คู่มือค่ายเยาวชน...รักษ์พงไพร

¾ÃÐÃÒª´íÒÃÑÊ 

“ใหครูรักเด็กและเด็กรักครู
ใหครูสอนเด็กใหมีนํ้าใจตอเพ่ือน ไมใหแขงขันกัน แตใหแขงกับตัวเอง

ใหเด็กที่เรียนเกงกวาชวยสอนเพ่ือนที่เรียนชากวา
ใหครูจัดกิจกรรมใหนักเรียนทํารวมกัน เพ่ือใหเห็นคุณคาของความสามัคคี”

พระราชกระแสฯ ของ
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

พระราชทานใหองคมนตรีในการจัดต้ังกองทุนการศึกษา พ.ศ. ๒๕๕๕

“...ต้ังใจท่ีจะปลูกฝงใหเด็กมีจิตสํานึกในการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
และพฒั นาลกั ษณะนสิ ยั ในการใชทั รพั ยากรอยา งมปี ระสทิ ธภิ าพหลายอยา งเดนิ ตามแนวพระราชดาํ ริ
ของพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว” (พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร)

จากหนังสือ สืบสานพระราชปณิธาน สามทศวรรษจรัสหลา
การพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจา กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ทรงบรรยายเรื่อง “ประสบการณการพัฒนาชนบทที่เปนมิตรกับสิ่งแวดลอม”
ณ ธนาคารกสิกรไทย สํานักงานใหญ ๑ มีนาคม ๒๕๕๓

“...นอกจากการอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติแลว ยังสอนใหอนุรักษวัฒนธรรม เพราะ
เปนสิ่งท่ีเปนรากฐานชีวิตของนักเรียนทุกคน เมื่อรูวาทองถ่ินของตน มีอะไรดีบาง ก็จะทําใหเกิด
ความภาคภมู ใิ จ มกี ารบนั ทกึ สงิ่ ทเ่ี ปน ของมคี ณุ คา ทเ่ี ปน ความคดิ ของมนษุ ย เปน จติ วญิ ญาณของบคุ คล
ใหร ว มกนั ทาํ งานอนรุ กั ษพ รอ ม ๆ กบั งานพฒั นาชมุ ชน...”

จากหนังสือ สืบสานพระราชปณิธาน สามทศวรรษจรัสหลา
การพัฒนาเด็กและเยาวชนในถ่ินทุรกันดาร

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจา กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ทรงบรรยายเร่ือง “การพัฒนาเด็กและเยาวชนในถ่ินทุรกันดาร” พ.ศ. ๒๕๕๐



“ÃÇÁ¾Å§Ñ ÊÒÁ¤Ñ ¤Õ ÃÇ‹ Á㨠à¾Íè× àÂÒǪ¹¢Í§ªÒμÔ 

 ÊÒúÑÞ หนาที่

พระราชดํารัส ๓
ศูนยการเรียนรู ๓๑ ศูนย ๔
รวมพลัง สามัคคี รวมใจ เพ่ือเยาวชนของชาติ ๕
สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจาฯ เสด็จฯ ทอดพระเนตรนิทรรศการโครงการคายเยาวชนฯ ๘
ความเปนมา ๑๐
๑๐
ประวัติความเปนมา ๑๓
การเยี่ยมศูนยตางๆ ๑๕
การเปดคายประจําป ๑๖
เปาหมายของโครงการ ๑๗
วัตถุประสงค ๑๘
กิจกรรมพัฒนาความคุนเคย ๑๙
หลักเกณฑ กติกาคาย
๒๑
หมวดรักษชาติ ๒๑
กิจกรรมเคารพธงชาติ ๒๒
กิจกรรมรองเพลงประจําคาย ๒๒
๒๓
เพลง “ตนไมของพอ” ๒๔
เพลง “คายเยาวชน...รักษพงไพร” ๒๕
กิจกรรมเรียนรูภาษาไทยกันเถอะ ๒๕
คุณคาทรัพยากรปาไม ๒๖
ประโยชนของปาไม ๒๘
ปาไมในประเทศไทย ๒๙
เรียนรูคุณคาพรรณไมดวยเทคโนโลยี ๓๑
สวนพฤกษศาสตรในโรงเรียน ๓๒
ทรัพยากรธรรมชาติเดนในทองถ่ิน ๓๓
ตนไมที่หนูปลูก ๓๕
สูตรปุยพระราชทาน ๓๖
คุณคาทรัพยากรสัตวปา
โซอาหาร

สายใยอาหาร 
โลกใบเล็ก
กิจกรรมรับอรุณ และ ดูนก/สํารวจธรรมชาติ หนาที่
เร่ืองเลาจากปา
พืชในทองถ่ินของหนู ๓๗
การแปรรูปอาหารจากพืช ๓๘
พระมารดาแหงไหมไทย ๓๙
หมอนไหมสารพัดประโยชน ๔๑
โครงการ “สรางปา สรางรายได” ๔๒
พลังสหกรณ ๔๓
บัญชี นําวิถีสูความพอเพียง ๔๔
การตลาดเบื้องตน ๔๕
ทักษะชีวิตที่เปนมิตรกับสิ่งแวดลอม ๔๖
ขยะเปลี่ยนชีวิต ๔๘
๕๐
หมวดรักษกษัตริย ๕๒
กิจกรรมสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณ ๕๔
๕๕
ชมวิดิทัศนพระราชกรณียกิจ
เดินทางไปทัศนศึกษา โครงการพระราชดําริในพื้นที่ ๕๗
กิจกรรมจุดเทียน/คําม่ันสัญญา/รองเพลงตนไมของพอ ๕๗
๕๗
หมวดรักษศาสน ๕๗
สวดมนต ทําวัตรเชา-เย็น (หรือทําพิธีทางศาสนาอื่น) ๕๗
การทําสมาธิ แผเมตตา
ทัศนศึกษาศาสนสถาน/ประวัติ ๕๙
๖๐
บทสรุป ๖๖
กิจกรรมวาดภาพ อธิบายความประทับใจในสิ่งท่ีเรียนรู
กิจกรรมอําลา และ คําม่ันสัญญา
แลกเปล่ียนสถานท่ีท่ีจะติดตอกันตอไป


สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจา กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกุมารี

เสด็จฯ ทอดพระเนตรนิทรรศการโครงการคาย “เยาวชน...รักษพ งไพร เฉลมิ พระเกยี รติฯ”
ในงาน สสี รรพรรณไม เทิดไทบรมราชินีนาถ ณ สวนสมเดจ็ พระนางเจาสิริกิต์ิฯ

วันท่ี ๙ สิงหาคม ๒๕๕๘ เสด็จฯ ทอดพระเนตรนิทรรศการมีชีวิตหลักสูตรโครงการคาย “เยาวชน...รักษพงไพร
เฉลมิ พระเกียรตฯิ ” โดยเยาวชนที่ผา นการอบรม กราบบงั คมทลู รายงานสง่ิ ทเ่ี รียนรจู ากคายทรงพอพระทยั

