Στα ρωμαϊκά μνημεία της πόλης

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq
σwωψerβνtyuςiopasdρfghjklzxcvbn
mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι
qπςπζαwωeτΕrΡΓtΑΣνΤΗΡyΙΔΗuΜΙτΟΥΡiΓΙoΚΗΣρΓΡΑνΦΗμΣ pκaλsdfghςj

«Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΩΣ ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΩΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗ
ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ.

klzxcvλοπbnαmqwertyuiopasdfghjklzΟΙ ΡΩΜΑΪΚΕΣ ΚΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΑΛΜΑΤΙΑ»
xcvbnmσγqwφertyuioσδφpγρaηsόρ

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΛ ΠΕΥΚΩΝ

ωυdfghjργklαzxcvbnβφδγωmζqwertΣΧ. ΕΤΟΣ 2016-2017
λκοθξyuiύασφdfghjklzxcvbnmqwerty
uiopaβsdfghjklzxcεrυtγyεuνiιoαpasdf
ghjklzxcηvbnασφδmqwertασδyuiopa
sdfασδφγθμκxcvυξσφbnmσφγqwθeξ
τσδφrtyuφγςοιopaασδφsdfghjklzxcv
ασδφbnγμ,mqwertyuiopasdfgασργκο
ϊτbnmqwertyσδφγuiopasσδφγdfghjk
lzxσδδγσφγcvbnmqwertyuioβκσλπp
asdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdγαε
ορlzxcvbnmqwertyuiopasdfghjkαεργ
αεργαγρqwertyuiopasdfghjklzxασδφ
mοιηξηωχψφσuioψασεφγvbnmqwer

2

ΠΕΡΙΕΧΌΜΕΝΑ

Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ........................................................................................... 3
ΤΑ ΡΩΜΑΪΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ................................................................................... 5
ΓΑΛΕΡΙΑΝΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ........................................................................................................................15
ΡΟΤΟΝΤΑ ...........................................................................................................................................................16
ΑΨΙΔΑ ΓΑΛΕΡΙΟΥ (ΚΑΜΑΡΑ)....................................................................................................................21
ΡΩΜΑΪΚΑ ΑΝΑΚΤΟΡΑ ..................................................................................................................................25
ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ (148 π.Χ.-313 μ.Χ.)....................................................34
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ: ΑΠΟ ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΤΙΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ
Α. Αφηγήσεις μικρής φόρμας.....................................................................................................................37

Το βιβλίο του πολέμου........................................................................................................................37
Το σημείωμα ...........................................................................................................................................38
Όλα θα πάνε καλά.................................................................................................................................39
Η επιστροφή ...........................................................................................................................................43
Β. Ο ήρωας στην εφηβική λογοτεχνία ...................................................................................................46
Λυδία ..........................................................................................................................................................47
Ελευθερία .................................................................................................................................................50
Γ. Επιστημονική φαντασία .........................................................................................................................54
Η θυσία.....................................................................................................................................................54

3

Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Η Θεσσαλονίκη

168 π.Χ. Η Μακεδονία, και μαζί της η Θεσσαλονίκη, υποτάσσεται στους Ρωμαίους, μετά
την ήττα του βασιλιά Περσέα, το 168 π.Χ., στη μάχη της Πύδνας. Γίνεται πρωτεύουσα
μιας από τις τέσσερις διοικητικές περιφέρειες στις οποίες χωρίστηκε η Μακεδονία.

148 π.Χ. Οι Ρωμαίοι καταστέλλουν την ανταρσία του Ανδρίσκου, και συνενώνουν τη
Μακεδονία σε μία ενιαία επαρχία, πρωτεύουσα της οποίας γίνεται η Θεσσαλονίκη.

146-120 π.Χ Στα πλαίσια της ρωμαϊκής κυριαρχίας, η Θεσσαλονίκη διατηρεί κάποιο
βαθμό αυτονομίας και το δικαίωμα να κόβει νόμισμα. Καtασκευάζεται η Εγνατία οδός
που ενώνει την Αδριατική με τον Έβρο. Καθώς βρίσκεται στη μέση αυτού του
σημαντικότατου στρατιωτικού αλλά και εμπορικού δρόμου, η Θεσσαλονίκη
γνωρίζει μεγάλη οικονομική και πολιτιστική άνθηση. Στο μεταξύ οι Ρωμαίοι έχουν
επεκτείνει τα βόρεια σύνορα της αυτοκρατορίας, εξασφαλίζοντας την πόλη από τις
εισβολές των βαρβαρικών φύλων.

42 π.Χ. Διεξάγεται η μάχη των Φιλίππων, που λήγει με νίκη του Αντώνιου και του
Οκταβιανού έναντι των δολοφόνων του Καίσαρα, Βρούτου και Κάσσιου. Η
Θεσσαλονίκη ανακηρύσσεται «ελεύθερη πόλη», για τη στάση που τήρησε στον πόλεμο.
Πλήθος καλλιτεχνών και διανοούμενων από το ρωμαϊκό κράτος έρχονται να μείνουν
στην πόλη. Επίσημη γλώσσα παραμένει η Ελληνική.

50 μ.χ. Ο Απόστολος Παύλος επισκέπτεται τη Θεσσαλονίκη, όπου λατρεύεται πλήθος
θεοτήτων,από το δωδεκάθεο ως τους αιγυπτιακούς θεούς, και ιδρύει την πρώτη μεγάλη
χριστιανική κοινότητα στον ευρωπαϊκό χώρο. Οι δυο επιστολές του Αποστόλου Παύλου
«Προς Θεσσαλονικείς» ειναι από τα σημαντικότερα κείμενα της Ορθόδοξης εκκλησίας.

4
3ος αι.μ.Χ. Είναι ένας αιώνας άνθησης για την πόλη. Οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες της
απονέμουν τίτλους όπως «μητρόπολις» και «νεωκόρος». Ολοκληρώνεται η οικοδόμηση
της Αρχαίας Αγοράς.

Ο Γαλέριος

293-305 μ.Χ· Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είναι χωρισμένη σε τέσσερα τμήματα ήδη από
το 284 μ.Χ. Ο καίσαρας (και αργότερα αυτοκράτορας) Γαλέριος επιλέγει τη
Θεσσαλονίκη ως έδρα του «Ανατολικού Ιλλυρικού», του τμήματος που διοικεί. Χτίζει τα
περίφημα Ανάκτορα, την Αψίδα και τη Ροτόντα, που συναποτελούν το Γαλεριανό
Συγκρότημα, καθώς και άλλα λαμπρά δημόσια κτήρια.

Τα τέσσερα τμήματα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Με πορτοκαλί το τμήμα του
οποίου πρωτεύουσα ήταν η Θεσσαλονίκη)
303 μ.Χ. Μαρτυρεί ο Άγιος Δημήτριος και άλλες εξέχουσες προσωπικότητες της
χριστιανοσύνης. Αρχίζουν οι διωγμοί κατά των χριστιανών.

(Πληροφορίες από το βιβλίο Θεσσαλονίκη της Ε. Σβορώνου)

5

ΤΑ ΡΩΜΑΪΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Ρωμαϊκά Λουτρά (Κρύπτη Αγίου Δημητρίου) ανακαλύφθηκε μετά την πυρκαγιά
του 1917

Η είσοδος της κρύπτης βρίσκεται δίπλα από τον δεξιό πεσσό του ιερού βήματος και
οδηγεί στο χώρο εκείνο που σύμφωνα με την παράδοση φυλακίσθηκε, μαρτύρησε και

6

τάφηκε ο Άγιος Δημήτριος. Πρόκειται για το ανατολικό τμήμα του μεγάλου ρωμαϊκού
λουτρού που βρισκόταν κοντά στην αγορά και το στάδιο για την εξυπηρέτηση των
αθλητών Ο Άγιος Δημήτριος, ο θαυματουργός προστάτης της Θεσσαλονίκης, τιμήθηκε
αμέσως μετά την καθιέρωση του χριστιανισμού. Στον Ναό του, από την ίδρυσή του
(μέσα του 5ου αι.), τρεις ήταν οι κύριοι χώροι τιμής του: το σταυρόσχημο Εγκαίνιο στο
ιερό του Ναού, το εξαγωνικό Κιβώριο στο κεντρικό κλίτος και η Κρύπτη με την κρήνη.

Η Κρύπτη του Ναού του Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη αναφέρεται στο σύμπλεγμα
στοών και διαδρόμων, οι οποίοι υποβαστάζονται από ισχυρούς στύλους κάτω από το
Ιερό Βήμα και αποτελούσε το ανατολικό τμήμα του Ρωμαϊκού λουτρού. Στη ρωμαϊκή
περίοδο ο χώρος ήταν ισόγειο και το λουτρό στο σημείο αυτό διώροφο, λόγω της
κλίσης του εδάφους. Στην τελευταία ρωμαϊκή φάση το κτίσμα είχε στο κέντρο κρήνη με
πέντε κόγχες, που πλαισιώνονταν από στοές.

