;[oZfyns pDkT[D 'u n;cb oj/ jB.
fzeo:'r j? fe ;[gohw e'oN B/ nkgD/ fJe fJfsjkf;e c?;b/ 'u JhSfBzdk dh w[skpe ;'Sb B?ZNtoe Bkb i[VB GktBkswe ;pzX ;Ekfgs eo pZfunK T[BQK fejk fe fJ; bJh j'w ;?eq/Noh B{z
d'Sh nk;hnk phph B{z poh eo fdZsk ;h, fi; s'A pknd T[BQK B{z fgSb/ jcs/ w[bskB tkbhnK 13 ;kb sZe dhnK bVehnK d/ :"B S'SD gqsh o'eEkw dh e'fSS B{z ;ys s/ gqGkth edw u[ZeD/ ukjhd/ jB
i/b s'A fojkn eo fdZsk frnk ;h. nk;hnk B{z 2010 'u JhSfBzdk dk d'Sh mfjokfJnk B{z 300 cq?Av ;i?;N ehs/ iKd/ jB, fiBQK xZN eoB bJh j[zdh j?. iK g[ysk ehsk ikDk ukjhdk j? fe
frnk ;h. jkbKfe phph B/ fJ; wkwb/ 'u nkgD/ nkw B{z jw/Sk fBod'S dZf;nk go B{z T[j cq?Av fb;N 'u n?v eo ;edhnK jkbKfe fJ; sZE d/ ;kjwD/ pZfunK dh ;[oZfynk Bkb ;wM"sk Bk
T[BQK B{z fgSb/ 8 ;kbk dk fznkdkso ;wK i/b 'u fpskT[Dk fgnk ;h. jB. nkT[D 's/ g{o/ :{e/ dh B?SBb ;';kfJNh ehsk ikt/.
26
26
26 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
26 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
26 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
SfVnK d/ d/ nfXnkge B/ eotkfJnk ekbgfBe rkfJek Bkb ftnkj
SfVnK d/ d/
SfVnK d/ d/ nfXnkge B/ eotkfJnk ekbgfBe rkfJek Bkb ftnkj nfXnkge B/ eotkfJnk ekbgfBe rkfJek Bkb ftnkj
;Zuk fgnko eoB tkb/ B{z fJj
;Zuk fgnko eoB tkb/ B{z fJj 'SfVnK d/ d/SfVnK d/ d/S 'uu uu u' nfXnkge B/ eotkfJnk ekbgfBe rkfJek Bkb ftnkj nfXnkge B/ eotkfJnk ekbgfBe rkfJek Bkb ftnkj
;Zuk fgnko eoB tkb/ B{z fJj
;Zuk fgnko eoB tkb/ B{z fJj
;Zuk fgnko eoB tkb/ B{z fJj
feodko Bk ed/ X'yk fdzd/ jB, Bk p[ZY/
e[Vh d/t/rh '66 66 60 j j j j jzko g"Avko g"Av'
e[Vh d/t/rh
e[Vh d/t/rh ko g"Av j[zd/ jB ns/ Bk jh ed/ wod/ jB. fJe
ko g"Av
e[Vh d/t/rh
ko g"Av
e[Vh d/t/rh
n;b bkJhc gkoNBo 'u nfijhnK
y{phnK BjhA j' ;edhnK. fJ;/ ekoB
T[BQK B/ fJ; c?;b/ 's/ nkgDh wK dh
Bkokzrh B{z th Bzo nzdkz eo fdZsk.
ikgkB u tX ojh SfVnK dhu tX ojh SfVnK dh
ikgkB
ikgkB
ikgkB 'u tX ojh SfVnK dhu tX ojh SfVnK dh
ikgkB u tX ojh SfVnK dh
frDsh
frDsh
frDsh
frDsh
frDsh
ikgkB 'u 1980 d/ d"o 'u fiZE/
50 u'A f;oc fJe g[oS jh ftnkj BjhA
eodk ;h. idfe j[D sK 4 'u'A fJe
ftnesh SVk ofjDk g;zd eodk j?. d/
S bJh fJj tZvh ;wZf;nk pDdh ik
ojh j?. wkfjoK dk efjDk j? fe b'eK
dk ftnkj 'u'A o[MkB ysw j'Dk tZvh gq/
SkBh pD ;edk j?.
ftnkj B{z ekB{zBh wkBsk fwbDk
ftnkj B{z ekB{zBh wkBsk fwbDk
ftnkj B{z ekB{zBh wkBsk fwbDk
ftnkj B{z ekB{zBh wkBsk fwbDk
ftnkj B{z ekB{zBh wkBsk fwbDk
feb
w[ w[ w[ w[ w[Sfebfeb
feb
feb
e'Ad/ B/ dZf;nk fe T[BQK dh
ekbgfBe gsBh T[BQK B{z ;t/o/ B{z
T[mkT[Adh j?. Skw ;w/A bkJhNK irkT[Adh
j? ns/ T[; d/ Bkb ofjzdh j?. ikDekoh
w[skpe T[; d/ ftnkj B{z ekB{zBh wkBsk
fwbDk w[Seb j?.
yohdh wfjzrh nzr{mh
N'ehU (fpT{o') ikgkB 'u fJe ;e{b n;b 'u e'Ad' B{z nkoNhchShnb yohdh wfjzrh nzr{mh
yohdh wfjzrh nzr{mh
yohdh wfjzrh nzr{mh
yohdh wfjzrh nzr{mh
nfXnkge B/ nkoNhchShnb fJzN?bhi?A; fJzN?bhi?A; ubkT[D tkbh 16 ;kb dh e'Ad/ fwe{ B{z nkgD/ Bkb rfjfDnK
j'b'rqkw Bkb ftnkj eotk fbnk. 35 ekbgfBe rkfJek fwe{ Bkb fgnko j' dh d[ekB 's/ b? e/ rJ/ ns/ wfjzrh nzr{mh
;kb d/ nkfefje' e'Ad' B/ t?fvzr ;?o/wBh frnk. fJ; dk ;kcNt/no T[BQK B/ yohd e/ fdZsh. fwe{ tkb/ j'b'rqkw
's/ 13 bZy o[gJ/ you ehs/. jkbKfe nkgD/ ezfgT{No 'u bzp/ ;w/A se oZfynk fvtkfJ; B{z pDkT[D tkbh ezgBh B/ e'Ad'
fJ; 'u T[; dh wK ns/ j'o B/Vb/ foSs/ ;h. e'Ad' dk efjDk j? fe T[j 3-vh 'u ns/ fwe{ d/ ftnkj dk ;oNhfce/N th
dkoK B/ nkT[D s'A fJBeko eo fdZsk fdykJh d/D tkbh n"os Bkb fzzdrh ikoh ehsk j?. ezgBh dk efjDk j? fe
bzvB (fpT{o') efjzd/ B/ fe g?;/ Bkb pj[s e[ZM yohfdnk ik ;edk go ;G e[S
;h. fJ; d/ pkti{d seohpB 40 pshs eoe/ y[Sh wfj;{; eoBr/ feT[Afe T[j ekbgfBe feodkoK Bkb fJB;kBK
BjhA. fJ;/ soQK dh ejkDh j? fpqN/B 'u ofjD tkbh fJe e[Vh dh j?, fi; B/ bkNoh
wfjwkB T[BQK d/ ftnkj d/ rtkj pD/. j?b'rqkw 'u Bzo nkT[D tkb/ nfij/ d/ fgnko B{z ;wMd/ jB.
okjhA eo'VK o[gJ/ fiZs/ go T[; B{z nZi se ;Zu/ fgnko dk nfj;k; eotkT[D tkbk
e'Jh BjhA fwfbnk. j[D T[; B/ nkgD/ fgnko B{z bZGD dk nB'yk Yzr bZfGnk j?. i/
j[D fow'N Bkb BjhA ;r'A fdwkr Bkb ezNo'b eo ;e'r/ NhHthH
j[D fow'N Bkb BjhA ;r'A fdwkr Bkb ezNo'b eo ;e'r/ NhHthH
j[D fow'N Bkb BjhA ;r'A fdwkr Bkb ezNo'b eo ;e'r/ NhHthH
B gkoe B/ fJe t?Zp;kJhN bKu eoe/ nkgD/ goc?eN w?u dh Gkb ehsh ns/ fejk
j[D fow'N Bkb BjhA ;r'A fdwkr Bkb ezNo'b eo ;e'r/ NhHthH
j[D fow'N Bkb BjhA ;r'A fdwkr Bkb ezNo'b eo ;e'r/ NhHthH
fe i/eo T[; B{z T[; dk fgnko fwb iKdk j? sK T[j T[; B{z fJe ;kb bJh 60 jzko
g"Av d/t/rh. f;ZX j't/rk.
i/B gkoe fcbjkb 23 ;kb dh j? ns/ id T[j 17 ;kb dh ;h sd T[; B/ fJe
gqki?eN Bkb i[V/ ftfrnkBe
eo'V g"Av dh bkNoh fiZsh ;h. bkNoh s'A fwb/ g?f;nK Bkb T[; B/ ekch n?S'-nkokw
foekov' e?t/fo:krk B/ dZf;nk fe fJj
ehsk go T[; B{z fgnko 'u eJh tko X'yk fwfbnk j?. fJ; bJh T[j ;Zu/ fgnko dh seBkb'ih ifNb j? go pj[s ;wMdko
Gkb eo ojh j?. j?. ;kB{z fJj fXnkB oZyD dh th b'V j?
i/B jw/Sk fJ; rZb B{z b? e/ fuzsk 'u ofjzdh j? fe T[j nkgD/ Bkb fgnko eo/ fe fJ; B{z fJB;kBh fdwkr Bkb i[V e/
iK nkgD/ p?Ae p?Ab; B{z soihj d/t/. bkNoh okjhA T[; B/ ekch g?;k ewkfJnk go T[j
ezw eoB bJh pDkfJnk ik fojk j?.
j[D y[d B{z fJeZbh wfj;{; eo ojh j?. i?B dk efjDk j? fe T[j fi; ftnesh B{z
doSe B{z NhHthH Bkb i'VB bJh fJj
fgnko eodh ;h go T[; B/ T[; B{z X'yk d/ fdZsk. fJ; wro'A T[; B/ fe;/ j'o Bkb th f;;Nw pq/B ezfgT{No fJzNoc/;
fgnko ehsk go fJj foSsk E'Vh d/o jh uZfbnk ns/ j[D T[j nfij/ ftnesh dh (phH;hHnkJhH) dh tos'A eodk j?.
Gkb eo ojh j? i' T[; dhnK GktBktK B{z ;wM/. phH;hHnkJhH 64 ;?A;o ns/ nkJh w'SB
Nq?eo tkb/ j?Zv;?ZN 's/ fBoGo eodk j?.
fcbjkb ftfrnkBh fdwkrh sozrK d/
fgze vkfJwzv dh j'Jh dh j'Jh
'fgze vkfJwzvfgze vkfJwzv' dh j'Jh dh j'Jh ;?Agb iwK eo oj/ jB sK i' T[j
fgze vkfJwzv
fgze vkfJwzv dh j'Jh
fBSfus eo ;eD fe fcbw d/yD d"okB
fdwkr fe; soQK dk fttjko eodk j?.
fJ;/ f;;Nw B{z ftef;s eo fJ; soQK
Bhbkwh, pfDnk foekov pDkfJnk iKdk j? fe fJj nB[wkBK bJh
Bhbkwh, pfDnk foekov
Bhbkwh, pfDnk foekov
Bhbkwh, pfDnk foekov
Bhbkwh, pfDnk foekov
fdwkrh sozrK dh tos'A eo/rk ns/ nZyK
gq'N'NkJhg fsnko eo fbnk j?. ezgBh B/ dh w{tw?AN Bkb fJ; dh g[SNh eo/rk.
;kB cqKf;;e' (fpT{o') ftfrnkBh
fJ; B{z gqki?eN g'AfE:; Bkw fdZsk j?. fJe tko u'D d/ pknd ;kcNt/no
wB'oziB d/ y/so Bkb ;pzXs fJe BthA
T[j ;ftZNzob?Av d/ ;?ANo nkc fBT{o'gq';E/ :{zo dh gq'ckJhb pDkT[D ftu ;woZE
seBhe ftef;s eoB 's/ ezw oj/ jB.
fNe; Bkb fwb e/ fJ; 's/ ezw eo ojh
ibdh jh nfijh seBkb'ih tkbk NhHth j' iKdk j? ns/ GftZy ftu ;[Mkn fdzdk
j?. ezgBh B/ fgSb/ jcs/ ;kB cqKf;;e' j?. Bkb jh ezN?AN u'D dh gqfefonk B{z
nk fojk j? fi; B{z s[;hA fdwkr zohJ/
ftu j'Jh fvt?bgo ekBcoz; ftu fJ; ftt;fEs eodk j?. fcbjkb ;?A;o tkbk
ezNo'b eo ;e'r/. wsbp f;oc s[jkv/
dk gq'N'NkJhg g/S ehsk ;h. ezgBh B/ j?Zv;?ZN gkT[D Bkb gfjbK f;o 's/ i?Zb
;'uD Bkb jh u?Bb pdb ikt/rk s/
fpnkB ftu dZf;nk fe fJ; gq'i?eN dk brkT[Dh g?Adh j?. nfijk eoBk n"yk j'
nktkz th xZN-tZX ehsh ik ;e/rh.
w{b T[d/S rzGho ;ohoe n;woEk tkb/
fJ; bJh i/ s[;hA NhHthH fow'N fes/ oZy ;edk j? fJ; bJh ezgBh fJ; gqfefonk
b'eK B{z fpBK fe;/ dh wdd d/ g;zdhdk B{z nk;kB pDkT[D 's/ ezw eo ojh j?.
e/ G[Zb rJ/ j' iK yokp j' frnk j? sK
;hohnb ns/ S'n fdykT[D ftu wdd fJ; Bt/A f;;Nw d/ zohJ/ :{zo f;ZX/
s[jkB{z fuzsk eoB dh b'V BjhA j?.
eoBk j?. etkvqhgb/ihnk ghVs (jZEK- fdwkrh sozrK d/ zohJ/ NhHthH Bkb i[V
dZyDh e'ohnkJh eBfiT{wo
g?oK s'A n;woZE) b'eK bJh fJj ;jkfJe ;eDr/.
fJb?eNqkfBe; wjkB ;?w;zr B/ fJ; dk
Gko tXD Bkb b'e tZX G'iB ykDr/
Gko tXD Bkb b'e tZX G'iB ykDr/
Gko tXD Bkb b'e tZX G'iB ykDr/
Gko tXD Bkb b'e tZX G'iB ykDr/
Gko tXD Bkb b'e tZX G'iB ykDr/
bzvB (fpT{o') GftZy 'u fJe n";s ftnesh B{z nZi dh
s[bBk 'u fznkdk ykD dh b'V j't/rh . ykD-ghD dhnK nkdsK
'u pdbkn, bzpkJh ns/ Gko tXkT[D Bkb G'iB dh b'V zo{o
tX/rh . fJe nfXn?B 'u fJj dkntk ehsk frnk j?.
i?B/tk (fpT{o') d[obZG ns/ p/Sehwsh 19 e?o/N dk 'fgze vkfJwzv' i?B/tk 'u
nfXn?B w[skpe nrb/ e[M ;kbK 'u d[Bhnk dh nkpkdh 9
Bhbkw j'fJnk, fi; dh ehws 5 eo'V vkbo bZrh j?. Bhbkwh xo feq;Nhz B/ fJ;
nop j' ikt/rh, i' fJ; ;w/A 7H6 nop j?. Bkot/ihnB :{Bhtof;Nh
dh ikDekoh fdZsh j?. fJ; d/ Bkb yk; fe;w d/ gZEo dh gqsh e?oN ehws dk fJj
nkc ;kfJz; n?Av N?eBkb'ih d/ y'ieko frqpkB thNk B/ fejk fe
BtK foekov pfDnk j?. fJe ;w/A UgBjkJhwo gfotko dh wbehns ojh fgze b?r/
2050 'u 9 nop b'eK B{z y[nkT[Dk w[Seb j't/rk . nfXn?B 'u
;h (vkfJwzv) B{z ;ftZu ;tku ;w{j d/ fjZ;/ nwoheh brzoh pqKv j?oh ftz;N B/
y'iekoK B/ 1975 ns/ 2014 dofwnkB d/ 186 d/SK dh nkpkdh
nkgD/ Bkw eo fbnk j?. UgBjkJhwo gfotko B/ djkfenK se vhH phnoz jhok
'u pdbkn dk ftSb/SD ehsk . nfXn?B 'u gkfJnk frnk fe
ykB ezgBh ubkJh ;h.
b'e n";sB bzw/ ns/ Gko/ j' rJ/ jB . 2014 'u fJe n";s
s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe fJj jhok 100 ;kb gfjbK dZyDh ncohek dh fJe ykB
pkbr B{z 1975 dh s[bBk 'u 6H1 ch;dh tZX T{oik dh b'V ;h
'u'A fwfbnk ;h. :{og 'u feq;Nhi d/ w[yh cqKe'fJi e[ohnb B/ fejk,''gqsh e?oN 26
. thNk B/ fejk fe 1975 'u n";s pkbr B/ o'zkBk 2465 feb'
bZy vkbo, fe;/ vkfJwzv dh gqsh e?oN dk fJj tobv foekov j?.''
e?b'oh ygs ehsh, i' 2014 'u tX e/ 2615 feb' e?b'oh j'
T[BQK B/ fejk fe fJj gZEo w/o/ bJh jhfonK dk 'fbUBkov' dk ftzuh' j?. fJ;
frnk. fJ; fwnkd d"okB wB[Zyh ygs 'u 129 ch;dh dk tkXk
jho/ d/ yohddkoK B/ fJ; dk Bkw 'ftz;NB fgze b?r/;h' oZy fbnk. feq;Nhi d/
j'fJnk. fJ; bJh nkpkdh tkXk 115, id'Afe Gkos 'u tkXk
rfjfDnK bJh e"wKsoh w[yh okj[b eVfenk B/ 'fgze b?r/;h' B{z d[Bhnk d/ ;G s'A
ns/ T[ukJh 14 ch;dh fzzw/tko ;h .
tXhnk jhfonK 'u'A fJe dZf;nk.
27
27
27 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
27 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
27 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
fgqz; ukob; dh nB'yh eko, uZbdh j? tkJhB Bkb
fgqz; ukob; dh nB'yh eko, uZbdh j? tkJhB Bkb
fgqz; ukob; dh nB'yh eko, uZbdh j? tkJhB Bkb
fgqz; ukob; dh nB'yh eko, uZbdh j? tkJhB Bkb
pkitk dh w'dh B{z fuZmh, bzvB 'u p[Zs Bkbu p[Zs Bkb
pkitk dh w'dh B{z fuZmh, bzvB u p[Zs Bkbu p[Zs Bkb fgqz; ukob; dh nB'yh eko, uZbdh j? tkJhB Bkb
pkitk dh w'dh B{z fuZmh, bzvB
pkitk dh w'dh B{z fuZmh, bzvB
pkitk dh w'dh B{z fuZmh, bzvB u p[Zs Bkb
S/VSkV eoB tkfbnK
S/VSkV eoB tkfbnK s/ j't/ ekotkJh
S/VSkV eoB tkfbnK 's/ j't/ ekotkJhs/ j't/ ekotkJh
S/VSkV eoB tkfbnK s/ j't/ ekotkJhs/ j't/ ekotkJh
S/VSkV eoB tkfbnK
bzvB (fpT{o') fpqN/B dh wjkokDh brzoh eko ezgBh n?;NB wkoNhB dk n?;NB wkoNhB d/ fJzihBhnoK d/
r[odk;g[o$bzvB (fpT{o') :{He/H 'u gzikph f;Zy c"ih dh :kdrko Bkb S/VSkV
n?bhzkp/E d{ih d/ p/N/ fgqz; ukob; dh vhHphH-5 t'bKs wkvb s'jc/ ftu fdZsk w[skpe fgqz; ukob; dh fJj eko fJe
eoB tkfbnK 's/ gqskg f;zx pkitk B/ ekB{zBh ekotkJh dh wzr ehsh j?. fJj wzr
50 ;kb g[okDh eko g?No'b, vhzb iK ;h. fJj eko fgqz; jkb/ th ubkT[Ad/ jB. yk; fwSoD tkb/ Jh-85 pkbD Bkb
T[BQK B/ gqXkB wzsoh Bfozdo w'dh B{z fuZmh fby e/ ehsh j?.
r?; dh pikJ/ fJzrb?Av dh wSj{o tQkJhN T[BQK w[skpe,''d[Bhnk ftu id'A uZbdh j?. fJ; pkbD ftu 85 ch;dh
pkitk B/ fejk fe 5 Btzpo B{z :{He/H ftu gfjbh ftSt izr d"okB e[opkBhnK
tkJhB Bkb uZbdh j?. ukob; brzoh pkfJUfcT{b seBkb'ih nkJh sK T[; sZe tQkJhN tkJhB ns/ 15 ch;dh
d/D tkb/ f;Zy c"ihnK dh :kd ftu f;Zy c"ih dk ;N?u{ brkfJnk frnk ;h, fi; B{z
ekoK d/ fizB/ tZv/ S[ehB jB T[B/ jh B/ w/ok fXnkB fyZfunk. ;kb 2008 ftu g?No'b j[zdk j?. fJ; yk; pkbD B{z
e[M Sokosh nB;oK tb'A B[e;kB gj[zukfJnk frnk. T[BQK fejk fe fJj :kdrko
tksktoD gq/wh th jB. fJ;/ T[d/S Bkb w?A n?;NB wkoNhB d/ fJzihBhnoK B{z fJ; pkfJUn?EB'b th fejk iKdk j?. ukob;
sK pj[s gfjbK jh bZr ikDh ukjhdh ;h go d/oh Bkb bZrD s'A pknd th fJ; B{z
T[BQK B/ nkgDh n?;NB wkoNhB eko eko B{z g{oh soQK pkfJUfcT{b Bkb dh g;zdhdk eko d/ pkbD ns/ pbB
Sokosh nB;oK tb'A B[e;kB gj[zukfJnk frnk, i' fe pj[s wzdGkrk j?. T[BQK B/
ftu yk; sphdhbhnK eotkJhnK sK ubkT[D bkfJe pDkT[D bJh fejk.'' f;;Nw B{z nZgrq/v eo e/ T[; B{z
wzr ehsh fe fiBQK th b'eK B/ fJ; xNBk B{z nzikw fdZsk j? T[BQK fybkc ;ys
i' fJj tkJhB Bkb uZb ;e/ ns/ xZN'- ukob; dZ;d/ jB fe S[o{ ftu pkfJUn?EB'b Bkb uZbD bkfJe
ekotkJh j'Dh ukjhdh j?. fJj gzikphnK ns/ g{o/ Gkos tk;hnK B{z m/; gj[zukT[D
xZN gqd{SD j't/. fJzihBhnoK B/ fejk fe eko B{z pDkfJnk frnk j?.
tkbk ezw j?.
fgqz; ukob; dk 70tK iBwfdBtK iBwfdB pkfJUfcT{b Bkb ubkT[D bkfJe e[fezr s/b Bkb d"Vdh j? kjh
fgqz; ukob; dk 7 tK iBwfdBtK iBwfdB
fgqz; ukob; dk 7
fgqz; ukob; dk 7
fgqz; ukob; dk 7 tK iBwfdB
e[fezr s/b Bkb d"Vdh j? kjhkjh
e[fezr s/b Bkb d"Vdh j?
e[fezr s/b Bkb d"Vdh j? Skjhkjh
e[fezr s/b Bkb d"Vdh j?
fzeo:'r j? fe gfjbh ftSt izr 'u Sjhd j'J/ jzkoK f;Zy c"ihnK B{z SoXKibh
gfotko dh No/B
gfotko dh No/B
nZi (14 Btzpo) fgqz; ukob; dk pDkT[D ;w/A fJj yokp th j' ;edh j?. gfotko dh No/B
gfotko dh No/B
gfotko dh No/B
d/D bJh fJzrb?Av d/ ;w/Efte fty/ pDkJ/ rJ/ 10 c[ZN d/ eK;h d/ p[Zs Bkb S/VSkV
70tK iBwfdB j?. fJ; w"e/ 's/ pD go w?A T[BQK B{z fJj efj e/ u[Zg eotk fgqz; ukob; nkgDh eko s'A gfjbK
ehsh rJh ;h. fJ; p[Zs 's/ fby/ nZyoK 's/ ekbh f;nkjh wb fdZsh rJh ;h. p[Zs 's/
ojh fJe d;skt/zh fcbw d"okB fgqz; fdZsk fe i/ ezgBh d/ fJzihBhno nfijk Skjh No/B okfJb ;'tfoB B{z Jhe'-cq?Avbh
f;Zy f;gkjhnK d/ ;fseko 'u wjkB izr d/ S/no fby/ rJ/ ;B.
ukob; B/ eko ns/ No/B Bkb ehs/ BjhA eo ;e/ sK w?A fJj eko BjhA pDk u[Ze/ jB. fJ; No/B Bkb j'D tkb/
gq:'rK dk ojZ; y'fbQnk. tksktoD ubktKrk. fJ; wro'A fJzihBhnoK B/ gqd{SD B{z xNkT[D bJh ukob; B/ ekch
coK;
coK;
coK; u s/b dhnK tZXdhnK ehwsK ;[oZfynk Bkb i[V/ w[ZfdnK 's/ w'joh fo;ou ehsh ns/ gsk uZfbnk fe tQkJhN fwjBs ehsh ns/ No/B nkgo/No ns/
coK; u s/b dhnK tZXdhnK ehwsKu s/b dhnK tZXdhnK ehwsK
coK; 'u s/b dhnK tZXdhnK ehwsKu s/b dhnK tZXdhnK ehwsK
ofjD tkb/ ukob; B/ Bk f;oc nkgDh tkJhB B{z ps"o pkfJUfcT{b tos e/ fJ; b'e'w'fNt fJzihBhnoK Bkb poheh Bkb
eko B{z ;r'A Skjh gfotko dh Skjh No/ B{z ubkfJnk ik ;edk j?. fgqz; ukob; ezw ehsk. 100 ch;dh pkfJUfcT{b
fto[ZX gqdo
fto[ZX gqdo B, 4 s'A tZX B B{z th Jhe'-cq?Avbh pDkfJnk j?. T[BQK w[skpe j[D fJj eko gfjbK Bkb'A xZN Bkb uZbD tkbh fJ; No/B ftu ykDk
fto[ZX gqdo B, 4B, 4 s'A tZX s'A tZX
fto[ZX gqdo
fto[ZX gqdoSB, 4B, 400 s'A tZX s'A tZX zywhywh ywhywh ywh
pDkT[D d/ pknd pu/ s/b dh tos'A
gqd{SD c?bkT[Adh j? ns/ fJ; dk gqdoSB
dh Skjh No/B B{z ubkT[D ftu e[fezr
s/b dh tos'A j[zdh j?. th fpjso j' frnk j?. j[zdh j?. ftd/SK ftu fJe tko ykDk
21t/A iBwfdB s/ s'jc/ s/ s'jc/ u fwbhu fwbh
85 ch;dh tkJhB s/ 15 ch;dh
21t/A iBwfdB 85 ch;dh tkJhB s/ 15 ch;dh pDkT[D d/ pknd pu/ j'J/ s/b dh tos'A
21t/A iBwfdB s/ s'jc/ u fwbh
21t/A iBwfdB 's/ s'jc/ s/ s'jc/ 'u fwbhu fwbh
21t/A iBwfdB
85 ch;dh tkJhB s/ 15 ch;dh
85 ch;dh tkJhB s/ 15 ch;dh
85 ch;dh tkJhB s/ 15 ch;dh
g?No'b d/ ;[w/b Bkb uZbdh j? eko
;h fJj eko
g?No'b d/ ;[w/b Bkb uZbdh j? eko
;h fJj eko
;h fJj eko g?No'b d/ ;[w/b Bkb uZbdh j? eko BjhA ehsh iKdh. pkfJUfcT{b dh tos'A
g?No'b d/ ;[w/b Bkb uZbdh j? eko
;h fJj eko
;h fJj eko
g?No'b d/ ;[w/b Bkb uZbdh j? eko
wjkokDh B/ fgqz; ukob; B{z ;kb nfijk BjhA j? fe p'sb eko d/ Bkb fJ; No/B s'A g?dk j'D tkbk
1969 ftu T[BQK d/ 21t/A iBwfdB 's/ g?No'b N?Ae ftu gkJh ns/ ezw pD frnk. ekopB 20 ch;dh sZe xZN frnk.
nwohek s/ uhB u sDkn ftukb/u sDkn ftukb/
nwohek s/ uhB
nwohek s/ uhB u sDkn ftukb/
nwohek s/ uhB 'u sDkn ftukb/u sDkn ftukb/
nwohek s/ uhB
J/g/e B/sk d'-ckV
J/g/e B/sk d'-ckV
J/g/e B/sk d'-ckV
J/g/e B/sk d'-ckV
J/g/e B/sk d'-ckV
T[g okSNogsh wkJhe g?A; d/ GkSDK
dk ;gZSN gqGkt d/yD B{z fwfbnk. g?A;
B/ S'N/ d/SK B{z uhB d/ 'p?bN n?Av o'v
fJfBShJ/fNt' (phHnkoHnkJhH)
gfo:'iBk d/ bkbu 'u BjhA nkT[D dh
fusktBh fdZsh, fi; 'u fBowkD s/
ftek; gfo:'iBktK d/ bJh rohp
d/SK B{z uhB tb'A XB dh g/SeS ehsh
rJh j?.
g?A; B/ d'S bkfJnk fs fJj
'n;gZSN' eoz dk p'M tXkJ/rk. T[BQK
B/ 'fJesock' dZ; e/ fJ; :'iBk dk
wzke T[vkfJnk. T[BQK B/ d/SK B{z fJ;
dh pikJ/ nwohek d/ Bkb ofjD dh
nghb ehsh, i' nkgD/ ;fj:'rhnK B{z
eoz 'u BjhA v[pkT[Adk, T[BQK d/ Bkb
zpod;sh BjhA eodk s/ T[BQK dh
nkzkdh d/ Bkb ;wM"sk BjhA eodk.
fJ; s'A gfjbK Sh B/ nkgD/ GkSD 'u
g?fo; (fpT{o') coK; ftu s/b dhnK tZXdhnK ehwsK fto[ZX gqdoSB ftu 400 fejk fe fJ; 'u e[M th b[fenk j'fJnk
J/izvk BjhA j?. T[BQK B/ fJ; B{z 'u?Zep[Ze
sA' tZX b'e zywh j' rJ/ jB. fJBQK ftu'A 14 b'eK dh jkbs rzGho j?. gqdoSB
g'oN w'o/;ph (fpT{o') J/Shnk gqSKs e{NBhsh' eoko fdZsk. T[BQK B/ 'nwoheh
d"okB j'J/ jwb/ ftu fJe ftnesh dh w"s j' rJh. nzdo{Bh wzsoh feq;N'c e?;N/Bo fS:'b'Ar B/ fejk fe B/sktK d/ ftukb/
y/so d/ 21 d/SK d/ B/sk fJE/ fJe gfjb/' tgkoe ;[oZfynktkd dh fBzdk
B/ dZf;nk fe zywhnK dh frDsh d[rDh j' rJh j?. fJ; rZb 's/ ;fjwsh pDh fe B/sktK
;zw/bB 'u nkgD/ wZsG/dK B{z d{o eoB eod/ j'J/ fejk fe fJj fJe 'B?o' gfjb'
gqdoSBekohnK B/ 87 tZy-tZy EktK 's/ gqdoSB ehs/ fiZE/ T[BQK B/ r[Z;k dh o;wh nBkT{A;w?AN dh pikJ/ T[j
'u n;cb oj/. y/so 'u nkgDk- j?, fi; dk n;cb j'D dk ydSk j?.
zkjo eoB bJh ;VeK pzd eo fdZshnK ;B. e[Zb 409 zywhnK ftu'A 28 g[b; gkg{nk fBT{ frBh B{z (J/g/e) gqXkB d/
nkgDk gqGkt tXkT[D dh e'fSS eo ypo j? fe uhB d/ nfXekohnK B/
eowukoh, fwbNoh g[b; ns/ ckfJo fpqr/v d/ eowukoh Skwb jB. nkoHNhHn?ZbH o/ s"o 's/ ;ko/ w?Apo d/SK tb'A gqXkBrh
oj/ nwohek s/ uhB d/ ftukb/ z[pkBh SBhtko B{z gkg{nk fBT{ frBh d/ ftd/S
vhU w[skpe feq;N'c B/ dZf;nk fe eohp 2,88,000 b'eK B/ d/S Go dhnK 2,034 fpnkB ikoh eoB dh fzzw/dkoh fdzd/ jB.
izr dk gqGkt ;zw/bB 's/ g?Adk j'fJnk wzsoh d/ dcso 'u dkyb j'D dh e'fSS
EktK 's/ uZb oj/ gqdoSB ftu fjZ;k fbnk. eohp 3,500 b'e gqdoSB ;Eb 's/ e?B/vk d/ gqXkB wzsoh i;fNB No{v'
;gZSN Bzo nkfJnk. ehsh, fi; s'A pknd g[b; p[bkJh rJh.
vZN/ oj/. B/ ;theko ehsk fe tgko d/ f;bf;b/
J/Shnk gqSKs nkofEe ;fj:'r (J/ ;{soK B/ dZf;nk fe uhBh gqshfBXhnK
g[b; B/ fJ; ;pzX ftu 282 gqdoSBekohnK s'A g[ZSfrZS ehsh fiBQK ftu'A 157 'u e[M yk; w[ZfdnK 's/ tZy-tZy
g/e) d/ fJfsjk; 'u nfijk gfjbh tko B/ ;zw/bB d/ w;"dk fpnkB B{z nkyoh
jkb/ sZe fjok;s ftu jB. feq;N'c B/ fejk,''phsh ohs pj[s nSKs ojh. jwb/ j'J/ fdqSNhe'D ;B, fi; Bkb nBkT{A;w?AN
j'fJnk id'A w?Apo d/SK d/ B/sk tgko fwzNK 'u gqGkfts eoB dh e'fSS sfjs
, bVkJhnK j'JhnK ns/ uke{ th wkfonk frnk. :'b/ t/;N gqdoSBekohnK ftueko d;skt/zK 's/ ;fjwsh BjhA pD ;eh.
Bhsh 's/ rfjo/ wZsG/d d/ uZbd/ o;wh ftd/S wzsoh fofpze gkN' d/ dcso 'u
e[ZNwko j'Jh. e[M EktK 's/ b'eK B/ ekch Sokp ghsh, fi; Bkb nfijh p/te{ch gkg{nk fBT{ frBh 'u gfjbh tko ;kbk
fbys nBkT{A;w?AN 's/ ekfJw BjhA j' dkyb j'D dh e'fSS ehsh go T[BQK B{z
tkbh joes j'Jh.'' T[ZXo nk:'ieK B/ d/S Go d/ 150 ;EkBK ftu n?stko B{z th ;zw/bB j'fJnk j?. fJ; 'u uhB d/
;e/. uhBh ftd/S wzsokb/ d/ p[bko/ MKr dkyb BjhA j'D fdZsk frnk.
gqdoSB ikoh oZyD dh nghb ehsh j?. okSNogsh Sh fiBfczr s/ nwohek d/
28
28
28 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
28 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
28 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
nwohek dh fusktBh L e'Jh th d/
nwohek dh fusktBh L e'Jh th d/ tos'A
nwohek dh fusktBh L e'Jh th d/S tos'A tos'A 'uu uu u
nwohek dh fusktBh L e'Jh th d/
nk;Nq/bhnk u gzikph e"A;bo s/ B;bhu gzikph e"A;bo s/ B;bh
nk;Nq/bhnk nwohek dh fusktBh L e'Jh th d/ tos'A tos'A
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u gzikph e"A;bo s/ B;bh
nk;Nq/bhnk 'u gzikph e"A;bo s/ B;bhu gzikph e"A;bo s/ B;bh
Bk fbnkt/ dh 5 N?eBkb'ih
dh 5 N?eBkb'ih N?eBkb'ih
dh 5
Bk fbnkt/
Bk fbnkt/
Bk fbnkt/
Bk fbnkt/ Huawei dh 5 dh 5G N?eBkb'ih N?eBkb'ih
fNZgDh eoB tkb/ B/ wzrh w[nkch
fNZgDh eoB tkb/ B/ wzrh w[nkch
fNZgDh eoB tkb/ B/ wzrh w[nkch
fNZgDh eoB tkb/ B/ wzrh w[nkch
fNZgDh eoB tkb/ B/ wzrh w[nkch
j[tkt/Jh ezgBh B{z jh wzfBnk iKdk j?.
fJj ezgBh nkgD/ T[sgkdK ftu c/o-
pdb eo e/ T[BQK B{z j'o ezgBhnK s'A
xZN ehws 's/ t/udh j?. fJ; Bkb j[D
Gkos B{z ysok j? feT[Afe Gkos ftu
e[nkfbNh s'A fznkdk b'e ;;shnK uhzK
yohdDhnK jh nebwzdh ;wMd/ jB go
fJBQK Bkb ;kJhpo ;feUfoNh B{z ysok
j?.
nwoheh nfXekoh dk fpnkB
nwoheh nfXekoh dk fpnkB
nwoheh nfXekoh dk fpnkB
nwoheh nfXekoh dk fpnkB
nwoheh nfXekoh dk fpnkB
fJe nfXekoh B/ 'fd tkb ;NqhN
ioBb' B{z dZf;nk fe g{oh d[Bhnk d/ d/
SK se n;hA fJj rZb gj[zukT[Dh ukj[zd/
jB fe Bt/A N?bhefwT{Bhe/SB
fJBcqk;NqZeuo Bkb ;kJhpo Eo?ZN dk
ysok tX ;edk j?. fit/A fe b'e j[D
57 's/ w{t eoB pko/ ;'u oj/ jB sK
dZ; d/JhJ/ fe fJ; Bkb ;kJhpo nN?e;
j'o tX ;ed/ jB.
j[D th BjhA ;wM fojk Gkos
j[D th BjhA ;wM fojk Gkos
j[D th BjhA ;wM fojk Gkos
j[D th BjhA ;wM fojk Gkos
j[D th BjhA ;wM fojk Gkos
n?vhb?Av (fpT{o') gzikphnK B/ nkgDh :'rsk d/ nkXko 's/ ftd/SK ftu Mzv/ rZv/ j[tkt/Jh ezgBh 's/ fiZE/ pkeh d/S
jB. go ne;o T[BQK B{z B;bh fNZgDh dk fSeko j'Dk fgnk j?. nfij/ jh ;kjwD/ p?B bk oj/ jB, T[ZE/ jh GkoshnK B{z
nkJ/ fJe wkwb/ ftu gzikph w{b d/ Sy; 's/ fNZgDh eoB tkb/ ftnesh B/ j[D ni/ th fJj ;wM BjhA nk ojh fe j[tkt/
w[nkch wzrh j?. dZyDh nk;Nq/bhnk d/ e;pk g'oN nr;sk s'A e"A;bo u[D/ ;zBh f;zx Jh torhnK ezgBhnK d/S dh ;[oZfynk
B{z T[ZE'A d/ t;BheK B/ ;'Sb whvhnk okjhA tXkJh fdZsh. e"A;bo B{z tXkJh d/D
;kJhpo nN?e j'D dk ysok
;kJhpo nN?e j'D dk ysok
;kJhpo nN?e j'D dk ysok
;kJhpo nN?e j'D dk ysok
fBT{ :koe (fpT{o') uhB dh d{o;zuko ;kJhpo nN?e j'D dk ysok B{z b? e/ pj[s tZvk ysok g?dk eo
tkfbnK ftu T[j ftnesh th Skwb j? fi; B/ ;zBh f;zx pko/ B;bh fNZgDh ehsh ;edhnK jB. dZ; d/JhJ/ fe d/S dh
:zso fBowksk ezgBh j[tkt/Jh j'o d/SK 'fd tkb ;NqhN ioBb' B/ dZf;nk
;h. okiXkBh fdZbh ftu 25 s'A 27 nes{po
bJh pj[s tZvk ysok pD e/ ;kjwD/ fe nwoheh nfXekoh B/ iowBh, igkB
phs/ wjhB/ NoZe vokJhto roKN w'o'Bh B/ ;zBh f;zx d/ p?Bo 's/ Sgh f;Zyh
nkJh j?. nwohek B/ e?B/vk ;w/s j'o s/ fJNbh d/ B[wkfJzfdnK B{z T[ZE'A dhnK se fJzvhnk w'pkfJb eKro; Jht?AN dk
gfjokt/ tkbh T[; dh s;tho gqsh GZdh Spdktbh tosfdnK B;bh fNZgDh dh
eJh d/SK B{z fusktBh fdzfdnK fejk j? ;oekoh s/ ewoShnb EktK 's/ j[tkt/ nk:'iB j'fJnk ;h. fJ; d"okB
thvhU efbZg ;'Sb whvhnk 's/ ngb'v ehsh ;h. nZi T[; B/ th ;zBh f;zx d/ g'oN
fe T[j uhBh ezgBh j[tkt/Jh tb'A pDkJ/ Jh s/ 5G d/ ezg'B?AN; dh tos'A eoB s'A j[tkt/Jh ezgBh dk fJZE/ fdb y'bQ e/
nr;sk d/ dcso g[Zi e/ e"A;b u'DK fiZsD dh tXkJh fdZsh. fJ; d/ Bkb jh f;Zy ;tkrs ehsk frnk ;h. j?okBh dh rZb
:zsoK dh tos'A Bk eoB feT[Afe fJ; wBQk ehsk j? feT[Afe fJBQK Bkb ;kJhpo
GkJhuko/ pko/ fNZgDh eoB dh rbsh th wzBh. fJ; w"e/ ;zBh f;zx B/ fJe nzro/zh fJj j? fe nfijh ezgBh fi; B{z b? e/
Bkb ;kJhpo ;feUfoNh B{z ysok j?. 'fd nN?e j'D dk ysok j?.
nypko Bkb rZb eofdnK dZf;nk fe roKN w'o'Bh B{z f;Zy Xow ns/ f;Zy GkJhuko/
fwbNoh dh ;[oZfynk bJh u[Zfenk
tkb ;NqhN ioBb' dh fog'oN nB[;ko fwbNoh dh ;[oZfynk bJh u[Zfenk d[Bhnk Go 'u'A fSekfJsK fwb ojhnK
fwbNoh dh ;[oZfynk bJh u[Zfenk
fwbNoh dh ;[oZfynk bJh u[Zfenk
fwbNoh dh ;[oZfynk bJh u[Zfenk
pko/ fznkdk gsk BjhA j?. T[BQK roKN w'o'Bh B{z f;Zy Xow s/ GkJhuko/ pko/ ;zy/g
frnk tZvk edw
frnk tZvk edw
frnk tZvk edw
frnk tZvk edw
fJ; w[Zd/ B{z b? e/ nwoheh ;oeko B/ frnk tZvk edw jB, T[; B{z Jht?AN d"okB Gkos ftu yk;
ftu dZf;nk. fi; ekoB T[; B/ f;Zyh fJfsjk; ikDB ftu fdbu;gh fdykJh.
iowBh, igkB, fJNbh s/ j'o d';skBk dZ; d/JhJ/ fe nwoheh fwbNoh wzu fdZsk frnk. Jht?AN d"okB ezgBh d/
fJZE/ dZ;D:'r j? fe B;bh fNZgDh dh thvhU ;'Sb whvhnk 's/ tkfJob j'D w[Zy ekoiekoh nfXekoh i/ S/B B/ fejk
d/SK se gj[zu pDkJh j?. nwoheh p/f;z ftu tos'A ftu fbnKd/ ikD tkb/
Bkb ;zBh f;zx s/ T[; d/ gfotko B{z ekch XZek bZfrnk ;h go T[BQK NoZe vokJhto ;?N/bkJhN; s/ N?bh efwT{Bhe/SBz ;h fe 5G seBhe bJh n;hA yk;
nfXekoh fJBQK d/SK d/ B[wkfJzfdnK Bkb
fto[ZX e'Jh th ekotkJh eoB s'A fJBeko eo fdZsk ;h. T[AM fJ; B;bh fNZgDh dk
rZbpks eo oj/ jB ns/ T[BQK B{z dZ; B?ZNtoe nwohek tb'A jh pDkJ/ rJ/ fJeftgw?AN fsnko eo oj/ jK sK i'
nk;Nq/bhnkJh b'eK B/ ;'Sb whvhnk 's/ ekch fto'X ehsk. nk;Nq/bhnkJh g[b; B/
oj/ jB fe j[tkt/Jh tb'A fsnko 57 jB go fJBQK okjhA f;oc ;zt/dBShb yk; fe;w d/ ezwK ftu fJ; dh tos'A
thvhU efbg d/ nkXko 's/ NoZe vokJhto fto[ZX ekB{zBh ekotkJh ehsh ;h. roKN
ezg'B?AN; dh tos'A eoB Bkb T[BQK d/ d/ ;zuko ;Ekgs ehsk iKdk j?, idfe ehsh ik ;e/. iBsk bJh 5G seBhe
w'o'Bh B{z fiZE/ NoZe ubkT[Ad/ ;w/A w'pkfJb tosD d/ wkwb/ ftu i[owkBk ehsk ;kb 2020 se nkJ/rh wsbp ezgBh
S B{z ;kJhpo ;feUfoNh dk ysok g?dk fwbNoh tkfJ; s/ vkNk dh tos'A
frnk ;h T[ZE/ nk;Nq/bhnkJh r?; ezgBh B/ T[; Bkb Y'nk-Y[nkJh bJh ehs/ fJeoko B/ g{oh :'iBk pDkJh j'Jh j? fe Gkos
j' ;edk j?. ewoShnb B?ZNtoe; jh eod/ jB,
th oZd eo fdZs/ ;B.
uhBh ;oeko Bkb fwbh j'Jh j? fiBQK ftu j[tkt/Jh ezgBh d/ :zso bkJ/ ftu 5G seBhe B{z T[j' fbnkJ/rh.
uhBh ;oeko Bkb fwbh j'Jh j?
uhBh ;oeko Bkb fwbh j'Jh j?
uhBh ;oeko Bkb fwbh j'Jh j?
uhBh ;oeko Bkb fwbh j'Jh j?
j[tkt/Jh
j[tkt/Jh
j[tkt/Jh
j[tkt/Jh j' ;ed/ jB. fJj th fJe ekoB j? fe Gkos ;oeko B{z n;hA dZ; d/JhJ/
j[tkt/Jh
nk;Nq/bhnkL fteN'ohnk tk;hnK B{z fJj
nk;Nq/bhnkL fteN'ohnk tk;hnK B{z fJj nwoheh ;oeko ;kb 2012 s'A fJ; fJ; B{z p?B ehsk frnk j?. fe nfijh ezgBh fi; B{z b? e/ nwohek
nk;Nq/bhnkL fteN'ohnk tk;hnK B{z fJj
nk;Nq/bhnkL fteN'ohnk tk;hnK B{z fJj
nk;Nq/bhnkL fteN'ohnk tk;hnK B{z fJj
nk;No/bhnk
ezgBh B{z No?e eo ojh j? ns/ j[D sK nk;No/bhnk s/ nk;No/bhnk B/ th p?B bk fdZsk
nk;No/bhnk u th p?B j'Jh
nk;No/bhnk u th p?B j'Jhu th p?B j'Jh
nk;No/bhnk 'u th p?B j'Jhu th p?B j'Jh
j[tkt/Jh
j[tkt/Jh
ezgBh B/ fJ; B{z B?SBb ;feUfoNh fo;e j[tkt/Jh j?, T[; B{z Gkos ftu fbnkT[Dk yso/
j[tkt/Jh
j[tkt/Jh
se efj fdZsk j?. nwohek dk efjDk j[D d/yDtkbh rZb fJj j't/rh fe s'A ykbh BjhA. f;oc 5G seBhe B{z b?
rbsh gJh Gkoh, bZr/ Gkoh [owkB/[owkB/
rbsh gJh Gkoh, bZr/ Gkoh j? fe ezgBh uhBh ;oeko Bkb fwbh j'Jh nwoheh ;oeko tKr j'o d/S th T[BQK e/ n;hA d/S dh ;[oZfynk B{z yso/ ftu
rbsh gJh Gkoh, bZr/ Gkoh [owkB/
rbsh gJh Gkoh, bZr/ Gkoh
rbsh gJh Gkoh, bZr/ Gkoh z[owkB/[owkB/
j? ns/ uhB dh ;oeko B{z b'eK d/ fBZih d/ efjD 's/ fJ; B{z ed'A se p?B eod/ BjhA gk ;ed/. nfijh jkbs ftu mhe
vkNk se gj[zu pDkT[D d/ ojh j?. jB. fcbjkb nk;No/bhnk B/ d/S dh fJj' oj/rk fe Gkos ftu fJ; soQK
nwohek ftu sK fJ; ;kb dhnK ;[oZfynk ekoB fJ; B{z p?B eo fdZsk dhnK uhBh ezgBhnK B{z Bk fbnKdk
wZXekbh u'DK s'A mhe gfjbK nwoheh j?. ikt/ sK i' nkT[D tkb/ ;w/A ftu
;oeko B/ Huawei d/ fvtkJhf;z B{z dZ; d/JhJ/ fe 5G fJeftgw?AN B{z b? ;kJhpo ;feUfoNh Eo?ZN; s'A pfunk
p?B se eo fdZsk ;h. e/ d[Bhnk Go ftu bhfvzr ;gbkfJo ik ;e/.
nk;Nq/bhnk L phu B/V/ fwbh ftnesh dh bkS, iKu ikoh, iKu ikoh
nk;Nq/bhnk L phu B/V/ fwbh ftnesh dh bk
nk;Nq/bhnk L phu B/V/ fwbh ftnesh dh bk , iKu ikoh
nk;Nq/bhnk L phu B/V/ fwbh ftnesh dh bk
nk;Nq/bhnk L phu B/V/ fwbh ftnesh dh bk , iKu ikoh, iKu ikoh
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo
w?bp"oB d/ dZyD-gZSw ftu phu B/V/
fJe ftnesh dh bkS gkJh rJh. fJ;
bkS B{z d[gfjo ;w/A fub;h fty/
nt'Bv/b n?thfBT{ B/V/ phut/n 's/ d/
fynk frnk.
fJ; wro'A s[ozs g[b; B{z fJ; pko/
ikDekoh fdZsh rJh. ikDekoh fwbd/
jh g[b; iKu bJh w"e/ 's/ gj[zuh. g[b;
nk;Nq/bhnk (fpT{o') Gkos ;w/s pj[s ;ko/ d/S ;Ve fB:wK B{z Bk wzBD tkb/ B/ iKu bJh irQk dh x/okpzdh eo fdZsh
BkrfoeK e'b'A gq/SkB jB, i' fe fB:wK dhnK XZihnK T[vkT[Ad/ j'J/ d[oxNBktK d/ j?.
fSeko j' iKd/ jB. fJBQK jkdf;nK 'u rbsh eoB tkb/ dh ikB sK iKdh j? go jkb/ sZe ftnesh dh w"s d/ ekoBK
Bkb d/ Bkb p/e;{o b'eK dh th w"s j' iKdh j?. nfijh ;wZf;nk Bkb nk;Nq/bhnk dk gsk BjhA uZb ;fenk. fcbjkb
th i{M fojk j?, fiZE/ ekch frDsh 'u Gkosh ofjzd/ jB. fJZE'A d/ ;{p/ fteN'ohnk 'u g[b; wkwb/ dh iKu ftu i[N rJh j?.
fJ;/ ;wZf;nk B{z ysw eoB bJh Nq?fce g[b; B/ G/; pdb e/ fB:w s'VB tkfbnK
B{z cfVnk.
nk;Nq/bhnk L NoZe u bZrh nZr, gko;b s/ fuZmhnK ;VhnKu bZrh nZr, gko;b s/ fuZmhnK ;VhnK
nk;Nq/bhnk L NoZe
nk;Nq/bhnk L NoZe u bZrh nZr, gko;b s/ fuZmhnK ;VhnK
nk;Nq/bhnk L NoZe
Nq?fce g[b; nfXekoh ShS/ ;kc eoB tkb/ ns/ eJh j'o G/;K 'u vokJhtoK 's/ nk;Nq/bhnk L NoZe 'u bZrh nZr, gko;b s/ fuZmhnK ;VhnKu bZrh nZr, gko;b s/ fuZmhnK ;VhnK
Bzo oZyd/ jB ns/ id th e'Jh ;Ve fB:wK dh T[bzxDk eodk fdykJh fdzdk j?
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo o'ej?wgNB d/
sK T[; B{z cV b?Ad/ jB. fJBQK d'ShnK B{z Gkoh i[owkfBnK d/ Bkb-Bkb bkfJ;?A; oZd
gZSw ftu e?gohe'oB jkJht/n 's/ fJe NoZe ftu nZr
j'D torh ;zk th fwbdh j?.
bZr rJh. fJj NoZe nk;Nq/bhnB g';N bJh w/b ns/
g{oph w?bp"oB 'u fJ; soQK dh ekotkJh dh g[SNh eofdnK g[b; B/ dZf;nk fe
gko;b fbik fojk ;h.
T[BQK B/ e[M e[ xzfNnK ftu jh seohpB 38 i[owkB/ ehs/. nfij/ wkwb/ 'u 484
NoZe ftu w"i{d w/b-fuZmhnK s/ gko;b, Bt/A c'B
vkbo dk i[owkBk ehsk iKdk j? s/ vokJhftzr bJh zo{oh bkfJ;?A; d/ 12 nzeK ftu'A
s/ ;?ANob jkJhb?Av; d/ ;{fpnK bJh fbikJ/ ik oj/ eZgV/
uko eZN bJ/ iKd/ jB. vokJhftzr eofdnK c'B tosD ekoB ;{p/ ftu j' oj/ ;Ve
p[oh soQK ;V e/ ;[nkj j' rJ/. uzrh fe;ws Bkb NoZe
jkdf;nK B/ Nq?fce g[b; B{z gq/SkB eo fdZsk j?. fJ;/ bJh Nq?fce g[b; B/ fJj sohek
dk vokJhto nkgDh ikB pukT[D ftu ;cb fojk.
ngDkfJnk j?. nfXekohnK B/ dZf;nk fe id f;tb todh tkb/ g[b; nfXekohnK
nk;Nq/bhnB g';N B/ fJ; xNBk 's/ fBokSk zkjo
B{z fB:w s'VB tkb/ fdykJh fdzd/ jB sK T[j todh tkb/ g[b; nfXekohnK B{z fJ;
ehsh j?. fcbjkb NoZe ftu nZr bZrD d/ ekoBK dh
dh ikDekoh fdzd/ jB ns/ T[j th B/V/ j'D ekoB fwzNK 'u g[Zi e/ rbsh eoB tkb/
iKu ehsh ih ojh j?.