วนั ท่ี ๑๑ สงิ หาคม ๒๕๕๙ เสดจ็ ฯ ทอดพระเนตรนทิ รรศการความคบื หนา ของโครงการฯ จากการทเ่ี ยาวชนนาํ ไปปฏบิ ตั ิ
จรงิ โดยประธานมลู นิธสิ วนสมเด็จพระนางเจาสิริกิต์ฯิ รมว.กระทรวงศกึ ษาธิการ รมว.กระทรวงเกษตรและสหกรณ และ รมว.
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและส่งิ แวดลอ ม เฝา รับเสด็จฯ เลขาธิการ กพฐ. (ดร.การุญ สกลุ ประดษิ ฐ) กราบบงั คมทลู รายงาน



วันที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๖๐ เสด็จฯ ทอดพระเนตร ความคืบหนาของโครงการฯ เยาวชนกราบบังคมทูลรายงาน
การตอยอดสูโรงเรียนและชุมชน

วันที่ ๙ สิงหาคม ๒๕๖๑
เสด็จฯ ทอดพระเนตร ความคืบหนา
ของโครงการฯ เยาวชนกราบบังคมทูล
ผลการบรู ณาการหลกั สตู รของโครงการฯ
ประธานมูลนิธิสวนสมเด็จพระนางเจา
สิริกิติ์ฯ รมว. กระทรวงศึกษาฯ ผูบริหารระดับสูง
ของหนวยงานภาคีเครือขาย ฯลฯ เฝารับเสด็จฯ

เลขาธิการ กพฐ. (ดร.บุญรักษ ยอดเพชร)
กราบบังคมทูลรายงาน

วันที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๖๒ เลขาธิการ
กพฐ. (ดร.สุเทพ ชิตยวงษ) กราบบังคมทูล
รายงานการพัฒนากระชับหลักสูตรสูเปาหมาย
๓ รกั ษ เยาวชนบรรยายความเขา ใจ ความหมาย
ของ รักษชาติ รักษศาสน รักษกษัตริย ผาน
หลักสูตรคายที่ปฏิบัติจริง

 ¤ÇÒÁ໹š ÁÒ

มูลนิธิสวนสมเด็จพระนางเจาสิริกิต์ิฯ โดย ฯพณฯ พลเอก เปรม ติณสูลานนท ประธานกรรมการ
และดร.จิรายุ อิศรางกูร ณ อยุธยา กรรมการและเลขาธิการ ไดใหนโยบายในการจัดสรางสวนสมเด็จ
พระนางเจาสิริกิต์ิฯ ใหมีเอกลักษณเปน “ปาเล็กในเมืองใหญ” เพื่อเปนแหลงเรียนรูปลูกจิตสํานึกเยาวชน
และประชาชนใหเห็นความสําคัญของทรัพยากรธรรมชาติและปกปองรักษาไวเพื่อตนเองและชนรุนหลัง
สืบไป ตามพระราโชบายของสมเด็จพระนางเจาสิริกิต์ิ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปหลวง
องคผพู ระราชทานสวนฯ แหงน้แี กป วงชน

พ.ศ. ๒๕๕๓ มูลนิธิสวนสมเด็จพระนางเจาสิริกิติ์ฯ ไดรวมกับ
กรุงเทพมหานคร กรมอุทยานแหงชาติ สัตวปา และพันธุพืช และ
กรมปาไม จัดคาย “วัยซน...ผจญปาเล็กในเมืองใหญ” ขึ้น ณ สวนสมเด็จ
พระนางเจาสิริกิติ์ฯ ในชวงปดเทอม สําหรับเยาวชนอายุ ๖ - ๑๒ ป

พ.ศ. ๒๕๕๘ เมื่อโครงการฯ สัมฤทธิ์ผล ไดขยายการอบรมออกไปทั่วประเทศ ขยายหลักสูตรครอบคลุม
ทุกดานของการดํารงชีวิต โดยไดรับการสนับสนุนจาก นายแพทยธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป ผูชวยรัฐมนตรีกระทรวง
ศึกษาธิการ (ในขณะนั้น) และความรวมมือจาก ผูอํานวยการสถาบันวิทยาศาสตร สํานักวิชาการและมาตรฐาน
สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กระทรวงศึกษาธิการ

ตนป ๒๕๕๘ โครงการคาย “เยาวชน...รักษพงไพร” ไดเริ่มกิจกรรมอบรมเยาวชน โดยใชศูนยสวนสมเด็จ
พระนางเจาสิริกิติ์ฯ ๑ ศูนย ศูนยศึกษาธรรมชาติและสัตวปาของกรมอุทยานแหงชาติฯ ๒๑ ศูนย และศูนยเรียนรูเพื่อ
การอนุรักษทรัพยากรปาไมตามแนวพระราชดําริ ของกรมปาไม ๕ ศูนย รวม ๒๗ ศูนยทั่วประเทศ โดย สพฐ. มอบให
สํานักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา เปนหนวยงานเขารวมโครงการฯ รับผิดชอบจัดเยาวชนเขารับการอบรม
พรอมงบประมาณสวนหนึ่ง และแตละองคกรตั้งงบประมาณรองรับอีกสวนหนึ่ง และไดเชิญกรมตรวจบัญชีสหกรณ
และกรมพัฒนาที่ดิน เขารวมบูรณาการ รวม ๗ หนวยงาน อบรมเยาวชนได ๖,๕๔๙ คน เกินกวาเปาหมายที่กําหนด

&-D5 ฯพณฯ พลเอก เปรม ติณสูลานนท ประธานกรรมการมูลนิธิ
สวนสมเด็จพระนางเจาสิริกิติ์ฯ มีเจตนารมณมุงมั่นใหเยาวชนที่เปนอนาคต
ŮD#+) < 2-A :!! čů ของชาติ เติบโตขึ้นเปนคนดี ตอบแทนคุณแผนดิน จึงไดมอบวุฒิบัตรให
#+8 :! ++) :+ เยาวชนและวทิ ยากรทผ่ี า นการอบรมจากโครงการคา ย “เยาวชน...รกั ษพ งไพร”
เพื่อเปนกําลงั ใจ และประกอบการเล่อื นวิทยฐานะ
)A-!< <2/!2)D K &+8!: D Ċ:2<+< < <P7

เมื่อโครงการคาย “เยาวชน...รักษพงไพร” ประสบผลสําเร็จอยางดี เหมาะสมที่จะนําความกราบบังคมทูลฯ ให
ทรงทราบใตฝาละอองพระบาท สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี จึงทรงมีพระมหากรุณาพระราชทาน
พระราชานุญาตใหเปนโครงการเฉลิมพระเกียรติภายใตพระนามาภิไธยวา

