Erkin Vohidov. Ruhlar isyoni

(53)

• **

Назрул айтган сўзларнн мен
Ундоц баён қнлмадим.
Ўшал ёниқ

нафасга тенг
Сўзлар топа билмадим.
Таржима пе?
Лсл шеърнинг
Маъносию

ғоясн.
Аммо ул ўт,

ул сеҳрнинг
<1>ацатгина сояси.
Назрул шеъри
Банголага
Цанот ёзди ногиҳон.
Алангали

бу нолага
Қулоц тутди
Ҳиндистон.
Кекса Токур

шукр айтди шод,
Оқ соқолин силади.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(54)

Ёш шоирга
Нурли ижод,
Безаволлик тилади.
Бу дунёга
Назрул аммо
Олов бўлиб келганди.
Ўз ўтида ёииб

адо —
Бўлишини бнлганди.
Асролди

на халц,
на Токур,

У снғмадн замонга.
Исёнкорлнк
Уни охнр
Олиб келди

знндонга.

•*•

Шонр бўлсаиг,
Бўлсин қалбинг.
Элга қурбон бўлгудек.
Шопр бўлсапғ.

www.ziyouz.com kutubxonasi

Бўлсип халқинг
Сенга қалкон бўлгудек.
Шоир бўлсанг,
Сени элинг
Цалби билан тингласа.
Ёд олмаса ҳамки шеърпнг
Фидолнгннг

англаса.
Шоир бўлсанг,
Юртда яша
Мепики деб айтгулик.
Жапнат юртдан кечиб ўша
Харобага қайтгулик.
Шоир бўлсанг,
Қалампнгпп
Иайза қилиб тутолсапг.
Юракдаги алампнгни
Оқ қоғозга

тўколсапг.
Шоир бўлсанг,
Қалб чироғинг
Ёпиб турса то абад.
Бу дунёдан

кетар чогпиг

www.ziyouz.com kutubxonasi

(56)

Йиглаб қолса шеърият.
Уз бағрига олса қучиб
Сени она маконинг...
Гар шу бахтлар бўлса насиб
Йўқ дунёда армонинг.

***

Назрул Ислом бўлди маҳбус,
Тунда уйдан олдилар.
Эл кўзидан узоқ, махсус
Бир хонага солдилар.
Иши қизиқ бу жаҳоннинг
Ҳакамлар ҳукм этдилар:
Шоирни ул ғалаёппинг
Сабабкори, дедилар.
Айбномани тингланг, ҳатто —
Фарёд қилар тошлар ҳам,
«Ҳинду билан

муслим аро
Қутқу солган ш ул одам!»
Олис гортдан келган биров
Айб қўйди бсандиша:
«Назрул Ислом —

www.ziyouz.com kutubxonasi

(57)

Халқига ёв,
Нифоқ истар ҳамиша».
Бу дунёда
Бор қабоҳат,
Бу дунёда

бор ёлғон.
Аммо бундай

ошкор туҳмат
Бўлмаганди ҳеч қачои.
Назрул Ислом

поми охир
Минг балога тақалди.
Эл учун
ЭДоп тиккан шонр
Эл душмани

аталди.
Ҳукм ўқилди:
Бош эгиб у
Аста борар ҳибс томон.
Ажаб!
Соқчи —

бир ён ҳипду
Бир ён эса

мусулмон.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(58)

Уни туртар
мусулмон ҳам,

Силтайди ҳинд ҳаволдор.
— Цнрпичоқда

ўлди акам,
Сепда экан айб,

мурдор!
— Кўп азоблар чекди ҳинду,
Кўп қон тўкти

мусулмон.
Сен кабилар йўқолса-ку,
Яшар эдик
Тинч, омон...
Аста

қадам ташлар
Назрул,

Уйларидан огоҳ йўқ.
Соқчилардан

рашкимас ул,
Жаҳолатда гупоҳ йўқ.

