ภาษาไทย ป.4

ช้นั ประถมศึกษาปีท่ี

๔

รายวิชาพื้นฐาน

ช่อื ………………………………
ช้ัน………… เลขท่ี ……………
โรงเรียน …………………………
ครผู สู้ อน …………………………

สารบัญ หน้า
เรือ่ ง
๑
มาตราตัวสะกด

คำเป็น คำตาย ๗

คำนาม ๑๓

คำสรรพนาม ๒๐

คำกริยา ๒๓

การใชพ้ จนานกุ รม ๒๖

ประโยค ๓๑

คำคล้องจอง ๓๕

กลอนสี่ ๔๐

คำขวัญ ๔๔

สำนวนไทย ๔๗

การเปรียบเทยี บภาษาไทยมาตรฐาน

กบั ภาษาถิ่น ๕๕

1

ใบความรูเ้ ร่อื ง มาตราตัวสะกด

ตัวสะกด คอื พยญั ชนะทป่ี ระสมอยู่ขา้ งหลังสระ และออกเสยี ง
รวมกบั สระมี ๘ มาตรา ได้แก่ มาตราแมก่ ง กม เกย เกอว
เปน็ มาตราตัวสะกดที่มพี ยญั ชนะเปน็ ตัวสะกดตัวเดียว และ
มาตราแมก่ ก กด กน กบ เปน็ มาตราตัวสะกดทีม่ ีพยัญชนะเปน็
ตวั สะกดหลายตวั สว่ นคาที่ไมม่ ีตวั สะกดจัดอยใู่ นมาตรา ก กา

มาตราแม่ กง ลงิ กลอง
มาตราแม่ กม ร่ม

สม้

มาตราแม่ เกย อ้อย 2
มาตราแม่ เกอว
กล้วย

แก้ว แมว

มาตราตัวสะกด ตรงตามมาตราตวั สะกด ไมต่ รงตามมาตราตวั สะกด

แมก่ น ชวน สารบญั ใจทมฬิ

(น ญ ณ ร ล ฬ) กัน สญั ญาณ อาหาร

กาลเวลา ผลใหญ่

แมก่ ก รัก ประมุข สขุ ใจ

(ก ข ค ฆ) ลกู ไรโ้ รค โชคดี

ก้อนเมฆ เลขสอง

แมก่ ด สกดั จุด หยดุ พดู ประเภท เกษตรกร

(ด จ ช ซ ฎ ฏ ฐ ก๊าซพิษ ปรศิ นา

ฑฒตถทธศ พญาครุฑ ดจุ ดาว

ษ ส) พิเศษ เภทภัย

มธั ยสั ถ์ สวสั ดี

สยามรฐั รชั กาล

ปรากฏ ยศศักด์ิ

แมก่ บ กราบ ปรารภ นภดล

(บ ป พ ฟ ภ) ระเบยี บ รูปภาพ กราฟแท่ง

สรรพคณุ บญุ บาป

ใบงานเร่ือง มาตราตวั สะกด 3

รายวิชาภาษาไทย ช้นั ประถมศึกษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๑ สะกดคาและบอกความหมายของคาในบรบิ ทตา่ ง ๆ

คาชแี้ จง ให้นกั เรยี นเตมิ คาลงในชอ่ งวา่ งตามมาตราตวั สะกดใหถ้ ูกตอ้ ง
แลว้ ระบายสีให้สวยงาม

ซุบซิบ วรรค คล้องจอง เวร เสดจ็

แม่ กด
แม่ กก

แม่ กน

แม่ กบ แม่ กง

ช่ือ …………………………………… ช้ัน ……… เลขที่ ………

ใบงานเรอ่ื ง มาตราตวั สะกด 4

รายวชิ าภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๑ สะกดคาและบอกความหมายของคาในบรบิ ทตา่ ง ๆ

คาช้แี จง ใหน้ ักเรียนนาคาในรูปภาพ เตมิ ลงในชอ่ งวา่ งตามมาตราตวั สะกดให้ถูกตอ้ ง

กนิ นร ตะขบ
เอกลักษณ์
ก๊าซ
เข็ญ

อฐิ

เลบ็ พกั ตร์ นกเงือก
ธปู
แม่ กน
บวช
กราฟ
กนั ดาร

แม่ กก แม่ กด แม่ กบ

ช่ือ …………………………………… ช้นั ……… เลขท่ี ………

ใบงานเร่อื ง มาตราตวั สะกด 5

รายวชิ าภาษาไทย ชัน้ ประถมศึกษาปที ี่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๑ สะกดคาและบอกความหมายของคาในบรบิ ทตา่ ง ๆ

คาชี้แจง ให้นกั เรียนเตมิ ตวั สะกดลงในชอ่ งวา่ งใหถ้ กู ต้อง แล้วระบายสี
ใหถ้ ูกตอ้ งตามมาตราตวั สะกด

แมก่ ก แมก่ ด แม่กน แมก่ บ

๑. สุ…..ใจ
๒. บาดา…..
๓. มีลา…..
๔. พ…ั ..นา
๕. สั…..ญา…..
๖. โช…..ดี
๗. ยีรา…..
๘. ตัวเล…..
๙. ร…ู ..ภา…..
๑๐. บ…..บา…..