โครงการคาย “เยาวชน...รักษพงไพร เฉลิมพระเกียรติ ๖๐ พรรษา
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี”



นับเปนพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได และเปนสิริมงคลแกทุกองคกรรวม รวมทั้งคณะทํางานทุกคน
ที่รวมพลังกันเพื่อจุดมุงหมายเดียวกัน สรางเยาวชนใหเปนทรัพยากรที่ดีของชาติตอไป

 พ.ศ. ๒๕๕๙ กรมสงเสริมการเกษตร และกลุมบริษัท ทรู ไดเขารวมโครงการ และ
กรมปาไมไดเพิ่มศูนยการเรียนรูขึ้นอีกหนึ่งศูนย ที่ “สวนศรีนครเขื่อนขันธ” จังหวัดสมุทรปราการ

รวมองคกรที่รวมบูรณาการ ๙ องคกร มีศูนยการเรียนรู ๒๘ ศูนยฯ เยาวชนเขารับการอบรม ๖,๘๐๓ คน และไดเพิ่ม
การอบรมครูและ สพป. ๕ ภาค อีกจํานวน ๕๓๗ คน

ป ๒๕๖๐ โครงการคาย “เยาวชน...รักษพงไพร เฉลิมพระเกียรติ ๖๐ พรรษา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ
สยามบรมราชกุมารี” เพิ่มองคกรรวมอีก ๓ องคกร ไดแก กรมสงเสริมสหกรณ กรมหมอนไหม และองคการสวนสัตว
ในพระบรมราชูปถัมภ รวมองคกรบูรณาการรวมทั้งสิ้น ๑๒ องคกร

- เพิ่มศูนยเรียนรูเพื่อการอนุรักษทรัพยากรปาไมตามแนวพระราชดําริ (กรมปาไม) ที่ ศรร.นาน อ.บอเกลือ
จ.นาน เปนศูนยที่ ๒๙

- เพิ่มหลักสูตรโครงการพระราชดําริ “สรางปา สรางรายได” เพื่อใหสอดคลองกับพระราโชบายในการ
ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใชที่ดินบนพื้นที่สูง ใหชุมชนสรางรายไดไปพรอมๆ กับเพิ่มพื้นที่ปาอยางเกื้อกูล พัฒนา
ผลิตผลจากปาใหสอดคลองกับความตองการของตลาด โดยไดเลือกกาแฟเปนพืชเศรษฐกิจหลัก ตอยอดสู ๒๖ โรงเรียน
จํานวนนักเรียน ๓,๑๗๗ คน ครู ๒๑๘ คน รวมทั้งชุมชนที่สนใจเขารวมอีกจํานวนหนึ่ง

ป ๒๕๖๑ โครงการคาย “เยาวชน...รักษพงไพร เฉลิมพระเกียรติฯ” เพิ่มอีก ๒ ศูนย ที่ ศรร.แมฮองสอน อ.เมือง
จ.แมฮองสอน ของกรมปาไม และ ศธส.นาน อ.นานอย จ.นาน ของกรมอุทยานแหงชาติฯ รวมเปน ๓๑ ศูนย

เพิ่มหลักสูตรอีก ๒ หลักสูตร ๒) สวนพฤกษศาสตรในโรงเรียน
๑) เรียนรูภาษาไทยกันเถอะ

ปรับปรุงวิธีการอบรมเยาวชนใหสอดคลองกับยุทธศาสตรชาติ ดานการสรางการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เปนมิตร
กับสิ่งแวดลอม มีการประเมินผล เยาวชนมีความสุขในการเรียนรู และมีคุณลักษณะของนักอนุรักษเปนอยางดี ตอยอด
พัฒนาสูผูนําเยาวชนรักษพงไพรระดับประเทศ จํานวน ๒๘๕ คน ใหเปนแกนนําขยายผลในพื้นที่

สพฐ. ไดนําเยาวชนระดับชั้น ป.๔ - ป.๖ จาก ๔๒๐ โรงเรียน เขารับการอบรมจํานวน ๗,๐๔๗ คนทั่วประเทศ
และไดอบรมครูและบุคลากรที่เกี่ยวของ ๕ ภาค จํานวน ๖๑๓ คน



ป ๒๕๖๒ เครือเจริญโภคภัณฑไดเขารวมโครงการฯ อีก ๑ องคกร รวมเปน ๑๓ องคกร ไดจัดหมวดหมู
หลักสูตรเดิมใหตรงเปาหมาย ๓ รักษ ไดแก รักษชาติ รักศาสน รักษกษัตริย เพื่อใหวิทยากรที่เชี่ยวชาญของแตละ
หนวยงานมารวมบูรณาการสหวิชาการ ในการพัฒนาเยาวชน...รักษพงไพร เฉลิมพระเกียรติฯ ใหมีความเขาใจอยาง
ลึกซึ้งถึงความหมาย และการปฏิบัติตนในการรักษาชาติ ศาสนา และสถาบันพระมหากษัตริย ดวยตนเอง สามารถ
ตอยอดสูโรงเรียน ครอบครัว และชุมชน

เยาวชนที่ไดผานการอบรม จํานวน ๗,๕๖๔ คน จาก ๕๐๔ โรงเรียน และครูจํานวน ๑,๖๒๘ คน

¡ÒÃàÂÕèÂÁÈٹμ‹Ò§æ

เมื่อวันที่ ๒๔ พฤศจิกายน ๒๕๕๗ นายแพทยธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป รัฐมนตรีวาการกระทรวงศึกษาธิการ
(ผูชวยรัฐมนตรีในขณะนั้น) ไดมาประชุมกับคณะทํางาน ๔ องคกร ณ สวนสมเด็จพระนางเจาสิริกิติ์ฯ



เมื่อวันที่ ๒๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๗ พลเอก ดาวพงษ รัตนสุวรรณ องคมนตรี (รัฐมนตรีวาการกระทรวง
ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดลอม ในขณะนั้น) ไดมาเยี่ยมศูนยสวนสมเด็จพระนางเจาสิริกิติ์ฯ และไดไปเยี่ยมคายเยาวชน
ที่ตางจังหวัดดวย

เมื่อวันที่ ๑๕ เมษายน ๒๕๕๙ ฯพณฯ พลเอก เปรม ติณสูลานนท ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ และ
ประธานมูลนิธิสวนสมเด็จฯ ไดไปเยี่ยมศธส. กรมอุทยานฯ และศรร. กรมปาไม ที่อ.หาดใหญ จ.สงขลา

เยาวชนรายงานดวยความปลาบปลื้ม หลังจากนั้น อบจ.จังหวัดสงขลาที่มารวมฟงการบรรยาย เห็นความสําคัญ
ของคายเยาวชน...รักษพงไพร เฉลิมพระเกียรติฯ ไดจัดเยาวชนมารับการอบรมเพิ่มอีก ๔ คายตั้งแตนั้นเปนตนมา