Τον 5ο αι. μετά την ίδρυση του πρώτου μεγάλου Ναού το ισόγειο διαμέρισμα των
λουτρών ενσωματώνεται στον ήδη υπάρχοντα χώρο ως χώρος του Μαρτυρίου και
Κρύπτη. Αρχικά στην Κρύπτη οι πιστοί Θεσσαλονικείς τιμούσαν τον Άγιο μέσῳ του
αγιάσματος, που ελάμβαναν από την κρήνη στην οποία έρρεε από πηγάδι που σώζεται
μέχρι και σήμερα βόρεια του Ιερού. Μετά τον 10ο αι. η κρήνη συνδέεται με το Μύρο που
συνέλεγαν οι πιστοί από τις δεξαμενές της με διάφορα αγγεία, πήλινα, γυάλινα ή
μεταλλικά. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα «κουτρούβια», μολύβδινα μικρά δοχεία στο
σχήμα παλαιοχριστιανικών ευλογιών. Το Μύρο το φύλαγαν και σε περίοπτα φυλακτά ή
κιβωτίδια από πολύτιμα μέταλλα, που επέτρεπαν τη μεταφορά του σε μακρινές χώρες.
Η εξάπλωση που είχαν τα αντικείμενα αυτά στον χριστιανικό κόσμο υπήρξε μεγάλη,
γεγονός που φανερώνει τη διάδοση της τιμής του Αγίου.

7

8

ΑΡΧΑΙΑ ΑΓΟΡΑ (το Forum των Ρωμαίων) (2ος-3ος αι. μ.χ.)

Κύριο σημείο αναφοράς στην πόλη της Θεσσαλονίκης υπήρξε ο χώρος της Αρχαίας
Αγοράς και στην ελληνιστική και στη ρωμαϊκή εποχή. Ιδιαίτερα στα χρόνια των
Ρωμαίων ο χώρος της Αγοράς (Forum) αποτελούσε το κοινωνικό και θρησκευτικό
κέντρο όλης της πόλης και το χώρο όπου υπήρχαν τα πιο επιβλητικά και μεγαλοπρεπή
δημόσια κτίρια. Οι Ρωμαίοι, λαός κύρια πολεμικός, διατήρησαν και χρησιμοποίησαν
πολλά στοιχεία από την ελληνική αρχιτεκτονική και πολεοδομία. Όμως τα έργα τους
διακρίνονταν και για την "ορθογωνισμένη" ετρουσκική αντίληψη οργάνωσης των
χώρων, που δίνει αρχιτεκτονικές λύσεις στα ρωμαϊκά κτίρια με πολυσύνθετη
λειτουργική ποικιλία.

Κατά τη Ρωμαϊκή εποχή και ιδιαίτερα στους όψιμους αυτοκρατορικούς χρόνους,
κυριαρχούν στη Θεσσαλονίκη, όπως άλλωστε και σε κάθε ρωμαϊκή επαρχία, πάγια
λειτουργικά και μορφολογικά κτιριακά στοιχεία, παρμένα από το πρότυπο της Ρώμης.

9

Las Incantadas (οι μαγεμένες)
Οι "Μαγεμένες" της Θεσσαλονίκης, πιο γνωστές με την ισπανοεβραϊκή τους ονομασία
Las Incantadas, ήταν ένα εντυπωσιακό σύμπλεγμα ανάγλυφων μορφών στην Αγορά της
πόλης. Τις άρπαξε τον 19ο αι. ο Γάλλος Ε. Μίλλερ, που επονομάστηκε "Έλγιν της
Θεσσαλονίκης", και τις μετέφερε στη Γαλλία. Σήμερα εκτίθενται στο Μουσείο του
Λούβρου.
Οι «Μαγεμένες» μας παραπέμπουν στη λατρεία του Διονύσου και ήταν τοποθετημένες
κατά τον 2ο αιώνα στο ύψος περίπου της Αρχαίας Αγοράς και δίπλα από τα Λουτρά
Παράδεισος.
Πρόκειται για ανάγλυφες μυθολογικές μορφές, 8 στο σύνολο τους, όπου διακοσμούσαν
μια κορινθιακή κιονοστοιχία και αναπαριστούσαν το νεαρό Θεό Διόνυσο δίπλα σε έναν
πάνθηρα, την Αύρα με το πέπλο της,την Αριάδνη στεφανωμένη με τα φύλλα μιας
κληματαριάς,τη Λήδα μαζί με τον κύκνο,μια Μαινάδα που παίζει διπλό φλάουτο, το
Γανυμήδη μαζί με το Δία μεταμορφωμένο σε αετό,και έναν Διόσκουρο με μια
αναπαράσταση αλόγου στα πόδια του.
Οι αιώνες θα περάσουν και στην περιοχή θα αναπτυχθεί η εβραϊκή συνοικία Rogos.Ένα
τμήμα τότε από την «Στοά των Ειδώλων» με τις «Μαγεμένες» θα βρεθεί ενσωματωμένο
στο σπίτι ενός πλουσίου Εβραίου υφασματέμπορα, του Λιάτσι Αρδίτη .Την εποχή εκείνη
αποκαλούνται «Las Incantadas».
Το σημαντικότερο και πιο όμορφο μνημείο της αρχαιότητας στη Θεσσαλονίκη.

10

Las Incantadas 1762

Οι μαγεμένες (σχέδιο)

11

Οι "Μαγεμένες" στο Μουσείο του Λούβρου
ψηφιδωτό δάπεδο 1(σκεπασμένο)

12

Ψηφιδωτό δάπεδο 2

13

Αγορά -Στοές
Ωδείο

14

Ωδείο
Ρωμαϊκά λουτρά
ψηφιδωτό δάπεδο –ωδείο

15

ΓΑΛΕΡΙΑΝΟ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ

Σχεδιάγραμμα Γαλεριανού Συγκροτήματος

16

ΡΟΤΟΝΤΑ

Η Ροτόντα είναι ένα από τα αρχαιότερα και σημαντικότερα σωζόμενα κτίσματα της
πόλης, κτισμένο πιθανά στα χρόνια της Ρωμαϊκής Τετραρχίας (τέλη 3ου και αρχές 4ου
μ.Χ. αιώνα) και αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά κτίσματα της Ρωμαϊκής περιόδου σε
παγκόσμια κλίμακα. Είναι κατασκευασμένη με οπτόπλινθους, όπως η Καμάρα,
τα Ρωμαϊκά Ανάκτορα και το Οκτάγωνο, στο χώρο του ρωμαϊκού Κάμπου (Campos) του
ανατολικού τμήματος της πόλης και αποτελούσε πιθανά τμήμα του όλου Γαλεριανού
συγκροτήματος που κτίστηκε από το Γαλέριο κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην
πόλη. Λειτουργικά δεν έχει προσδιοριστεί με σαφήνεια η χρήση της. Η άποψη που
επικρατεί είναι ότι χρησιμοποιούνταν σαν αυτοκρατορικό μαυσωλείο, ενώ παλιότερα
διατυπώθηκαν απόψεις πως ήταν ειδωλολατρικός ναός αφιερωμένος στο θεό Κάβειρο.

Στα χρόνια του Μεγάλου Θεοδοσίου (379-395) και αφού ο Ρωμαίος αυτοκράτορας
βαπτίστηκε χριστιανός από τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ασχόλιο, έγιναν στο
μνημείο πολλές τροποποιήσεις, καθώς μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό.
Διαπλατύνθηκε μία από τις 8 κόγχες του, για να προστεθεί το ιερό(ανατολικά) και
προστέθηκε περιμετρικά στο κυκλικό κτίσμα ένα κλίτος (στοά) πλάτους 8μ. με
χαμηλωμένη στέγη, ενώ η κύρια είσοδος στο κτίριο μεταφέρθηκε από το νότο -όπου
ήταν στη ρωμαϊκή εποχή- στη δύση, για να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες που επέβαλε το
τελετουργικό της νέας χριστιανικής θρησκείας.

Η Ροτόντα 297-307 μ.χ.

17

18

19

Ψηφιδωτά Ροτόντας -΄Αγιος Ονισηφόρος

20

Ψηφιδωτά Ροτόντας -΄Αγιος Πρίσκος
Ψηφιδωτά Ροτόντας

21

ΑΨΙΔΑ ΓΑΛΕΡΙΟΥ (ΚΑΜΑΡΑ)

Η Καμάρα είναι κτίσμα της εποχής της Ρωμαϊκής "Τετραρχίας" (αρχές 4ου μ.Χ. αιώνα)
και αποτελεί το ένα σκέλος (δυτικό) μίας στεγασμένης στοάς, που σχηματιζόταν από
αψίδες και τόξα. Η θριαμβική αυτή αψίδα ήταν τοποθετημένη κάθετα στην αρχαία
Εγνατία, που διέσχιζε την πόλη (από τη δύση στην ανατολή) και αποτελούσε μέρος του
λεγόμενου Γαλεριανού συγκροτήματος (Ρωμαϊκά Ανάκτορα), που αναπτύσσονταν κύρια
προς το νότο, στις σημερινές πλατείες Ναυαρίνου και Ιπποδρομίου.

Η Αψίδα του Γαλερίου κατασκευάστηκε για να τιμηθεί ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας,
όταν αυτός επέστρεψε νικητής στην πόλη (περί το 306 μ.Χ.) μετά από πολέμους του
κατά των Περσών. Ανάλογες είναι και οι ανάγλυφες παραστάσεις που υπάρχουν στους
δύο πεσσούς που σώθηκαν ως τις μέρες μας. Οι ανάγλυφες αυτές παραστάσεις, που δεν
διακρίνονται για ιδιαίτερες καλλιτεχνικές αρετές, όπως άλλωστε όλα τα γλυπτά σε
μάρμαρο έργα αυτής της περιόδου, είναι διατεταγμένες σε 4 σειρές, η μία πάνω από την
άλλη. Η πάνω σειρά εικονίζει ιππομαχίες και τον αυτοκράτορα των Ρωμαίων Γαλέριο
να μπαίνει έφιππος στην πόλη, ενώ πλήθη λαού τον υποδέχονταν έξω από τα τείχη της
Θεσσαλονίκης. Η κάτω σειρά έχει σαν κύριο θέμα μάχες μεταξύ Ρωμαίων και Περσών,
ενώ στην τρίτη σειρά παριστάνονται ο Γαλέριος και ο Διοκλητιανός σε διάφορες
τελετουργίες. Στην κάτω σειρά, μέσα σε "κογχυλοειδή πλαίσια", παριστάνονται Νίκες
που κρατούν τρόπαια. Οι σειρές των αναγλύφων διαχωρίζονται μεταξύ τους από
πλοχμούς κλαδιών, γιρλάντες και λουλούδια, ενώ στο πάνω μέρος υπάρχει γείσο με
διακοσμητικά ανθέμια.