B{z cV b?Ad/ jB.
29
29
29 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
29 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
29 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
G'iB s'A f nkdk ;wkoNc'B B{znkdk ;wkoNc'B B{z
G'iB s'A fznkdk ;wkoNc'B B{znkdk ;wkoNc'B B{z
G'iB s'A f nkdk ;wkoNc'B B{z
G'iB s'A f
fJ; sohe/ Bkb G'iB ykD Bkb
fJ; sohe/ Bkb G'iB ykD Bkb G'iB s'A f
fJ; sohe/ Bkb G'iB ykD Bkb
fJ; sohe/ Bkb G'iB ykD Bkb
fJ; sohe/ Bkb G'iB ykD Bkb
soihj fdzd/ jB ftfdnkoEh
soihj fdzd/ jB ftfdnkoEh
soihj fdzd/ jB ftfdnkoEh
soihj fdzd/ jB ftfdnkoEh
soihj fdzd/ jB ftfdnkoEh
B/V/ BjhA nkt/rk w'Nkgk
B/V/ BjhA nkt/rk w'Nkgk
B/V/ BjhA nkt/rk w'Nkgk
B/V/ BjhA nkt/rk w'Nkgk
B/V/ BjhA nkt/rk w'Nkgk
BkSsk eod/ ;B. Gko xZN eoB, gkuB
szso B{z wip{s eoB ns/ e?A;o dh
o'eEkw dh nB'yh ftXh j?. fJ; 'u id'A
n;hA bzp/ ;w/A bJh G[Zy/ ofjzd/ jK, T[d'A
;kv/ uzr/ ;?Zb; e?A;o g?dk eoB tkb/
;?Zb; B{z yk iKd/ jB ns/ e?A;o s'A pukn
pfDnk ofjzdk j?. Bkb jh fJ; Bkb
;oho 'u s/zh Bkb c?N poB j'Dk S[o{ j'
iKdk j?. vkJhfNzr eoe/ Gko xZN eoB
Bkb'A fJj soehp fznkdk nk;kB j?.
fJ; 'u fdB 'u Gkt/A s[;hA g{ok ykDk
ykU, fco th s[jkvk Gko BjhA tX/rk.
fJ; Bkb s[;hA nkgD/ ;oho d/ c?N B{z sK
xZN eod/ j' go s[jkvh wk;g/ShnK 's/
n;o BjhA g?Adk.
n;bhns 'u ;kvk ykDk guD 'u
3 s'A 5 xzN/ bZrd/ jB. fJ; ;w/A ;oho
'u fJz;{fbB dh wksok tZX j[zdh j? fJ; tkfSzrNB (fpT{o') fJe nfXn?B s'A gsk bZfrnk j? fe ekbi d/ ftfdnkoEh
bJh T[j c?N B{z poB BjhA eo ;edk. nkgD/ ;wkoNc'B B{z G'iB s'A th fznkdk soihj fdzd/ jB s/ eJh tko fJ; bJh
id'A ftnesh bzp/ ;w/A se e[M BjhA yKdk G'iB th SZv fdzd/ jB. iBob 'n?fvefNt fpj/thno;' 'u gqekfSs nfXn?B 'u
BthA fdZbh (fpT{o') nZi fznkdkso fojk iKdk j?. T[d'A ;oho 'u fJz;{fbB dk gZXo xZN j' dZf;nk frnk fe ekbi d/ ftfdnkoEhnK dk G'iB s'A fznkdk ;wkoNc'B 'u
gZSwh d/SK 'u fJzNofwN/B ck;fNzr dk n;bhns 'u fJzNofwN/B ck;fNzr iKdk j? ns/ c?N poB dh gqfefonk s/z brkn j[zdk j?.
gqubB s/zh Bkb tX fojk j?. fJzNo- ;kv/ fJE/ ;dhnK g[okDh fotkfJs ojh j' iKdh j?. fJ; 'u ;oho 'u fe;/ soQK d/ nwohek 'u p[c?b' :{Bhtof;Nh dh ftfrnkBh ;kok UvkB/b B/ dZf;nk fe fJ;
fwN/B ck;fNzr dk noE j? oks d/ G'iB j?. id'A ftnesh ;{oi S[gD s'A gfjbK g'Se sZsK dh ewh th BjhA j[zdh j?. fJj nfXn?B 'u n;hA gfjbh tko ;wkoNc'B Bkb tXd/ brkn d/ ;p{s fdZs/ jB. T[BQK
s'A pknd ;t/o/ 12 xzN/ se e[M th BjhA jh Skw 6 ti/ d/ B/V/-s/V/ fvBo eo ;oho B{z f;jswzd pDkJh oZyD dk fJe fejk fe n;hA fJj th gsk bkfJnk fe id'A ftfdnkoEh ;wkoNc'B s/ G'iB d'tK s'A
ykDk, b'V g?D 's/ 14 xzN/ se G[Zyk b?Ad/ ;B ns/ fco ;t/o/ 7-8 ti/ jh ;"yk sohek j?. tKM/ ;B sK ftfdnkoEhnK B{z ;wkoNc'B dh tos'A eoB bJh fznkdk ezw eoB tZb
gq/fos ehsk frnk. T[j c'B jk;b eoB bJh fznkdk fwjBs eo oj/ ;B. y'ieko
fJj ikBDk ukj[zd/ ;B fe ;wkoNc'B B{z b? e/ fJj fttjko T[BK jh wzp{s j[zdk j?
fpZr ph B{z kjo[y dk fgsk ;wMdkkjo[y dk fgsk ;wMdk
fpZr ph B{z fit/A G'iB, BShb/ gdkoE s/ Sokp B{z b? e/ fttjko j[zdk j?.
fpZr ph B{z kjo[y dk fgsk ;wMdk
fpZr ph B{z Skjo[y dk fgsk ;wMdkkjo[y dk fgsk ;wMdk
fpZr ph B{z
UvkB/b B/ dZf;nk fe j?okBhiBe o{g Bkb n;hA o[zkBk 5 s'A 9 xzN/ sZe
nB[wkfBs o{g Bkb ;wkoNc'B dh tos'A eod/ jK. fJ; nfXn?B 'u 18 s'A 22 ;kb
dh T[wo d/ ekbi d/ 76 ftfdnkoEhnK B/ fjZ;k fbnk ;h. fJBQK ftfdnkoEhnK dh
j? npokw, fJ; ;tkb s'A gq/
j? npokw, fJ; ;tkb s'A gq/SkBkB kBkB kB
j? npokw, fJ; ;tkb s'A gq/
j? npokw, fJ; ;tkb s'A gq/ fszB xzN/ G'iB sZe gj[zu BjhA ;h s/ d' xzN/ sZe ;wkoNc'B sZe gj[zu BjhA ;h. fJ;
j? npokw, fJ; ;tkb s'A gq/
d"okB fJBQK b'eK B/ nfXn?B ehsk iK nypko gfVnk. fJ; s'A pknd ftfdnkoEhnK
B{z ezfgT{No dh tos'A dh nkfrnk fdZsh rJh, fi; Bkb T[j nkgD/ ;wkoNc'B iK
w[zpJh (fpT{o') pkbht[Zv wjkBkfJe
nkgD/ g;zdhdk ykD/ dh 100 e?boh ewk ;ed/ ;B. T[BQK dZf;nk fe n;hA fJj d/y
nfwskG pZuB dh g'sh nkokfXnk pZuB
e/ j?okB ;h fe ftfdnkoEh fe;/ th soQK dk ;wkoNc'B jk;b eoB d/ fJZS[e ;B.
B/ nkgDk poEv/ ;?bhpq/N ehsk. T[; dh
poEv/ gkoNh 'u ;G B/ y{p w;sh ehsh.
T[; dh fJ; gkoNh 'u Skjo[y ykB d/
w'oZe' sN e'b'A fwbhnK 15
w'oZe' sN e'b'A fwbhnK 15
;G s'A S'N/ p/N/ npokw ykB th gj[zu/ w'oZe' sN e'b'A fwbhnK 15w'oZe' sN e'b'A fwbhnK 15
w'oZe' sN e'b'A fwbhnK 15
;B. fpZr ph B/ npokw dh fJe s;tho
nkgD/ nfXekoe fJz;Nkrqkw nekT{AN
bk K, pukJ/ rJ/ 53 b'eK, pukJ/ rJ/ 53 b'e
bk
bk
bk K, pukJ/ rJ/ 53 b'e
bkSK, pukJ/ rJ/ 53 b'eK, pukJ/ rJ/ 53 b'e
's/ S/no ehsh ns/ fJ; rZb dk fzeo
ehsk fe npokw T[BQK B{z nkgD/ fgsk
d/ fgsk :kBh n;bh dkdk ;wMdk j?.
;kjwD/ nkJh s;tho 'u nfwskG
npokw Bkb jZE fwbkT[Ad/ Bzo nk oj/
jB. s;tho S/no eod/ j'J/ nfwskG B/
e?gSB 'u fbfynk, ''fJj j? Skjo[y dk
S'Nk p/Nk npokw, i' ;wMdk j?, :ehB
eodk j? ns/ fpBK fe;/ SZe d/ wB
u[Zfenk j? fe w?A fJBQK d/ fgsk dk fgsk
jKHHHns/ fJ; rZb B{z b? e/ j?okB jK fe
nkfyo feT[A Skjo[y d/ fgsk T[BQK Bkb
BjhA ofjzd/ jB''. nfwskG s/ npokw
dh fJj s;tho ;'Sb whvhnk 's/ y{p
uouk 'u j?. T[ZE/ jh fJ; poEv/ gkoNh
'u eJh pkbht[Zv ;?b/p; nkgD/ pZfunK
Bkb gkoNh 'u Skwb j'J/ ;B.
f;vBh gkoe u g[b; B/ ubkJh r'bh, e'Jh ywh BjhAywh BjhA
f;vBh gkoe u g[b; B/ ubkJh r'bh, e'Jh
f;vBh gkoe u g[b; B/ ubkJh r'bh, e'Jh ywh BjhA
f;vBh gkoe u g[b; B/ ubkJh r'bh, e'Jh zywh BjhAywh BjhA
f;vBh gkoe u g[b; B/ ubkJh r'bh, e'Jh
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk ftu
fpZih f;vBh gkoe ftu uke{ Bkb jwbk
eoB tkb/ Sy; Bkb j'J/ w[ekpb/ ftu
g[b; B/ r'bh ubkJh. nfXekohnK B{z
Sfjo d/ nzdo{Bh gZSw ftu w?foeftb/
gkoe ftu p[bkfJnk frnk. fJe fpnkB
ftu fBT{ ;kT{E t/bz g[b; B/ fejk fe
g[b; B/ jwbkto Sy; B{z frqcsko eoB
dh e'fSS ftu r'bh ubkJh. fJ;
r'bhpkoh ftu e'Jh th zywh BjhA
j'fJnk.
Sy; B{z frqcsko eo e/ fBT{NkT{B
w'oZe' (fpT{o') T[Zsoh ncoheh d/S w'oZe' dh c"i B/ G{-wZX ;kro e'b'A fJe
g[b; ;N/SB fbikfJnk frnk ns/ fco
feSsh 'u'A 15 bkSK pokwd ehshnK idfe 53 SoDkoEhnK B{z ;[oZfyns puk
zo{oh iKu bJh T[; B{z o'fJb fgqz;
fbnk frnk j?. w'oZe' c"i B/ dZf;nk fe c"i dh fJekJh SBhtko B{z id T[Zsoh
n?Zbco?v j;gskb G/i fdZsk frnk. fJj
Sfjo Bkv'o e'b ;w[zdo 'u rSs brk ojh ;h sK fJe feSsh B{z w[SebK 'u
wzfBnk iKdk j? fe T[; ;w/A gkoe ftu
cf;nk d/fynk.
b'e nkgD/ gfotko Bkb nkJ/ j'J/ ;B.
pukJ/ rJ/ SoDkoEhnK 'u 9 n"osK Skwb jB. ;ko/ SoDkoEh T[g-;jkok
fJe uSwdhd B/ dZf;nk fe n;hA gkoe
ncoheh d/SK s'A jB. c"i B/ feSsh 'u 15 b'eK dhnK bkSK th pokwd ehshnK.
ftu x[zw oj/ ;h. n;hA g[b; dh rZvh B{z
feSsh dk fJziD B[e;kfBnk frnk ;h. ;kb 2018 'u w'oZe' 'u r?o-ekB{zBh
d/fynk ns/ fco r'bh uZbD dh nktki
SoDkoEhnK d/ nkT[D dh frDsh 'u tkXk j'fJnk. rqfj wzsokb/ d/ ;{soK w[skpe
;[Dh. fcbjkb g[b; B/ T[; irQk dh x/
iBtoh s'A ;szpo ftueko 68000 r?o-ekB{zBh SoDkoEhnK d/ dkyb/ dhnK e'fSSK
okpzdh eo e/ iKu S[o{ eo fdZsh j?.
B{z n;cb ehsk frnk.
3 3 3 3 30 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw
fgSbh ghVQh Bkb'A BthA ghVQh
fgSbh ghVQh Bkb'A BthA ghVQh fJe ;kb gfjbK 44 w?ApoK ;w/s
fgSbh ghVQh Bkb'A BthA ghVQh
fgSbh ghVQh Bkb'A BthA ghVQh
fJe ;kb gfjbK 44 w?ApoK ;w/s
fJe ;kb gfjbK 44 w?ApoK ;w/s
fgSbh ghVQh Bkb'A BthA ghVQh
fJe ;kb gfjbK 44 w?ApoK ;w/s
fJe ;kb gfjbK 44 w?ApoK ;w/s
ihn ojh j? bzpk ihtB bkgsk j'Jh gDv[Zph fwbh
ihn ojh j? bzpk ihtB
ihn ojh j? bzpk ihtB
ihn ojh j? bzpk ihtB
ihn ojh j? bzpk ihtB
bkgsk j'Jh gDv[Zph fwbh
bkgsk j'Jh gDv[Zph fwbh
bkgsk j'Jh gDv[Zph fwbh
bkgsk j'Jh gDv[Zph fwbh
n;b ftu 15 Btzpo 2017 B{z fJ;
gDv[Zph d/ bkgsk j'D dh ;{uBk fwbh
;h. fJ; d/ fJe ;kb pknd gDv[Zph 's/
;tko b'eK dh :kd ftu T[BQK d/ gfotko
tkfbnK bJh fJe ;Gk dk nk:'iB ehsk
;h. fJ; ;Gk ftu okSNogsh w"oh;hU
w?eoh B/ fejk ;h,''gDv[Zph 's/ ;tko
bkgsk b'eK d/ gfotko tkfbnK B{z y[d
B{z fJeZbk wfj;{; BjhA eoBk ukjhdk.
n;hA ;ko/ T[BQK d/ Bkb jK. gDv[Zph d/
pko/ ftu gsk brkT[D dk jo ;zGt
e'fSS ehsh ik ojh j?.'' fJ; fpnkB d/
mhe 2 fdB pknd 17 Btzpo B{z B/th
tZb'A gDv[Zph d/ fwbD dk n?bkB ehsk
frnk. w?eoh B/ gDv[Zph d/ bkgsk j'D
d/ pknd fJ; dh g{oh iKu dk tkndk
ehsk ;h. iKu d"okB g[b; B/ fgSbh
fBT{:koe (fpT{o') e[M fdBK gfjbK jh nwohek dh ;N?Bc'ov :{Bhtof;Nh dh iBtoh ftu fJe ib ;?Bk d/ fmekD/
fJe ;NZvh 'u fJj rZb ;kjwD/ nkJh ;h fe fJB;kBK dk ihtB ihT{D dh ;wK ;w/s j'o EktK 's/ Skg/wkoh ehsh ;h. B/
th gqw[Zy B{z th poyk;s eo fdZsk ;h.
jZd gfjbK d/ w[ekpb/ tX frnk j? ns/ j[D ;kvh nkT[D tkbh ghVQh fgSbh ghVQh
B/th B/ fejk fe 15 Btzpo B{z T[;
Bkb'A 3 ;kb fznkdk ihn ojh j?. y'iekoK B/ fgSb/ 50 ;kbK d/ nB[wkfBs
;w/A d/ e?gNB B/ ;{uBk fdZsh,''gDv[Zph
ihtBekb d/ vkNk dh iKu ehsh fi; ftu T[BQK gkfJnk fe T[AM b'e i' 65 ;kb dh
ftu gkDh dkyb j' frnk j? ns/ fJ;
T[wo sZe fzzdk ofj iKd/ jB T[j b'e nkgD/ wksk-fgsk d/ w[ekpb/ fznkdk bzpk
ekoB SkoN ;ofeN j' frnk j?. e[M d/
ihtB fiT{Ad/ jB.
o pknd Xwkek j'fJnk ns/ gDv[Zph
phwkohnK ftukb/ bzx fojk 1 ;kb dk ;wK ;kb dk ;wK
phwkohnK ftukb/ bzx fojk 1
phwkohnK ftukb/ bzx fojk 1 ;kb dk ;wK
phwkohnK ftukb/ bzx fojk 1
phwkohnK ftukb/ bzx fojk 10 ;kb dk ;wK ;kb dk ;wK
dk ;zgoe N[ZN frnk.'' fi; ;w/A fJj
jkbKfe bkJhc n?e;g?eN?A;h :kBh nB[wkfBs ihtBekb tXD dk wsbp fJj
xNBk j'Jh T[d'A gDv[Zph ;?B i[nkB w?o
BjhA j? fe b'eK dk ihtB uzrh f;js ftukb/ bzx fojk j?. b?A;/N dh fJe ;NZvh
v/b gbkNk ;fEs nkgD/ fmekD/ 's/
fi; ftu ;kb 2017 d/ vkNk B{z fdykfJnk frnk ;h, w[skpe j?bE e/no 'u j'J/
gos ojh ;h. fJ; wro'A noiBNhBk B/
tkX/ d/ pkti{d b'eK dh f;js 'u fznkdk ;[Xko BjhA j'fJnk j?. b'eK dh ihtB fpT{B; nk:o; (fpT{o') w[skpe,''noiBNhBk dh B/th B/ n?bkB
18 d/SK dh wdd Bkb fJ; gDv[Zph dh
ihT{D dh T[wo zo{o tX rJh j't/ go T[BQK dh T[j puh j'Jh fzzdrh yokp f;js d/ noiBNhBk dh fJe gDv[Zph eohp fJe ehsk fe y'ih db B/ fJe ;kb gfjbK
y'i S[o{ ehsh ;h. bzph y'i d/ pknd
ftukb/ bzxdh j?. fJ;B{z n;hA fJ; nzeV/ s'A ;wM ;ed/ jK fe ;kb 2017 'u rb'pb ;kb gfjbK 44 ukbe db d/ w?ApoK bkgsk j'Jh gDv[Zph J/HnkoHJ/H ;?B
bkgsk b'eK d/ fwbD dh nk; ysw j'
bkJhc n?e;g?eN?A;h fiE/ 73 ;kb ;h, T[E/ fJBQK ftu'A n";s j?bdh bkJhc Bkb nNbKfNe ftu bkgsk j' rJh ;h. i[nkB B{z nNbKfNe ftu v{zx/ gkDh
rJh ;h. fJ; d/ pkti{d ib ;?Bk B/
n?e;g?eN?A;h :kBh f;js ihtB ihT{D dk ;wK f;oc 63 ;kb j? :kBh b'eK dk 10 T[; ;w/A 18 d/SK B/ fJeZm/ fwb e/ fJ; ftu bZG fbnk j?. B/th tZb'A ikoh
gDv[Zph dh sbkS ikoh oZyh.
;kb dk ihtB yokp f;js ftukb/ bzx fojk j?. f;jswzd ihtB ihT{D d/ ;w/A 'u dh y'i ehsh go ;cbsk jZE BjhA bZrh fpnkB w[skpe fJj gDv[Zph
fJZE/ dZ; dJhJ/ fe iowBh tZb'A
6 ;kb 3 wjhB/ dk tkXk j'fJnk j?. ;kb 2017 'u j?bdh bkJhc n?e;g?eN?A;h ;h. fJ; d/ pkti{d noiBNhBk dh B/ noiBNhBk gNkr'Bhnk ftu t/bv/; pDkJh fJ; vhzb ns/ fJb?efNqe
d/ wkwb/ 'u f;zrkg[o gfjb/ Bzpo 's/ ;h idfe ;?ANob ncohek fogpfbe nkyoh th B/ sbkS ikoh oZyh. fJj gDv[Zph gqkfJdhg B/V/ ;w[zdo ftu 800 whNo gDv[Zph B{z ;kb 1980 d/ wZX ftu
Bzpo 's/. v{zx/ gkDh ftu fwbh. gDv[Zph fwbD d/ (2,265 c[ZN) j/mK fwbh j?. B/th B/ fejk fJ; p/V/ ftu Skwb ehsk frnk ;h.
nkdk ihn oj/ jB Gkos d/ b'e
f f f f fznkdk ihn oj/ jB Gkos d/ b'enkdk ihn oj/ jB Gkos d/ b'e mhe d' fdB gfjbK bkgsk j'J/ b'eK d/ fe nwoheB fSg 'U;hnB fJBfcfBNh' ;kb 2008 s'A 2014 d/ pknd fJ; dh
nkdk ihn oj/ jB Gkos d/ b'e
nkdk ihn oj/ jB Gkos d/ b'e
Gkosh nkpkdh dh rZb eohJ/ sK ;kb 1990 d/ w[ekpb/ 'u 2017 'u Gkos d/ gfotko tkfbnK B/ T[BQK dh :kd ftu B{z bkgsk j'Jh gDv[Zph dh y'i ftu w[ozws th j'Jh ;h go T[; ;w/A wkjoK
b'e uzrh f;js d/ Bkb 10 ;kb fznkdk ihn oj/ jB. ;kb 1990 'u n"osK dk fJe ;Gk dk nk:'iB ehsk ;h. brkfJnk frnk ;h, fi; B/ ;eokswe B/ fejk ;h fe fJ; dh w[ozws ekch
f;js ihtBekb fiZE/ 50 ;kb ;h T[E/, 2017 'u fJj tX e/ 59 ;kb j' frnk ns/ fJe ;wkuko J/iz;h dh fog'oN Bshi/ fdZs/. w[Seb j?.
wodK dh rZb eohJ/ sK ;kb 1990 'u fiZE/ wodK dh j?bdh bkJhc n?e;g?eN?A;h
51 ;kb ;h T[j 2017 'u tX e/ 59 ;kb j' rJh j?.
nwohek
nwohek u Bkpkfbr B/ Gkosh w{b d/ ftnesh dh r'bh wko e/ ehsh jZfsnku Bkpkfbr B/ Gkosh w{b d/ ftnesh dh r'bh wko e/ ehsh jZfsnk
nwohek 'u Bkpkfbr B/ Gkosh w{b d/ ftnesh dh r'bh wko e/ ehsh jZfsnku Bkpkfbr B/ Gkosh w{b d/ ftnesh dh r'bh wko e/ ehsh jZfsnk
nwohek u Bkpkfbr B/ Gkosh w{b d/ ftnesh dh r'bh wko e/ ehsh jZfsnk
nwohek
e?B/vk
e?B/vk u e'Jh th ;kwkB iKu e'Jh th ;kwkB iK n?NbKfNe f;Nh' B/ ypo fdZsh j? fe
e?B/vk u e'Jh th ;kwkB iK
e?B/vk
e?B/vk 'u e'Jh th ;kwkB iKu e'Jh th ;kwkB iK
t/ANkB'o Sfjo 'u ;[Bhb n?vbk dh T[BQK
d/ xo d/ pkjo p[ZXtko dh oks r'bh
fuZmhnK G/iDk j'fJnk pzd!
fuZmhnK G/iDk j'fJnk pzd!
fuZmhnK G/iDk j'fJnk pzd! wko e/ jZfsnk eo fdZsh rJh. T[BQK B/
fuZmhnK G/iDk j'fJnk pzd!
fuZmhnK G/iDk j'fJnk pzd!
fJ; wjhB/ nkgDh wK dk 95tK iBwfdB
wBkT[D ns/ gfotko Bkb feq;w;
wBkT[D bJh Gkos nkT[Dk ;h.
T[j n?NbKfNe ekT{ANh 'u phs/ 30
;kbk s'A ofj oj/ ;B ns/ n?NbKfNe
f;Nh d/ jk;fgN/bNh T[d:'r 'u ezw eod/
;B. ypo 'u dZf;nk frnk j? fe
g';NwkoNw fog'oN 'u y[bk;k j'fJnk
j? fe eJh r'bhnK bZrD ekoB T[BQK
dh w"s j'Jh j?. d'Sh dh T[wo ekoB T[;
d/ BK dk y[bk;k BjhA ehsk frnk j?.
n?NbKfNe ekT{ANh d/ tehb vhH ihH
fBT{:koe (fpT{o') nwohek d/ 61 ;kbk Gkosh w{b d/ ftnesh dh NkfJBo B/ dZf;nk fe T[; B{z n?r jopo
UNktk (fpT{o') e?B/vk d/ vke ;/tk ftGkr B/ d[Bhnk nZr/ nghb ehsh j? fe
fBT{io;h oki 'u 16 ;kbk bVe/ B/ r'bh wko e/ jZfsnk eo fdZsh. 'fd gq?; f;Nh s'A frqcsko ehsk frnk j?.
b'e fcbjkb vke ns/ gko;b okjhA e'Jh th ;kwkB iK fuZmh T[BQK d/ d/S 'u Bk
G/iD . fJ; dk Gkt j? fe ;koh d[Bhnk d/ b'e j[D e?B/vk tZ;d/ nkgD/ foSs/dkoK
s/ d';sK B{z e'Jh th gko;b okjhA ;kwkB iK fuZmhnK BjhA G/i ;eDr/. fJ; dk
Gkos nwohek e'b'A yohd foj? d[Bhnk dk ;G s'A xkse j?bhekgNo
Gkos nwohek e'b'A yohd foj? d[Bhnk dk ;G s'A xkse j?bhekgNo
Gkos nwohek e'b'A yohd foj? d[Bhnk dk ;G s'A xkse j?bhekgNo
Gkos nwohek e'b'A yohd foj? d[Bhnk dk ;G s'A xkse j?bhekgNo
Gkos nwohek e'b'A yohd foj? d[Bhnk dk ;G s'A xkse j?bhekgNo
ekoB vke eowukohnK dh jVskb j?. eowukohnK B/ fgSb/ 5 jcfsnK s'A jVskb
ikoh oZyh j'Jh j?. fJ; ekoB 'e?B/vk g';N' e'b ;kwkB, gko;b ns/ fuZmhnK d/ Y/
tkfSzrNB$BthA fdZbh (fpT{o') Gkosh oZfynk wzsokbk
o bZr/ j'J/ jB. fJZE'A se fe ftGkr B/ jVskb ysw eotkT[D bJh jkb jh 'u
B/ dZf;nk fe Gkos ;oeko nwohek s'A d[Bhnk dk ;G s'A
nkyoh e'fSS d/ o{g 'u eowukohnK B{z b[GkT[D dk gq;skt th fdZsk ;h go
xkse j?bhekgNo yohd/rh. fJ; ;pzXh ;"d/ 's/ :'iBk fsnko
eowukohnK B/ fJ; B{z wzBD s'A fJBeko eo fdZsk.
j' ojh j?. ;{soK w[skpe 24 n?ANh ;pw?ohB j?bhekgNo (o'whU)
s[jkB{z dZ; dJhJ/ fe BtK ;kb nkT[D 'u fJe wjhBk jh pfunk j? ns/ b'e
dh ehws 2 fpbhnB nwoheh vkbo dZ;h rJh j?.
nkgD/ foSs/dkoK B{z ekov iK s'jc/ w/b okjhA G/i oj/ jB. nfij/ 'u jVskb ekoB
Gkos fgSb/ 10 ;kbK s'A nfij/ j?bhekgNoK dh b'V
b'eK B{z gq/SkBh j' ;edh j?.
wfj;{; eo fojk j?. ;{so dZ;d/ jB fe vhb B{z b? e/ nkT[D
e?B/vk d/ gqXkB wzsoh i;fNB No{v' dh fusktBh wro'A fJj edw u[Zfenk
tkb/ e[M wjhfBnK d"okB ;wM"sk j' ikJ/rk. nwohek d/ T[g
frnk j? fe T[BQK dh ;oeko nkT[D tkb/ S[ZNhnK d/ ;hzB s'A gfjbK b/po fttkd B{z
okSNogsh wkJhe B/ 2 fdB gfjbK f;zrkg[o 'u Bfozdo w'dh
;[bMkT[D bJh edw u[ZeD bJh fsnko j?. nkBbkJhB foN/boz dk ;oeko 's/
Bkb w[bkeks ehsh ;h. Gkos B/ fJBQK j?bhekgNoK dh b'V
dpkn j? fe T[j 23 Btzpo B{z S[o{ j'D tkb/ ekb/ S[Zeotko ns/ ;kJhpo ;'wtko dh
B{z t/yfdnK nwohek B{z fJe fuZmh fbyh ;h. wkJhe Bkb
;/b s'A gfjbK jVskb ysw eotkJh ikt/ go 'e?B/vhnB :{BhnB nkc g';Nb
w[bkeks d"okB th w'dh B/ fJ; w[Zd/ 's/ uouk ehsh ;h.
toeoz' dh fJe wfjbk p[bkok B/ SBhtko B{z ysw j'D tkb/ gq;skt pko/ dZf;nk
;{soK dh wzBhJ/ sK Gkos nfij/ 123 j?bhekgNo nkgD/
fe fJj ekch BjhA j? ns/ :{BhnB fJ; B{z nkgD/ w?ApoK ;kjwD/ g/S BjhA eo/rh.
d/S 'u pDkT[D dh :'iBk th fsnko eo fojk j?. ni/ d[Bhnk
fJ; d"okB e?B/vk g';N d/ ;kjwD/ jVskb dh S[o{nks s'A jh fvbtoh p?ebkr
d/ fJj ;G s'A xkse j?bhekgNo f;oc nwohek e'b jh jB.
dh ;wZf;nk yVQh j' rJh j?, fi; d/ uZbfdnK T[BQK B{z fJj nghb eoBh gJh. fJe
fJBQK B{z d[Bhnk d/ ;G s'A n?vtK;v n?AN ;pw?ohB j?bhekgNo
Jh-w/b 'u fejk frnk,''n;hA :[BkJhNv ;N/N; ;oft; ;w/s e"wKsoh vke ;/tktK
wzfBnk iKdk j?. fJj fe;/ th gDv[Zph B{z spkj eoB dh
B{z efjDk ukj[zd/ jK fe n;hA pkjo s'A nkT[D tkbhnK t;sK B{z nrb/ B'fN; se
;woZEk oZydk j?.
;fteko eoB 'u n;woE jK.''
31
31
31 gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
31 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
31 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
nwohek B/ Ekbh
nwohek B/ Ekbh
nwohek B/ Ekbh u b?p whN
nwohek B/ Ekbh u b?p whNu b?p whN
nwohek B/ Ekbh 'u b?p whNu b?p whN
fpqN/B L Gkosh ftnesh B/ eo{osk
fpqN/B L Gkosh ftnesh B/ eo{osk
fpqN/B L Gkosh ftnesh B/ eo{osk
fpqN/B L Gkosh ftnesh B/ eo{osk
fpqN/B L Gkosh ftnesh B/ eo{osk
go';D dk o;sk ehsk ;kc
go';D dk o;sk ehsk ;kc
go';D dk o;sk ehsk ;kc
go';D dk o;sk ehsk ;kc
go';D dk o;sk ehsk ;kc
Bkb ehsk ;h gsBh B{z esb
Bkb ehsk ;h gsBh B{z esb
Bkb ehsk ;h gsBh B{z esb
Bkb ehsk ;h gsBh B{z esb
Bkb ehsk ;h gsBh B{z esb
joesK eoB bZr fgnk ;h. fJ; s'A
pknd T[j xo w[fVnk ns/ xo d/
;h;hNhth c[N/i vbhN eoB dh e'fSS
eoB bZrk. fJj ;G e[M T[; B/ 999 's/
c'B eoB s'A pknd 4 fwzNK ftu ehsk.
id'A fe T[; dh gsBh B{z woh B{z 4 xzN/ j'
u[Ze/ ;B.
tehb B/ dZf;nk fe fwE/S vkeNo
nfws gN/b Bkb nkgDh fJe BthA
fzzdrh fiT[Dk ukj[zdk ;h ns/ T[j
fJzS'o?A; d/ g?f;nK Bkb fJe BtK xo
yohdDk ukj[zdk ;h. fwE/S nkgDh gsBh
s'A Ujb/ fJe n?g okjhA fe;/ ftnesh
Bkb gq/w ;pzX pDkT[D dh e'fSS ftu
;h. fJj y[bk;k fwE/S tb'A ehsh rJh
2012 dh u?fNzr s'A j[zdk j?, fi; ftu
fBT{:koe (fpT{o') nwoheh nfXekohnK B/ gS{ ;?b Bkb e[dosh s"o 's/ ftef;s
T[; B/ nkgDh ftnkj[sk fzzdrh B{z s'VD
ehs/ rJ/ y[oke T[sgkdK B{z fB:fws eoB d/ s"o-sohe/ 's/ ;fjwsh iskJh, fi;
pko/ rZb ehsh. i?f;ek B/ gsh fwE/S d/
Bkb nwohek ftu j[D ikD ftu b?p whN go';/ ikD dk o;sk ;kc j' frnk j?.
c'B ftu nfijhnK eJh s;thoK th d/
nwoheh y/sh ftGkr ns/ y[oke ns/ dtkJh gqSk;B (n?cHvhHJ/H) B/ fJe ;KMk
bzvB (fpT{o') phs/ wJh wjhB/ dh r[ZN 's/ N/g pzBQh j'Jh ;h, gsh fwE/S B/ yhnK ;B. ndkbs B{z dZf;nk frnk fe
fpnkB ikoh ehsk j?, fi; ftu T[BQK B/ fejk fe d't/A ;?Zb y[oke T[sgkdK d/ ;KM/
14 sohe B{z nkgD/ jh xo ftu fwqse i?f;ek B{z wkoB s'A pknd nfijk ehsk nfws gN/b nk;Nq/bhnk ubk frnk go
o{g s'A o?r{bo eoB bJh ;fjws j'J/ jB. fJ; f;bf;b/ ftu nes{po ftu fJe
fwbh gsBh i?f;ek (34) d/ esb s'A ;h. d'jK g[oSK ftu T[; t/b/ th rZbpks
iBse whfNzr j'Jh ;h.
T[; d/ gsh fwE/S gN/b B/ fJBeko ehsk tehb B/ fejk fe i?f;ek dh w"s ikoh ojh ns/ roGtsh i?f;ek tb'A fJe
fJ; d/ seBheh ekoBK dh g[SNh ni/ sZe ehsh ikDh pkeh j? go id'A ;N/w
j?. i?f;ek nkgD/ fteN'ohnB fJbke/ ;kj x[ZND ekoB j'Jh ;h. fJ;srk;k pZu/ B{z iBw d/D 's/ uouk ehsh rJh.
;?Zb dk ftek; yk; ;?Zb ftu j't/rk sK n?cHvhHJ/H ;?ZbK d/ iwQK eoB ns/ T[BQK d/
ftu ;fEs o?v pfoe B/V/ xo ftu'A fwqse fXo B/ fejk fe fJe Skfgzr tkb/ iKu d"okB fJe y[bk;k j'fJnk fe fwE/
coe dh fBrokBh eo/rh. :{Hn?;HvhHJ/H y[oke T[sgkdK d/ T[sgkdB ns/ b/pfbzr
jkbs ftu fwbh ;h, fi; d/ BZe 's/ gkbhEhB dh tos'A eoe/ i?f;ek dk ;kj S B/ iBtoh 2013 ftu nkgDh gsBh
dh fBrokBh eo/rk.
;ZNK d/ fBSkB ;B. fJj i'Vk fJe x'N fdZsk frnk. fJ; esb s'A pknd B{z esb eoB pko/ fJzNoB?ZN 's/ ;ou
ckow?;h ftu ezw eodk ;h. ndkbs i?f;ek dk gsh fwE/S xo B/V/ jh ;?o ehsk ;h fe nkgDh gsBh B{z T[j fet/A
Nozg i{Bhno dh Gkos :ksok
Nozg i{Bhno dh Gkos :ksok ;kjwD/ gsh fwE/S B/ dkntk ehsk fe eoB bZr frnk. ndkbs B{z dZf;nk wko/. T[; B{z id'A g[b; B/ frqcsko ehsk
Nozg i{Bhno dh Gkos :ksok
Nozg i{Bhno dh Gkos :ksok 's/s/ s/s/ s/
Nozg i{Bhno dh Gkos :ksok
T[j nkgD/ xo B/V/ jh ;?o eo fojk ;h. frnk ;h fe fwE/S esb eoB s'A pknd sK T[; d/ b?gNkg p?r ftu'A fJzi?eSB
fJ;srk;k fXo B/ fejk fe i?f;ek d/ nkgD/ xo d/ pkjo nk frnk ns/ nihp fwb/ ;B.
nwohek B/ you ehs/ 1 bZy vkbo
nwohek B/ you ehs/ 1 bZy vkbo
nwohek B/ you ehs/ 1 bZy vkbo
nwohek B/ you ehs/ 1 bZy vkbo
nwohek B/ you ehs/ 1 bZy vkbo
2 2 2 2 2015 s'A j[D sZe eohp 315 s'A j[D sZe eohp 30,, ,, ,000
15 s'A j[D sZe eohp 3
15 s'A j[D sZe eohp 3
15 s'A j[D sZe eohp 3
ncrkB c"ihnK dh w"s L rBh
ncrkB c"ihnK dh w"s L rBh
ncrkB c"ihnK dh w"s L rBh
ncrkB c"ihnK dh w"s L rBh
ncrkB c"ihnK dh w"s L rBh
tkfSzrNB (fpT{o') ncrkfB;skB
d/ okSNogsh nSoc rBh dk efjDk j?
fe 2015 s'A j[D sZe ncrkB ;[oZfynk
pbK d/ eohp 30,000 toeo wko/ rJ/
jB i' gfjbK d/ w[ekpb/ ekch fznkdk
jB. rBh B/ fJ; jcs/ thvhU gb/no
okjhA tkfSzrNB ;fEs iK; jkfez; ;e{b
nkc n?vtK; fJzNoB?SBb ;Nvhi 'u
rZbpks ehsh. T[j ed/ fJ; :{Bhtof;Nh
'u gq'c?;o j'fJnk eod/ ;B. rBh B/ fejk
fe 2015 d/ S[o{ 'u ;EkBe g[b; ns/
c"ih oDBhsh d/ BkN' Bkb ;[oZfynk dh
fzzw/dkoh b?D s'A j[D sZe ;kv/ 28 jzko
529 ;[oZfynk toeo nkgDh ikB rtk
u[Ze/ jB. fJ; d"okB 58 nwoheh c"ihnK
dh th w"s j'Jh j?.
9H3 eo'V vkbo u fteh jkeBhu fteh jkeBh
9H3 eo'V vkbo
9H3 eo'V vkbo 'u fteh jkeBhu fteh jkeBh
9H3 eo'V vkbo
9H3 eo'V vkbo u fteh jkeBh
dh ebkekoh, s'V/ foekov
dh ebkekoh, s'V/ foekov
dh ebkekoh, s'V/ foekov
dh ebkekoh, s'V/ foekov
dh ebkekoh, s'V/ foekov
fBT{:koe (fpT{o') fpqN/B d/
fdZri fuZsoeko v/ftv jkeBh
tkfSzrNB (fpT{o') nwoheh okSNogsh v'Bkbv Nozg B/ nkgD/ g[Zso v'Bkbv tb'A pDkfJnk frnk ;ftfwzr
g{b dk p/jZd gqGkth s/
i/H Nozg i{Bhno dh Gkos :ksok 's/ nwohek B/ seohpB 1 bZy vkbo you ehs/
nkeoSe fuZso fBT{:koe 'u
jB. nwoheh N?e;dksktK dk XB Nozg i{Bhno dh ;[oZfynk 'u bZr/ y[chnk
9H3 eo'V vkbo 'u ftfenk.
J/izNK, T[BQK d/ Uto NkJhw, swkw sZNh fJbkfenK dh ;[oZfynk ns/ j'o uhzK 'u/
you j'fJnk. fJ;/ ftukb/ fe;/ ebkeko d/
Nozg i{Bhno cotoh, 2018 'u tgko d/ f;bf;b/ 'u fBZih :ksok 's/ Gkos fiT[Ad/ ofjzfdnK T[; dh
ebkekoh dk fJzBh tZvh okSh
nkJ/ ;B ns/ 4 SfjoK fdZbh, w[pzJh, g[D/ ns/ e'beksk rJ/ ;B. T[j Nozg nkor/
'u Bhbkw j'D dk fJe BtK
BkJhz/SB tZb'A pDkJ/ ik oj/ jB bZrzoh eKv'; (ngkoNw?AN ;ohyk) d/ gquko bJh
foekov pD frnk j?.
Gkos nkJ/ ;B. fJ; gqki?eN B{z g{ok wkfbekBk jZe okSNogsh Nozg e'b j?. Nozg
i{Bhno nkgDhnK gfotkoe ezgBh d/ T[g-gqXkB jB. 'g'Nq/N nkc J/B nkofN;N
tkfSzrNB g';N nypko 'u thotko B{z gqekfSs ypo w[skpe T[; B/ Nozg (g{b ftd N{ fcro;)' Bhbkwh
S[o{ j'D s'A 9 fwzN s'A fznkdk
i{Bhno dh :ksok 's/ j'J/ you 'u ikDekoh ;{uBk dh nkzkdh ekB{zB d/ sfjs
;w/A pknd ftfenk. fJ; s'A
rqfj wzsokb/ s'A jk;b ehsh j?. nypko w[skpe gqkgs d;skt/zK s'A gsk bZrdk j?
gfjbK fJj foekov nwoheh
fe Nozg i{Bhno dh cotoh 'u j'Jh :ksok d"okB j'Nb d/ ewfonK, jtkJh feokfJnk,
eko ns/ ;heq/N ;fot; J/izNK d/ Uto NkJhw 's/ 97,805 vkbo dk you nkfJnk ebkeko i?Zc e{B; s/ T[BQK dh
j?. p?b{B vkr (nko/Ai) d/ BK ;h,
i' 2013 'u Bhbkwh xo
fJ; ypo 's/ ni/ sZe tQkJhN jkT{; ns/ v'Bkbv i/H Nozg i{Bhno tZb'A e'Jh
feq;Nhz dh fJe Bhbkwh 'u
gqshfefonk BjhA nkJh j?. T[BQK d/ f;nk;h fto'XhnK B/ S'Sb whvhnk 's/ fejk fe
5H84 eo'V vkbo 'u ftfenk
Gkos 'u ezv'; d/ gquko bJh T[BQK dh ;[oZfynk ykfso ;heq/N ;oft; 's/ efEs s"o
's/ ehsk frnk you N?e;dksktK d/ XB dk rbs fJ;s/wkb j?. ;h.
32
32
32 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
32 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
32 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
jhd Gkosh
coK; L
jhd Gkosh
coK; L
coK; L
coK; L WW1 'u u u u u Sjhd Gkoshjhd Gkosh
;e{pk vkJhto; B{z fdZf;nk 26 c[ZN bzpk iht
;e{pk vkJhto; B{z fdZf;nk 26 c[ZN bzpk iht
;e{pk vkJhto; B{z fdZf;nk 26 c[ZN bzpk iht coK; L jhd Gkosh
;e{pk vkJhto; B{z fdZf;nk 26 c[ZN bzpk iht
;e{pk vkJhto; B{z fdZf;nk 26 c[ZN bzpk iht
c"ihnK dh :kd
c"ihnK dh :kd u p[Zs ;Ekfgsu p[Zs ;Ekfgs
c"ihnK dh :kd
c"ihnK dh :kd u p[Zs ;Ekfgs
c"ihnK dh :kd 'u p[Zs ;Ekfgsu p[Zs ;Ekfgs
g?fo; (fpT{o') gfjb/ ftSt :[ZX d/ nzs dh 100 thA toQ/rzY d/ w"e/ 's/ Sjhd j'D
tkb/ Gkosh c"ihnK dh :kd ftu coK; d/ bkt?ANh Sfjo ftu p[Zs ;Ekfgs ehsk
frnk. fJzNoc/E Sjhdh ew?w'ohnb ;z;Ek d/ ;fj:'r Bkb fsnko ehs/ fJ; p[Zs dk
t?fbzrNB (fpT{o') e[dos d/ ojZ; rJ/. d'jK B/ fJ; dh thvhU th gkfJo';w d/yDk ukj[zd/ ;B. fJe
T[dxkNB bkt?ANh d/ w/no i'A fcfbg p{BkoN dh nrtkJh j/m fszB SfjoK d/ w/noK
nZi th wB[Zyh fdwkr B{z ;'uK ftu gk pDkfJnk. ;e{pk vkJhto; ;Nht j?Et/ fJzNoftT{ ftu T[BQK B/ fejk fe fJ; B{z
tZb'A c"ih p?Av dhnK X[BK ns/ 'p'b/ ;' fBjkb' d/ i?ekfonK dh r{zi Bkb ehsk frnk.
iKd/ jB. nZi th ;w[zdo dh v{zxkJh n ns/ n?Av{ pNb B{z fwfbnk fJj iht d/yDk nfijk ;h fit/A s[;hA ;kbK s'A
coK; d/ fJfsjk; ftu nkgDh fe;w dk fJj gfjbk p[Zs j?, fi; ftu fJe
ftu eJh ojZ;wJh uhzK b[ehnK j'JhnK 26 c[ZN bzpk, y'ybk ns/ gkodoSh ;h. fJ; dh sbkS ftu j'. j?Et/n ns/ pNb
f;Zy x[V;tko c"ih B{z do;kfJnk frnk j? ns/ p[Zs d/ fJe gk;/ i? fjzd Gkos ns/
jB. fBT{zhb?Av d/ tQkJhN nkJhb?Av ftu fJj iht pyrosome dZf;nk ik fojk fBT{zhb?Av d/ tQkJhN nkJhb?Av bJh fJe
d{i/ gk;/ yzvk T[Zefonk j'fJnk j?. ;z;Ek d/ gqXkB ow/S uzdo t'jok ns/ T[g gqXkB
;e{pk vkJhftzr eo oj/ d' ;e{pk j?. fJj jzkoK ihtK iK eJh gkfJo';w gqw'SBb thvhU B{z S{N eo oj/ ;B id'A
vkJhto; dh ;w[zdo ftu fJe ojZ;wJh eb'B s'A fwb e/ pfDnk j[zdk j? ns/ 60 T[BQK B{z ;w[zdo ftu gkfJo';w fdZf;nk. fJepkb f;zx GZNh B/ dZf;nk fe ;z;Ek tZb'A gfjbK fJe tZv/ nkeko dk p[Zs
BtSZgb Sfjo ftu bkfJnk ikDk ;h go :{B/;e' ns/ fzbk gqSk;B tZb'A seBheh
iht Bkb w[bkeks j'Jh. d'jK B{z ;w[zdo c[ZN sZe bzpk j' ;edk j?. fJ; dk thvhU j?Et/n B/ eJh ;wK gkDh nzdo
ekoBK eo e/ ;w/A f;o wBz{oh Bk fwb ;eh, fi; d/ pknd bkt?ANh Sfjo ftu d'
dh v{zxkJh ftu fJe 26 c[ZN bzpk iht pDkT[D tkb/ 47 ;kbk ;Nht j?Et/n fpskfJnk j? go T[BQK B/ gfjbK ed/
Gkosh f;gkjhnK d/ ezekb fwbD ns/ T[BQK d/ ;;eko tkbh irQk 's/ p[Zs bkT[D dk
fwfbnk fi; B{z d/y T[j j?okB ofj B/ fejk fe T[j jw/Sk s'A jh fJe gkfJo';w BjhA d/fynk ;h.
c?;bk ehsk rnk. fJ; w"e/ r[od[nkok pkpk wZyD Skj b[pkDk;, n"oo vkB s/ j'o
;z;EktK d/ B[wkfJzfdnK B/ :kdrko 's/ c[ZbK d/ r[bd;s/ G/AN ehs/.
fpBK g;hBk tjkJ/ gkU w'Nkg/ s'A S[Nekok p'phBh d/ w/no tZb'A f;ZyK dh
fpBK g;hBk tjkJ/ gkU w'Nkg/ s'A S[Nekok
fpBK g;hBk tjkJ/ gkU w'Nkg/ s'A S[Nekok
fpBK g;hBk tjkJ/ gkU w'Nkg/ s'A S[Nekok
fpBK g;hBk tjkJ/ gkU w'Nkg/ s'A S[Nekok
p'phBh d/ w/no tZb'A f;ZyK dh bkxkbkxk
p'phBh d/ w/no tZb'A f;ZyK dh
p'phBh d/ w/no tZb'A f;ZyK dh bkxk
p'phBh d/ w/no tZb'A f;ZyK dh Sbkxkbkxk
gfjb/ ftSt :[ZX d/ ;pzX ftu eotkJ/ ;wkrw ftu p'phBh d/ w/no ;NhcB
cbK 'u w"i{d ;kfJfNqe n?f;v d/ eDK
g"bh B/ f;ZyK dh Sbkxk ehsh. T[BQK fejk,''coK; bJh izr ftu Sjhd j'D tkb/
Bkb Gog{o j?. fJj eD gkDh d/ ;zgoe
f;ZyK d/ n;hA ;dk foDh ojKr/. fiBQK dhnK e[opkBhnK ;dek nkzkdh dk fBZx
'u nkT[D s'A pknd c[ZbD bZrd/ jB.
wkD oj/ jK.'' ;zdBh Sfjo d/ T[g gqXkB npd[Zb ;?dh B/ fejk,''f;ZyK dhnK e[opkBhnK
20 s'A 25 ;?fezv d/ nzdo fJBQK B{z w'N/
wjkB jB s/ ;kB{z wkD j? fe T[BQK d/ tzSi ;kv/ d/S dk fjZ;k jB.'' fJ; w"e/
i?Zb 'u spdhb j[zfdnK d/fynk ik
r[od[nkok f;zx ;Gk p'phBh tZb'A g"bh ns/ npd[Zb ;?dh dk XzBtkd ehsk frnk.
;edk j?.
fJ; w"e/ GkJh uzB f;x, pbd/t f;zx, gqhsw f;zx, joi'; f;zx, okitho f;zx s/
;kJhv fJc?eN dh fuzsk BjhA
;kJhv fJc?eN dh fuzsk BjhA
;kJhv fJc?eN dh fuzsk BjhA
;kJhv fJc?eN dh fuzsk BjhA
;kJhv fJc?eN dh fuzsk BjhA
Xowtho f;zx th jkzo ;B.
rqhBt/ dh fJj r'bh g{oh soQK ;kJhv
fJc?eN ofjs j't/rh. fJj nk;kBh Bkb
;oho s'A pkjo fBeb ikt/rh. don;b
uhB s/ o{; fybkc izr u jko
uhB s/ o{; fybkc izr u jkou jko
uhB s/ o{; fybkc izr
uhB s/ o{; fybkc izr 'u jkou jko
gkuB fefonk d"okB id'A i?b/f;;-100 uhB s/ o{; fybkc izr
nzsVhnK 'u gj[zu/rh sK fJ; 'u w"i{d
gkDh d/ pkjo fBebD Bkb ;ko/ eD
;ed? nwohek L ;z;dh g?Bb
;ed? nwohek L ;z;dh g?Bb
;ed? nwohek L ;z;dh g?Bb
;ed? nwohek L ;z;dh g?Bb
;ed? nwohek L ;z;dh g?Bb
tZy'-tZy j' ikDr/. j"bh-j"bh fJj wb-
w{so okjhA nk;kBh Bkb ;oho s'A pkjo
fBebd/ ub/ ikDr/. T[BQK B/ dkntk
ehsk j? fe fJj r'bh pbZv S{ro ns/
tkfSzrNB (fpT{o') w'Nkg/ 's/ ekp{ f;;-100' BK dh fJe r'bh fsnko ehsh e?b';Nq'b dk gZXo th ezN'ob oZyD 'u
gkT[D bJh j[D fiw 'u xzfNnkpZXh j?, i' g/N 'u ikD s'A e[M ;?ezv nzdo wddrko ;kfps j't/rh.
s/ yoh T[soh
s/ yoh T[soh
s/ yoh T[soh
wkJh
wkJh
wkJh
g;hBk BjhA tjkT[Dk gt/rk ns/ Bk jh i?Zb dk o{g nyfsnko eo b?Adh j?. fJ; n n n n nzwkJhwkJhS 's/ yoh T[sohs/ yoh T[soh
g;zdhdk wfmnkJh iK ck;Nc{v s'A d{oh Bkb ftnesh B{z g/N Gfonk-Gfonk i?b/f;;-100 B{z 436 b'eK 's/
tXkT[D dh b'V gt/rh. ykD s'A gfjbK wfj;{; j'D bZrdk j? s/ ykD dh ;woZEk nzwkfJnk frnk. b'eK B{z 6 wjhB/ se
f;oc fJe r'bh b?D 's/ 6 wjhfBnK 'u xZN j'D bZrdh j?. o'z bzu ns/ fvBo s'A nZXk xzNk gfjbK
fJzM ezw eodh j? fJj r'bh
fJzM ezw eodh j? fJj r'bh
6 feb'rqkw s'A th fznkdk Gko xZN fJzM ezw eodh j? fJj r'bh fJj dtkJh ytkJh rJh. S[o{nksh 6
fJzM ezw eodh j? fJj r'bh
fJzM ezw eodh j? fJj r'bh
ikt/rk. w[Zy y'ieko cq?Ae rqhBt/ w[skpe i?b/ wjhfBnK 'u 59 ch;dh b'e n";sB 6
b{;hnkDk ;N/N :{Bhtof;Nh d/ f;;-100 p{fNnK 'u gkJ/ ikD tkb/ feb' ns/ 27 ch;dh 10 feb' tzB
y'iekoK B/ fJe nwoheh ezgBh tb'A 'i?b/ ;?fbT{b'; ns/ ckJhpo s'A fJbktk yZN/ xNkT[D 'u ekw:kp oj/.
kBk 3 s'A 4 eZg e"ch ghU, vkfJphNhi dk ysok j't/rk xZN
kBk 3 s'A 4 eZg e"ch ghU, vkfJphNhi dk ysok j't/rk xZN
o' o' o' o' o'zkBk 3 s'A 4 eZg e"ch ghU, vkfJphNhi dk ysok j't/rk xZNkBk 3 s'A 4 eZg e"ch ghU, vkfJphNhi dk ysok j't/rk xZN
kBk 3 s'A 4 eZg e"ch ghU, vkfJphNhi dk ysok j't/rk xZN
bzvB (fpT{o') jo fdB fszB s'A uko eZg
e"ch ghD Bkb vkJhphNhi NkJhc-2 dk
ysok 25 ch;dh sZe xZN j' ;edk j?. fJj
;[Mkn fJe y'i d/ BshfinK d/ nkXko 's/
fdZsk frnk j?. fJz;NhfuT{N cko ;kJhANhfce
fJBckow?SB nkB e"ch dh fog'oN fJ; rZb tkfSzrNB (fpT{o') nwohek d/ ;z;dh g?Bb B/ nkgDh fog'oN 'u dZf;nk j? fe
's/ z'o fdzdh j? fe e"ch d/ ;/tB ns/ nwoheh okSNoh ;[oZfynk ns/ c"ih ;zeNK dk ;kjwDk eo fojk j? ns/ T[j o{; ns/
vkfJphNhi dk ysok xZN j'D ftukbh v{zxk uhB fybkc j'D tkbh izr 'u jko ;ed/ jB. eKro; B/ okSNoh ;[oZfynk oDBhsh
;pzX j?. efwSB B{z fJj fzzw/tkoh fdZsh j? fe T[j okSNogsh v'Bkbv Nozg dh okSNoh
NkJhg-2 vkfJphNhi d/ wkwfbnK oZfynk oDBhsh (n?BH vhH n?;H) dk nfXn?B eo/.