©

www.ziyouz.com kutubxonasi

(59)

Жаҳолат тўғрисида
ривоят

Ллқиссаким,
Жуда қадим
Жаҳолатлик эамонда,
Бир допишманд

улуг ҳакнм
Ўтган экаи жаҳонда.
У кун бўйи

www.ziyouz.com kutubxonasi

(60)

Гиёҳ териб
Кезиб тоғу биёбон,
Одамларга шифо бериб
Яшар экан
Шодумон.
Унга

минг бир мушкул дардпинг
Аён бўлиб давоси,
Бора-бора
Одамларнипг
Ортаберди ихлоси.
Табобатга
Цалбан,

руҳан
Фидо қилиб ўзипи,
Ҳатто бир кун
Наштар билан
Очмиш

кўрнинг кўзини.
Ривож топмиш
Соҳиб ҳикмат,
Дониш,

меҳнат мададкор.
Аммо

www.ziyouz.com kutubxonasi

(61)

Қайда бўлса гауҳрат
Ёнбошида
Ҳасад бор.
Дуохоплар,

иарихоплар,
Ўқувчилар чилёсип...
Хуллас,
Юртда бор подонлар
Бошладилар иғвосии.
Тинмай
Кечаю куидузи
Топиб Наби сўзидан
Дедилар:
«Дард бергап

Ўзи!
Давоси ҳам
Узидан!
Бандасига бермак дору
Яратганга исёндир.
Демак,
Ҳаким иши макру
Унипг ўзи
Шайтондир».
Бу сўзларни

www.ziyouz.com kutubxonasi

(62)

чип, деб бплди
Подон,

жоҳил оломоп.
Дошшшандии сазо қнлди,
Калтаклади
Беомои.
Чўғ темирда
Кўксии доғлаб,
Дорга осмоқ бўлдшсар.
Сўнг
Бўйнига харсанг боглаб
Сувга босмоқ бўлдилар.
Кейип
Сувни,

арқошга ҳам
Ҳайф билдилар

«шайтонга».
«Ёқинг,— деди
Эпг бош ҳакам,—
Олнб чпқиб майдопга!»
Кенг майдонга
Кўмиб устун,
Богладилар ҳакимни.
Сўнг

www.ziyouz.com kutubxonasi

(63)

темирни ўтга қўйпб,
Доғладилар ҳакнмни.

Буюрдилар:
«Ёқинғ шитоб
Азозилнииг ошнаснп.
Керак бўлса
Кимга савоб,
Чўп келтириб ташласин».
Савоб учун
Биров ўтин,
Биров ташлар дона хас.
Ҳаким
Бошип балаид тутиб
Жоҳил элга қарамас.
Бир пайт
Гулхап сарн бир чол
Аста кела бошладн.
Кучоғида
Бир боғ похол.
Гарам узра ташлади.
Деди:
«Асли туғилгандап
Баснр эдим мен ўзим.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(64)

Сеп
жодунинг тпғи бплаи

Очиб қўйдинг
кўр кўзим.

Тангри билиб
Яратгап кўр,
Даво қилдннг не учун?
Сўроқда мен —

манглайи шўр —
Пима дсйман
Маҳшар кун?
Ҳақ йўлидан озгаи одам,
Кўзим очиб

не бердинг?
Мени бир йўл
У дупё

ҳам —
Бу дунёдап айирдинг.
Кўрлигимда
Бу оламни
Тасаввурда кўрардим.
Дунёдаги бор одамни
Мушфиқ билиб юрардим.
Шафқат ила

www.ziyouz.com kutubxonasi

(65)

Ким попу
ким

Чақа ташлаб кетарди.
Меи ҳам

шуига кўпгап эдим,
Менга шу ҳам

етарди.
Цориим тўйса —

саодатим
Йўқ туман хил тилаклар.
Ҳамсуҳбатим,
Ҳам улфатим
Ж ажжи ширин гўдаклар...
Ўйлар здим:
Дуиёда бор
Мусаффолик,

соддалик
Кўзим очиб
Кўрдим илк бор
Бераҳмлик,
Сохталик.
Ўғрилигу фаҳшпи кўриб
Жим юраркан одамлар.
Ўз дўстига

www.ziyouz.com kutubxonasi

(66)

Кулиб туриб,
Тие ураркан одамлар.
Бир ёнда айш
Кўкка чирмаш,
Бир ёнда,

боқ,
оҳу воҳ...