¡Ô¨¡ÃÃÁ¡ÒÃà»´ ¤‹Ò 

“àÂÒǪ¹...Ãѡɏ¾§ä¾Ã à©ÅÔÁ¾ÃÐà¡ÕÂÃμÔÏ”

วันที่ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๘ ดร.เกษม วัฒนชัย องคมนตรี ใหเกียรติเปนประธานเปดโครงการคายสมัยแรก
และ ดร.ธีรภัทร ประยูรสิทธิ อธิบดีกรมปาไม (ในขณะนั้น) เปนประธานปดคายและมอบวุฒิบัตรของ ฯพณฯ พลเอก
เปรม ติณสูลานนท แกเยาวชน ณ ศธส.เชิงดอยสุเทพของกรมอุทยานแหงชาติฯ รวมจัดกับ ศรร.เชียงใหมของกรมปาไม

วันท่ี ๒๘ มนี าคม ๒๕๕๙ ฯพณฯ พลเอก เปรม ติณสูลานนท ประธานองคมนตรี และประธานมูลนิธิสวนสมเดจ็
พระนางเจาสริ กิ ิติฯ์ (ในขณะน้ัน) ใหเ กียรตเิ ปนประธานเปดโครงการคา ยเยาวชนฯ ท่ัวประเทศ สมัยท่ี ๒ ณ สวนสมเดจ็
พระนางเจาสิรกิ ิตฯ์ิ และสมยั ท่ี ๓ เมื่อวนั ท่ี ๑๕ มีนาคม ๒๕๖๐ สมยั ท่ี ๔ เม่อื วนั ที่ ๒๒ มีนาคม ๒๕๖๑

วนั ท่ี ๒๑ กุมภาพันธ ๒๕๖๒ ดร.จรัลธาดา กรรณสตู องคมนตรี ประธานกรรมการมูลนธิ ิสวนสมเด็จพระนางเจา
สิริกติ ์ฯิ ใหเ กียรตเิ ปน ประธานเปดโครงการคา ย “เยาวชน...รักษพงไพร เฉลิมพระเกียรตฯิ ” ทัว่ ประเทศ



เปาหมายของโครงการ คายเยาวชน...รักษพงไพร เฉลิมพระเกียรติ ๖๐ พรรษา
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
ศาสนพาระมหากศษาัตสรนิยาช์าติ

รักษชาติ

เยาวชนมคี วามเขมแข็ง สามารถดูแลและพัฒนาตนเองได
เขาใจประโยชนข องทรัพยากรธรรมชาติ
และสง่ิ แวดลอม เรยี นรกู ารทาํ งานรว มกัน
เพ่อื เห็นคุณคาของความสามคั คี
ร้อื ฟน วถิ ีการดํารงชวี ิต วฒั นธรรม
และภูมปิ ญญาทองถ่ิน

รักษกษัตริย รักษศาสน

สํานึกในพระมหากรุณาธิคณุ มศี ีลธรรม จรรยาดี
ปกปองและเชดิ ชูสถาบันพระมหากษตั ริย มีความซ่ือสตั ยตอตนเองและผอู น่ื

มีความรับผิดชอบตอ หนา ที่
สํานกึ ทีด่ ตี อสวนรวม

ÇÑμ¶Ø»ÃÐʧ¤¢ ͧâ¤Ã§¡Òà 

¤Ò‹  “àÂÒǪ¹...Ãѡɾ §ä¾Ã à©ÅÁÔ ¾ÃÐà¡ÕÂÃμÔÏ”

ชาต ๑. เยาวชนไดสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณตอสถาบันพระมหากษัตริย
ิ ที่พระราชทานโครงการพระราชดําริมากมายลวนเพื่อประโยชนสุข

ของปวงชนทงั้ ส้นิ

๒. เยาวชนมีความเขมแข็ง สามารถดูแลและพัฒนาตนเองได และ

มีศักยภาพในการเผชิญกับสถานการณตาง ๆ ท่ีจะเกิดข้ึนในอนาคต

อันเปนแนวทางสูความม่ันคงและความยั่งยืนตามพระราชดําริของ

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช

บรมนาถบพติ ร ตามปรัชญาของ “เศรษฐกิจพอเพยี ง”

๓. เยาวชนไดเขาใจประโยชนของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม

ซง่ึ เปน รากฐานของประเทศ ทจ่ี ะตอ งชว ยกนั ฟน ฟแู ละรกั ษาใหม นั่ คงและ

ยง่ั ยืน เพอื่ อนาคตของตนเอง ลูกหลาน ตลอดจนถงึ โลกนี้

๔. เยาวชนไดรื้อฟนวิถีการดํารงชีวิต วัฒนธรรม และภูมิปญญาที่ดีงาม

ของทองถิ่น มีความรูและทักษะพ้ืนฐานการเกษตรยั่งยืนในการผลิต

อาหารเพื่อการบริโภคและอาชีพในการดํารงชีวิต เชนการแปรรูป

การเพาะขยายพันธุ ซึ่งเปนวิถีท่ีสามารถชวยเหลือตนเองได ชวยเหลือ

ซง่ึ กนั และกัน และรูจักเสียสละเพื่อสว นรวม

๕. เยาวชนไดเรยี นรจู ากการปฏิบัตจิ รงิ จากผเู ชีย่ วชาญแตล ะหลักสูตรคา ย

ไดฝ กฝนทักษะท้งั ๔ ดาน คอื พุทธิศึกษา จรยิ ศกึ ษา หัตถศึกษา และ

พลศึกษา ซ่ึงเปนความรูและทักษะที่นําไปใชในชีวิตจริง และถึงที่สุด

สามารถพฒั นาตอไปดว ยตนเองได

 ¡¨Ô ¡ÃÃÁ
¾Ñ²¹Ò¤ÇÒÁ¤ØŒ¹à¤Â

รองเพลงได ชอบเลนกีฬา ชอบอานหนังสือ
ชื่อเพลง ชื่อกีฬา ชอื่ หนงั สอื

ชอบเลี้ยงสัตว มีพี่นอง คน เคยไปเที่ยวที่
ชื่อ ชื่อ
ชนดิ สตั วเ ลยี้ ง
ชื่อ งานอดเิ รก คอื

เคยชวยเพื่อนไหม สถานที่ภูมิใจที่สุด โรคประจําตัวมีหรือไม
ชว ยอะไร ในจังหวัด คือ โรค
ชื่อ ชื่อ ชื่อ

เคยปลูกตนไม เคยเขาคาย
ชื่อตนอะไร สิ่งแวดลอม
ทีไ่ หน ที่ไหน
คา ย



¡μ¡Ô Ò¤Ò‹  “àÂÒǪ¹...Ãѡɏ¾§ä¾Ã à©ÅÁÔ ¾ÃÐà¡ÕÂÃμÏÔ ”



