เฉลยกฎหมายธุรกิจ ปวส. อ.สัจจาวุฒิ

เฉลยแบบประเมนิ ผลการเรียนรู้

หน่วยที่ 1 2
หน่วยท่ี 2 5
หน่วยที่ 3 9
หนว่ ยที่ 4 14
หน่วยท่ี 5 17
หน่วยที่ 6 20
หน่วยที่ 7 23
หนว่ ยที่ 8 26
หน่วยท่ี 9 28
หนว่ ยท่ี 10 32
หน่วยท่ี 11 35
หนว่ ยที่ 12 38
หน่วยที่ 13 42
หนว่ ยที่ 14 47
หน่วยที่ 15 51

2

เฉลยหน่วยท่ี 1 บคุ คล

คาํ ช้แี จง ใหน้ ักศกึ ษาเขยี นอธบิ ายส่ิงท่ปี ระกอบการเปน็ บุคคลตอ่ ไปน้ี

ส่ิงทปี่ ระกอบการเปน็ บคุ คล คาํ อธิบาย

สัญชาติ เป็นสิ่งท่ีผูกมัดบุคคลไว้กับรัฐหรือประเทศใดประเทศหน่ึง ซึ่งเป็นสิทธิ

ของบุคคลท่ีพึงได้รับสัญชาติของรัฐน้ันๆ จัดเป็นสิทธิเด็ดขาดท่ีบุคคล

พงึ มพี งึ ได้ นั่นคอื เป็นหนา้ ทข่ี องรฐั ทตี่ ้องให้สญั ชาตแิ กบ่ ุคคล

ชือ่ เป็นสัญลักษณ์หรือสิ่งเรียกขานตัวบุคคล ซ่ึงตามพระราชบัญญัติช่ือ

บคุ คล พ.ศ. 2505 กาํ หนดการเรียกชอื่ ไว้ 3 ลักษณะดว้ ยกนั คือ ช่ือตัว

ชอ่ื สกุล และช่อื รอง

ภมู ลิ ําเนา ถ่ินที่อยู่ประจําของบุคคลเพ่ือประโยชน์ในการปกครองหรือการ

จดั ระเบียบของทางราชการ

สถานภาพ สถานะหรอื ตําแหนง่ ของบุคคล เปน็ สิง่ ท่ใี ช้บอกถงึ บทบาทหรือหนา้ ท่ี

ความสามารถ ความสามารถในทางกฎหมาย หมายถึง ความสามารถในการใช้สิทธิที่

ตนมีอยู่

คาํ ชแ้ี จง ใหน้ ักศึกษาเขียนอธิบายหลักกฎหมายเกย่ี วกบั บุคคลผู้ถกู จาํ กดั ความสามารถ

บุคคลผถู้ กู จํากัด คําอธิบาย
ความสามารถ

ผเู้ ยาว์ ผู้ท่ียังไม่บรรลุนิติภาวะ คือมีอายุตํ่ากว่า 20 ปีบริบูรณ์ หรือยังไม่ผ่านการสมรสโดยชอบ

ดว้ ยกฎหมาย ซ่ึงการสมรสน้ีชายและหญิงตอ้ งมอี ายตุ ้ังแต่ 17 ปีบริบูรณ์ และได้รับความ

ยินยอมจากบิดามารดาหรือผู้ปกครอง หรือให้ศาลส่ังให้มีการสมรสแล้วแต่กรณี เม่ือ

ผู้เยาว์ถูกจํากัดความสามารถก็จําเป็นท่ีจะต้องมีบุคคลที่มาช่วยในการตัดสินใจร่วมกับ

ผู้เยาว์น้ันคือ ผู้แทนโดยชอบธรรม โดยกฎหมายกําหนดว่าผู้เยาว์ทําการใดต้องได้รับ

ความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม มิเช่นนั้นผลจะเป็นโมฆียะ เว้นแต่การกระทํา

บางอย่างกําหนดให้มผี ลสมบูรณ์

คนไร้ความสามารถ คนวกิ ลจรติ แตเ่ ป็นคนวิกลจริตท่ผี ทู้ ่เี ก่ยี วข้องร้องขอต่อศาลให้สั่งเป็นคนไร้ความสามารถ

เม่ือศาลสั่งให้คนวิกลจริตเป็นคนไร้ความสามารถ ศาลจะต้ังผู้ท่ีดูแลคนวิกลจริตน้ีเป็น

ผู้อนุบาล เพราะต้องการคุ้มครองผู้วิกลจริตไม่ให้ถูกเอารัดเอาเปรียบ เพราะหากศาลได้

สั่งให้คนวิกลจริตผู้นั้นเป็นคนไร้ความสามารถแล้ว ไม่ว่าผู้น้ันจะทําการใดๆ ลงไป โดยท่ี

คกู่ รณจี ะรหู้ รือไม่ก็ตาม กฎหมายกาํ หนดใหเ้ ป็นโมฆียะ เวน้ เสียแตก่ ารกระทาํ บางลักษณะ

ทจี่ ะเปน็ คนวิกลจรติ หรือคนไร้ความสามารถทํากม็ ีผลเปน็ โมฆะ

3

บคุ คลผถู้ ูกจาํ กัด คาํ อธบิ าย
ความสามารถ
คนเสมือนไร้ ผูท้ ่ีมคี วามบกพร่องทางรา่ งกายหรอื พฤตกิ รรม จนทําใหไ้ มส่ ามารถจัดการงานด้วยตนเอง
ความสามารถ ได้ หรือจัดการได้แต่อาจเปน็ ไปในทางเสอ่ื มเสยี เช่น ผูพ้ กิ าร ผทู้ ีม่ จี ติ ฟั่นเฟือน ผู้ที่ติดสุรา
ยาเมา โดยเม่ือศาลสั่งให้ผู้น้ันเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถ ก็จะให้คนเสมือนไร้
ความสามารถอย่ภู ายใต้ความดูแลของผพู้ ิทกั ษ์ ซึง่ กฎหมายจํากัดการกระทําบางลักษณะ
ที่คนเสมือนไร้ความสามารถจําเป็นท่ีจะต้องได้รับความยินยอมจากผู้พิทักษ์ก่อน เช่น
การนําทรัพย์สินไปลงทุน การรับคืนทรัพย์สินที่ลงทุน การกู้หรือให้กู้เงิน ยืมหรือให้ยืม
สังหาริมทรัพย์มีค่า การเช่าหรือให้เช่าสังหาริมทรัพย์เกิน 6 เดือนหรืออสังหาริมทรัพย์
เกินกว่า 3 ปี การเสนอคดีต่อศาล การทําสัญญาประนีประนอมยอมความ เป็นต้น
มิฉะนั้นผลจะเปน็ โมฆยี ะ