Букуц менннг
кўнглимда ғаш,

Имонимда —
нштнбоҳ.

Дердим:
Юртни бир бор кўрсам.
Кўрдим.
Орзум тўқ эиди.
Иўлда ётган

кўрчалш; ҳам
Эътиборим йўқ энди.
Бу дунёдан
Тўйдим охир,
Адо бўлсам майлига.
Ё қайтадан,
Ўша басир,
Гадо бўлсам майлига!»

www.ziyouz.com kutubxonasi

(67)

Бу сўзларни
Эшитди-ю,
Фарёд қилди допишманд.
«Ёқинг,—

дея сўради у,—
Олов бўлсин сарбалапд,
Тезроқ кетай
Бу дунёдан,
Ҳеч тоқатим қолмади.
Мендан

шнфо олди
одам,

Олам —
шифо олмади.

Хурофотшшг заҳри тсккан
Нодон,

жоҳил,
гумроҳлар —

Давосига ожиз экап
Мен кашф этган гибҳлар.
Кўр кўзларга
Меҳргиёдек
Нур бахш этди

наштарим.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(68)

Қалблар кўзин
очмоққа
лок

Камлик килди
Ҳунарим.
Одамларга

мен
яхшилик —

Цнлмоқ бўлдпм,
Нетайин,
Маиглайда

шу окан
битик,

Ёқинг,
Куйиб кетайип!»
Ўт қўйдилар.
Ёнди гулхан.
Қаро бўлди

самовот.
Жаҳолатнипг

ҳукми билап
Қурбон бўлди
Буюк зот.
Гулхан ёнди

www.ziyouz.com kutubxonasi

(69)

Кўкка ўрлаб.
Чўғи ҳар оп

сочилди.
Шу оловдан,
Элшшг,

ажаб,
Ақл кўзи

очилди.
Ўкиидилар,
Аза тутиб
Иигладилар,

куйдилар.
Донишмапдга
Пиллар ўтиб
Олтин ҳайкал

цўйдилар.
Э, воҳ,
Олим кўзи билан
Кўрсайди бу

ҳурматни...
Аммо
Ҳакнм ўзи билан
Олнб кетди

ҳикматни.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(70)

Қўй, эй кўнглим,
Сен ул замон
Даҳшатин

кам ўйлагин.
Сенга насиб бўлган даврон
Созин олиб
Куйлагин.
Шукроналик

майин ичиб
Янраб қолшн

бир нафас.
Бу оламдан
Бир кун кечиб
Кетгувчи бир

биз эмас.
Кел, эй кўнглим,
Кел, муҳаббат,
Шеър завцига

қонайлик.
Ўтда ёниш бўлса,

фақат —
Шеър ўтида

ёиайлик.
Фақат

www.ziyouz.com kutubxonasi

(71)
Бизга ғаму кадар,
Цайғу ҳасрат

ёт бўлсип.
То

биз учуп
жон берганлар —

Руҳи мангу
шод бўлсип.

www.ziyouz.com kutubxonasi

www.ziyouz.com kutubxonasi

( 73)

Учинчи фасл

Тутқунликда

«Онажоним,
Меига бу кун
Сепдан ўзга дилхоҳ йўқ.
Зиндопдаман,
Билмам, почун,
Мспда зарра гуноҳ йўқ.
Гуноҳкорман

www.ziyouz.com kutubxonasi

(74)

на оллоҳим,
На виждоним олдида.
Ф ақатп ш а...
Бир гуноҳим
Онажопим олдида.
Кечир, онам!
Кўзингда ғам,
Азоб бўлдим жонингда.
Бу куп байрам,
Мон бу кун ҳам
Бўлолмадим сшшгда.
Одамлардек
Беозор, тек
Яшаб юрсам нетарди.
Менга толе,