กิจกรรมเคารพธงชาติ รักษชาติ

คุณคาทรัพยากรปาไม คุณคาทรัพยากรสัตวปา กิจกรรมรับอรุณและดูนก

ทรัพยากรเดนในทองถิ่น และสูตรปุยพระราชทาน หมอนไหมสารพัดประโยชน

ทักษะชีวิตเปนมิตรกับสิ่งแวดลอม พลังสหกรณ บัญชีนําวิถีสูความพอเพียง

สรุปความเขาใจของเยาวชน สรางปา สรางรายได

 ¾ÃÐÃÒª´Òí ÃÑÊ

“ควรปลูกตนไมในใจคนเสียกอน แลวคนเหลานั้นก็จะพากันปลูกตนไมลงแผนดิน
และรักษาตนไมดวยตนเอง”

พระราชดํารัสพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
ขณะเสด็จฯ ไปหนวยงานตนนํ้าพัฒนาทุงจือ จ.เชียงใหม พ.ศ. ๒๕๑๔

à¾Å§ : μ¹Œ äÁŒ¢Í§¾Í‹

คํารอง นิติพงษ หอนาค
ทํานอง อภิไชย เย็นพูนสุข
เรียบเรียง อภิไชย เย็นพูนสุข

นานมาแลว พอไดปลูกตนไมไวใหเรา
เพ่ือวันหนึ่งจะบังลมหนาว และคอยเปนรมเงา
ปลูกไวเพ่ือพวกเราทุกทุกคน
พอใชเหง่ือแทนนํ้ารดลงไป เพื่อใหผลิดอกใบ ออกผล
ใหเราทุกทุกคน เติบโตอยางรมเย็นในบานเรา

ผานมาแลวเจ็ดสิบป ตนไมน้ันสูงใหญ จากวันน้ีสักหมื่นป ตนไมท่ีพอปลูก
ลมแรงเทาไร ก็บรรเทา ตองสวยตองงดงาม และยิ่งใหญ
ออกผลใหเก็บกิน แตกใบเพื่อใหรมเงา สืบสานและติดตาม จากรอยที่พอตั้งใจ
คอยดูแลเรา ใหเรายังมีวันตอไป เหงื่อเราจะเทไป ใหตนไมของพอยังงดงาม

จนวันนี้ ใตเงาแหงตนไมตนใหญ จากวันน้ีสักหมื่นป ตนไมที่พอปลูก
ลูกไดอยูไดคอยอาศัย แผนดินยังกวางไกล ตองสวยตองงดงาม และยิ่งใหญ
แตเหมือนวาหัวใจพอกวางกวา สืบสานและติดตาม จากรอยท่ีพอต้ังใจ
ลูกท่ีเกิดตรงน้ีน้ันยังอยู และยังอยูเพื่อคอยรักษา เหง่ือเราจะเทไป จากหัวใจ
จะรวมใจเขามา จะมีเพียงสัญญาในหัวใจ เหง่ือเราจะเทไป ใหตนไมของพอยังงดงาม



 àÃÕ¹ÌÀÙ ÒÉÒä·Â¡Ñ¹à¶ÍÐ

ยานี ๑๑ พรรณพฤกษา กับ สัตวาภิธาน

ดูรากุมาระ พระยาศรีสุนทรโวหาร นอยอาจารยางกูร
จะรํ่าแตหมูไม แตงเมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๗
จําปาแลจําป
ชาลีสาล่ีคละ ขาเจาจะเลาไขคํา กอกาวาลํานํา พอใหจําคํา กอ กา
แกแลแคมะคะ
ไขเนากะเบาปรู มีชื่อใชในภาษา ไทยใชตอ ๆ มา แตกอกามีอะโข
ประดูลําภูไผ
ชะบามะคาขา มะลุลีแลยี่โถ เพกาพะวาโพ เหลาโสนตะโกนา
น้ําเตาเถามะระ
กระเชาสีดาชา จําปาดะดูสาขา มะกล่ําสํามะงา พระยายาสาระภี
มหาสดัมปะคําไก
หญาคาดาดูประ กอสละคละดีหมี หวาเปลาเถาดีปลี เถาเทพีมะละกอ
คือไมคํา
กอไพลดําทํายาดี ไมยี่รูไมสมอ ระกําสํามะลอ ไมตะครอปอกะเจา
ทําเลมีที่ภูผา
มลิลาแลสาคู หมูไมไลแลเสลา กะพอกอกะเพรา กอสาเลาเถาพลูแก
กอชาพลูดูไสว
เอามาใสกระเชาดี สะเดาปาคลาแสม ตอไสไกรแคแกร สะระแหนย่ีโนไพร
ไมสมีแสมดํา
มีประจําท่ีสาขา ดาระดะดูไสว กระพอสมอไทย กระทือไพลลําไยยอ
เถาละดาดรุณี
ที่ขอขําจําใสใจ ฯ โยธะกาแลมะกอ มะไฟไมมะฝอ ตะกูตอตะโกนา

สตือใหญไซรสาขา สบูหูปลางา โหระภาหญาใตใบ

เขาเคลาคละพะหญาไซร ใครฝาระอาใจ ท่ีหมูใหญ

ไมออกอขลูคละ เหลาคุคะแลปะหล่ํา กอไผไสวลํา

สะแกแลสาเก โพทะเลกระทือผี เขาวาชาฤๅษี

สมอทะเลใหญ มีอยูใกลท่ีธารา ระยะหมูมะกา

ปาเลาเปราระดะ ข้ีกาคละตําแยอยู สมอชื่อดีงู

มะกล่ําตาหนูเถา ใบเยาว ๆ ไมโตใหญ ชอ ๆ เขาพอใจ

ที่ทอกอตะใคร กอใหญ ๆ ใบขจี ไรนาเขาสาลี

มโนราเขาคากอ หมูสะตอตะใครนํ้า กระแตไตไมลํา

สะบาใบรี ๆ เนรภูสีตรีชะวา สาเลาเหลาบุหงา

ทุมานานาหนอ เอาแตลอตอวจี หนู ๆ ดูคดี

¤Ø³¤Ò‹ ·ÃѾÂҡû†ÒäÁŒ 
»ÃÐ⪹¢ ͧ»Ò† äÁŒ

ģ üćŠ ǰöÙĊ üćöĒêÖêŠćÜÖĆîĂ÷ćŠ Üĕø

Ģǰ ģ

ĀćÖßöč ßî×ĂÜĀîöĎ ĊÿõćóĒüéúšĂöêćöõćóìĊęǰģǰÝąÿŠÜñúĂ÷ŠćÜĕø
êĂï :



ความสงู จากระดบั ทะเล (เมตร)