NkJhg-2 vkfJphNhi d/ wkwfbnK 'uu uu u
NkJhg-2 vkfJphNhi d/ wkwfbnK
NkJhg-2 vkfJphNhi d/ wkwfbnK
NkJhg-2 vkfJphNhi d/ wkwfbnK
ewh
ewh
ewh
ewh dZ; dJhJ/ fe Nozg dh fJj Bhsh wk;e' ns/ g/fJfuzr s'A Sesh gkT[D dh BthA
ewh
vkfJphNhi NkJhg-2 d/ wkwfbnK 'u j'V 's/ z'o fdzdh j?. v?w'eq/fNe ns/ fogpfbeB gkoNh d/ doiBK ;kpek nfXekohnK
e"ch ghD dk n;o wod ns/ n"os d'BK 'u d/ fJ; g?Bb B/ gkfJnk fe fJe gk;/ fiE/ nwoheh c"i piN 'u eN"sh dk ;kjwDk
gkfJnk frnk. ;thvB d/ eko'fbz;ek eo ojh j? ns/ T[BQK B{z fwbD tkbhnK ;[ftXktK 'u ewh nk ojh j?. d{i/ gk;/ uhB
fJz;NhfuT{N d/ n?;';hJ/N gq'c?;o B/ fejk fe ns/ o{; fij/ d/S nwoheh skes Bkb ;zs[bB ekfJw eoB bJh nkgDhnK SeshnK
f;oc e?chB BjhA, ;r'A jkJhvqke;hf;B/fwe tXk oj/ jB.
J/;hv; ekoB fJj n;o j[zdk j?. g?Bb dk nkyDk j? fe nwohek dh c"ih ftS/Ssk ns/ okSNoh ;[oZfynk ysoBke
jkJhvqke;hf;B/fwe J/;hv; 'u w[Zy s"o 's/ gZXo sZe yokp j'Jh j?, i' j[D sZe d[Bhnk 'u T[; dh skes dk b'jk wBtkT[Adh
eb'o'i/fBe J/f;v, Nqki'B/fbB, e?c/;Nkb, ojh j?. g?Bb B/ gkfJnk fe fJ; ;dh 'u nZstkd fybkc bVkJh 's/ nwohek dk
ekth:'b ns/ e?fce J/f;v j[zd/ jB. fJj fXnkB nkgD/ tZb fyZuD 's/ fJj izr d/ j'o y/soK fit/A fwzkfJb oZfynk, ;kfJpo
y'i 1 eo'V s'A fznkdk b'eK 'u j'Jh j?. ns/ g[bkV nfGnkB ;w/s j'o y/soK 'u fgZS/ ofj fojk j?.
33
33
33 gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
33 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
33 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
w"s d/ fszB wjhB/ pknd th wkbe B{z
w"s d/ fszB wjhB/ pknd th wkbe B{z
w"s d/ fszB wjhB/ pknd th wkbe B{z
w"s d/ fszB wjhB/ pknd th wkbe B{z
w"s d/ fszB wjhB/ pknd th wkbe B{z
e[Zs/ dh fJj B;b N?;N
e[Zs/ dh fJj B;b N?;N
e[Zs/ dh fJj B;b N?;N
e[Zs/ dh fJj B;b N?;N
e[Zs/ dh fJj B;b N?;N
T[vhe foj? fJj 'dot/dot/ dot/dot/ dot/S'
T[vhe foj? fJj
T[vhe foj? fJj
T[vhe foj? fJj
T[vhe foj? fJj
eodh j? wb/ohnk
eodh j? wb/ohnk
eodh j? wb/ohnk
eodh j? wb/ohnk
eodh j? wb/ohnk
;[zx e/ wb/ohnk dk gsk brkT[D bJh
Nq/Av ehsk ik fojk j?.
don;b fpqN/B dh vojw
:{Bhtof;Nh B/ e[M e[ZfsnK B{z wb/ohnk
fvN?eN eoB dh Nq/fBzr fdZsh j?.
ftfrnkBhnK B{z nk; j? fe S/sh jh
ikBtoK dh wdd wb/ohnk torh phwkoh
B{z o'eD ns/ T[;d/ yksw/ 'u ;cbsk
jk;b j' ;e/rh. jkbKfe jkb/ fJj y'i
S[o{nksh gVkn 'u j? go wkjoK dk
efjDk j? fe fJ;d/ Bshi/ Bkb
phwkohnK dk gsk brkT[D d/ Bt/A sohe/
;kjwD/ nkT[Dr/. fJ; nfXn?B 'u fJj
dZf;nk ik u[Zek j? fe id'A fe;/ ftnesh
B{z wb/ohnk j[zdk j? sK T[;d/ ;oho dh
rzX nkw b'eK dh s[bBk 'u E'VQh tZy j'
iKdh j?. e[ZfsnK 'u ;[zxD dh ;woZEk
ekch tZX j[zdh j?. nfij/ 'u fJj wb/
ohnk s'A ghVs ftnesh d/ eZgfVnK B{z
;[zx e/ phwkoh dk gsk brk b?Dr/.
uhB (fpT{o') uhB 'u jo o'z fJe e[Zsk fJe ;Ve d/ feBko/ 's/ p?mk ofjzdk j?
ncoheh d/S rKphnk d/ fJe fJbke/ 'u ns/ d/y e/ bZrdk j? fit/A fe;/ dk fJzszko eo fojk j't/. b'eK B/ dZf;nk fe T[;
pZfunK B/ g{oh oks i[okpK gkJh oZyhnK.
d/ wkbe dk fdjKs 21 nr;s B{z j'j'N Sfjo dh ;Ve 's/ j'fJnk ;h ns/ fJ; s'A
fco fJBQK i[okpK B{z fpqN/B G/i fdZsk
pknd fJj 'dot/S' 3 wjhfBnK s'A fJ;/ ;Ve 's/ p?mk ofjzdk j?. fJ; tckdko e[Zs/
frnk. G/i/ rJ/ 175 i'fVnK 'u'A 30
B{z e'Jh e[ZM ;wMk th BjhA ;edk fe T[; dk wkbe fJ; d[Bhnk 's/ BjhA j?.
pZfunK dhnK i[okpK 'u gqihthnK s'A
ikBtoK B{z fgnko eoB tkb/ b'e fJ; e[Zs/ e'b ykD bJh G'iB oZy e/ iKd/
fJBc?eSB gkJh rJh. rzdhnK i[okpK jB. pj[s ;ko/ b'e T[; B{z cV e/ nkgD/ Bkb b? ikDk ukj[zd/ jB go fit/A jh e'Jh
B{z fJzrb?Av d/ fwbNB ehi Sfjo 'u w"i{d
T[; e'b iKdk j? sK T[j vo e/ GZi iKdk j?, fit/A T[j T[; ;Ve B{z SZv e/ ikDk jh
w?vheb fvN?eSB vkr; u?foNh
BjhA ukj[zdk. b'eK B{z vo j? fe T[; ekoB e'Jh ;Ve jkd;k Bk tkgo ikt/ iK fco
gj[zukfJnk frnk. fJj e[Zs/ gfjbK s'A
T[j nkg jkd;/ dk fSeko Bk j' ikt/. uhB dh ;'Sb whvhnk 's/ fJ; tckdko e[Zs/
bzvB (fpT{o') e[Zs/ ns/ fJB;kB dk jK, fpqN/B ns/ rKphnk d/ ftfrnkBhnK jh e?A;o ns/ gkofez;B; torhnK
dh thvhU SkJh j'Jh j? ns/ j[D se fJ; B{z 1H4 fwbhnB tko d/fynk ik u[Zek j?.
;pzX ;dhnK g[okDk j?. edh ;[oZfynk B/ nfij/ sohe/ B{z bZGD dk dkntk phwkoh d/ S[o{nksh bZSD gSkDB bJh jo e'Jh e[Zs/ pko/ ;'u e/ Gkt[e j' fojk j?. b'e fJ; e[Zs/ bJh ;zd/S G/i oj/ jB ns/
bJh sK edh nD;[bMhnK gj/bhnK B{z ehsk j?, fi; 'u e[Zs/ wb/ohnk torh Nq/Av jB. nwohek ;';kfJNh nkc
gqkoEBk eo oj/ jB fe T[; B{z e'Jh uzrk wkbe fwb ikt/.
;[bMkT[D bJh vkr ;et?v pDkfJnk phwkoh dk gsk brkT[D 'u wdd Nqkgheb w?vh;B n?Av jkJhihB d/
fJ; p/z[pkB d/ fgnko s/ brB B{z d/y e/ b'eK B{z T[; e[Zs/ dh :kd nk rJh i'
iKdk j?. fJ; bJh e[ZfsnK B{z g{oh soQK eoBr/. phH phH ;hH dh ypo w[skpe ;kbkBk ;wko'j 'u g/S ehs/ rJ/
nkgD/ wkbe dh w"s wro'A jo o'z o/bt/ ;N/SB 's/ p?mk ofjzdk ;h. 1920 'u N'ehU
Nq/fBzr fdZsh iKdh j? go j[D e[Zsk ftfrnkBhnK dk efjDk j? fe e[ZfsnK BshfinK 'u gsk bZrk fe e[Zs/
fBtk;h dh fi; o/bt/ ;N/SB 's/ w"s j' rJh ;h, T[ZE/ T[j gkbs{ e[Zsk eJh ;kbK se
s[jkvhnK phwkohnK pko/ th dZ;/rk. ih B{z fJBc?eSB s'A ghVs ftnesh d/ eZgV/ wb/ohnk dh th gSkD eo ;ed/ jB. fJzszko eodk fojk ;h.
TANDA PEST CONTROL
BSK FABRICATION
34
34
34 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
34 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
34 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
nkgDh fwqse pZuh B{z ;BwkB d/D bJh wK B/
nkgDh fwqse pZuh B{z ;BwkB d/D bJh wK B/
nkgDh fwqse pZuh B{z ;BwkB d/D bJh wK B/
nkgDh fwqse pZuh B{z ;BwkB d/D bJh wK B/
nB'yk u?b/Ai L d' fwbe /e Bkb ykU 32 fJzu dk fgZ/e Bkb ykU 32 fJzu dk fgZ k, gkU 5k, gkU 5
nB'yk u?b/Ai L d' fwbe
nB'yk u?b/Ai L d' fwbe
nB'yk u?b/Ai L d' fwbe /e Bkb ykU 32 fJzu dk fgZ k, gkU 5
nB'yk u?b/Ai L d' fwbe S/e Bkb ykU 32 fJzu dk fgZ/e Bkb ykU 32 fJzu dk fgZzk, gkU 5k, gkU 500 :{o' :{o' :{o' :{o' :{o' nkgDh fwqse pZuh B{z ;BwkB d/D bJh wK B/
ftu fgZzk dk fJe fsjkJh fjZ;k jh yk
brkJh 4 whb dh d"V whb dh d"V
brkJh 4
brkJh 400 whb dh d"V whb dh d"V
brkJh 4 whb dh d"V
brkJh 4
gkJ/ ns/ fwbe S/e sZe gj[zu jh BjhA
gkJ/. ;N?r t;/Ai c{v u?b/Ai d/ o"p th
nkJ/ ;B ns/ f;oc T[jh ;B fiBQK B/
32 fwzN ftu nZXk fgZzk ykXk ;h. j[D
sK fizB/ b'e u?b/Ai ftu fjZ;k b? u[Ze/
jB T[j th efjzd/ jB fe nZX/ xzN/ ftu
fJj fgZzk ysw eoBk n;zGt j?.
i/s{ bJh fsnko j? fJe yk; s'jck
i/s{ bJh fsnko j? fJe yk; s'jck
i/s{ bJh fsnko j? fJe yk; s'jck
i/s{ bJh fsnko j? fJe yk; s'jck
i/s{ bJh fsnko j? fJe yk; s'jck
fgBj/vz fgZzk d/ fJ; u?b/Ai ftu
u?b/Aio; fgZzk pDtkT[D s'A gfjbK
nkgDh g;zd dh N"fgzr u[Dd/ jB go
fgZzk p/; fgBj/vz jh u[Ddk j?. ;N?r
t;/Ai c{v u?b/Ai d/ o"p B/ dZf;nk fe
32 fJzu d/ fgZzk dk p/; ekch w'Nk j[zdk
j?. fJ; bJh u?b/Aio; bJh w[Seb
nkT[Adh j?. eJh tko sK e[M u?b/Aio fJe
pkJhN wro'A jh jko wzB b?Ad/ jB. w?B{z
vpfbB (fpT{o') nkfJob?Av dh eo fdZsh j?. n?BE'Bh B/ nkfJob?Av dk :kd j? fe id'A w?A fgZzk ykXk ;h sK T[;
okiXkBh vpfbB d/ wSj{o fgBj/vz ;G s'A tZvk fgZzk Bkw Bkb u?b/Ai dh dk fJe ;bkJh; w/oh e[jDh s'A jZEK dhnK
fgZzk B/ fgZzk S[ehBK bJh nkgDh S[o{nks ehsh ;h. ns/ j[D fJ; B{z 'dh T[ArbK sZe dk ;h. fgZzk ;[nkdh sK
wBgz;d fvS ykD d/ Bkb nkgDh i/p B'N'fo:; fgZzk' d/ Bkw Bkb ikfDnk pj[s ;h go w/oh fzzdrh dk fJj ;G s'A
GoB dk nB'yk w"ek fdZsk j?. i' e'Jh iKdk j?. w[Seb u?b/Ai ;h.
f;oc fJe y; u?b/Ai g{ok eoB d/y; u?b/Ai g{ok eoB d/
f;oc fJe y; u?b/Ai g{ok eoB d/
f;oc fJe Sy; u?b/Ai g{ok eoB d/y; u?b/Ai g{ok eoB d/
f;oc fJe
th fJZE/ nk e/ 32 fwzN d/ nzdo 32 fJzu f;oc fJe pkeh b'eK tKr w?A th fJj ikDB
eohp gj[zfunk
eohp gj[zfunk
eohp gj[zfunk
dk bzpk fgZzk ykt/rk ns/ d' fwbe S/e eohp gj[zfunk bJh T[s;[e jK fe fJ; u?b/Ai dk i/s{
eohp gj[zfunk
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek d/ ;{p/ tkfSzrNB ftu fJe wK B/ nkgDh p/Nh B{z
gh bt/rk T[; B{z 500 :{o' wsbp n?BE'Bh dZ;d/ jB fe j[D sZe e"D j't/rk. fgBj/vz d/ wkbe n?BE'Bh
;BwkB d/D bJh 51 okSNoh gkoeK ftu'A j[zd/ j'J/ 400 whb (bZrGr 650 feb'whNo)
40,800 o[gJ/ fwbDr/. eohp 100 b'e fJ; u?b/Ai bJh NqkJh efjzd/ jB fe T[BQK B/ u?b/Ai g{ok eoB
dh d"V brkJh. fJZE/ dZ; dJhJ/ fe wfjbk dh p/Nh B{z r[od/ d/ T[Zgoh fjZ;/ ftu e?A;o
fgBj/vz fgZzk d/ wkfbe n?BE'Bh eo u[Ze/ jB. go ;ko/ p[oh soQK jko tkb/ bJh fJe 'tkb nkc c/w' th fsnko
j' frnk ;h, fi; ekoB T[; dh w"s j' rJh ;h. nzBk o'z (Anna Rose) B{z
e?bh B/ fJj u?b/Ai ;kb 2015 ftu S[o{ rJ/. w?B{z :ehB j? fe e'Jh th 32 fwzN ehsk j? i' j[D sZe ykbh j?. T[BQK B/
n?vo'ekoNheb eko;hB'wk ;h. Gkt/Afe T[; d/ gfotko B{z T[; d/ fznkdk ;w/A sZe
ehsk ;h. T[d'A fgZzk ysw eoB 's/ 50 ftu fJj u?b/Ai g{ok BjhA eo gkt/rk. fejk fe w?A vpfbB tkfbnK B{z u?b/Ai
fiT[Ad/ ofjD dh T[whd ;h go T[j 9 wjhB/ d/ nzdo jh fzzdrh dh izr jko rJh.
:{o' dk s'jck ns/ fgZzk cqh ftu fwbdk go fco th w?A b'eK B{z ;Zdk fdzdk ojKrk eodk jK fe T[j nk e/ fJ; B{z g{ok eoB.
nzBk dh w"s s'A gfjbK wK frb S/Azb (Gil Schaenqle) nwohek d/ ;ko/
;h. T[d'A s'A b? e/ j[D sZe e'Jh th fJj fe T[j fJ; u?b/Ai B{z g{ok eoB. fJZE/ fJ; Sfjo ftu nkfyoeko e'Jh Sy; sK
okSNoh gkoeK ftu d"VB dh ukjtkB ;h. T[; d/ Bkb nzBk th fJ; d"V ftu Skwb
u?b/Ai g{ok BjhA eo gkfJnk j?. fJ; bJh eJh tZvhnK ezgBhnK d/ eowukohnK nfijk j't/rk fijVk fJzBk tZvk fgZzk
j'Dk ukj[zdh ;h. frb B/ fJ; ftuko dk ;woEB ehsk ;h Gkt/A T[j frZN/ ns/ r'v/
n?BE'Bh B/ gqkJhz wBh tXk e/ 500 :{o' B/ th nk e/ e'fSS ehsh go s?n ;w/A 32 fwzN ftu ysw eo d/t/rk.
dh ;oioh Bkb mhe j' ojh ;h feT[Afe T[j fJe w?okEB d"okB zywh j' rJh ;h.
fJe nzro/zh nypko w[skpe frb B/ fejk,''fJe fdB id'A nzBk ehw' gqfefonk
Nozg d/ oki ftu'A bzx ojh ;h sK w?A T[; B{z fJ; d"V d/ ftuko pko/ dZf;nk. T[d'A nzBk B/ fejk ;h
Nozg d/ oki u f;ZyK u f;ZyK s/ B;bh jwb/, 629 fog'oN s/ B;bh jwb/, 629 fog'oN u tZvk y[bk;k!u tZvk y[bk;k!
Nozg d/ oki
Nozg d/ oki u f;ZyK s/ B;bh jwb/, 629 fog'oN u tZvk y[bk;k!
Nozg d/ oki 'u f;ZyK u f;ZyK 's/ B;bh jwb/, 629 fog'oN s/ B;bh jwb/, 629 fog'oN 'u tZvk y[bk;k!u tZvk y[bk;k!
fe w?A s[jkv/ Bkb ;G e[M eoBk ukj[zdh jK.'' fJ; wro'A frb B/ dh jhfbzr B?ZN
j'Jh ;h. ckT{Av/SB i' fe fJe r?o bkGekoh ;zrmB j?, Bkb i[Vh. fJj ;zrmB fBT{o'Av'eqkJhB
f;Zy e'bhSB d/ nfXekoh f;w f;zx e?A;o d/ o'rhnK dh d/yGkb eoB ftu wdd eodk j?. j[D sZe e?A;o o'rhnK bJh
B/ fejk fe fog'oN 'u dZ;/ rJ/ wkwb/ frb 12,300 vkbo s'A fznkdk dh okSh fJeZmh eo u[Zeh j?.
n;b 'u fznkdk j' ;ed/ jB feT[Afe
pj[s ;ko/ ftnesh Bcos Bkb gqGkfts
d[pJh d/ foj? g[b; eowukohnK
d[pJh d/ foj? g[b; eowukohnK
j[zd/ jB go T[; dh fog'oN BjhA eod/. d[pJh d/ foj? g[b; eowukohnKd[pJh d/ foj? g[b; eowukohnK
d[pJh d/ foj? g[b; eowukohnK
jkbKfe T[BQK fejk fe n?ZcH phH nkJhH
B{z
B{z T[ZvDT[ZvD dh No/fBzr dh No/fBzr
dh fog'oN fJj ;kps eoB bJh ekch j?
B{z T[ZvD dh No/fBzr
B{z
B{z 'T[ZvDT[ZvD' dh No/fBzr dh No/fBzr
fe nwohek 'u B;bh ngokXK 'u tkXk
j'fJnk j? ns/ xZN frDsh GkJhuko/ d/
b'eK dh ;[oZfynk B{z ysok tX fojk
j?.fog'oN w[skpe phs/ ;kb B;bh fjz;k
dhnK ;G s'A tZX 1,678 xNBktK
:j{dhnK Bkb tkgohnK ns/ B"A p'XhnK
Bkb th B;bh xNBktK tkgohnK jB.
fzeo:'r j? fe fgSb/ ;kb eJh
Gkosh Bcos dk fSeko j'J/ ;B. cotoh
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek dh ;z;Ek 'f;Zy e'bhSB' B/ dZf;nk fe 2017 'u ez;k; f;Nh d/ fJe pko 'u Gkosh
fJzN?bhi?A; ns/ ;feUfoNh ;oft; J/iz;h d"okB T[BQK B{z f;ZyK Bkb tkgohnK B;bh fJziBhno ;qhfBtk; e[uhG'sbk dh r'bh
n?ZcH phH nkJhH B/ fJe fog'oN ikoh ehsh Bcos dhnK xNBktK ;zpzXh 12 wko e/ jZfsnk eo fdZsh rJh ;h. 2
j?, fi; 'u B;bh Bcos Bkb ;zpzXs fSekfJsK fwbhnK, id'A fe e"wh gZXo wkou B{z Gkosh w{b d/ ;N'o wkbe joBhS
j'J/ ngokX dhnK xNBktK dk fpUok 's/ iKu eoB 's/ fJBQK fSekfJsK dh gN/b dk esb eo fdZsk frnk ;h, id'A
fdZsk frnk j?. n?ZcH phH nkJhH dh fog'oN frDsh 24 gj[zu rJh. nwohek 'u fe 3 wkou B{z 39 ;kbk f;Zy dhg okJ/
w[skpe bzx/ ;kb 2017 'u nwohek 'u brGr 5,00,000 f;Zy jB. 2012 'u B{z T[; d/ xo pkjo nDgSks/ ftnesh
'j/N eqkJhw' d/ 8,437 wkwb/ foekov Ue eohe d/ r[od[nko/ 'u j'J/ jwb/ s'A B/ r'bh wko e/ zywh eo fdZsk ;h.fJ;/
ehs/ rJ/, fiBQK 'u 24 f;Zy fto'Xh, 15 pknd 2015 'u c?vob fpT{o' nkc soQK 23 cotoh B{z ncoheh-nwoheh
fjzd{ s/ 314 w[;fbw fto'Xh j'J/ B;bh fJBt?;Nhr/SB (n?ZcH phH nkJhH) J/iz;h ftnesh B/ Gkosh w{b dh bVeh Bkb
ngokX Skwb jB. f;ZyK fybkc j'D tkbhnK B;bh Bcos o/b rZvh 'u S/VSkV ehsh ;h.
f;ZyK d/ jZeK dh okyh eoB tkbh dhnK xNBktK B{z No?e eoB bJh okzh
eokuh jtkJh nZv/ s/ d' ijk
eokuh jtkJh nZv/ s/ d' ijk K dh NZeoK dh NZeo
eokuh jtkJh nZv/ s/ d' ijk K dh NZeo
eokuh jtkJh nZv/ s/ d' ijk
eokuh jtkJh nZv/ s/ d' ijkzK dh NZeoK dh NZeo
d[pJh (fpT{o') d[pJh g[b; B/ T[vD tkbh pkJhe dh No/fBzr S[o{ eo fdZsh j?.
j'topkJhe Hoversurf S3 B{z fJb?efNqe toNheb N/e nkc n?Av b?Afvzr fejk
fJ;bkwkpkd (fpT{o') gkfe;skB d/ eokuh ;fEs iKdk j?. fJj tQheb rqkT{Av T[Zs/ T[Zv ;edk j? ns/ fJ; B{z d[pJh g[b; fJ;s/wkb
fiBkj nzsookSNoh jtkJh nZv/ 's/ d' ijkzK dh NZeo j' eoB dh fsnkoh 'u j?. fJe fog'oN w[skpe d[pJh g[b; B/ d' eo{ B{z fJj pkJhe
rJh. n;b ftu gkfe;skB nzsookSNoh J/nobkJhBz ubkT[D dh No/fBzr d/ ojh j?.
(ghHnkJhHJ/H) d/ ijkz B/ d{i/ ijkz B{z NZeo wko fdZsh.
fJ; tQheb B{z nfij/ irQk fJ;s/wkb ehsk ikt/rk fiE/ g[b; bJh gj[zuDk
fJe ;wkuko J/iz;h B/ nfXekohnK d/ jtkb/ Bkb dZf;nk w[Seb j[zdk j?. fcbjkb fJe jh j'tokJhpe j? ns/ fJ; B{z 2020 se fJ;s/wkb 'u
fe J/HNhHnkoH ijkz d/ fJziD dh j?Aro ftu iKu ehsh fbnkfJnk ik ;edk j?. Hoversurf ezgBh dk dkntk j? fe i/eo d[pJh g[b; fJ;
ik ojh ;h. fJ; ftu e"efgN ftu w"i{d seBheh eowukoh B{z nkovo eo/rh sK 40 j'topkJhe fsnko ehshnK ik ;edhnK jB.
ijkz 's/ ezNo'b BjhA oZy ;e/ ns/ ijkz gfjbK s'A yVQ/ fJ; j'topkJhe dh ehws 150,000 vkbo (brGr 1H8 eo'V o[gJ/) oZyh rJh
j?. fJ; B{z ekopB ckJhpo Bkb fsnko ehsk frnk j? ns/ fJ; dk tzB 253
d{i/ ijkz Bkb Neok frnk.
feb'rqkw j?. toNhebh N/e nkc bJh fJ; 'u 4 o'No; brkJ/ rJ/ jB. ezgBh
fJ; jkd;/ ftu J/HNhHnkoH ijkz dk pkbD N?Ae ns/
w[skpe fJj rokT{Av s'A 16 c[ZN sZe T[Zv ;edh j?. ;ghv dh rZb eohJ/ sK ezgBh
fJe fJziD jkd;krq;s j' frnk. feT[Afe ijkz ftu
dk dkntk j? fe fJj j'topkJhe 96 feb'whNo gqsh xzN/ dh ocsko Bkb T[Zv
e'Jh :ksoh ;tko BjhA ;h fJ; bJh fJ; xNBk ftu fe;/
;edh j?. jkbKfe fJj fJe gkfJbN Bkb f;oc 10-25 fwzN sZe jh jtk 'u ofj
d/ zywh j'D dh ;{uBk BjhA j?. fJ; xNBk d/ pknd
;edh j?.
pkbD N?Ae s'A s/b tZrD ekoB jtkJh nZv/ 's/ n?woi?A;h
fJ; j'topkJhe 'u fJe d{ik vo'B nkgSB th j? fi; B{z J/B/pb eoe/ fJ; B{z
bkr{ eo fdZsh rJh ns/ nZr p[MkT{ eowukohnK B{z
fpBQK gkfJbN d/ th T[vkfJnk ik ;edk j?. fpBQK gkfJbN d/ fJj 40 fwzN sZe
;fEsh Bkb BfiZmD bJh p[bkfJnk frnk. okjs dh
brksko T[Zv ;edk j?. d[pkJh g[b; nkoNhfcShnb fJzN?bhi?A;h fvgkoNw?AN d/
rZb fJj ojh fe fJ; NZeo d/ pknd fe;/ th ijkz ftu vkfJo?eNo iBob fpqr/fvno ykfbd B;ho B/ fejk fe fJ;B{z w[Seb irQk 's/ ;G
nZr BjhA bZrh. fog'oN w[skpe ;fEsh ezNo'b ftu j? s'A gfjb/ gj[zuD bJh :{z ehsk ikt/rk ns/ fJj 2020 s'A :{z 'u fbnkfJnk
ns/ xNBk dh iKu ehsh ik ojh j?. ikt/rk.
35
35
35 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
35 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
35 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
Every Child is an Artist - Art exhibition held by pre-school students
Sydney (Bureau) Every child painting and pottery back in bark, coffee, tea, dry Leaves, The core belief of the at an early age closer to the
is an artist and when they’re Chandigarh, the kids attending shells, sand, clay; cinnamon, bay educators was that children's nature.
provided with a platform the art a Cuddlez Montessori and Long leaves, blueberries, Callistemon involvement with art can result The art exhibition,
that they create is something Day Care, were taught the flowers (bottle brush flowers) in the development of their inaugurated by Dr. Annemarie
only young children can come up basics of art by encouraging and charcoal. The children were initiative, imagination and Christie, was great
with. them to use ingredients and at liberty to choose the material creativity. By using natural encouragement for these pre-
Under the guidance of colours from nature – including and to draw the object of their material for art, the aim was to school children and is an
Amarjit Kaur – who is also an flowers, herbs and leaves. The own interest. This marked the foster the development of important stepping stone and
artist by profession, having done materials that were available like delineation and the blooming of children's aesthetic sense. Our platform to bring out their inner
many solo exhibitions on oil onion peels, garlic peels, tree art instinct of the kids. effort is to bring the children artist.
36
36
36 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
36 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
36 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
e?B/vk dh ;z;d u g[Zi ;ed/ jB
e?B/vk dh ;z;d u g[Zi ;ed/ jB
Nozg B{z 2
Nozg B{z 2
Nozg B{z 2 16 dhnK u'DK fiskT[D16 dhnK u'DK fiskT[D e?B/vk dh ;z;d u g[Zi ;ed/ jB
e?B/vk dh ;z;d u g[Zi ;ed/ jB
Nozg B{z 2 16 dhnK u'DK fiskT[D
Nozg B{z 2016 dhnK u'DK fiskT[D16 dhnK u'DK fiskT[D
e?B/vk dh ;z;d u g[Zi ;ed/ jB
u c/;p[Ze B/ ehsh wdd
u c/;p[Ze B/ ehsh wdd
u c/;p[Ze B/ ehsh wdd
'u c/;p[Ze B/ ehsh wddu c/;p[Ze B/ ehsh wdd irwhs, ro/tkb B/ ;"yk ehsk okj!
irwhs, ro/tkb B/ ;"yk ehsk okj!
irwhs, ro/tkb B/ ;"yk ehsk okj!
irwhs, ro/tkb B/ ;"yk ehsk okj!
irwhs, ro/tkb B/ ;"yk ehsk okj!
cotoh u j' ;edhnK jB fu j' ;edhnK jB f wBhwBh
cotoh
cotoh 'u j' ;edhnK jB fu j' ;edhnK jB fzwBhwBh
cotoh
cotoh u j' ;edhnK jB f wBh
u'DK L
u'DK L
u'DK L
u'DK L
u'DK L
ikDekoh w[skpe, gqXkB wzsoh
i;fNB No{v' iBtoh 'u fszB ;hNK 's/
T[g u'D eotkT[D dk n?bkB eo ;ed/
jB, fiBQK 'u poBp/ ;kT{E th Skwb
j?. fJBQK ;hNK 's/ t'fNzr cotoh 'u j'
;edh j?. irwhs f;zx ns/ j'o fto'Xh
gkoNh d/ B/sk gqXkB wzsoh i;fNB No{v'
B{z ykbh ;hNK 's/ T[g u'D eotkT[D dh
brksko wzr eo oj/ ;B. jkbKfe poBp/
;kT{E ;hN fiZsDh irwhs bJh ;"yh
BjhA j't/rh. fJ; ;hN 's/ T[BQK B{z ;ys
w[ekpb/ dk ;kjwDk eoBk gt/rk.
gfjbK fJ; ;hN 's/ 2015 'u T[BQK dh
gkoNh d/ e/B?vh ;NhtoN pVh w[Seb
Bkb fbpob T[whdtko s'A 547 t'NK d/
N'oKN', (fpT{o') fbpob ;z;d w?Apo ehsh ;h s/ po?AgNB Jh;N s'A irwhs coe Bkb fiZs/ ;B. j[D No{v' th fJ;
(n?ZwH ghH) oki ro/tkb d/ n;shc/ wro'A f;zx d/ Gok r[oosB f;zx n?ZwH ghH ghH
;hN 's/ nfijk T[whdtko T[skoBk
e?B/vk dh okiBhsh rowk rJh j?. fJ; (ftXkfJe) pD/. j[D fJj ;hN irwhs
ukj[zd/ jB i' zwhB Bkb i[fVnk j't/ s/
dk ckfJdk fBT{ v?w'eq/fNe gkoNh (n?ZBH f;zx B{z ;z;d 'u gj[zuk ;edh j?. jkbKfe
irwhs B{z jok ;e/.
bzvB (fpT{o') c/;p[Ze 's/ t'NoK B{z fwZE e/ ehs/ rJ/ ftfrnkgB nwohek ftu vhH ghH) d/ bhvo irwhs f;zx B{z fwb irwhs f;zx B/ fJ; ;hN dh pikJ/ fzeo:'r j? fe id'A irwhs gfjbh
2016 d/ okSNogsh u'DK ftu v'Bkbv Nozg bJh ekch wddrko ;kfps j'J/. fJj ;edk j?. ro/tkb d/ n;shck d/D wro'A poBp/ ;kT{E s'A u'D bVB dk c?;bk tko c?vob n?ZBH vhH ghH d/ bhvo u[D/
ftfrnkgB T[BQK t'NoK B{z Nozg dh jwkfJs eoB bJh okzh eoB ftu ;woZE oj/,
po?AgNB Jh;N ;hN ykbh j' rJh j?, i' ehsk j? feT[Afe nr;s 'u T[j gfjbK
rJ/ ;B, sK T[BQK B/ nes{po 2019
fiBQK B/ nkgDh fJe okJ/ BjhA pDkJh ;h. fJ; sZE dk gsk fJe nfXn?B s'A bZrk
fe irwhs dk rVQ j?. jh fJ; dk n?bkB eo u[Ze/ jB. poBp/
dhnK nkw u'DK 'u po?AgNB Jh;N s'A
j?. ;g/B d/ ukob; :{Bhtof;Nh nkc w?fvqv d/ y'ieosktK w[skpe Nozg dh Nhw B/
fJ; ;kb 7 i{B B{z j'JhnK UANohU ;kT{E ;w/s fszB ;hNK 's/ fzwBh u'DK
u'D bVB dh fJZSk iskJh ;h go
4 eo'V 40 bZy vkbo c/;p[Ze 's/ 2016 dh u'D w[fjzw d"okB you ehs/ ns/ ftXkB ;Gk u'DK 'u po?AgNB fJbke/ ibd j'D dh uouk j?. irwhs i' fe nr;s 'u T[BQK B/ poBp/ ;kT{E dh
175,000 tZy-tZy soQK d/ ftfrnkgB fdZs/. T[E/ jh v?w'eq/fNe T[whdtko fjb/oh 'u irwhs f;zx dh gkoNh n?ZBH vhH ghH w"i{dk ;w/A ;z;d w?Apo BjhA jB B/ fejk, ykbh j'Jh ;hN 's/ u'D bVB dk c?;bk
efbzNB B/ u'DK d"okB 2 eo'V 80 bZy vkbo you ehs/.
dh uVQs ekfJw j'Jh ;h. UANkohU ;{pkJh ''w?A poBp/ ;kT{E B{z b? e/ nkgDk c?;bk
eo fbnk ;h ns/ fejk ;h fe id'A th
fJBQK w[fjzwK d"okB tZy-tZy sZEK fit/A fe fbzr, ;EkB ns/ f;nk;h M[ekn B{z
u'DK 'u po?AgNB dhnK 5 ;hNK 'u'A fszB gfjbK jh ;gZSN eo fdZsk j? ns/ w?A
fzwBh u'D j't/rh sK T[j fJ; ;hN 's/
d/yd/ j'J/ c/;p[Ze :{zo; e'b ;zd/S G/i/ rJ/. fJ; s'A fJ; rZb dh ;zGktBk tZXdh j? fJ; c?;b/ 's/ ekfJw ojKrk''
;hNK 's/ n?ZBH vhH ghH B/ fiZs jk;b
bVBr/.
fe t?;/ t'No fiBQK B/ fJj s?n BjhA ehsk ;h fe T[j nkgDk t'N fe; T[whdtko B{z
d/Dr/, fJ; Bkb T[BQK d/ Nozg B{z t'N d/D dh ;zGktBk gzi ch;dh fznkdk ;h. T[E/
d' pZfunK B/ ehsh
d' pZfunK B/ ehsh okos, u'oh eoe/ b? T[Zv/ ijkokos, u'oh eoe/ b? T[Zv/ ijk
d' pZfunK B/ ehsh okos, u'oh eoe/ b? T[Zv/ ijk
d' pZfunK B/ ehsh
jh d{i/ gk;/ Bshi/ fJj doSkT[Ad/ jB fe efbzNB nkgD/ ;zGkfts ns/ ;[Gkte d' pZfunK B/ ehsh Sokos, u'oh eoe/ b? T[Zv/ ijkokos, u'oh eoe/ b? T[Zv/ ijkz
t'NoK B{z nkgD/ tZb Bk sK fyZuD ftu ;woZE j' ;eh ns/ Bk jh fJBQK t'NoK dh
GkJhtkbh u'DK ftu tXk ;eh. y'ieosktK B/ fejk fe pdfe;wsh Bkb fJj
ns/ 15 ;kbK d/ d'jK Bkpkbr pZfunK
fdykT[D bJh T[BQK e'b e'Jh nzeVk BjhA j? fe fJj oDBhsh feT[A Nozg bJh ekoro
B{z g[b; B/ fjok;s 'u fbnk. fJ; xNBk
ojh ns/ efbzNB bJh BjhA.
d/ pknd J/nog'oN 's/ yVQ/ ijkzK dh
;[oZfynk B{z b? e/ ;tkb yVQ/ j' rJ/ jB.
fJzv'B/ hnk ijkhnk ijk jkd;k L e?gNB jkd;k L e?gNB
fJzv'B/
fJzv'B/ nfXekohnK w[skpe d'jK B/ T[Nkj
fJzv'B/ hnk ijk jkd;k L e?gNB
fJzv'B/Shnk ijkhnk ijkz jkd;k L e?gNB jkd;k L e?gNB
d/ T[Zso-g{oph Sfjo i/A;B ;fEs fBZih
J/no;fNqg (ijkz b?Av eoB tkbk chbv
Gt: ;[B/ik dh bk
Gt: ;[B/ik dh bk dh j'Jh gSkD dh j'Jh gSkD fiZE/ fJe jh oBt/n j[zdk j?) s'A ijkz
Gt: ;[B/ik dh bk
Gt: ;[B/ik dh bkS dh j'Jh gSkD dh j'Jh gSkD
Gt: ;[B/ik dh bk dh j'Jh gSkD
u'oh ehsk. T[j T[; B{z fJe jkJht/n d/
T[Zgo ekch xZN T[ukJh 's/ T[vkT[Ad/ j'J/
50 feb' whNo se b? rJ/. d't/A fJ; B{z
nZr/ b? ikDk ukj[zd/ ;B go fco T[BQK
B/ ijkz B{z tkg; b? e/ nkT[D ns/ J/
nog'oN 's/ b?Av eoB dk ftuko
pDkfJnk. ni/ se fJj BjhA gsk bZrk
fe d'jK B{z ijkz T[vkT[Dk nkT[Adk ;h
iK BjhA. ikDekoh w[skpe d't/A ;kbN
b/e f;Nh e'b tk;Ne cozN d/ ofjD
u'oh eo fbnk. ekch xZN T[ukJh 's/
tkfSzrNB (fpT{o') nwohek d/ T[Nkj
tkb/ jB. i/A;B 'u T[j nkgD/ d';sK
ijkz T[vkT[D wro'A d'jK B/ ;[oZfyns
;{p/ 'u d' pZfunK B/ S'N/ nkeko ns/
Bkb ofj oj/ ;B.
sohe/ Bkb T[; B{z b?Av th ehsk. 14
f;zrb fJziD tkbk ;g'oN J/noeqkcN
ijkz jkd;/ u fcBb?Av d/ d' jkd;/ u fcBb?Av d/ d'
ijk jkd;/ u fcBb?Av d/ d'
ijk
ijk
ijk jkd;/ u fcBb?Av d/ d' jkd;/ u fcBb?Av d/ d'
nfXekohnK ;w/s 5 dh w"s
nfXekohnK ;w/s 5 dh w"s
nfXekohnK ;w/s 5 dh w"s
nfXekohnK ;w/s 5 dh w"s
nfXekohnK ;w/s 5 dh w"s
j/bf;zeh (fpT{o') dZyDh ncoheh
d/S fzzpkpt/ 'u fJe fBZih ijkz
d[oxNBkrq;s j' frnk, fi; 'u fcBb?Av
d/ d' nfXekohnK ;w/s 5 b'eK dh w"s
iekosk$BthA fdZbh (fpT{o') fJzv'B/Shnk ftu 29 nes{po B{z ;w[zdo ftu fbUB
j' rJh. ikoh fog'oN w[skpe ijkz
J/no ijkz jkd;/ dk fSeko j' frnk ;h. fJ; ijkz ftu ukbe db d/ w?ApoK
jkd;/ 'u wko/ rJ/ d'jK nfXekohnK
;w/s e[Zb 189 b'e ;tko ;B. fJ; jkd;/ d/ eohp fJe wjhB/ pknd Gkosh w{b d/
dhnK ezgBhnK B/ th xNBk dh g[SNh
e?gNB Gt: ;[B/ik dh bkS dh gSkD eo bJh rJh j?. fJzv'B/ShnkJh nfXekohnK
ehsh j?.
B/ ;[B/ik dh bkS dh gSkD ;pzXh g[SNh eo fdZsh j?. T[ZE/ ftd/S wzsoh ;[Swk
fwqseK 'u ekrz fBowksk ezgBh
;toki B/ fJe NthN eo e/ ;[B/ik dh bkS dh gSkD j'D dk n?bkB eo fdZsk.
:[BkJhNv g/go fwZb d/ pkfJo' ckJhfBzr
T[BQK B/ NthN eo e/ fejk,''fJzv'B/ShnkJh nfXekohnK B/ e?gNB Gt: ;[B/ik
;?eNo d/ fBod/Se j?eh tkg[Zbk ns/
dh bkS dh gSkD j'D dh g[SNh ehsh j?.'' ;[Swk B/ fbfynk fe iekosk ftu Gkosh
bkf;ek n?Av fsekB'ik ;/tk ezgBh d/
okid{s dh w"i{drh ftu nZi bkS ;"Agh ikt/rh. w/oh jwdodh gfotko Bkb j?.
;hHJhHUH g?ek n"izgk Skwb jB. fcBb?Av
fJZE/ dZ;D:'r j? fe fJzv'B/Shnk d/ iktk Nkg{ ftu iekosk d/ nzsookSNoh jtkJh
d/ gqXkB wzsoh i[jk f;fgbk ns/ ftd/S
nZv/ s'A T[vkD GoB d/ e[M ;wK pknd jh fbUB J/no dk ijkz jkd;krq;s j'
wzsoh Nhw' ;'fJBh B/ fJ; jkd;/ 's/ v{zxk
frnk ;h. fJ; ijkz ftu ;tko e[Zb 189 b'e ;tko ;B. fdZbh fBtk;h e?gNB
d[Zy gqrN ehsk j?. fzzpkt/ g[b; w[skpe
;[B/ik dh T[wo f;oc 31 ;kb ;h.
S[Zeotko B{z j'J/ fJ; jkd;/ 'u d'jK
ghVs gfotko B/ ehsk p'fJzr s/ e/;s/ e/;
ghVs gfotko B/ ehsk p'fJzr
ghVs gfotko B/ ehsk p'fJzr s/ e/;
ghVs gfotko B/ ehsk p'fJzr
ghVs gfotko B/ ehsk p'fJzr 's/ e/;s/ e/;
ekoiekoh nfXekohnK ;w/s 4 fcBb?Av
T[ZXo fbUB J/no ijkz jkd;/ ftu wko/ rJ/ 189 :ksohnK ftu'A fJe d/
BkrfoeK ns/ fzzpkt/ d/ gkfJbN dh w"s
gfotko tkfbnK B/ p'fJzr ezgBh 's/ w[eZdwk eo fdZsk. n;b ftu gfotko tkfbnK
j' rJh ;h. wko/ rJ/ j'o b'eK 'u fJe
dk wzBDk j? fe ijkz dk fvzkJhB jh fJ; jkd;/ dk ekoB ;h. fJjh ekoB j? fe
w[Zy ekB{zBh ;/tk ezgBh d/ ;fj wkbe
T[BQK B/ p'fJzr d/ 737 w?e; 8 ijkz d/ efEs 'n;[oZfyns fvzkJhB' B{z b? e/
ns/ gqw[Zy nkJhH NhH pqKu dk fJe w[Zy
w[eZdwk dkfJo ehsk j?. fJbhB"J/ d/ e[e ekT{ANh d/ ;ofeN e'oN ftu w[eZdwk
eowukoh Skwb j?.
dkfJo ehsk frnk.
37
37
37 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
37 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
37 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
v/Y eo'V dh j?o'fJB ;w/s gzikp d/ fJ; Xkofwe ;EkB s/ okpokp
gzikp d/ fJ; Xkofwe ;EkB s/
gzikp d/ fJ; Xkofwe ;EkB s/ okp
v/Y eo'V dh j?o'fJB ;w/s gzikp d/ fJ; Xkofwe ;EkB s/ gzikp d/ fJ; Xkofwe ;EkB s/ Sokpokp
v/Y eo'V dh j?o'fJB ;w/s
v/Y eo'V dh j?o'fJB ;w/s
v/Y eo'V dh j?o'fJB ;w/s
ftd/ h B"itkB frqcskoh B"itkB frqcsko
ftd/
ftd/
ftd/Sh B"itkB frqcskoh B"itkB frqcsko
ftd/ h B"itkB frqcsko
uVQk e/ wzrh iKdh j? wzBs
uVQk e/ wzrh iKdh j? wzBs
uVQk e/ wzrh iKdh j? wzBs
uVQk e/ wzrh iKdh j? wzBs
uVQk e/ wzrh iKdh j? wzBs
dk; ih d/ BK dk Xkofwe ;EkB ;fEs
j?, fiZE/ b'e wzBs g{oh eoB bJh Sokp
uVQkT[Ad/ jB. fJ; gftZso ;EkB 's/
tXhnk poKvK dh nzro/zh Sokp b? e/
nkT[Ad/ jB. ;koh Sokp B{z fJeZfmnK
eoe/ e/sbh 'u gk e/ SoXkb{nK B{z
gq;kd d/ o{g 'u tzv fdZsh iKdh j?.
o'zkBk fJE/ jzkoK SoXkb{nK dh GhV
iwk ofjzdh j?. fJBQK 'u ftd/S 'u t;/
SoXkb{nK dh frDsh fznkdk ofjzdh j?.
b'eK dk wzBDk j? fe fJE/ Sokp uVQkT[D
ns/ bzro brkT[D Bkb thzk ibdh
bZrdk j?.
fJzM
fJzM [o{ j'fJnk [o{ j'fJnk okp uVQkT[D dkokp uVQkT[D dk
fJzM
fJzM S[o{ j'fJnk [o{ j'fJnk Sokp uVQkT[D dkokp uVQkT[D dk
fJzM [o{ j'fJnk okp uVQkT[D dk
f;bf;bk
f;bf;bk
f;bf;bk
f;bf;bk
f;bf;bk
fzeo:'r j? fe 1934 'u pkpk
ekjB f;zx ;zro{o s'A eg{oEbk ofjD
nkJ/ ;B. T[BQK B/ bzpk ;wK fJE/ ofj e/
Grsh ehsh. T[j Sokp ghAd/ ;B, fJ;
d/ pkti{d th ;EkBe b'eK 'u T[BQK d/
gqsh v{zxh nk;Ek ;h feT[Afe b'e T[BQK
s'A e[M th wzrd/ ;B sK T[BQK dh w[okd
ibzXo$eg{oEbk (fpT{o') Gkos 'u fiZE/ b'e ftd/S ikD dh wzBs Sokp
g{oh j' iKdh ;h. 1944 'u 10 ;kb
ftd/S ikD dh fJZSk ;G s'A tX gzikp uVQk e/ wzrd/ jB. fJ; gftZso ;EkB
ofjD s'A pknd T[j ibkbkpkd ub/
d/ b'eK 'u ofjzdh j?. ftd/S ikD bJh 's/ uVQkJh rJh Sokp B{z fJeZm/ eo fbnk
rJ/, fiZE/ T[BQK dh w"s j' rJh. fgzv
fJE'A d/ b'e nkJhb?ZN; torhnK n"yhnK iKdk j? ns/ fco fJ; B{z gq;kd d/ o{g
tkfbnK B/ T[BQK dh :kd 'u fJE/ Xkofwe
gqhfynktK jh BjhA fdzd/ jB ;r'A eJh 'u b'eK B{z tzv fdZsk iKdk j?.
;EkB pDtk fdZsk frnk. T[d'A s'A jh
gzikp d/ eg{oEbk
gzikp d/ eg{oEbk u ;fEs j? fJj
wzfdo, w;fidK ;w/s eJh Xkofwe gzikp d/ eg{oEbk u ;fEs j? fJju ;fEs j? fJj
gzikp d/ eg{oEbk
gzikp d/ eg{oEbk 'u ;fEs j? fJju ;fEs j? fJj
fJ; Xkofwe ;EkB 'u Sokp uVQkJh
Xkofwe ;EkB
Xkofwe ;EkB
Xkofwe ;EkB
Xkofwe ;EkB
;EkBK 'u wzBsK th wzrd/ jB. gzikp Xkofwe ;EkB
iKdh j?.