сенга типчлик
Балки пасиб этарди.
Булбулларга,

гулларга маст
Ёзсам фақат ғазаллар
Балки менп,

миршаблармас,
Изларди ёш гўзаллар.
Мепга ҳам ёр сокинлигу

www.ziyouz.com kutubxonasi

( 75)

Сенипг ҳам йўқ бу дардпнг.
Меп — уйлик,
Сеп — келинлигу
Набиралик бўлардинг.
Оҳ, у йўл берк,
Менда йўқ эрк,
Тирик умрим — афтода.
Не қилайки,
Одамлардек
Яшолмадим дунёда.
Лек кўнглимда полиш эмас,
Алланечук дилшодлик.
Гарчи жисмим
Банди қафас,
Руҳимда бор озодлик.
Тугилишдан қул эмасман,
Қуллик ёт бу жоннмга.
Эрк истаги
Сутинг билан
Кирмиш менипг қонимга.
Мени оташ,

гирдобларга
Отган ўшал истагим.
Онажоним,

www.ziyouz.com kutubxonasi

( 76)

Азобларга
1\ўйдц сени юрагим.
Мени кечир,
с1>ақат сендан
Бу куи узр сўрайман.
Узр сўраб умид билан
Хаёлимни ўрайман.
Рози бўлгин
Гар ўғлонинг
Юрак қўрин асролса.
Бир кун

оиа Ҳиндистоннинг
Хизматига яролса».

***

Вақт кам бўлса
Ундан одам
Улгурганча олади.
Кўп бўлса, не қиларин ҳам
Билолмасдан қолади.
Назрул қайноқ иш қўйиида
Кун ўтганин бнлмасди.
Нақ бир олам юк бўйнида

4 www.ziyouz.com kutubxonasi

(77)

Кеча-кундуз тинмасди.
Бўш вақт бермас жарида ҳам,
Ноширликнинг иши кўп.
Уйда,

элдан нарида ҳам
Тинч йўқ,
Йўқлар киши кўп.
Бир томонда битилмагап
Достонлари беҳисоб.
Бир ён
Кўриб етолмаган
Ётар минг-минг жилд китоб...
Шеър устида ўлтирмоққа
Таиҳо бедор кеча бор.
У худодан
Уй сурмоққа
Вақт сўрарди неча бор.
Мана фурсат!
Бунда на ғам,
На дунёнипг ташвиши,
На нозир,

на айгоқчи ҳам,
На хайрихоҳ бир киши.
Мана фурсат

www.ziyouz.com kutubxonasi

(78)

Хаёл учуп.
Уй сур,

кўкка ҳаволан.
Керак бўлса умринг бутун
Қайта яша хаёлан.
Аммо

хаёл, ўйдан не наф,
Кўлда қалам бўлмаса.
Юрак очмоқ учун сўйлаб,
Дилдош одам бўлмаса.
Қалам надир,
Бўлса аён
Кетмаслиги бекорга,
Бармоғидаи чиқариб қон
Ёзар эди деворга.
Умид бўлса
Бир кимсанинг
Келишидап садога
Дилдош надир,
У дил сасин
Етказарди самога.
Аммо бенаф.
Кўз олдида
Фақатгина тош девор.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(79)

Хаёл эса...
хаёлида

Поёнсиз бир бўшлиқ бор.