ชือ่ …………………………………… ชนั้ ……… เลขท่ี ………

ใบงานเร่อื ง มาตราตวั สะกด 6

รายวชิ าภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๑ สะกดคาและบอกความหมายของคาในบรบิ ทตา่ ง ๆ

คาชี้แจง ให้นกั เรียนระบายสีคาท่มี ีตัวสะกดในมาตราตา่ ง ๆ ตามที่กาหนดใหถ้ ูกตอ้ ง

แมก่ ก = สีแดง แมก่ บ = สสี ม้ แม่กม = สชี มพู
แมก่ ง = สมี ว่ ง แม่เกอว = สเี ขียว แม่เกย = สีน้าเงนิ
แม่กน = สเี หลือง แมก่ ด = สฟี ้า

ตน้ ผิว คุย้
พริก
บาป
รั
เปร้ียว เมฆ

ตาม วาฬ เขยี ว กลอง

ชื่อ …………………………………… ช้ัน ……… เลขท่ี ………

7

ใบความรู้เร่อื ง คำเป็น คำตาย

คำเปน็ คำตาย

๑. คาทพี่ ยญั ชนะประสมกบั สระ ๑. คาที่พยัญชนะประสมกบั
เสียงยาวในแม่ ก กา สระเสยี งส้ัน

เชน่ มา ดู ปู เวลา ปี ฯลฯ เช่น ธุระ กะทิ เกะกะ ฯลฯ

๒. คาทพ่ี ยญั ชนะประสมกับสระ ๒. คาทีม่ ตี วั สะกดในแม่ กก
–ำ ใ – ไ – เ – า กบ กด

เช่น จา น้า ใช่ เผ่า เสา ไป เช่น บทบาท ลาภ เมฆ
ฯลฯ เลข ธูป ฯลฯ

๓. คาที่มีตัวสะกดอยู่ในแม่ กง
กน กม เกย เกอว

เชน่ จรงิ กนิ กรรม สาว ฉยุ
ฯลฯ

8

ใบความรเู้ รอื่ ง คำเป็น คำตาย

วิธีจำ คำเป็น

ท่องว่า “นมยวง”

ประสมดว้ ยเสยี งยาว ไมม่ ีตัวสะกด
คาท่ีมีตวั สะกดในมาตราแม่ กน กม เกย เกอว กง
คาท่ีประสมดว้ ยสระอา ไอ ใอ เอา

วิธจี ำ คำตาย

ทอ่ งว่า “กบด”

ประสมดว้ ยสระเสียงสั้น ไมม่ ีตวั สะกด
คาที่มตี ัวสะกดในมาตราแม่ กก กบ กด

9

ใบงานเรื่อง คำเปน็ คำตาย

รายวชิ าภาษาไทย ชนั้ ประถมศึกษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๑ สะกดคาและบอกความหมายของคาในบริบทตา่ ง ๆ

คาช้แี จง ให้นกั เรียนแยกคาต่อไปนีล้ งในช่องคาเป็น คาตาย ให้ถูกต้อง

แผนการ บาป ตานาน ฉดู ฉาด ทรัพย์
ตง้ั ใจ เถอ่ื น โดด ทรงกลม นาค

คาเป็น คาตาย

10

ใบงานเรอื่ ง คำเป็น คำตาย

รายวชิ าภาษาไทย ชน้ั ประถมศึกษาปที ่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๑ สะกดคาและบอกความหมายของคาในบริบทต่าง ๆ

คาช้แี จง ให้นกั เรยี นแยกคาตอ่ ไปน้ลี งในช่องคาเป็น คาตาย ให้ถกู ตอ้ ง

กอ่ น สง่ิ อาจ จริง ความ
หวาน พลาด ชอบ ลกู เสรมิ
เงยี บ เขา หวงั ลาภ โจทย์
ขา่ ว ออก คราด ขา งาม

คาเปน็ คาตาย

11

ใบงานเรอื่ ง คำเปน็ คำตาย

รายวชิ าภาษาไทย ชั้นประถมศกึ ษาปที ี่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๑ สะกดคาและบอกความหมายของคาในบรบิ ทตา่ ง ๆ

คาชีแ้ จง ให้นกั เรยี นกากบาท ลงในชอ่ งคาเปน็ คาตาย ให้ถกู ตอ้ ง

ขอ้ คา คาเป็น คาตาย
๑ ยักษ์
๒ แอ่ง
๓ หวิ
๔ อดตี
๕ โหย
๖ สงิ ขร
๗ ลฟิ ต์
๘ แมงมมุ
๙ พโิ รธ
๑๐ โพงพาง

12

ใบงานเร่ือง คำเปน็ คำตาย

รายวชิ าภาษาไทย ช้นั ประถมศกึ ษาปที ี่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๑ สะกดคาและบอกความหมายของคาในบรบิ ทตา่ ง ๆ

คาชี้แจง ใหน้ กั เรยี นกากบาท ลงในชอ่ งคาเปน็ คาตาย ให้ถูกต้อง

ขอ้ คา คาเปน็ คาตาย
๑ แตงกวา
๒ สับปะรด
๓ มะกรดู
๔ สม้ โอ
๕ กุหลาบ
๖ อัญชนั
๗ มะลิ
๘ กลว้ ย
๙ สิงโต
๑๐ กระรอก

13

ใบความรู้เรอ่ื ง คำนาม

คานาม คอื คาท่ีใชเ้ รยี กช่อื คน สัตว์ สง่ิ ของ สถานท่ี สภาพ ฯลฯ
แบ่งเปน็ ๕ ชนิด คอื

๑ สามานยนาม คือคาทเ่ี ป็นชอื่ ของ คน สตั ว์ สง่ิ ของ สถานท่ี และกิริยา
อาการทว่ั ไป เช่น เด็ก โรงเรยี น กวาง บา้ น ดนิ สอ เปน็ ตน้