'u fJe nfijk jh Xkofwe ;EkB j?, gzikp d/ eg{oEbk 'u pkpk ekjB
yzBk (fpT{o') g[b; tb'A j?o'fJB ;w/s ftd/Sh B"itkB B{z frqcsko ehs/ ikD dk
nzfwqs;o o/b jkd;k L o/bt/ dh
nzfwqs;o o/b jkd;k L o/bt/ dh
nzfwqs;o o/b jkd;k L o/bt/ dh
nzfwqs;o o/b jkd;k L o/bt/ dh
nzfwqs;o o/b jkd;k L o/bt/ dh
;wkuko gqkgs j'fJnk j?. fJ; ;pzXh ikDekoh fdzfdnK yzBk g[b; d/ n?Z;Hn?Z;HghHX[ot
XfjnkB/ dZf;nk fe g[b; gkoNh tb'A Bfjo g[b Bhb'A B/V/ Bkekpzdh eoe/ SZeh
tkjBK dh u?fezr ehsh ik ojh ;h. fJ;/ d"okB fJe ftnesh fi; B/ w'Y/ 's/ fgZm{
iKu fog'oN s'A ghVs Bokz
p?r gkfJnk j'fJnk ;h, g[b; B{z d/y e/ fgS/ w[VB bZrk sK g[b; B/ s[ozs T[; B{z iKu fog'oN s'A ghVs Bok
iKu fog'oN s'A ghVs Bok
iKu fog'oN s'A ghVs Bok
ekp{ eo fbnk. fJ; T[gozs id'A T[; dh sbkSh rJh sK T[; d/ p?r 'u'A 15 rqkw iKu fog'oN s'A ghVs Bok
e'ehB s/ 1 feb' 500 rqkw j?o'fJB j'Jh, fi; dh nzsookSNoh ehws v/Y eo'V d/
eohp dZ;h ik ojh j?. g[ZSfrZS d"okB T[es ftnesh dh gSkD N'ph w'fJB g[Zso nzfwqs;o (fpT{o') nzfwqs;o o/b
w'fJi tk;h Up/oh ;N/N Jhw' BkJhihohnk ti' j'Jh j?. w[bzw B/ dZf;nk fe T[j fJj jkd;/ dh iKu s'A pknd o/bt/ ftGkr
j?o'fJB s/ e'ehB i"jB tk;h fdZbh e'b'A fbnk e/ nZr/ ;gbkJh eodk j?. g[b; B/ tb'A ;[DkJ/ rJ/ c?;b/ s'A o/b jkd;/ d/
T[es w[bzw fybkc wkwb/ doi eoe/ iKu S[o{ eo fdZsh j?. ghVs Bk y[S jB. fJ; ;pzXh ghVsk
efjDk j? fe o/bt/ tb'A iKu gVskb
'u b'eK dh rbsh eZYh rJh idfe ;koh
gkfe s'A fJbktk fJBQK d/ rbsh vokJhto dh ;h. o/b jkd;/ 'u
gkfe s'A fJbktk fJBQK d/ K u th ouh rJh ;hK u th ouh rJh ;h
gkfe s'A fJbktk fJBQK d/ K u th ouh rJh ;h
gkfe s'A fJbktk fJBQK d/SK u th ouh rJh ;hK u th ouh rJh ;h
gkfe s'A fJbktk fJBQK d/
zywh j'J/ fJe ftnesh B/ dZf;nk fe
jkd;/ d"okB vokJhto tb'A No/B dk
nzfwqs;o Xwke/ dh ;kfzS
nzfwqs;o Xwke/ dh ;kf jkoB sZe BjhA ;h tikfJnk frnk, fJ;/
nzfwqs;o Xwke/ dh ;kf
nzfwqs;o Xwke/ dh ;kf
nzfwqs;o Xwke/ dh ;kf
ekoB eJh b'e jkd;/ dk fSeko j'
rJ/.
dZ; d/JhJ/ fe nzfwqs;o 'u d[;fjo/
tkb/ fdB i"Vk ckNe B/V/ tkgo/ fGnkBe
jkd;/ 'u 62 d/ eohp b'eK dh w"s j'
rJh ;h s/ eJh b'e zywh j' rJ/ ;B.
fJ; T[gozs ;oekoK tb'A ghVsK B{z
w[nktzk fdZsk frnk go jkb jh 'u o/
bt/ tb'A iKu s'A pknd ;[DkJ/ c?;b/ 'u
b'eK dk e;{o eZYD s'A ghVs Bk y[S
jB s/ b'eK tb'A vokJhto B{z d'Sh dZ;d/
j'J/ ekotkJh dh wzr ehsh ik ojh j?.
pkdb d/ ckow jkT{; u feB{znK s/ vkek!
pkdb d/ ckow jkT{; u feB{znK s/ vkek!
pkdb d/ ckow jkT{; u feB{znK s/ vkek!
pkdb d/ ckow jkT{; u feB{znK s/ vkek!
pkdb d/ ckow jkT{; u feB{znK s/ vkek!
uzvhrVQ (fpT{o') ;kpek w[Zy wzsoh
gqekS f;zx pkdb d/ fgzv pkbk;o ;fEs
ckow jkT{; ftu d' b'eK B{z feB{z u'oh
eoB d/ d'S ftu ekp{ ehsk frnk. g[b;
B{z fdZsh fSekfJs ftu ckow jkT{; d/
w?B/io r[opki f;zx B/ dZf;nk fe oks
B{z T[j fgzv okwg[oE/Vh d/ ;kpek ;ogzu
uzvhrVQ (fpT{o') nzfwqs;o d/ fBozekoh GtB ftu j'J/ pzp Xwke/ fgZS/ gkfe;skB nwoihs f;zx f;ZX{ Bkb ckow jkT{;
s'A fJbktk fJNbh ns/ d[pJh dk fbze th ;kjwD/ nkfJnk j?. Gkos ftu fJ; ;zpzXh ftu feB{z gbKN dk fBohyD eo oj/
j'JhnK frqcskohnK s'A fJbktk jwb/ dh ;kfzS fJBQK fszBK d/SK ftu ouh rJh j?. ;B.
vhH ihH ghH ;[o/S no'Vk B/ y[d fJ; rZb dk y[bk;k eofdnK dZf;nk fe fJNbh ftu fJ; d"okB T[BQK B/ feB{znK d/ pkr
p?mk pkpk gowihs tvkbk ns/ gkfe;skB dk Bkrfoe ikt/d fJ; wkwb/ ftu ftu fJe NkNk-n?Z;H rZvh yVQh d/yh,
Skwb jB. fi; ftu d' ftnesh feB{z s'V e/ rZvh
ekB{zB w[skpe ftd/SK ftu p?m/ ngokXhnK B{z Gkos fbnkT[D bJh n?e;NokvhSB ftu Go oj/ ;B. rZvh ftu brGr 50
NqhNh d/ fB:wK dh gkbDk eoBh g?Adh j?. Gkos ekB{zB B{z b'VhAd/ ftd/Sh BkrfoeK eo/N feB{z Go u[Ze/ ;B fi; dh ehws
tb'A ehs/ rJ/ ngokX ;zpzXh n?ZcH nkJhH nkoH ftu Bkw doi eoB s'A pknd brGr 16200 o[gJ/ j?. frqcsko ehs/
ekB{zBh gqfefonk okjhA ;zpzXs d/SK B{z fbfynk iKdk j?. gzikp g[b; B/ fJ; ;zpzX rJ/ ftneshnK dh gSkD oke/S tk;h
ftu ekotkJh S[o{ eo fdZsh j?. okBhnK r/N f;o;k s/ nwoihs T[oc
fJj gfjbk wkwbk BjhA j? id'A gzikp ftu j'J/ fe;/ ngokX iK nZstkdh jwb/ S/oh tk;h f;o;k d/ o{g ftu j'Jh j?.
d/ wkwb/ ftu g[b; B/ n?e;NokvhSB dh ekotkJh S[o{ ehsh j't/. g[b; gfjbK th g[b; B/ e/; doi eoe/ nrb/oh
eJh wkwfbnK ftu ngokXhnK B{z cVB bJh fJzNog'b dh wdd b? ojh j?. ekotkJh S[o{ eo fdZsh j?.
38
38
38 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
38 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
38 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
Bt/A B/th nZv/ d/ ftek; bJh nk;Nq/bhnkJh
Bt/A B/th nZv/ d/ ftek; bJh nk;Nq/bhnkJh
Bt/A B/th nZv/ d/ ftek; bJh nk;Nq/bhnkJh
Bt/A B/th nZv/ d/ ftek; bJh nk;Nq/bhnkJh
nk;Nq/bhnk L eko j'Jh jkd;/ dh f eko, 1 dh w"seko, 1 dh w"s Bt/A B/th nZv/ d/ ftek; bJh nk;Nq/bhnkJh
nk;Nq/bhnk L eko j'Jh jkd;/ dh f
nk;Nq/bhnk L eko j'Jh jkd;/ dh f
nk;Nq/bhnk L eko j'Jh jkd;/ dh f eko, 1 dh w"s
nk;Nq/bhnk L eko j'Jh jkd;/ dh fSeko, 1 dh w"seko, 1 dh w"s
c"i Bkb jZE fwbkJ/rk nwohek
c"i Bkb jZE fwbkJ/rk nwohek
c"i Bkb jZE fwbkJ/rk nwohek
c"i Bkb jZE fwbkJ/rk nwohek
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo c"i Bkb jZE fwbkJ/rk nwohek
f;vBh d/ gZSw ftu u"okj/ 's/ fJe eko
jkd;/ dh fSeko j' rJh. fJ; jkd;/ ftu
eko ftu ;tko vokJhto dh w"s j'
rJh. g[b; dk efjDk j? fe vokJhto
dk eko 's/ ezNo'b Bk fojk fi; ekoB
fJj e"bhNB ftu j/ftN ;NqhN ns/ o'go
o'v d/ u"okj/ 's/ pDh Xks dh o/fbzr
ftu ik tZih. eko b[Vedh j'Jh Bdh
feBko/ ik e/ o[eh.
fJ; jkd;/ dh ;{uBk s[ozs g[b; ns/
g?ok w?vheb nfXekohnK B{z fdZsh rJh.
g[b; w[skpe eko d/ vokJhto dh w"e/
's/ w"s j' rJh idfe T[; ftu ;tko
:ksohnK B{z t?;Nwhv j;gskb
gj[zukT[D s'A gfjbK g?ok w?vheb
nfXekohnK B/ fJbki ehsk. g[b; B/
fJ; jkd;/ pko/ fe;/ th soQK dh
ikDekoh bJh iBsk B{z nghb ehsh j?.
gzikph rZGo{ ewbdhg B/ nwohek
gzikph rZGo{ ewbdhg B/ nwohek
gzikph rZGo{ ewbdhg B/ nwohek
gzikph rZGo{ ewbdhg B/ nwohek
gzikph rZGo{ ewbdhg B/ nwohek
g'oN w'o/;ph (fpT{o') nwohek B/ fejk j? fe T[j gkg{nk fBT{ frBh 'u Bt/A B/th
nZv/ d/ ftek; 'u nk;Nq/bhnk dh c"i Bkb jZE fwbkJ/rk. fJ; gfo:'iBk B{z gqSKs
ftZu fiZfsnk wkDwZsk fyskp
ftZu fiZfsnk wkDwZsk fyskp
ftZu fiZfsnk wkDwZsk fyskp
ftZu fiZfsnk wkDwZsk fyskp
ftZu fiZfsnk wkDwZsk fyskp y/so 'u uhB d/ gqGkt 's/ o'e bkT[D d/ edw d/ s"o 's/ d/fynk ik fojk j?.
bzp/ ;w/A s'A nwohek Bkb c"ih ;pzX oZyD tkb/ nk;Nq/bhnk B/ wkB; Nkg{ 's/
ghHn?ZBHihH d/ b'wpqw B/th nZv/ d/ g[Boftek; dh :'iBk dk n?bkB ehsk j?. chih
fJ; nzsookSNoh gZXo d/ w[ekpb/
d/ pb?eoke, wkB; iK tkB"s{ 'u c"i ;[ftXk pDkT[D dh uhB dh fJZSk Bkb nk;Nq/
ftZu tZy-tZy d/SK s'A nkJ/ 191
bhnk s'A b? e/ nwohek sZe d/ nfXekoh xpok rJ/. T[BQK B{z bZrdk j? fe uhB d/
gqsh:'rhnK B/ Gkr fbnk ;h go
fJ; fttjko Bkb dZyDh gqSKs y/so 'u uhB dh B/th skes wzp{s j' ;edh j?.
ewbdhg ekjwk B/ nkgD/ j[Bo, ;ys
fJ; ;pzX 'u gkg{nk fBT{ frBh dh :ksok d"okB nwoheh T[g okSNogsh wkJhe g/
xkbDk, szop/ ns/ ekpbhns d/ dw
B; B/ fejk fe nwohek nk;Nq/bhnkJh gfo:'iBk 'u c"ihnK Bkb i[V/rk. gkg{nk
's/ fJj fyskp jk;b eoe/ gzikph
fBT{ frBh J/g/e y/soh ;zw/bB dh w/zpkBh eo fojk j?.
GkJhuko/ dk Bkw g{oh d[BhnK ftZu
o[SBk fdZsk j?. fzeo:'r j? fe ewbdhg
ekjwk fw;No tobv (fcZNB?Z;) 2018
nk;Nq/bhnk L
s/ uke{ Bkb jwbk,
nk;Nq/bhnk L
nk;Nq/bhnk L Sy; y; y; y; y; 's/ uke{ Bkb jwbk,s/ uke{ Bkb jwbk,
nk;Nq/bhnk L
s/ uke{ Bkb jwbk,
fiZsD s'A fJbktk fJ; ;kb nk;Nq/bhnk nk;Nq/bhnk L s/ uke{ Bkb jwbk,
ftZu j'J/ pkvh fpbfvzr w[ekpfbnK 'u
fw;No fteN'ohnk 2018 ns/ fw;No
nk;Nq/bhnk 2018 dk i/s{ ski th
o?;N'o?AN toeoK B/ pukJh ikB
o?;N'o?AN toeoK B/ pukJh ikB
o?;N'o?AN toeoK B/ pukJh ikB
o?;N'o?AN toeoK B/ pukJh ikB
nkgD/ BK eo u[Ze/ jB. o?;N'o?AN toeoK B/ pukJh ikB
gzikp d/ fzbk Sjhd Grs f;zx
Bro (BtK Sfjo) d/ fgzv ekjwk dk
fJj B"itkB w?bp'oB ftZu fizw ubk
fojk j? ns/ gzikph GkJhuko/ s/ nk;Nq/-
w?bp'oB (fpT{o') ;ys fwjBs ns/ ftZu fw;No tobv 2018 (fcZNB?Z;) bhnkJh b'eK bJh gq/oBk ;o's pfDnk
brB Bkb nzsookSNoh gZXo 's/ BkwDk dk fyskp jk;b ehsk j?. ewbdhg j'fJnk j?. fJ; w[ekw 's/ gj[zuD bJh
yZN u[Ze/ w?bp'oB Sfjo d/ gzikph ekjwk gfjb/ nk;Nq/bhnkJh Gkosh jB, gfotkoe w?ApoK ns/ ;fj:'rh ;ZiDK
B"itkB ewbdhg f;zx ekjwk B/ phs/ i' fe nzsookSNoh gZXo d/ w[ekpfbnK dk XzBtkd eofdnK ewbdhg B/
fdBhA nwohek d/ bk; J/Aib; Sfjo ftZu ftZu nk;Nq/bhnk dh shih tko dZf;nk fe b'eK tb'A fwb/ ;fj:'r ns/
j'J/ nzsookSNoh pkvh fpbfvzr w[ekpb/ gqshfBXsk eo u[Ze/ jB. d[nktK ekoB jh fJj ;zGt j'fJnk j?.
nk;Nq/bhnk
nk;Nq/bhnk u vkeNoK B/ ehsku vkeNoK B/ ehsk
nk;Nq/bhnk u vkeNoK B/ ehsk
nk;Nq/bhnk 'u vkeNoK B/ ehsku vkeNoK B/ ehsk
nk;Nq/bhnk
i[VtK pZuhnK dk ;cb nkgo/
i[VtK pZuhnK dk ;cb nkgo/
i[VtK pZuhnK dk ;cb nkgo/
i[VtK pZuhnK dk ;cb nkgo/SBB BB B
i[VtK pZuhnK dk ;cb nkgo/
fJ; ;oioh ftu 6 xzN/ dk ;wK bZrk.
fJBQK i[VtK pZuhnK d/ i[V/ nzrK B{z fpBK
fe;/ B[e;kB d/ tZy eoBk ekch w[Seb
;h.
whvhnk dh ikDekoh w[skpe d't/A
pZuhnK g/N Bkb i[VhnK j'JhnK ;B.
d'jK pZuhnK dk fJe bhto ;h. nes{po
wjhB/ fJBQK pZuhnK B{z ;oioh bJh
w?bp"oB fbikfJnk frnk go T[d'A T[BQK
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo goE ftu fszB o?;N'o?AN eowukohnK B/
dh jkbs ;oioh d/ bkfJe BjhA ;h.
fJe Sy; dh ikB pukJh. fJ; Sy; B{z e'Jh goE n?thfBT{ d/ pkjo uke{ wko e/
d't/A ;ohoe o{g ftu ewz'o ;B. fJ;
zywh jkbs ftu SZv frnk ;h. 16 ;kbk vhUB n?fwB B/ dZf;nk fe T[j g{oph
bJh vkeNoK B/ gfjbK T[BQK B{z ;jh y[oke
goE dh p?BN ;NqhN d/ p?bhft;Nk o?;N'o?AN d/ pkjo p?mk ;h id'A fJe 41 ;kbk Sy;
fdZsh. fJe wjhB/ sZe vkeNoK dh
T[; d/ ;kjwD/ zwhB 's/ fvZfrnk. T[j SyS y{B Bkb bZEgZE ;h ns/ ;kj b?D bJh
fBrokBh ftu ofjD wro'A d't/A pZuhnK
;zxoS eo fojk ;h.
;oioh bkfJe j' rJhnK. j[D T[BQK dk
n?fwB B/ dZf;nk fe uke{ T[; dh Sksh d/ nzdo y[ZfGnk j'fJnk ;h ns/ T[; dk
;cb nkgo/SB ehsk frnk.
f;oc pkjoh fjZ;k j?Avb Bzo nk fojk ;h. j?Avb ;c/d ozr dk ;h. fJj fe;/
vkeNo i' eq'w/oh B/ bZrGr 25
fB:fws uke{ tKr bZr fojk ;h. uke{ bZrGr 20 ;?ANhwhNo bzpk ;h. n?fwB ibdh
w?ApoK dh Nhw Bkb fwb e/ fJ; ;oioh
Bkb o?;N'o?AN d/ nzdo frnk s/ nkgD/ d' j'o ;kEhnK B{z wdd bJh pkjo p[bkfJnk.
B{z ;cb pDkfJnk. T[BQK B/ dZf;nk fe
o?;N'o?AN d/ w?B/io n?bco?v' B/ dZf;nk,''n?fwB ibdh Bkb feuB tZb frnk.
pZuhnK dh d/yGkb bJh Nhw B{z tzfvnk
T[ZE'A T[; B/ fJe eZgVk fbnKdk s/ zywh Sy; dk w[ZYbk fJbki ehsk. n?fwB B/
frnk. fJj ;oioh T[BQK bJh u[D"sh
T[; dk y{B tZrD s'A o'eD dh e'fSS ehsh. fco n;hA d'jK B/ zywh Sy; B{z nkokw
tKr ;h feT[Afe pZuhnK d/ g/N nkg;
eoB dh jkbs ftu fbNk fdZsk.'' wkbe w[skpe n?fwB B/ pj[s tXhnk ezw ehsk.
ftu i[V/ j'J/ ;B. d't/A fJe' bhto 's/
T[j n;b ftu jho' j?.
fiT[AdhnK ;B. fJBQK pZuhnK dh wK G{wu[
g[b; dk wzBDk j? fe Sy; 's/ uke{ Bkb jwbk t?fbzrNB ;e/no d/ B/V/ jh
B{z nk;Nq/bhnk dh fJe fubvoB ckT{Av/
j'fJnk j't/rk id'A T[j p/B/N ;NqhN gko eoB dh e'fSS eo fojk ;h. jwb/ wro'A T[j
SB B/ G{NkB s'A w?bp"oB p[bkfJnk ;h.
w?bp"oB (fpT{o') nk;Nq/bhnk ftu fBwk ns/ dktk jB. 6 xzN/ dh ;oioh
T[ZE/ jh fvZr fgnk ;h. fJZE/ dZ; dJhJ/ fe t?fbzrNB ;e/no 's/ ne;o nfij/ jwb/
vkeNoK B/ ;oioh eo e/ G{NkB dhnK ftu d'jK pZuhnK B{z tZy eo e/ BthA 38 ;kbk G{wu[ i?Brw' S[o{nks ftu
j[zd/ ofjzd/ jB. fJZE/ wkou wjhB/ ftu fJe 20 ;kbk wfjbk 's/ uke{ Bkb jwbk
i[VtK pZuhnK B{z BthA fzzdrh gqdkB fzzdrh fdZsh rJh. nkgo/SB wro'A pZuhnK d/ fJ; nkgo/SB B{z b? e/ voh
ehsk frnk ;h. fJe j'o jwbk ;szpo wjhB/ fJe ftnesh 's/ ehsk frnk ;h.
ehsh j?. fJj pZuhnK 15 wjhB/ dhnK d't/A pZuhnK ;[oZfyns jB. j'Jh ;h . j[D ;oioh d/ ;cb j' ikD
nfXekohnK B/ fJ; wkwb/ dh iKu ;pzXh ekch d/o sZe iKu gVskb ehsh. g[b;
wro'A ibdh jh wK ns/ pZuhnK B{z tkg;
;B ns/ iBw s'A jh fJe-d{i/ Bkb vkeNo i' eqkw/oh B/ dZf;nk fe fJBQK
B/ fJe 49 ;kb wfjbk B{z fjok;s ftu fbnk Gkt/Afe g[b; B/ ni/ sZe wfjbk 's/
G{NkB G/i fdZsk ikt/rk.
i[VhnK j'JhnK ;B. fJBQK pZuhnK d/ Bkw pZuhnK B{z tZy eoB bJh ehsh rJh
fJ; jwb/ ;pzXh e'Jh d'S BjhA brkJ/ jB.
39
39
39 gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
39 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
39 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
fJZe fdB :{ fNT{p s/ w?A nekb p[zrk go/ ofjzd/ jB. T[j wkfJnk dh ykso 5H i/ e' f;y[ r[o{ ;/sh ;Bw[y[ j't? .. Bh;kB? xkT[.. ozr fbnk j? ns/ gqG{ dk Bkw f;wo e/
d/ fJZe ;kpek ;/tkdko dk GkSD ;[D M{m Gh BjhA p'bd/. T[j e/tb ;dk nNZb j't? s ;Bw[y[ f;y[ e'Jh ihnj[ oj? y/s[ i[ wKfvU ;{owk np i{MB e' w?A fJ; B{z ;'jD/ ozr ftZu ozr fbnk j?.¡.
fojk ;h fi; ftZu T[j efj fojk j? fe ofjD tkb/ gqG{ d/ p'b jh p'bd/ jB. r[o Bkb/ .. dkT[..¡.. ojkT[.
r[o{ rqzE ;kfjp e/tb Grs g?dk eodk 2H wH ¤ .. r[o e/ uoB fjod? fXnkJ/ nzso ;{ok ;' gfjuBhn? i[ bo? dhB e/ j/ GkJh! i/ j[D ed/ w/oh ihG gqG{
j? ns/ d;w rqzE ;{otho ns/ :'X/. n;hA r[o ;fsr[o ek i' f;y[ nykJ/ ;[ Gbe/ nksw? ;wkb/ .. j/s .. dk Bkw Bk ig/ sK w?A fJ; d/ ;" N'N/ eo
d;w rqzE dh fe;/ pfj; ftZu BjhA g?Dk. T[fm jfo Bkw[ fXnkt? .. nkg[ Sfv ;dk oj? goD? r[o fpB[ g[oik g[oik efN wo? epj{ B Skv? d/tK . w?B{z j[D :ehB j' frnk j? fe w?A
;kvk r[o{, r[o{ rqzE ;kfjp j?. r[o{ rqzE T[dw[ eo/ Gbe/ goGksh fJ;BkB[ nto[ B ikD? e'J/ .. y/s[..¢.. gzBK ¡¡0• ed/ th gqG{ d/ Bkw B{z BjhA ft;koKrk.
;kfjp g{ok r[o{ j? fi; s/ ;kB{z g{ok Go';k eo/ nzfwqs ;fo Bkt? .. ej? BkBe[ ;[Dj[ ;zsj[ ;' f;y[ ;Bw[y[ noEL Grs epho ih T[gd/S eod/ j'o eqw eKvK ns/ gkyzvK ftZu bZrh
j?. r[o{ rqzE ;kfjp ftZu fzzdrh ns/ oZp, T[gd/f; r[o{ jfo jfo ig[ ikg? ;fG j'J/ ..¢¡.. gzBK ©¡©-©¢0 jB fe T[j iht jh n;b ;{owk j? i' j'Jh ihG ftnoE j?. gqwkswk dk Bkw
b'e-gqb'e nkfd tko/ jo ;tkb dk febfty gkg d'y bfj ikt? .. noEL i/ e'Jh f;Zy r[o{ d/ ;kjwD/ ;z;ko-o{g oD-G{wh ftZu db/o j' e/ jh tkSBk-ofjs nt;Ek g?dk eodk j?
T[Zso fwbdk j?. fJ; bJh r[o{ rqzE ;kfjp fcfo uV? fdt;[ r[opkDh rkt? ;[oyo{ j'Dk ukj[zdk j? ns/ fJj ukj[zdk ftekoK d/ ;kjwD/ nV iKdk j? ns/ go eqw-eKv tkSBk g?dk eod/ jB.
ftZu fdZs/ jo T[gd/S s/ ;kB{z g{ok :ehB pjfdnk T[mfdnk jfo Bkw[ fXnkt? .. j? fe fe;/ b[et/A y'N d/ ekoB T[; B{z fJj ;wMdk j? fe fJj wB[Zyk-ihtB jh eq'VK-n;zyK d/tfsnK dh g{ik fwb e/
oZyDk ukjhdk j?. i/ ;kvk nehdk, i' ;kf; frokf; fXnkJ/ w/ok jfo jfo r[o{ d/ ;kjwD/ nZyK BhthnK Bk fJZe w"ek j? id'A fJBQK ftekoK Bkb gqwkswk d/ Bkw dh pokpoh BjhA eo
ftStkS, Go';k r[o{ rqzE ;kfjp s/ BjhA ;' r[of;y[ r[o{ wfB Gkt? .. eoBhnK g?D sK o;sk fJZe jh j? fe bfVnk ik ;edk j?. T[; dk wB gqG{- ;ed/. Grs Bkwd/t p/Bsh eodk j? fe
sK fco r[o{ rqzE ;kfjp ;kvk r[o{ BjhA fi; B' dfJnkb[ j't? w/ok ;[nkwh T[j ;Zu/ fdb'A r[o{ d/ uoBK ftZu fNe uoBK ftZu T[ZuhnK T[vkohnK bkT[Adk w/oh ihG e/tb gqG{ d/ r[D jh rkJ/ ns/
j' ;edk. r[o{ BkBe ;kfjp dk j[ew j? fs;[ r[of;y r[o{ T[gd/;[ ;[Dkt? .. ikt/. f;Zy r[o{ d/ uoBK B{z nkgD/ fjod/ j?, fiZE/ fe;/ fteko dh ;[DkJh jh BjhA nky/, 'j/ BkokfJD ! s/o/ p/nzs o{g jB'.
fe l iB[ BkBe[ X{fV wzr? fs;[ r[of;y ftZu EK d/t/ ns/ nkgD/ nkswk d/ nzdo j' ;edh, T[; ;{ow/ d/ fjod/ ftZu gqG{- 4H Bkwd/t ih ..
xo do fcfo Ekeh pj[s/o/ .. eh i' nkfg ig? ntoj Bkw[ igkt? ..¢.. ;zGkb oZy/. T[j nkgk-Gkt SZv e/ ;dk uoBK ftZu i[V/ ofjD dh Xq{j g?Adh j?. w? nzX[b/ eh N/e s/ok Bkw[
ikfs n;zy nzs Bjh w/o/ .. gzBK £0•-£0¦ r[o{ d/ nk;o/ s/ uZb/ ns/ r[o{ s'A fpBQK Grs epho ih efjzd/ jB fe T[; gqkDh y[zdekok ..
e/s/ wks fgsk ;[s Xhnk .. noEL i' gqkDh nkgD/-nkg B{z fe;/ j'o B{z nkgD/ nkswe ihtB ns/ B{z Gh ;{owk jh ;wMDk ukjhdk j? i' w? rohp w? w;ehB s/ok Bkw[ j?
e/s/ r[o u/b/ c[fB j{nk .. nkswe nkBzd dk t;hbk Bk ;wM/. r[o{ rohpK dh ykso bVdk j?, i' rohpK nXkok ..¡.. ojkT[ ..
eku/ r[o s/ w[efs B j{nk .. BkBe ;kfjp d/ shi/ o{g, r[o{ nwo dk; tk;s/ bVdk j'fJnk N'N/-N'N/ j' e/ wo eohwK ojhwK nbkj s{ rBh ..
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
pbfpzdo f;zx
e/sh Bkfo to[ J/e[ ;wkfb .. efjzd/ jB fe j/ ;zs iB'! ;[D', fJ; soQK iKdk j?, go bVkJh dk w?dkB ed/ BjhA jkiok ji{fo dfo g/f; s{z wBh ..¡..
r[ow[fy woD[ ihtD[ gqG Bkfb .. eoB Bkb jh T[j f;Zy jh fyV/-wZE/ ofj SZvdk ns/ rohp dh cVh j'Jh pKj BjhA dohnkT[ s{ fdjzd s{ fp;hnko s{
;fsr[o{ dk ;Zuk f;Zy nytKdk j? ns/
dj fd; Y{fY xo? wfj gkfJnk .. ;edk j?, T[; d/ nzdo jh nkswe y/Vk SZvdk. XBh ..
fi; B{z b'e ;Zuk f;Zy nkyd/ jBl T[j
w/b[ GfJnk ;fsr[o{ fwbkfJnk j' ;edk j? ns/ T[j jh nkswe nkBzd 6H ;{opho puB e/ pbh.. d/fj b/fj J/e[ s{z fdro e' Bjh ..¢..
o'z ;t/o/ T[Zm e/ ;G s'A gfjbK gqG{ dk
..¢¡.. gzBK ®£¢ wkD ;edk j?. eT[bk pg[oh ;zsh Sbh.. s{z dkBK s{z phBK w? phuko[ fenk
Bkw f;woB eodk j?, T[j jw/SK T[Zdwh
noEL j/ GkJh! r[o{ dh ws tkbk S{otho ns/ ;{owk e"D j?< gzBK ¡®0 noEL r[o{ d/ f;Zy ftekoK d/ Nkeo/ eoh ..
pfDnk ofjzdk j?l T[j wyZN{ BjhA. T[j
o;sk cVB s'A fpBQK fizd eJh i{BK ftZu s/ GkJh ekjB f;zx d/ r[ows wkoszv s/ ;{ow/ j[zd/ jB. T[j ehs/ puBK s/ Bkw/ u/ ;[nkwh py;zd s{z joh
joh d/ Bkw dk fJSBkB eodk j? ns/
GNedh ofjzdh j?. T[j n?BhnK nD- nB[;ko, 'i' b'e ek:osk B{z wB ftZu uZbd/ jB. T[BQK dh fBrkj ftZu fJj ..£..¡..¢.. gzBK §¢§
fco Bkw-o{g nzfwqs d/ ;o'to ftZu N[ZGh
frDs ikshnK ftZu'A bzxdh j? fiBQK ed/ BjhA nkT[D fdzd/ ns/ izr ftZu wkfJnk Gh fBwkDh fijh uhz j?. fJj noEL j/ w/o/ gqG{! s/ok Bkw jh w?A
bkT[Adk j?. fJZe ;Zuk f;Zy ;fsr[o{ d/
dk nzs BjhA g? ;edk. fJBQK p/nzs i{BK Sso{ B{z fgZm BjhA fdykT[Ad/ ns/ ftS: fBwkDh wkfJnk B{z r[o{ d/ f;ZyK B/ nzBQ/ dh vzr'oh ns/ ;jkok j?. w?A sK ezrkb
T[gd/S d[nkok gqG{ d/ Bkw dk ikg
ftZu GNedh fizd d/ eJh wK, fgT[, ftekoK T[Zs/ csj gkT[Ad/ jB, T[j ;G nkgD/ tZ; eo fbnk j'fJnk j?. ns/ nkfiz jK. s/ok Bkw jh w/ok nk;ok
igdk j? ns/ fJ; soQK T[; d/ ;ko/ gkgK
g[Zso, XhnK nkfd pDd/ jB. T[; d/ s'A ;BwkB :'r: S{otho jB.' j/m fe; dk ns/ Bkw fet/A igDk j?< j?.¡. ojkT[.
d/ fteko T[Zso iKd/ jB. r[o{ dk f;Zy
eJh r[o{ pDd/ jB ns/ eJh u/b/ Gh fdZshnK T[dkjoDK Bkb r[opkDh nfij/ 1H e/tb okw{ Bkw[ wB'owz .. j/ nZbQk ! j/ eohw ! j/ ojhw ! s{z jh
fdB uVQ/ ;fsr[o{ dh r[opkDh dk ehosB
pDd/ jB. fJBQK i{BK s'A T[d'A sZe ybk;h r[DK tkb/ ;{ofwnK dh g[SNh eodh j?. pfd nzfwqs ss wfJwz .. nwho j?A. s{z jo t/b/ w/o/ ;kjwD/ j?A.
eodk j? ns/ pfjzfdnK T[ZmfdnK Gkt
BjhA j[zdh id'A sZe fe;/ eZu/ r[o{ dh 1H BkBe ;' ;{ok tohnkw[ fifB B dB'fs i ;woD/B iBw iokfX fJ; bJh w?B{z fe;/ j'o dh e'Jh w[Ekih
eko-ftjko eofdnK T[j gqG{ B{z jw/SK
SoB bJh j'Jh j?. ;fsr[o{ s'A y[zMhnK ftuj[ d[;N[ njzeoD[ wkfonk.. woD GfJnz .. gzBK •¢¦ BjhA.
:kd oZydk j?. ;fsr[o{ d/ wB ftZu T[j
j'JhnK nfijhnK eJh iht-fJ;sqhnK r[ow[fy Bkw[ ;kbkfj iBw[ noEL Grs i? d/t ih dk T[gd/S j? j/ gqG{! s{z jh ofjws dk dohnk j?A.
f;Zy uzrk bZrdk j? i' fgnko/ gqG{ B{z
jB go y;w-gqG{ ;G dh ;zGkb eodk ;tkfonk .. fe e/tb gqwkswk B{z jh f;wo' feT[Afe s{z dksk j?A. s{z pj[s jh XB tkbk j?A.
jo t/b/ :kd eodk j?. fi; s/ fgnkok
j?. i' fizd r[o{ d/ ;Bw[y ofjzdh j?, T[; nkfg j'nk ;dk w[es[ ;G[ e[b[ gqwkswk nzfwqs Bkb Gog{o j?. gqG{ d/ fJZe s{z jh ;ko/ ihtK B{z gdkoE fdzdk j?A
gqG{ fdnkb j[zdk j?, T[; r[of;Zy B{z jh
dk nk;ok r'gkb-gqG{ j' iKdk j?. e/tb fB;skfonk .. f;woB eoB Bkb iBw-woB, fuzsk, ns/ fco w'V b?Adk j?A. ;z;ko ftZu e'Jh
;fsr[o{ f;Zfynk fdzdk j?. dk; BkBe
T[; fizd dk gqG{ Bkb fwbkg j[zdk j? ;'jfB ;fu d[nkfo Bkw[ fgnkfonk fceo ns/ w"s dk vo BjhA ofjzdk. j'o n?;k BjhA i' fJj ;woZEk oZydk
Gh T[; r[of;Zy dh uoB-X{V wzrdk j?
fi; B{z g{ok r[o{ fwbdk j?. fJ; soQK j'o .. gzBK ®¦ 2H go XB go dkok gojoh .. j't/.
i' nkg gqG{ dk Bkw igdk j? s/ j'oK B{z
;ko/ gk;/ Y{zYD s'A pknd r[o{ dh feogk noEL j/ BkBe ! T[j pjkdo ;{owk sk e? fBefN p;? Bojoh ..¡.. j/ Bkwd/t d/ y;w! j/ joh! s{z ;G
Gh gqG{ dk Bkw igkT[Adk j?.
Bkb fjod/-xo ftZu jh r'gkb-gqG{ bZG j? fi; B/ nkgD/ wB ftZu'A d[SN jzeko i' B Gizs/ BkokfJDk .. pySSK eoB tkbk j?A. s{z ;G d/ fdb dh
3H gT[Vh ..
iKdk j?. B{z d{o eo fdZsk j? ns/ r[o{ d/ ;Bw[y j' fsB ek w? B eoT[ do;Bk ..¡.. ikDB tkbk j?A ns/ ;G d/ ezw t/yD
;k ;/tk ehsh ;cb j? fis[ ;fsr[o
r[o{ rqzE ;kfjp ftZu fdZs/ T[gd/SK e/ gqG{ d/ Bkw dh f;cs-;kbkj eo e/ ojkT[ .. tkbk j?A. j/ joh! w?A s/o/ ;ko/ r[D fpnkB
ek wB[ wzB/ ..
s'A ;/X b? e/ n;hA f;Zy, ;{otho, Bkw iBw ;cb eo fbnk j?. T[j ;{owk nkg fiB e? Ghsfo j? nzsok .. BjhA eo ;edk.
ik ;fsr[o ek wB[ wzfBnk sk gkg
nkfd tko/ fJ; b/y ftZu ukBDk gktKr/ ;dk bJh ftekoK s'A S[ZN iKdk j? ns/ i?;/ g;[ s?;/ UfJ Bok ..¢.. gqG{ d/ Bkw dh e'Jh pokpoh BjhA
e;zwb GzB/ ..
ns/ dZ;Kr/ fe fe; soQK gqG{ Bkb gqhs ftekoK s'A S[vtk e/ nkgDh ;koh e[b gqDtfs Bkwd/T[ Bkefj fpBk .. eo ;edkL
T[gd/;[ fi fdsk ;fsr[o{ ;' ;[fDnk
gkT[Dh j?. fJ; b/y ftZu pj[s/ Spd B{z sko b?Adk j?. gqG{ d/ 'Bkw' Bkb fgnko Bk ;'j? psh; byBk ..£..¢.. gzBK 1H ý ;fsr[o gq;kfd ..
f;yh ezB/ ..
Grs Bkw d/t ih d/ fby/ j'J/ jB. f;Zy eoB tkb/ pzd/ ;Zu/ gqG{ dh dorkj ftZu ¡¡¦£ okr[ r'Av pkDh Bkwd/T[ ih eh
fiB ;fsr[o ek GkDk wzfBnk fsB
gzE ftZu nB/eK S{otho g?dk j'J/ jB. S'Gk gkT[Ad/ jB. noEL i' gqkDh gqwkswk dk GiB xo[ ¡
uVh utrfD tzB/ ..
Grs Bkw d/t ih T[BQK £• ftZu'A fJZe 2H woD[ w[D;K ;{fonk je[ j? i' j'fJ BjhA eod/, w?A T[BQK dk doSB BjhA eodk n;[w/X irB/ ..
fJj ukb fBokbh r[ow[yh r[o
S{otho wjKg[oS jB fiBQK dh pkDh r[o{ wofj gotkD'.. gzBK •®0 ns/ w?A T[BQK dh ;zrs p?me BjhA eodk. s[bk g[oy dkB/ ..
dhfynk ;[fD wB[ fGzB/ ..¢C.. gzBK
rqzE ;kfjp ftZu doz j? ns/ fiBQK B/ noEL fijV/ iht ihT{AfdnK jh gqG{ w/ok T[BQK Bkb e'Jh p?mDk-yb'Dk BjhA gqkr fJ;BkB/ ..¡..
£¡¤
Xkowe b[ZN-y;[ZN ns/ gkyzvK s'A b'eK dhnK BzoK ftZu ep{b j' e/ wod/ jB, j?.¡. ojkT[. sT[ B g[ifj jfo ehofs Bkwk ..
noEL fi; ;/tk Bkb ;fsr[o{ dk
B{z o'fenk ns/ fi; B{z g[ikoh b'e nkgDh T[j n;bh ;{ow/ jB, T[jBK dk woBk BkokfJD dk GiB eoB d/ Bkb ng[B/ okwfj Gi[ o/ wB nkb;hnk
wB f;Zy s/ gshi ikt/, T[j jh ;/tk
g/N-g{ik bJh gqukod/ ;B. fJj ;{owk, b'e-gob'e ftZu ;bkfjnk iKdk j?. fi; gqkDh B/ gokJ/ XB ns/ gokJh fJ;sqh ..¡.. ojkT[ ..
ehsh j'Jh bkGdkfJe j?, feT[Afe id'A
Bkw d/t ih, jh jB fi; B/ g{ikohnK B{z 3H ik eT[ jfo ozr[ bkr' fJ;[ i[r dk fsnkr eo fdZsk j?, gqwkswk T[; rfJnk fgzv[ Gosk ..
;fsr[o dk wB gshi ikt/ sK jh
yohnK-yohnK ;[Dk e/ fejk ;h fel wfj ;' ejhns j? ;{ok.. d/ nzr-;zr tZ;dk j?. fiBQK gqkDhnK d/ pBkof; nf; p;sk ..
ftekoK d/ gkg Gh d{o j' iKd/ jB. i'
fjzd{ nzBQjk s[oe{ ekDk .. nksw fiD? ;rb tf; sk e? nzdo gqwkswk Bkb'A ftZE j? T[j wB[Zy w[fy p/d us[o gVsk ..¢..
th T[gd/S ;fsr[o{ B{z fdzdk j? T[; T[gd/
d[jK s/ frnkBh f;nkDk .. ik ek ;fsr[o[ g{ok.. gzBK ¦§© gS{nK tor/ jh jB. Grs Bkwd/t p/ ;rb Xow nfSsk ..
S B{z f;Zy rj[ Bkb T[; B{z ;[Dd/ jB.
fjzd{ g{i? d/j[ok w[;bwkD[ w;hfs .. noEL j/ GkJh! fJ; ;z;ko ftZu T[; Bsh eodk j? fe i/ iht jo gZy'A Gkt/A r[o frnkB fJzdqh fdqVsk ..
T[gd/S ;[DB s'A pknd f;Zy ;fsr[o{ d/
Bkw/ ;'Jh ;/ftnk ij d/j[ok B gqkDh B{z jh ;{owk nkfynk iKdk j? fi; ;[zdo go i/ T[; dk BZe Bk j't/ sK T[j yN[ eow ;fjs ojsk ..£..
GkD/ s/ f;de fbnkT[Ad/ jB. T[BQK T[gd/
w;hfs ..¤.. d/ fjod/ ftZu gqG{ dk fgnko g?dk j' ;[jDk BjhA bZrdk. fJ; soQK jh i/ fJZe f;tk ;efs ;zpkdz ..
SK Bkb f;ZyK B{z nZr/ Bkb'A uko r[DK
f;Zy e"D j?< GkJh ekjB f;zx BkGk iKdk j?. fi; gqkDh dk g{ok r[o{ iht ftZu Gkt/A j'o ;ko/ r[D j'D, XB wB S'fv S'fv ;rb G/dz ..
ozr uVQ iKdk j?. ;fsr[o{ dh f;Zfynk
nB[;ko f;Zy T[j j? fi; B/ irs r[o{ d/ wddrko pD iKdk j?, T[j gqkDh nkgD/ nkfd Gh j't/, i/ T[j gqG{ dk Bkw BjhA f;wfo f;wfo r'fpzdz ..
Bkb r[of;Zy dk wB joh-fgnko ftZu
ftuko nB[;ko f;fynk f;Zyh j?-'f;yh wB B{z fiZs b?Adk j?, ;koh f;qSNh T[; f;wodk sK T[j fe;/ ezw dk BjhA j?. Gi[ Bkwk sof; Gt f;zXz ..¤..¡..
fGZi iKdk j?. ;fsr[o{ d/ ;Bw[y ofjD
f;fynk r[o thuko[' no f;Zy Xow dh gqkDh d/ tZ; ftZu nk iKdh j? ns/ 3H ý ;fsr[o gq;kfd .. gzBK ®§£
tkbk o;sk ;z;ko d/ j'o wsK Bkb'A
ofjs XkoB ehsh j?. nZr/ fby/ SpdK d[Bhnk dk e'Jh gdkoE T[; gqkDh B{z G?oT[ pkDh Bkwd/T[ ihT[ eh xo[ ¡ noEL iZr, dkB, shoE-fJSBkB
fBokbk j?.
ftZu ;zy/g wkso r[of;ZyK d/ bSD ns/ w'j BjhA ;edk. o/ fijpk eoT[ ;s yzv ..
4H ;'ofm wjbk £ .. nkfd e'Jh Gh eow f;woB dh pokpoh
eow toDB jB, fiBQK T[Zgo nwb eoB 4H i' ;{ok fs; jh j'fJ woDk.. ikfw B T[uof; ;qh r'fpzd ..¡..
;' f;y[ ;yk pzXg[ j? GkJh fi r[o e/ BjhA eo ;edk. i/ e'Jh gqkDh n;w/X
Bkb ;fsr[o[ dh f;Zyh gqkgs j' iKdh i' Gkr? fs;[ i'Bh fcoDk.. ozrh b/ fijpk jfo e? BkfJ ..
GkD/ ftfu nkt? .. iZr eo/, nkgD/ pokpo dk s'b e/ ;'Bk
j?, fi; s'A f;Zy ejkT[D :'r: j'Jhdk i' toskJ/ ;'Jh Gb wkB? p[fM ;[ozr ozrhb/ jfo jfo fXnkfJ ..¡..
nkgD? GkD? i' ub? GkJh ftS[fV u'Nk uKdh nkfd dkB eo/ ns/ gqkr nkfd
j?. (r[ows wkoszv gzBK ¡£§-£®) j[ew? d[owfs ikbhn? .. gzBK ¡0¡© ojkT[ ..
ykt? .. shoEK s/ fJSBkB eo/ sK Gh fJj ;ko/
r[of;Zy dhnK fBSkBhnK tko/ noEL j/ GkJh! fijVk iht wkfJnk fwfEnk fijpk nto/A ekw ..
fpB[ ;fsr[o ;[y[ ed/ B gkt? GkJh ezw gqG{ d/ Bkw dh ns/ T[; dh f;cs-
r[opkDh ftZu'A j/mK e[ZM gqwkD fdZs/ ik d/ Nkeo/ s/ ;{owk pDdk j? T[; B{z jh fBopkD gd[ fJe[ jfo e' Bkw[ ..¢..
fcfo fcfo gS'skt? ..¡.. ;kbkj dh pokpoh BjhA eo ;ed/. fJ;
oj/ jBl wkfJnk tb'A T[gokwsk fwbdh j?l go n;zy e'fN nB g{ik eoh .. J/e B
noEL j/ GkJh! T[j jh gqkDh r[o{ dk bJh ;ko/ eqw-eKv ns/ gkyzv SZv e/ j/
1H p'bfj ;ku[ fwfEnk Bjh okJh .. fijVk iht wkfJnk s'A vo iKdk j? T[; g{if; Bkw? joh ..£..
f;Zy j?, r[o{ dk fwZso j?, r[o{ dk foSs/ w/o/ nkb;h wB! nkgD/ fgnko/ gqG{ dk
ukbfj r[ow[fy j[efw oikJh .. B{z nB/eK i{BK ftZu GNeDk g?Adk j?. gqDt? Bkwd/T[ fJj[ eoDk ..
dko j?, fijVk gqkDh r[o{ dh ozk ftZu Bkw jh f;wo.¡. ojkT[.
ojfj nshs ;u/ ;oDkJh ..¡.. ;{owk gqwkswk d/ GkD/ B{z fwZmk eoe/ nBzs o{g s/o/ BkokfJDk ..¤..¡..
nkgDk ihtB fiT[Adk j?. fijVk gqkDh
i/ e'Jh gqkDh rfJnk shoE s/ ik e/
gzBK ¢¢§ wzBdk j? feT[Afe gqwkswk jh GkDk gzBK ¡¡¦£
nkgDh wozh nB[;ko nkgDk ihtB
fgsoK fBfwZs fgzv GokJ/, i/ eKSh d/
noEL r[of;Zy r[o{ d/ ;Bw[y ofj e/ toskT[dk j?. ;{owk gqwkswk dh ozk B{z noEL e/tb fJe gqwkswk dk Bkw
fiT[Adk j?, T[j gqG{ s'A ftZS[V e/ d[Zy jh
ozk d/ wkbe gqG{ d/ j[ew ftZu nkgDk ;wM e/ nkgD/ nzdo'A y'Nh ws ;kV fdzdk f;wo'. j'o eq'VK d/tfsnK dh g{ik gqG{- Bkb trdh n; Bdh d/ ezY/ ofjzdk
;jkodk j?. r[o{ dh SoB g?D s'A pr?o
ihtB fiT[Ad/ jB. T[j ;dk-fEo gqG{ dh j?. :kd dh pokpoh BjhA eo ;edh. w?A j't/, i/ w{zj'A uko/ t/d zpkBh gVQ ;edk
T[j gqkDh ed/ ;[y BjhA gk ;edk ns/
pkeh ;ck 4
pkeh ;ck 4 s/
pkeh ;ck 4 s/ s/
SoB ftZu ofj e/ wkfJnk d/ gqGkt s'A 5H rrB dwkwk pkfiU gfoU nkgDh ihG B{z gqwkswk d/ Bkw Bkb j't/. pkeh ;ck 4 pkeh ;ck 40 s/ s/
d[Zyh j' e/ gS[skT[Adk j?.
4 4 4 4 40 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡.. ojkT[ ..
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh frnk j?l fJBQK ezwK B/ iwK s'A ybk;h ;wMktK fe s?B{z doSB feT[A BjhA fit/A fe;kB s'A fpBQK zwhB BjhA eodk . fJBQK G/yK s'A fpBQK jh w?A p?okrh
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh
;ck 39 dk pkeh
i/ e'Jh gqkDh ;ko/ eow Xow eodk BjhA eotkT[Dh. fJ; bJh s{z gftZso j[zdk.¡. ojkT[. phih ik ;edh, ;{s s'A fpBQK wDe/ pD frnk j?.¡. ojkT[.
j't/, nkgD/ r[o{ dh f;Zfynk b? e/ ns/ tkSBk-ofjs gqG{ Bkb ikD- j/ gKv/! gfjbK sK fi; rkfJsqh go'J/ BjhA ik ;ed/, x[zvh s'A fpBQK fit/A fe;/ G[Zy/ B{z nzB fgnkok
fJzdqhnK B{z ekp{ oZydk j't/, i/ pqkjwDK gSkD gk b?. dk s{z gkm eodk j?A T[; T[Zs/ s/oh SoXk rzY BjhA gkJh ik ;edhl T[;/ soQK bZrdk j?, fit/A fgnk;/ B{z gkDh Bkb
tkb/ S/ jh eqw-eKv, okwkfJD nkfd j/ Bkwd/t! ;G o;K d/ w{b oZp BjhA pD ;eh, feT[Afe s/oh rkfJsqh T[j r[o{ dh SoB s'A fpBQK gqkDh G?V/ jkb roz j[zdh j?, fit/A e'Jh w{oy nkgD/
dk gkm ;dk jh eodk oj/, sK Gh eow Bkw-nzfwqs ghDk ukjhdk j?. gqG{ dk j? fi; pko/ s{z nkg jh nkydk j?A fe jh iKdk j?. NZpo d/ nk;o/ j' iKdk j?, fst/A Grs
gqG{ f;woB dh pokpoh BjhA eo ;edk. Bkw jh w/o/ bJh okik okw uzd j?, i' fJe tkoh ;qkg d/ ekoB rT{ dh i{B fit/A wK fgT[ d/ w/b s'A fpBQK pkb Bkw/ dk gqG{ Bkb fgnko g? frnk j?.
j/ w/o/ wB ! fJj ;ko/ eow SZv d/ okik i;oE dk g[Zso j?. w?A fe;/ ftZu nk e/ fJj fJZe b'X/ iZN dh g?bh BjhA izwdk, gkDh s'A fpBQK eZgV/ BjhA fit/A e'Jh Bko gokJ/ wB[Zy Bkb
j, SZv d/j, fJj ;G eqw-eKv gqG{ ntsko dh g{ik BjhA eodk .¤. ykD ik gJh, fi; B/ ;'Nk b? e/ T[; rK X'J/ ik ;ed/, x'V/ s'A fpBQK gqkDh fgnko gk b?Adh j?, fit/A fe;/ b'Gh wB[Zy
Bkb'A ftZE gkT[D tkb/ jh jB. j/ Bkwd/ r[o{ d/ f;Zy oZp s'A pr?o, fe;/ d/ bZs s'V fdZsh fJ; soQK T[j ftukoh n;tko BjhA nytk ;edk, T[;/ soQK B{z XB fgnkok bZrdk j?, fit/A fe;/
t ! r'fpzd dk GiB eo, gqG{ dk Bkw th-d/ts/ dh g{ik BjhA eod/L bzCk e/ s[oB bZr gJh. r[o{ s'A fpBQK gqG{ d/ do dh gqkgsh BjhA ftSJh pzd/ B{z fJ;sqh uzrh bZrdh j?,
f;wo, gqG{ d/ Bkw f;woB Bkb ;z;ko- 1H r'Av .. j/ gKv/! fco s{z fi; fSt ih dh j[zdh. T[;/ soQK jh Grs Bkw d/t B{z gqwkswk
;w[zdo s'A gko bzx ikt/Ark. G?oT[ G{s ;hsbk Xkt? .. nokXBk eodk j?A T[; B{z pVk eq'Xh fit/A ;kzK s'A fpBQK fit/A Bku dk Bkw fwZmk bZrdk j?.
2H okwebh xo[ ¢ .. yo pkjB[ T[j[ Sko[ T[vkt? ..¡.. ;wMdk j?A. s{z nkydk j?A fe r[Z;/ ftZu BjhA j' ;edk T[;/ soQK y;w s'A fpBQK go n;bh ;Zuk fgnko T[j j? i'
pkBko;h sg[ eo? T[bfN shoE wo? jT[ sT[ J/e[ owJhnk b?jT[ .. nk e/ fSt ih ;qkg d/ e/ G;w eo fdzdk fJ;sqh ;[jkrD BjhA j' ;edh. d[jkrD gqG{ nkg fe;/ gqkDh d/ fjod/ ftZu g?dk
nrfB dj? ekfJnk ebg[ ehi? .. nkB d/t pdbktfB d?jT[ ..¡.. j?. n?;/ fSt Bkb s{z fgnko fet/A eo ns/ G?V/ ;[GkT[ tkbh fJ;sqh Bzd y;w eo d/t/. fJ; soQK r[o{ dh feqgk Bkb
n;[w/X ir[ ehi? ;'Bk roG dkB[ ojkT[ .. ;edk j?A< s/ok fSt sK T[j j? fi; pko/ B/ fsnkr e/ ;dk d[oeko fdZsk j[zdk fi; gqkDh dh w/o-s/o fwN iKdh j?l
dhi? okw Bkw ;fo sT{ B g{i? ..¡.. f;t f;t eos/ i' Bo[ fXnkt? .. s{z nkydk j?A fe fe;/ Gzvkoh B/ fSt ih j?. T[; dk gqG{ Bkb gq/w ed/ BjhA N[ZNdk.