คาํ ช้แี จง ใหน้ ักศกึ ษายกตวั อยา่ งนติ บิ คุ คลตามกฎหมายตอ่ ไปนี้

นติ บิ คุ คล

ตามประมวลกฎหมายแพง่ และพาณิชย์ ตามกฎหมายอ่ืน
หา้ งหุ้นสว่ นสามญั นติ ิบคุ คล บริษัทมหาชนจํากดั
ห้างหุ้นสว่ นจํากัด
บรษิ ัทจาํ กดั กระทรวง, กรม
มลู นธิ ิ องค์กรปกครองสว่ นท้องถิ่น
สมาคม
จังหวัด
วดั

พรรคการเมือง

ตอนที่ 1 จงตอบคําถามตอ่ ไปนี้
1. สภาพบุคคล เริม่ ตน้ เมือ่ ใด

สภาพบุคคลนัน้ เร่ิมตน้ เมอื่ คลอดพน้ ออกจากครรภ์มารดาแลว้ มีชีวิตอยูร่ อดเปน็ ทารก

2. การตายมกี ลี่ กั ษณะ อะไรบ้าง
2 ลกั ษณะ คือ การตายตามธรรมชาติ และการตายโดยการสนั นษิ ฐานของกฎหมายหรือการสาบสญู

3. สิ่งท่ปี ระกอบในการเป็นบุคคล ไดแ้ ก่อะไรบ้าง
สัญชาติ ช่ือ ภูมิลาํ เนา สถานภาพ ความสามารถ

4

4. สมชายอายุ 15 ปี แอบนําเงินไปซ้ือโทรศัพท์มือถือราคา 30,000 บาท โดยที่พ่อแม่ไม่ทราบมาก่อน ผลการซ้ือ
โทรศัพทเ์ ครื่องนี้เป็นอยา่ งไร เพราะเหตใุ ด
เปน็ โมฆยี ะ เพราะผแู้ ทนโดยชอบธรรมยังไม่ให้ความยินยอม และโทรศัพท์มือถือราคา 30,000 บาทนี้ก็ไม่สม

แกฐ่ านานรุ ปู และจาํ เป็นต่อการดํารงชีพของเดก็ อายุ 15 ปี

5. ผแู้ ทนนิติบุคคลต่างจากตวั แทนนิติบคุ คลอย่างไร
ผู้แทนนิติบุคคลเป็นผู้ทําการของนิติบุคคลนั้นๆ ตามที่กฎหมายกําหนด ส่วนตัวแทนนิติบุคคลเป็นการ

มอบหมายงานใดงานหนง่ึ โดยนติ บิ ุคคลน้นั แต่งตงั้ บคุ คลหนง่ึ ๆ มาเปน็ ตัวแทนนติ ิบุคคลตามสญั ญาตัวแทน

ตอนท่ี 2 ใหท้ ําเครื่องหมาย X เลอื กคําตอบท่ถี ูกต้องท่ีสดุ
1. สภาพบุคคลเรม่ิ ตน้ เม่ือใด

ข. เม่ือคลอดและอยู่รอดเป็นทารกแต่ยงั ไมจ่ าํ เปน็ ตอ้ งตดั สายสะดือ
2. นายแดงโดยสารเคร่ืองบิน แล้วปรากฏข่าวว่าเคร่ืองบินนั้นหายไปอย่างลึกลับ และมีข้อสันนิษฐานว่าได้ตกลงใน

ทะเล แต่ยงั หาซากเคร่อื งบินและรา่ งของผูโ้ ดยสารตลอดจนรา่ งของนายแดงไม่พบ ภริยาของนายแดงต้องรอเวลา
เทา่ ไรจงึ รอ้ งขอตอ่ ศาลส่งั ใหน้ ายแดงเปน็ คนสาบสูญได้
ง. 2 ปี
3. ข้อใดไม่จัดเป็นส่งิ ที่ประกอบในการเป็นบคุ คล
จ. ทรพั ยส์ ินและหน้สี นิ
4. ข้อใดไม่ใชส่ ถานภาพของบุคคล
จ. ถ่นิ ที่อยู่
5. บุคคลจะบรรลนุ ิติภาวะเมื่อใด
ค. เมอื่ อายุ 20 ปีบรบิ รู ณ์
6. นายแดงถูกศาลสง่ั ใหเ้ ปน็ คนไรค้ วามสามารถ จากนนั้ นายแดงไปซ้อื โทรทัศน์จากนายดํา ซ่ึงนายดําไม่ทราบว่านาย
แดงเป็นคนไร้ความสามารถ ผลทางกฎหมายของการซ้ือโทรทศั น์ครั้งนจี้ ะเป็นอยา่ งไร
ค. โมฆยี ะ
7. ขอ้ ใดท่ีคนเสมอื นไร้ความสามารถกระทําไปโดยปราศจากความยินยอมของผู้พทิ กั ษแ์ ต่ยังคงมผี ลสมบรู ณ์
ง. ทาํ สัญญาเชา่ บ้านเกินกวา่ 1 ปี
8. ขอ้ ใดเปน็ นิตบิ ุคคลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ยท์ ัง้ หมด
ง. หา้ งหุน้ สว่ นจาํ กัด บรษิ ัทจาํ กดั
9. เราพิจารณาความสามารถของนิตบิ คุ คลหนงึ่ ๆ จากสิง่ ใด
ค. ตราสารจดั ต้งั
10. ข้อใดไมจ่ ัดเป็นข้อพจิ ารณาภมู ลิ าํ เนาของนติ ิบุคคล
จ. ถนิ่ ท่อี ยูข่ องผเู้ ปน็ หนุ้ ส่วน