๒ วสิ ามานยนาม คือคานามที่เปน็ ช่ือเฉพาะของ คน สัตว์ สถานที่
ส่ิงของ เปน็ ชอื่ ที่บญั ญตั ขิ น้ึ สาหรับใชเ้ รียกช้เี ฉพาะลงไปวา่ เป็นใครหรืออะไร เชน่
เดก็ ชายวทิ วสั จงั หวดั พจิ ติ ร พระอภยั มณี วันจนั ทร์ สมศรี เปน็ ต้น

๓ ลักษณนาม คอื คานามท่ีทาหน้าทปี่ ระกอบนามอื่นเพ่อื แสดง
รปู ลักษณะ ขนาด หรือปริมาณ เช่น แทง่ ลา ผนื อนั ชนิ้ เล่ม เป็นตน้

๔ สมุหนาม คอื คานามทท่ี าหน้าท่แี สดงหมวดหมู่
เชน่ ฝูงนกบนิ ไปในอากาศ คณะครูประชุมในหอ้ งสมดุ กองทหารตัง้ อยู่ท่เี ชงิ เขา

๕ อาการนาม คือคานามที่เกิดจากคากริยาหรือวิเศษณ์ท่มี ีคาว่า "การ"
หรือ "ความ" นาหนา้

การ มักใชน้ าหนา้ คากริยาทีแ่ สดงความเป็นไปทางกายและวาจา เชน่
การยืน การเดิน การพูด

ความ นาหนา้ คากริยาทแี่ สดงความเป็นไปทางจิตใจ เช่น ความคดิ
ความฝนั ความรู้

ใบงานเรื่อง คำนาม 14

รายวชิ าภาษาไทย ช้นั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบชุ นดิ และหนา้ ทีข่ องคาในประโยค

คาช้แี จง ใหน้ กั เรียนแยกสามานยนาม และวิสามานยนาม ลงในวา่ งใหถ้ กู ต้อง

วัด จงั หวัดนา่ น โรงพยาบาล ธนาคารออมสนิ

ศรีธนญชยั ต้นไม้ ดอยอินทนนท์

นา้ ผาแตม้ ผลไม้

สามานยนาม วิสามานยนาม

15

ใบงานเร่ือง คำนาม

รายวิชาภาษาไทย ชัน้ ประถมศกึ ษาปที ่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบชุ นดิ และหนา้ ทข่ี องคาในประโยค

คาช้แี จง ให้นักเรยี นแยกสามานยนาม และวสิ ามานยนาม ลงในว่างใหถ้ กู ต้อง

เด็ก สมศรี โรงเรยี น นายแดง บา้ น
สดุ สาคร คน เด็กชายสริ ภทั ร วชิ า
แม่นา้ เจา้ พระยา สนาม เชียงใหม่

สามานยนาม วิสามานยนาม

(คำนามสามัญ) (คำนามวสิ ามัญ)

ใบงานเรอ่ื ง คำนาม

รายวชิ าภาษาไทย ชน้ั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบชุ นดิ และหนา้ ที่ของคาในประโยค

คาช้แี จง ให้นกั เรียนแยกสามานยนาม และวิสามานยนาม ลงในว่างใหถ้ กู ตอ้ ง

แมว ฉะเชิงเทรา กีฬา หนงั สอื
ธนั วาคม นางเงอื ก บา้ น เดก็ ชายจิรายุทธ
กลว้ ย วัดพระแก้ว ปลา จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั
สดุ สาคร ดอกไม้ รถ

สามานยนาม วสิ ามานยนาม

(คำนามสามัญ) (คำนามวิสามัญ)

ใบงานเรอ่ื ง คำนาม 16

รายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบุชนิดและหนา้ ท่ีของคาในประโยค

คาช้ีแจง ใหน้ ักเรียนเติมลกั ษณนามของคาตอ่ ไปนล้ี งในวา่ งให้ถูกต้อง

กระโปรง ขวาน

แจกนั

เทียน ถนน

ใบงานเรอื่ ง คำนาม 17

รายวชิ าภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบชุ นิดและหน้าทขี่ องคาในประโยค

คาชี้แจง ใหน้ กั เรียนเติมลกั ษณนามของคาตอ่ ไปนลี้ งในว่างให้ถูกตอ้ ง

ปากกา ปี่

พริก

มดี
ฟนั

ใบงานเร่ือง คำนาม 18

รายวชิ าภาษาไทย ชั้นประถมศกึ ษาปีที่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบุชนิดและหนา้ ท่ีของคาในประโยค

คาช้แี จง ให้นกั เรยี นเติมลกั ษณนามของคาต่อไปนลี้ งในวา่ งใหถ้ กู ต้อง

ช้อน ขวาน

เณร,
สามเณร

ดนิ สอ

ตะกรา้

ใบงานเรอื่ ง คำนาม 19

รายวิชาภาษาไทย ชนั้ ประถมศึกษาปที ี่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบชุ นดิ และหน้าที่ของคาในประโยค

คาชี้แจง ใหน้ ักเรียนเตมิ ลกั ษณนามของคาตอ่ ไปนลี้ งในว่างให้ถกู ต้อง

ขอ้ คา ลกั ษณนาม
๑ กรรไกร
๒ ตะปู
๓ ตุก๊ ตา
๔ เตน็ ท์
๕ โต๊ะ
๖ ถนน
๗ โถสว้ ม
๘ โทรศพั ท์
๙ นาฬกิ า
๑๐ ปืน