S'fv S'fv o/ gkyzvh wB egN[ B pod uY/ vT[o{ Ywekt? ..¢.. tk;s/ G'iB fsnko ehsk frnk, s{z Grs epho nkyd/ jB fe GkJh! T[j jo t/b/ gqG{-uoBK Bkb i[fVnk
ehi? .. wjk wkJh eh g{ik eo? .. dZ;dk j?A fe fSt ih fuZN/ pbd dh fJZe eoB-i'r ezw eo. r[o{ d/ ;Bw[y ofjzdk j?. Grs Bkw d/t ih efjzd/
jfo ek Bkw[ fBs fBsfj bhi? Bo ;? Bkfo j'fJ nT[so? ..£.. ;tkoh eodk ;h go SkfJd T[; B{z G'iB j' e/ gqG{ Bkw f;wo. fJ; soQK s/ok jB fe w/o/ T[Zs/ Gh gqG{ dh fwjo j'Jh
..¡.. ojkT[ .. s{ ejhns jh nkfd GtkBh .. g;zd Bk nkfJnk. fSt ih B/ ;qkg d/ e/ izwD-woBk w[Ze ikt/rk. j? ns/ j[D w/ok fuZs ;dk ekfJw ofjD
rzrk iT[ r'dktfo ikJhn? e[zfG w[efs eh pohnk ejk SgkBh ..¤.. T[; Gzvkoh dk w[zvk wko fdZsk. 2H r'Av .. tkb/ gqG{-Bkw ftZu fNe frnk j?.
iT[ e/dko BQjkJhn? r'wsh ;j; rT{ r[owfs okw Bkw rj[ whsk .. j/ gKv/! fi; ;qh okw uzdo ih dh Bkd Gqw/ i?;/ fworkJ/ .. fit/A wK-g[Zs dk fgnko j[zdk j?,
dkB[ ehi? .. gqDt? Bkwk fJT[ ej? rhsk s{z T[gkSBk eodk j?A, T[; tko/ Gh fJj gqkB si/ tk e' fXnkB[ B fst/A w/ok wB gqG{-uoBK Bkb ozfrnk
e'fN iT[ shoE eo? sB[ iT[ fjtkb/ ..•..¢..¦.. gzBK B{Z®§¤ jh e[ZM ;[fDnk j? fe oktD Bkb T[; ikJ/ ..¡.. frnk j?. Grs Bkwd/t p/Bsh eodk
rko? okw Bkw ;fo sT{ B g{i? ..¢.. noEL ;z;ko-;w[zdo s'A w[esh dh bVkJh j' rJh. T[; bVkJh ftZu n?;/ okwk n?;/ j/oT[ .. j? fe w/oh gqG{ Bkb gqhs bZr rJh j?.
n;[ dkB ri dkB f;jik Bkoh fdtkT[Dh fe;/ d/th d/ts/ d/ jZE BjhAl okw uzdo ;hsk ih rtk p?m/. okw[ S'fv fus[ nBs B c/oT[ ..¡.. gqG{ j[D ;dk w/o/ fuZs ftZu tZ;dk j?.
G{fw dkB n?;' dkB[ fBs fBsfj fJ; tk;s/ gqwkswk dk Bkw jh fJ; soQK d/ nX{o/ ftStkS ekoB ojkT[ .. 4H r'Av ..
w'fj bkrsh skbkp/bh ..
ehi? .. f;woBk ukjhdk j?, gqG{ jh w[esh- fjzd{ d't/A nZyK rtk p?mk j?. go fiT[ whBk j/o? g;{nkok ..
pSo/ fpB[ rkfJ ne/bh ..¡..
nksw iT[ fBowkfJb[ ehi? nkg dksk j?. fJ; bJh j/ gzvs! w?A sK fJZe w[;bwkB dh fJZe jh nZy yokp j'Jh ;'Bk rYs/ fjo? ;[Bkok ..¢..
gkBhnk fpB[ whB[ sbc? ..
pokpfo ezuB[ dhi? okw Bkw ;fo sT{ ;'jD/ okw dk Bkw jh btKrk, j'o ;ko/ j?. fJBQK d'BQK Bkb'A f;nkDk T[j pzdk j? fiT[ fpyJh j/o? go Bkoh ..
n?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..¡..
B g{i? ..£.. d/th-d/tfsnK B{z T[; Bkw d/ tZN/ fi; B{z gqG{ dh j;sh dk ;jh frnkB j' eT[vk vkos fjo? i[nkoh ..£..
ojkT[ ..
wBfj B ehi? o';[ iwfj B dhi? ftZu d/ fdnKrk. gqG{-Bkw d/ Nkeo/ frnk j?. fjzd{ B/ fJZe nZy T[; t/b/ ij ij d/yT[ sj sj okwk ..
i?;/ rkfJ ek pkSk S{Nbk ..
d';[ fBowb fBopkD gd[ uhBQj w?B{z fe;/ Gh d/th d/ts/ dh b'VQ BjhA.¡. rtkJh id'A T[j nkgD/ fJSN pko/ jfo e/ uoB fBs fXnkt? Bkwk
EB u'ysk wkyB[ x{Nbk ..¢..
bhi? .. ojkT[. SoXk-jhD ejkDhnK xVB bZr fgnk ..¤..¢.. gzBK ®§£
Bkwd/T[ BkokfJB[ gkfJnk ..
i;oE okfJ Bzd[ okik w/ok okw uzd[ i' gqkDh G?o'A G?o'A dh nokXBk eodk ns/ d{ih nZy T[; t/b/ rtkJh, id'A noEL w?A fgnko/ gqG{ dk f;woB
r[o[ G/Ns nby[ bykfJnk ..£..
gqDt? Bkwk ss[ o;[ nzfwqs[ ghi? ..¤.. j? T[j tX s'A tX G?o'A tork jh G{s T[j gqwkswk B{z fBok wzdo ftZu p?mk SZv e/ fe;/ j'o gk;/ tb nkgDk fuZs
i?;/ fpy? j/s go Bkoh ..
gzBK ©§£ pD iKdk j?. i' ;hsbk B{z nokXdk j? ;wM e/ wzdo B{z g{iD bZr fgnk. BjhA bkT[Adk. w?A e/tb gqG{ dk Bkw
n?;/ Bkw/ gqhfs w[okoh ..¤..
noEL fJ; Spd ftZu T[BQK eqw- T[j ;hsbk tKr y's/ dh ;tkoh eodk w[;bwkB dh jzos w[jzwd ;kfjp ftZu jh igdk ofjzdk jK.¡. ojkT[.
i?;/ skgs/ fBowb xkwk ..
eKvK dk fzeo j? fiBQK B{z b'e Xkowe j? ns/ y's/ tKr ;[nkj jh T[vkT[Adk g{oh SoXk j'D eoe/ fJZe nZy sK ;kps fit/A joB nkgDk nkg G[bk e/
s?;/ okw Bkwk fpB[ pkg[o' Bkwk ..•..
ezw ;wMd/ jB go Grs Bkw d/t j?. j? go d{ih rtk p?mk j?, feT[Afe oZp B{z Bkd d/ fgZS/ d"Vdk j?, fizd d/ fdzdk
gzBK ®§¤
nB[;ko fJj fBok gyzv jB. fit/A i' gqkDh fSt ih dk Bkw igdk j? fBok w;fid ftZu tZ;dk ;wM e/ e/ j? go Bkd dk fXnkB BjhA ftZ;okdk.
gdnoEL w'fj-w?B{zl skbkp/bh-
shoE-fJSBkB, dkB, w{osh-g{ik T[j tZX s'A tZX fSt ih dk o{g b? e/, tb w;fid B{z jh oZp dk xo ;wM fojk fit/A wkShro wZShnK tb sZedk j?.
sVcDhl whB[-wZShl sbc?-sVcdh
nkfd e'Jh Gh gqG{-f;woB dh pokpoh fSt ih dh ;tkoh pbd T[Zs/ uVQ j?. w?A Bkwd/t T[; gqwkswk dk f;woB fit/A ;'Bk xVfdnK ;[fBnkok ;'B/
j?l pkgo'-ftukokl S{Nbk-feZb/ Bkb'A
BjhA eo ;ed/, T[;/ soQK ig-sg, iZr, ;edk j? ns/ fSt tKr vwo{ tikT[Adk eodk jK fi; dk Bk e'Jh yk; wzdo j? tb rj[ Bkb sZedk j?. fit/A e'Jh
y[bQ iKdk j?l pkSk-tZSkl u'ysk-
dkB, shoE-fJSBkB, ntsko ns/ j?. ns/ Bk w;fid. Gkt oZp jo EK s/ ftSJh gokJh Bko tb sZedk j? ns/
u[zxdk j?l x{Nbk-x[ZN Godk j?l G/Ns-
w{osh-g{ik nkfd j'o ;ko/ Xkofwe ezw i' gqkDh gkopsh dh g{ik eodk j? tZ;dk j?. fit/A i{nk y/vD bZrk i[nkohnk
fwbfdnK jhl nby[-i' fpnkfBnk
gkyzv jB. Grs Bkw d/t ih nkyd/ T[j wB[Zy s'A zBkBh pD e/ iBwdk j? Grs Bkw d/t ns/ epho ih dZ;d/ e"vk ;[ZN e/ rj[ Bkb sZedk j? fe eh
bfynk Bk ik ;e/l fpy? j/s-ftS/ dh
jB fe nfij/ ezwK Bkb iwK s'A ybk;h feT[Afe g{ik eoB tkbk nkgD/ g{i: jB fe n;hA oZp Bkb fe; soQK fgnko dkT[ bZfrnk j?. j/ Bkwd/t! fJBQK
yksol skgs/-sgd/ jBl fBowb-;kcl
BjhA j' ;edh. dk o{g jh pD ;edk j?. eoBk j?< ;kfonK tKr w?A Gh ;dk e/tb nkgD/
xkwk-X[Zg dh rowh.
j/ w/o/ gyzvh wB! egN Bk eo, j/ GtkBh! s{z ;ko/ d/th-d/tfsnK 1H r'Av .. gqG{ B{z f;wodk jK. w?A ;ko/ gk;/ gqG{ dk
noEL fit/A gkDh s'A fpBQK wZSh
SZv-SZv fJj egN. e/tb gqwkswk dk w[ZY nytkT[Adh j?A. w[esh d/D i?;/ wzdo wfj pbjo Bk mkjo? .. jh g;kok t/ydk jK. w/oh ;[os ;dk
sVcdh j?, fst/A w?A Bkwd/t gqG{ d/ Bkw
d/ Bkw dk jh f;woB eo.¡. ojkT[. t/b/ s{z gsk BjhA feZE/ b[e iKdh j?A Bkw fpBk e?;/ gkfo T[so? .. gqG{ ftZu jh bZrh ofjzdh j?.
s'A fpBQK sVcdk ofjzdk jK.¡. ojkT[.
j/ w/o/ wB! i/ e'Jh gqkDh ekSh ftZu feT[Afe w[esh s/o/ e'b Gh BjhA j?. fJ; e[zG fpBk ib[ Bk Nhekt? .. 3H ý ;fsr[o gq;kfd ..
fit/A tZS/ s'A ftZSV e/ fJeZbh
T[bNk bwe e/ sg eo/, shoEK s/ ik bJh Grs Bkwd/t p/Bsh eodk j? fe ;kX{ fpB[ n?;/ nprs[ ikt? ..¡.. G?oT[ Bkwd/T[ ihT[ xo[ ¢
rK sVcdh j?, fst/A w?B{z gqG{ s'A ftS[V
e/ ;oho fsnkr/, X{DhnK ftZu ;V/, j/ fwZso! ;fsr[o{ dh f;Zfynk b? e/ ikoT[ fs;? i[ okw[ B u/s? .. i?;h G{y/ gqhfs nBki ..
e/ sVcDh bZrh ofjzdh j?.
i/ i'r-nZfGnk; nkfd Bkb nkgDh gqG{ Bkw dh UN b?, s[jkvh rhsk Gh sB wB ows oj? wfj y/s? ..¡.. fsqyktzs ib ;/sh eki ..
fit/A id'A rK dk tZSk feZb/ Bkb'A
T[wo tXk bt/l i/ e'Jh n;w/X iZr fJj jh nkydh j?. ojkT[ .. i?;h w{V e[Nzp gokfJD ..
y[bQdk j? sK rK d/ ED u[zxdk j? ns/
eo/ ns/ ;'Bk nkfd dkB eo/l sK Gh 2H fpbktb[ r'Av .. i?;/ jbjo fpBk fiwh Bjh n?;h Bkw/ gqhfs BokfJD ..¡..
d[X d/ x[ZN Godk j?. Grs Bkwd/t
fJj ;ko/ ezw gqG{ d/ Bkw dh pokpoh nki[ Bkw/ phmb[ d/fynk w{oy e' p'Jhn? .. Bkw/ gqhfs BkokfJD bkrh ..
ih efjzd/ jB fe T[;/ soQK id'A w?B{z
BjhA eo ;ed/.¡. ;wMkT{ o/ .. ojkT[ .. ;{s fpBk e?;/ wDh go'Jhn? .. ;ji ;[GkfJ GfJU p?okrh ..¡..
;fsr[o{ fwb frnk sK w?B{z nbZy gqG{
j/ w/o/ wB! i/ e'Jh gqkDh e[zG d/ gKv/ s[woh rkfJsqh b'X/ ek y/s[ x[zvh fpB[ fenk rzfm uVQkJhn? .. ojkT[ ..
dh ;{M g? rJh ns/ w?B{z oZp fwb frnk.
w/b/ ns/ rzrk iK r'dktoh, e/dko yksh Eh .. ;kX{ fpB[ s?;/ nprs[ ikJhn? ..¢.. i?;h go g[oyk os Bkoh ..
fit/A fe;/ ftSJh B{z ftS/ tk;s/
nkfd Bdh s/ ik e/ shoE fJSBkB eo b? efo m/rk Nroh s'oh bKrs i?;/ wks fgsk fpB[ pkb[ B j'Jh .. b'Gh Bo[ XB ek fjsekoh .. gokJh Bko Bkb fgnko j[zdk j?. Grs
bt/ iK r'wsh Bdh d/ ezY/ jzko bKrs iksh Eh ..¡.. fpzp fpBk e?;/ ego/ X'Jh .. ekwh g[oy ekwBh fgnkoh ..
Bkwd/t ih efjzd/ jB fe T[; soQK jh
rT{nK dk dkB Gh eo d/t/. fJ;/ soQK gKv/ s[wok wjkd/T[ XT[b/ pbd x'o fpBk e?;/ n;tko .. n?;h Bkw/ gqhfs w[okoh ..¢.. w?B{z gqG{ Bkb fgnko j?.
i/ e'Jh eq'VK tkoh shoE-iksqk eo ufVnk nkts[ d/fynk Ek .. ;kX{ fpB[ Bkjh dotko ..£.. ;kJh gqhfs fi nkg/ bkJ/ .. gqG{ d/ Bkw s'A ftZSV e/ Bkwd/t
nkt/ iK nkgDk ;oho fjwkb/ gops w'dh e/ xo ykDk gkek tk ek i?;/ pki/ fpB[ Bjh bhi? c/oh .. r[o go;kdh d[fpXk ikJ/ .. fJT[A sVcdk jK, fit/A uwedh X[Zg
dh poc ftZu rkb d/t/ sK Gh fJj bVek wkfonk Ek ..¢.. y;fw d[jkrfB sfi nT[j/oh .. epj[ B s{Nf; ofjnk ;wkfJ .. ftZu iht-izs sgd/ jB. Gkt gqG{-
;ko/ ezw gqG{ d/ Bkw dh pokpoh BjhA gKv/ s[wok okwuzd[ ;' Gh nkts[ ej? epho[ J/e? efo eoBk .. Bkw/ fus[ bkfJnk ;fu BkfJ ..£.. gqhs dk gq/w ftS'Vk n;fj j[zdk j?.
eo ;ed/.¢. d/fynk Ek .. r[ow[fy j'fJ pj[fo Bjh woBk ..¤.. i?;h gqhfs pkfoe no[ wksk .. w?B{z :ehB j? fe r[o{ rqzE ;kfjp
j/ w/o/ wB! i/ e'Jh x'V/, jkEh, ;/ oktB ;/sh ;opo j'Jh xo eh i'fJ gzBK ®§¢ n?;k jfo ;/sh wB[ oksk .. dh pkDh nB[;ko ihtB fiT[AD Bkb
ik, nkgDh tj[Nh ns/ fzwhAB dk dkB rtkJh Eh ..£.. noEL w?A T[; wB B{z ;kV fdnK i' gqDt? Bkwd/T[ bkrh gqhfs .. fJZe ;kXkoB pzdk th fBZvo :'Xk,
eo d/t/l i/ T[j ;dk e'Jh B e'Jh dkB fjzd{ nzBQjk s[oe{ ekDk .. gqG{ B{z BjhA f;wodk ns/ ;dk ;ohoe r'fpd[ p;? jwko? uhfs ..¤.. gzBK S{otho ns/ f;nkDk pD iKdk j?. T[j
eodk ot/l i/ T[j nkgDk nkg Gh G/N d[jK s/ frnkBh f;nkDk .. G'rK ftZu jh yfus ofjzdk j?.¡. ojkT[. ¡¡¦¤ fco j'o rqzE B{z r[o{ d/ pokpo BjhA
eo d/t/l i/ e'Jh nkgD/ pokpo s'b e/ fjzd{ g{i? d/j[ok w[;bwkD[ fit/A xo ftZu Ssho s'A fpBQK SZs gdnoEL fsqyktzs-fgnk;kl ;wMdk. T[j sB-wB-XB Bkb
;'Bk dkB eo d/t/, sK Gh fJj ;ko/ ezw w;hfs .. BjhA mfjo ;edh, fJ;/ soQK jh gqG{ s/ gokfJD-nk;o/, fjsekoh-gq/w eoB gqwkswk, r[o{, Xow, d/S ns/ b'VQtzdK
gqG{ d/ Bkw dh pokpoh BjhA eo ;ed/ Bkw/ ;'Jh ;/ftnk ij d/j[ok B Bkw s'A fpBQK ;kvk wB ;z;ko-;w[zdo d/ tkbkl ekwh-ftSJhl ekwBh-fJ;sqhl dh ;/tk eodk j? ns/ nfBnkJ/ fto[ZX
.£. w;hfs ..¤.. gzBK ®§¤-®§•C x[zwD-x/o/ ftZu'A gko BjhA bzx ;edk. uhfs-fuZs ftZu. nkgDh ikB dh pkih th bk fdzdk j?.
j/ w/o/ wB! i/ ;dk jh nfij/ gkyzv noEL j/ gKv/! w?A sK fJ;/ iBw fit/A xV/ s'A fpBQK gkDh BjhA fNe noEL Grs Bkw d/t ih efjzd/ S{otho i'fXnK ns/ SjhdK B{z bZy-
eod/ ofjDk j? ns/ gqG{ dk Bkw BjhA ftZu jh oZp dk doSB eo fbnk j? go ;edk, T[;/ soQK r[o{ s'A fpBQK ;kvk wB jB fe j[D w/oh gqhs gqwkswk Bkb bZy tko gqDkw !
f;woBk sK fco frbQk Bk eoBk ns/ s{z w{oy jh fojk, s?B{z oZp dk doSB BjhA fNedk ns/ gqkDh d[BhnK s'A G?V/ bZr rJh j?. T[; gqhs dh poes Bkb tkfj r[o{ ih ek ykb;k ..
iw B{z d'S Bk d/Dk fe T[j feT[A nk BjhA j'fJnkl nk w?A s?B{z w{oy B{z jkb jh iKdk j?. w?A j[D e'Jh pkjob/ G/y nkfd BjhA tkfj r[o{ ih eh csfj ..
41
41
41 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
41 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
41 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
ejkDh
Beb n?; ;keh
Beb
Beb
Beb
Beb
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
pj[s d[yK Bkb gkb e/ tZvk eoe/ fgZS/ frZuh s/ ;Z[N bt/, go fgU nodk; ehsh fe T[;d/ g[Zso B{z ;[wZs ns/ T[; d/ Bkb d/ w[zv/ o'i jh
ehsk ;h wk;No wB'jo bkb B/ nkgD/ dhnK B;hjsK dh feskp dk jo fJe pyS/. B/eh d/ okj s/ N[oD dh Sesh tXhnk gou/ j'D dhnK vhArK wkoB'A
g[Zso efoSB r'gkb B{z. e'Jh d{ik gzBk nkg/ T[;d/ ;kjt/A y[bQ ikt/. T[j d/t/. Bk EeD.
j[zdk sK SkfJd fJ; d[y dk d;tK jo fJe toe/ B{z fXnkB Bkb d/y/. efoSB r'gkb th nkgD/ ;kEhnK nyho s/ ofj frnk nzro/ih dk
fjZ;k th ;fjD Bk eodk go fJe jo fJe nZyo B{z gVQ/. fgU okjhA Bkb fJwfsjkB d/D tkbh EK s/ gj[zu gouk. efoSB r'gkb B{z bZrk fe
wk;No wB'jo bkb ;h fi; B/ ;koh dZ;hnK wjkswk rKXh dhnK ;kohnK frnk. ;ko/ w[zv/ y{p i'o i'o dh jZ;D. pZ; T[j sK j' frnk c/b. pj[s/o/
T[wo fJ; bJh wZE/ s/ tZN Bk gkfJnk ejkDhnK fit/A T[jd/ fdwkr ftu fJe d{i/ B{z S/VSkV eoB. g?AN dhnK oZN/ bkJ/, go mhe Bkb fJe th
ns/ j;fdnK j;fdnK ;G e[M ;fjD wzfdo dhnK xzNhnk tKr piD br i/pK, i[ZfsnK ns/ e[VfsnK dhnK gq;skt :kd Bk j't/. rokwo, ;woh,
ehsk. n;b ftu fJj ;ko/ d[y ;fjD g?D. fiBQK B{z ;[DfdnK T[; nzdo e[M Bebh i/pK ftu fSgkJ/ Beb wkoB e[M th u/s/ Bk. T[jdh d/j Bkb
eoB dh Sesh T[;B{z wjkswk rKXh xZN e/ ofj ikt/. T[j fgU dk fdb d/ gou/ fJe d{i/ B{z eZYe/ fdykD. T[jdk nzdo th ezp/. Gkt/A nzro/ih
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
s'A fwbh ;h fiBQK dk u/bk T[j uVQdh oZyD bJh jo o'z wjkswk rKXh dh eJhnK B/ sK fJzBh pohe fbykJh d/ gou/ ftueko d' S[ZNhnK th n?; ;keh
i[nkBh ftu jh pD frnk ;h. T[jdk gqkoEBk B{z T[Zuh T[Zuh p'b e/ rkT[D ehsh ;h fe f;ZXh nZy Bkb gfVQnk gJhnK go fijV/ gq;skt s/
ftu'A fJe xzNk bzx frnk. pj[s
fgU th d/S Grs ;h. T[j th d/S bZr ikt/ sK fe T[;dk e[okj/ GNedk th Bk ikt/. go fJe p/ukok efoSB rokwo, ;woh T[j ;ko/ ;kb fsnko
eSweS d/ pknd th T[; e'b'A e[M
bJh bVdk cK;h uVQ frnk ;h. wB f;ZXk j' e/ N[oD bZr/. goHHH. r'gkb, u[g, r[zw;[zw fijk, fit/A Bk eo ;fenk Gbk d' fdBK ftu
Bk pD ;fenk. gouk sK ;ko/ dk
wB'jo bkb ;e{b/ fj;Noh gVQKdk iwksK dhnK g"VhnK uVQdk fJwfsjkB d/D s'A gfjbK jh Bshik th fet/A :kd eo b?Adk.
;kok e'ok, T[j fby/ sK i/ T[; B{z e[M
;h. T[; B/ d/S bJh e[opkB j'D tkb/ j'fJnk efoSB r'gkb d;thA she ik fBeb frnk ns/ nzro/ih ftu Bzpo T[j d' fdB th fJt/A jh bzx
nkT[Adk j't/. T[; B{z sK fJj' fceo
pjkdo pzfdnK dhnK eJh feskpK g[Zik. Gkt/A fJ; no;/ ftu ;e{b d/ nkfJnk iho'. rJ/. nyho nk frnk nzro/ih d/
fe pkeh d/ fJj d' xzN/ th fJt/A jh
gVQhnK ;B. T[jB/ nkgD/ nkg B{z iK ebk; d/ w[zfvnK s/ fezB/ jh ozr tZv/ jkb ftu ;Zi/ gk;/ dh d{ih gou/ tkbk fdB. fJBQK d' fdBK ftu
fBeb ikDr/. ;kjwD/ ezX s/ Nzrh
Ykb T[BQK fijk jh eo fbnk ;h. uVQ/ go T[j T[jh fojk fijk T[; B{z esko 'u gzit/A v?;e s/ T[;dk o'b efoSB r'gkb B/ j"b/ j"b/ nkgD/
wjkswk rKXh dh s;tho ns/ T[;
T[;dk ed/ w"ek brdk sK T[j i/bQ fgU B/ pDkfJnk ;h, fi; ykso T[; Bzpo bZfrnk j'fJnk ;h. T[j u[Zg ukg ftukoK B{z w'V e/ fJe gk;/ bk jh
j/mK yfVnk fgU T[;B{z e[M BjhA eoB
she th ufbnk iKdk. go T[; B{z B/ xkbDk xkbh ;h, sgZf;nk ehsh ik e/ nkgDh EK s/ pfj frnk. go fbnk. T[jB{z gZek Go';k ;h fe d/Dr/. ns/ T[;dk c/bQ j' ikDk sK
fJj ;kok e[M fgU tKr Bk G[rsDk ;h. fJj eh T[;dk sK fdb XZe eoe/ j' ''wkJh c/toN bhvo'' ns/ ''n?Bh ;wM' gZek j' frnk.
fgnk. feT[Afe S/sh jh d/S B{z c/o d;thA d/ p'ov d/ fJwfsjkB frnk id'A T[;dh Bio ;kjwD/ ezX c?;Nhtb'' dk gq;skt io{o go c/o gsk BjhA u[g ofj e/
nkikdh fwb rJh ns/ nzro/z B/V/ nk rJ/. ebk; dk e'Jh th w[zvk s/ ubh rJh. T[j sK pZ; fJe Ne nkt/rk. T[jB/ dhtkbh ns/ s/qbhnK ;fjzd/, j/mK B{z fBxod/ iKd/
fjzd[;skB SZv e/ nkgD/ w[be ub/ Bk Yzr Bkb gVQ/ ns/ Bk jh p'ov d/ T[ZXo d/ydk jh ofj frnk. fiZE/ wzu wjkswk rKXh d/ gq;skt rkJhv ;oho ns/ wB tkb/ efoSB r'gkb B{z
rJ/. g/goK e'b'A vo/. T[j y{p w"iK eoB d/ Bkb pb?e p'ov d/ T[s/ eoe/ ftu'A pb/v Bkb eZN e/ s?j wko eh j' frnk. fit/A T[; ftu sK ;"nK
wZbK dk pb nk frnk. T[j fJe MNe/
Gkt/A tes g?D Bkb ;kok e[M fit/A T[BQK sK fJwfsjkB d/Dk jh wjkswk rKXh dh c'N{ Nzrh j'Jh ;h. bJ/. c/o T[; B/ rokwo, ;tkb
Bkb nkgDh Ekt/A T[m yb'sk. T[;B/
pdbD bZrk go b'eK i' ;'funk T[j BjhA ;h. fJe efoSB r'gkb p/uko/ ''j{z!'' fJj sK fJE/ th gj[zu itkp ns/ ;woh dk w;kbk th
fJe Bio jkb ftu p?m/ ;ko/ w[zfvnK
Bk j'fJnk. T[jBK i' ukfjnk T[j Bk dh jo t/b/ ikB ;[Ze/. fJwfsjkB d/ frnk, fJ; B/ BjhA ;{ w/ok yfjVk d't/A feskpK ftu'A eN e/ s?j eo
s/ ;[ZNh. ;ko/ iB/ Beb wkoB ftu
fwfbnk. nkikdh dh bVkJh bVB fceo 'u ;[ykbk ;kj Bk nkt/. fJ; SvDk.'' T[; B/ wB' wB nkgD/ nkg fbnk. nr/ T[j jo o'i ;t/o/ ;?ANo
wrB ;B. fe;/ B{z th T[;d/ T[m yV'D
tkb/ iK T[BQK d/ gfotkoK d/ pu/ y[u/ ftu T[jdk d'S Bk. T[j mhe sK oj/ B{z fejk. fvT{Nh s/ nkJ/ pzfdnK B/ tZb N[oD s'A gfjbK nkgD/ fgU Bkb
dk gsk BjhA ;h bZrk, f;tkJ/
;dZ; e[o;hnK ns/ n"jfdnK dh i/ T[; B{z nzro/zh nkT[Adh j't/. T[j gou/ tzv fdZs/ ns/ fJwfsjkB S[o{ j' wjkswk rKXh dh s;tho ;kjt/A
fvT{Nh fdzd/ pzd/ d/ fijVk j"b/ j"b/
bVkJh bVB bZr/. go wB'jo bkb ikDdk ;h i/ JhwkBdkoh Bkb frnk. gfjbk gouk fj;Noh dk ;h. yVk j' e/ gokoEBk p'bdk ;h, go
T[; tZb tXdk nk fojk ;h.
ftu e'Jh coe Bk fgnk. T[j T[jh fJwfsjkB fdZsk sK pZ; ;wM' fJj sK uzrk j'fJnk feT[Afe efoSB T[dB T[j u[g u[ghsk fgU B{z fpBK
efoSB r'gkb B/ T[; pzd/ dh e'Jh
fojk fijk ofjD bJh T[;B{z wjkswk b[VeDk jh j'fJnk, feT[Afe T[jB{z r'gkb B{z T[; ftu'A eJh ;tkb nkT[Ad/ dZ;/ ;?ANo tZb N[o fgnk. T[; B/ fgU
gotkj Bk ehsh. T[j nkgDh EK SZv
rKXh B/ gq/oDk fdsh ;h. gsk ;h, Bk sK T[; s'A gq;skt ;B, go id'A E'V/ fuo pknd T[; B/ B{z e[M th Bk fejk. ;e{b'A pkjo j'o
e/ v?;e'A pkjo nk T[go wzu tZb
''pzdk ;Zuk ;[Zuk j't/. e'Jh nfij/ fbfynk ikDk, Bk jh ;woh. ;tkb Bzo x[wk e/ d{i/ w[zfvnK tZb d/fynk th pj[s ;ko/ w[zv/ yV's/ ;B. ;ko/ d/ tfXnk fiE/ ezX s/ wjkswk rKXh
eow Bk eo/ fi; Bkb T[; B{z GrtkB itkp d/D/ ns/ rokwo sK d{o dh sK T[j sK pZ; d/ydk jh ofj frnk. ;ko/ o'i tKr y[S ns/ fJZXo efoSB dh s;tho Nzrh j'Jh ;h. efoSB
w{jo/ ik e/ Sow;ko j'Dk gt/.'' uhi ;h. c/o i/ e[M T[bNk f;ZXk eoB T[; B{z SZv e/ pkeh fdnK iK sK r'gkb i/ pj[s y[S Bk sK pj[sk r'gkb s/i s/i edwK Bkb nZr/ tX
T[;dk wB i/ ed/ E'Vk pj[s dk wB eo/ sK fgU dhnK B;hjsK, e[zihnK e'b oZyhnK iK Beb wkoB T[dk; th Bk. pZ; wB s/ e'Jh Gko e/ wzu s/ uVQ frnk. T[; B/ d't/A jZEK
v'bdk th sK T[; B{z pkg{ dh peoh wjkswk rKXh d/ ftuko ;kjwD/ nk tkb/ jZb ehs/ gou/ pkjo eZY oZy/. fijk bJh u[Zg yV'sk. ftu wjkswk rKXh dh s;tho cV
dh wk; ykD tkbh T[j xNBk :kd yV'D. T[j sK ;ko/ bZr/ j'J/ Beb wkoB. T[BQK tes j[zfdnK ;ko ;ko/ iB/ o'i bJh, fJt/A fit/A T[j T[BQK d/ g?oK ftu
nk iKdh fi; Bkb T[; B{z ;koh oks c/o fJe fdB T[;B{z v/NShN fwb d/ g?B fJt/A uZbD fit/A izr d/ w?dkB tKr jkb ewo/ ftu ub/ rJ/. fvr e/ efj fojk j't/L
''w?Bz{ nZi dk fdB wkc eo d/t'
u?B Bk g?Adh ns/ T[j peoh T[;d/ rJh fi;B{z T[j j"b/ j"b/ gVQD bZrk. ftu seV/ f;gkjh d[SwD s/ sbtkoK efoSB r'gkb B/ th nkgDh EK wZb
wjkswk ih, s[;hA sK ;G ikDh ikD
fYZv ftu fit/A ;koh oks w?An w?An nzro/ih dk gouk ;G s'A nyho s/ Bkb tko eo oj/ j'D. ns/ p/ukok bJh. fvT{Nh tkb/ B/ gou/ tzv fds/
j'. w/ok th d{i/ w[zfvnK tKr p/Vk
eodh ofjzdh j?. ;h. v/NShN fwbfdnK ;ko T[;d/ ;kEh efoSB r'gkb fe;/ EK i'rk th Bk. ns/ fJwfsjkB S[o{ j' frnk. efoSB
gko eo fdU. w?A th s/i s{ckB ftu
j"b/ j"b/ wk;No w'jB bkb dk sK bZr/ Beb wkoB d/ w;kb/ fsnko fijV/ ;tkb BjhA nkT[Ad/ sK BjhA r'gkb j"b/ j"b/ gouk gVQD bZrk.
cf;nk j'fJnk jK. i/ s[;K w/ok jZE
g[Zso efoSB r'gkb th tZvk j'D eoB. id'A th fJeZm/ j'D gVQkJh dh nkT[Ad/. e[M fbyfdnK nZr/ iK fgZS/ ;G s'A gfjbK T[;dh Bio gq;skt
cV ;jkok Bk fdsk sK w?A fJ;
bZrk ns/ fJZXo wB'jo bkb B/ EK fJe d{i/ B{z BebK wkoB dhnK p?m/ w[zv/ e'b'A g[ZSD dh e'fSS eo/ sK s/ ubh rJh. T[E/ fds/ j'J/ gzi
fJwfsjkB d/ rfjo/ ;w[zdo ftu v[p
wjkswk rKXh tkb/ ;ko/ ;z;eko T[; ftT[AsK dZ;D. fi; ;e{b/ ;?ANo fgnk Bio ;kjwD/ Nzrh wjkswk rKXh dh gq;sktK ftu'A T[;B{z sK e'Jh th mhe
iktKrk. c/o w/o/ nfijk eoB s/
ftu GoB/ S[o{ eo fdZs/. i' e[M T[; g?;/ d/ e/ T[E'A d/ ugVk;h B{z rZm s;tho s/ ubh ikt/. T[; B{z fJt/A Bkb :kd Bk. go jK T[; ftu ''wkJh
s[jkvk eh ftrVD?. s[;hA sK
B{z nkgD/ fgU e'b'A fto;/ ftu fbnk, fijVk pkjo'A Beb dk ;kwkB bZr/ fit/A T[;d/ bkr/ yVk fgU T[; c/toN bhvo'' dk gq;skt io{o
wjkswk j'.
fwfbnk ;h T[jh e[M T[; B/ nkgD/ T[BQK she gj[zukT[D ftu wdd B{z GkSB d/ fojk j't/. nkfJnk j'fJnk. c/o eh ;woh, eh
fJ; ;'u d/ Bkb jh T[;B/ j"b/ d/
g[Zso B{z d/Dk S[o{ eo fdZsk. eo/rk. fJ; ezw bJh ;?ANo s'A pkjo ''g[Zso JhwkBdkoh ns/ jZe dk rokwo, T[; B{z sK T[j th u/s/ Bk. e/ ezX s/ Nzrh wjkswk rKXh B{z w{Xh
''pzd/ B{z ;Zuk ;[Zuk, fJwkBdko th T[BQK nkgD/ fwZsoK dh fJe jh ykJhA. pzd/ B{z jw/Sk ;Zuk ;[Zuk j'Dk ;kok g/go gVQfdnK T[; B{z fit/A wko fdsk. c/o T[j T[t/A jh s/i edwK
ns/ T[Zu/ ufoZso dk j'Dk ukjhd?.'' gbND yVh eo bJh fijVh ;tkb ukjhd?.'' sq/bh nk rJh. nkgDk nkg p"Bk j' Bkb nZr/ tXdk j'fJnk nkgDh ;hN
wB'jo bkb B{z id'A th w"ek fwb/ jZb eoe/ gZEoK T[s/ tb/N nzdo ;[ZN gfjb/ fdB dk gouk w[e frnk e/ j/mK B{z ;oedk j'fJnk wfj;{; s/ nk e/ ofj frnk. T[jd/ nfijk
S'N/ fij/ g[Zso B{z ;kjwD/ b? pfj ikt/ ;e/. c/o ;e{b d/ wk;NoK B{z th ikD ns/ efoSB r'gkb d{i/ w[zfvnK Bkb j'fJnk. fJt/A fit/A T[j sK v{zx/ eoB s/ f;tkJ/ fvT{Nh eoB tkb/
ns/ bZr/ T[; s/ b?euo MkVB, gfjukD eZY e/ T[jBK d/ fwZsoK jkb ftu'A pkjo nk frnk. ;ko/ w[zv/ gkDh ftu j/mK jh j/mK T[sodk ik pzd/ s'A j'o fe;/ B{z th gsk Bk bZrk
B;hjsK dk gzvkok T[;dh M'bh foSs/dkoK iK nc;oK e'b'A y[S. jo fJe gouk g{ok jZb eoe/ pkjo fojk j't/. fijVk e[M d{oh s/ yVk p[bQK ftu
gkT[D. go T[; B{z BjhA ;h gsk fe e[jkfJnk. nkT[D dk dkntk eo/ ns/ fJe T[j T[; B/ ugVk;h e'b'A gkDh dk fBzwk fBzwk w[;eok fojk ;h.
:[r pdb frnk ;h. fijVk nkgD/ go fJe p/ukok efoSB r'gkb jo ;kok ;kb gVQ e/ th fszB ;tkb SZv rbk; b? ghsk ns/ id'A T[;dh efoSB r'gkb B/ nkgDh EK s/
Bkb nfijk s{ckB pzBQ e/ fbnkfJnk t/b/ xo 'u feskpK B{z fugfNnk nkfJnk s/ d{;o/ gk;/ T[;d/ ;kEh fJe Bio jkb ftu p?m/ d{i/ w[zfvnK s/ p?fmnK fJe tkoh ;kjwD/ ezX s/
;h fi; B/ ;dhnK s'A Xosh ftu g?o oj/. fgU ni/ th B;hjsK d/D'A Bk nZyo th Bk gVQ e/ rJ/ ns/ gouk rJh T[j sK p; d/ydk jh ofj Bio ;[ZNh fiZE/ wjkswk rKXh dh
rZvh yV's/ p'd/ ;wki dhnK iVQK jN/. JhwkBdkoh ns/ jZe dk ykD ;?AN go;?AN eoe/ nkJ/. frnk. ;ko/ iB/ bZr/ j'J/ BebK w{Xh wkoh s;tho fit/A ezX d/ Bkb
jb{D e/ oZy fdZshnK ;B. BthA ghVQh bJh ej/ fi;B{z ;[DfdnK efoSB c/o eh j[D sK jo o'i jh fJt/A wkoB. eJhnK dhnK e[zihnK pkjo rZv wZv j' rJh ;h, T[;d/ Bkb ik
B/ g[okD/ t/b/ d/ b'eK d/ pDkJ/ n;{bK r'gkb dk sK bj{ T[pb gt/. wB eo/ j't/. efoSB r'gkb id'A th ns/ eJhnK dhnK rkJhvK, go fJe fwbh, T[E/ f;tkJ/ ;gkN ezX d/ j'o
B{z wzBD' fJBeko eo fdsk. T[BQK B/ fgU ns/ wjkswk rKXh d/ ;ko/ n;{b fJwfsjkB fdzdk e[M g[SDk ukj/ efoSB r'gkb i/ nfijk e[M eoB e[M BjhA ;h fd; fojk.
nkgDhnK bhjK pdb bJhnK. fJe gk;/ Xo ;[ZN/ ns/ T[j e[S eo/ nukBe T[jdh Bio ;kjwD/ ezX s/ dh ;'u/ th sK fit/A nzdo Eo Eo efoSB r'gkb B/ j"b/ d/ e/ ;Zi/
tZfvnK d/ g?oK Bkb okjK 'u pzBQhnK fijVk d{i/ w[zv/ eod/ ;B. Nzrh wjkswk rKXh dh s;tho s/ ubh ezpD bZr/. Bio ;kjwD/ ezX s/ Nzrh p{N ftu'A ''wkJh c/toN bhvo''
g?VK 'u nkgD/ g?o XoB s'A fJBeko nyho fJwfsjkB dk fdB nk jh ikt/ ns/ T[;d/ j/mK fgU yfVnk fdZ;/ rKXh dh s;tho s/ ubh ikt/. ns/ wjkswk rKXh dk rkJhv ftu'A
eo fdZsk. frnk. fgU g[Zso B{z g{ik tkb/ ewo/ fijVk fit/A T[;B{z x{o fojk j't/. T[;d/ B/V/ yfVnk fgU fit/A T[; B{z efNnk gouk pkjo efYnk ns/ c/o
efoSB r'gkb T[j eo/ i' T[j ftu wjkswk rKXh dh s;tho w{jo/ efoSB r'gkb d/ ;ko/ gou/ fJ;/ b?euo MkVdk fdZ;/. T[j s/i s/i g?B ubKdk j'fJnk
pkjo d/ w[zfvnK 'u d/y/. T[; dk wB fbik yV'sk. wZE/ s/ fsbe soQK SS'gzi ftu bzx rJ/. pj[s fJj sK ejkts j? Jh fe tes T[;dh Beb fJwfsjkB tkbh ekgh
eo/ y[bQ/ egV/ gfjD/. tkbK B{z bzpk brkfJnk. rKXh ih dh s;tho B{z ukfjnK th T[j e[M Bk eo ;fenk. fe;/ d/ o'fenK BjhA o[edk. fszBK s/ T[skoB bZrk.
42
42
42 gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
42 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
42 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
e[dos d/ ozr fBnko/
e[dos d/ ozr fBnko/
e[dos d/ ozr fBnko/
e[dos d/ ozr fBnko/
e[dos d/ ozr fBnko/
vkL sob'uB f;zx n"ibk
vkL sob'uB f;zx n"ibk
vkL sob'uB f;zx n"ibk
vkL sob'uB f;zx n"ibk
vkL sob'uB f;zx n"ibk
;zB 1951'u ;kv/ SoheK B/ X'y/ eodk ns/ fco T[jBK nZr/ cZe/ tk;s/ pbke ekjB{ztkB (r[odk;g[o) 'u B{z n?Bk skestko pDkT[Dr/ fe T[j
Bkb ;kvh iwhB 's/ epik eo fbnk fwzBs eodk. Gb/ wkfgnK dk pZuk y/shpkVh fJz;g?eNo bZr frnk. w/o/ nkgDh oZfynk nkg eo ;eD.
ns/ ;kB{z xo'A pkjo eZY fdsk. n;hA ;wM e/ T[j w/oh M'bh dkfDnK Bkb xo s'A fJj EK 60 feb'whNo s'A tZX fJZe n;uoi rZb fJj j? fe
p/-xo j' rJ/. fgsk ih B/ fgzv ftZu Go fdzd/. edh edh w?A weJh dhnK ;h. pZ; dk eokfJnk pukT[D bJh wksk ih ns/ fgsk ih d'jK B{z rkT[D
fJZe ykbh EK t/ye/ egkj dhnK SZbhnK ns/ ewkd d/ rzB/ wzrD bJh w?A ;'wtko ;t/o/ ;kJheb cVQdk ns/ dk S"e BjhA ;h. go n;hA ;ko/ jh G?D
SNhnK ns/ sogkb Bkb fJZe e[Zbh b'eK d/ y{j s/ iKdk. eJh sK T[j 9 ti/ s'A gfjbK nkgD/ dcso gj[zu Gok pj[s nZS/ rkfJe jK. xo iK
gk bJh. e[M ;wK n;hA T[ZE/ T[; soQK jh d/ fdzd/ go eJh iZN w?B{z iKdk. s[oB bZfrnK wksk w?B{z d' r[nKY 'u e'Jh ;wkrw j'Dk, ;kB{z
r[ikfonk. ;kT[D Gkd'A d/ whAj MZyV r'jk fJeZmk eoB B{z iK vzroK B{z fdBK bJh go"Am/, nuko ns/ e'Jh ;G B{z ukn uVQ ikDk ns/ n;K tX
dk ;wK th fJ; ftZu Skwb j?. fJZe gkDh vjkT[D bJh efj fdzd/. xo ;[Zeh ;pih g'D/ 'u pzBQ e/ d/ fdzdh. uVQ e/ rkT[Dk ns/ y[Sh B{z d{D
sK w/o/ fgsk ih e'b S'Nh fijh d/ pkbD tk;s/ w?A w{zj jBQ/o/ T[Zmdk, SBhtko w?A fco ;kJheb 's/ tkg; ;tkJh eo d/Dk. nZi th gzikp y/
;oekoh B"eoh ;h ns/ e[M ;kv/ T[s/ y{jK s'A fgzv B{z nkT[Ad/ o;s/ s'A vzroK fgzv nk iKdk. d' ;kbK pknd GoktK shpkVh :{Bhto;Nh, b[fXnkDk
so; ykD tkb/ gfotkoK B/ ;kvh dk r'jk fJeZmk eoe/ pkNk Goe/ xo d/ efjD 's/ w?A fJj B"eoh SZv tkfbnK dk n?E/ id'A ;wkrw j[zdk j?
wdd ehsh ns/ fJ; soK ;kv/ fdB b? nkT[Adk. jcs/ 'u d' e[ tkohA w?A fdZsh. gzikp y/shpkVh :{Bhto;Nh, sK jo tkohA rkDk rk e/ w?A nkgD/
bzxd/ rJ/. fJZe tko fJZe iBkBh o;sfnK 's/ T[Zrk gjkVh nZe tZYe/ b[fXnkDk 'u dkybk b? fbnk fiE'A ;kEhnK dk wB'oziB eodk jK.
w/oh wksk Bkb d[Zy tzvkT[D nkJh, xo ftZu Y/o bk fdzdk. w?A ghHn?ZuHvhH sZe gVQkJh ehsh ns/ ;zB 1975 s'A 2007 sZe n;hA d'
t/jV/ 'u Y/o bkJ/ ;B, feZs/ d/ fdBK
sK w?B{z nZi th :kd J/ fe w/oh wksk fe;/ fe;/ fdB dkb iK ;pih th fJZE/ jh pj[s nZSh B"eoh fwb rJh. S'N/ Gok, d' S'NhnK G?DK ns/ tZv/
'u eDe e/oh ;h ns/ fco t;kyh
B/ ejk ;h, ''G?DK, nkgD/ gzit/A r[o{ B;hp BjhA ;h j[zdh ns/ ;kB{z nuko ;zB 1967 'u eDe ns/ M'B/ dhnK d'jK GoktK d/ bVe/ No"AN' (e?B/vk)
t/b/ eVethA X[Zg 'u tkYh ehsh ;h.
sK sZsh b'j 's/ p?m e/ th efjzd/ ;B ns/ uNDh Bkb iK o'Nh T[Zs/ b{D tZX MkV d/D tkbhnK fe;wK nk nk rJ/. fJ; ftu w/o/ s'A S'Nh G?D
;kv/ fgzv B{z 'y[zpK tkbk fgzv' th
''s/ok GkDk whmk bkr/'', w/ok xo G[Ze e/ jh r[ikok eoBk g?Adk ;h. rJhnK. :{Bhto;Nh 'u j'D eoe/ w?B{z e[bpho e"o dk :'rdkB n;hA ;koh
fejk iKdk j?. fJZE/ ekch nrKj tX{
tkbk s/ pZu/ w/o/ Bkb B/, w?A fceo ;kv/ fgzv v/joh tkbk s'A jkJh fJjBK dk phi gfjb/ ;kb jh fwb T[wo BjhA G[bk ;ed/. gowkswk dh
feT[A eoK< s?B{z sK gsk J/ fe n;K ;e{b, sof;Zek dk g?Avk d' e[ whb frnk. eDe dk MkV 15 s'A tX e/ ngko feogk Bkb pZfunK B/ n?E/ dh fe;kB y[zpK g?dk eod/ jB ns/ fJjBK
e'Jh gkg BjhA ehsk. i/ f;o 's/ s'A tZX ;h. s/V gkT[D bJh gikwk 40 wD ns/ M'B/ dk 25 s'A tX e/ 60 gVkJh eoe/ pj[s soZehnK ehshnK d/ efjD w[skpe gzikp dh e[Zb
fpgsk gJh J/ sK tkjr[o{ nkg/ d{o sK eh, ;kB{z GoktK B{z edh edh wD gqsh J/eV j' frnk. xo ftZu jB. e[M gfotko nkgDk pj[s nZSk g?dktko dk 20Ü ch;dh fjZ;k v/joh
eo d/t/rk''. i[Zsh th B;hp BjhA ;h j[zdh. i/m b?joK p?joK j'D br gJhnK. fpiB?; ubk oj/ jB ns/ e[M pj[s
tkbk fgzv ftZu g?dk j[zdk j?. eJh
f;Zy r[odtkok ;[Xko bfjo ftZu jkV 'u okj dh sgdh o/s ns/ wxo gowkswk dh ngko feogk j'Jh. nShnK gdthnK 's/ ezw eo oj/ jB,
fe;kB Sfjd dhnK wZyhnK gkbd/
fgsk ih B/ i?s' d/ w'ou/ 'u Skwb g'j dk eZeo ;kv/ fdqV ns/ wip{s ;zB 1970 'u fgzv 'u ;kvh d' jbK fit/A fJZe p/Nh dk nkgDk fpiB?Z;
jB ns/ e[M pkeh c;bK d/ Bkb Bkb
j'e/ e?d eZNh, eJh fdB G[Zy/ GkD/ fJokd/ B{z ewi'o Bk eo ;fenk. ;kv/ dh tkjh ;h. xo d/ 7 ihn (fgsk j? ns/ T[;dk fsnko ehsk ;wkB
wNoK ns/ NwkNoK dh y/sh th eod/
eZND/ gJ/. vKrK dhnK wkoK th wksk gsk ns/ n;hA ;ko/ Gok fJZe ih, fszB tv/ Gok ns/ T[jBK dhnK 12-13 d/;K 'u pkjo iKdk j?, fJZe
jB. fJjBK fefsnK eoe/ ;kv/ fgzv
ykXhnK. r'v/ T[Zs/ v{zxh ;ZN tZih. d{i/ dh nzdo{Bh ghV B{z ;wMd/ ;K, xo tkbhnK) ;oekoh w[bkiw ;B pZuk vkeNo j? ns/ d' pZu/ p?AeK d/
T[j ;ZN sK e[M fuo gS'A mhe j' rJh e[M BjhA ;h eo ;ed/, go f;nkfDnK ns/ fJ; soQK 7 sBykjK ;kv/ xo w[Zy dcso 'u ;hBhno vkfJo?eNo d/ eJh rohp gotkoK B{z o[irko fwb
go s[oB bZfrnK bzr wkoB dk B[e; d/ efjD tKr{z dV tZN iwkBK eZN, nkT[AdhnK ;B. n;hA ;ko/ iD/ sBykj ns/ w?B/fizr vkfJo?ZeNo jB. ;kv/ frnk j? ns/ T[j nZSh o'Nh ykD d/
nyhob/ dzw sZe BjhA frnk. e?d Gb/ dfB nktDr/. n;K fJj ;wK fbnk e/ nkgDh wksk d/ jE 's/ 's/ gowkswk dh n?vh tZvh pyS;
ekpb j' rJ/ jB. eJh gotkoK B/
eZND eoe/ fgzv d/ e[M Ne;kbh f;Zy jZ; jZ; e/ eZN fbnk. oZyd/. T[j nZyK pzd eoe/ ''tkjr[o{ j't/rh, fJ; pko/ sK n;hA ed/ ;[gB/
fwjBs eoe/ pj[s nZShnK e'mhnK
fgsk ih dh pj[s edo eod/ ;B ns/ T[; t/b/ w/ok ;G s'A tZvk Gok tkjr[o{'' efjfd/ ns/ g?;/ ;kB{z tkg; ftu th BjhA ;h ;'ufnk.
gkJhnK B/ ns/ w?A pj[s wekBK
w[Seb t/b/ T[jBK B/ ;kvh ekch wdd feogkb f;zx ykb;k ekbi, d/ e/ efjfd/,''g[Zs, w/oh sK iQ/p Jh fJZe j'o yk; rZb fJj j? fe n?E/
;kjwD/ ekoK yVhnK t/ydk jK.
ehsh. e[M wjhBfnK fgS'A fgzv dh nzfwqs;o gVdk ;h. rohph ns/ e'Jh BjhA. w/ohnK iQ/pK sK s[;hA i/. ;kv/ gfotkoK dk nkg; ftZu w/b
fgzv B{z nkT[Ad/ iKd/ w?A y/sK 'u
fJZe Gbh iBkBh B/ so; yk e/ go/SkBh eoe/ T[j gVkJh tZb pj[sk fiE/ b'V nk, s[;hA youh ikT[''. i'b pj[s j?. id'A e;/ d/ xo 'u e'Jh
nkgDh jt/bh d/ d' ewo/ ;kB{z d/ fXnkB BK d/ ;fenk ns/ n?ZcHJ/H gzikph dh ejkts fe 'fi;B/ ;wkrw j't/, ukn uVQ iKdk J/, ;ko/ T[ZiV/ j'J/ T[j xo th t/ydk jK fiZE/
fdZs/. ;kB{z f;o 's/ SZs B;hp j' ftZu'A c/b j' frnk. fJZe fdB gsk s[jkvk ezvk th eZfYnk j't/, T[;dk T[Zv e/ nkT[Ad/ jB ns/ d/o oks sZe fJZe t/b/ fgzv d/ f;o eZYd/ gotkoK
rJh. fco d' e[ ;kbK fgZS'A ;kv/ jZE BjhA T[;d/ wB 'u eh nkfJnk, fgsk nfj;kB T[wo Go BK G[b'' w[skpe BZu rke/ y[Sh B{z d{D ;tkJh eod/ B/ nkgD/ y/sK 'u ckow jkT{; pDke/
g?o i'VD Bkb fgzv tkfbnK B/ fgzv ih ns/ wksk ih Bkb ;bkj ehs/ wksk ih jo wjhB/ d' wjhB/ fgS'A jB. fit/A nkw nkfynk iKdk j? fe
nkgD/ nkg B{z pfjSs 'u ofjD dk
dh Skwbks EK ftZu'A e[M fjZ;k ;kB{z pr?o jh T[j c"i dh Gosh d/ dcso T[jBK 3-4 gotkoK, fijBK B/ n"y/ pkjob/ d/SK 'u ike/ foSs/dkoK 'u
dkjtk ehsk ;h. nZstkd t/b/ fJj'
d/ fdZsk fiZE/ n;K d' ewo/ pDk frnk, N?Z;N fdZsk, gk; j' frnk t/b/ ;kvh sB, wB ns/ XzB Bkb d{ohnK g? ikdhnK B/, bVkJh MrV/
pfjSs T[jBK bJh Boe pD rJ/ ns/
bJ/. ;Zu ikDfT[A, ;kv/ tk;s/ fJj ns/ T[;B{z c"i ftZu B"eoh fwb rJh. wdd ehsh ;h, tZb io{o iKd/. edh j[zd/ B/ ns/ bj{ Sg/s j' iKd/ nk.