5

ตอนที่ 3 พิจารณาขอ้ เทจ็ จรงิ ต่อไปนี้ จากนน้ั นาํ ตวั อกั ษรหนา้ ผลทางกฎหมายทีก่ าํ หนดใหเ้ ตมิ ลงหน้าข้อใหถ้ ูกตอ้ ง

ก. สมบรู ณ์ ข. โมฆะ ค. โมฆยี ะ

ก 1. ด.ช.แดงขอเงนิ แมไ่ ปซ้ือโทรศพั ท์มือถอื เครอ่ื งใหม่ท้งั ทแี่ มเ่ ห็นว่าเคร่อื งเก่ายังใช้งานได้ดี แต่ด้วยความที่ตามใจ

ลกู มากจงึ ให้เงินไปซือ้

ข 2. นายดาํ เป็นคนวิกลจรติ ทาํ พินยั กรรมยกทรัพยส์ ินทงั้ หมดให้กบั วัด

ค 3. นายสม้ เป็นคนไรค้ วามสามารถแอบหนผี ้อู นบุ าลไปเช่าบา้ นอยโู่ ดยลําพัง

ก 4. นางฟา้ เป็นคนเสมือนไรค้ วามสามารถซือ้ ทองรปู พรรณน้ําหนัก 5 บาท มาสวมใสโ่ ดยที่ผ้พู ิทกั ษไ์ ม่ทราบ

ก 5. ด.ญ.เหลอื งอาศยั อยู่กับยายนาํ เงนิ ทเ่ี กบ็ ออมไว้ไปซ้อื กระเป๋านกั เรียนใบใหมโ่ ดยทย่ี ายไมย่ ินยอม

ข 6. นายแสดเปน็ คนไรค้ วามสามารถทาํ การสมรสกับนางขาวซง่ึ เปน็ บุคคลปกติ

ค 7. นายม่วงเป็นคนเสมอื นไรค้ วามสามารถทาํ สัญญาประนปี ระนอมยอมความโดยผ้พู ิทกั ษไ์ มเ่ หน็ ด้วย

ก 8. นางครามอายุ 19 ปี สมรสแลว้ ซ้ือรถยนตม์ าใช้ไปทาํ งาน

ค 9. นายเขียวเป็นคนเสมือนไร้ความสามารถให้เพ่ือนกู้ยืมเงิน 5 พันบาทโดยให้เขียนสัญญาไว้เป็นหลักฐาน

แตผ่ พู้ ทิ ักษไ์ ม่ทราบ

ก 10. นายรงุ้ อายุ 18 ปี จดทะเบียนรับรองบุตร โดยไมใ่ หพ้ อ่ แม่ตนรู้เพราะกลัวจะทดั ทาน

เฉลยหน่วยที่ 2 หนี้

คําชแี้ จง พิจารณาขอ้ เทจ็ จรงิ ตอ่ ไปนีแ้ ลว้ ตอบวา่ บุคคลท่ีโจทย์กาํ หนดมีสทิ ธแิ ละหนา้ ท่ีในฐานะท่ีเป็นเจ้าหนี้และลูกหน้ี

กนั อย่างไร

ตวั อยา่ ง 1. สมชายเชา่ บ้านจากสมหญงิ

บุคคล เจา้ หน้ี ลกู หนี้

สมชาย เรยี กให้สมหญงิ มอบบ้าน จ่ายค่าเชา่ ให้สมหญงิ

สมหญงิ เรียกให้สมชายจา่ ยคา่ เช่า สง่ มอบบ้านใหส้ มชาย

2. สมโชคจา้ งสมปองทาํ งานบา้ น ลูกหนี้
บุคคล เจ้าหน้ี จา่ ยค่าแรงใหส้ มปอง
สมโชค เรยี กใหส้ มปองทํางานบา้ น ทํางานบา้ นใหส้ มโชค
สมปอง เรยี กให้สมโชคจ่ายค่าแรง

3. สมชัยซ้อื คอมพิวเตอร์จากสมศักดิ์ ลกู หน้ี
บคุ คล เจ้าหน้ี จ่ายเงนิ ให้สมศักดิ์
สมชัย เรยี กให้สมชัยส่งมอบคอมพวิ เตอร์ สง่ มอบคอมพวิ เตอรใ์ หส้ มชยั
สมศกั ด์ิ เรยี กใหส้ มชัยจา่ ยเงนิ

6 ลูกหน้ี
จ่ายค่าต่อตูใ้ ห้สมบัติ
4. สมคิดจ้างสมบตั ติ อ่ ตไู้ ม้ ตอ่ ตใู้ ห้สมคดิ
บคุ คล เจ้าหนี้
สมคดิ เรียกใหส้ มบัติตอ่ ตู้ ลูกหน้ี
สมบตั ิ เรียกให้สมคิดจ่ายค่าต่อตู้ จ่ายคา่ แท็กซีใ่ หส้ มรักษ์
ขบั รถไปสง่ สมศรยี ังที่หมาย
5. สมศรนี ่ังรถแท็กซที่ ี่สมรกั ษข์ ับ
บุคคล เจา้ หน้ี
สมศรี เรยี กให้สมรกั ษ์ขับรถไปสง่ ทห่ี มาย
สมรกั ษ์ เรียกใหส้ มศรีจา่ ยค่าแทก็ ซี่