20

ใบความรูเ้ ร่ือง คำสรรพนาม

คาสรรพนาม คอื คาทีใ่ ช้แทนคานาม เพ่อื ไมต่ อ้ งกลา่ ว
คานามนัน้ ซ้าหลายครงั้

บุรุษสรรพนาม คอื คาสรรพนามแทนผพู้ ดู ผฟู้ ัง
และผู้ทกี่ ลา่ วถึง

มี ๓ ชนดิ ได้แก่

สรรพนามบุรษุ ท่ี ๑ แทนผพู้ ูด เช่น ฉัน ดฉิ ัน ผม
กระผม หนู กู ขา้ พเจ้า
สรรพนามบรุ ษุ ที่ ๒ แทนผฟู้ ัง เช่น คณุ เธอ ท่าน โยม
หล่อน แก
สรรพนามบุรษุ ที่ ๓ แทนผู้ที่กล่าวถึง เชน่ มนั เขา
ทา่ น นาง พระองค์

21

ใบงานเรอื่ ง คำสรรพนาม

รายวิชาภาษาไทย ชัน้ ประถมศึกษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบุชนิดและหน้าทข่ี องคาในประโยค

คาช้แี จง ใหน้ กั เรียนขีดเสน้ ใตค้ าบุรุษสรรพนามและบอกชนิดของคาบรุ ษุ สรรพนาม
ใหถ้ กู ต้อง
ตวั อยา่ ง

พวกเขากาลงั ทาความสะอาดห้องเรยี น

เป็น สรรพนามบรุ ษุ ท่ี ๓

๑. พวกเขากาลงั เตะฟตุ บอล
เป็น ……………………………….

๒. คุณแมส่ อนให้ฉันรู้จักประหยดั
เป็น ……………………………….

๓. ธารใส ทาไมเม่ือวานเธอถงึ ไม่มาโรงเรยี น
เปน็ ……………………………….

๔. กระผมขอนมิ นตห์ ลวงพ่อไปฉนั เพลท่บี า้ นขอรับ
เปน็ ……………………………….

๕. เจ้าตูบเห่าเสียงดงั มาก ไมร่ ้วู า่ มันเหน็ อะไร
เป็น ……………………………….

22

ใบงานเร่ือง คำสรรพนาม

รายวิชาภาษาไทย ช้นั ประถมศึกษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบชุ นิดและหนา้ ท่ขี องคาในประโยค

คาชีแ้ จง ใหน้ กั เรยี นขดี เส้นใตค้ าบรุ ุษสรรพนามและบอกชนดิ ของคาบุรษุ สรรพนาม
ให้ถกู ต้อง
ตวั อยา่ ง

พวกเขากาลังทาความสะอาดหอ้ งเรียน

เปน็ สรรพนามบุรุษท่ี ๓

๑. เขาเป็นคนไม่ดี
เปน็ ……………………………….

๒. งูตัวใหญ่มนั เลือ้ ยอย่หู ลังบ้าน
เป็น ……………………………….

๓. เสอ้ื ของคณุ พอ่ เธอสวยดีนะ
เป็น ……………………………….

๔. นา้ ใสเปน็ เพือ่ นของฉนั
เป็น ……………………………….

๕. ดิฉันเปน็ ตัวแทนของบรษิ ัท

เป็น ……………………………….

23

ใบความร้เู ร่อื ง คำกรยิ า

คากรยิ า คือ คาทแ่ี สดงอาการ สภาพ หรอื การกระทา
ของนามหรือสรรพนาม

๑.อกรรมกรยิ า คือ คากริยาท่ีไมต่ ้องมกี รรมมารบั มคี วาม
สมบูรณใ์ นตนเอง เชน่

พว่ี า่ ยน้า
น้องร้องไห้
หมาเหา่

๒.สกรรมกริยา คอื คากริยาทตี่ อ้ งมกี รรมมารับ จงึ จะได้
ใจความทสี่ มบรู ณ์ เชน่

เขาข่รี ถยนต์
แมถ่ อื ตะกรา้
เธอกนิ กว๋ ยเตยี๋ ว

24

ใบงานเรื่อง คำกริยา

รายวิชาภาษาไทย ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบุชนดิ และหน้าทข่ี องคาในประโยค

คาชี้แจง ให้นกั เรียนเลอื กคาอกรรมกรยิ าและสกรรมกริยาเขยี นลงในชอ่ งวา่ ง
ใหถ้ ูกต้อง

ขาย แลน่ ง่วง ชักชวน
ทุบ

ยินดี บริโภค มองเหน็ หัก
โกหก

อกรรมกริยา สกรรมกริยา

………………………………. ……………………………….
………………………………. ……………………………….
………………………………. ……………………………….
………………………………. ……………………………….
………………………………. ……………………………….

25

ใบงานเรอื่ ง คำกรยิ า

รายวชิ าภาษาไทย ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๒ ระบุชนดิ และหน้าทข่ี องคาในประโยค

คาชีแ้ จง ใหน้ ักเรียนเลอื กคาอกรรมกริยาและสกรรมกรยิ าเขยี นลงในชอ่ งวา่ ง
ใหถ้ กู ตอ้ ง

ถือ ยนื บนิ
เดิน ไถ

ตดั หุง โค่น
นัง่ ขาย

อกรรมกริยา สกรรมกริยา

26

ใบความรู้เร่ือง การใชพ้ จนานกุ รม

พจนานุกรม เป็นหนงั สือซงึ่ รวบรวมคาทมี่ ีใช้อยู่ในภาษาไทย
โดยเรียงลาดับตามตวั อกั ษรและกาหนดวิธีอ่าน ความหมาย ชนิด
และทีม่ าของคาเพ่อื ใช้เปน็ มาตร านในการใชภ้ าษาไทยให้ถูกต้อง
และเป็นแนวทางเดียวกนั