๒,๐๐๐

๑,๕๐๐

ปา ชายหาด ปาหญา

strand vegetation savanna forest

๑,๐๐๐ ปา พรุ ปาบงึ นํ้าจืด
ปาชายเลน
peat swamp forest freshwater swamp forest

mangrove forest

๕๐๐

๐ จกิ อนิ ทนิลน้ํา โสกนาํ้ หญา คา หญาพง
เมตร ตังหน อา ยบา ว หลุมพี ทองบึ้ง และหญาแฝก
เถาวลั ย หมากแดง กะพอ สนทะเล สลดั ได ขอ ยหนาม
โกงกางใบใหญ โกงกางใบเลก็ ระกํา และยานลิเภา เค็ด ปะปนกับยางนา กระทิง
แสมดาํ แสมทะเล โพทะเล หูกวาง และเสมด็
ลําพู ลําแพน



ปา ดบิ เขา

montane rain forest

ปา ดิบชนื้ ปา ดบิ แลง

dry evergreen forest

tropical evergreen rain forest

ปาไมสนเขา กอ สีเสยี ด กอตาหมูนอย
อบเชย กาํ ลงั เสือโครง
lower montane coniferous forest

ปา เต็งรัง

dry dipterocarp forest

ปาเบญจพรรณ

mixed deciduous forest

มะไฟ ลําไยปา คอแลน
วงศย าง เชน ยางนา กระบาก
ตะเคียนหนิ เคี่ยมคะนอง มะคาโมง

อบเชย จําปาปา
วงศย าง เชน ยางนา
ตะเคียนทอง กระบาก

สนสองใบ สนสามใบ ปาผลัดใบ
วงศกอ เชน กอแอบ ปา ไมผลัดใบ
กอ เสียด กอ หมี กอ หมน
เต็ง รงั เหยี ง พลวง และยางกราด

ประดู ชิงชนั มะคา โมง แดง ไผไร ไผซางดอย
ปาไมไผหก สมอพิเภก เปลาหลวง และสา น
(forest) หมายถึง บริเวณท่ีมีตนไมหลายชนิด ขนาดตาง ๆ

ข้ึนอยูอยางหนาแนนและกวางใหญพอที่จะมีอิทธิพลตอสิ่งแวดลอม

ในบรเิ วณนนั้ เชน ความเปลยี่ นแปลงของลมฟา อากาศ ความอดุ มสมบรู ณ

ของดนิ และนา้ํ มสี ตั วป า และสง่ิ มชี วี ติ อนื่ ซง่ึ มคี วามสมั พนั ธซ ง่ึ กนั และกนั

แบงเปน ๒ ประเภท คือ ปาไมผลัดใบ (evergreen forest) และ

ปา ผลัดใบ (deciduous forest)

ปรับปรงุ จาก : สว นประชาสมั พันธและเผยแพร สํานักบริหารกลาง กรมปาไม
สิงหาคม ๒๕๕๖

 “àÃչ̤٠س¤Ò‹ ¾ÃóäÁ´Œ ÇŒ Âà·¤â¹âÅÂÕ”

กลุมบริษัททรู รวมปลูกจิตสํานึกอนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและปาไม ภายใตโครงการคาย
“เยาวชน...รักษพงไพร เฉลิมพระเกียรติ 60 พรรษา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี”
ผานแอปพลิเคชัน “We Grow ปลูกเพอให” เพอสงเสริมและสนับสนุนใหประชาชนและเยาวชนไทยรวม
สรางพื้นที่สีเขียวในโรงเรียน ชุมชน และเปนสวนหนึ่งในการลดภาวะโลกรอน รวมถึงสามารถคนหาความ
รูและขอมูลตนไมผานเทคโนโลยีและสอสังคมออนไลน (social network)

สแกน QR Code ปลูกแลวแชร

ใหเด็ก ๆ สแกน QR Code ผานแอปพลิเคชัน We Grow พรอมกรอก ชอตนไม ลักษณะเดน
ของตนไม และประโยชนของตนไมแตละชนิดที่ไดจากการสแกนดานลางใหครบถวน

ลําดับที่ ชอตนไม ลักษณะเดนของตนไม สรรพคุณ / ประโยชน

ปลูกแลวแชร ใหเด็กๆ กรอกขอมูลตนไมที่ไดบันทึกลงในแอปพลิเคชัน We Grow ลงในตารางดานลางนี้

ชอตนไม จํานวน สถานที่ปลูก

Êǹ¾Ä¡ÉÈÒÊμÏã¹âçàÃÕ¹ 

“การสอน และอบรมใหเด็กมีจิตสํานึกในการอนุรักษพืชพรรณนั้น
ควรใชวิธีการปลูกฝงใหเด็กเห็นความงดงาม ความนาสนใจ
และเกิดความปติที่จะทําการ ศึกษาและอนุรักษพืชพรรณตอไป
การใชวิธีการสอน การอบรมที่ใหเกิดความรูสึกกลัววา หากไม

อนุรักษแลวจะเกิดผลเสีย เกิดอันตรายแกตนเอง จะทําใหเด็กเกิด
ความเครียด ซึ่งจะเปนผลเสียแกประเทศในระยะยาว”

พระราชดําริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
๘ กุมภาพันธ ๒๕๓๖

อาคารที่ประทับในสํานักงานชลประทานเขต ๑ ถนนทุงโฮเต็ล จ.เชียงใหม

Êǹ¾Ä¡»ÉÃÈÐÒâÊÂμªÃ¹â çàÃÕ¹

à¡Ô´¨ÔμÊíÒ¹Ö¡ ÁÕ¢ŒÍÁÙÅ¡ÒÃàÃÕ¹ÃÙŒ Êǹ¾Ä¡ÉÈÒÊμÏ
㹡ÒÃ͹ØÃѡɏ ·ÃѾÂҡ÷èÕ
¾Ñ¹¸Ø¡ÃÃÁ¾×ª ໚¹¡ÒÃàÃÕ¹ÃÙŒ áÅÐÃǺÃÇÁ¾Ñ¹¸ØäÁŒ
áÅзÃѾÂÒ¡Ã ÊÒÁÒöÊè×͡ѹ䴌 ·ÕèÁÕªÕÇÔμ ÁÕáËÅ‹§¢ŒÍÁÙžÃóäÁŒ
·ÑèÇ»ÃÐà·È
ÁÕ¡ÒÃÈÖ¡ÉÒμ‹Íà¹×èͧ ÁÕ¡ÒÃà¡çºμÑÇÍ‹ҧ
àÊÃÔÁÊÌҧ¡Òà ¾ÃóäÁŒáËŒ§ ¾ÃóäÁŒ´Í§ ÁÕ¡ÒÃÃǺÃÇÁ
àÃÕ¹ÃÙŒº¹°Ò¹ ¾Ñ¹¸ØäÁŒ·ŒÍ§¶Ôè¹ÁÒ»ÅÙ¡ÃǺÃÇÁäÇŒã¹âçàÃÕ¹
»ÃѪÞÒàÈÃÉ°¡Ô¨ à¾×èÍ¡ÒÃÈÖ¡ÉÒ¤Œ¹¤ÇŒÒ áÅй ä»ãªŒ»ÃÐ⪹