คําชีแ้ จง อธิบายบอ่ เกดิ แหง่ หนี้ให้ถกู ตอ้ ง
นิตกิ รรม คือ การทบี่ ุคคลกระทาํ ลงดว้ ยใจสมัครและโดยชอบ
ดว้ ยกฎหมาย เพอ่ื ก่อความสมั พันธท์ างกฎหมายขน้ึ ซง่ึ อาจ
เปน็ นิตกิ รรมฝ่ายเดียวหรืออาจเปน็ นิติกรรมหลายฝ่าย

บ่อเกิด
แห่งหนี้

นิตเิ หตุ

ละเมดิ การที่บคุ คลหน่ึงกระทาํ โดย จดั การงานนอกสั่ง คือ การที่ ลาภมคิ วรได้ คอื การทบี่ ุคคล
จงใจหรอื ประมาทเลินเลอ่ ตอ่ อีก บคุ คลคนหน่ึงเข้าทําบางสง่ิ หนึง่ ไดท้ รัพย์จากบคุ คลอ่ืนไมว่ ่า
บุคคลหนงึ่ โดยผิดกฎหมาย เป็นเหตุ บางอยา่ งแทนอีกบคุ คลหนงึ่ ดว้ ยประการใดๆ โดยปราศจาก
ให้เขาเสยี หายต่อชีวติ ร่างกาย โดยที่เขามิไดม้ อบหมาย แต่ ขอ้ อ้างทางกฎหมาย และทําให้
อนามัย ทรัพยส์ นิ เสรภี าพ หรือ หากสมประโยชนแ์ กผ่ ู้นั้น บคุ คลอ่ืนเสยี เปรียบ ทรัพยส์ ง่ิ
สิทธอิ ยา่ งใดอย่างหนึ่ง น้ันถือวา่ เปน็ ลาภมิควรได้ ผู้ซ่ึง
ได้รบั สิ่งนน้ั มาตอ้ งคืนทรพั ย์น้ัน

7

คําชแี้ จง ให้อธิบายเรอ่ื งความระงบั แหง่ หนใ้ี ห้ถูกตอ้ ง

สาเหตุ ความระงับแห่งหนี้
การชําระหนี้ ความหมาย
การปลดหน้ี
การหักกลบลบหน้ี การปฏิบัตติ ามหน้าท่ีที่ตกลงกนั แก่เจา้ หนี้หรอื ผมู้ อี าํ นาจรับชําระหนี้
การแปลงหนี้ใหม่ การทเี่ จ้าหนี้ยอมยกหนีใ้ หล้ กู หนไ้ี ม่ต้องชาํ ระหนต้ี ่อไป
หนเ้ี กลื่อนกลืนกนั การหกั กลบหนท้ี มี่ วี ตั ถุแห่งหนี้เป็นลักษณะเดียวกนั
เปลย่ี นแปลงสาระสําคัญของหนี้ ทาํ ใหห้ น้เี ดมิ ระงบั แล้วใหเ้ ปน็ ไปตามหนี้ใหม่
สทิ ธแิ ละหนา้ ท่ใี นหนี้ตกอยู่ในบคุ คลรายเดยี วกนั

ตอนที่ 1 จงตอบคาํ ถามต่อไปน้ี
1. หนี้ หมายถงึ อะไร

หนี้ หมายถึง หนา้ ทท่ี ี่บคุ คลต้องกระทําการหรืองดเว้นกระทําการอย่างใดอย่างหนึ่งเพ่ือประโยชน์ของอีกฝ่าย
หนึ่ง โดยบคุ คลทต่ี ้องกระทาํ เราเรยี กวา่ “ลูกหนี้” ส่วนบุคคลที่รับการกระทําหรือมีสิทธิเรียกให้อีกฝ่ายหน่ึงกระทํา
เรียกวา่ “เจ้าหนี”้

2. บอ่ เกิดแหง่ หนไ้ี ดแ้ ก่อะไรบา้ ง
นิตกิ รรมสญั ญา ละเมิด จดั การงานนอกสงั่ ลาภมิควรได้

3. วัตถแุ ห่งหนี้ คอื อะไร ได้แกอ่ ะไรบา้ ง
วตั ถแุ ห่งหน้ี คือ สิ่งที่เจ้าหน้เี รียกให้ลกู หน้ชี าํ ระ แบ่งเป็น 3 ลักษณะ คอื
1. ใหก้ ระทาํ การ คอื การให้ลูกหนป้ี ฏิบตั ิหรือกระทาํ การแก่เจ้าหนต้ี ามที่ตกลงกัน
2. ให้งดเว้นกระทําการ คอื การใหล้ ูกหน้ีงดเวน้ การปฏบิ ัติหรอื กระทําการแก่ตนตามทีต่ กลงกัน
3. ใหโ้ อนทรพั ยส์ นิ สง่ มอบกรรมสิทธิ์ คือการโอนทรพั ยส์ นิ เปน็ การชําระหนี้

4. จงยกตวั อย่างขอ้ เท็จจริงทีบ่ คุ คลภายนอกชําระหนี้แทนลกู หน้ีไมไ่ ด้ มา 2 ตวั อยา่ ง
เขยี วจา้ งขาวใหว้ าดภาพเหมือนตนเองให้
แดงจา้ งดําให้มาร้องเพลง

5. ความระงบั แห่งหนีม้ ีก่ีวิธี อะไรบา้ ง
5 วิธี ได้แก่ การชาํ ระหนี้ การปลดหน้ี การหกั กลบลบหน้ี การแปลงหน้ีใหม่ หน้ีเกล่อื นกลนื กนั

8

ตอนท่ี 2 ให้ทาํ เคร่อื งหมาย X เลือกคําตอบท่ีถกู ตอ้ งทสี่ ดุ

1. ขอ้ ใดท่ีสมชายเป็นลกู หนี้ท่ตี ้องชําระเงนิ

ก. สมชายจ้างสมหญิงจัดสวน

2. ข้อใดไม่ใชบ่ อ่ เกดิ แหง่ หนี้

จ. มรดก

3. “การทําให้ผอู้ นื่ เสียหายไม่ว่าจะต่อชีวิต ร่างกาย หรือทรัพย์สิน โดยจะจงใจหรือไม่ก็ตาม” เป็นบ่อเกิดแห่งหน้ีใน