วธิ ใี ช้พจนานกุ รม

๑. ตวั พยญั ชนะลาดับไว้ตามตวั อักษร คือ ก-ฮ สว่ น ฤ ฤา ลาดบั
ไว้หลงั ตวั ร และ ฦ ฦา ลาดบั ไวห้ ลงั ตัว ล
๒. สระลาดับไว้ตามรูป ดังน้ี

๓. การเรียงลาดบั คา จะลาดบั ตามพยัญชนะก่อนเปน็ สาคัญ
แล้วจึงลาดับตามรปู สระ ดงั น้ันคาทไ่ี มม่ ีสระปรากฏเป็นรูป
ประสมอยูด่ ว้ ย จึงอยูข่ า้ งหนา้

ใบงานเร่อื ง การใช้พจนานกุ รม 27

รายวิชาภาษาไทย ชนั้ ประถมศึกษาปีท่ี ๔ เกสร
ท ๔.๑ ป.๔/๓ ใช้พจนานุกรมค้นหาความหมายของคา

คาช้แี จง ใหน้ ักเรยี นเรียงคาตอ่ ไปนใ้ี หมต่ ามหลกั พจนานุกรม

๑. กระดาษ กตัญญู กาเนิด กฎหมาย

๒. เคมี คลาย คงคา คมนาคม ค้าง

๓. จอมปลวก ทาส ขุนเขา พงพี ฉกุ

๔. ภพ ชรา ก้น อนุรกั ษ์ นารี

๕. ดาบส ฉิ่ง บกพรอ่ ง บังเอญิ ดนตรี

ใบงานเร่อื ง การใชพ้ จนานุกรม 28

รายวชิ าภาษาไทย ชัน้ ประถมศึกษาปที ี่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๓ ใช้พจนานกุ รมค้นหาความหมายของคา

คาช้ีแจง ให้นักเรยี นเรยี งคาตอ่ ไปน้ใี หม่ตามหลกั พจนานุกรม

๑. เข็ญ คงคา เขด็ ขอม คา้ ง

๒. ดว่ น เดด็ เด่ยี ว ดนตรี แด่ ดน้ิ

๓. บรรเทา ธานี นารี ปกป้อง ทกุ ข์

๔. ผนัง ประณีต ฝเี ท้า ฟืน พรอ่ ง

๕. ภพ ล้าน มรดก ราก าน โยก

ใบงานเร่ือง การใชพ้ จนานุกรม 29

รายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๓ ใชพ้ จนานุกรมคน้ หาความหมายของคา

คาชี้แจง ให้นกั เรียนคน้ หาความหมายของคาศัพทจ์ ากพจนานกุ รม

๑. พฒั นา หมายถงึ

……………………………………………………………………………...............

๒. วรี บรุ ุษ หมายถงึ

…………………………………………………………………………………………..

๓. ศักด์สิ ทิ ธ์ิ หมายถึง

…………………………………………………………………………………………..

๔. สัญจร หมายถงึ

……………………………………………………………………………...............

๕. สุภาษติ หมายถึง

…………………………………………………………………………………………..

ใบงานเร่อื ง การใช้พจนานกุ รม 30

รายวชิ าภาษาไทย ชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๓ ใช้พจนานกุ รมค้นหาความหมายของคา

คาชีแ้ จง ให้นักเรยี นคน้ หาความหมายของคาศพั ท์จากพจนานกุ รม

๑. กติ ตศิ ัพท์ หมายถึง

……………………………………………………………………………...............

๒. กระแส หมายถึง

…………………………………………………………………………………………..

๓. ธรณี หมายถงึ

…………………………………………………………………………………………..

๔. มลทิน หมายถึง

……………………………………………………………………………...............

๕. ศรทั ธา หมายถงึ

…………………………………………………………………………………………..

31

ใบความรู้เรื่อง ประโยค

ประโยค คอื คาหรอื กลุม่ คาท่นี ามาเรยี บเรียงแลว้ ได้ใจความ
สมบรู ณ์ว่าใครหรอื สง่ิ ใด ทากิริยาอาการอย่างไร หรืออยู่ใน
สภาพใด

สว่ นประกอบของประโยค

๑. ภาคประธาน คือ สว่ นทีเ่ ป็นผกู้ ระทาหรอื ผแู้ สดงอาการ
๒. ภาคแสดง คือ สว่ นท่แี สดงอาการหรอื แสดงสภาพของประธาน

ประกอบดว้ ย
บทกริยา ทาหน้าทแี่ สดงกริ ยิ าหรือการกระทาทีภ่ าคประธานทา
บทขยายกริยา ทาหน้าทีบ่ อกความชดั เจนของกรยิ าว่ากริยานน้ั เปน็ อย่างไรหรอื

เกิดขึน้ ท่ไี หน
บทกรรม ทาหนา้ ทเ่ี ปน็ ผรู้ บั ผลจากการกระทาของภาคประธาน
บทขยายกรรม ทาหน้าท่ีบอกความชัดเจนของบทกรรมว่าบทกรรมน้ันเป็น

อย่างไร จานวนเทา่ ไร เปน็ ของใคร หรอื อยู่ทีไ่ หน

ประโยค ๒ สว่ น คือประโยคทป่ี ระกอบด้วย ประธาน และกริยา ซ่งึ บางประโยคอาจมสี ว่ นขยาย
ของแต่ละส่วนรวมอยดู่ ว้ ย

ประโยค ๓ สว่ น คอื ประโยคท่ีประกอบด้วย ประธาน กริยา และกรรม ซึ่งบางประโยคอาจมีสว่ นขยาย
ของแตล่ ะสว่ นรวมอยู่ดว้ ย