¾Íà¾Õ§ à¾×èÍ¡ÒÃàÃÕ¹¡ÒÃÊ͹ã¹ÇÔªÒμ‹Ò§æ

Áդس¸ÃÃÁ à¡Ô´¹Ñ¡Í¹ØÃѡɏ
¨ÃÔ¸ÃÃÁ໚¹°Ò¹ ¾Ñ²¹Òº¹°Ò¹
¢Í§ÇÔ·ÂÒ¡ÒÃáÅÐ
¤Ø³¸ÃÃÁ
»˜ÞÞÒ

 ดอก
ใบ

ลําตน



·ÃѾÂҡøÃÃÁªÒμàÔ ´‹¹ã¹·ÍŒ §¶èÔ¹

คําถามชวนคิด : หนู ๆ คิดวาทรัพยากรธรรมชาติเดนในทองถิ่นมีอะไรบาง ที่ควรอนุรักษไว ๓ ชนิด
ทรัพยากรธรรมชาติเดนในทองถิ่น ชื่อ
เรื่องราว

วทิ ยากร เพิม่ เตมิ

 μŒ¹äÁŒ·ÕËè ¹Ù»ÅÙ¡

๑. ตนไมของหนูชื่อวา
ตนไมของหนูมีลักษณะอยางไร

๒. ติดตามความเจริญเติบโตของตนไมที่ปลูก

“Êμ٠û؉ÂÏ ¾ÃÐÃÒª·Ò¹” 

สมเด็จพระเทพรัตนราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี
ไดพ ระราชทานวธิ กี ารทําปุย หมักเปน องคค วามรูใ หกบั ปวงชนชาวไทยทงั้ ประเทศ ดงั พระราชดาํ ริ



การผลิตปุยหมัก ดวยสารเรงซุปเปอร พด. ๑
จากเศษใบไมแ หง เศษหญา และเศษพชื แหง ตา ง ๆ
ประโยชน เปน ปุย ชัน้ ดใี หก บั พชื ทาํ ใหป ระหยดั
การใชป ุย เคมี ดนิ รว นซยุ เพิม่ ความอดุ มสมบรู ณ
ใหกับดิน

การผลิตน้ําหมักชีวภาพ
ดวยสารเรงซุปเปอร พด. ๒
จากเศษผักผลไมสด ปลา หรือหอยเชอร่ี
ประโยชน ฉีดพนกับพืช ทําใหพืชเจริญ
เติบโตดี

การผลติ สารบาํ บดั นาํ้ เสยี และขจดั กลนิ่ เหมน็
ดว ยสารเรงซุปเปอร พด. ๖
จากเศษอาหาร
ประโยชน บาํ บดั นาํ้ เสียและขจัดกลิน่ เหมน็
ตามทอระบายน้ํา หองนํ้า คอกสัตว
ครัวเรือน และโรงเรือน

¤Ø³¤‹Ò·ÃѾÂÒ¡ÃÊÑμǏ»Ò† 

สัตวปาเปนทรัพยากรธรรมชาติ จัดอยูในทรัพยากรประเภทที่เกิดขึ้น ทดแทน และ
รักษาใหคงอยูได การทจ่ี ะอนรุ กั ษส ตั วป า ใหค งอยอู ยา งยง่ั ยนื สบื ไปนน้ั จาํ เปน ตอ งมที อ่ี ยอู าศยั ท่ี
ปลอดภยั มอี าหาร และแหลง นา้ํ ทเ่ี พยี งพอตอ ความตอ งการ

 â«‹ÍÒËÒÃ FOOD CHAIN

ó

ò

ò

ñ

ñ

ÊÒÂãÂÍÒËÒà FOOD WEB 

 âÅ¡ãºàÅ¡ç

¡¨Ô ¡ÃÃÁ ÃѺÍÃس 

กิจกรรมดูนก / สํารวจธรรมชาติ

อุปกรณสําหรับดูนก

กลองเทเลสโคป (Telescope) กลองสองทางไกล คูมือดูนก แอปพลิเคชัน ดูนก
แบบสองตา (Binocular)

ดูนกดูเวลาไหนดี : เวลาเชาจะเปนชวงที่ดีที่สุดสําหรับการดูนก
การแตงกาย : เสื้อผาควรเปนสีที่กลมกลืนกับสภาพแวดลอม แตงกายใหรัดกุม กางเกงขายาว

สวมหมวกบังแดด และรองเทาหุมสนกระชับพอดี

¤ÇÒÁÊÑÁ¾Ñ¹¸Ã ÐËÇ‹Ò§¹¡¡ÑºÊè§Ô áÇ´ÅŒÍÁ

ใหหนูวงรอบสิ่งที่พบจากการสํารวจนกในธรรมชาติ

๑. แหลงที่พบนก ทุงหญา ชายปา แหลงนํ้า ปารกทึบ
คู
๒. พฤติกรรมการดําเนินชีวิต เปนฝูง เดี่ยว เมล็ดพืช
แมลง งู
๓. อาหารของนกที่พบ ผลไม นํ้าหวาน เขียด

ปลา กบ

๔. สังเกตลักษณะของตีนนก

ตีนพัดเต็ม ตีนพัด ตีนนกกางเขน ตีนกลีบ
ของนกที่วายน้ํา ดําน้ํา และ ของนกท่ีวายนํ้า เชน เปด เปดกา ชอบเกาะบนกิ่งไมหรือพุมไมรก ของนกน้ําท่ีเดินบนจอกแหนไดดี
เกาะกิ่งไมไดดี เชน นกกานํ้า บินลงมาจิกกินแมลงบนพ้ืนดิน เชน นกคูต นกพริก นกอีแจว
นกกระทุง หรือคุยเข่ียแมลงตามพ้ืน เชน
นกกางเขนบาน นกกางเขนดํา
และเกาะตามโขดหินใกลนํ้าตก
บินจิกแมลงตามชายน้ํา เชน
นกกางเขนหัวขาวทายแดง

 ๕. สังเกตลักษณะของปากนก

ปากตรง ปากแบน ปากเปด ปากโคง ปากขอ หรือ ปากเหยี่ยว
ใชส าํ หรบั หากนิ ตามชายนาํ้ ใชสําหรับกินพืช หรือ สําหรับกินน้ําหวานจาก ใชสําหรับกินเน้ือ หรือ
หรือพืชลอยนํ้า เชน นกยาง สัตวนํ้า เชน นกเปดนํ้า ดอกไม และปลีกลวย เชน
นกกะสา นกกระเรียน นกกินปลี นกกะรางหัวขวาน เมล็ดเปลือกแข็ง เชน เหยี่ยว
นกแกว นกแสก