ลกั ษณะใด

ข. ละเมิด

4. ขอ้ ใดมวี ตั ถแุ หง่ หนปี้ รากฏอยู่

จ. ถูกทุกข้อ

5. การผดิ นดั จากหนอี้ นั เกิดจากมลู ละเมิด เกิดข้นึ เมื่อใด

ก. เม่ือมีการทาํ ละเมดิ

6. นายแดงกู้เงนิ นายดํา 30,000 บาท โดยกําหนดใหช้ าํ ระเงินวันท่ี 5 มกราคม 2558 เม่ือถึงวันครบกําหนดนายแดง

ยงั ไมน่ าํ เงนิ มาใชห้ นี้ จดั วา่ นายแดงผดิ นัดแล้วหรือยงั

ง. ผดิ นัดแล้ว เพราะกาํ หนดชาํ ระหนเี้ ป็นวันเวลาตามปฏทิ นิ

ข้อ 7-10 พจิ ารณาขอ้ ความทกี่ าํ หนดให้แลว้ ตอบวา่ เป็นการระงบั แห่งหนใี้ นลักษณะใด

ก. การชาํ ระหน้ี ข. การปลดหนี้

ค. การหักกลบลบหนี้ ง. การแปลงหนใ้ี หม่

จ. หน้เี กลอ่ื นกลนื กัน

7. นายดํานาํ คา่ เชา่ บ้านทีค่ า้ งอยทู่ ้งั หมดไปจา่ ยใหแ้ กน่ ายขาว

ก. การชําระหนี้

8. นายสม้ เปน็ ลูกคนเดียวของนายแสด ในขณะที่นายแสดมีชีวิตอยู่ นายส้มได้ยืมเงินนายแสด 400,000 บาท ต่อมา

นายแสดเสียชวี ิต มรดกทกุ อยา่ งตกแกน่ ายส้ม

จ. หนเี้ กลอ่ื นกลืนกนั

9. นายสมชายยืมเงนิ นายสมบตั ิ 80,000 บาท ต่อมานายสมบัติซอื้ แหวนจากนายสมชาย 20,000 บาท โดยตกลงกัน

ให้สมชายคืนเงนิ ทีย่ ืมนายสมบตั ิ 80,000 บาท เหลือ 60,000 บาท

ค. การหักกลบลบหนี้

10. นายวิชัยเป็นหนนี้ ายเมตตา 30,000 บาท ตอ่ มาด้วยความสงสารนายเมตตาจงึ ยกหนี้ทง้ั หมดให้นายวิชยั ไม่ตอ้ งคนื

เงินทเี่ ปน็ หนี้

ข. การปลดหนี้

ตอนท่ี 3 ให้จับคู่ขอ้ ความทางซ้ายมอื และขวามอื ให้สัมพันธ์กนั ก. ความระงับแห่งหนี้
ข 1. หน้าทีท่ ่บี คุ คลตอ้ งกระทําการหรอื งดเว้นกระทําการ ข. หน้ี
ค. ลูกหน้ี
อย่างใดอยา่ งหนึง่ เพอ่ื ประโยชนข์ องอีกฝา่ ยหนงึ่ ง. เจา้ หน้ี
ค 2. บคุ คลทีม่ หี นา้ ทต่ี อ้ งกระทําเพอื่ ใหเ้ ปน็ ไปตามสทิ ธขิ องอกี ฝา่ ยหน่ึง จ. วัตถุแหง่ หนี้
ง 3. บคุ คลทร่ี ับการกระทาํ หรือมสี ทิ ธิเรียกให้อีกฝา่ ยหนึง่ กระทาํ ฉ. การแปลงหน้ีใหม่
ญ 4. ท่มี าอันทําให้บคุ คลมหี นที้ ี่ตอ้ งกระทําต่อกัน ช. ละเมิด
ช 5. การทบี่ คุ คลหน่งึ กระทาํ โดยจงใจหรอื ประมาทเลนิ เล่อ

ต่ออีกบคุ คลหนึ่งโดยผิดกฎหมาย

9

ซ 6. การท่ีบุคคลคนหนง่ึ เข้าทําบางส่ิงบางอยา่ งแทนอีก ซ. จัดการงานนอกสงั่
บคุ คลหนงึ่ โดยท่ีเขามิไดม้ อบหมาย แต่หากสมประโยชน์ ฌ. หน้เี กลือ่ นกลืนกนั
แล้วก็อาจเกิดหนีข้ ้ึนมาได้ ญ. บ่อเกิดแห่งหนี้

จ 7. สงิ่ ท่เี จา้ หนีเ้ รียกให้ลกู หนีช้ ําระ
ก 8. ความหมดไปแห่งหนี้
ฉ 9. คู่กรณีเปลยี่ นแปลงสาระสาํ คัญของหน้ี ทําใหห้ นเี้ ดมิ ระงบั

แล้วใหเ้ ป็นไปตามหนใี้ หม่
ฌ 10. สิทธิและหนา้ ทใี่ นหน้ีตกอยใู่ นบคุ คลรายเดยี วกัน

เฉลยหน่วยท่ี 3 นิตกิ รรม-สัญญา

คาํ ชแี้ จง ให้อธิบายลักษณะของนิติกรรมให้ถูกตอ้ ง

การใดๆ หมายถึง
การกระทําของบคุ คล

กระทาํ ลงโดยชอบ กระทําเพอ่ื ใหเ้ กดิ
ดว้ ยกฎหมาย การเคลอ่ื นไหวแห่ง

องคป์ ระกอบของนติ กิ รรม สทิ ธิ

กระทําด้วยความ มุ่งโดยตรงตอ่ การ
สมคั รใจ ผกู นิตสิ ัมพนั ธ์

10

ข้อยกเว้น
คําอธิบาย

1. การนนั้ เปน็ การตอ้ งห้ามตามกฎหมาย
2. การนัน้ เปน็ การพน้ วิสัย
3. การนน้ั ขดั ตอ่ ความสงบเรยี บร้อย
4. การน้นั ขัดต่อศลี ธรรมอนั ดขี องประชาชน