T[jBK B/ nkgDhnK nZyK ;kjwD/
wekB fe;/ oki/ d/ wjZb Bkb'A xZN ;zB 1963-64 'u ;kv/ fgzv w[oZp/ edh T[j rohpK d/ ftjV/ tZb th ;kvk nkg; ftZu pj[s fgnko j?,
nkgDhnK XhnK G?DK dh fJisK
BjhA ;h. pzdh j'Jh. ;kvh iwhB ;kB{z fwb iKd/, pZufnK B{z utkBh nfmnkBh ni/ ;kv/ bj{ dk ozr BjhA pdfbnk.
eDe dh tkYh d/ fdBK 'u w?A rJh. E'VQk pj[s iwhB 's/ eoik ;h, d/ fdzd/ ns/ xo dh iBkBh B{z gzikp ftZu ofjzd/ tZv/ d'jK GoktK b[ZNdhnK t/yhnK. w?A T[jBK xoK 'u
;e{b Bk iKdk. ;kok fdB w?A tZYh n;K n?Xo'A n"Xo'A g?;/ cVQ e/ iwhB efjzd/, ''Bh XhJ/, ed/ xo nkthA s/ B{z n;hA ;ko/ fgsk ;wkB nkdo fdzd/ th iKdk jK fiZE/ nZstkd t/b/ jZ;d/
j'Jh eDe d/ y/sK 'u'A f;ZN/ u[rdk ybk; eotk bJh. iwhB d/ epi/ t/ nkNk u"b b? ikthA''. ftnkj dk ns/ fgnko eod/ jK. T[wo 'u ;G s'A tZ;d/ xo 'u b'EK d/ ;ZEo ftS rJ/
ofjzdk. g?ohA i[Zsh Bk j'D eoe/ p[ZE/ b/ SoheK B/ fco Nzr c;kT[D dh ;Zdk Gkt/A nT[Adk s/ Gkt/A Bk, go tZvk j'D eoe/ n?E/ ;ko/ iD/ w?B{z fgsk ;B. T[jBK iBkBhnK d/ w[ZS c[ZNd/
tZid/, g?oK 'u'A bj{ fBebdk go fco e'fSS ehsh. gzikph dh ejkts fe ;kvh wksk fgzv dh Xh B{z nkgDh Xh ;wkB fgnko fdzd/ ns/ nkdo wkD
rZGo{ g[Zs fijBK B{z g[b; cVQ e/ b?
th Bk sK w/ok j"A;bk N[ZNk ns/ Bk ''i/ fxT[ f;ZXh T[Arbh Bkb Bk ;wM e/ T[jBK d/ xo iKdh, ;odk eod/ jB.
rJh ns/ fco T[jBK B{z nkgD/ g[ZsK
jh w/ok fdb v'fbnk. w?B{z T[j fdB fBeb/ sK T[Arbh N/Yh eoBh g?Adh J/ g[Zidk SrB d/ fdzdh ns/ ftnkj d/ jo d' e[ ;kbK gS'A nkgDh Xosh
dk wZEk u[zwDk B;hp Bk j'fJnk. o'D
th edh BjhA G[Zb/rk id'A f;ZN/ u[rD ' nB[;ko n;hA eJh ;kbK d/ r[Z;/ bZv{ yk nT[Adh. fJj th e[dos dk wK dh fwZNh dh y[Sp{ b?D bJh gzikp
t/b/ j[D T[jBK dhnK nZyK 'u nZEo{
t/b/ eDe dh Goh j/m'A vZp yVZpk Bkb n?B/ Go/ ghs/ ;K fe fJZe fdB jh fJZe ozr ;h fe rohph eoe/ eJh iKdk jK. nkgD/ tZv/ GoktK B{z fwb
BjhA nkT[Ad/ feT[A fe nZEo{ sK pj[s
;Zg fBefbnk ;h. w/oh uhe fBeb n;hA fszB/ tZv/ GoktK B/ fJeZm/ j'e/ tko G[Zy/ fYZv ;"D tkbh n"os B{z e/ ns/ jowzdo ;kfjp, nzfwqs;o d/
rJh. f;ZfNnK tkbh M'bh T[ZE/ ;[ZN T[jBK d/ xo ike/ T[jBK dh pj[s j[D eJh iBkBhnK 'SkjDh' efj e/ doSB fJSBkB eoe/ fco nkgD/ fgzv ;wK gjb'A jh ;[Ze rJ/ ;B. fgzv d/
e/ns/ p[ZfEnK dh gotkj ehs/ pr?o bkj Gkn ehsh ns/ nfijk dpek p[bkT[AdhnK ;B. xo ftZu nkJ/ rohp iKdk jK. ;G s'A gfjbK T[; EK iKdk pi[orK d/ efjD nB[;ko fgzv d/
w?A fgzv tZb d"fVnk ;K. nZX e[ sZe wkfonk fe fco T[j ;koh T[wo ezB r[op/ B{z T[j nkgDhnK B{zjK d/ jZE'A jK fiZE/ wksk ih d/ efjD w[skpe seohpB 33 rZGo{ ns/ nkdwh fJ;
ike/ gsk BjhA w/o/ wB 'u eh nkfJnk 'u gJ/ Bk oVe/. ;kB{z pknd 'u gsk dkB fdtkT[Ad/ ns/ efjzd/,''XhJ/, w/ok iBw j'fJnk ;h. fJ; s'A fgS'A
nZstkd dh G/N uVQ rJ/. j'o eh
iK eh wip{oh ;h, w?A fco tkg; ike/ bZrk fe fgzv d/ fe;/ f;nkD/ pi[or rohp B{z dkB d/Dk g[zB dk ezw j[zdk T[; EK 's/ fiZE/ n;K e[M ;wK e[Zbh
fbyK, fbfynk jh BjhA iKdk. fdb
f;ZN/ u[rD br fgnk. Skw B{z id'A B/ T[jBK B{z uzrh soK ;wMk fdZsk tk''. wksk ih B{z fJZe Spd ';Zuk 'u r[ikfonk ;h ns/ nZyK whN e/
d/ Bkb Bkb ebw th ezp ojh J/.
wksk B{z ;Zg pko/ dZf;nk sK 'tkfjr[o{ ;h fe GkJh ;kfjp, j[D tes pdb nkg ;jkJh j'nk, ;Zu/ ek ;Zuk Y'nk' fJZe gb bJh w?A T[j fdB :kd eo
pZ;, d[yh wB Bkb fcoBh 's/ ike/
tkfjr[o{' eodh B/ w?B{z nkgD/ ebkt/ frnk j?. T[jBK d/ bVe/ itkB j' ipkBh :kd ;h ns/ fJ; Spd dk b?Adk jK fe ;kvh fizdrh dk nXko$
;h; M[ekT[Adk ns/ fgzv B{z nbftdk
'u fbnk ns/ w/ok wZEk u[zwdh B/ rJ/ jB ns/ gVQ/ by/ jB. i/ e'Jh ikg eofdnK T[jBK B{z n;hA ne;o p/; T[j e[Zbh ;h. fco T[jBK gotkoK
efj fdzdk jK.
fejk,''t/ g[Zs, nZr bk f;fNnK B{z. rbs gzrk fbnk sK ;koh T[wo ;[Dd/ ;K. d/ xo iKdk jK fijBK B/ n"y/ t/b/
nZXh o'Nh xZN yk btKr/. go i/ s?B{z r'fvnK 'u f;o d/e/ o't'r/. ;kv/ gotko 'u oZyVh dk ;kB{z ;jkok fdZsk ;h. Gkt/A T[j nkgK ;kfonK B/ okik ns/ oze
e[M j' frnk sK w?A eh eo{zrh''< go fit/A efjzd/ B/ fe 'dhg ;/ dhg fsT[jko BjhA ;h wBkfJnk iKdk. pi[or sK fJ; ;z;ko 'u BjhA oj/, d/ bcz sK eskpK 'u gVQ/ jB, go w?A
'oks rJh pks rJh' d/ efjD tKr{z ib/', w/o/ ;G s'A tZv/ Gok B/ w/o/ s'A wksk ih nB[;ko fJ; fsT[jko dk go T[jBK d/ gotko d/ w/o/ jkDh fJjBK d'jK bczK d/ wsbp nwbh
;t/o/ nZy puk e/ w?A fco nkgD/ ;co tZv/ Gok joGiB f;zx B{z gVQk fdZsk f;Zy Xow Bkb e'Jh ;pzX BjhA j?. nkdwhnK Bkb rZbK eoe/ pugB dk
s"o 's/ nkgD/ fgzv/ 's/ jzvk bJ/ jB.
's/ uZb fgnk. edh edh w/oh S'Nh ns/ T[;B{z th ;oekoh B"eoh fwb T[j efjzd/ ;B fe f;Zy fJfsjk; ftZu T[j ;wK :kd eo b?Adk jK. w?A fgzv
Gkt/A ;GBK d[ZyK sebhcK d/ iyw
G?D th f;ZN/ u[rD w/o/ Bkb iKdh. rJh. fco tZv/ d'jK GoktK B/ fwbe/ fJ; rZb dk fes/ fieo BjhA nT[Adk dhnK T[j ;kohnK rbhnK th x[zwdk
j"bh j"bh mhe j' rJ/ go fJjBK d/
fco ;kvh wksk dkD/ eZY e/ ;kB{z ;ko/ S'N/ G?D GoktK B{z gVQk fe nkgD/ fe;/ r[o{ B/ nkgDh fe;/ jK fijBK 'u jZ;dk y/vdk, bVkJh
fBSkB ni/ th w"i{d B/ ns/ fJj
rtKYhnK dh uZeh Bkb nkNk gh; fdZsk. G?D e'b'A oZyVh pBQkJh j't/ iK T[jBK MrV/ eodk tZvk j'fJnk ;K. nkgDh
fBSkB jh w/oh fizdrh dk n;bh
fbnKT[Adh. cfbQnK s'A fgS'A w?A b'eK ;zB 1963 'u w?A ykb;k ekbi, d/ gotko 'u fJj ohs ubdh j't/. pzph 's/ th iKdk jK fiZE'A wZeh dhnK
d/ eDe d/ p'jb bZrD dh T[vhe nzfwqs;o s'A phHn?ZuH;hH gk; eoe/ T[j efjzd/ ;B fe T[j nkgDhnK XhnK SZbhnK ns/ egkj fbnk e/ xo d/ ;owkfJnk jB.
43
43
43 gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
43 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
43 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
frnkBh fwjo f;zx
uko ;kfjp
uko ;kfjp
uko ;kfjp
uko ;kfjp
uko ;kfjpzkd/kd/ kd/kd/ kd/
S'N/ ;kfjp
S'N/ ;kfjpzkd/kd/ kd/kd/ kd/
S'N/ ;kfjp
S'N/ ;kfjp
S'N/ ;kfjp
tZv/ ;kfjp
tZv/ ;kfjp
tZv/ ;kfjpzkd/kd/ kd/kd/ kd/
tZv/ ;kfjp
tZv/ ;kfjp
w?A BjhA pjkoK B{z ;VB fdsk Gkt/A nkgD/ pkr pokB j' rJ/..
jEh Sk ehs/ bZyK g[ZsoK B[z w/o/ uko/ d/ uko/ e[opkB j' rJ/..
:{ep e' :{;c e/ ft;V B/ o[bk:k. ;kfjpikd/ nkgD/ fgsk ih s'A ftSV d/D sK ikB pyS fdsh ik ;edh j?.
''d;t/A r[o{ r'fpzd f;zx ih b'eoki pkBh.
;kpo e'Jh ew n?;k o;{b' w/ rJ/. dkdh wksk r[ioh ih d/ Bkb fJ; n?bkB dk itkp r[o{ ih B/ shoK
wodh nDy fiT[Adh ehsh, ;B nzfwqs d/ dkBh.
nkfJnk. izrbK i{jK d/ ftyV/ o;s/ g? rJ/. r[o{ Bkb fdZsk. :[ZX S[o{ j' frnk. Btkp
d/r s/r d/ XBh ;{ow/, wjk eth r[o g{o?.
eNtke/ uko fg;o fJZe nk;{ Bk ih dh c"i d/ e[M f;zx ni/ ;o;k Bdh ;ojzd nZr/ nk frnk. c"i B{z j[ew
d/S e"w dh ykso ehsh, p/fw;kb e[opkBh..''
frokfJnk. gko eoB br/ ;B. w[rb f;gkjh gj[zu fdZsk fe febQ/ s/ jwbk eoB ns/
;kfjpzkdk i'okto f;zx dk iBw 1696 B{z nBzdg[o ;kfjp fty/ j'fJnk e[b
pkpk nihs f;zx tZv/ ;kfjpzkd/ rJ/, ;o;k d/ ezY/ Gkoh izr S[o{ j' rJh. ipod;s Xktk p'bD. r[o{ ih nzdo
T[wo 8 ;kb 11 wjhB/. ;kfjpzkdk csfj f;zx dk iBw 1699 B{z nBzdg[o
;B. nihs f;zx dk iBw wksk ;[zdo fJ; jcVk dcVh ftu w[rb f;gkjh p?m/ ;kok Bikok d/y oj/ ;B. T[j rVQh
;kfjp fty/ j'fJnk (T[wo 4 ;kb 10 wjhB/). gjkVh okfinK B/ eJh tkoh
e"o dh e[Zy'A 8 iBtoh 1687 B{z gT[ANk fJsB/ xpokJ/ j'J/ ;B fe nkg; ftu dh wwNh s/ uVQ rJ/. ;fjpikdk
nBzdg[o d/ febQ/ T[s/ jwbk ehsk go jko yk e/ iKd/ oj/. fJe tkoh febQ/ B{z
;kfjp fty/ j'fJnk. ;kfjpzkdk i[Mko jh r[ZEw r[ZEk j'D bZr gJ/, pjkdo nihs f;zx s/ i[Mko f;zx B{z nkgD/ x/ok g fbnk ;h. r[o{ ih B/ fJjBK dhnK e;wK s/ febQk SZfvnk, w[rbK B/
f;zx dk iBw wksk nihs e"o dh e[Zy'A f;zx vN e/ w[ekpbk eod/ oj/ fisB/ Bkb b? rJ/. febQ/ dhnK u"jK pkjhnK e;wK s'V e/ febQ/ s'A pkjo nkJ/ f;zxK T[Zs/ jZbk p'b fdZsk. xw;kD dk :[ZX
nk;{tdh 13-1690 B{z nBzdg[o ;kfjp f;o;k Bdh gko eo rJ/, pkehnK B/ s/ th e[M f;zx yVQ/ eo fdZs/. d' f;zx j'fJnk. r[o{ ih B/ ;o;k Bdh gko ehsh J/E'A gfotko dk ftS'Vk g? frnk. wksk
fty/ j'fJnk. r[o{ ih B/ GzrkDh dk :[ZX nkgDh pjkdoh dk ;p{s fdZsk ns/ GkJh wdB f;zx s/ GkJh ekmk f;zx ;fjp d/tk s/ wksk ;[zdoh ih GkJh wBh f;zx ih d/ Bkb fdZbh ub/ rJ/. r[o{ ih
fiZfsnk ;h. fiZs dh y[Sh ftu eJh xzN/ pjkdo f;zx t?ohnK dh c"i dotki/ s/ yVQ/ eo fdZs/. w[rb c"iK tZv/ ;kfjpzkd/ s/ 40 f;zxK d/ Bkb uwe"o dh rVQh ftu nk rJ/. S'N/ ;kfjpzkd/
;kfjpzkd/ dk Bkw nihs f;zx ofynk. dk okj o'e e/ bVd/ oj/. GkJh T[d? d/ tZv/ Nkeo/ bJh T[BQK B/ fsnkoh eo wksk r[ioh ih Bkb ftyV/ o;s/ g? rJ/. fdB Go s[o/ rJ/ ;{oi fSgD s/ ew'
r[o{ ih dh GzrkDh :[ZX s/ csfj j'Jh. f;zx ih w;s jkEh dh bVkJh t/b/ bJh. ;kfjpikdk nihs f;zx Gh izr wk;eh dh M[Zrhe'b gj[zu/. ew' wk;eh B/ wksk ih B{z t/y e/ nkfynk ni w/o/ gk;
fJ; s'A pknd ibdh jh r[o{ ih e/;oh uzd oki/ dk f;o eZN e/ fbnkJ/ bJh fsnko j' rJ/. 22 d;zpo 1704 oj'. wksk ih B/ gfjbh oks ew' wk;eh dh M[Zrh ftu eZNh. rzr{ pqkwjD r[o{ xo
nBzdg[o ;kfjp tkg; nk ;h. T[jh GkJh T[d? f;zx B/ fJeZfbnK B{z uwe"o ftu ;z;ko dk nB'yk izr S[o{ dk 22 ;kb dk B"eo ;h s/ o;'Jhdk ezw eodk ;h, fJ; B{z wksk ih d/ nkD dk
rJ/. nBzdg[o ;kfjp ftu nBzdrVQ, jh w[rb c"iK B{z ekch d/o se o'eh j' frnk. fJe gk;/ r[o{ ih dh c"i d/ gsk bfrnk. ;t/o/ B{z wksk ih gk; gj[zfunk s/ nkgD/ fgzv y/Vh ikD tk;s/
b'jrVQ, csfjrVQ s/ skokrVQ febQ/ ofynk go w[rbK dh frDsh fJzBh 40 f;zx ;{ow/, d{i/ gk;/ w[rb c"i d/ wksk ih B{z nkfynk, go wksk ih u[g oj/. fJ; B/ c/o nkfynk wksk ih nkgih
pDtkJ/. 1699 dh ft;kyh s/ ykb;k finkdk ;h fe GkJh T[d? f;zx bVd/ 10 bZy f;gkjh ;B. w[rb c"i B/ febQ/ B{z e'Jh sebhc BjhA j't/rh fe;/ B{z gsk BjhA bZr/rk, wksk ih ikD tk;s/
gzE ;kfink. yzv/ pkN/ dk nzfwqs bVd/ Sjhd j' rJ/. d{i/ f;zxK B/ T[BQK s/ ipod;s jwbk ehsk. r[o{ ih B/ fsnko j' rJ/. d{;oh oks y/Vh fgzv rzr{ pqkjwD d/ gk; eZNh. wksk ih s/
SekfJnk. fJ; d/ ftZu ;kfjpikdk dh EK bJh. ;kfjpikdk nihs f;zx fJ; jwb/ d/ Nkeo/ bJh gzi gzi f;zxK d't/A ;kfjpzkd/ fJe ewo/ ftu oks B{z g? rJ/. wksk ih d/ gk; w'joK dh E?bh ;h,
d/ iE/ febQ/ s'A pkjo G/iD/ S[o{ eo fdZs/ fJ; B{z d/y e/ rzr{ dk wB bkbu ftu nk frnk. oks B{z u[gukg frnk. wksk ih
nihs f;zx ykb;k c"i ftu Skfwb ih bVd/ bVd/ nZr/ fBeb rJ/. w[rb
. shoK s/ r'bhnK dh pkoS S[o{ j' rJh. dh w'joK tkbh E?bh u[e e/ b? frnk. fdB uVQ/ wksk ih B/ w'joK pko/ rzr{ B{z
j' rJ/. fJe N[eVh d/ iE/dko Ekg/ c"i d/ x/o/ ftu nk rJ/ go bVd/ oj/.
d' xzN/ xw;kB dh bVkJh fSVh ojh. g[fSnk sK rzr{ B/ o"bk gk fdsk. wksk ih dh u'oh j' rJh j?, rzr{ B/ fejk, ''w?A
rJ/. fJe tko nBzdg[o ;kfjp fty/ GkJh ihtB f;zx B/ id fJj d/fynk
d{;ok iEk G/fink T[j Gh i"jo xo ftu gBkj fdsh j? d{;ok w/o/ s/ u'oh dk fJbikw bk fdZsk.'' f;ZXk w[fozv/
dhtkB ;kfink j'fJnk ;h. fJe sK MZN T[Xo gj[zu rJ/. pkpk nihs
fdykT[Adk j'fJnk Sjhd j' frnk. EkD/ ftu frnk s/ nkfynk, ''r[o{ ih d/ ;kfjpzkd/ s/ wksk ih w/o/ xo b[e/ j'J/
pqkjwD d/t dk; o'Adk dhtkB ftu f;zx dk x/ok s'V fdsk T[j x'Vk Gik
jB. ''
;kfjpikdk nihs f;zx ih r[o{ ih d/
g[Zfink. r[o{ ih B/ o'D dk ekoB g[ZfSnk e/ ;o;k Bdh gko eo rJ/. fJeb/ GkJh
;kjwD/ nkJ/ jZE i'V e/ izr ftu ikD fJj ypo dZ; e/ Skjh fJBkw fbnk. e'stkb B/ f;gkjh G/i e/ wksk ih s/
sK pqkjwD B/ dZf;nk, ''gmkD w/oh ihtB f;zx ih B/ w[rbK B{z nZr/ ikD
dh nkfrnk wzrh. wjkoki B/ Ekgh ;kfjpzkfdnK B{z w[fozv/ EkD/ ftu b? nKdk. sh;oh oks w[fozv/ EkD/ dh jtkbks
pqkjwDh nEtk gsBh y'j e/ b? rJ/ s'A BZE gk fdZsh. nkgD/ B/i/ Bkb fJe
fdZsh s/ 8-8 f;zxK dk iEk Bkb ftu uNkJh s/ g? e/ oks r[ikoh. sh;o/ fdB w[fozv/ EkD/ ftu'A ;ojzd fbnKdk
jB, w?A w[ebktk b? e/ nk fojk ;h, fJe eoe/ eJh w[rb c"ihnK B{z
xZfbnk. r[o{ ih 18 ;kbK d/ p/N/ B{z frnk. u"Eh oks ;ojzd d/ mzv/ p[oi ftu r[ikoh. gzit/A fdB ;ojzd dh efujoh
w/oh ;jkfJsk eo', w/oh pqkjwDh tkfg; v/frnk. pjkdoh Bkb bVd/ oj/. GkJh
ftu'A f;gkjh nkJ/, ;kfjpzkfdnK B{z b?D tk;s/.
izr ftu iKfdnK d/y oj/ ;B. rVQh
fdtk fdT[. r[o{ ih B/ fJe f;Zy B{z j[ew ihtB f;zx ih db/oh Bkb nZr/ tZXd/ wksk ih B/ g[fSnk, ''fe; i[bw tk;s/ b?D nkJ/ j'<''
d/ pkjo fBebfdnK ;G f;zxK B/ pV/
fdZsk, '';kfjpikdk nihs f;zx B{z rJ/. d[SwD d/ SZe/ S[vk fdZs/. r[o{ T[jBK B/ fejk, '';kB{z e'Jh gsk BjhA.''
i'o dk i?ekok SZfvnk. ;kfjpikdk
p[bkT[.'' ;kfjpikdk nihs f;zx r'fpzd f;zx ih d/ f;zxK B/ pVk
nihs f;zx B/ shoK dh n?;h p[SkV ;kfjpzkfdnK B{z efujoh ftu fbnKdk frnk s/ g[fSnk, ''s[;hA w[;bwkB
jkio j' rJ/. g[ZSD bZr/, ''fgsk ih ipod;s w[ekpbk ehsh. w[rbK B{z
ehsh, eJhnK dhnK SkshnK ftzBQ pD ikt' s[jkB{z ;ko/ ;[y fdZs/ ikDr/. s[jkv/ fgsk ih s/ Gok wko/ ik u[Ze/ jB
eh j[ew j?<'' r[o{ ih B/ ;kfjpikdk fgZS/ Gik fdZsk. GkJh T{d? f;x ih j[D s[jkvk e'Jh ;jkok BjhA j?. J/E/ ;ko/ ;[y fwbDr/.''
fdZshnK. bj{ d/ Bkb Xosh fGZi rJh,
nihs f;zx B{z ;koh rZb ;[Dk fdZsh. pjkdoh Bkb bVd/ bVd/ Sjhdh ikw ;kfjpzkfdnK B/ i'o dk i?ekok SZfvnk s/ nkfynk, '';kv/ fgsk ih ;woE
w[rb s"pk s"pk eo T[m/. izr d/ w?dkB
p;h gmkDk d/ ikpo yK B/ pqkjwD dh gh rJ/. GkJh T[d? f;zx ih dh J/E/ jB, T[jBK B{z e'Jh BjhA wko ;edk.''
ftu jh tXd/ rJ/ ;kfjpikdk nihs
xo tkbh y'j bJh j?. s[;hA f;zxK B{z :kdrko pDh j'Jh j?. g[ZfSnk frnk, ''i/ s[jkB{z SZv d/JhJ/ sK eh eo'r/<''
f;zx B{z Gh fJe w[rb ;odko B/ e;e/
Bkb b? e/ ikU. pqkjwDh B{z S[[vk e/ ;o;k Bdh gko eoe/ r[o{ ;kfjp ;kfjpzkfdnK B/ nkfynk, ''c"i fJeZmh eoe/ i[bw d/ fto[ZX bVKr/.''
B/ik wkfonk. nkg ih tkb tkb pu
fJ; d/ jtkb/ eo'. ikpo yK B{z ehs/ dh ns/ ;kfjpikdk i[Mko f;zx ;D/ e[M g[ZfSnk frnk, ''i/ jko rJ/<''
rJ/ go x'Vk iywh j' frnk. nkgB/
;ik fdsh ikt/. ;kfjpzkdk nihs f;zxK d/ nZr/ uZb rJ/. e[M d/o pknd ;kfjpzkfdnK B/ nkfynk, ''jko ;kvh fe;ws ftu fbyh BjhA.''
g?db jh izr ikoh oZyh. w[rb c"i d/
f;zx B/ x'V/ dh ekmh gkJh. sbtko ;kfjpikdk nihs f;zx Gh nkD w"s dh ;ik ;[Dk e/ S/t/A fdB c/o mzv/ p[oi ftu wksk ih d/ e'b G/i fdsk.
nkj{ bfjzd/ rJ/ s/ nZr/ tzXd/ rJ/. nZr/
jZE ftu ;{s e/ 100 f;zxK B{z Bkb b? ob/. ;kok bSeo nZr/ o'gV tZb B{z w'sh wfjo/ B/ nkgDh ikB s/ y/v e/, wksk ih s/ ;kfjpzkfdnK B{z d[ZX fgbkT[D
w[rb c"i B/ fJeZfmnK jwbk eo
e/ pqkjwD B{z nkgD/ x'V/ s/ fpmk tXdk frnk. o'gV d/ b'eK B/ EK d/D fdZsk. ;kfjpikdk nihs f;zx dh ;/tk ehsh. ;st/A fdB efujoh ftu fbnk e/ S/o w[jzwd yK, Btkp wb/o
fbnk. ni/ fdB ufVQnk BjhA ;h. pZ;h dh pikfJ fJZNK d/ GZm/ tZb fJSkok pjkdoh d/ i"jo fdykT[Ad/ j'J/ w?dkB/ e'Nbk B{z tihd yK B/ nkfynk bVkJh ftu f;ZyK jZE'A s/ok Gok wkfonk frnk
gmkDK ik gj[zu/ ns/ jt/bh dk p{jk eo fdZsk. r[o{ ih dhnK c"iK T[Xo izr ftu Sjhd j' rJ/. r[o{ r'fpzd f;zx ;h s{z ;kfjpzkfdnK B{z dhtko ftu fuDtk e/ pdbk b? ;edk j?A. Btkp S/o
s'V e/ nzdo bzx rJ/. gmkDK B/ f;ZyK uZb gJhnK. id r[o{ r'fpzd f;zx ih ih wwNh s/ p?m/ nkgD/ pho ;g[Zso d/ w[jzwd yK B/ nkfynk J/j i[bw w?A BjhA eo ;edk. ;r'A T[;B/ fJj Gh nkfynk
fJjBK wk;{wK B{z Bk wko', i[bw B eo'L-
B{z nzdo nkT[AfdnK d/y e/ o"bk gk d/ Bhb/ x'V/ B/ GZm/ s/ g?o gkfJnk sK i"jo d/y oj/ ;B. T[;B{z Sjhd j[zdk d/y
''t?o r[o{ d/ ;zr s[wkok, fJB w;{w'A B/ fenk ftrkVk..
fdZsk, f;Zy nk rJ/. ikpo yK nzdo fJj mzYk j' frnk. fJ; n;EkB s/ e/ i'o dk i?ekok SZfvnk Bkb jh S[eo
;ho y/o pkbe wZs wko', Bk jZe i[bw eo' Bpko'..
ewo/ ftu ik b[fenk. f;ZyK B/ ikpo r[od[nkok GZmk ;kfjp j?. r[o{ r'fpzd ftu f;o M[ek fdZsk nkg dh nwkBs
fJ; tes r[o{ ih okJ/e'N fty/ okJ/ ebQK d/ gk; mfjo/ j'J/ ;B. okJ/ e'N id
yK B{z cV fbnk. pqkjwDh B{z Gh nzdo'A f;zx ih ;kfjpikdk nihs f;zx s/ ndk j'Jh.
bZG e/ pqkjwD d/ jtkb/ ehsk. ikpo ;kfjpikdk i[Mko f;zx ih ;D/ 40 ;kfjpikdk i[Mko f;zx B/ :[ZX ftu S'N/ ;kfjpzkfdnK dh ypo r[o{ r'fpzd f;zx ;kfjp B{z fwbh sK r[o{ ih B/ BtK
S/o w[jzwd yk B{z fJ; jkn d/ Bkno/ pko/ nkfynk ;bkws oj/rh i' j[D se
yk B{z pzBQ e/ pqkjwDh ;w/s ;w/A go gj[zu ;{ofwnK d/ Skw se o'gV bkr/ gj[zu/ ikD dh nkfrnk wzrh. r[o{ ih B/
;bkws j?. ;kfjpikfdnK B{z dhtko ftu fuDtk e/ Sjhd ehsk frnk. wksk
pqkjwDh pqkjwD d/ ;g[od ehsh. ikpo s/ fJe y[bQ/ w?dkB ftu e?Ag brk nkgD/ jZEhA fsnko eoe/ G/fink. gzi
ih Gh nkgDk ;oho fsnkr rJ/. N'vo wZb B/ w'jk d/ e/ irQk bJh ;z;eko
yK B{z ;ik fdZsh rJh. r[o{ ih fJ; s/ fdZsk. u"Xoh p[Xh uzd r[o{ xo dk f;zxK dk iEk Bkb fdZsk. iKfdnK
tk;s/, ;z;eko ehsk frnk fiE/ r[od[nkok i'sh ;o{g j?. G;w ;zGkbD dk ezw
pj[s y[S j'J/. nBzdg[o dk febQk SZvD ;/te ;h. r[o{ ih d/ gk; nkfJnk s/ jh w?dkB Gy fgnk. b'EK b'EK fvrD
pkpk ;zrs f;zx d/ ukuk GkJh i'Xk f;zx ih B/ ehsk.
t/b/ L rVh ftu ikD tk;s/ nkfynk. rVh bZrhnK. w[rb c"i B/ ;kfjpikd/ B{z
i'rh nZbk :ko yK fbyd/ jBL-
sko' eh SkT[ feZbk ;/ ;fsr[o{ otk j? sK eZuh go febQ/ dk ezw d/t/rh. x/o fbnk. pjkdo ;g{s B/ B/ik ;zGkb
fJ; i[bw d/ pdb/ S/sh jh ;ojzd wkoh ikT{
j{J/, r[o{ ih B{z p[Xh uzd dh rZb g;zd nkJh. fbnk fiE/ Gh T[BQK dk B/ik tidk
m'vh se JhN/ fuB rJh w{zj se n rJh''
e;e/ ewo ;tko E/ ;ko/ i[dk j{J/, r[o{ ih B/ f;zxK B{z rVQh ftu ikD t?oh B{z wko w[eKdk. w[rb c"i d/ nZr/
bys firo r[o{ e/ p'j d'B' e' ;gk rJh.''
uko' fg;o ji{o e/ jw okj ;tko bJh fsnkoh eoB bJh fejk. c"ih gzi f;zx fesBh d/o se fNe ;ed/
i'rh ih p; E'Vh jh d/o Eh''
E/, e?Ag jN frnk pVh ftT[As Bkb ;G ;B go T[jBK ;tk bky ;/ J/e bVkT[A p;sh ;ojzd eh JhN' ek Y/o Eh.''
i'okto n'o csfj nihs n'o ;wkB EkJhA EkJhA fNek fdZsk. r[o{ ih dk puB g{ok eo fdsk s/ Sjhdh gk
mzv/ p[oi ftu'A ikD t/b/ wksk ih B/ nkfynk
i[Mko E/. d/ d't/A ;kfjpikd/ s/ f;zx ;{ow/ uwe"o rJ/. r[o{ ih B/ fejk nkg dh nwkBs
ikB/ ;/ gfjb/ nkT[ rb/ s' brk b{z,
20 d;zpo 1704 B{z fgSbh oks dh rVQh nzdo gj[zu rJ/ s/ ;ko/ gqpzX ndk j'Jh. e/;'A w/A ezxh eo iok w{j s' X[bk b{z,
r[o{ ih B/ nBzdg[o dk febQk SZfvnk. eo bJ/ rJ/. uwe"o dh rVQh B{z fJe i'rh nZbk :ko yK fbyd/ jB L- fgnko/ f;o' go BBh ;h ebrh s' ;ik b{z,
r[o{ ih d/ uko/ ;kfjpikd/ gzi fgnko/ febQ/ tKr w[rbK d/ jwb/ bJh fsnko p; fJe fjzd w/ shoE j? :ksok woB ;/ gfjb/ s[wj/ d[bjk s' pBk b{z
s/ wksk r[ioh ih s/ e[M f;zx gfjb' eo fbnk. w[rb c"iK r[o{ ih dk fgZSk eo bhJ/.. BhjK ftu fuD/ ikD t/b/
fBeb/. pkeh f;zxK d/ iE/ E'Vh E'Vh eo ojhnK ;B. Btkp tiho ykB d; eNkJ/ pkg B/ pZu/ y[dk e/ bhJ/.. jw ikB d/ e/ nT[o' eh ikB puk ub/,
d/o pknd E'Vh E'Vh ftZE s/ fgZS'A bZy dk bSeo b? e/ nkD gjz[funk. uwe j? fwjo dh uwe"o s/o/ io/ f;yh eh Bht jw j? ;o' go T[mk ub/,
fBeb/. Gkt/A c"iK fgZSk eo ojhnK T[;B/ fYzv'ok fgNtkfJnk. r[o{ ih w/.. r[fonkJh ek j? feZ;k, ijK w/ pBk ub/,
;B fco Gh ;o;k Bdh go ehsh. S'N/ nkgD/ nkg B{z ;kEhnK ;w/s g/S eo f;zxk eh ;bsBs ek, j? g"dk brk ub/.
44
44
44 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
44 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
44 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
Bktb
Bktb
Bktb
Bktb
Bktb
S'Nk f;zx
S'Nk f;zx fe fe fe s 5s 5 n?;H ;keh
S'Nk f;zx
S'Nk f;zx
S'Nk f;zx
s 5
fe feSs 5s 5
n?;H ;keh
n?;H ;keh
n?;H ;keh
n?;H ;keh
fgSb/ nze s'A nZr/
fgSb/ nze s'A nZr/
fgSb/ nze s'A nZr/
fgSb/ nze s'A nZr/ T[j T[AM jh wzi/ s/ fgnk efjzdk. c/o g[b; T[; B{z ed/ Bk cV ;eh. T[j nkT[Adk fdf;nk. T[; Bkb nZi ebQ
fgSb/ nze s'A nZr/
'eh s{z ;kXK d/ v/o/ fubw ghD o'i 'fejh dko{<' j[D th vke{ j?. nwhoK B{z b[ZNdk ns/ Bkb'A th pj[s/ pzd{eXkoh ;B.
ikB?A<' fJ; tkoh T[j w/o/ ;tkb dk itkp rohpK dh wdd eodk. T[; fezBhnK ';odkok eh rZb nZi sK pJh
w?A nkgD/ B/V/ wzi/ s/ bzw/ gJ/ o[bd{ fJzBh S/sh BjhA fdzdk. p; B/Qo/ ftu jh rohp e[VhnK d/ ftnkjK 'u T[BQK s/ok d{i/ fdB jh uZeo bZr frnk.
B{z g[ZfSnk. T[j e[M BjhA p'bdk. w?Bz{ SZgo dh SZs tZb d/ydk ofjzdk. w?A d/ wkfgnK B{z XB fdsk.' s{z sK wjhBk wjhBk BjhA nkT[Adk ;h.
BjhA gsk w/oh rZb ;[D T[;dk fujok th T[;d/ itkp dh T[vhe eodk T[; fJsBk efj o[bd{ B/ fJe bzwk dopkok f;zx d/ B/V/ gj[zfunK wjzs
fej' fijk j' iKdk. feT[Afe T[; SZgo B{z x{o x{o d/ydk ofjBK. jT[dk Gfonk ns/ w{zj w'V d{i/ gk;/ B/ NfjefdnK fejk. SkfJd T[;B{z nZi
nzdo x[Zg BQ/ok ;h. fiZE/ n;hA bzw/ gJ/ 's{z T[; fdB T[E/ fJe pzdk d/fynk eo fbnk. c/o dopkok f;zx tb'A fwbD tkb/
;h. T[; BQ/o/ ftu e/tb pzd/ dk ;h<' 'go dopkok f;zx ;kvh eh wdd uVQkt/ dh nk; ;h.
goSktK fijk fd; fojk ;h T[;d/ BeS e[M fuo pknd o[bd{ u[Zg s'Vdk eo ;edk<' 'jK wjzsk nZi c/o ekbh dh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
n?; ;keh
BjhA. BeS Bk fd;D eoe/ T[;d/ fujo/ efjzdk. w?Bz{ n?A bZrk fit/A o[bd{ w/o/ tZb w/jopkBh j' rJh. eZbQ Bkb'A th w'Nk n?; ;keh
d/ Gkt dk th e'Jh gsk BjhA ;h 'fejVk<' fgZm ehfsnK v[;e fojk ;h. w/ok fJe jZE wkfonk.'
T[; dhnK tZvhnK tZvhnK w[ZSK e[zvb
brdk. 'T[jh fijVk x'fVUA T[sfonk ;h.' jZE T[;dh fgZm B{z gb';D bZrk. w?A nZi wjzs B/ T[; B{z pfjD bJh
pDk oZy/ ;B. T[;dk o'jpdko fujok
e[M fuo gfjbK jh n;hA ;kXK d/ 'nkj'. T[j o'jpdko fujo/ tkbk bzw/A fgnK c/o T[jh rZb ejh. BjhA fejk. dopkok f;zx nkgD/
ns/ nfijh Seb d/y th w/o/ fdb ftu
v/foT[A w[V/ ;h. pkjo s/i whAj toQ fojk pzdk fijVk S/o tork brdk ;h. fi; 'pkJh fJj ezw sK jh j' ;edk i/ ;kEhnK B{z Bkb b? f;ZXk d/th dh wB"sh
e'Jh G?n Bk ikfrnk. SkfJd dopkok
;h. fJt/A bZr fojk ;h fit/A n;wkB dhnK dkVQh w[ZSK pj[s ;zxDhnK ;B.' dopkok f;zx ;kB{z nkgD/ Bkb obk T[skoB ubk frnk. e'Jh nZXk xzNk
f;zx B{z th J/;/ rZb dh j?okBh ;h.
s'A ;kok gkDh nZi jh Xosh s/ fvZr 'jK T[jh.' bt/. n;hA th T[;d/ ro'j 'u Skfwb j' bzx frnk. ;ko/ u[Zg fubw ghAd/ oj/.
'sz{ i/ w/ok u/bk pBDK sK fJ;
gt/rk. fpibh ni/ th uwe ojh ;h 'e"D ;h T[j<' ikJhJ/. fpBK pzd{e sK e[M th BjhA j' e'Jh e[M BjhA ;h efj fojk, e[M BjhA
pbdh bkN ftu nkgDk jZE d/ e/
go j[D T[; dh bSe'o pknd i'o dh 'vke{ dopkok f;zx ;h.' ;edk ns/ pzd{eHHH.' ;h p'b fojk. fit/A dopkok f;zx d/
fdyk.'
rVrVkjN ;[DkJh BjhA d/ ojh ;h. o[bd{ d/ w{zj'A dopkok f;zx vke{ o[bd{ B/ rZb nX{oh SZv fdZsh. nkfJnK ;G ;fjw rJ/ ;B, vo rJ/
fit/A T[; B/ Gkoh ns/ o'jpdko
v/foT[A b? pkjob/ xo she ;kv/ d'jK pko/ ;[D e/ fit/A fJe tkoh w/ok th 's{z fceo Bk eo ;G mhe j' ikT{.' ;B. E'V/ fuo pknd dopkok f;zx X{D/
nktkz Bkb w?Bz{ j[ew fdsk. T[; dh
ftu e'Jh rZb Bk j'Jh. o[bd{ T[;/ soQK ;kj ;[e iKdk. w/ok ;kok nzdo ezp fJj efjzfdnK ni/ th w/ok fJe B/V/ w[V nkfJnk.
rZb wzBfdnK w?Bz{ gb th Bk bZrk.
u[Zg bzwhnK bzwhnK fvzxK g[ZNdk w/o/ iKdk. dopkok f;zx B{z e"D BjhA ;h jZE T[;d/ fgzv/ s/ fco fojk ;h. o[bd{ T[; d/ X{D/ e'b gj[zufdnK jh w?Bz{
w?A s[ozs beVh 'u'A fBebdh bkN 'u
w{jo/ N[odk fojk ;h. ns/ fJe w?A ;h ikDdk. i' th T[jdk BK ;[Ddk T[; sK E'V/ fuo pknd ;"A frnk go w/oh gsk BjhA eh j' frnk. T[j pzdk fi;
nkgDk ;Zik jZE d/ fdsk. nZr dk
fe nkgD/ fYZv dh rZb ikDB bJh dk jkb th w/o/ tkbk j[zdk. pj[s wSj{o nZyhA BhAd Bk gJh. w?Bz{ fJt/A bZr/ nZr/ eK fuVh yzG BjhA ;B wkod/ w?A
;/e w/o/ fdb ftu e'Jh vo g?dk Bk
T[;dk fgZSk eo fojk ;h. toQd/ whAj ;h T[j. ;ko/ fJbke/ ftu. Ykvh sK fit/A o[bd{ wudhnK bkNK ftu T[; ;kjt/A fBvo j'fJnk yV'sk ;K.
eo ;fenk. Gkt/A T[;d/ skn Bkb
ftu n;hA ;ko/ okj fGid/ nkJ/ ;h. b'eK d/ fJeZm 'u T[; d/ feZ;/ rkT[Ad/ fbgfNnk pko pko T[Zuh T[Zuh uhedk 's[;hA w?Bz{ nkgDk u/bk pDk bU.'
w/ok jZE ;V fojk ;h. go w?A sK th
;kv/ T[s/ UV/ y/; jh BjhA ;r'A ;kv/ ;B. w?A fJe vo{ fijk pzdk f;tkJ/ efj fojk ;h, w?A fpBK fMie dopkok f;zx B{z
u[Zg ;h. w?A sK ;h se BjhA ehsh. w?A
fgzv/ gfjB/ e[Vs/ th fGZi rJ/ ;B. voD d/ j'o eo th eh ;edk ;h. 'puk b? pkJh w?Bz{ fJ; nZr e'b'A. fejk.
dopkok f;zx B{z fJj ikfjo Bk j'D
gkDh ;kv/ ;oho s/ ;oedk f;o'A b? 'w/o/ d[y dh dko{ dopkok f;zx e'b d/y, w/ok sK ;kok nzdo fJ; bkN Bkb w/oh rZb ;[D T[j e[M Bk p'fbnk.
fdZsk fe w?A ewz'o wB dk pzdk jK.
j/mK g?oK she gj[zu frnk ;h. id'A jh j?.' pb e/ e'b/ j' fojk.' X{D/ d/ ukBD ftu T[;B/ w?Bz{ ;ko/ B{z
pZ; nfijk j'D dh d/o ;h fe T[;B/
n;hA pkjob/ xo ngV/ sK mzY ns/ o[bd{ B/ fejk. c/o w?Bz{ fJ; soQK bZrk fit/A uzxkVk fJe tkoh d/fynk. nZr B/V/ p?m/ pzfdnK
w?B{z nkgDh u"Vh Sksh Bkb x[ZN
fGZi/ j'D eoe/ fezBk fuo n;hA ezpd/ 'fejh dko{< vke{ e'b'A s?Bz{ eh gkT[Ad/ o[bd{ nzdo pbdh T[j bkN T[; ftu w"s fijh u[Zg SkJh j'Jh ;h. ;ko/
fbnk. fJ; s'A gfjbK gsk BhA fezBh
oj/ ;h. wzi/ s/ bzw/ gJ/ o[bd{ B{z w?A w[V fwbD?<' B{z SZv w?Bz{ fuzpV rJh j't/. ns/ w/ok w?Bz{ jh skV oj/ ;B. ;G B{z fJT[A bZr
tkoh fgU B/ w?Bz{ nkgD/ rb Bkb
T[jh ;tkb g[ZfSnk., w?A sby nktki Bkb fejk. nzr nzr T[;d/ ;/e Bkb G[Zfink ikD fojk ;h fit/A j[D/ e[M nfijk j'
bkfJnk ;h. go dopkok f;zx dh Sksh
'eh s{z ;kXK d/ v/o/ o'i fubw ghD 's?B{z BjhA gsk pkJh dopkok f;zx bZrk j't/. ikt/rk fi; Bkb efjo N[ZN gt/rk.
Bkb bZr w?Bz{ gfjbh tkoh fJt/A wfj;{;
ikB?A<' fej' fijk pzdk< fBok jh d/tsk j?. c/o d{ih oks nkJh. n;hA ezw ns/ dopkok f;zx pzd{e dhnK r'bhnK Bkb
j'fJnk fit/A w?A fe;/ S/o wod dh fjZe
'BjhA.' T[j sK b'eK d/ d[yK dh dko{ pD e/ NZe ftjb/ j' w[V nkgDhnK wzihnK w/ok ;oho SbDh eo d/t/rk.
B{z fuzpfVnk j'tK.
'c/o<' izfwnk. Xosh s/ fJj' fij/ pzd/ ed/ s/ bzw/A gJ/ ;h. go fJjk e[M Bk j'fJnk. ;r'A T[;
'pZ; n?t/A.' ed/ nkT[Ad/ B/. T[; B{z th ed/ T[jh 'o[bd{.' X{B/ ftu'A pbdh bZeV pkjo eZY w/o/
n?;H;keh
n?;H;keh
n?;H;keh
n?;H;keh
n?;H;keh
'n?t/A sK e'Jh pks Bk j'Jh, s{z wB o'r bZr frnk ;h, fijVk nZi w?Bz{ 'jK pkJh.' fujo/ e'b b? nkfJnk. w?A d/fynk T[jd/
Sq'wDh gzikph ;kfjseko
dh e'Jh rZb w/o/ e'b'A b[e' fojK.' fuzpfVnk j'fJnk. dopkok f;zx S[o{ 'uZb ubhJ/HHHH.' ukBD ftu dopkok f;zx dhnK nZyK
0061 403848789
'fejVh<' s'A vke{ E'V/ ;h. b'e d;d/ B/ T[j pj[s 'feZE/<' wxd/ nzrko/ tKr fd; ojhnK ;B.
f;vBh, nk;Nq/bhnk
'e'Jh j't/rh. s?Bz{ gsk j'Dk w?Bz{ Gbk wkD; ;h. gfjbh gbND ftu c"ih ';kXK d/ v/o/.'
E'V/.' ;h. g/Av{ pzdk ;h ns/ S"Dh B"eoh eodk o[bd{ w/oh rZb ;[D e[M BjhA p'bdk
n;hA d't/A fuZs wzfinK s/ bzw/ gJ/ ;h. fgZS/ wK fgU, i[nkB G?D ns/ S'Nk ;r'A f;ZXk j' wzih s/ pfj iKdk.
rhs
rhs
rhs
rhs
rhs
ewo/ T[s/ d/ SZgo B{z x{o oj/ ;h. Gok ofjzdk ;B. fgT[ fe;/ Bkb ;hoh 'jK pkJh, id'A she n;hA ;kXK d/
jB/ok ni/ th fJzBk ;h fe gsk BjhA ofbnk j'fJnk ;h. fgzv d/ B/V/ g[b; v/o/ BjhA iktKr/, dopkok f;zx ;kB{z
;h bZr fojk fe o[bd{ feE/ fgnk ;h. u"eh ;h. T[E'A dk do'rk pj[s n:kS nkgD/ fro'j 'u fwbk pzd{e BjhA wZmh wZmh g?Adh J/, G{o t/ ;ZiBk
eKjB{z frnK J/Bh, d{o t/ ;ZiBK
pZ; nktki Bkb jh T[; dh j'Ad dk ;h. dko{ ns/ n"os T[; dhnK d/t/rk. ns/ id'A she ;kB{z pzd{e BjhA
;fj ;fj skfjB/, nZe rJ/ jK
;ze/s fwb fojk ;h. w/ok ;tkb ;[D ewi'ohnK ;B. pZ; c/o eh fJe tkoh fwb/rh sd'A she ;kB{z fJ; d[y e'b'A
n"A;hAnK gk gk e/, EZe rJ/ jK
o[bd{ gk;k b? w{zj w/o/ tZb eo b?Adk. T[; s'A G[Zb j' rJh. fJe fdB dopkok S[Nekok BjhA fwbDk.' wzi/ s/ f;ZXk
;kv/ fijk e'Jh, bkuko Bk j't/
w?Bz{ fJt/A brdk fit/A T[j e[M ej/rk. ;kfjp dh G?D fgU B{z y/s o'Nh d/ e/ p?mk o[bd{ p'bdk.
e'wb fdb s/ J/Bk Gko Bk j't/
go T[j p'bdk BjhA. pZ; T[;d/ fszB w[V ojh ;h. d'gfjo dk t/bk ;h. d{o n;hA w[V gfjbh oks tKr c/o ;kXK
sZe sZe okjK j'J/ u{o t/ ;ZiBK
uko bzp/ bzp/ ;kj b?D dh tki jh d{o she e'Jh BjhA ;h fd; fojk. u"eh d/ v/o/ tZb N[o/ ik oj/ ;h. nZi th
wZmh wZmh ----------------------
;[DkJh fdzdh j?. dk do'rk fe;/ d{i/ fgzv'A scshS eoe/ oks eZb fijh jh ;h. ;kok nkekS
's{z e[M df;nk BjhA<' w[V fojk ;h. e[dosh dopkok f;zx dh pZdbK Bkb Yfenk j'fJnk ;h. jB/ok eJh pjkoK nk, bzx r?JhnK B/
nZ;wkBh ghAxK, vzr r?JhnK B/
w?A c/o T[jh ;tkb d'jokfJnk. G?D s/ Bzo g? rJh. x'fVUA T[so eZbQ fizBk jh rkVQk ;h. go nZi v/o/
e{ziK th ik ik, w[V nkJhnK B/
'jK pkJh w?A s/o/ e'b'A e[M b[e'Adk T[;dk okj o'e fbnk. ns/ T[;B{z ipoB tZb N[o/ iKfdnK w?Bz{ vo BjhA ;h bZr
feBh d{o'A T[fj, T[V nKJhnK B/
fojk ;h.' u[Ze ewkd d/ y/s 'u b? frnk. n"os fojk. w/o/ wB ftu fe;/ ekD/ fdU dk
g? frnk eBeK B{z, p{o t/ ;ZiBK
fJj p'b pknd ;kv/ d'jK ftu c/o iks ;h fwzNK ftu fJZis r[nk p?mh. G?n th BjhA ;h b[fenk j'fJnk. ;r'A
wZmh wZmh g?Adh----------------
u[Zgh Sk rJh. c/o T[; gb th Bk bkfJnk ns/ fgzv w?A sK o[bd{ w{jo/ bzphnK bzphnK fvzxK
'eh b[e'Adk fojk ;?A<' d/ pkjob/ y{j 'u Skb wko fdsh. T[j g[ZNdk fit/A BZ; fojk ;h. n;hA nZi fpB/o/ T[s/ p'fbnk, BK G?Vk eK t/
o'z gkJh u{oh, T[; p'bh Bk jK t/
w?A T[; B{z g[fSnk. j'o eodh th eh< Gb/ xo'A ;h. ekbk th gj/ d/ bzp/ okj dh EK y/sK dhnK
s/o/ tZb'A edh, nkfJnk BK yZs t/
';'funk ;h fJj rZb s?Bz{ ed/ Bk w{zj b? e/ fet/A ;kfonK nZr/ iKdh go v"bK s/ N[od/ ik oj/ ;h.
wzi/ T[s/ ;[fsnK, G"Adh nk SZs t/
dZ;K. nkg/ fJ; d/ p'M j/mK dfpnk fJ; soQK eoB s'A gfjbK T[; B/ ;koh S/sh jh ;kXK dk v/ok nk frnk.
j/ot/ 'u j'Jh fet/A, j{o t/ ;ZiBK
ojK. go j[D fJj Gko w/o/ e'b'A BjhA rZb okj 'u fwbh nkgDh fJe ;j/bh c/o tZvk ckNe. e[zvh w?A y'bQh. n;hA
wZmh wZmh g?Adh J/, G{o t/ ;ZiBK
Y'fJnk iKdk. fJj ;kok e[M w//o/ e'b'A B{z d; fdZsh fi; ;ko/ fgzv 'u v"Avh d't/A nzdo B{z N[o gJ/. d{o'A eZbQ tKr
ekjB{z frnK J/Bh, d{o t/ ;ZiBK
;fjD BjhA j[zdk. id'A dh okw{ ukuk fgZN fdZsh. nZr pbdh fdZ;h. T[; d/ nkb/ d[nkb/
B/ wK dh w"s dh rZb dZ;h j? fit/A w/o/ T[BQK fdBK ftu dopkok f;zx eJh w[zv/ p?m/ fubw gh oj/ ;B. wjzs
nzdo fJe bkN fijh wu gJh j?. fej' ;oekoh n;b/ dh fv:{Nh s/ ;h. fgzv fJe w{jV/ s/ p?mk ;h. T[;dk eZd{ fijk
fijh j? fJj bkN w?Bz{ nkg BjhA gsk d/ fJe pzd/ Sfjo nk e/ T[;dh G?D dh fYZv ni/ th T[; d/ ;oho'A pkjo
r r r r rzbb bb b
brdk< pZ; T[; 'u jo t/b/ fit/A w/ok ;koh ejkDh ;[DkJh. dopkok f;zx dh fBefbnk j'fJnk ;h.