22

Αψίδα Γαλερίου (Καμάρα) 297-307μ.χ.

23

1η τετραρχία
(Διοκλητιανός, Γαλέριος, Μαξιμιανός, Κωνστάντιος)
Ανάγλυφο Καμάρας

Διοκλητιανός και Γαλέριος σε θυσία

24

Ο Γαλέριος στη νίκη εναντίον των Περσών

25

ΡΩΜΑΪΚΑ ΑΝΑΚΤΟΡΑ

Το ανάκτορο του Γαλερίου
Είναι σχεδόν βέβαιο πως το συγκρότημα αυτό που κτίστηκε την περίοδο της Ρωμαϊκής
Τετραρχίας (297-307 μ.Χ.) για το Ρωμαίο αυτοκράτορα Γαλέριο, περιλαμβάνει: τα
Ανάκτορα, το Οκτάγωνο, τον Ιππόδρομο, την Αψίδα του Γαλερίου, (πομπική στοά και
αψίδα) και πιθανά και τη Ροτόντα.

Απο τα στοιχεία των τοιχοποιιών που αποκαλύφθηκαν προκύπτει πως τα Ρωμαϊκά
Ανάκτορα ήταν ένα μεγάλο και πολυσύνθετο κτιριακό συγκρότημα, στο οποίο
κυριαρχούσε μία μεγάλη εσωτερική αυλή (αίθριο ή atrium) και ένα
περιμετρικό περιστύλιο. Στο ορθογώνιο αυτό κτίριο με τους μεγάλους διαδρόμους, όπου
βρέθηκαν σημαντικής αξίας ψηφιδωτά δάπεδα, θα πρέπει να αναζητηθούν: η αίθουσα
του θρόνου, η βασιλική (αίθουσα) για τις συνεδριάσεις και δίκες, οι χώροι των ναών και
τελετών, οι στρατώνες της ανακτορικής φρουράς, οι κοιτώνες, τα μαυσωλεία κ.ά. Τα
ίχνη των κρηνών, των νυμφαίων και των αναβρυτηρίων που εντοπίστηκαν -μαζί με
τη διώροφη στοά (cryptoporticus) που αποκαλύφθηκε στο ανατολικό τμήμα- δίνουν το
μέτρο του μεγαλείου και της επιβλητικότητας του όλου συγκροτήματος.

Στο νοτιοδυτικό τμήμα του όλου χώρου βρέθηκε ένα μεγάλο οκταγωνικό κτίσμα,
το Οκτάγωνο, του οποίου η χρήση δεν προσδιορίστηκε ακόμα. Ίσως να πρόκειται για
την αίθουσα του θρόνου, των ανακτόρων του Γαλερίου ή ακόμα μπορεί να ήταν
αυτοκρατορικό μαυσωλείο ή ναός. Το Οκτάγωνο έχει εσωτερικά επτά κόγχες, μεγάλο
προθάλαμο και κυκλικές εξέδρες. Ολόκληρο το δάπεδο αυτού του κτίσματος που έχει
διάμετρο 30 μέτρα περίπου, ήταν στρωμένο με μαρμάρινες πλάκες σε υπέροχη διάταξη.
Μέρος αυτής της πλακόστρωσης και πολλά δείγματα της εσωτερικής διακόσμησης
διασώθηκαν προσδιορίζοντας σχεδόν με βεβαιότητα τα ανάλογα αισθητικά στοιχεία
του υπόλοιπου συγκροτήματος. Στο χώρο αυτού του κτιρίου βρέθηκε ένα ολόσωμο
μαρμάρινο τόξο με διάμετρο 2,4μ. με πλούσιο γλυπτικό διάκοσμο. Στο δεξιό μέρος της
όψης του, μέσα σε κυκλικό πλαίσιο, παριστάνεται η μορφή του του Ρωμαίου
Αυτοκράτορα Γαλέριου (μπούστο), ενώ στο αντίστοιχο αριστερό και πάλι μέσα σε
κυκλικό πλαίσιο, παριστάνεται η πόλη της Θεσσαλονίκης προσωποποιημένη. Το τόξο,
που βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, συμπληρώνουν ανάγλυφες
παραστάσεις του Διόνυσου και του Πάνα.

26

27

28

29

30

Ψηφιδωτό δάπεδο 1
Ψηφιδωτό δάπεδο 2

31

Ψηφιδωτό δάπεδο 3

Το οκτάγωνο (παλάτι)

32

Οκτάγωνο

33
http://1dimplagiarist.blogspot.gr/2011/09/blog-post_19.html

34

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ (148 Π.Χ.-313 Μ.Χ.)

Στη ρωμαϊκή περίοδο η Θεσσαλονίκη εξελίχθηκε σε ακμαία πόλη, για να γίνει
γρήγορα πρωτεύουσα ρωμαϊκής επαρχίας.

Μετά την ήττα του τελευταίου Μακεδόνα βασιλιά Περσέα από τους Ρωμαίους του
Ύπατου Αιμίλιου Παύλου στην Πύδνα (168 π.Χ.) και την ίδια τύχη του Ανδρίσκου (148
π.Χ.), η Μακεδονία περιήλθε ολοκληρωτικά στους Ρωμαίους.

Όλη τότε η περιοχή της Μακεδονίας χωρίστηκε σε 4 τμήματα ("regiones") και η
Θεσσαλονίκη έγινε πρωτεύουσα του "δεύτερου" τμήματος της Μακεδονίας ("Macedonia
Secunda") για χρονικό διάστημα 20 χρόνων.

Την περίοδο αυτή πολλά μνημεία και καλλιτεχνικοί θησαυροί της Μακεδονίας και της
Θεσσαλονίκης ξηλώθηκαν από "αργυρολόγους" Ρωμαίους διοικητές της επαρχίας για
να μεταφερθούν σαν τρόπαια στη Ρώμη και να επιδειχθούν στους "Θριάμβους" που
οργάνωσαν οι Ρωμαίοι για να τιμηθούν οι νικητές.

Μετά το 148 π.Χ. οι 4 επαρχίες της Μακεδονίας ενοποιήθηκαν σε μία, για να
δημιουργηθεί η επαρχία της Μακεδονίας ("Provincia Macedonia") με πρωτεύουσα τη
Θεσσαλονίκη. Στην επαρχία αυτή συμπεριλήφθηκε σε λίγο και η νότια Ελλάδα, για να
ισχύσει αυτό το καθεστώς 120 χρόνια, ως την εποχή του Αυγούστου (27 π.Χ.), οπότε
αποσπάστηκε η νότια Ελλάδα και δημιουργήθηκε από αυτήν η
επαρχία Αχαϊας ("Provincia Achaia").

Την περίοδο αυτή η Θεσσαλονίκη είναι η "μήτηρ πάσης της Μακεδονίας". Είναι το
κέντρο όλης της χερσονήσου του Αίμου, με αναπτυγμένο εμπόριο, βιοτεχνία και
προπαντώς με μεγάλη πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη. Η πόλη μάλιστα κρατά
τον ελληνικό της χαρακτήρα, γεγονός που αποδεικνύεται από πλήθος επιγραφών και
νομισμάτων της εποχής. Μεγάλες και ευεργετικές ήταν οι επιπτώσεις του γειτονέματος
της Θεσσαλονίκης με τη στρατιωτική Via Egnatia (Εγνατία οδό), που κατασκεύασαν οι
Ρωμαίοι πάνω στα ίχνη παλιότερου δρόμου που μνημονεύει ο Αριστοτέλης, για να
ενώσουν την Αδριατική (Δυρράχιο) με τον Ελλήσποντο και τη Μ. Ασία. Ο δρόμος αυτός,
που διευκόλυνε σημαντικά και το εμπόριο, πιστεύεται πως περνούσε λίγα μόλις
χιλιόμετρα βόρεια της Θεσσαλονίκης.

Οι Ρωμαϊκές λεγεώνες που κατάκλυσαν την Ελλάδα δεν ήταν πάντα αήττητες. Έτσι,
πολλές φορές η Μακεδονία και η Θεσσαλονίκη πέρασαν, στην πρώτη περίοδο της

35

ρωμαιοκρατίας φοβερούς κινδύνους από επιδρομές βαρβάρων. Ο Ρωμαίος
κτήτορας Κικέρωνας, που κατάφυγε στη Θεσσαλονίκη το 58 π.Χ. ως πολιτικός
εξόριστος, αναφέρει μία παρόμοια σκληρή δοκιμασία, όταν βάρβαρα φύλα του βορρά
επιτέθηκαν κατά της Θεσσαλονίκης, αναγκάζοντας τους κατοίκους της να αμυνθούν με
σθένος για να σωθούν. Κατασκευάσθηκαν τότε με γρήγορο ρυθμό πολλά οχυρά έργα
στην Ακρόπολη της Άνω Πόλης, όπου συγκεντρώθηκαν οι κάτοικοι και η φρουρά της
πόλης για να αντιμετωπίσουν τους επιδρομείς.