ภาคประธาน ภาคแสดง

ประโยค ประธาน ส่วน กริยา กรรม ส่วน สว่ น

ขยาย ขยาย ขยาย

ประธาน กรรม กรยิ า

มา้ กระโดดอยา่ งวอ่ งไว ม้า - กระโดด - - อย่าง
วอ่ งไว

แม่ซ้ือโทรทัศนเ์ ครอื่ ง แม่ - ซอ้ื โทรทัศน์ เครือ่ ง -
ใหญ่ ใหญ่

ใบงานเรอื่ ง ประโยค 32

รายวชิ าภาษาไทย ชนั้ ประถมศึกษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๔ แต่งประโยคไดถ้ กู ต้องตามหลักภาษา

คาช้ีแจง ให้นักเรยี นแยกส่วนประกอบของประโยคตอ่ ไปนล้ี งในตารางใหถ้ ูกตอ้ ง

ภาคประธาน ภาคแสดง

ประโยค ประธาน ส่วน กริยา กรรม ส่วน ส่วน

ขยาย ขยาย ขยาย

ประธาน กรรม กรยิ า

๑. นอ้ งเกบ็ มะม่วง
ในสวน

๒. ลงุ ซื้อตเู้ ยน็ หลงั
ใหญ่

๓. สุนขั เห่าเสียงดงั

๔. ยายหวั เราะเสยี ง
ดงั

๕. ภผู าพูดเบา ๆ

ใบงานเรอ่ื ง ประโยค 33

รายวิชาภาษาไทย ช้ันประถมศึกษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๔ แต่งประโยคไดถ้ ูกต้องตามหลกั ภาษา

คาชแี้ จง ใหน้ ักเรียนแยกสว่ นประกอบของประโยคตอ่ ไปนล้ี งในตารางใหถ้ ูกตอ้ ง

ภาคประธาน ภาคแสดง

ประโยค ประธาน สว่ น กรยิ า กรรม ส่วน ส่วน

ขยาย ขยาย ขยาย

ประธาน กรรม กริยา

๑. พี่ของฉันหัน่
ผักกาด

๒. ขวญั ชอบผลไม้
รสเปรี้ยว

๓. พชี่ ายของฉนั วง่ิ
เร็วมาก

๔. แมท่ ากบั ขา้ วเกง่
มาก

๕. ภมู กิ วาดบ้าน
สะอาดมาก

ใบงานเร่อื ง ประโยค 34

รายวิชาภาษาไทย ชัน้ ประถมศึกษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๔ แตง่ ประโยคได้ถกู ตอ้ งตามหลักภาษา

คาชแ้ี จง ใหน้ ักเรียนแยกส่วนประกอบของประโยคต่อไปนล้ี งในตารางใหถ้ ูกตอ้ ง

ภาคประธาน ภาคแสดง

ประโยค ประธาน สว่ น กรยิ า กรรม สว่ น สว่ น

ขยาย ขยาย ขยาย

ประธาน กรรม กรยิ า

๑. คนแก่เดินช้า

๒. แพรววารอ้ งไห้

๓. สุนขั สดี ากัดแมว

๔. แมเ่ ยบ็ เสอ้ื สขี าว

๕. พระรามรกั นาง
สีดา

35

ใบความร้เู รือ่ ง คำคลอ้ งจอง

คาคลอ้ งจอง คือ คาท่มี สี ระเสยี งเดยี วกันหรือคาทมี่ เี สยี งสระ
และตวั สะกดในมาตราเดยี วกนั

คาคลอ้ งจอง ๑ พยางค์ คอื คาที่ออกเสียงเพยี งคร้งั เดียว
มสี ระเสียงเดยี วกัน ตวั สะกดมาตราเดยี วกนั ส่วนรูปและเสียง
วรรณยกุ ต์จะต่างกันกไ็ ด้

มา้ หา ใจ ใส

คาคลอ้ งจอง ๒ พยางค์ คือ คาท่มี พี ยางคท์ า้ ยของกลมุ่ คาหนา้ มี
เสยี งคลอ้ งจองกบั พยางคแ์ รก หรอื พยางค์ที่ ๒ ของกล่มุ คาหลัง
ทอ่ี ยถู่ ดั ไป

มาลี มตี า กาดา จาใจ

คาคล้องจอง ๓ พยางค์ คอื กลุม่ คาทมี่ ี ๓ พยางคต์ ้งั แต่ ๒ กลมุ่
ขึน้ ไปท่ีพยางคท์ ้ายของกลุ่มคาหน้ามีเสยี งคลอ้ งจองกบั พยางคแ์ รก
หรอื พยางค์ที่ ๒ ของพยางคห์ ลงั ทอ่ี ย่ถู ดั ไป

เดก็ คนเก่ง เรง่ รบี เรยี น เพยี รศกึ ษา

ใบงานเรอื่ ง คำคล้องจอง 36

รายวชิ าภาษาไทย ช้นั ประถมศกึ ษาปีที่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๕ แตง่ บทรอ้ ยกรองและคาขวญั

คาช้แี จง ใหน้ กั เรยี นโยงเสน้ จบั ค่คู าทคี่ ล้องจองกนั ของหาย

๑. หนดู ี

๒. สดใส หอยสังข์

๓. นักรอ้ ง เขยี นอา่ น

๔. ขุดดิน ทับสทิ ธิ์

๕. เดก็ น้อย แสงไฟ

๖. โรงเรียน เฝ้าบ้าน

๗. วชิ า ใจดี

๘. ปากแดง มตี า

๙. นอนหลับ หินคลกุ

๑๐. งเู หา่ หาทรพั ย์

ใบงานเรื่อง คำคลอ้ งจอง 37

รายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปที ี่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๕ แต่งบทร้อยกรองและคาขวัญ