คาํ ช้ีแจง พิจารณาขอ้ ความทก่ี าํ หนดใหแ้ ล้ววเิ คราะห์วา่ เปน็ นติ กิ รรมทส่ี มบูรณ์ โมฆะ หรือโมฆียะ
1. นิตกิ รรมท่ขี ัดต่อกฎหมาย

โมฆะ
2. นิติกรรมท่ขี ดั ต่อศีลธรรมอนั ดี

โมฆะ
3. นติ กิ รรมทท่ี ําเพราะถกู ขม่ ขู่

โมฆียะ
4. นิติกรรมทีส่ ําคญั ผดิ ในสาระสําคญั

โมฆะ
5. นติ ิกรรมทสี่ ําคญั ผดิ ในคุณสมบัติ

โมฆยี ะ
6. นิติกรรมทีท่ าํ ดว้ ยเจตนาลวง แตอ่ ีกฝา่ ยก็ทราบเจตนาท่ีแท้จริง

สมบูรณ์
7. นิตกิ รรมทไี่ ม่ทาํ ตามแบบ

โมฆะ
8. นิติกรรมทสี่ าํ คญั ผิดในลกั ษณะของนิติกรรม

โมฆะ
9. นิตกิ รรมที่ถกู ข่มขู่โดยบุคคลภายนอก

โมฆยี ะ
10. นิตกิ รรมทท่ี าํ เพราะความเกรงใจ

สมบรู ณ์

11

คาํ ชีแ้ จง พิจารณาข้อเทจ็ จรงิ ท่ีกําหนดให้แลว้ วเิ คราะห์วา่ แต่ละฝ่ายมสี ิทธหิ นา้ ทใี่ นฐานะเป็นเจา้ หนล้ี กู หนก้ี ันอยา่ งไร

“นายแดงขายนาฬกิ าให้นายดํา”

บุคคล สทิ ธิ หนา้ ที่

นายแดง นายแดงมสี ิทธไิ ด้รับการชาํ ระเงนิ จากนายดํา นายแดงมีหนา้ ท่ีมอบนาฬกิ าใหน้ ายดํา

นายดํา นายดํามสี ิทธิเรียกใหน้ ายแดงส่งมอบนาฬกิ า นายดาํ มหี น้าทีต่ ้องชาํ ระเงนิ แกน่ ายแดง

แก่ตน

“นายขาวจ้างนายเขียวซอ่ มรองเท้า”

บคุ คล สิทธิ หน้าที่
นายขาว
นายขาวมีสทิ ธเิ รยี กให้นายเขียวซอ่ มรองเทา้ นายขาวมีหนา้ ท่ชี าํ ระเงินค่าซอ่ มรองเท้าแก่
นายเขียว
ใหต้ นใหเ้ รยี บรอ้ ย นายเขยี ว

นายเขยี วมสี ทิ ธไิ ด้รับการชําระเงินคา่ ซ่อม นายเขยี วมีหน้าทซ่ี ่อมรองเท้าและสง่ มอบ

รองเท้าจากนายขาว รองเท้าคืนแก่นายเขียว

บุคคล “นายสม้ เช่าบา้ นจากนายเหลอื ง”
นายสม้ สิทธิ หนา้ ที่
นายส้มมสี ทิ ธไิ ด้พักอาศัยในบ้านที่เช่าจาก นายส้มมีหนา้ ทชี่ าํ ระคา่ เชา่ บา้ นแกน่ ายเหลอื ง
นายเหลอื ง นายเหลือง
นายเหลืองมีสทิ ธิไดร้ ับการชาํ ระเงนิ คา่ เช่า นายเหลืองมีหน้าท่มี อบบ้านใหน้ ายส้มเชา่
บ้านจากนายส้ม

ตอนที่ 1 จงตอบคาํ ถามต่อไปนี้
1. ข้อหา้ มของนติ กิ รรมมอี ะไรบา้ ง

1. การนั้นเป็นการต้องห้ามตามกฎหมาย กล่าวคือ บุคคลสามารถจะทํานิติกรรมใดก็ได้เว้นแต่นิติกรรมน้ัน
จะตอ้ งหา้ มตามกฎหมาย

2. การน้นั เป็นการพน้ วิสัย คอื ไมม่ ีทางท่บี คุ คลใดๆ จะทาํ ให้การน้นั สําเร็จได้
3. การนั้นขัดต่อความสงบเรียบร้อย กล่าวคือ นิติกรรมนั้นจะก่อให้เกิดความวุ่นวายหรือกระทบความสงบ

ของประชาชน
4. การน้ันขดั ตอ่ ศลี ธรรมอันดีของประชาชน

12

2. แบบของนิตกิ รรมมีอะไรบ้าง
1. แบบของนติ กิ รรมท่ตี อ้ งทาํ เป็นหนังสอื และจดทะเบยี นต่อพนักงานเจ้าหนา้ ที่ ยกตวั อย่างเชน่ การซอื้ ขาย
อสงั หาริมทรัพย์ การจํานอง การให้อสงั หารมิ ทรพั ย์
2. แบบของนติ กิ รรมทต่ี อ้ งทําเปน็ หนงั สือ เชน่ การเช่าซื้อ
3. แบบของนติ ิกรรมท่ตี ้องจดทะเบียนต่อเจา้ หน้าที่ เชน่ การจดั ตัง้ บริษทั
4. แบบของนติ ิกรรมทต่ี อ้ งทําเป็นหนังสือตอ่ เจา้ หนา้ ที่ เชน่ การทาํ พินัยกรรมฝ่ายเมอื งหรอื เอกสารลบั