;kok nzdo pbdk ofjzdk. id'A th wK okshA nZm s'A pkoK ti/ she dh fvT{Nh n;hA th fJe ykbh p'oh s/ pfj
fJ; Sfjo d/ c[b th ;iBK, s?B{z t/y e/ fyVd/ B/
d/ woB dh rZb :kd nkT[Adh j? sK ;h. id'A oks d/ d; tZi/ sK T[j Eoh rJ/. E'Vh d/o pknd x[zwdh fubw o[bd{
wfjeK tzvD w[mK Go Go, jZE s/o/ iZd fcod/ B/
r[Z;/ Bkb ;oho sgdk b'jk j' iKdk. BkN Eoh dh pzd{e ns/ r'bhnK dh Goh e'b nkJh. T[; frZb/ egV/ 'u fbgNh
fJ; pkr dh g"D th j[D sK, rhs ;[Dkt/ b'eK B{z
fit/A w?Bz{ fe;/ B/ fiT[Ad/ B{z pbdh GZmh g/Nh b? fvT{NhUA BZ; fgzv nk frnk. fubw cV bJh. ns/ yZp/ jZE 'u b?
pd' pdh jh nZy bZr iKdh, T[vd/ gzSh feod/ B/
ftu M'Ae ofynk j't/. ns/ e'Jh s/i T[j xo ikD dh EK f;ZXk u"eh g[Zik. ;Zi/ jZE dh x[Zsh pDk i'o dk fJe
xo xo T[mh uouk s/oh, e'm/ uVQ uVQ t/yD b'ehA
s/i jtk d/ fojk j't/. c/o w/ok ihn T[; B{z gsk ;h do'rk fejV/ ewo/ 'u eS fyfunk. c/o fubw w/o/ s'A nZr/
T[jBK B{z s{z ikd{ro bZr/A, s"o g[tkJ/ ngD/ f;od/ B/
eodk ;G e[M ;kV c{e ;[ZNK. e[M th ;"Adk ;h. feT[Afe id'A ed/ S"Dh s'A T[j p?m/ fJe w[zv/ d/ jZEhA cVk fdsh.
uzB skfonK dk tk;h br/A, feE'A nK:'A fJ; Xosh s/
pkeh Bk pu/. Bk ;odko, Bk jt/bh, S[ZNh s/ nkT[Adk sK do'r/ bJh ezNhB go w?A sK fJ; ;G ek;/ s'A p/ypo
nkg w[jko/ o[y th M{wD, fit/A s?B{z T[vhed/ fuod/ B/
Bk w?A. go w/o/ e'b'A fJj th BjhA j[zdk. s'A yohdh ;;sh nzro/ih Sokp T[; e'b ;h. w/oh Bio sK ;kfonK s'A x[zwdh
fiE'A dh s{z bDrdk ;iBK, T[j okfj B/ GkrK tkb/
pZ; c/o eh, w/ok wB j'o p/p;h Bkb j[zdh ;h. ns/ T[j Sokp dopkok f;zx j'Jh fe;/ yk; pzd/ B{z Gkb ojh ;h. go
jo oZ;s/ d/ eD eD T[m, g?o u[wD b?Jh fGVd/ B/
sgD brd?, j'o pbD brd?.' nkg g[b; u"eh d/D iKdk ;h. dopkok T[j Bk fdf;nk. fubw ubdh ojh. oks
e'fj ekc s'A e'Jh nkfJnk,fuSw/A c[N/ wko{ EZb ftu
'go s?Bz{ ;kXK d/ v/foT[A eh fwbd?<' f;zx B/ ;[Zs/ gJ/ do'rk d/ fYZv 'u d/ gb phsd/ rJ/.
''fEzd'' o[jkBh feqSwK j't/, g[VQ fe;wZs d/ frVd/ B/
'fwbdk w[bdk sK e[S BjhA. go ;kohnK r'bhnK T[sko fdZshnK. pZ; fJe tkoh c/o pkjo dk ckNe
T[E/ w/o/ o'r dh dko{ io{o j?.' T[;/ fdB'A T[j o'jhnK tZb BZ; N[fonk. y[fbQnk ns/ fJe x'V ;tko nzdo
fJziL i'frzdo f;zx ''fEzdfEzd''
fJziL i'frzdo f;zx
fJziL i'frzdo f;zx fEzd
fJziL i'frzdo f;zx fEzdfEzd
fJziL i'frzdo f;zx
4 4 4 4 45 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw
s{zph pBkw gT{nk pha n?;apho
s{zph pBkw gT{nk
s{zph pBkw gT{nk
s{zph pBkw gT{nk
s{zph pBkw gT{nk
ejkDh
ejkDh
ejkDh
ejkDh
ejkDh
pha n?;apho
pha n?;apho
pha n?;apho
pha n?;apho
fJ; tko dhtkbh dk fdB p[ZXtko pVk fwZm p'bVk pzdk j? s/ T[; B/ :ehB uzrh u'yh sBykj jh w[eD s/ BjhA fJBeko eo fdZsk ;h.'' wZdh B/ u?Ze B{z
B{z ;h i' g';Nw?BK Gkt vkehnK bJh fdtkfJnk ;h fe fiT[A jh wBhnkovo nkT[Adh. nkgDhnK T[ArbK ftu b?D s'A gfjbK
Y[etK ;h. nkwb'n e;p/ d/ g';Nw?B g[Zi/rk, T[j fJeZbh ofjzdh c"ih dh ;po ;zs'y Bkb bp'bp Gog{o nkgD/ nzdo Sokp dk g{ok gT{nk v'bQ
jo ;kb dh soQK fJ; ;kb th dhtkbh gsBh B{z fbnk e/ ;"Ag d/t/rk. c"ih B/ fgnkbk, whs e[wko ;ZiD. ;oekoh fbnk ;h s/ fco fejk nkj cV, nkj
B{z j[zw-j[zwk e/ wBkT[D dk :sB eo wZdh B{z g[ZfSnk sK T[j nkgD/ g?oK s/ B"eoh ftu T[; dk Bkw whs e[wko jh cV s/ T[; B/ u?Ze d/ nZm-dZ; N[eV/
oj/ jB. fJ; e;p/ d/ g';N-nkfc; gkDh Bk g?D d/t/. c"ih e;p/ d/ g';N ;h go b'eK B/ T[; dk Bkw ';ZiD' gk eo fdZs/ ;B. whs e[wko B/ pVk
y/so ftu brGr ;'bK g';Nw?B ;B nkfc; frnk s/ nkgDh fSekfJs fdZsk ;h feT[Afe T[j nzdo'A-pkjo'A ;wMkT[D dk :sB ehsk fe tko-
fiBQK ftu'A nZm e[ g';Nw?BK B{z B/V/- doi eokJh sK gsk bZrk fe jo/e bJh ;ZiD g[oS jh ;h. id'A ed/ fsT[jkoK s/ nkgK f;oc fuZmhnK Bk
s/V/ d/ fgzvK ftu G/fink iKdk ;h wBhnkovo sK d' jcs/ gfjbK jh T[; d/ ;fj-eowukohnK dh e'Jh whfNzr tzvhJ/ ;r'A y[ShnK th tzvhJ/. go T[;
sK i' T[j fgzvK d/ b'eK B{z vke dh fvbhto j' u[ek j?. fibQk g';N nkfc; j[zdh sK T[;B{z e'Jh rhs okjhA S[o{nks 's/ G'ok th n;o Bk j'fJnk s/ T[j
b'VhAdh ;/tk w[jJhnk eo ;eD. vke d/ vhHn?;HghH e'b id'A fSekfJs g[Zih eoB bJh fejk iKdk s/ T[j fe/ ekri d/ oktD tKr T[Zuh T[Zuh
dh ;/tk ftu fuZmhnK dk nfjw o'b sK T[j nkg jh T[; dh iKu gVskb Xkofwe rhs okjhA jh nfijk eodk. bbeko/ wko fojk ;h ns/ Bkb jh
j[zdk ;h s/ b'e nkgD/ fwZso- eoB bJh g[Zi frnk. gfjbK-gfjb 'Xosh i/v rohp Bk e'Jh, nkgD/ ;fjeowhnK B{z f;ZX/-nf;ZX/ o{g
fgnkfonK dh fuZmhnK dh T[vhe eod/ sK wZdh gT{nk wk;No B/ vhHn?;HghH fJzdo i/vk Bk dksk. ftu Xweh th d/ fojk ;h, ''i/ fe;/ B/
Bk Eed/. fJBQK fuZmhnK d/ Bkb-Bkb B{z e'ok fijk itkp d/ fdZsk fe T[; poQwk fijk gzfvs Bk e'Jh, ;hsk fJj u?Ze gkVD dh Gkc th pkjo eZYh
eJh tko b'VhAd/ ftneshnK B{z nkgD/ dk fJ; ftu e'Jh e;{o BjhA ;r'A e[M i/v Bk wksk. sK ;kb/ B{z w?A BfiZm{. T[AM T[j w/ok
e;pk s/ nkb/ d[nkb/ d/ fgzvK d/ b'e
fwZso-fgnkfonK s'A oew th ftneshnK B/ T[; B{z vok-Xwek e/ bSwD fijk ish Bk e'Jh, ftrkV th eh ;edk j?. fJj u?Ze
whs e[wko ;ZiD s/ u"E/ pZu/ dh w"s
wBhnkovo, vokcN iK u?Ze okjhA s/ r[zwokj eoe/ wBhnkovo dh oew okw fijk Bk Goksk. fejVk ofi;Nov g';N ;h.
dk nc;'; eoB bJh T[E/ g[Zi rJ/. wZdh
w[jJhnk j[zdh. Sfjo iK e;p/ ftu b? bJh ;h. g';N nkfc; dk vhHn?;HghH ;otD fijk g[Zso Bk e'Jh, dhtkbh dh fJj ftS/S whfNzr
gT{nk wk;No th nkgD/ gT{J/ d/ Bkb
wBhnkovo dh oew ;pzfXs rtkj d/ pVk ;ys ;[Gkn dk pzdk ;h s/ T[; B/ fi; oZp dk Bkw frnksk. nkwb'n vkeykB/ d/ ftu jh ;wkgs
T[E/ g[Zi frnk. whs e[wko dhnK
d;sysK okjhA ehsh iKdh. go fgzvK wdB bkb Gkt wZdh B{z poyk;s eoB d[Bhnk wkD eodh, oZp ;GBK dk j' rJh. eZm/ ehs/ g?f;nK Bkb T[BQK
GkDihnK s/ GshihnK d/ ehoB/ yV's/
ftu ne;o fJ; ftu xgb/ j[zd/ ;[D/ bJh id'A cowkB ikoh ehsk sK wZdh dksk. d[gfjo dk tXhnk ykDk Sfenk s/
b'eK B{z o'D jkek pDk oj/ ;B ns/
iKd/. g';Nw?B, fi; d/ nXhB d; s'A nkgD/ gfotko B{z fbnk e/ fwzBsK T[j nkgD/ ;fj-eowukohnK B{z s/ c/o nkgD/ nkgD/ xoK tZb uZb gJ/.
nk;kwkB B{z th o[nk oj/ ;B. fibQ/ dk
gzdoK fgzv j[zd/, T[; bJh fJj ekoi sob/ eoB bZrk. T[; dh gsBh B/ yk; s"o s/ wZdh tor/ ;fj- dhtkbh tkb/ fdB g';Nw?BK B/ nkgDh
fvgNh efwSBo th T[E/ fJ; jkd;/ B{z
B/go/ ukVQDk th ;[ykbk Bk j[zdk. T[; nkgDhnK fszB XhnK s/ S'N/ w[zv/ B{z eowukohnK B{z ;wMkT[D dk :sB w[fjzw 's/ s[oBk ;h ns/ tZX s'A tZX
ikuD bJh g[Zi frnk. T[; B/ ny"sh
B{z wBhnkovo d/D ;w/A ;pzfXs vhHn?;HghH d/ ;kjwD/ g/S ehsk fe i/ eodk - ''jo g';Nw?B iK vkehnk oZp tXkJhnK 'eZmhnK eoe/ dhtkbh B{z
bhvoK tKr jkbks dk ckfJdk Bk T[mk
ftnesh dh gSkD eoBh s/ T[; d/ gsh dh B"eoh ubh rJh sK dk o{g iK ;o{g j?. jo g';Nw?B B{z nkgDk ozrhB pDkT[Dk s/ o[SBkT[Dk ;h. wZdh
e/ f;oc uzd SpdK ftu whs e[wko B{z
eotkT[Dh g?Adk s/ eJh tko fJwkBdko T[; dhnK XhnK s/ g[Zs do do o'Nh coz oZp tb'A bkJ/ rJ/ coz B{z ;wM e/ wdB bkb T[oc gT{nk wk;No Sokp
SoXKibh fdsh s/ T[; d/ fwqse ;oho
g';Nw?B dh fJwkBdkoh 's/ th e[M wzrD bJh w[Eki j' ikDr/. vhHn?;HghH fBGkT[Dk ukjhdk j?. jo g';Nw?B dk dh d[ekB 's/ d' doiB gT{J/ yohd
B{z T[; d/ ;zpzXhnK d/ ;g[od ehsk ns/
p'JhwkB b'e XZpk bk fdzd/. e[M p/JhwkB B/ wZdh B{z ;pe f;ykT[D bJh poyk;s eow oZp d/ eow tork jh j?. eow dk fojk ;h.
whs e[wko ;ZiD dk ;;eko ;oekoh
b'eK B/ g';Nw?Bd/ Bkb fwb e/ eoB dh irQk fszB wjhB/ bJh eZu/ noE ezw th j? s/ eow dk noE fwjo whs e[wko nkgDhnK GkDihnK
;BwkBK okjhA eoB dk n?bkB ehsk
wBhnkovo d/ ezw ftu j/ok c/oh dk s"o s/ poyk;s eo fdZsk. ;G s'A tZX th j?. fit/A gowkswk wB[ZyK 's/ eow s/ GshihnK bJh dhtkbh ;pzfXs
feT[Afe T[; B/ fszB nw[ZbhnK
Xzdk S[o{ ehsk j'fJnk ;h. efjzd/ jB T[; d/ ekoi ftu T[; dk ;fj eowh eod j? s/ Bkb dh Bkb fwjo th eodk s'jc/ b? e/ nkgD/ fgzv tZb nkgDh
fizdrhnK B{z nkDh fizdrh s/ y/v e/
fe SZeoy'o/ B{z SZeoy'ok fwb iKdk j? whs e[wko ;ZiD T[; d/ Bkb yfVQnk j?. fst/A jo g';Nw?B i/ nkgDk ekoi ;kfJeb s/ uZb fgnk. Bfjo d/ ezv/
s/ B/e ftnesh B{z B/e fdb fJB;kB. s/ T[; B/ nkgD/ Bkb d/ ;fjeowhnK fJwkBdkoh Bkb eo/ sK T[j oZp tork 's/ fJe jZE ftu T[; dh s{zph ;h s/ pukfJnk ;h. fvgNh efwSBo B/
fJBQK jh g';Nw?BK ftu fJ; feZs/ B{z s'A T[; dh pDdh fszB wjhfBnK dh eow eo fojk j[zdk j? fi; ftu eow d{i/ jZE ftu ;kfJeb dk j?Avb. T[j gzikj jiko o[J/ nkgD/ fJyfsnkoh czv
pdBkw eoB tk;s/ wZdh BK dk sBykj fJeZmh eoe/ wZdh dh gsBh nkgD/ bJh ns/ eow (fwjo) d{i/ bJh T[Zuh j/e Bkb rk fojk ;h. ftu'A whs e[wko ;ZiD d/ fBeNh
ftnesh nk i[fVnk fi; dk Bkw B{z d/ fdsh sK i' XhnK fXnkDhnK s/ j[zdk j?. jo gj[zuD tkbh fuZmh iK s{zph B{z T[j yZp/ jZE dh w{jobh foSs/dkoK bJh n?bkB/ sK T[; dk
b'eK B/ wZdh gT{nk wk;No th oZfynk T[; d/ g[Zs G[Zy/ wo e/ Bk o[D. wBhnkovo id'A fSZds d/ o{g ftu T[Arb Bkb tikT[D dk :sB eo fojk fpoX fgsk XKjh wko e/ o' fgnk s/ T[;
j'fJnk ;h feT[Afe ne;o T[j Sokp d/ wZdh B/ whs e[wko ;ZiD dh ;pzfXs ftnesh e'b gZ[idh j?, sK ;h s/ fJzM bfrnk fit/A fJj ;[owJh fejk-';kB{z whs B/ i' wkD-;BwkB
gT{J/ B{z ;[Y/ ftu oy e/ s[odk s/ fJe skohc sK eh eoBh ;h. T[bNk T[; s/ fuZmh d/D iK b?D tkb/ d'jK B{z fJe' ;zrhs dk MoBk tr fojk j't/. T[; d/ fdtkfJnk j?, T[j fJBQK uzd o[gfJnk
gT{nk ysw j'D wro'A d{ik gT{nk d'S bkfJnk fe T[; d/ T[;dh gsBh fijh y[Sh fwbdh j?HHnkU nkgK ;ko/ rb/ s/ ;kySks ;o;tsh oki eo ojh Bkb'A pj[s tZvk j?. T[; d/ ;kj jh fJzB/
m/e/ 's/ b?D ubk iKdk. Bk T[j T[; Bkb rbs ;pzX jB. sKjhUA T[;B/ g';Nw?B op BjhA sK xZN' xZN oZp tor/ ;h s/ fwZmh Xz[B Bk jh f;oc j'o okjhnK
;B go i/ T[j u"E/ pZu/ B{z puk b?Adk sK
ftu gkDh gkT[Adk s/ Bk jh ;'vk johS uzdo pDB dk BkNe ehsk j?. io{o pDhJ/.'' B{z gqGkfts eodh ;r'A T[; d/ nzdob/
ni ;kvk f;o wkD Bkb j'o T[Zuk j'Dk
obkT[Adk. dzdK ftu gkN B{z Bge/ T[j whs e[wko B/ nZr'A fejk, ''T[go tkbk whs e[wko ;ZiD nkgDh whfNzr B{z th T[j nktkz X{j gk ojh ;h. n;bh
;h. go nc';; fJ; rZb dk j? fe u"Ek
gT{nk y'bQ b?Adk s/ rNkrN d' fjZf;nK d/ydk j? fe e"D ;Zuk j? s/ e"D M{mk. d"okB nkgD/ ;fjeowhnK B{z ;fjws ;zrhseko T[jh j[zdk j? id'A T[; d/ wB,
pZuk j'o e'Jh BjhA ;r'A T[; d/ ;fjeowh
ftu eoe/ gh iKdk. fuZNk e[ZeV T[j T[j nkg jh fBskok eo/rk. w/o/ e'b'A eoB bJh efjzdk - '';kB{z sK fuZmhnK sB s/ rbk fJe;[o j' iKd/ jB.
wdB bkb wZdh dk fJeb"sk p/Nk ;h.
jw/Sk nkgD/ e'b oydk ns/ sbh 's/ T[; gqG{ gqwkswk B/ i' ezw eotkT[Dk G/iD tkb/ s/ fuZmhnK b?D tkb/ d'jK nukBe whs e[wko ;ZiD B/ e[M
w/oh jZE i'V e/ p/Bsh j? fe fJj gzikj
gk e/ T[; B{z uZN e/, Sokp dh e[VZsD j?, w?A T[jhU jh eoBk j?.'' dk XzBtkdh j'Dk ukjhdk j? feT[Afe pZfunK d/ o'D dh nktkz s/ pukU -
jiko wZdh dhnK XhnK d/ BK eo fds/
B{z d{o eo b?Adk. jo ;pzfXs fgzv ftu fJzM whs e[wko ;ZiD nkwb' d/ fJBQK d'jK 's/ jh ;kvh o'ih o'Nh fBoGo pukU d/ sob/ ;[D/ sK T[; B/ t/fynk
ikD sK pj[s fwjopkBh j't/rh.' wZdh
T[; d/ J/izN x[zwd/ i' wBhnkovoK dh vkeykB/ ftu fJe nfijk fJwkBdko j?. xZN' xZN tko fsUjko d/ w"fenK Bfjo ftu uko pZu/ v{zx/ gkDh ftu
Sokp ftu N[zB ;[v/ ftu'A nkgDk gT{nk
oew B{z vekoD dhnK BthnK-BthnK eowukoh ;h fi; s/ jo/e B{z wkD s/ nkgK fJBQK s'A fe;/ s'jc/ dh T[whd c; rJ/ jB. whs e[wko ;ZiD B/
eZYD dk :sB eo fojk ;h. T[; B{z
soshpK xVd/ ofjzd/. i/ e'Jh ftXtk wfj;{; j[zdk. id'A ftjbk ;wK j[zdk sK Bk eohJ/ ;r'A i/ j' ;e/ sK fwZm/ Spdk nkgDh s{zph, dhtkbh d/ s'jc/ s/
;wM BjhA nk fojk ;h fe eh j' fojk
iK nk;tzd gsBh nkgD/ gsh d[nkok T[j nkgd/ fuZmhnK tkb/ E?b/ ftu'A Bkb s/ fgnko Go/ p'bK Bkb ;pzfXs fuZmhnK, wBhnkovo ;G e[M Bfjo
j?<
G/i/ wBhnkovo pko/ g[ZSdh sK wZdh nkgDh s{zph eYdk, T[; B{z o[wkb Bkb fsT[jko iK g[op dh sfj fdb'A d/ ezY/ s/ ;[ZN e/ v{zx/ gkDh ftu Skb
pVh j[fSnkoh ;zr T[;B{z efjzdk- ''b? ;kc eodk s/ c/o Bsw;se j' e/ T[go fB;[nkoE tXkJh d/JhJ/.'' wko fdZsh. T[j fJe fJe eoe/ ;e{bh fvgNh efwSBo B/ fJ; w"e/ 's/
G?D/! fiT[A jh pV/ dcso B/ wBhnkovo nk;wkB tb t/ydk. T[j id'A s{zph s/ pj[s/ ;fjeowh w{e XkoB eo b?Ad/ pZfunK B{z gkDh s'A pkjo eZYD bZrk. fJe j'o n?bkB ehsk fe n;hA fibQ/
dh oew ns/ wBhnkovo w?Bz{ ;"Afgnk, rhs rkT[Adk sK fJzM brdk fe ;Zuh s/ T[; d/ ftfynkB B{z jk;h ftu jh fszB pZfunK B{z feBko/ s/ gj[zuk e/ u"E/ ftu fJe pZfunK dk :kdrkoh gkoe
w?A sK T[;/ g?oh s?Bz{ d/D nk ikDk j?. w[Zuh T[; dh X[onzso nkswk rhs rk Nkb fdzd/ ns/ wZdh tor/ gT{nk wk;No pZu/ bJh w[V Skb wkoh sK gkDh d/ pDk oj/ jK. whs e[wko B/ feT[Afe fszB
pkeh ;kvhnK fszB ezieK dk fXnkB ojh j? Bk fe e'Jh g/S/to ebkeko. efj fdzd/, ''tZvk nkfJnk prbk Gtzvo ftu c; frnk. nkg th s/ v[Zpd/ pZu/ pukJ/ jB s/ T[; d/ fgsk B/
s{z nkg oyD?.'' fJzM wZdh gT{nk e[dos B/ whs e[wko ;ZiD B{z nktki Grs. fJjB{z g[ZS' fe s{z ftnkj BjhA u"Ek pZuk th. Bfjo d/ ezv/ b'e 'eZm/ fijVh y[bQfdbh fdykJh j?, n;hA
wk;No, fiE/ wBhnkovo dh g{oh oew d/ d' s'jc/ fdZs/. id'A T[j fe;/ Bkb eokfJnk go n;hA sK bkDk gkbD?. j' rJ/ s/ T[BQ :sB ehsk fe fe;/ Yzr nkdo ;fjs T[;dk fJe ;zrwowo dk
ftu xgbk Bk j' ;edk, T[j fJ; rZb eodk sK fJzM brdk fe e'Jh s/o/ ftjb/ e'b s{zph tikT[D tk;s/ Bkb whs e[wko ;ZiD s/ u"E/ pZu/ B{z p[s oki;EkB s'A pDtk e/ T[; gkoe
Bt/A Yzr Bkb nkgD/ pZuhnK s/ NZpo w[fNnko nkgDh fe;/ ;kED Bkb rZb ;wK j? s/ ;kv/ e'b rqfj;Eh dh s{zph puk fbnk ikt/, go ;G ftnoE ftu bktKr/ sK i' T[; d[nkok ehsh
dk tk;sk d/ e/ nkgD/ uko-gzi gT{J/ eo ojh j't/, go id'A T[j rkT[D brdk th uzrh soQK BjhA tidh.'' Bkb tkb/ frnk. jtk dk p[bQk fuZmhnK s/ s{zph e[opkBh fJe :kdrko pD ikt/ ns/
i'rh oew dk i[rkV eo jh b?Adk. T[AM sK wod dh nktki ftu rkT[Adk s/ wZdh d/ ;kEh B/ efjDk-''nkj' GkJh B{z Bfjo d/ gkDh tZb b? frnk. fJzM b'e T[;dh e[opkBh 's/ jw/Sk SoXk d/
;kv/ b'eK ftu foSts d/D dh fJZbs pj[s/ rhs T[; d/ :wb/ iZN dh ;[o gT{nk wk;No wZdh s/ohnK th fenk brdk ;h fe fuZmhnK whs e[wko dhnK c[b uVQkT[Ad/ ofjD.
foSts b?D Bkb'A tX/o/ j?. nfijh ;'u Bkb ;[o fwbkT[Ad/. eJh tko T[; d/ pksK jB. s/ohnK th nkgDhnK fwzBsK eo ojhnK j'D fe ;kB{z nkgDh fvgNh efwSBo B/ fJe S/no p'b
B/ jh wZdh Gkt wdB bkb tor/ fGqSN ;kEh T[; B{z 'u'Adk u'Adk rhs' rkT[D dbhbK.'' g';Nw?B dhtkbh s'A d' fdB irQk s/ gj[zuk fdU s/ s{zph th T[BQK e/ whs e[wko ;ZiD B{z SoXk d/ c[Zb
ftnesh ;kv/ ;wki ftu pDkJ/ jB. bJh efjzd/ sK T[j :wbk iZN dk Uj' gfjbK whfNzr eod/ ns/ fbckfcnK dh ;[o ftu ;[o fwbk ojh ;h. G/N ehs/ s/ fJj th fejk fe fJj
s/ fJe tko wdB bkb wZdh gT{nk rhs rkT[Adk, ''s/o/ jh eokoK w?Bz{ s/ ;pzfXs s'jfcnK dh fBSkBd/jh Bfjo d/ gkDh d/ s/z tjkn ekoD S/no T[; d/ p[Zs d/ g?oK EZb/ T[efonk
wk;No b'eb d'-fszB J/izNK dh gZfNnk, d; w?A eh fgnko ftu'A eoe/, pj[s/ dhtkbh tkb/ fdB jh T[j nkb/-d[nkb/ yb's/ b'eh whs e[wko ikt/rk.
fwbhG[rs Bkb wBhnkovo dh pj[s yZfNnk.'' fe;/ th ;wkrw s/ T[j id'A ;pzfXs ftneshnK B{z ;"Agd/. fJ;/ s/ v[Zp/ j'J/ u"E/ pZu/ B{z puk Bk ;e/ s/ pV/ r"o ;/ ;[B ojk Ek iwkBk,
tZvh oew Bxko frnk. wBhnkovo iKdk sK fe;/ e'b'A e'Jh wzr BjhA ;h d"okB wZdh B/ fJe pj[s ;'jkDk fbckck T[BQK dh bkS B{z th feBko/ Bk fbnk J/e s[w jh ;' rJ/, dk;sK efjs/
G/iD tkbk c"ih id'A xo g[Zik sK eodk. fizB/ e[ g?;/ T[;B{z rkT[D s'A jZE ftu fbnk fi; ftu e'Jh tZvh ;e/. Bfjoh wfjew/ d/ e[M nfXekohnK efjs/.
T[; B/ nkgDh gsBh B{z G/i/ fwbd/, T[j nkgDhnK GkDihnK s/ oew tkbk u?Ze Bio nk fojk ;h. wZdh B/ c'B eoe/ gkDh dk tjkn e[M xZN pha n?;a pho
pha n?;a pho
pha n?;a pho
pha n?;a pho
pha n?;a pho
wBhnkovo dh oew pko/ g[ZS gVskb GihfsnK ftu tzv fdzdk iK :shwK B/ T[j u?Ze pkjo eZfYnk s/ fejk- eotkfJnk s/ whs e[wko s/ u"E/ pZu/ c'B L 919988886364
919988886364
c'B L
919988886364
c'B L 00919988886364919988886364
c'B L
c'B L
ehsh. gsBh B/ fejk T[;B{z e'Jh s/ rohpK ftu. T[j efjzdk, ''w?Bz{ sK ''fJ; ;kb/ B{z gsk bZr{ feT[Afe fgSbh dh bkS B{z brGr thj-gZuh whb
BkGk, gzikp
BkGk, gzikp
BkGk, gzikp
BkGk, gzikp
BkGk, gzikp
wBhnkovo BjhA fwfbnk. wZdh GkT{ ;oeko B/ uzrh B"eoh fdZsh j?. fJj tko d[;fjo/ s/ tXkJh d/D s'A T[; B/ wro'A jh T[j w'V e/ fbnk ;e/. ;kok
46
46
46 gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
46 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
46 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
ejkDh
ejkDh
ejkDh
ejkDh
ejkDh
;kr t/uD tkbk
;kr t/uD tkbk
;kr t/uD tkbk
;kr t/uD tkbk
;kr t/uD tkbk
eoB?b f;zx t
eoB?b f;zx t hokpkd
eoB?b f;zx t hokpkdhokpkd
eoB?b f;zx t
eoB?b f;zx tzhokpkdhokpkd
d;zpo dk wjhBk, ;zxDh Xz[d whAj ikDrhnKHHHn;hA phph ih ;kio/ s'A gsk bZr/ fe xo dh o;'Jh dk ezw eh ;kok NZpo gfVQnk j'fJnk j?, T[j
tKr toQ ojh ;h. d; rz 's/ e'Jh uhz T[m e/ fJj ezw eod/ jKHHHb'ehA sK fJzBh j[zdk J/HHHnrb/ xo ik e/ th sK s?A jh ftnkj dh sohe pZfunK d/ g/goK B{z
fdykJh BjhA ;h d/ ojh. rZvhnK sK mzY 'u ni/ oiJhnK ftu jh pV/ j'J/ ;KGDk J/ o;'Jh tkbk xo.'' d/y e/ jh eoBr/.''
;Ve 's/ f;oc d; feb'whNo dh B/. n;hA E'B{z pkjo'A s'Ve/ E'v/ xo ;kr ''w?A sK nZr/ th BjhA eoBkHHHnkg/ ''wzwh w?A sK d' tXhnk ;{N b? e/
ocsko Bkb ub ojhnK ;B. d/D nkT[B/A nK fco th s[;hA wfjzrk eodhnK fcoBrhnK nrbhnK.'' nktKrh piko ftu'A, ukj/ s[;hA w/o/
fvT{NhnK tkfbnK B{z nkgDh fvT{Nh efjzd/ U.'' ''nrbhnK e"DHHH<'' Bkb jh uZfbU. fJe j'o c?A;h vo?;
's/ ;w/A f;o gj[zuD dk fceo bZfrnk ''uZb phph b? b' j'o xZN tZX ''w?Bz{ Bh gsk, pZ; w?Bz{ fJe rbk; th btKrh.''
j'fJnk ;h. jo e'Jh gfjbK Bkb'A gzdoK- eoe/HHH.'' eowh B/ nkgDh wK B{z fejk. ukj dk row row oikJh 'u jh cVk ''eowh i/ s{z w/o/ wkw/ d/ pZfunK
thj fwzN ;tys/ s[oBk ukj[zdk ;h. ''uzrk t/ w[zfvnkHHH 10 o[gJ/ dhnK d/, c/o w?A nkg/ T[m yV{zrh.'' tKr seVh j' e/ gVQkJh eo/A sK w?A
fpBK ezw-eko tkb/ pzd/ nokw Bkb nZm r[ZShnK d/ d/.'' ''whs{ B{z th mkb d/HHHfco T[j th s?Bz{ fe;/ uhi s'A ed/ BjhA o'eKrh. wK
ozkJhnK dh p[Zeb wkoh gJ/ ;B. uoB/ B/ phph B{z d; o[gJ/ dhnK ukj gh b/rk.'' okw fgnkoh B/ nkgDh pkg dk j"A;bk th j'o tZX iKdk J/ i/
j[fSnko pZfunK B/ sK Gkt/A whAj gt/ nZm r[ZShnK d/ fdZshnK s/ fejk, Xh B{z nkgD/ w[zv/ B{z T[mkT[D bJh fejk. T[;d/ pZu/ T[BQK d/ efjD ftu j'D. nZi
s/ Gkt/A MZyV uZb/, T[j nkgD/ ;e{b ''ibdh eo' phph w/o/ gk; tes pj[s okw fgnkoh B/ ukj ghD s'A pknd d/y T[j ftukok ;kr tkbk T[j fe;/
ftu gj[zu jh iKd/ B/ go ewz'o pZu/ xZN j[zdk J/HHHpZ; fJe d' rbhnK ftu ;kr ;ztkoBk S[o{ eo fdZsk. ;kr dhnK nwho dk w[zvk BjhA j'Dk go T[j nkgDh
sK E'VQ/ fij/ yokp w";w dk pjkBk bk r/Vk wko e/ w?A tkg; ub/ ikDk J/HHH.'' rzdbK B{z d/y e/ fejk, ''eowK tkb/ gVQkJh dk youk th nkg eodk j? ns/
e/ oikJh ftu jh b[e iKd/ B/. uoBk ibdh ftu ;h. w[zv/ B/ fezBk tXhnk ;kr fdZsk J/. j' ;edk xofdnK B{z E'VQk pj[sk fdzdk
wjhB/ xo 'u jh gVQkJh eo fojk ;h.
okw fgnkoh dk xo tkbk sK gzi ''feT[A< s{z wk;No bZfrnk j'fJnk fJj pD th tXhnk ikT{. e[V/, T[Zm j't/rk. fco T[; d/ wK pkg feT[A BjhA
cotoh, wkou ns/ ngq?b se T[j fes/
ti/ dk ezw 's/ ik u[Zfenk ;h. T[j J/AHHHibdh ikDkHHHefjzdk w/o/ e'b e/ ;kr tkbh s"Vh X' e/ fbnk e/oK y[S j'Dr/. eowh p/Nk wK pkg dh T[wo
BjhA iKdk ;h. T[;B/ fJe d' w?foi
fJe b'j/ dh fwZb ftu fcNo dk ezw tes xZN j[zdk J/.'' eowh B/ ;kr tkb/ Bbe/ s'A. T[; ftu nZXk gkDh gk e/ sK jh tZX ;edh J/ i/ T[; dh n"bkd
g?b;K Bkb rZb esh j'Jh ;h fe oks
eodk ;h. T[; d/ d' fBnkD/ ;B. tZvh w[zv/ B{z ibdh ikD dk ekoD g[ZfSnk. u[bQ/ 's/ Xo d/ ns/ Bkb/ u[bQ/ ftu fJe bkfJe j't/, ;wM rJh fe BjhA.'' okw
dh poks ftu T[j ps"o pfjo/ d/ s"o
e[Vh d;thA iwks ftu gVQdh ;h s/ phph pkoK o[gJ/ b? e/ nk rJh s/ bZeV s/ d' gkEhnK GzB e/ nZr pkb fgnkoh nZi nkgDh Xh B{z
s/ ezw eoB Bz{ fsnko j?. g?b;K
bVek S/thA ftu. fJj d't/A pZu/ gVQkJh fejk, ''t/ fJe r[ZSh j'o d/ d/, fes/ d/, uZb T[m j[D s{z ukj th gh f;ZfynkdkfJe rZbK dZ; e/ T[jB{z
ftu ewi'o jh ubd/ nk oj/ ;h. T[j ;kr E[VQ jh Bk ikt/.'' bJhJ/HHH.'' gVQkJh tZb gq/fos eo ojh ;h. tkfbnK B/ th e?Nfozr tkfbnK B{z
efj fdZsk ;h. uoB/ B/ T[BQK B{z nkgDh
d't/A pZu/ nkgDh wK okw fgnkoh B{z ''phph ih fJj r[Zvh fezBthA 'u 'T[Zm ikBh nK, fezBh ekjbh gJh ''wzwh nZi s'A pknd w?A ;e{b ed/
gVQkJh d/ you/ bJh p/Bsh ehsh j'Jh
eJh fdBK s'A ;kr ykD B{z efj oj/ ;B gVQdh J/HHH<'' s?Bz{ ;kr XoB dh, ;{oi ni/ ufVQnk th r?o jkio BjhA j'tKrh ns/ Bk jh
;h. fJZe oks dk T[;B{z fszB ;" o[gJ/
go fJzBh mzv ftu okw fgnkoh nkgD/ ''fJj GkJh d;thA ftu gVQdh BhA, n?t/A o"bk gkJh ikBhA J/AHHH.'' eowh whs{ B{z r?o jkio j'D d/tKrh. j[D w?A
fwb iKdk ;h. fJZe wjhB/ ftu uko
pZfunK B{z Nkbdh nk ojh ;h. T[j J/.'' nkgDh wK B{z r[Z;/ ftu p'b ojh ;h. s[jkB{z d;thA ftu uzr/ Bzpo b? e/ gk;
gzi poksK nk jh iKdhnK ;B.
;'udh j[zdh feZE/ u[bQk pkbKrh, feZE/ ''HHHs/ nZi ;e{b feT[A BjhA T[; dk w[zvk whs{ ukj dk rbk; gh e/ j' e/ fdyktKrh.''
tfonkw d/ ;kb/ dk ftnkj ;'bK
beVhnK s/ gkEhnK th w[Zb b? e/ rJhHHH<'' fco g? frn. T[; B{z nZi ezw eh eowh fi; dk n;bh BK eowihs
cotoh fdB n?stko dk ;h. gq'rokw
nkT[DhnK g?DrhnK. ;koh fdjkVh 'u ''Bk s{z w?Bz{ g[ZSD tkbk e"D j[zdk j't/rk< T[j xzN/ 'u T[m e/ r[nKYhnK e"o j? ns/ whs{ dk BK wbehs f;zx j?
fJj pDkfJnk frnk fe ekek gqhsw
jh fes/ ik e/ ;kr pDe/ fsnko j[zdk J/HHHw?A ;e{b iktK Bk iktKHHHs{z ;kr d/ fBnkfDnK Bkb y/vD ubk ns/ T[BQK d/ pkg dk BK tfonkw f;zx
f;zx ;g[Zso fto;k f;zx S/og[o fty/
J/. t/usk s/ n;hA b? fbnk, j[D s{z ibdh ikt/rk. j?, T[j wiQph f;Zy GkJhuko/ Bkb
bVeh B{z ftnkj[D bJh gzi ;Zs pzd/
''skik ;o'A dk ;kr bU ikHHHcNkHHHcN.'' ''eowh e'Jh e'Jh eowK tkb/ pZu/ ;pzXs jB. T[BQK dh xo dh jkbs fgzv
ikDr/, fco nBzd ekoi eoke/ ukj
ihHHHgkbe w/Eh bU ihHHH'' fJZe ;kr ''s{z wri ekjs'A wkodh J/. fJjB/ j[zd/ B/ fijV/ ezw eod/ B/ ;zM-;t/o ftu mhe BjhA ojh. tfonkw f;zx d;
gkDh gh e/ xo tk;s/ BkG/ nk
tkbk w{zj jBQ/o/ jh j'ek fdzdk fcodk sk f;oc s?B{z fJjh g[ZfSnk fe GkJh ns/ Bkb ;e{bK s/ ekbiK 'u ik e/ ;kb fgzv ftu jh fdjkVh i'sk eoe/
ikDr/. gqkj[fDnK bJh oks dh gkoNh
;h. T[; e'b ;kfJeb d/ e?ohno s/ tZv/ s{z ;e{b ekjs'A Bh rJh. s{z fJjB{z f;oc gVQkJh eod/ B/. fJj' fij/ pZfunK B{z r[ikok eodk fojk. fco T[;B/ fe;/
fdZsh ikt/rh.
;ko/ E?b/ ftu ;kr gkfJnk j'fJnk s/ fJjh efjd/ w?Bz{ nZi mzv brdh ;h, sK ;oeko S/sh e'Jh S'Nh w'Nh B"eoh fwZb ftu b'j/ dhnK wShBK ftu fcNoh
fto;k f;zx B/ fJe g?b/; p[e eotk
fJe y[oih ftu gkbe dhnK r[ZShnK fJ; eoe/ ;e{b BjhA rJhHHHpZ;.'' okw th d/ fdzdh j?. s/o/ wkw/ dk w[zvk s/ dk ezw f;Zy fbnk. ezw s'A xo ns/
fdZsk j?. ykD/ dk gq'rokw pDk fdZsk
s/ d{ih y[oih ftu w/Eh dhnk r[ZShnK fgnkoh B/ nkgDh Xh B{z x{o e/ fejk. e[Vh d't/A jh ;e{b ftu gVQkT[D bZr xo s'A ezw B{z ikDk finkdk ;wK
frnk. BkB-t?Zi gkoNh ;h. gqhsw
;B. T[;B/ nkgD/ d[nkb/ fJe gsbh ''phph ih, p[ok Bk wBkfJU, ;kB{z gJ/ B/ s/ fJZe s{z gZEo fe;/ EK dh, G'ok brdk ;h. wzvh r'fpzdrVQ T[;d/ xo
f;zx B/ nkgD/ ;Nkc d/ w?ApoK s'A
fijh ukdo bg/Nh j'Jh ;h. T[;dk rohpK B{z mzv finkdk brdh j[zdh J/. Go th S"Ae BjhA feskpK u[ZeD dk.'' s'A thj feb'whNo dh d{oh s/ ;h. fco
fJbktk d';sK fwZsoK, wfjew/
;kfJeb th pj[sk Bk BtK ;h s/ Bk nwho b'eK B{z Bk rowh brdh J/ Bk ''wzwh s{z w/oh fceo Bk eo, w?A th tfonkw f;zx nkgD/ gfotko B{z b? e/ tkfbnK, ;G B{z ;Zdk fdZsk j'fJnk
g[okDk ;h. T[j fJe r[ZSh d/ fj;kp mzv brdh J/HHHT[j sK phph ih e'mhnK s?Bz{ gk; j' e/ fdyktKrh, Gkt/A w?A fe;/ wzvh r'fpzdrVQ fScN eo frnk. T[E/ ;h.
Bkb ;kr t/udk j[zdk ;h. fJzBh ftu p?m/ p?m/ jh uzrhnK ewkJhnK eoh ;o B{z efj e/ Beb wko btKrh. pE/o/ T[;B/ fJe S'Nk fijk g[okDk wekB gzi ;'bK cotoh dh oks B{z gqhsw f;zx
finkdk mzY ftu e'Jh e'Jh jh pkjo iKd/ B/. efjzd/ B/ rohp B{z eZgfVnK pZu/ BebK Bkb jh gk; j[zd/ ofjzd/ B/, ;" o[gJ/ wjhBk feokJ/ 's/ b? fbnk ns/ d/ gfotko d/ foSs/dko, d';s fwZso
fBebdk s/ iK jo e'Jh gkb/ s'A vodk ftu th mzv brdh J/ s/ nwho B{z i/ w?A fJ; tko E'VQh pj[sh Beb th nkgD/ pZfunK B{z fgzv d/ ;e{b'A jNk e/ oks d/ nZm ti/ g?b/; gjz[uD/ S[o{ j'
xo dk r/N th Bk y'bQdk. ;kr tkbk BzfrnK B{z th mzv xZN brdh J/. nZSk wko bJh sK w?A th d;thA gk; eoe/ fJE/ ;oekoh ;e{b ftu gk fdZsk ;h. rJ/. d[bjk-d[bjD ;N/i go ;i rJ/
j"bh j"bh g?db jh ;kfJeb B{z o'VQ e/ phph ih w?A j[D xo ik e/ fsnko j' e/ frnkoQthA iwks ftu io{o gj[zuKrh, j[D tfonkw f;zx dk fwZb ftu ns/ rkT[D tkbh gkoNh nkgDk
;kr t/uD dk j'ek d/ fojk ;h. BkG/ ekbi gj[zuDk J/. w?A T[E/ phHJ/H s{z d/y bJhA wzwhHHH.'' eowh Bkb/ u[bQ/ UtoNkJhw th bZr iKdk ;h. T[;B/ gq'rokw ubk ojh ;h. oks d/ B"A ti/
''skik ;oQ'A dk ;kr b? b' ftu gVQdk jK. fJj ;kr t/u e/ w/ok ftu nZr pkb ojh ;h s/ Bkb jh nkgD/ bJh eDe fgzv jh b? e/ oZy se g?b/; ftu g{oh rfjwk rfjwh ;h.
GkJhHHHHgkbe w/Eh b? b' ihHHH'' youk nkokw Bkb fBeb iKdk J/HHH.'' nkgDh wK Bkb rZbK eo ojh ;h. bJh ;h. fgzv T[;dk fJe j'o th Gok d; ;NkbK s/ j'o eJh gqeko d/ getkB
''phph ikj pkjo ;kr tkbk j'ek ;kr tkbk uoBk ibdh ibdh ehwsh ''w?A ;kr uhodh jK s{z nzdo'A-pkjo'A fSnkw f;zx j?, T[j th ephbdko j?. pDkJ/ j'J/ ;h.
d/ fojk J/ ik ibdh fes/ ufbnk Bk rZbK wktK XhnK B{z efje/ s[o frnk. MkV{ wko d/. s"Vh tkbk gkDh row T[j fgzvK ftu Bbe/ brkT[D dk ezw uoBk nkgDh pfjo/ tkb/ todh
ikt/.'' oikJh ftu'A dh jh eowh B/ '';[fDnk eowh, fJ; w[zv/ dh j'D bZr fgnk J/. ;kr s"Vh 'u gk e/ eodk j?. T[;B/ nkgD/ wksk fgsk fgzv ftu Sokp dh ;/tk eo fojk ;h fi;
nkgDh wK B{z fejk. rZbHHHBkb/ ;kr t/udk J/, Bkb dh fco vzro pkjo eZYD iktKrh.'' okw jh oZy bJ/ ;B. d'jK GoktK ftu r{VQk dh fvT{Nh T[;d/ e?Nfozr tkb/ B/ bkJh
;h. T[j fJe Nq/ ftu gzi ;Zs rbk;K
''t/ GkJh yVQhA iokHHHfet/A Bkb gVQkJh th eodk J/HHHs{z ftjbh fgnkoh nkgDh Xh B{z ezw ftu s/ih fgnko ubdk nk fojk j?. dokDh s/
ftu dko{ gk e/ tZyo/ tZyo/ N/pbK 's/
bkfJnk J/ ;kr w[zfvnkHHH<'' okw oikJh 'u p?mh ezph ikBh J/AHHHs/o/ Bkb fbnkT[D bJh efj ojh ;h. imkDh th ;j/bhnK tKr ofjzdhnK
ik e/ dko{ d/ rbk; cVkJh iKdk. t?;/
fgnkoh B/ nkgD/ xo dk bZeV tkbk dhnK ;kohnK e[VhnK ;e{b B{z ik T[; dk w[zvk whs{ th nZyK wbdk- ;B. fSnkw f;zx d/ f;oc fJe e[Vh
d' pfjo/ j'o th bkJ/ j'J/ ;B go uoB/
dotkik y'bQfdnK ;kr tkb/ w[zv/ B{z u[ZehnK B/. s{z sK nkgDk GkJh th wbdk nkgDh wK e'b nk e/ p?m frnk. jh ;h i' gqkfJwoh ;e{b ftu gVQdh
dk ezw s/ih Bkb uZb fojk ;h.
nktkz wkoh. fprkV fdZsk J/HHH.'' okw fgnkoh ''wzwh s{z ;kr XoB bZrh J/A, nZi ;h.
uko w[zv/ i' T[; dh ebk; ftu
''nkik phphHHHnkik w?A fejVk nkgDh Xh B{z p[ok-Gbk efj ojh ;h. w?A ;kr Bkb wZeh dhnK d' o'NhnK T[ZXo uoB f;zx ;t/o/ ;t/o/ ;kr
gVQd/ ;h, B/ uoB B{z gSkD fbnk. T[BQK
wfjzrk bkT[D? ;kr, pZ; E'VQk fijk ''T[j w[zvk sK brd? M{m p'b fojk ykDhnK B/.'' whs{ B{z fit/A ;t/o/ ;t/o/ t/u e/ xo ibdh w[V iKdk fco T[j
B/ uoB/ Bz{ nktkz wkoh, ''T[J/
fte frnk s/ E'VQhnK r[ZShnK J/HHHfJj' fijV/ E'VQ/ gVQd/ j[zd/ B/ phph G[Zy bZrD bZr gJh. S/sh S/sh Bjk-X' e/ ekbi ikD bJh
uofBnk, fJZXo nk, ;kvk N/pb ykbh
ofjzdhnK B/ nki' b? bU ;kr.'' uoB/ GbK.'' eowh B/ nkgD/ nkg B{z pukT[D ''eowh, oks s/ok gkgk efjzdk ;h fsnko j' iKdk. T[; dh wK T[;d/ ekbi
fgnk, s{z fJZE/ feT[A BjhA nkT[Adk. nZi
B/ ;kfJeb ftu vzvk c;k e/ ;kfJeb 'u fejk. fe T[;B{z s/ok wkwk Sfjo fwfbnk ;h. ikD s'A gfjbK jh T[; bJh o'Nh fsnko
sK pkJh uoB dh N"jo d/yD tkbh j?.
B{z yVQkT[AfdnK fejk. ''s{z ewb Bk e[ZNHHHfYZv pzd/ s'A T[j efjzdk ;h fe w[zv/ dk ftnkj eo p?mdh. T[; dk pkg th wzvh
ebk; ftu sK fJj fe;/ B{z p[bke/ th
okw fgnkoh ;kr dhnK r[ZShnK eh eh Bh ezw eotkT[Adk. nkgK jh iBtoh ftu nkT[Dk J/, s[;hA nkgDh r'fpzdrVQ ftu b'j/ dh fwZb ftu
okih BjhA. fJZE/ fet/A GZik fcodk b'eK
SKND bZr gJh s/ T[; dh Xh th fJe d/y b', xo'A Jh p/xo j' e/ xo'A eZY fsnkoh eoe/ nkfJUHHH.'' okw fgnkoh b/po dk ezw eodk ;h. uoB f;zx dh
B{z dko{ fgbkT[Adk.'' T[BQK dk t?SB{z
g[okDk ezpb bg/N e/ T[; e'b nk rJh. fdZs/ ;h. s/o/ dkdk-dkdh B/ xo'A e'Jh nkgDh Xh Bkb g/e/ s'A nkT[D tkb/ tZvh G?D ftnkjh j'Jh ;h. T[j gfotko
N/pb ;h. uoB B/ nkgD/ fe;/ ;kEh
''t/ w[zfvnk eh Gkn bkJhnK B/ e"bh th BjhA u[ZeD fdZsh. nkgK B/ ftnkj pko/ rZbK eo ojh ;h. pkihro GkJhuko/ Bkb ;pzX oZydk ;h.
pfjo/ B{z fejk, ''T[j w/o/ ekbi d/ w[zv/
fJj r[ZShnKHHH<'' j[D se J/E/ jh fwjBs wid{oh eoe/ ''nkgK B/ ekjdh fsnkoh eoBh J/ uoB dh wK nkgDk xo dk ezw w[ek e/
B/, T[j i' e[M wzrD, s{z T[BQK dh wzr
''gzi o[gJ/ dhnK d' r[ZShnK B/ phph g/N gkbd/ n?AHHHs?Bz{ eh gsk T[j gVQdk GbkHHH<'' eowh B/ nkgDh wK s'A fe;/ B/V/ dh fwZb ftu'A euo/ ftu'A b'jk
g{oh eoBh j?.''
ih, ;kr iwQK Jh co?ZS J/ s/ fJj pDdk J/ iK nBgVQ J/, s{z dZ; T[; s'A eh g[ZfSnk. SKNdh ofjzdh ns/ T[; d/ fgzv dhnK
''pkJh ih xpokT[Dk BjhA, w?A T[BQK
th N/;Nh J/HHHHs[;hA fJe tko ;kr B{z b?Dk ftuko/ s'AHHHw?Bz{ sK brd? T[BQK ''ftnkj ftu uko g?;/ th bkT[D/ j'o iBkBhnK th T[;d/ Bkb j[zdhnK
B{z y[S oZyKrk.'' fJzB/ B{z eowh th
pDk e/ sK d/y'HHHs[;hA :kd eo'r/ pJh d/ xo pkjbh jh rohph uVQh g?Ad/ B/. Bkb/ nkgK ;kfonK B{z Bt/A d' ;B. Skw se fJeZmk ehsk b'j/ dk
nkgDhnK ;j/bhnK Bkb fco ojh ;h.
e'Jh w[zvk ;kr d/ e/ frnk ;hHHH.'' j't/rhHHH.'' okw fgnkoh B/ nkgDh e[Vh d' ;{N th f;bkT[D/ g?Dr/ sK fes/ ik euok b'j/ dhnK d[ekBK ftu t/u e/ ;"
T[; B/ th uoB/ B{z pfjo/ dh todh ftu
uoBk nkgD/ ;kr dh f;cs eoh ik B{z i' ni/ th oikJh ftu fbgNh gJh e/ ftnkj ftu ikDk g?Adk j?.'' o[gJ/ s'A tZX w[Zb tZN b?AdhnK. xo dk
gSkD fbnk. T[;B/ T[; d/ e'b ik e/
fojk ;h. ;h, fejk. ''ed'A j't/rk ftnkj< fes/ w/o/ r[ikok mhe mke jh ubdk ;h go uoB
fejk, ''t/ w[zfvnk s{z nZi ;kv/ xo
''t/ s{z d; o[gJ/ dhnK ;Zs r[ZShnK ''w?A BjhA ikDk nZi ;e{b B{zHHHn?Bh g/goK ftu Bk nk ikt/.'' eowh B{z nkgDh gVQkJh tZb tX/o/ fXnkB ;kr b? e/ ekjs'A BjhA nkfJnk.''
d/ d/ fco sK s/ok ;kr :kd eoKrhnK, mzv 'u fejVk e'Jh gVQkT[Adk J/HHHBkb/ ftnkj dh sohe pko/ ikBDk ukj[zdh ;h. ''gfjbK s{z ;e{b ;w/A f;o ikDk
fJj sK s/ok ;kr ekch wfjzrk J/HHH.'' nZi sK pZu/ th nZX/ Bh nkJ/ j'D/.'' ;h. ;kr d/ w";w s'A pknd uoBk bZ;D, S[o{ eod/ fco w?A o'i jh E'v/ xo ;kr b?