Στον εμφύλιο πόλεμο των Ρωμαίων (49-31 π.Χ.) η Μακεδονία έγινε ο χώρος
αναμέτρησης των εμπολέμων (φιλοκαισαρικοί, δημοκρατικοί). Η πόλη στους πολέμους
αυτούς είχε ταχθεί με το μέρος των αυτοκρατορικών Αντωνίου και Οκταβίου, παρόλο
τον κίνδυνο που διέτρεχε σε περίπτωση επικράτησης των αντιπάλων τους. Μετά τη
νίκη των αυτοκρατορικών στους Φιλίππους (42 π.Χ.), οι Θεσσαλονικείς έστησαν
τιμητική αψίδα στη δυτική πύλη του Αξιού, για να τιμήσουν τους
νικητές Αντώνιο και Οκτάβιο που μπήκαν θριαμβευτικά στην πόλη.

Αποτέλεσμα της στάσης αυτής της πόλης ήταν να ονομασθεί η Θεσσαλονίκη
"ελεύθερη πόλη" ("Liberam Civitatem"), να αποκτήσει πολλά προνόμια και ακόμα ο
"δήμος" της ουσιαστική αυτοδιοίκηση. Ενδεικτικό αυτής της αυτοδιοίκησης της πόλης,
που την κράτησε για αιώνες και στο Βυζάντιο, ήταν οι δημόσιες ελεύθερες συνεδριάσεις
του "δήμου" και το γεγονός ότι την πόλη υπερασπιζόταν "δημοτική" φρουρά. Με
λαμπρότητα, την περίοδο αυτή, γιορτάζονταν στη Θεσσαλονίκη τα "Ολύμπια" και τα
"Πύθια", κατά τα πρότυπα των αρχαίων αγώνων της Ολυμπίας, ενώ παράλληλα
καλλιεργούνταν τα γράμματα και οι τέχνες. Περίφημοι σοφοί δάσκαλοι, συγγραφείς,
φιλόσοφοι, ποιητές και λόγιοι, ζούσαν και δίδασκαν στην πόλη, δημιουργώντας τις
προϋποθέσεις για μια πολύπλευρη πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη, καθώς
μάλιστα το αναπτυγμένο εμπόριο έφερνε στην πόλη κάθε κοινωνική ζύμωση και κάθε
ανθρώπινη αγωνία και αναζήτηση.

Με την παραπάνω εικόνα να κυριαρχεί στην πόλη το πρώτο μισό του 1ου μ.Χ. αιώνα,
δεν ήταν συμπτωματικό ή τυχαίο το ότι ο Απόστολος Παύλος διάλεξε τη Θεσσαλονίκη,
αμέσως μετά τους Φιλίππους της Καβάλας, για πρώτο του μεγάλο σταθμό για τη
διάδοση της νέας θρησκείας του Χριστιανισμού στην Ευρώπη. Με τον ερχομό του το 50
μ.Χ. στη Θεσσαλονίκη, ο Απόστολος Παύλος ιδρύει στην πόλη τη "Χρυσή Πύλη", όπως
την ονομάζει χαρακτηριστικά, τη δεύτερη Χριστιανική Εκκλησία στον Ευρωπαϊκό χώρο.
Προς τους κατοίκους της πόλης ο Απόστολος Παύλος θα στείλει σε λίγο τις γνωστές Α΄

36

και Β΄ προς "Θεσσαλονικείς" επιστολές του, που αποτελούν σημαντικά κείμενα της
χριστιανικής πίστης.

Η μεγαλύτερη ακμή της Θεσσαλονίκης στη Ρωμαϊκή περίοδο σημειώνεται στα χρόνια
του Καίσαρα Γαλέριου. Ο Γαλέριος, γαμπρός του Διοκλητιανού και μέλος της
Ρωμαϊκής "Τετραρχίας", όταν έγινε κυβερνήτης ολόκληρης της Βαλκανικής,
του "Ιλλυρικού", όπως ονομαζόταν τότε, έκανε τη Θεσσαλονίκη έδρα της εξουσίας του
(αρχές του 4ου μ.Χ. αιώνα). Στην πόλη κατασκευάστηκαν επιβλητικά ανάκτορα και
μεγάλα κτιριακά συγκροτήματα από δημόσια κτίρια. Μερικά από τα κτίρια αυτά, που
ολόκληρα ή τμήματά τους διασώθηκαν ως τις μέρες μας
(Ροτόντα, Ανάκτορα, Θριαμβική Αψίδα Γαλερίου, Αρχαία Αγορά κ.ά.) δείχνουν το
μέγεθος της μεγαλοπρέπειας που επικρατούσε την περίοδο αυτή στη Θεσσαλονίκη.

Την πόλη διέσχιζε κατά μήκος ένας "φαρδύς δρόμος", η σημερινή Εγνατία οδός (Via
Egnatia), που άρχιζε από τη "Χρυσή Πύλη" (πύλη του Αξιού, σημερινή πλατεία
Δημοκρατίας) και έφτανε στην "Κασσανδρεωτική πύλη" (πύλη της Καλαμαριάς,
σημερινή πλατεία Συντριβανίου) στα ανατολικά τείχη. Ένας άλλος δρόμος, παράλληλος
προς τον προηγούμενο στη θέση της σημερινής οδού Αγίου Δημητρίου, ένωνε τις άλλες
δύο πύλες της πόλης: τη "Ληταία Πύλη", των δυτικών τειχών με τη "Νέα Χρυσή Πύλη"
ανατολικά, ενώ ένας κάθετος δρόμος, πιθανά στη θέση της σημερινής οδού Βενιζέλου,
ένωνε το λιμάνι με την Ακρόπολη (Άνω Πόλη), όπου στρατοπέδευε η φρουρά της πόλης.
Ακόμα, περιγραφές αρχαίων συγγραφέων αλλά και ευρήματα αρχαιολογικών ερευνών
δείχνουν πως στο ανατολικό και δυτικό τμήμα της Θεσσαλονίκης, έξω από τα τείχη,
υπήρχαν νεκροταφεία στην ίδια θέση περίπου με εκείνα της ελληνιστικής εποχής.

Στις αρχές του 4ου μ.Χ. αιώνα τοποθετείται χρονικά και ο μαρτυρικός θάνατος του
προστάτη και πολιούχου της Θεσσαλονίκης Αγίου Δημητρίου και του φίλου του
Νέστορα. Από τότε, η Θεσσαλονίκη έγινε το κέντρο της λατρείας του Αγίου Δημητρίου
σε ολόκληρο το χριστιανικό κόσμο. Ο "μυροβλήτης" Άγιος Δημήτριος συνδέθηκε
άρρηκτα με την τύχη της πόλης και η παράδοση αναφέρει πολλές περιπτώσεις
σωτήριας επέμβασής του για να σωθεί η πόλη από τις επιδρομές των
βαρβάρων.

http://www.it.uom.gr/project/monuments/ist_anad.htm

37

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ: ΑΠΟ ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ
ΡΩΜΑΪΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΣΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Α. ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΜΙΚΡΗΣ ΦΟΡΜΑΣ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Πριν περίπου μισό αιώνα σε ένα χωριό λίγο έξω από την Θεσσαλονίκη
κατοικούσε ένας ηλικιωμένος άνθρωπος , τον οποίον λέγανε Γιώργο. Ο Γιώργος
εκείνη την ημέρα μόλις έκλεισα τα 70 χρόνια ζωής του και έτσι αποφάσισε να
επισκεφτεί την μοναδική του κόρη και τον πολυαγαπημένο του εγγονό , τους
οποίους είχε να τους δει πολλά χρόνια, για να γιορτάσουν όλοι μαζί τα γενέθλια
του και για να εγκατασταθεί μόνιμα στο πλευρό τους όπως η ίδια η κόρη του
είχε ζητήσει. Και κάπως έτσι ξεκίνησε το «ταξίδι» του για την «πατρίδα» του την
Θεσσαλονίκη. Η Θεσσαλονίκη για τον Γιώργο δεν ήταν απλά μια πόλη. Ήταν η
πόλη στην οποία γεννήθηκε, την οποία υπερασπίστηκε για πολλά χρόνια κατά
την διάρκεια του Μακεδονικού αγώνα και στην οποία υπηρέτησε ως στρατηγός
για περισσότερο από 10 χρόνια. Ο Γιώργος αγαπούσε και μισούσε τον πόλεμο
ταυτόχρονα. Τον αγαπούσε διότι χάρη σε αυτόν απέκτησε πολλές εμπειρίες που
είναι χαραγμένες στην μνήμη του και ταυτόχρονα ανέπτυξε πολλές φιλίες οι
οποίες σταδιακά έπαψαν να υπάρχουν. Τον μισούσε διότι σε αυτόν έχασε τον
αδελφό του.

Έτσι, με το που έφτασε ο Γιώργος στην Θεσσαλονίκη αποφάσισε να επισκεφτεί
πρώτα την παλιά του γειτονιά. Όταν έφτασε σε αυτήν άκουσε κάποιον να
φωνάζει το όνομα του. Με του που γύρισε αντίκρισε τον καλύτερο του φίλο τον
οποίο είχε γνωρίσει κατά την διάρκεια του πολέμου. Στη συνέχεια κάθισαν στο
παλιό τους «στέκι» και άρχισαν να αναπολούν τις στιγμές που έζησαν μαζί.
Πέρασαν ώρες και ώρες μέχρι που ο Γιώργος σηκώθηκε αποχαιρέτησε τον φίλο
του, του ευχήθηκε καλή συνέχεια, κάλεσε ένα ταξί και μετά από μία ώρα έφτασε
στο σπίτι της κόρης του. Ο εγγονός του που είχε και το όνομα του με τον που το

38

είδε έτρεξε στην αγκαλιά του και οι δύο συγκινήθηκαν και πέρασαν στο

εσωτερικό του σπιτιού τους. Την άλλη μέρα μετά το μεσημεριανό γεύμα ο

εγγονός ζήτησε από τον παππού του να του διηγηθεί τις ιστορίες του από τον

πόλεμο. Και έτσι έγινε. Οι ιστορίες αυτές εντυπωσίασαν τόσο πολύ τον εγγονό

του Γιώργου που ζητούσε από τον παππού να του τις λέει κάθε μέρα. Είκοσι

χρόνια αργότερα, αφού ο Γιώργος απεβίωσε, οι ιστορίες αυτές αποτέλεσαν πηγή

εμπνεύσεις για τον εγγονό του ο οποίος αποφάσισε να γράψει το δικό του βιβλίο

βασισμένο σε αυτές τις ιστορίες. Δημήτρης Τ.

ΤΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ήταν πρωί Κυριακής. Περπατώντας στους δρόμους του κέντρου της
Θεσσαλονίκης η Μαρία συνειδητοποίησε πως απ’ ό,τι είχε την δυνατότητα να
κάνει εκείνο το πρωινό τίποτα δεν θα έδινε μια εύθυμη νότα στην ημέρα εκείνη.
Όπως όλες οι υπόλοιπες μέρες έτσι κι η Κυριακή είχε καταντήσει γι’ αυτήν μια
απόλυτη ρουτίνα. Χωρίς υπερβολές.

Προχωρώντας, λοιπόν, για να πιει τον καθιερωμένο καφέ της στην μικρή
καφετέρια που σύχναζε τις Κυριακές, σταμάτησε και κοντοστάθηκε σ’ ένα
σημείο μπροστά από την Ρωμαϊκή Αγορά. Αναλογίστηκε πού πήγαινε η ζωή της,
αφού, αν και είκοσι πέντε ετών, δεν είχε δει καμιά δραματική αλλαγή στην
καθημερινότητά της.

Παρατήρησε δεξιά κι αριστερά τους περαστικούς. Άλλοι έκαναν την βόλτα
τους ανέμελοι με τις οικογένειές τους κι άλλοι τελείως ανέκφραστοι κι
αγέλαστοι περπατούσαν μοναχικά χωρίς ιδιαίτερο προορισμό. Το μάτι της
έπιασε έναν νεαρό άντρα, γύρω στην ηλικία της να την ατενίζει προσηλωμένα.
Τα βλέμματα τους συναντήθηκαν κι εκείνος της χαμογέλασε. Αυτή του έριξε ένα
αμυδρό χαμόγελο.

Σε λίγη ώρα, ο άντρας πέρασε από δίπλα της, σκουντώντας την λιγάκι. Αφού
την προσπέρασε, η Μαρία παρατήρησε πως κάτι του είχε πέσει και έσκυψε να το
μαζέψει.

Ήταν ένα χαρτάκι. ‘‘Θα χαρώ πολύ να σε γνωρίσω.’’ έγραφε κι από κάτω

υπήρχε ένα νούμερο κινητού. Κι εκεί ήταν που ένιωσε πως ίσως τελικά υπήρχε

ελπίδα να αλλάξει η ζωή της… Άννα Μ.

39

ΟΛΑ ΘΑ ΠΑΝΕ ΚΑΛΑ

Ο άντρας άνοιξε τα μάτια του και κοίταξε το ταβάνι. Λευκό, αδιάφορο, άδειο. Αν
το κοιτούσες για πολύ ώρα, έφτανε σε σημείο να σε κουράζει. Ποτέ του δεν είχε
φανταστεί ότι η ζωή του θα έμοιαζε τόσο πολύ με ένα ταβάνι.

Δεν ήθελε, όμως, να σταματήσει να το κοιτάει. Ήθελε να κάτσει εκεί,
ξαπλωμένος στο κρεβάτι που του είχε δοθεί και να κοιτάει αυτό το ταβάνι. Να
το κοιτάει μέχρι που θα έκανε τα μάτια του να πονέσουν, μέχρι που το μόνο
πράγμα που θα έβλεπε θα ήταν το λευκό του χρώμα, μέχρι που αυτό το λευκό
χρώμα θα γέμιζε το μυαλό του, θα έπαιρνε μακριά όλες τις σκέψεις του, θα τον
απορροφούσε. Μέχρι που θα χανόταν μέσα του.

Ωστόσο, αυτό δεν γινόταν. Το κρεβάτι στον ξενώνα, που προσέφερε το ΚΑΠΗ
της γειτονιάς, δεν του άνηκε. Όποιος προλάβαινε το έπαιρνε. Χθες ήταν αυτός ο
τυχερός, σήμερα ίσως να ήταν κάποιος άλλος.

Κοίταξε το ρολόι στον τοίχο. 9.30. Μπορούσε να μείνει στο δωμάτιο για άλλη
μισή ώρα, αλλά δεν ήθελε. Φοβόταν πως θα το συνήθιζε. Πως αν έμενε έστω λίγο
παραπάνω, θα του θύμιζε το σπίτι του.

Το σπίτι του. Η αλήθεια είναι ότι είχε καιρό να σκεφτεί το σπίτι του. Ή
τουλάχιστον αυτό προσπαθούσε να κάνει. Να μην το σκέφτεται. Όμως, τώρα
δεν μπορούσε παρά να κάνει την σύγκριση στο μυαλό του. Αυτός που είχε ένα
τόσο μεγάλο και ζεστό σπίτι, ένα σπίτι για το οποίο όλοι μιλούσαν, ένα σπίτι για
το οποίο είχε τόσο απλόχερα δώσει το τεράστιο ποσό αγοράς, αυτός, ο ίδιος
άνθρωπος τώρα ζούσε στους δρόμους και, αν ήταν τυχερός, καμιά φορά κάτω
από την στέγη κάποιου ξενώνα.

Αισθανόταν θυμό, μα κυρίως ντροπή. Ντροπή για το πώς είχε καταντήσει. Ένας
από τους πιο πλούσιους ανθρώπους της πόλης, τώρα να ζει από την ελεημοσύνη
των άλλων. Δεν το άντεχε. Τον τρέλαινε, το πώς κάποιος μπορεί να βρεθεί στο
τίποτα μέσα σε μία στιγμή. Από την απληστία του κόσμου. Από την απόφαση
ενός μόνο ανθρώπου. Από μία φωνή. Από μία εντολή. Από μία όπλιση. Από το
χτύπημα μίας βόμβας...

40

Βγήκε από το δωμάτιο, κλείνοντας ήρεμα την πόρτα πίσω του. Κατέβηκε τα
σκαλιά, χαιρέτησε τον κ. Γιώργο, που του χαμογέλασε ζεστά, με ένα νεύμα και
βγήκε έξω, αφήνοντας πίσω του το “σπίτι του”.

Ήταν ένα συνηθισμένο κρύο πρωινό του Δεκέμβρη, ίσως το πιο κρύο μέχρι
στιγμής, και η πλατεία γύρω από την Καμάρα, όπως είχε ακούσει να την
αποκαλούν, ήταν γεμάτη. Είχε γρήγορα καταλάβει πως πάντα ήταν γεμάτη.
Κόσμος πήγαινε και ερχόταν όλη την ώρα. Και κάπου μέσα σε όλον αυτόν τον
κόσμο ήταν και αυτός.

Τύλιξε σφιχτά το μπουφάν τριγύρω του και τοποθέτησε το χαρτόνι και το
ποτήρι μπροστά του. ΠΕΙΝΑΩ έγραφε με μεγάλα γράμματα. Και έπειτα έκατσε
να περιμένει. Και περίμενε. Και περίμενε. Και περίμενε. Και όλο και περισσότερος
κόσμος περνούσε από μπροστά του. Άλλοι τον κοιτούσαν με λύπηση και οίκτο,
οι περισσότεροι τον κοιτούσαν ανέκφραστα και μετά γύριζαν γρήγορα το
κεφάλι τους, αποφεύγοντας τον. Μετά υπήρχαν και οι άλλοι. Αυτοί που τον
κοιτούσαν με ένα βλέμμα που τον έκανε να παγώνει περισσότερο και από τον
τσουχτερό άνεμο που φυσούσε και τρυπούσε τα κόκαλα του. Ελάχιστοι, όμως,
του έδιναν κάποια βοήθεια.

Μέχρι στιγμής είχε μαζέψει 3 ευρώ. Δεν ήταν πολλά, αλλά του έφταναν για να
αγοράσει κάτι να φάει και λίγο νερό να ξεδιψάσει. Και ενώ σκεφτόταν αυτά
πέρασε από μπροστά του μια γυναίκα. Ήταν μια κυρία γύρω στα 40. Φορούσε
ένα χοντρό γούνινο παλτό, που έφτανε μέχρι τα γόνατα της, και τραβολογούσε
ένα μικρό κοριτσάκι. Περπατώντας βιαστικά, του έριξε ένα βλέμμα μίσους.

«Αν πεινάς, να πας να δουλέψεις και να μην κάθεσαι εδώ να ζητάς ελεημοσύνη
από τους άλλους. Βρωμοαλλοδαπέ.» του είπε.

Δεν γνώριζε και πολλά ελληνικά, αλλά ήξερε πολύ καλά μια συγκεκριμένη λέξη.
Αλλοδαπός. Πόσες φορές είχε ακούσει τον κόσμο να την ψιθυρίζει,
απευθυνόμενος σε αυτόν. Άλλοτε με φόβο, θαρρείς και ο ίδιος επρόκειτο για ένα
αρπακτικό που θα τους έκανε κακό, άλλοτε με περιφρόνηση, άλλοτε με μίσος.
Ποτέ, όμως, κανένας δεν είχε γυρίσει να του πει αυτή την λέξη δυνατά,

41

κατάμουτρα. Περίμενε πως δεν θα τον πείραζε, αλλά, η αλήθεια είναι πως η
καρδιά του έγινε κομμάτια.