***

Иазрул Ислом
Тор зиндоннипг
Туйнугидан қарайди.
Кўриб зангор

соф осмоншшг —
Бир парчасин,
Яйрайди.
Унда
Эркин қанот қоқиб
Кушлар учиб горибди.
Бунда
Шоир кўкка бокиб
Ҳавас қилиб турибди.
Кушлар билан учай деса
Қани унинг

қапоти?
Бир оламдир
Орзу эса...

www.ziyouz.com kutubxonasi

(80)

Етармиюш ҳаёти?
Назрул Ислом
Тор зиндоннинг
Туйнугидан қарайди.
У фалакдан
Ҳиндистоннинг
Толеини сўрайди.
«Майлига,
Мен тутқуи бўлсам.
Сен озод бўл,
Онажон!
Минг қийноқда
Майли ўлсам,
Юртим,

бор бўл,
Бўл омон.
Умрим етса,
Меҳринг таянч,
Сепи яйраб куйлармап.
Бу кун эса,
Мушкул,

аянч
Цисматипгни ўйларман.
Нега мипг йил

www.ziyouz.com kutubxonasi

(81)

Манглай теринг
Тўкиб ерга,

қолдпнг оч.
Сен оламга
Ипак бериб,
Узинг ўтдинг

ялапгоч.
Бебаҳо —

фнл суякларянг,
Баҳрннг аро —

тўла дур.
Ғаввос қилиб гўдакларинг,
Келгиндилар

оладнр.
Юртим,
Битмас матопатинг,
Сен —

мужассам бардошсап.
Фил сингари
Зўр қудратппг,
Фил сингари
Юввошсан.
Она ўлкам,
Бир кун сени

www.ziyouz.com kutubxonasi

(82)

Озод кўргим колади.
Истибдоднинг яанжирпп и
Барбод кўргим келади.
Кўтарарсан
Сен ҳам қаддииг,
Йўл оларсан

эрк сари.
Ҳимолайпинг ортидаги
Озод ватан сингари».
Назрул Ислом
Зиндонда банд,
У зах ерни қучарди.
Шсъри эса қушлар билан
Осмонларда учарди.
Кенгликлардан ошар эди
Қалб шукуҳи шоирнинг.
Эл дилида
Яшар эди
Исён руҳи шоирнинг.
Ўз умрипи қилганди у
Шеъри билан жовидон.
Ўқир эди
Уни ҳинду,
Ёдлар эди

www.ziyouz.com kutubxonasi

(83)

Мусулмоп.
Шоир бапди,
Шеъри бироқ
Учар эди бетўсиқ.
Ҳимолайдан ошиб
Узоқ —
Кетган эди бу қўшиқ.
Дупё бўйлаб
Допруқ солди
Назрул Ислом эрк саси...

Ҳиндистонда эсиб қолди
Озодликшшг нафаси.

* :!■ И!

Қийнаднлар уни
Узоқ —
Юртдан иелган жаноблар.
Синдирмади аммо кийноқ,
Буколмади азоблар.
Умид унга сабот берди,
Ишонч берди
Матонат.

www.ziyouz.com kutubxonasi

т

Юрагига қапот бердп
Она юртга
Муҳаббат.

Бу куплар ҳам ўтнб кетар,
Ҳаёт олдда...
Ҳали ёш...
Баъзан
Хаёл сурнб кетар
'Гош депорга қўйиб бош.
Ёш кўнглига цилар таъсир
Фалакнипг каж хислати.
Кўз олдидан ўтар бир-бир
]11онрла рнинг қисмати.
Бобокалоп Рудакий дор:
«Кулоц солгин сўзнмга.
Адолат деб бнтднму шеър
Пнл тортдилар
Кўзнмга».
'Гнлга кирар Фнрдавснй ҳам:
«Лаънат,— дейди,— тақдирга.
1’устам, Золни таниб олам
Ўзим қолдим
Таҳқнрга...»

www.ziyouz.com kutubxonasi

(85)

Навоий дер:
«Зулмаг аро
Кўп изладим йўлимпи.
Мен ўзимпи цилдим адо,
Ешолмадим зулмии».
Ўхшар Назрул фарёдига
Барчасшшиг нидоси.
Охир
Шоир кўз олдига
Келар Бобир сшгаоси.
Дейди:
— Тингла огоҳ бўлиб,
Гар сен бўлсапг тутқунда,
Мен бир юртга подшоҳ бўлиб,
Умрпм ўтди кувғинда.
Ун иккимда
Тахтга мипдим,
Ёш очилди кўзларпм.
Цондошларга ёв кўрппдим,
Мепи сотди дўстларим.
Нажот истаб
Меп ҳар нафас
Цуюн каби елгапмап.
Юртингга мен

www.ziyouz.com kutubxonasi

(86)