ปากแอน ปากกรวย ปากแบนขาง ปากแหลมคม
สาํ หรบั ไซไ ปตามโคลนเพอ่ื ใ ช  สํ า ห รั บ กิ น เ ม ล็ ด พื ช ใชสําหรับโฉบจับปลาและ ใชสําหรับกินแมลงและ
หาสตั วน าํ้ กนิ เชน นกปากแอน และธัญพืชตามพื้นดิน เชน สัตวนํ้าตางๆ และแมลงบนพื้น สัตวอื่น เชน นกกระจิบ
นกชายเลนปากแอน นกกระจอก นกกระจาบ เชน นกกระเต็น นกกินเปยว นกกางเขน

ปากชอน ปากไขว ปากงอ ปากทู
ใชสําหรับไซไปตามโคลน ใ ช  สํ า ห รั บ กิ น เ ม ล็ ด ส น เชน นกฟลามิงโก ใชคุยเข่ียหากินเมล็ดพืช
เพื่อจับปลา และสัตวนํ้าเล็กๆ โดยเฉพาะ เชน นกปากไขว และแมลง เชน ไก
เชน นกปากชอน นกชายเลน
ปากชอน

ปากมีโหนกแข็ง ปากเจาะ ปากมีกะบัง
ห า กิ น ต า ม ต  น ไ ม  ท่ี มี ใชสําหรับเจาะไมเพื่อจับ เชน นกชนหิน (ประเภท
ผลไมสุก ปากชนิดนี้มีเฉพาะ แมลงหรือหนอนใตเปลือกไม เดียวกับนกเงือก)
และสรางรัง เชน นกหัวขวาน
สรุป นกเงือก
๒. ระบบนิเวศในพื้นที่ที่เหมาะสมกับนกที่พบ
๑. นกที่พบมีลักษณะอยางไร



àÃ×èͧàÅ‹Ò¨Ò¡»Ò†

เรือ่ ง วนั ที่ เดอื น ป
โดย

เหตกุ ารณเ กดิ ขึน้ ที่
เกี่ยวของกับ

คําถามชวนคิด : หนู ๆ ไดแนวคิดใหม (new idea) จาก เรื่องเลาจากปาอยางไรบาง

จากเรื่องที่ไดฟงมา หนู ๆ ลองวาดภาพตามจินตนาการ



¾×ªã¹·ÍŒ §¶¹èÔ ¢Í§Ë¹Ù



สมเดจ็ พระนางเจาสริ ิกติ ์ิ พระบรมราชินนี าถ พระบรมราชชนนพี นั ปห ลวง
ทรงมีพระราชดํารัส เมื่อวนั ที่ ๑๑ สงิ หาคม ๒๕๓๔ ความวา

“...ทกุ ครงั้ ทเี่ มืองไทยเกดิ นา้ํ ทวมหรือภยั พิบตั ิ ขา พเจา ไดตามเสดจ็ ฯ พระบาทสมเดจ็
พระเจา อยูห ัว ทรงนําส่งิ ของพระราชทานไปชวยเหลือราษฎร มักจะเปน เคร่ืองอุปโภคและบรโิ ภค

ทรงรับสง่ั กับขา พเจา วา การชวยเหลอื แบบน้ีเปน การชวยเหลือเฉพาะหนา
ซง่ึ ไมส ําคัญชว ยไมไดจ ริง ๆ ไมพอเพียง ทรงคดิ วา ทําอยางไรจงึ จะชว ยเหลือชาวบานระยะยาว

คอื ทาํ ใหเ ขามคี วามเปนอยูทีด่ ขี ้นึ ลกู หลานไดเ ขา โรงเรียน
ดวยเหตุน้พี ระองคท า นจงึ ไดค ิดอาชพี เสรมิ ใหแ กครอบครวั ชาวนาชาวไร. ..”

ดวยพระราชปณิธานที่สืบสานแนวพระราชดําริพระบาทสมเด็จพระบรมชนกา
ธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สมเด็จพระนางเจาฯ พระบรม
ราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปหลวง ไดสงเสริมอาชีพการปลูกหมอนเลี้ยงไหม
ดวยทอดพระเนตรราษฎรที่มาเฝารับเสด็จฯ จะนุงซิ่นไหมลวดลายสวยงาม วิจิตร
แปลกตา แตละทองถ่ิน ตามภูมิปญญาท่ีถายทอดมาแตคร้ังบรรพบุรุษ ซ่ึงควรแกการ
อนรุ ักษไวเ ปน มรดกทางวัฒนธรรมของประเทศไปพรอมๆ กัน



ËÁ‹Í¹äËÁÊÒþѴ»ÃÐ⪹

ประโยชนของผลหมอน

๑. ........................................
๒. ........................................
๓. ........................................
๔. ........................................



â¤Ã§¡ÒÃÊÃÒŒ §»Ò† ÊÃÒŒ §ÃÒÂä´Œ

สมเดจ็ พระกนษิ ฐาธริ าชเจา กรมสมเดจ็ พระเทพรตั นราชสดุ า ฯ สยามบรมราชกมุ ารี



ประเภทของพันธุไม เชน ชะพลู

ประเภทของพันธุไม เชน ยางนา
ความสูง ๑๕ เมตร เรือนยอดชั้นบน
๑๐ เมตร เรือนยอดชั้นรอง
๕ เมตร เรือนยอดชั้นไมพุมประเภทของพันธุไม เชน เพกา, ชะมวง
๐ เมตร เรือนยอดชั้นผิวดิน
ประเภทของพันธุไม เชน กาแฟ

 ¾ÅѧÊˡó

ñ.
ò.
ó.
ô.
õ.

ñ.
ò.
ó.
ô.
õ.
ñ.
ò.
ó.
ô.
õ.





“เร่ืองบัญชีน้ีขาพเจาเห็นวาสําคัญมาก เพราะชวยฝกความละเอียดถ่ีถวน
ความเปน ระเบยี บเรยี บรอ ย เชน เขยี นผดิ แลว จะลบไมไ ด ตอ งขดี ฆา แลว เซน็ ชอ่ื กาํ กบั ”

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจา กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
พระราชทานบทความ ในหนังสือ “๔๐ ป โรงเรียน ตชด.” ๒๗ มีนาคม ๒๕๓๙

ฐานที่ ๑ คณิตคิดสนุก

Ģ

ģ

Ĥ

ĥ ĢġǰYǰĪ
ģģǰ ǰģ
ĦĪ
Ħ ĢĦǰYǰģ
ĢĢĢ
ħ ĢģǰYǰǰǰǰǰǰǰǰǰǰǰǰǰǰǰǰ
ǰ ǰĤ