Δεν απάντησε στην γυναίκα και απλώς έμεινε να κοιτάει στο πουθενά. Η κυρία
έφυγε και αυτός αισθάνθηκε τα μάτια του να υγραίνονται και εκείνον τον
απαίσιο κόμπο στον λαιμό. Σκεφτόταν όλο αυτό το μίσος των ανθρώπων σε
αυτή την χώρα. Δεν καταλάβαινε γιατί τον απεχθάνονταν τόσο πολύ. Τι τους
είχε κάνει και του φέρονταν έτσι; Δεν είχε ενοχλήσει κανέναν, δεν είχε
προσβάλει κανέναν, δεν μιλούσε σε κανέναν, δεν απαιτούσε τίποτα από
κανέναν. Κι όμως όλοι φαίνονταν να τον μισούν. Να τον αντιμετωπίζουν σαν
εχθρό. Ή, ακόμα χειρότερα, σαν κάτι που είχε κολλήσει στο παπούτσι τους και
δεν έλεγε να φύγει. Προσπαθούσε να συγκρατήσει τον εαυτό του, να μην κλάψει.
Δεν μπορούσε να κλάψει μπροστά σε όλον τον κόσμο. Και τότε τον πλησίασε ένα
κοριτσάκι. Γρήγορα κατάλαβε πως ήταν το ίδιο που είχε μαζί της η γυναίκα.

«Καλά Χριστούγεννα» του είπε χαμογελώντας και έριξε 5 ευρώ μέσα στο ποτήρι
του. Έπειτα έτρεξε γρήγορα πίσω στην μαμά του, που δεν είχε καν καταλάβει
πως έφυγε.

Και τότε ο άντρας αισθάνθηκε τα μάτια του να βουρκώνουν ξανά. Μόνο που
αυτή την φορά ήταν από χαρά.

Αυτό που δεν ήξερε, όμως, ήταν για ποιόν λόγο χαιρόταν. Δεν ήξερε αν χαιρόταν,
επειδή θα μπορούσε να χορτάσει για αρκετές ημέρες με τα λεφτά που είχε
μαζέψει. Δεν ήξερε αν χαιρόταν, επειδή κάποιος του είχε δείξει καλοσύνη. Επειδή
είχε καταλάβει πως όλοι οι άνθρωποι δεν είναι ίδιοι. Πως όλοι δεν είναι κακοί.
Πως υπήρχε ακόμα μια ελπίδα αυτός ο κόσμος να αλλάξει. Πως οι άνθρωποι
μπορούσαν να αλλάξουν. Πως όλοι είναι ικανοί να δείξουν αγάπη και καλοσύνη
και πως τα παιδιά είναι το καλύτερο παράδειγμα για αυτό.

Δεν ήξερε, πάλι, αν χαιρόταν επειδή το κοριτσάκι του θύμισε εκείνη. Γιατί είχε
κοιτάξει μέσα στα μάτια του παιδιού και την είχε θυμηθεί. Είχε δει την δική της
καλοσύνη, την δική της αγάπη, την δική της ζεστασιά. Ήταν σαν να την έβλεπε
ξανά μπροστά του.

42
Δεν ήξερε αν αυτό θα του έκανε καλό. Αν το να την αισθανθεί ξανά κοντά του
ήταν καλό. Πάντως, ένα χαμόγελο σχηματίστηκε στα χείλη του, όταν θυμήθηκε
όλες τις όμορφες στιγμές τους. Θυμήθηκε την φωνή της, τις αγκαλιές της, τα
παιχνίδια της. Όλα όσα του έδιναν ένα λόγο να υπάρχει σε αυτή την ζωή.

Το μυαλό του ανθρώπου, όμως, δουλεύει κι ανάποδα, συνειρμικά. Και έτσι,
αναπόφευκτα, θυμήθηκε και την πιο άσχημη στιγμή της ζωής του. Θυμήθηκε τον
θόρυβο που είχε τρυπήσει τα αυτιά του, θυμήθηκε τις κραυγές της, την
φωνούλα της να τον φωνάζει αδύναμα. Θυμήθηκε να της λέει πως όλα θα πάνε
καλά. Και μετά όλα να σβήνουν και έτσι όπως την είχε βρει, μέσα στον πανικό
που επικρατούσε, να την χάνει ξανά.

Ο άντρας σηκώθηκε απότομα. Πήρε τα πράγματα του και άρχισε να περπατάει.
Δεν ήξερε πού πήγαινε. Απλώς ήθελε να ξεχαστεί. Να φύγει μακριά από όλους
και όλα. Να ηρεμήσει.

Είχε πλέον βραδιάσει και ο ίδιος αποφάσισε να πάρει τον δρόμο του γυρισμού.
Περπατούσε για πολλή ώρα, μέχρι που έφτασε στον ξενώνα. Οι πόρτες ήταν
κλειστές και η γνώριμη ουρά είχε μεταφερθεί μέσα στην ζέστη του κτηρίου.
Αισθάνθηκε κάθε κύτταρο του κορμιού του να γεμίζει με θυμό. Και μετά με λύπη.
Και τελικά με απογοήτευση. Δεν άντεχε πλέον. Ήθελε να τα παρατήσει. Δεν
ήθελε πια αυτή την ζωή.

“Δεν υπάρχει κανέναν νόημα πια” σκέφτηκε. “Αυτή είναι η ζωή μου και δεν
πρόκειται να αλλάξει. Ο κόσμος δεν πρόκειται να αλλάξει.”

Το μόνο που ήθελε ήταν να κλείσει τα μάτια του και να μην τα ξανανοίξει. Ήθελε
να τα αφήσει όλα πίσω του. Ήθελε να ξεκουραστεί.

Και τότε, μέσα στο κρύο του Δεκέμβρη και την νύχτα που κάλυπτε κάθε ατέλεια
αυτού του κόσμου, άκουσε μια φωνή. Όλα θα πάνε καλά, μπαμπά. Και, ξαφνικά,
ο άντρας χαμογέλασε, γιατί για μια στιγμή ένιωσε σίγουρος πως όλα θα ήταν μία
χαρά...

Δανάη Π.

43

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

Σήμερα είναι η μέρα του γάμου του αγαπημένου της, αυτή όμως δεν είναι
προσκεκλημένη. Κανένας ωστόσο δεν μπορεί να της απαγορεύσει να πάει.
Οπότε, είναι εκεί, κάτω από την Καμάρα να χαζεύει από μακριά τον
συγκεντρωμένο κόσμο έξω από την Παναγία Δεξιά που περιμένει τη νύφη. Με
λίγη προσπάθεια, μπορεί να τον ξεχωρίσει μέσα στο πλήθος. Φοράει ένα
καλοραμμένο μαύρο κουστούμι και στις χούφτες του κρατάει μια ανθοδέσμη
από λευκά τριαντάφυλλα. Μια ανθοδέσμη που υπό άλλες συνθήκες θα
πρόσφερε σε εκείνη.

Μπορεί να έχουν περάσει τρία χρόνια από εκείνο το φριχτό γεγονός που
κατέληξε να είναι η αιτία του χωρισμού τους, αλλά αυτή δεν έχει πάψει να τον
ακολουθεί. Είναι σχεδόν παντού, στην καφετέρια και στα μπαράκια που
συχνάζει με τους φίλους του, στο γραφείο του στην ασφαλιστική εταιρία, ακόμα
και στην τραπεζαρία του σπιτιού του την ώρα του μεσημεριανού γεύματος.

Βέβαια, δεν τον συντροφεύει καθώς γευματίζει, όχι πια. Δεν ξαναπάτησε το πόδι
της στο σπίτι του, από τότε που ήρθε η άλλη να συζήσει μαζί του. Από εκείνη τη
μέρα, εκείνος σταμάτησε να την επισκέπτεται τόσο τακτικά, όπως συνήθιζε… Οι
δύο φορές τη βδομάδα έγιναν μία, έγιναν δύο φορές το μήνα και μετά, μια φορά
το τρίμηνο. Δεν ενοχλήθηκε πολύ βέβαια από αυτό, είναι φυσικό να την ξεχάσει
μετά από κάποιο διάστημα.

Σήμερα όμως, δεν μπορεί να μην είναι παρούσα στο γεγονός. Ένα αυτοκίνητο
πολυτελείας σταματάει μπροστά από την εκκλησία. Η νύφη ξεπροβάλλει από
μέσα. Το νυφικό της είναι κατάλευκο, με περίτεχνα κεντήματα και χάντρες, τα
σκούρα μαλλιά της μαζεμένα σε έναν σφιχτό κότσο με ασημένια τσιμπιδάκια να
τον διακοσμούν.

Εκείνη τρέχει προς το πλήθος, προσπερνάει τους πάντες. Με διστακτικά βήματα,
μπαίνει μέσα στο ναό. Σε λιγότερο από δέκα λεπτά, το μυστήριο αρχίζει και το
μέρος είναι γεμάτο κόσμο, καλοντυμένους κυρίους και κυρίες, μικρά παιδιά που
συζητούν για το γλέντι που θα ακολουθήσει.