คาชี้แจง ใหน้ กั เรยี นโยงเสน้ จบั ค่คู าท่คี ล้องจองกนั ปลาวาฬ

๑. หมไู ป

๒. ทานา ตาปี

๓. รูม้ าก เชือ่ ใจ

๔. ไวเ้ นื้อ ไก่มา

๕. ท้องฟ้า ยากนาน

๖. ช่างคดิ แก้ไข

๗. ยง่ิ ใหญ่ โต้ตอบ

๘. ใฝ่รู้ ใกลต้ ัว

๙. ดแู ล ติดตาม

๑๐. เอกโท ผู้คน

ใบงานเรือ่ ง คำคล้องจอง 38

รายวชิ าภาษาไทย ชนั้ ประถมศกึ ษาปที ี่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๕ แตง่ บทรอ้ ยกรองและคาขวญั

คาชีแ้ จง ให้นกั เรียนโยงเส้นจบั คู่คาที่คลอ้ งจองกัน โมโห

๑. เจบ็ ไข้

๒. มังคุด หาญกล้า

๓. โบราณ สดุ สวย

๔. เปน็ ห่วง จอมซน

๕. สม้ โอ บว่ งธนู

๖. กลว้ ยหอม ผมหอม

๗. ยาดม ได้ปว่ ย

๘. ลาพัง นอ้ งพ่ี

๙. พวกพอ้ ง เมืองทอง

๑๐. รงุ่ เรือง ถงั แตก

ใบงานเร่อื ง คำคล้องจอง 39

รายวิชาภาษาไทย ชนั้ ประถมศึกษาปที ่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๕ แต่งบทร้อยกรองและคาขวัญ

คาชี้แจง ใหน้ กั เรยี นนาคาทก่ี าหนดให้ จับคคู่ าคลอ้ งจองให้ถูกต้อง

เป็ด เลีย้ ง โกรธ พึง ยาง
หมาย เคม็ งาน คาว รบี

๑. ลูก________ เจ็ดตวั
๒. นกเอย้ี ง _______ควาย
๓. กระโดด _______มาก
๔. คดิ ถึง _______ใจ
๕. ห่วง_______ ห่างหาย
๖. กระต่าย ______จันทร์
๗. ปลา_______ เต็มตู้
๘. นิทาน _______ดี
๙. สขี าว _______ปลา
๑๐. เร่ง________ หีบห่อ

40

ใบความรู้เรอ่ื ง กลอนสี่

กลอน ๔ เปน็ คาประพันธ์ประเภทกลอน ๑ บท มี ๒ บาท
๑ บาท มี ๒ วรรค แต่ละวรรคมี ๔ คา จึงเรยี กวา่ กลอนสี่

แผนผงั กลอนสี่

OOOO OOOO

OOOO OOOO

สมั ผัสบังคับของกลอนสี่ มี ๔ แหง่ ดงั นี้
๑. คาท้ายวรรคแรก สัมผสั คล้องจองกับคาแรกหรอื คาที่ ๒ ของวรรคท่ี ๒
๒. คาสุดทา้ ยของวรรคที่ ๒ สมั ผสั คล้องจองกบั คาสุดท้ายของวรรคที่ ๓
๓. คาสุดท้ายของวรรคที่ ๓ สมั ผัสคลอ้ งจองกบั คาแรกของวรรคท่ี ๔
๔. คาสดุ ท้ายของวรรคท่ี ๔ ของบทแรก สัมผสั คล้องจองกับคาสุดท้ายวรรคท่ี ๒

ของบทถดั ไป

ตัวอยา่ ง

ทอ้ งฟา้ แสนงาม สคี รามสดใส

เมฆขาวกอ้ นใหญ่ ลอยไปตามนภา

ใบงานเรื่อง กลอนส่ี 41

รายวิชาภาษาไทย ชัน้ ประถมศึกษาปที ่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๕ แต่งบทร้อยกรองและคาขวญั

คาชแ้ี จง ให้นกั เรยี นเลือกคาทก่ี าหนดใหเ้ ติมกลอนสี่ลงในชอ่ งวา่ งใหส้ มบรู ณ์

บท นะ ช้ี จา ทา
ละ ดี จด ถี่ ดี คา

กลอนสีน่ ้ี______ วรรค_____สี่_____
พวกหนูจง______ ฝึก______ให้______
จา______ถ้วน______
ส่วี รรคหนึง่ ______ บอก______สมั ผัส
สงั เกตให_้ _____

ใบงานเร่อื ง กลอนสี่ 42

รายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปที ี่ ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๕ แตง่ บทร้อยกรองและคาขวัญ

คาชแ้ี จง ให้นักเรยี นเลอื กคาทก่ี าหนดให้เตมิ กลอนสลี่ งในช่องวา่ งให้สมบรู ณ์

ทากิน ปรองดอง โชคดี
ภาค ทอง พ่ี

คนไทย_______ มีท่ี______
ทกุ ______ทัว่ ถ่นิ แผน่ ดนิ เป็น______
เปน็ ______เป็นน้อง
คนไทยใจดี
กลมเกลียว______ บ้านเมอื งร่มเยน็

ใบงานเรือ่ ง กลอนส่ี 43

รายวิชาภาษาไทย ช้ันประถมศกึ ษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๕ แต่งบทร้อยกรองและคาขวัญ