Шоҳ бўлибмас,
Паноҳ излаб келганман.
«Толеъ йўқи жонима балолиғ бўлди,
Не ишники айладим хатолиг бўлди.
Ўз юртни қўйиб ҳипд сори

юзлаидим,
Ё раб, нетайин не юз қаролпғ бўлдп».
Шоир бўлиб,
Эл ичида
Руҳим ўсди шонимдан.
Шоҳ бўлиб,
Ёв ^иличида
Доғлар қолди қопимдан.
Мен шоҳ бўлиб,
Алам билан
Кўрдим жангу

суронни.
Шоир бўлиб
Цалам билан
Олдим ярим жаҳошш.

Келтирди кўп бало, ситам
Тирикликда тахту тож.
Ярим минг йил сўнгида ҳам

www.ziyouz.com kutubxonasi

(87)

Ёғар менга
Таъна-тош.
Ёш Назрулга қилар таъсир
Фалакнипг

каж хислати.
Кўз олдидан

ўтар Сир-бнр
Шонрларнинг

қисмати:
Пушкин шеъри
Цилди фарёд,
Ўққа тутди

ўт қалбни.
Лермонтовни отган жаллод
Дорга осди
Машрабни.
Шоирларнинг —
Эркдир дини,
Эркка

сажда қилдилар.
Эрк куйчиси

Насимийпи
Товонидан шилдилар...
Назрул Нслом

www.ziyouz.com kutubxonasi

т

Сурар хасл,
Ўйи

адо бўлмайди.
Дер:
Шонрда

бор бир иқбол,
Яъии,

шоир
ўлмайди.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(89)

Шоҳи Ж аҳон ва Авранг-
зеб ҳақида ривоят

Подшо одил бўлмас, дсган
Ҳақиқат бор —
Уйлайлик.
Келинг,

шоҳлар золпм экан
Бизлар одпл бўлайлик.
Тождорлардан безди дупё

www.ziyouz.com kutubxonasi

(90)

Кўрабериб золимлар.
Шоҳлар аро
Бўлган аммо
Шоирлару олимлар.
Тарих кўп йил таҳқир битар
Чингиз каби жобирга.
Аммо

мангу таъзим этар
Улуғбекка,
Бобирга.
Хуллас...
Тахмин, Мирзо Бсдил
Тириклиги вақтида
Шоҳи Жаҳон ўттиз бир иил
Ўлтирди Ҳинд тахтида.
Неки қилди
Ҳақ деб билди,
Билди шуни адолат.
Кимларгадир зулм қилди
Кимларгадир —

саховат.
Уз даврида

даврон сурди,
Ёдласин дсб асрлар —

www.ziyouz.com kutubxonasi

(91)

Неча-неча шаҳар қурди.
Шаҳар ичра —
Цасрлар...
Май ҳам ичди,
Айш ҳам қилди,
Ғуссасини ўлдирди.
Хазииаии зару

дилии
Шодлик билан тўлдирдп.
Шоҳи Жаҳон

жасур,
доно,

Кўп ҳикматга ёр оди.
Шоҳнинг аммо
Бир бедаво
Оғир дарди бор эди.
Ҳар комироп одамшшг ҳам
Бўлганидек бир ками
Шоҳ кўнглига
Гоҳ чўкиб гам,
Царо эди олами.
Бу гам на мулк,

на дарди шон,
На фарзанд,

www.ziyouz.com kutubxonasi

(92)

на иш қ доги.
Номсиз ғамки,

келар осон.
Дийин эди кетмоғи.
Бундай чоғлар ором берур
На сайру, на саёҳат.
Кўзларидан қочарди нур,
Юрагидаи ҳаловат.
Зардоб ютиб ғуссасидап
Па суҳбат,