44

Σε όλη την διάρκεια της τελετής στέκεται δίπλα του. Ακούει τους ψαλμούς του
παπά και φαντάζεται πώς θα ήταν ο δικός της γάμος. Θυμάται πως είχε
συμφωνήσει με τον αγαπημένο της να παντρευτούν εδώ, σ’ αυτήν την ίδια
εκκλησία, και να τώρα, αυτός να δεσμεύεται με μια άλλη. Θέλει να του πιάσει το
χέρι. Θέλει όσο τίποτε άλλο να ξανανιώσει το άγγιγμά του, αλλά γνωρίζει πάρα
πολύ καλά πως είναι μάταιος κόπος. Κλείνει τα μάτια της και φαντάζεται τον
δικό της γάμο, τον δικό τους. Θα ήταν εξίσου λαμπερός κι ωραίος με αυτόν εδώ.

Γυρνάει να τον κοιτάξει. Εκείνος φυσικά κι έχει τα μάτια του καρφωμένα πάνω
στην σύζυγό του. Στη ματιά του μπορεί να διακρίνει την λατρεία και όλα τα
τρυφερά συναισθήματα που τρέφει για την άλλη γυναίκα. Αυτή, νιώθει ένα
σφίξιμο στην καρδιά της.

Λίγα λεπτά πριν το τέλος του μυστηρίου, αποφασίζει πως είναι η ώρα να
πηγαίνει. Εξάλλου, αυτό δεν είναι μέρος και στιγμή που θα έπρεπε να είναι
παρούσα. Δεν είναι ευπρόσδεκτη πλέον, ούτε στο γάμο του ούτε γενικά στη ζωή
του.

Περνάνε μέρες ίσα με μία βδομάδα. Δεν επιχείρησε να βρεθεί στα μέρη που
εκείνος συνηθίζει να συχνάζει. Διασχίζει την παραλία από την μία άκρη έως την
άλλη για ατελείωτες ώρες κατά την διάρκεια της ημέρας και παίζει κρυφτό με
τις σκιές στην Ρωμαϊκή Αγορά κατά την διάρκεια της νύχτας. Όλες οι
αναμνήσεις της που σχετίζονται με εκείνον περνούν μπροστά από τα μάτια της
σαν φωτογραφίες. Από τα μεγάλα ταξίδια μέχρι μια συνηθισμένη βόλτα για
καφέ, μέχρι και την πιο ασήμαντη συζήτηση. Είχαν περάσει πολύ ωραία μαζί και
θα έδινε τα πάντα για να γύριζε το χρόνο πίσω.

Είναι καιρός όμως να τον αποδεσμεύσει από το παρελθόν του και να τον αφήσει
ήσυχο να ζήσει την ζωή του με τους ανθρώπους του. Αρκετά τον έχει τριγυρίσει.
Ο ήλιος ξεκινά το μακροβούτι του προς την Δύση, έτσι κι αυτή αποφασίζει να
γυρίσει πίσω στο σπίτι της.

Περνάει την σιδερένια καγκελόπορτα και ποδοπατάει τα αγριόχορτα που έχουν
αρχίσει να φυτρώνουν εδώ κι εκεί. Μπροστά στο μνήμα της στέκεται εκείνος.
Κοιτάζει την φωτογραφία της και της μιλάει. Στα χέρια του κρατάει ένα
τριαντάφυλλο. Αυτή, με ένα σάλτο, πηγαίνει και στέκεται ακριβώς μπροστά του.

45

«Συγνώμη που έχω να έρθω πολύ καιρό» τα μάτια του διαπερνούν το διάφανο
σώμα της και κοιτάζουν στο σκαλισμένο όνομά της πάνω στην μαρμάρινη
πλάκα πίσω της.

«Ήθελα να σου πω πως μας λείπεις πολύ. Όλους. Πάρα πολύ… κι ακόμη… πως
έχω γνωρίσει κάποια εδώ και καιρό. Είναι ένα υπέροχο πλάσμα και θα την
συμπαθούσες πάρα πολύ, εάν είχες την ευκαιρία να την γνωρίσεις.
Παντρευτήκαμε την προηγούμενη βδομάδα και …θέλω να σε διαβεβαιώσω πως
είμαι ευτυχισμένος». Για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου μοιάζει σαν να μπορεί
να την δει πραγματικά μπροστά του.

«Δεν σε ξέχασα και δεν πρόκειται ποτέ να το κάνω. Θα σε επισκέπτομαι όσο πιο
συχνά μπορώ. Δεν θέλω να νομίζεις πως δεν… νοιαζόμαστε πλέον για σένα και
να στεναχωρηθείς…» με αυτήν την τελευταία κουβέντα, αφήνει το λουλούδι
δίπλα στην κορνίζα με την φωτογραφία της και αρχίζει να απομακρύνεται.

Εκείνη παραμένει να ατενίζει τη μορφή του, καθώς χάνεται από το οπτικό της
πεδίο. Ένα χαμόγελο έχει πλαισιώσει το πρόσωπό της.

Χριστίνα. Χ.

46

Β. Ο ΗΡΩΑΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

47

ΛΥΔΙΑ

Ακούγονται βήματα στο διάδρομο. Η Λυδία κλείνει βιαστικά το βιβλίο που
κρατάει στα χέρια της, το αφήνει παραδίπλα και κάνει πως διαβάζει Βιολογία. Η
μητέρα της μπαίνει μέσα στο δωμάτιο. Εκείνη παριστάνει πως είναι υπερβολικά
συγκεντρωμένη στα μαθήματά της ώστε να μην προσέχει ποιος μπαίνει και
ποιος βγαίνει στο δωμάτιό της.

«Σε δέκα λεπτά τρώμε» είναι το μόνο που της λέει και φεύγει.
Η Λυδία βουλιάζει πιο πολύ στην καρέκλα της ξεφυσώντας. Παρά τρίχα την
γλίτωσε κι αυτή τη φορά. Δεν είναι όμως ολοκληρωτικά δικό της το φταίξιμο
που δεν μπορεί να συγκεντρωθεί στα καθήκοντά της για πάνω από μισή ώρα.
Φταίνε και τα εξωσχολικά βιβλία που διαλέγει, τα οποία φυσικά και είναι πιο
ενδιαφέρον από την σύσταση του εγκεφαλικού κυττάρου και το έργο του
Αριστοτέλη που την αναγκάζουν να μάθει στο σχολείο.
Στη μητέρα της δεν αρέσει να παραμελεί τα μαθήματά της και να γεμίζει το
μυαλό της με φανταστικές ιστορίες. Θυμάται πόσο την πίεζε να διαβάσει έστω
ένα εξωσχολικό βιβλίο όταν ήταν μικρή και τώρα που έχει πραγματικά εθιστεί
σε αυτά, ο ελεύθερος χρόνος της έχει ελαχιστοποιηθεί δραματικά. Γι’ αυτό το
λόγο, η μητέρα της έχει αλλάξει γνώμη για τα βιβλία που διαβάζει
Κατανοεί το άγχος της σχετικά το ποιον δρόμο θα ακολουθήσει η κόρη της στο
μέλλον και τι θα κάνει με τη ζωή της. Δεν θέλει να απογοητεύσει την μητέρα της
γι’ αυτό και κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της. Ωστόσο, υπάρχουν στιγμές που η
Λυδία εύχεται να ανοίξει μια πύλη προς μια άλλη πραγματικότητα χωρίς ευθύνες
και υποχρεώσεις. Φυσικά, αυτό, η μητέρα της δεν το καταλαβαίνει γιατί η ίδια
προσπαθεί να μην το δείξει. Έχει ήδη πολλά στο κεφάλι της για να ασχοληθεί με
τα ασήμαντα προβλήματα της κόρης της.
Η γυναίκα πρέπει να σκεφτεί πως θα τα βγάλει πέρα μόνη της με τα έξοδα του
σπιτιού. Έχει περάσει σχεδόν ένας χρόνος από εκείνον το μεγάλο καυγά που είχε
ως αποτέλεσμα να χωρίσουν οι γονείς του κοριτσιού. Θυμάται πολύ καλά πως η
μητέρα της φώναζε στον πατέρα της να μαζέψει τα πράγματά του και να
εξαφανιστεί από μπροστά της. Έτσι έκανε κι εκείνος. Η Λυδία δεν το περίμενε
αυτό. Η αλήθεια είναι πως οι γονείς της μάλωναν αρκετά συχνά αλλά για
ασήμαντα θέματα και δεν κρατούσαν μούτρα ο ένας στον άλλο για πάνω από

48

μια ώρα. Θεωρούσε πως είναι υπερβολικά εξαρτημένοι ο ένας από τον άλλο για
να χωρίσουν. Μέχρι που οι καυγάδες χειροτέρεψαν με τον καιρό.

Ο πατέρας της πήγε να μείνει με την αδερφή του, αφήνοντας την Λυδία και την
μητέρα της μόνες τους μέσα σε ένα τεράστιο σπίτι, χωρίς να τους δίνει δεκάρα.
Η Λυδία δεν στενοχωρήθηκε καθόλου. Δεν θύμωσε καν. Για κάποιο λόγο και η
δική της σχέση με τον πατέρα της είχε κλονιστεί αρκετά τα τελευταία χρόνια.
Αρχικά πίστευε πως έφταιγε η εφηβεία που την έκανε να βρίσκει τόσα πολλά
ελαττώματα πάνω του. Όμως έκανε λάθος. Δεν έφταιγε εκείνη. Αυτός ο
άνθρωπος είναι τόσο εγωιστής που δεν τον ενδιαφέρει καθόλου για το πώς
νιώθουν οι άλλοι, αρκεί να αισθάνεται καλά ο ίδιος. Έτσι, ήταν πάντα αγενής και
με την Λυδία και με την μητέρα της, θεωρούσε πως έχει πάντα δίκιο και δεν
άκουγε ποτέ τη γνώμη τους και ήταν πεπεισμένος πως ήταν ο καλύτερος σε όλα.
Κάτι σαν σύνδρομο ανωτερότητας, έτσι δικαιολογούσε η κοπέλα της
συμπεριφορά του.