คาชแ้ี จง ให้นักเรยี นเลือกคาที่กาหนดใหเ้ ตมิ กลอนสลี่ งในชอ่ งวา่ งให้สมบรู ณ์

บ้านฉัน สเี ขียว รื่นรมย์
สายลม แม่นา้

ทงุ่ หญา้ _______ กระเจียวปา่ งาม
แลดู_______ มองตาม_______
นน้ั แสนสุขสม
ทงุ่ นา_______ สุขสมยินดี
ทกุ สงิ่ _______

44

ใบความรู้เร่อื ง คำขวญั

คาขวัญ คือ ถอ้ ยคา ข้อความ คาคลอ้ งจอง หรอื บทกลอนสั้น ๆ

คาขวญั แบ่งเป็น ๒ ประเภท ดังนี้
๑. ถอ้ ยคาทแี่ ตง่ ขนึ้ เพอื่ เป็นเครอื่ งเตอื นใจ แสดงอดุ มคติ

หรอื เปา้ หมายของกลุ่ม หรือองค์กรน้นั ๆ
๒. ถอ้ ยคาหรือข้อความท่ีแต่งข้นึ มาเพอ่ื บง่ บอกถงึ เอกลักษณ์

คุณสมบัติ ความโดดเดน่
หลกั การเขียนคาขวัญ

เขยี นขอ้ ความสนั้ ๆ อาจแบ่งเปน็ วรรค และมเี สียงสมั ผัส
คล้องจองกันให้จดจาง่ายและไพเราะ

ตวั อยา่ ง
ฉลาดคิด จิตบริสุทธิ์ จดุ ประกายฝัน ผกู พันรักสามคั คี

ออกกาลังกายวันละนดิ จิตแจ่มใส

ใบงานเรื่อง คำขวญั 45

รายวิชาภาษาไทย ชน้ั ประถมศกึ ษาปีท่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๕ แตง่ บทรอ้ ยกรองและคาขวัญ

คาชี้แจง ใหน้ ักเรียนเลอื กคาทีก่ าหนดใหเ้ ตมิ ลงในช่องวา่ งให้ถกู ต้อง

๑. อนาคตจะ______ หากใส่ใจการศึกษา (สมหวงั /ก้าวไกล)

๒. รกั ษาปา่ ไว้ ______รม่ เยน็ (เมืองไทย/บา้ นเมือง)

๓. ส้นิ ป่าวนั ใด ______ทกุ คน (สน้ิ ใจ/หา่ งไกล)

๔. ออกกาลงั กายวนั ละนดิ ______โรคภยั (หา่ งไกล/พชิ ิต)

๕. กินผลไมไ้ ทย ______ไรส้ ารตกคา้ ง (อรอ่ ย/ปลอดภัย)

ใบงานเรอ่ื ง คำขวญั 46

รายวิชาภาษาไทย ชั้นประถมศกึ ษาปที ่ี ๔
ท ๔.๑ ป.๔/๕ แต่งบทรอ้ ยกรองและคาขวัญ

คาช้แี จง ใหน้ ักเรยี นเลือกคาทก่ี าหนดให้เติมลงในช่องว่างให้ถูกต้อง

๑. ขบั รถอย่า______ คาดเขม็ ขดั นิรภัย (ประมาท/โทรศพั ท)์
๒. เยาวชนรุ่นใหม่ ______ต้านภยั ยาเสพติด (รว่ มใจ/มีพลงั )
๓. ล้างมอื บ่อยครงั้ ______เชอ้ื โรค (หยุดยง้ั /ปราศจาก)
๔. อากาศเป็นพิษ ______จะส้นั (สมาธ/ิ ชวี ิต)
๕. ป่าไม้______ จงอย่าทาลาย (มคี ่า/สวยงาม)

47

ใบความรู้เรื่อง สำนวนไทย

สำนวน สภุ าษติ คำพังเพย

สำนวน ถ้อยคาหรอื ข้อความที่กลา่ วสืบต่อกันมา
ช้านานแล้ว มคี วามหมายไมต่ รงตามตัว
กา้ งขวางคอ หรือมคี วามหมายอ่นื แฝงอยู่
สู้ยบิ ตา
= เข้าไปขัดขวาง
ผกั ชโี รยหน้า
ทานาบนหลังคน = สู้จนถึงทส่ี ุด, สไู้ มถ่ อย

คลุมถุงชน = การทาความดีแตเ่ พยี งผิวเผนิ

เกลอื จมิ้ เกลอื = หาผลประโยชน์ใสต่ ัวอย่างสบาย ๆ
น้าท่วมปาก บนความลาบากทุกขย์ ากของผู้อื่น

แจงสีเ่ บีย้ = การแตง่ งานทผี่ ู้ใหญ่เปน็ ผู้จัดการหาคูค่ รองให้
คมในฝัก โดยท่คี ูบ่ ่าวสาวไม่เคยรู้จัก หรือรักใคร่กันมากอ่ น

ช้างเท้าหลงั = แก้เผด็ ใหส้ มกนั

= พูดไม่ได้ เพราะมีความจาเปน็ บงั คับ
หรือเกรงจะมภี ัยมาถึงตน

= พูดชแ้ี จง หรืออธิบายอยา่ งละเอียด

= ภายนอกดนู ่งิ สงบเสงีย่ มแต่เมอื่ พดู หรือกระทาส่งิ
ใดออกมา จึงรวู้ า่ มคี วามรคู้ วามสามารถสูง

=ภรรยา ผู้ตาม ผ้คู อยหนุนหลัง
สนับสนนุ ผูน้ าของตวั เอง หรือสามี