па мап талаб —
Улуг подшо гўшасндан
Чиқмас эди ҳафталаб.
Кўз ёш ювар юзларинп,
Кўнгли тўла таҳлика...
Шунда

унинг сўзларнни
Тннглар эди

малика.
Айтар эди шоҳ ўз дардин
Мумтоз Маҳал хопимга:
«Тўйдим тож-тахт,
Мулк — баридан,
Бари тегди жонимга.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(93)

Бу давлат,
Бу шону шавкат
Омонатга ўхшайди,
Вазирларнинг фикри фақат
Хиёиатга ўхшайди.
Барчасининг чўнтагида
Шоҳ қасдига пииҳои ўқ.
Фарзандларим юрагида
Менга зарра меҳр йўқ.
Ҳар бир шарпа
Менга қўрқинч —
Ҳолат бўлиб кўринар.
Умрим сўнш —

тўла ўкинч,
Даҳшат бўлиб кўринар.
Бўлмай туриб
Бир фалокат,
Ё бир фитна қурбони,
Тарк этсайдпм
Бехосият,
Бевафо бу дунёни».

Шунда
Гўзал Мумтоз Маҳал

www.ziyouz.com kutubxonasi

(94)

Тииглаб шоҳнинг зоршш,
Ўқиб ҳар гал
Битта ғазал
Овутарди ёрини.
Бедорликда тунлар билаи
Уланарди кунлари.
Мииг бир кеча
Эртак айтгап
Шаҳризода сингари.
Зулму фитна,

адоватнинг
Гуноҳлигин ўқирди.
Мангуликка адолатшшг
Ҳамроҳлигип ўқирди.
Ўқир эди:
Одамки бор,
Ўтмоғи бор жаҳопдап.
Фақат эзгу ишлар ёдгор
Цолғусидир инсондан.
Юрагига шоҳнинг қанот —
Берар эди ғазаллар.
Цанот надир —
Цайта ҳаёт
Берар эди ғазаллар.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(95)

Лекин шоҳшшғ
Цай гуиоҳи,
Цай зулмига иптиқом —
Бир тонг

кўкка чиқди оҳи,
Цўлдап тушиб сииди жом.
Воҳ,

ҳеч кимга
йўқдир омоп,

Нўқдир омон
ажалдан.

/Кудо бўлди Шоҳи Жаҳон —
Цалби Мумтоз Мачалдаи.
Девонага айланди шоҳ,
Дардин элга сўзлади.
Мажруҳ қушдек
Тўлғанди гоҳ,
Гоҳ бўтадек

бўзладп...

***

Куплар ўтиб
Шоҳи Жаҳон,

www.ziyouz.com kutubxonasi

(96)

Тепгснз ҳажр азобнда
Цурмоқ учуп берди фармоп
Маликага обида.
Деди:
«Тикланг, шундай сарой,
Зарни қилманг ҳеч ҳисоб.
Ҳавас қилсин кечалар ой
Кундузлари — офтоб.
Ер юзида упинг асло
Баробари бўлмасип.
Мумтоз Маҳал номи дунё
'Гургунича ўлмасип».

Ишга тушди
Сонсиз асир,
Мо-ьмор,

наққош,
сангтарош,

Занжи қуллар огоч ташпр,
Филлар ташир харсапгтош.
Йигирма йнл
Йпгирма мииг
Жои жабридаи бир амал —
Мўъжизаси бу оламшшг

www.ziyouz.com kutubxonasi

(97)

Бино бўлди
Тожмаҳал.