3. นติ กิ รรมที่เปน็ โมฆียะคืออะไร ใหอ้ ธิบายและยกตวั อยา่ ง
นิติกรรมที่เป็นโมฆียะ หมายความว่า นิติกรรมนั้นสมบูรณ์จนกว่าจะมีการบอกล้างให้เป็นโมฆะ ซ่ึงหากเรา

พิจารณาจากความหมายของนิติกรรมที่เป็นโมฆียะจะเห็นว่าเป็นนิติกรรมท่ีสมบูรณ์ ดังน้ันความเคล่ือนไหวแห่ง
สทิ ธิยงั คงเกดิ ข้ึนเหมือนนติ กิ รรมท่สี มบรู ณ์

4. สัญญาต่างตอบแทนและสญั ญาไม่ต่างตอบแทนคืออะไร ให้อธิบายและยกตวั อย่าง
สัญญาตา่ งตอบแทน หมายถึง สญั ญาทค่ี สู่ ญั ญาทั้ง 2 ฝา่ ย มีสทิ ธหิ น้ีท่ีต่อกนั และกนั ตวั อย่างเชน่ นายแดงซื้อ

นาฬิกาจากนายดํา
สัญญาไม่ต่างตอบแทน หมายถึง สัญญาท่ีคู่สัญญามีหน้าที่ต่ออีกฝ่ายหนึ่งแต่อีกฝ่ายหนึ่งไม่มีหน้าที่

ตัวอยา่ งเช่น นายสม้ ใหเ้ งนิ นายฟา้

5. การเลกิ สญั ญามหี ลกั เกณฑอ์ ะไรบา้ ง จงอธบิ าย
การเลิกสญั ญาอาจทําได้ดังต่อไปนี้
1. กรณใี นสัญญามีขอ้ กาํ หนดให้เลิกสัญญา การเลิกสัญญาทําได้โดยฝ่ายหน่ึงแสดงเจตนาเลิกสัญญาแก่อีก
ฝา่ ยหนงึ่ และอกี ฝา่ ยหน่งึ ตอบรับเจตนานน้ั แปลว่าท้ังสองฝ่ายต้องใหค้ วามยินยอมเลกิ สัญญา
2. ถ้าฝา่ ยหน่งึ ไมช่ ําระหน้ี อกี ฝา่ ยหน่งึ ต้องกําหนดระยะเวลาให้ชําระหนี้พอสมควร และเมื่อถึงกําหนดเวลา
แลว้ ยงั ไมม่ กี ารชําระหนี้ กใ็ ห้เลิกสัญญาได้
3. ถ้าเปน็ สัญญาทีม่ วี ตั ถุประสงค์ว่าโดยสภาพแล้วการชําระหน้ี ณ เวลาที่กําหนดไว้เป็นลักษณะสําคัญ เช่น
กรณีตัดชุดแต่งงาน, สง่ั ดอกไมว้ ันวาเลนไทน์, ส่ังเป็ด ไก่ไว้ไหว้วันตรุษจีน ถ้าอีกฝ่ายไม่นําของมาส่งให้
ในวันดงั กลา่ วแล้วของเหล่าน้นั ก็จะแทบไม่มีความสําคญั ในกรณีน้ีเจ้าหนี้ไม่จําต้องบอกกล่าวล่วงหน้า
สามารถเลิกสญั ญาได้ทนั ที โดยไมต่ อ้ งบอกกลา่ ว
4. การชําระหน้ีเป็นพ้นวสิ ัย อนั โทษลกู หน้ไี ด้ เจ้าหนี้บอกเลิกสญั ญาได้ ยกตัวอย่างเช่น นายแดงจ้างนายดํา
มาร้องเพลงท่ีร้านอาหารของตน ต่อมา ด้วยนายดําเป็นคนที่ดื่มเหล้าและสูบบุหรี่จัด นายดําเป็นมะเร็ง
กล่องเสยี ง ตอ้ งผา่ ตัดกล่องเสียงทําให้พูดไม่ได้ไปตลอดชีพ เท่ากับว่าไม่มีทางที่นายดําจะมาร้องเพลงให้
นายแดงได้ เรียกวา่ การชําระหนเี้ ปน็ พ้นวสิ ัยอันโทษลกู หนีไ้ ด้นายแดงบอกเลกิ สัญญาได้

ตอนที่ 2 ใหท้ ําเคร่ืองหมาย X เลอื กคําตอบที่ถูกตอ้ งที่สุด
1. ขอ้ ใดไม่จดั เปน็ องคป์ ระกอบของนิติกรรม

จ. เกดิ จากความจงใจหรอื ประมาทเลนิ เล่อ
2. วัตถปุ ระสงค์ของนติ กิ รรมในขอ้ ใดท่ีไม่ทาํ ใหน้ ิตกิ รรมมีผลเปน็ โมฆียะ

จ. การนนั้ เป็นการแสดงเจตนาแตเ่ พียงฝ่ายเดียว

13

3. นิติกรรมใดไม่จาํ เป็นตอ้ งทําตามแบบ
จ. การกยู้ มื เงิน

4. ข้อใดที่มีผลเป็นโมฆยี ะ
ง. เดก็ ชายตม้ั แอบแม่ไปซอื้ โทรศพั ทม์ อื ถอื

5. การสาํ คัญผิดในขอ้ ใดมผี ลตา่ งจากขอ้ อนื่
จ. นายส้มจ้างนางเขยี วมาเปน็ คนรับใช้ โดยเข้าใจว่านางเขียวทํากับข้าวเป็น แต่ในความเป็นจริงนางเขียว
ทําไม่เปน็

6. ขอ้ ใดไมม่ ีผลเป็นโมฆยี ะ
ค. นายเด่นเห็นแหวนสีเขียววงหน่ึงแล้วเกิดชอบใจจึงตัดสินใจซ้ือ นายดาวจึงบอกว่าเป็นแหวนหยกซึ่ง
ความจรงิ เปน็ แหวนหนิ ธรรมดา เพ่ือปรับราคาให้สูงข้นึ