''d; o[gJ/ dhnK gzi r[ZShnK ''uzrkHHHuzrk, nZi s{z ;kr dk ''sohe dk gsk BjhA bZfrnk go gh;hnK j'JhnK fwouK iK jbdh th e/ nkfJnk eoKrk.'' uoB B/ w'VtK
pDdhnK B/ fco ;Zs fet/A fte ;kok ezw w/o/ Bkb eok, Bkb/ s?Bz{ th wjhBk cotoh dk j't/rk. s/o/ wkw/ dk xo xo ik e/ t/u fdzdk. j[D T[j d' itkp fdZsk. pkeh ;ck 47 s/ pkeh ;ck 47 s/
pkeh ;ck 47 s/
pkeh ;ck 47 s/
pkeh ;ck 47 s/
47
47
47 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
47 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
47 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
;kr t/uD tkbk
;kr t/uD tkbk
;kr t/uD tkbk
;kr t/uD tkbk
;kr t/uD tkbk
;ck 46 dk pkeh g[Zs, s?Bz{ tZv/ Gkr bZrD.'' okw BjhA j'Dr/. gzi fdBK pknd uoB dk ugVk;h B{z x{o fojk ;h. j'fJnk ;h. T[; dh uzvhrVQ fty/
;ck 46 dk pkeh
;ck 46 dk pkeh
;ck 46 dk pkeh
;ck 46 dk pkeh
''fco nZi s{z ;kvh eh ;/tk fgnkoh uoB/ Bkb d' uko rZbK eoe/ phHJ/H dk Bshik nk frnk. T[;d/ ''eJh efjzd/ gkDh fgnk d/, eJh fJBew N?e; vkfJo?eNo Bkb r{VQh
eo/ArkHHHpfVnk gVQke{nkHHH<'' tkg; nkgDhnK ;hNK s/ p?m rJh. fJejZso gqshSs Bzpo nk rJ/. j[D efjzd/ n? ekri pkjo'A c'N';N/N eotk d';sh ;h. uoB f;zx nkgD/ fgsk ih
''s{z i' e[M ykDk j? w?A jkio eo oks d/ frnkoK ti/ se gq'rokw T[; B{z T[whd pD rJh fe i/ w?A gk; j' fbnkJhA s/ e'Jh j'o efjzd/ w/ok fNcB B{z b? e/ uzvhrVQ ik gj[zu/. uoB f;zx
fdzdk j?, go s{z fJe N/pb go fNZe e/ ubdk fojk. fco ;ko/ nkgD/ nkgD/ frnk sK w?A io{o nc;o dh g';N s/ row eod/ w?A BkSsk eoe/ BjhA nkJh. d/ fgzvk ih d/ wkw/ d/ g[Zso B{z nkgD/
pfj ik. nkgDh ;j/bh gqhs' B{z b? e/.'' xoK B{z ub/ rJ/ ns/ uoBk th g?;/ b? p?m iktKrk. uoB B/ j[D c/oh dk ezw ed/ e'Jh e[S efjzdk, ed/ e'Jh e[S. dcso ftu j' ojh iks gks dh
uoB B/ T[;dh ;j/bh B{z i' T[;d/ Bkb e/ nkgD/ fgzv B{z ;kfJeb s/ otkBk j' SZv fdZsk ;h go poks tkbk ezw j[D ;o E'v/ e'b sK T[j nkT[D jh BjhA eb/Stkdh pko/ ikDekoh fdZsh. yk;
ekbi ftu jh phHJ/H ftu gVQdh frnk. ed/ ed/ oks B{z eo b?Adk ;h. uoB dh fdzd/.'' ugVk;h nkgD/ eowukohnK s"o s/ Sowk ih d/ wkV/ otJhJ/ pko/.
j?HHHSkfJd T[j bVeh uoB B{z gSkD ngq?b ftu uoB f;zx d/ g/go j' wK sko' ed/ ed/ ;'udh fe ;kv/ dhnK ;kohnK rshftXhnK uoB f;zx wkw/ d/ g[Zso B/ vkfJo?eNo Bkb uoB
e/ Sow wfj;{; eodh j't/rh, fJ; bJh rJ/ ;B. g/goK s'A pknd T[;B/ fJBew pkihroK B{z fejVk B"eoh d/t/rk. B{z d; fojk ;h. f;zx dh whfNzr eok e/ ;koh ikDekoh
T[j BjhA p'bh. N?e; d/ fJz;g?eNo tk;s/ fsnkoh bJh ;kvk w[zvk sK n?t/A jh g?;/ youh iKdk ''fJ; dcso ftu j'o e"D e"D d/ fdZsh. vkfJo?eNo ;kfjp ;?Dh
''gqhs'HHHs{z fJ; B{z ikDdh J/HHH<'' e'fuzr b?Dh S[o{ eo fdZsh. g/goK bJh J/. n?;H;hH iK phH;hH eowukoh j?HHH<'' pokdoh ftu'A ;B. ;kohnK rZbK pksK
''jK uzrh soQK ikDdh nK. fJj ch; Go fdZsh ns/ d' wjhB/ gJ/ ;B gzdoK fdBK pknd uoB f;zx dk ''fJe ;N?B' j? s/ fJe b/vh j?. fJBQK j'D s'A pknd T[; B/ Sowk dh fSekfJs
;kvh ebk; dk ;G s'A j[fSnko g/goK ftu. T[;B/ fdB oks fJe eoe/ Bshik i' T[;B/ uzvhrVQ ftu ftu'A fJe fMT{oK dk ns/ fJe BkJhnK fbysh s"o s/ b? bJh ns/ i' ugVk;h
ftfdnkoEh j?. w?A fJ; s'A Sow wfj;{; nkgD/ fJ; g';N tk;s/ eJh feskpK fJwfsjkB fdZsk ;h, nk frnk. T[;B/ dk pkeh ;ko/ iZN, Gkg/, pkDhJ/ s/ Sow/ B/ fbfynk ;h T[j th Bkb BZEh eo
eodh ojh fe fJzBk j[fSnko w[zvk j' e/ th b? bJhnK ;B go T[;B/ c/oh dk fb;N d/yh fe nZ;h n;kwhnK bJh pr?ok B/.'' ugVk;h B/ ;kfonK dhnK fdZsk.
th fJj nZi pfjok feT[A pfDnk ezw ns/ g?b;K dk ezw BjhA SZfvnk f;oc fJZe ;" d; pZu/ jh gk; j'J/. uoB iksK dk t/otk uoB f;zx B{z d/ fdZsk. Sowk ;kfjp dk fJe rzGho e/;
fcodkHHH<'' ;h. jK ed/ ed/ w";w yokp j'D dh ;{os f;zx dk frnkoQtK Bzpo ;h. fJ; tes T[; B/ ugVk;h B{z fejk, ''s/o/-w/o/ th vkfJo?eNo d/ dcso ftu ubdk
''gqhs' fJj sK ;t/o/ ;t/o/ ;kvhnK ftu T[j xo jh ofj iKdk ;h. uoB f;zx p/jZd y[S ;h. T[; dh fizdrh ftueko j'Jh rZbpks pkjo BjhA ;h. T[;B/ fe;/ cow s'A fJe bZy o[fgnk
w[jZb/ dhnK rbhnK ftu ed/ ;kr eowh dk i{B ftu Bshik nk dh ewkJh i' T[; B/ tZy tZy y/soK dZ;Dh. s/o/ ezw-eki dk fj;kp- ps"o foSts bJh ;h fi; cow dk
t/udk J/, ed/ bZ;D, ed/ gh;hnK frnk ns/ T[j c;N vthiB ftu gk; ftu ehsh, dh ehws g? rJh. T[; dh feskp w?A B'N eoBk s/ w?A e'Jh n?eSB fJe eo'V o[gJ/ dk xgbk ;h.
j'JhnK fwouK s/ jbdh t/udk fcodk j' rJh. T[j nkgDh wK B{z Bkb b? e/ wK sko' nkgD/ pkihroK d/ w[jZb/ ftu th b? ;edk jK. ik e/ ;N?B' B{z G/i w?A vkfJo?eNo ;kfjp B{z j[D w"ek fwb
j?. fJ; B/ ;kB{z fJe fdB nkgD/ ekbi uoB d/ fgzv gj[zu rJh. T[; dk xo y[Sh y[Sh efjzdh fcodh ;h fe w/ok w[zvk e'Jh fuZmh NkJhg eotkT[Dh j?.'' frnk. T[BQK B/ T[j e/; d[pkok ubk e/
pko/ th dZf;nk ;h. w?A sK gfjbK fJ;B{z pVk n"yk bZfGnk. fJe S'Nk fijk e'Jh tZvk nc;o pD frnk J/. pZ; '':Z; ;o, w?A j[D/ p[bke/ b? nkT[Adk c?;bk ;[Dk fdZsk.
w{oy fijk pzdk ;wMdh ;h go fco j"bh wekB. xo ftu uoB d/ wksk fgnk E'VQ/ fij/ fdBK B{z T[E/ ubk ikt/rk. jK.'' uoB f;zx d/ p?m/ p?m/ jh Sowk dh
j"bh ;G e[M gsk br frnk. gqhs' e'Jh ;h, T[BQK B/ dotki/ nZr/ yVQe/ uoB d; fdBK pknd T[;d/ xo jkio E'VQ/ fuo pknd ;N?B' uoB f;zx d/ pdbh poBkb/ s'A fco'ig[o eo fdZsh
th j't/ ezw wkVk BjhA j[zdk. fJ; dh f;zx B{z p[bk e/ nktki wkoh. j'D bJh nkovo nk rJ/. fbfynk dcso ftu nk frnk. s/ s[ozs ohbht j'D d/ j[ew d/ e/ jkio
;'u B/ w/ok wB gVQkJh ftu finkdk ''jK GkJh s[;hA ehjBz{ fwbDk J/< j'fJnk ;h fe gfNnkb/ w?vheb eotk ''j'o ;N?B' ;kfjp ih, eh jkb j? j'D bJh fby fdZsk. pdbh d/ nkovo
jh w'V fdZsk J/.'' eowh B/ gqhs' B{z T[; s/ s[;hA feZE'A nkJ/ j'HHH<'' uoB dh wK e/ poBkb/ fJBew N?e; fJB;g?eNo E'vk s/ E'v/ gfotko dk.'' uoB f;zx uoB f;zx B{z cVk fdZs/. fJZe ekgh
w[zv/ dh ;'u pko/ fejk. B/ eowh s/ okw fgnkoh B{z g[ZfSnk. dh g';N s/ jcs/ d/ nzdo nzdo jkio jwdodh Go/ SpdK Bkb T[;B{z nkgD/ dcso, fJe ekgh eowukoh dh, fJe
''eowh d/y Bh T[j w[zv/ fJ;B{z ''n;hA G?D ih uoB B{z fwbDk J/. j' e/ tkg; wfjew/ B{z s[ozs ;{uBk tZb eoB B{z fsnko eo fojk ;h. ekgh fibQ/ bJh.
fet/A n"y/ j[zd/ B/ Sokph N/pb tkb/HHT[j eh T[j xo go jh jB< okw fgnkoh B/ G/ih ikt/. '';o ;G mhe-mke j?. pZu/ gVQ oj/ d{i/ fdB uoB f;zx dcso frnk
gsk Bh eh eh efjzd/ j'Dr/<'' uoB dh wK B{z fejk. uoB f;zx nkovo b? e/ gfNnkb/ B/, ;G mhe j?.'' s/ ;N?B' B{z p[bk e/ fejk fe u[g ukg
''gqhs', T[j nZi pfjok pfDnk ''nk ikU G?D ih, T[j nzdo p?mk ofizdok j;gskb fty/ ik gj[zfunk. ''nZSk w?A E'B{z fJE/ fJ; bJh obhftzr gZso NkJhg eoe/ w/o/ gk; b?
j'fJnk J/, ekbi dk ;N{v?AN BjhA. i' gVQ fojk J/, T[j fe;/ g/goK dh fsnkoh T[E/ j'o th ;b?eN ehs/ w[zv/-e[VhnK p[bkfJnk fe nkgK fJZe' GkJhuko/ d/ nk. ;N?B' B/ Sowk dh pdbh d/ ;pzX
woih T[j efj ;ed/ B/ go nZi uoB eo fojk J/. e'o; w?Bz{ gsk BjhA fejVk gj[zuhnK j'JhnK ;B. Skw se T[E/ ;ko/ pzd/ jK, pkeh fJE/ iBob pzd/ B/. T[j ftu dcso'A Gko w[es gZso NkJhg
e[M itkp BjhA d/t/rk. fJj T[; dh J/HHH<'' uoB dh wK B/ nzdo nkT[AfdnK fiBQK dk ofizdok j;gskb fty/ ;ko/ ob e/ nkgD/ b'eK B{z ibhb eoBr/ eoe/ uoB f;zx B{z cVk fdZs/. uoB
f;nkDg j?.'' jh fejk. vkeNoh w[nkfJBk j'fJnk ;h, fJeZm/ ns/ s[jkB{z th. nkgK B/ fJj dcso f;zx B/ ;N?B' ;kfjp B{z nkovo p[Ze s/
fJzB/ Bz{ fJe Sokph B/ uoB/ B{z XZek ''t/ uofBnKHHHt/ nkJhA e/oK pkjo j' rJ/, p?m rJ/ ns/ ;kfonK B/ eBNhB tXhnk Yzr Bkb nB[SkSB nB[;ko th fbyD bJh efj fdZsk. ;koh
wko e/ v/r fdZsk s/ T[; d/ jZE'A Go/ s?Bz{ e'Jh fwbD nkJhnK B/HHHd/y nk s'A ukj wzrtk bJh. ;kfonK B/ jh okJ/ ubkT[Dk J/. s[;hA nkgD/ GkJhuko/ fbysh gqfeqnk w[ezwb j'D s'A pknd
j'J/ Sokp d/ rbk; fvr gJ/. fJj e/ pkjo iok.'' ehsh fe ebQ Bz{ nkgD/ nkgD/ ;N/SB tkfbnK B/ w/oh wdd eoBh j? go pkeh uoB f;zx B/ Sowk ;kfjp B{z nkgD/
d/ye/ g?b; dk wkbe ns/ e?Noh dk ''p/p/ nzdo jh G/i fdU, Bkb/ s[;hA s/ jo jkbs jkio j'D dh e'fSS B{z w?A nkg jh ;KG btKrk go fJj rZb dcso ftu p[bkT[D bJh ugVk;h
wkbe nk gj[zu/. e?Noh d/ wkbe B/ uoB th nk ikU.'' eoBh. fJj nkgD/ ;hBhnkoNh bJh pkjo BjhA dZ;Dh. w/ok jo j[ew wzBd/ G/fink go T[j d; fwzN se Bk
B{z g[ZfSnk fe eh rZb j'Jh J/HHH< '';fs ;qh nekb phph ih, eowh ckfJdk j't/rk. ikU s/ y[S oj'.'' uoB f;zx B/ Goksoh nkfJnk feT[Afe iks nfGwkBh ;h.
''fJj w?E'A wfjzrh dko{ dh p'sb eh jkb j?< Bshik ed'A nkT[Dk J/ gfNnkb/ piko s'A uoB B/ d' fszB Gkt Bkb ;N?B' ;kfjp B{z rZbK eoe/ d; fwzN pknd id'A T[j dcso ftu
wzrd/ B/ s/ Bkb efjzd/ fJZE/ jh yVQk d;thA iwks dkHHH<'' ;hs/ j'J/ ;{N yohd bJ/. pkeh jkio j' y[S eoe/ s'o fdZsk. nkfJnk s/ uoB f;zx B/ T[;B{z e[o;h
ofj.'' ''uoB w?A gk; j' rJh jK. c;N e/ yohdD dh wBSk ;h. y[Sh y[Sh fJe fiT[A fiT[A ;wK bzxdk frnk, nZX/ s/ p?mD bJh fejk.
'';odko ih s[;hA fe; wfjew/ ftu vthiB ftu gk; j'Jh jK. fJj w?A vZpk wfmnkJh dk b? e/ T[j xo gj[zu eowukoh Bzd bkb Sowk dk j[ew wzBd/ ''s[;hA ezw dZ;' w?A fJE/ E'v/ e'b p?mD
ezw eod' j' ns/ tfonkw f;zx d/ fejV/ s/oh tiQk eoe/ jh gfjb/ doi/ ftu frnk. xo gj[zu e/ T[;B/ nkgDk vZpk ;B ns/ pkeh d/ eowukoh uoB f;zx bJh BjhA nkfJnk.'' Sowk yVQk yVQk
foSs/dko j'<'' gk; j' rJh jK. i/eo s{z T[; tes wK pkg B{z cVkfJnk s/ fejk, ''id'A w?A dk j[ew s[ozs wzBd/ ;B. fJ; rZb s/ o'jp Bkb efj fojk ;h.
''ih n;hA gqhsw f;zx d/ ;e{b d/ eVedh mzv ftu ;kr b? e/ w/o/ xo eZb B{z poBkb/ jkio j' iktK sK T[; Sowk ns/ fJe j'o eowukoh pokV ''Sowk ;kfjp ih, fJj s[jkv/
;Nkc w?Apo jK i' ;kvh fvwKv j? T[j Bk nkT[Asdk ns/ w?Bz{ n?t/A npk spk s'A nrb/ fdB fJj vZpk w[jZb/ ftu ;kfjp pkehnK B{z ftzr/ fNzr/ Yzr Bkb pdbh d/ nkovo jB s/ fJj obhftzr
g{oh j'Dh ukjhdh j?HHH;' ;kvh wzr g{oh Bk p'bdk sK w/o/ nzdo nDy Bk tzv e/ y[Sh ;KMh eo fbU.'' szr eoBk S[o{ eo fdZsk. fJZe fdB gZso ns/ fJ; nkovo p[Ze s/ d;sys
eo'.'' T[BQK ftu'A fJe finkdk Sokph ikrdh, fco w?A T[; fdB s'A fdB oks ''t/ g[Zs, s/oh sBykj fezBh e[ Sowk ;kfjp B/ dcso ftu nk e/ uoB eoe/ nkgD/ d{i/ ;N/SB s/ jkio j'D
p'fbnk. fwjBs ehsh s/ w?A s?Bz{ d;thA ftu j't/rhHHH<'' sko' B/ y[Sh ftu uoB d/ f;zx B{z fejk, ''uoB f;zx fijV/ phi bJh ub/ ikU.''
''uoB s{z fe;/ j'o N/pb dh ;/tk uzr/ Bzpo b? e/ gk; eoe/ fdyk fdZsk, w'Y/ s/ jZE oZyfdnK fejk. s[;hA fJZE/ phi oj/ j' T[j s/o/ bJh ''s[;hA fJj eh ehsk< w?A E'B{z d/y
eo. fJBQK dh ;/tk w?A eodK. pV/ nkJ/ ;' s{z w?Bz{ tXkJh sK d/HHH.'' eowh B/ ''p/p/ id'A w?Bz{ gfjbh sBykj xkse f;ZX j'Dr/. s[;hA u[Zg ukg B"eoh btKrk s/ w?A fJZE/ jh nk e/ fco jkio
B/ nkgD/ ;kEh dh poks ftu. gfjbh wzi/ s/ p?mfdnK jh uoB B{z tXkJh fwb/rh, w?A ;koh dh ;koh E'v/ d'jK d/ eod/ oj' ns/ ;kv/ ;Nkc ftu rVpV j' e/ E'B{z pkjo G/iKrk. pVk nkfJnk
rZb sK fJj j? fe s[;hA ;kfonK B/ tkbk vZpk cVkT[AfdnK fejk. jZEK s/ Xo d/tKrk. fco p/SZe w?Bz{ you/ eoB dh e'fSS Bk efoU, i/ s[;hA B"eoh nc;o pDB tkbkHHH<'' Sowk nkovo
fJ; s'A wfjzrh Sokp fizdrh ftu BjhA ''eowh s{z th fe;/ fdB w/o/ tKr i'r/ g?;/ d/ fdU.'' eoBh j?. n?t/A BhthA ihs tkb/ B{z B"eoh p[e s/ d;sys eoe/ nkovo b? e/
ghsh j'Dh fijVh w?A E'B{z fgbk fojk fJ; soQK gVBK fit/A w?A gVQdk jK, ''uzrk g[Zs, ihT[Adk ofj, w?A sK th BjhA eoBh nkT[Adh. BjhA fes/ j'o pkjo nk frnk. T[j uoB f;zx dh
jK.'' e?Noh tkbk T[BQK Bkb n"yk j' e/ gVQkJh eoe/ uzrh g';N s/ gj[zu ;edh efjzdh jK pJh jo xo ftu'A w/o/ uoB/ pdbh eotke/ ub/ ikU, fJE/ E'vh dkb iks dk BK b? e/ p[ok Gbk efj fojk
ubk frnk. T[j nfXnkge id'A T[mD j?. jkb/ w?A g/goK dh fsnkoh ftu jK. tork iBw bt/.'' uoB dk pkg th BjhA rbDh.'' ;h. fco T[j ikD bZfrnk sK ugVk;h
jh bZr/ ;h sK T[j ;ko/ jh T[ZE/ jh fJj g/go gzdoK fdB pknd j'D tkb/ nzdo'A nzdo pj[s y[S ;h. ub' fe;/ fdB ''Sowk ;kfjp E'vk GkSD ysw j' B/ fejk, '';o nkgDk fNcB sK b?
fvr gJ/. j"bh j"bh nkgDhnK gZrK B/.'' w/ok th sZs/ b'j/ Bkb x[bDk S[N frnk, j[D s[;hA w/o/ dcso ftu'A pkjo ikU.''
eZSK ftu b? e/ pkjo fBeb rJ/. uoB dh wK fszB rbk; ukj d/ ikt/rk. j' ikU. fJj w?A d/yDk j? fe dcso Bzd bkb Sowk dh pdbh fco'ig[o
fJ; MrV/ dk eowh B{z th gsk pDk e/ fbnkJh. fJe uoB B{z d/ fdZsk nrb/ fdB uoB f;zx frnkoK ti/ fet/A ubDk j[zdk j? iK s[;hA ubkT[Dk j' rJh. j[D pokV ;kfjp B/ uoB f;zx
bZr frnk. T[j nkgDh wK B{z Bkb b? s/ pkeh nkJhnK j'JhnK wktK XhnK poBkb/ nkgD/ dcso ftu jkio j' ikDd/ j'. feogk eoe/ pkjo j' ikU.'' Bkb B/Vsk pDkT[Dh S[o{ eo fdZsh s/
e/ uoB gk; ubh rJh s/ g[ZfSnk, ''t/ B{z cVk fdZs/. rZbK eod/ eod/ T[j ukj frnk. uoB f;zx B/ Sowk ;kfjp B{z x{o e/ Bkb/ Sowk B{z wkVk p'bdk fojk. d'
uoB/ s/o/ ;ZN sK Bh bZrh pkjbh<'' ysw eoe/ tkg; w[V nkJhnK. jcs/ ftu jh ;kfonK B{z gsk uZb pkjo G/i fdZsk. wjhB/ pknd Bzd bkb Sowk foSts
''BjhAHHHBjhA, fJj sK ;kvk jo fBSfus fwsh B{z fJBew N?e; frnk fe uoB f;zx fJe pkihroK dk pkjo fBeb e/ Sowk ;kfjp ;kok tkb/ e/; ftu NowhB/N j' e/ xo p?m
ftnkj tkbh gkoNh ftu j[zdk ofjzdk fJz;g?eNo dh g';N tk;s/ uzvhrVQ w[zvk J/. ;Nkc d/ eowukohnK B/ T[;B{z fdB uoB f;zx B{z S'Nh iks dk BK b? frnk.
J/ n;hA Sokph dk r[Z;k BjhA eod/ fty/ uoBk ;?ANo gj[zu frnk. uzvhrVQ ;bkw eoBh xZN eo fdZsh s/ ugVk;h e/ p[ok Gbk p'bdk fojk. e[S eowukoh j[D uoB f;zx dk dcso fJe
j[zd/. s{z, nkgDk i' ykDk ;h fwb frnk fty/ tZy tZy ;?ANoK 'u e[b d; jiko xzNh tikT[D s/ th BjhA nkT[Adk ;h. Sowk B{z u[Zg eokT[D dh e'fSS eod/ Bw{B/ tkbk dcso pD frnk. ;kok
nkokw Bkb<'' pZfunK B/ g/go fdZs/. eJhnK d/ u/jo/ fJe fdB T[;B/ ugVk;h B{z p[bk e/ oj/ go T[j p'bD'A Bk jfNnk. dcso ;Nkc fJeZm/ p?m e/ bzu eod/ ns/ y[S
''jK p/Nk n;hA ;G e[M yk fbnk i' w[oMkJ/ s/ eJhnK d/ fyV/ ;B. uoBk g[ZfSnk, ''s[;hA xzNh tZiD s/ feT[A dk ;wK ysw j' frnk, ;ko/ ;Nkc tkb/ ofjzd/ ;B. uoB f;zx B/ poBkb/ d;
n;hA ykDk ;h. ;kvh eowh sK fgZS'A ekch y[S Bio nk fojk ;h. T[j Skw BjhA nkT[Ad/<'' ub/ rJ/ go ugVk;h s/ ;N?B' ;kfjp ;kb shnK tkb/ fdB bzxkJ/. Sfjo
s/ohnK pkjbhnK jh f;csK eodh ojh. tkbh pZ; cV e/ xo tkg; nk frnk. '';o, pkeh d/ eowukoh w?Bz{ ftjbk p?m/ oj/. uoB f;zx s'A pknd ftu jh ftu cowK d/ Skg/ ftu wfjew/ B{z uzrh
efjzdh w?A sK ftuko/ B{z nBgVQ-w{oy fJ; g';N ftu gk; j'D tkb/ pZu/ jh BjhA j'D fdzd/.'' ugVk;h B/ ;Zu rJ/. ewkJh eoe/ fdZsh.
jh ;wMdh ojh. fJj g'Nbh dk bkb dh Sos fJj ;h fe phHJ/H ftu c;N ;Zu rZb dZ; fdZsh. fJ; soQK dk eb/S wjhBk Go ubdk uoB f;zx fJBew N?e; nc;o
jh fBefbnk. j[D fJj s/o/ tKr{ ;ys ebk; ftu gk; j'Dk bkiwh j?. pkeh ''T[j eh eh ezw eotkT[Ad/ B/ fojk. uoB f;zx d/ fgsk ih d/ wkw/ dk ;'udk ;h fe w?A fe;/ ;w/A ;kr t/uD
fwjBs eoB bZr gJh J/, fiT[Adk ofj d/ pZu/ ukj/ T[j gk; jh j'D ;b?eN s?E'AHHH<'' uoB f;zx E'VQk r[Z;/ ftu g[Zso fJe nc;o g';N s/ bZfrnk tkbk uoBk ;h.
48
48
48 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
48 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
48 gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
Gkosh-e?B/vhnB ;[go;Nko 'fbbh f;zxfbbh f;zx' nk;Nq/bhnk L
Gkosh-e?B/vhnB ;[go;Nko
Gkosh-e?B/vhnB ;[go;Nko
Gkosh-e?B/vhnB ;[go;Nko fbbh f;zx
Gkosh-e?B/vhnB ;[go;Nko fbbh f;zxfbbh f;zx
nk;Nq/bhnk L
nk;Nq/bhnk L 'odko Xwke/ Bkb'odko Xwke/ Bkb
nk;Nq/bhnk L 'odko Xwke/ Bkb
nk;Nq/bhnk L z'odko Xwke/ Bkb'odko Xwke/ Bkb
B/ :{-fNT{p s'A fbnk pq/e
B/ :{-fNT{p s'A fbnk pq/e
B/ :{-fNT{p s'A fbnk pq/e
B/ :{-fNT{p s'A fbnk pq/e
B/ :{-fNT{p s'A fbnk pq/e
eko
eko u bZrh nZr, iKu ikoh
eko u bZrh nZr, iKu ikohu bZrh nZr, iKu ikoh
eko
eko 'u bZrh nZr, iKu ikohu bZrh nZr, iKu ikoh
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ Sfjo
w?bp"oB ftu fJe xNBk tkgoh. fJZE/
p'oe/ ;NqhN ftu yVQh fJe eko ftu
nukBe nZr bZr rJh. jkd;/ d/ pknd
T[ZE/ w"i{d b'eK ftu jcVk-dcVh wu
rJh. fJ; jkd;/ dh ;{uBk s[ozs g[b;
B{z fdZsh rJh. jkd;/ dh ;{uBk fwbd/
jh g[b; ns/ ckfJo fpqr/v dhnK
rZvhnK w"e/ 's/ gj[zu rJhnK.
fteN'ohnB g[b; B/ fJe fpnkB
ftu fejk fe T[BQK B{z p'oe/ ;NqhN 's/
tkgoh fJ; xNBk dh ikDekoh j?. w"e/
's/ gj[zuh g[b; B/ nkw iBsk B{z fJ; y/
so tZb Bk ikD dh nghb ehsh j?.
w?No'gkbNhB ckfJo fpqr/v B/ fejk
fe nZr 's/ 10 fwzN d/ nzdo jh ekp{ eo
fbnk frnk. fJe uSwdhd S?bh ohv B/
dZf;nk fe eko ftu'A fJe tZvh o'SBh
fBebh ns/ Xwkek j'fJnk, fi; wro'A
X{znK j' frnk.
fJ; y/so tZb NokwK B{z ikD s'A
o'e fdZsk frnk j?. g[b; fJ; wkwb/ dh
iKu ftu i[N rJh j?. fJ; jkd;/ ftu
jkb/ sZe fe;/ d/ zywh j'D dh ypo
BjhA j?.
j[D ftd/
j[D ftd/ K u 48 xzfNnK s'A thK u 48 xzfNnK s'A th
j[D ftd/
j[D ftd/ K u 48 xzfNnK s'A th
j[D ftd/SK u 48 xzfNnK s'A thK u 48 xzfNnK s'A th
xZN ;w/A u fwb/rk gk;g'oN
xZN ;w/A u fwb/rk gk;g'oN
xZN ;w/A u fwb/rk gk;g'oN
xZN ;w/A u fwb/rk gk;g'oN
xZN ;w/A u fwb/rk gk;g'oN
N'oKN' (fpT{o') Gkosh-e?B/vhnB :{-fNT{p ;[go;Nko fbbh f;zx B/ n?bkB ehsk
j? fe T[j thvhU wzu s'A pq/e b? ojh j?. e?B/vk ftu iBwh ezN?AN fBowksk fbbh B/ 8
;kb pknd nkgDh wkBf;e f;js ekoB fJj c?;bk fbnk j?. T[; B/ nkgD/ f;zx B/ fejk fe j[D nfijk g{oh
gqSz;eK Bkb tkndk ehsk fe pq/e d/ pknd T[j tkg; zo{o gos/rh. fJe wSj{o d[Bhnk ftu ehsk ikt/rk. ftd/S oki
ns/ b'efgqn :{-fNT{p ;Nko f;zx d/ T[; d/ u?BbK 's/ 14 fwbhnB s'A fznkdk c?B; wzsoh B/ z'o fdzd/ j'J/ fejk fe nkT[D
jB. T[j fJ; gb/Nckow 's/ ;G s'A fznkdk ewkJh eoB tkb/ f;skfonK ftu'A fJe tkb/ fdBK ftu Gkos ftu ;G s'A
j?. uzrhnK gk;g'oN ;/tktK fdZshnK
fJe thvhU ikoh eofdnK fbbh B/ fejk, ''w?A wkBf;e, ;ohoe, GktBkswe s/ ikDrhnK. T[BQK B/ fejk fe gk;g'oN
o{jkBh s"o 's/ EZe rJh jK.'' T[; B/ fejk fe T[j gZe/ s"o 's/ wzu BjhA SZv ojh go nozh ns/ d;skt/zK dh iKu gVskb
fJj :ehBh BjhA j? fe T[j fezBh d/o d{o oj/rh. fJj pq/e fJe jcs/ dk j' ;edk j?, Bkb i[V/ fB:wK ftu tZv/ pdbkn ehs/
fJe wjhB/ dk j' ;edk j? go gZe/ s"o 's/ jkb/ e[M BjhA fejk ik ;edk. rJ/ jB ns/ fpB?ekoK dh ;koh ikDekoh
fbbh f;zx d/ wksk-fgsk wkbftzdo e"o ns/ ;[Zyftzdo f;zx w{b o{g s'A gzikp d/ dk fviNbheoB ehsk ikt/rk.
jB. fbbh dk iBw N'oKN' d/ ;ekop'o' ftu j'fJnk. 30 ;kbk ekw/vhnB ns/ gk;g'oN ;/tk dh fgSb/ wjhB/ gfjbh
ndkekok B/ ;kb 2010 ftu nkgD/ :{-fNT{p u?Bb dh S[o{nks ehsh ;h. T[; dh
tko fpqN/B ftu S[o{nks ehsh rJh ;h.
fznkdkso ;wZroh Gkosh ftok;s ns/ T[; dh B;bh fgZmG{wh 's/ nkXkfos ;h.
fJBQK w[beK ftu bKu j'Jh ;/tk
fJBQK w[beK ftu bKu j'Jh ;/tk
fJBQK w[beK ftu bKu j'Jh ;/tk
fJBQK w[beK ftu bKu j'Jh ;/tk
fJBQK w[beK ftu bKu j'Jh ;/tk
ibdh jh T[; B/ nkgDh ftSk t;s{ dk ft;Eko ehsk. ;kb 2013 sZe T[; d/
fJ; ;/tk B{z nwohek ftu 21 Btzpo
ufoZso B/ nwohek, e?B/vk, fJzrb?Av ns/ nk;Nq/bhnk ftu ofjD tkbhnK dZyDh
B{z ngBkT[D s'A pknd S[o{ ehsk frnk.
J/ShnkJh bVehnK B{z nkgDk gqSz;e pDkfJnk ;h.
;/tk B{z fJ; soQK nNbKNk, fjT{;NB,
phs/ ;kb fbbh B/ fJe feskp fobhz ehsh s/ fJe fcbw pDkJh. fbbh gfjbh
fSekr' ns/ ;kB cqKf;;e' ftu Gkosh
nfijh :{-fNT{p ;Nko BjhA j? fi; B/ fJ; gb/Nckow s'A pq/e fbnk j?. pj[s ;ko/
tDi ;ckosykfBnK ftu th bKu ehsk
nfij/ nkBbkJhB ;Nko jB fiBQK B/ jkb jh ftu nkgD/ ezw s'A pq/e fbnk j?. tkfSzrNB (fpT{o') ftd/S oki wzsoh gk;g'oN dcsoK B{z fvihNb sohe/ Bkb
ikt/rk. fpqN/B ns/ nwohek s'A pknd
thHe/H f;zx B/ fejk j? fe S/sh jh d[Bhnk Gkos ftu vkNk ;?ANo Bkb i'fVnk frnk
fJ; ;/tk B{z g{oh d[Bhnk ftu w"i{d
Go ftu pD/ Gkosh ;ckosykB/ ftd/SK j?, fi; Bkb gk;g'oN ikoh eoB dh
Gkosh fwSBK sZe c?bkfJnk ikt/rk.
ik;{;h d/ d' u nk;Nq/bhnkJh ftu ofj oj/ BkrfoeK B{z 48 xzN/ s'A th gqfefonk ftu s/zh nkt/rh. fJ; jcs/ fJ; w"e/ 's/ nwohek ftu Gkos d/
ik;{;h d/ d'
ik;{;h d/ d'
ik;{;h d/ d' u nk;Nq/bhnkJhu nk;Nq/bhnkJh
ik;{;h d/ d'S 'u nk;Nq/bhnkJhu nk;Nq/bhnkJh
xZN ;w/A ftu gk;g'oN ikoh eoDr/. dh S[o{nks ftu fBT{:koe ftu Gkosh
okid{s Bts/i ;oBk B/ fejk fe fJ;
tkfSzrNB ftu Gkosh ;ckosykB/ ftu fwSB B/ 48 xzN/ s'A th xZN ;w/A ftu
gk;g'oN ;/tk S[o{ eoB s'A pknd fJe gk;g'oN ikoh ehs/ ;B. Bkb ;kvhnK gk;g'oN ;/tktK 'u
okid{s o{;
okid{s o{; ;Gk B{z ;zp'fXs eod/ j'J/ thHe/H f;zx B/ gk;g'oN ;/tktK ftu j't/rk j'o nfsnzs wksokswe ns/ r[Dkswe
okid{s o{; u frqcskou frqcsko
okid{s o{; u frqcsko
okid{s o{; 'u frqcskou frqcsko
fejk fe Gkosh fwSBK ftu ;fEs ;[Xko ;[Xko d/yD B{z fwb/rk.
nk;Nq/bhnk u t;/ GkoshnK B{z B;hjs L
nk;Nq/bhnk u t;/ GkoshnK B{z B;hjs L
nk;Nq/bhnk u t;/ GkoshnK B{z B;hjs L
nk;Nq/bhnk u t;/ GkoshnK B{z B;hjs L
nk;Nq/bhnk u t;/ GkoshnK B{z B;hjs L
Bkrfoesk gkT[D bJh Bk eo' fJj ezw
Bkrfoesk gkT[D bJh Bk eo' fJj ezw
Bkrfoesk gkT[D bJh Bk eo' fJj ezw
Bkrfoesk gkT[D bJh Bk eo' fJj ezw
Bkrfoesk gkT[D bJh Bk eo' fJj ezw
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bJhnkJh ;oeko B/ nkgD/ fJZE/ ;?Nb
j'D dh fJZSk oZyD tkb/ GkoshnK B{z fjdkfJs fdZsh j? fe T[j
cozh ftnkj eokT[D tkfbnK s'A puD. jkb jh ftu nk;Nq/bhnk
pkovo c'o; (J/HphHn?ZcH) B/ cozh ftnkj eokT[D tkb/ f;vBh d/
fro'j dk godkckS ehsk ;h. fJ; ftu 32 ;kbk fJe Gkosh w[Zy
d'Sh ;h. 4 nk;Nq/bhnkJh BkrfoeK 's/ th rbs sohe/ Bkb ftnkj
eokT[D dk e/; uZb fojk j?. fdZbh ;fEs nk;Nq/bhnkJh jkJh
efwSB B/ fJ; wkwb/ 's/ fusktBh ikoh ehsh j?.
jkJh efwSB w[skpe J/HphHn?ZcH B/ 164 ftd/Sh BkrfoeK dk
gkoNBo thzk jk;b eoB dh nghb oZd eo fdZsh feT[Afe fJj
b'e cozh ftnkj fro'j Bkb i[V/ j'J/ ;B. fJ; ;e?w Bkb i[V/
fe;/ th ftnesh B{z nk;Nq/bhnk ftu ;EkJh o{g Bkb ofjD dh
fJikzs BjhA fdZsh rJh. e[M b'eK B/ sK fro'j B{z ekch g?;k th
fdZsk ;h.
jkJh efwSB w[skpe rbs sohe/ Bkb ftnkj eokT[Dk fe;/
th e"w d/ b'eK bJh BtK BjhA j?. fJj fro'j dZyDh-J/ShnkJh
wk;e' (fpT{o') o{; B/ ik;{;h d/ d'S 'u wk;e' 'u nk;Nq/bhnkJh okid{s B{z
b'eK B{z ;EkJh o{g Bkb nk;Nq/bhnk ftu t;D dk MK;k d/ e/
frqcsko eoB dk dkntk ehsk j?. nk;Nq/bhnkJh uK;bo ;/p/;NhnB e[oi B/
cozh ftnkj eokT[Adk j?. ;e?w Bkb i[V/ b'e T[BQK nk;Nq/bhnB
S[Zeotko B{z g[SNh ehsh fe fJe ;kpek nk;Nq/bhnkJh eoBb 's/ SZe ;h fe T[j o{;
n"osK B{z fBSkBk pDkT[Ad/ jB i' nkofEe o{g Bkb ewz'o j[zdhnK
bJh ik;{;h eo fojk j?, fi; s'A pknd fJj ekotkJh ehsh rJh.
jB.
49
49
49 gzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
49 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
49 gzikp NkJhwgzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
;z:[es ok
;z:[es ok
;z:[es ok No d/ gqtk; ;wM"s/ s'A nk;Nq/bhnk u X{V dk s{ckB
;z:[es ok No d/ gqtk; ;wM"s/ s'ANo d/ gqtk; ;wM"s/ s'A nk;Nq/bhnk nk;Nq/bhnk u X{V dk s{ckBu X{V dk s{ckB
;z:[es okSNo d/ gqtk; ;wM"s/ s'ANo d/ gqtk; ;wM"s/ s'A nk;Nq/bhnk nk;Nq/bhnk 'u X{V dk s{ckBu X{V dk s{ckB
nk;Nq/bhnk B/ ehsk feBkok
nk;Nq/bhnk B/ ehsk feBkok
nk;Nq/bhnk B/ ehsk feBkok
nk;Nq/bhnk B/ ehsk feBkok
nk;Nq/bhnk B/ ehsk feBkok
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk ftu X{V feb'whNo u"Vk j?. X{V d/ fJ; s{ckB B/ e/ pZfunK, pz[orK s/ ;kj ;pzXh
d/ fJe ftSkb s{ckB B/ d;se fdZsh nk;Nq/bhnk d/ eJh SfjoK sZe gj[zuDk w[SebK Bkb i{M oj/ b'eK B{z xoK ftu
j?. fJ; ekoB d/S d/ dZyDh-g{oph S[o{ eo fdZsk j?. fBT{ ;kT{E t/bz d/ jh ofjD dh fjdkfJs fdZsh rJh j?.
fJbkfenK ftu X{V d/ uZeotks g?dk eJh y/soK ftu ftzhfpbNh pj[s yokp f;vBh d/ 1100 feb'whNo gZSw ftu
j' rJ/ jB. s{ckB Bkb dZyDh-g{oph j?. nfXekohnK B/ fejk fe s{ckB ;[Zeh p'eB fjZb ftu X{V dk r[pko ekch
nk;Nq/bhnk ftu jtk dh r[DtZsk pj[s fwZNh B{z u[Ze e/ dZyDh fJbkfenK d/ ;w/A sZe x[zwdk fojk. fJZE/ jtk fJzBh
yokp j' rJh j?. dZf;nk ik fojk j? fe SfjoK ftu gj[zuk fojk j?. s/z jtktK s/z uZb ojh j? fe eko d/ dotki/ y'bQDk
X{V ekoB nk;wkB Bkozrh ozr ftu zohJ/ s{ckB B/ ;[Ze/ fJbkfenK dh eJh sZe w[Seb j' fojk j?. w";w ftGkr B/
spdhb j' frnk j?. nfXekohnK B/ d/S NB fwZNh B{z fJZXo-T[ZXo eo fdZsk j?. fejk fe fJj jkb/ sZe ;gZSN BjhA j?
d/ dZyDh fJbkfenK ftu fJ; ;fEsh nk;Nq/bhnk d/ fpT{o' nkc w";w fe X{V dk s{ckB fezBk rzGho o{g XkoB
's/ fuzsk zkjo ehsh j?. fJZE/ iBse ftfrnkB w[skpe nr;s s'A fBT{ ;kT{E eo/rk. fJZE/ dZ; dJhJ/ fe ;kb 2009
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnkJh ;oeko B/ n?bkB ehsk fe T[j ;z:[es okSNo d/ f;js ;pzXh fusktBh th ikoh ehsh t/bz ftu ;'ek gqGkfts fJbkfenK ftu ftu th fJ; soQK d/ fGnkBe s{ckB B/
T[; gqtk; ;wM"s/ B{z ;theko BjhA eo/rk fi; Bkb nwohek ns/ eJh j'o :{ogh rJh j?. fJj ;wZf;nk j'o th tZX rJh j?. f;vBh Sfjo B{z YZe fbnk ;h, fi; Bkb
d/S gfjbK jh feBkok eo u[Ze/ jB. gqXkB wzsoh ;e"N w"oh;B B/ d/S d/ rqfj ns/ fJe ;wkuko J/iz;h dh fog'oN ftu f;js nfXekohnK B/ b'eK B{z xoK ;?AeV/ b'e ;kj b?D dh ;wZf;nk Bkb
ftd/S wzsohnK Bkb fJe ;KM/ fpnkB ftu fejk fe ;wM"s/ B{z ;theko eoBk, dZf;nk frnk j? fe T[j X{V p?Av 500 ftu ofjD dh nghb ehsh j?. yk; eo ghVs j' rJ/ ;B.
nk;Nq/bhnk ftu r?o ekB{zBh dkyb j'D d/ yso/ B{z ns/ s;eoh tgko ftu Skwb
b'eK Bkb BfiZmD ftu w[Seb Bkb fwbh ;cbsk B{z p/eko eoB B{z tXktk d/
w"s B{z wks d/ e/ 4 ;kbk n"os
w"s B{z wks d/ e/ 4
w"s B{z wks d/ e/ 4 ;kbk n"os ;kbk n"os
w"s B{z wks d/ e/ 4
w"s B{z wks d/ e/ 40 ;kbk n"os ;kbk n"os
;edk j?.'' w"oh;B nk;Nq/bhnk dh T[; ;ys Bhsh d/ fBowksk jB fi; d/ sfjs
T[BQK SoBkoEhnK B{z fjok;s ftu fbnk iKdk j? fijV/ feSshnK zohJ/ d/S ftu
dkyb j'D dh e'fSS eod/ jB.
pDh ;'
pDh ;' b whvhnk ;Nkob whvhnk ;Nko
pDh ;' b whvhnk ;Nko
pDh ;'Sb whvhnk ;Nkob whvhnk ;Nko
pDh ;'
nk;Nq/bhnk L w[;fbw B/sktK B/ ghH n?ZwH B{z
nk;Nq/bhnk L w[;fbw B/sktK B/ ghH n?ZwH B{z
nk;Nq/bhnk L w[;fbw B/sktK B/ ghH n?ZwH B{z
nk;Nq/bhnk L w[;fbw B/sktK B/ ghH n?ZwH B{z
nk;Nq/bhnk L w[;fbw B/sktK B/ ghH n?ZwH B{z
fe T[j pj[s bzp/ ;w/A sZe c;h BjhA oj/
rh. go T[; dk fJzszko j'o bzpk j' frnk
fwbD s'A ehsk fJBeko
fwbD s'A ehsk fJBeko
fwbD s'A ehsk fJBeko ns/ nrb/ 5 fdB sZe T[; B{z e'Jh
fwbD s'A ehsk fJBeko
fwbD s'A ehsk fJBeko
pukT[D bJh BjhA nkfJnk. fco T[; B/
nkgD/ fiT[Ad/ ofjD bJh e[M T[gkn
eoB/ S[o{ ehs/. po[e B/ nkgDh Nh-SoN
ckVh ns/ gkDh B{z ftzv;eohB tkJhgo
ezN/Bo s'A pkjo eZY e/ nkgDh Nh-SoN
B{z frZbk ehsk ns/ fJ; gkDh B{z ghDk
S[o{ ehsk. nkyoh fdB T[; e'b ykD
bJh e[M BjhA ;h fJ; bJh ikD pukT[D
bJh po[e B/ nkgDk :{foB ghsk.
6 fdB pknd fwbh wdd
jkd;/ d/ 6 fdB pknd po[e dh 16
;kbk p/Nh B/ T[; B{z bZfGnk. po[e dh p/
Nh B/ tZv/ gZXo 's/ y'i eoB d"okB goE
s'A 1500 whb d{o T[; B{z bZfGnk. T[;
f;vBh (fpT{o') fe;/ B/ ;Zu jh fejk fJj 40 ;kbk wfjbk oks'-oks fJzNoB?ZN
;w/A po[e B/ skgwkB xZN oZyD bJh
j? fe ike' oky/ ;kJhnK, wko ;e/ Bk ;Nko pD rJh j?.
eko B{z s"bhJ/ Bkb YZfenk j'fJnk ;h.
e'J/. fJ; ejkts B{z ;Zu eodk nk;Nq/ fJj j? wkwbk
po[e B/ fejk,''w?A fJe ;[Ze/ fp;e[N B{z
bhnk dk fJe wkwbk ;kjwD/ nkfJnk po[e fcbhg; Bkw dh wfjbk nkgDh
ykD dh e'fSS eo ojh ;h.'' po[e B{z
j?. fJZE/ fJe n"os 6 fdB sZe nkgDk fpZbh ns/ e[Zs/ Bkb fes/ ik ojh ;h.
bZGD ftu wdd eoB tkb/ fJe
:{foB s/ rZvh dh ftzv;eqhB tkJhgo izrbh fJbke/ ftu gj[zud/ jh T[; dh
fJz;g?eNo B/ fejk fe po[e fiT[Adh pu
dk gkDh gh e/ fiT[Adh ojh. n;b ftu eko jkd;krq;s j' rJh. jkd;/ wro'A
rJh feT[Afe T[j pj[s fe;ws tkbh ;h.
po[e fcbhg; Bkw dh fJ; wfjbk dh T[; dh rZvh T[Sb e/ ;Ve s'A d{o ik e/
T[BQK B/ fejk fe eko d/ eohp ofjDk
eko izrbh fJbke/ ftu jkd;krq;s j' fvZrh. T[; ;w/A po[e e'b f;oc nZXk
fJe uzrk c?;bk ;h. fJ; ekoB po[e B{z
rJh ;h. ftgohs jkbsK ftu bZrGr bhNo gkDh ;h i' T[; B/ gfjbh oks B{z
ibdh bZfGnk ik ;fenk.
fJe jcs/ sZe fiT[Adh ofjD d/ pknd jh gh fbnk. T[; ;w/A po[e B{z bZrk ;h
95 ;kbk ftnesh s/ bZr/ 36 jzko b'eK d/ esb d/ d'ko b'eK d/ esb d/ d'S
95 ;kbk ftnesh s/ bZr/ 36 j ko b'eK d/ esb d/ d'ko b'eK d/ esb d/ d'
95 ;kbk ftnesh s/ bZr/ 36 j
95 ;kbk ftnesh s/ bZr/ 36 j ko b'eK d/ esb d/ d'
95 ;kbk ftnesh s/ bZr/ 36 j
pofbB (fpT{o') iowBh 'u 95 ;kb d/ fJe pz[or ftnesh
f;vBh (fpT{o') nk;Nq/bhnk d/ w[;fbw B/sktK B/ gqXkB wzsoh ;e"N w"oh;B d/ 's/ Bkzh e?Ag 'u 36 jzko b'eK dk esb eoB dk d'S bZrk j?.
nZstkd 's/ fdZs/ fpnkB wro'A T[BQK Bkb w[bkeks dk pkfJekN eoB dk c?;bk d{i/ ftSt :[ZX d"okB fJj ftnesh e?Ag d/ rkov d/ o{g 'u
ehsk j?. w"oh;B B/ fJ; wjhB/ w?bp"oB 'u j'J/ jwb/ wro'A fejk ;h fe nZstkdh skfJBks ;h. iowBh d/ tehb gZy B/ pofbB d/ ofjD tkb/ j?A;
ns/ ysoBke ftukoXkok B{z o'eD bJh w[;fbw B/sktK B{z yk; fzzw/dkoh fBGkT[Dh n?Zu Bkwe ftnesh 's/ fJj d'S brkJ/ jB.
ukjhdh j?. j?A; 's/ d'S j? fe T[; B/ nk;Nohnk d/ w"E?;/B e?Ag 'u fJ;
w"oh;B B/ fejk ;h fe T[j fJ; jcs/ fJ; wkwb/ B{z b? e/ w[;fbw B/sktK Bkb ngokX B{z nzikw fdZsk ;h. pofbB d/ b'e tehb dcso tb'A
w[bkeks eoBr/. nk;Nq/bhnk d/ ;G s'A tZv/ w[csh fJpqkfjw np{ w[jzwd ns/ d{i/ ikoh fpnkB 'u fJj ikDekoh fdZsh rJh j?.
T[Zu B/sktK d/ ;w{j B/ gqXkB wzsoh B{z fuZmh fby e/ fJ; w[bkeks 'u Skwb j'D s'A v?ZE j?Zv pNkbhnB Bkb ;pzXs j?A; 1944 s'A 1945 d"okB
fJBeko eo fdZsk. w[;fbw B/sktK dk efjDk j? fe w"oh;B ns/ j'o wzsohnK dk e?Ag d/ rkov ti'A skfJBks fojk. fJ; d"okB e?Ag 'u 36,223
fpnkB fuzss ns/ fBokS eoB tkbk j?. B/sktK w[skpe gqXkB wzsoh d/ fpnkB s'A e?dhnK dh w"s j' rJh ;h. fJj th fejk ik fojk j? fe T[; B/ fJe
bZrdk j? fe T[j fJ; w;b/ B{z jZb eoB s'A fznkdk w[;fbw B/sktK B{z tZy-tZy jh sohe/ Bkb BjhA ;r'A eJh sohfenK Bkb b'eK B{z w"s d/ xkN
eoB dh e'fSS eo oj/ jB. 9 Btzpo B{z w?bp"oB 'u fJ;bkfwe ;N/N s'A gq/fos fJe T[skfonk. T[; B/ eJhnK B{z r'bhnK wkohnK, eJhnK B{z zfjohb/
ftnesh B/ e[M b'eK 's/ uke{ Bkb jwbk eo fdZsk ;h fi; 'u fJe ftnesh dh Nhe/ brkJ/, s/ eJhnK B{z T[j G[Zy/ oZydk ;h ns/ eJhnK B{z mzv 'u
w"s j' rJh ;h ns/ d' j'o zywh j' rJ/ ;B. g[b; B/ jwbkto B{z w"e/ 's/ jh wko woB bJh SZv fdzdk ;h. T[; B/ pj[s p/ofjwh Bkb 36000 b'eK
;[ZfNnk ;h. dh ikB b? bJh.
5 5 5 5 50 gzikp NkJhwgzikp NkJhwz, f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo 2018
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo, f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw , f;vBh, d;zpo
gzikp NkJhw