***

Йигирма йил...
Вақт-бешафқат.
Кўпни кўриб дунёда
Шоҳ қариди,
Лек алпқомат
Йигит бўлди шаҳзода.
Тилак қилди
Шоҳи Жаҳон:
«Уғлим фақат шод бўлспн.
Мепдаги бул дарди ҳшкрои
Ҳасратларга ёт бўлсин».
Ошно қилди

ўйип, кулгу
Ов1а, чолгу,

санъатга.
Хаёлотни қилди мамну,
Ургатди шавқ,

ғайратга.
Ёвқур,

www.ziyouz.com kutubxonasi

(98)

жасур,
ҳар бир ишга

Цодир килиб ўстирди.
Тиғ уришга,

ўқ отишга
Моҳир қилиб ўстирди...
Фан бобида
Имло ила
Шариатдан берди дарс.
Нутқ санъати,

ҳарбий ҳийла,
Сиёсатдан берди дарс.
Лек, раҳмат, дсб
Дарслар учун,
Мана ҳарбий найранг, деб,
Отасига қарши бир кун
Исён қилди Аврангзеб,
Шоҳ қўлида қилич синди,
Пиҳоя йўқ армопга.
Ота ўғил тахтга минди,
Ота тушди зиндонга.
Деманг,

булар ривоятдир —
Хаёлотда етилган.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(09)

Бу шафқатсиз ҳақиқатдир,
Тарихларда битилган...
Вақт етиб
Минг олтмиш тўққиз
Йилнинг шаъбон ойига,
Чўктирдилар отани тиз
Уз фарзанди пойига.

Аврангзеб

Тақдир экан,
Не дей ўзга.
Фалак ҳукми адолат.

Шоҳи Жаҳон

Бас,
Ҳожат йўқ ортиқ сўзга,
Содир бўлди хиёнат.
Терс айланди гардупи дуп,
Сўзла,

недир муродинг?
Ҳукм — сенинг ҳукминг бу кун,
Вожиб — сенинг иродапг.

www.ziyouz.com kutubxonasi

(100)

Аврангзеб

Аламннгга ниҳоя йўц,
Не тахтпараст одамсан.
Сеп шоҳ,
Сенга ҳимоя йўқ,
Аммо нетай,

отамсан.
Ўйла ўзинг,
Гуноҳ кимда?
Кимдан олдим тарбият?
Сен уйготдинг юрагнмда
Тожу тахтга муҳаббат.
Бу туйгуни бериб,

нега
Қаро қилдинг бахтннгни?
Сўнг, қариб ҳам
Ночун меига
Бўшатмадинг тахтипгпи?
Ҳа, ҳа!
Инсон шоҳми гадо
Одам сутин ичгандир.
Тирикликда кайси подшо
Тожу тахтдан кечгандир?

www.ziyouz.com kutubxonasi

(101)

Шоҳи Жаҳон

Колар бир кун сенга ҳам гал,
Ёшсан,

вақт бор синопга.
Ўзингга ур тиғни аввал,
Огримаса —

бироига.
Шуҳрат майи гоят ширин,
Сархуш килар одамни.
Сеи бу бахтга етдииг, лекин
Забун қилиб отангии.
Унутмаки,
Доҳил бўлдинг
Тождорликиинг шонига
Э, воҳ,

бўяб икки қўлинг
Икки оганг қонига.
Бобир насли

тарихида
Бу энг қаро бир варақ.
Билки,

инсон тақдирида
«Алкасосул миналҳақ!»

www.ziyouz.com kutubxonasi

(102)

Аврангзсб

«Ҳаедан қасос!»
Аё Харрам!
Сен ҳам мендек бўлгансан.
Уз отангга қарши сен ҳам
Бир вақт исён қилгансан.
Юришмади
Лек омадинг,
Келолмай тахт ёнига,
Қўлларингни бўёлмадинг
Бузрукворинг қонига.

Шоҳи Жаҳон

Кўтарганман исён ростдан
Макр эмасди у бироқ.
Салтанатни инқироздан
Лозим эди қутқармоқ.
Аёи этди вақт —

ким ҳақли,
Кўрди, билди жаҳон ҳам.
Инсон билан инсон фарқли,
Исён билан исён ҳам.

www.ziyouz.com kutubxonasi