Η Λυδία έκανε υπομονή λέγοντας και ξαναλέγοντας στον εαυτό της πως
κανένας δεν είναι τέλειος και πως πρέπει να αποδεχτεί τον πατέρα της όπως
είναι. Κάπως έτσι έμαθε να μην δίνει και τόση σημασία στα αρνητικά γι’ αυτήν
σχόλια. Όμως, άνθρωπος είναι και αυτή και η μητέρα της και η υπομονή τους
εξαντλήθηκε.

Τους πρώτους μήνες, η κοπέλα πίστευε πως αυτό ήταν μια δίκαιη τιμωρία για
τον πατέρα της και αρνιόταν να τον συναντήσει. Εκείνος περνούσε έξω από το
σχολείο της σχεδόν κάθε μέρα αλλά αυτή τον απέφευγε. Δεν ήθελε να δώσε αξία
σε κάποιον που δεν σεβάστηκε την μητέρα της και την ίδια. Δεν έκλαψε ποτέ γι’
αυτό το θέμα παρόλο που τον τελευταίο καιρό ένα αίσθημα λύπης γεμίζει τις
σκέψεις της κάθε φορά που σκέφτεται τον πατέρα της.

Τα βιβλία αποτελούν μια διέξοδο γι’ αυτή. Καθημερινοί ήρωες με απλές ζωές –
τέτοια βιβλία δεν τα συμπάθησε ποτέ της. Η Λυδία ψάχνει για κάτι πέρα του
πραγματικού, ένα μέρος όπου η αθλιότητα της πραγματικής ζωής δεν χωράει. Κι
εξακολουθεί να διαβάζει για αυτό το μέρος, για διάφορες εκδοχές του μέσα από
τα μάτια πολλών χαρακτήρων. Οι ήρωες των βιβλίων της δεν μοιάζουν καθόλου
με τους κοινούς ανθρώπους. Είναι όλοι τους ενάρετοι, διψάνε για ζωή και
περιπέτεια. Προσπαθούν να κάνουν τον κόσμο ένα καλύτερο μέρος.

49

Έτσι τα όνειρα του κοριτσιού είναι γεμάτα με εικόνες από τις ιστορίες που
διαβάζει –γενναίοι πολεμιστές, ατρόμητα ξωτικά, επικές μάχες, έφηβοι με
μαγικές ικανότητες που καταπολεμούν τον επικριτικό κόσμο και ζουν μια
φανταστική ζωή. Η Λυδία εκστασιάζεται από το μεγαλείο αυτών των
φανταστικών κόσμων. Θα χανόταν μέσα τους χωρίς να τη νοιάζει τίποτε άλλο
εάν μπορούσε. Τα βιβλία είναι κάτι σαν καταφύγιο για εκείνη.

Έχει τόση μεγάλη ανάγκη να ξεφύγει από την πραγματικότητα που αρκετές
φορές ξενυχτάει τα βράδια κάτω από τα σκεπάσματα μαζί με έναν φακό και
καταβροχθίζει με μανία τις τυπωμένες πάνω στο χαρτί λέξεις, λες και η ζωή της
εξαρτιέται από αυτό. Εξαιτίας αυτού, καταλήγει να λαγοκοιμάται τις ώρες των
μαθημάτων γενικής παιδείας με αποτέλεσμα οι βαθμοί της να έχουν πάρει τον
κατήφορο και να πρέπει να διαβάζει περισσότερο στο σπίτι –πράγμα που δεν
κάνει βέβαια.

Η μητέρα της λέει συνέχεια πως θα την βοηθούσε πολύ εάν στον ελεύθερο
χρόνο της ασχολούνταν λίγο παραπάνω με τα μαθήματα στα οποία έχει κενά
αντί να ξημεροβραδιάζεται με ένα μυθιστόρημα στο χέρι. Όμως, και οι δυο τους
γνωρίζουν πολύ καλά πως η Λυδία δεν πρόκειται να το κάνει. Ξέρει πολύ καλά
πως αυτά που μαθαίνουν στην άλγεβρα και στην χημεία είναι απλά ασήμαντες
κι εκνευριστικές λεπτομέρειες που δεν πρόκειται να της χρησιμεύσουν ποτέ.
Εξάλλου, ούτε γιατρός ούτε επιστήμονας θέλει να γίνει οπότε, βλέπει τις
εξισώσεις και τα διαγράμματα σαν χαμένο χρόνο.

Η μητέρα της επιμένει πως αν δεν ξέρει από αυτά θα είναι πολύ δύσκολο να
μπει στο πανεπιστήμιο και να βρει μια καλή δουλειά. Το κορίτσι όμως κατάλαβε
από πολύ νωρίς πως η αγάπη της για τα βιβλία δεν θα της αφήσει περιθώρια να
ασχοληθεί με κάτι διαφορετικό εκτός από την λογοτεχνική γραφή. Το έχει
δηλώσει πως θα γίνει συγγραφέας αλλά η μητέρα της δεν την αφήνει ήσυχη.

Αφού δεν έχει βρει ακόμη τον ιδανικό κόσμο για να ζει, θα δημιουργήσει τον
δικό της. Έναν όμορφο κόσμο με ανθρώπους χωρίς ελαττώματα που δεν θα την
πληγώσουν και δεν θα την προδώσουν ποτέ. Με αυτόν τον τρόπο, θα κάνει
περήφανη την μητέρα την και θα είναι ευτυχισμένη και η ίδια. Η φωνή της
γυναίκας που έρχεται από την άλλη άκρη του σπιτιού διακόπτει τον ειρμό των
σκέψεών της. Αφήνει τα βιβλία της και πάει να την βρει.

Χριστίνα Χ.

50

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Γεια σας είμαι η ελευθερία, για την ακρίβεια είμαι το περίφημο άγαλμα της
ελευθερίας. Ξέρω αντίξοο. Πώς γίνεται μια ελευθερία να είναι ακούνητη
απρόσιτη αγέλαστη ανέκφραστη. Και όμως αυτή είμαι , είμαι η ελευθερία ή
μάλλον αυτό νόμιζα πως ήμουν. Θα μου πείτε ήξερα και ποτέ τι ήμουν. Έβλεπα
πάντα τα πρόσωπα μικρών καρικατούρων κάτω κάτω χαμηλά, πολύ πολύ πιο
χαμηλά από εμένα χαρούμενα πάντα με ένα μειδίαμα σαν με αντίκριζαν . Και
είναι αλήθεια πως με αντίκριζαν πολύ συχνά κάθε ώρα λεπτό ή στιγμή . Με
επισκέπτονταν με θαύμαζαν ένιωθα το μικρό τους ανάστημα να αγκαλιάζει και
να περιβάλει το γιγάντιο σώμα μου. Και κάθε βράδυ η μαύρη κουρτίνα που το
πρωί σαν ξαφνικά όλα να άλλαζαν μέσα στο ακατανόητο του χάους έπαιρνε
χρώματα φωτεινά μενεξεδί χρώματα που έσπερναν άξαφνα σταγόνες χαράς
στην μαρμάρινη καρδιά μου έστελνε τους φτερωτούς της πράκτορες και μου
ψιθύριζαν μηνύματα που άνοιγαν δρόμους στην λήθη μου και μου εξηγούσαν
την ιστορία μου, όλα όσα ήμουν όλα όσα πίστευα, πιστεύαμε ότι ήμουν . Και
κάθε πρωί με αυτά τα ψήγματα της γλυκιάς και απροσδόκητης χαράς και
νοσταλγίας αγέρωχο παρακαλούσα να μάθω όλα όσα είμαι να συναισθανθώ την
αξία μου , την θέση μου τον σκοπό που τόσο απροσδόκητα με τοποθέτησαν εκεί
χωρίς να ξέρω το γιατί. Και ένα πρωί αυτά τα μειδιάματα μου τα είπαν όλα μου
αποκάλυψαν κάθε πτυχή του βαρυσήμαντου ονόματος μου. Το χαμόγελο των
καρικατούρων έκρυβε μέσα του μια ανάμνηση κάτι το ανεκπλήρωτο το
επιθυμητό. Έκρυβε την συνεχή προσπάθεια, τον ατέρμονα αγώνα για να με
πιάσουν . Λες και από την φύση μου ήμουν κάτι τόσο άυλο τόσο απρόσιτο. Και
όμως δεν μπορεί είπα είμαι εδώ είμαι ψιλά όλοι τους με βλέπουν όλοι τους με
ακούν που τους φωνάζω . Την στιγμή που αντιλαμβάνομαι την ανεπάρκεια μου ,
την στιγμή που νιώθω ότι το χαμόγελο ή έστω αυτή η έκφραση υποτιθέμενης
χαράς που σχηματίζεται στα χείλη τους είναι ένα ψέμα, η φλόγα που κρατώ στα
χέρια μου καίει το στεφάνι που φορώ στο μαρμάρινο κεφάλι μου, μου καίει την
λαβωμένη πέτρινη ψυχή μου. Τι είμαι, πού πάω, ελευθερία, ελευθερία , ελευθερία
φωνάζω, μα μόνο οι φτερωτές πράκτορες με πλησιάζουν και όμως πώς πώς
μπορούν και με πλησιάζουν, έχει νυχτώσει ήδη… αυτοί έρχονται κοντά μου μόνο
τα πρωινά. Και τώρα είναι νύχτα και όμως με περίσσεια αυτοπεποίθηση
κάθονται επάνω μου αυτή την φορά όχι για να μου πουν κάποιο μυστικό, όχι για