7. หากนายแดงกําหนดว่า ใครท่ีตอบคําถามท่ีเขียนไว้ท้ายฉลากปิดขวดนํ้าปลามาได้ก่อนส้ินเดือน จะมอบรถ
มอเตอรไ์ ซค์ให้ แลว้ ปรากฏวา่ ในส้ินเดือนมคี นส่งฉลากท่ตี อบคําถามถูกมาจาํ นวนมาก นายแดงควรทาํ อย่างไร
ก. จับสลาก

8. ข้อใดเป็นสญั ญาไม่ต่างตอบแทน
ง. นายฟา้ ฝากรถไวก้ บั นายมว่ ง

9. “สิง่ ทมี่ อบไวใ้ ห้แก่คู่สัญญาอีกฝ่ายหน่ึง เม่ือเข้าทําสัญญา เพื่อเป็นการประกันการที่จะปฏิบัติตามสัญญา” นิยาม
ขา้ งต้นเป็นคาํ กล่าวของขอ้ ใด
ก. มัดจาํ

10. ขอ้ ใดทเี่ จา้ หน้ีไมส่ ามารถบอกเลกิ สญั ญาได้ทนั ที
จ. ส่ังต่อตใู้ นบ้าน แตช่ ่างเสร็จไม่ทนั กาํ หนดนดั หมาย

ตอนท่ี 3 พิจารณาข้อเทจ็ จรงิ ต่อไปนี้ จากนน้ั นาํ ตัวอักษรหน้าผลทางกฎหมายท่ีกาํ หนดให้เตมิ ลงหน้าข้อใหถ้ ูกต้อง

ก. สมบรู ณ์ ข. โมฆะ ค. โมฆียะ

ก 1. การแสดงเจตนาลวง โดยทคี่ ู่กรณีไมท่ ราบถึงการแสดงเจตนาลวงน้นั
ค 2. การฉ้อฉลโดยการน่ิง
ข 3. นิติกรรมที่มีวัตถุประสงคข์ ัดต่อความสงบเรียบรอ้ ย
ข 4. นติ กิ รรมทไ่ี ม่ทาํ ตามแบบทก่ี ฎหมายกําหนด
ค 5. นิติกรรมทท่ี ําเพราะถกู ขม่ ขู่
ข 6. นิตกิ รรมทส่ี ําคัญผิดในสาระสาํ คัญ
ค 7. นิตกิ รรมท่สี ําคัญผิดในคุณสมบตั ิ
ข 8. สญั ญาท่ขี ัดต่อกฎหมาย
ค 9. สญั ญาที่ทําเพราะถูกขม่ ขโู่ ดยบคุ คลภายนอก
ก 10. สญั ญาทีท่ ําเพราะความเกรงใจ

14

เฉลยหน่วยท่ี 4 ซอ้ื ขาย แลกเปล่ียน ให้

(ขน้ึ อยู่กบั ดุลยพินจิ ของผสู้ อน)

(ข้นึ อยกู่ บั ดุลยพินจิ ของผู้สอน)

คาํ ชี้แจง ใหน้ กั ศกึ ษาเตมิ ข้อมลู ในตารางใหถ้ ูกตอ้ ง
กรณที ส่ี ามารถเพิกถอนการให้ฐานเนรคณุ ได้

1. ผรู้ ับประทษุ ร้ายต่อผู้ให้เป็นความผิดฐานอาญาอย่างรา้ ยแรง
2. ผู้รบั ทาํ ให้ผ้ใู หเ้ สยี ชอ่ื เสยี ง
3. ผู้รบั หมนิ่ ประมาทผใู้ ห้อย่างร้ายแรง
4. หากผรู้ บั มคี วามสามารถที่จะตอบแทนสิง่ จาํ เป็นแก่ผูใ้ ห้ในยามยากไร้ แต่ผู้รบั ปฏเิ สธการตอบแทนนั้น

ข้อยกเวน้ การเพกิ ถอนการให้ฐานเนรคณุ
1. ให้เปน็ บําเหนจ็ สนิ จ้างโดยแท้
2. ใหส้ ิง่ ที่มีค่าภาระตดิ พนั
3. ใหโ้ ดยหนา้ ท่ธี รรมจรรยา
4. ใหใ้ นการสมรส

ตอนท่ี 1 จงตอบคาํ ถามตอ่ ไปน้ี
1. กรรมสิทธ์ใิ นทรัพยส์ นิ จะโอนไปยังผซู้ อ้ื เมอื่ ทาํ สัญญาซอ้ื ขาย เว้นแต่กรณใี ดบ้าง

1. ถ้าสญั ญามีเงอ่ื นไข หรอื เงือ่ นเวลา ให้กรรมสทิ ธิโ์ อนเมอ่ื เง่ือนไขสาํ เร็จ หรอื ถึงเงื่อนเวลาน้นั แล้ว
2. ถา้ ซ้อื ขายทรัพย์ยงั ไมไ่ ดก้ ําหนดลงแน่นอน กรรมสทิ ธจ์ิ ะโอนเม่ือชั่ง ตวง วดั หรือคดั เลือกแล้ว
3. หากลาํ พังแค่การชัง่ ตวง วดั หรือคดั เลอื กแล้วยงั ไมท่ ราบราคา ต้องทําให้ทราบราคาเสียก่อน กรรมสิทธ์ิ

จงึ จะโอน

15

2. การซ้ือขายอสังหาริมทรพั ย์หรอื สังหาริมทรพั ยพ์ ิเศษ มีแบบอย่างไร
ทาํ เปน็ หนังสอื และจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าท่ี

3. การขายฝากคอื อะไร
ขายฝาก คือ สญั ญาซื้อขายท่ีกําหนดให้ผู้ขายสามารถไถถ่ อนทรพั ยส์ นิ คนื ได้

4. การซอ้ื ของจากเซลสแ์ มนทีข่ ายของตามบา้ นเปน็ การซื้อขายประเภทใด
ขายตามตัวอยา่ ง

5. การถอนคนื การให้ฐานเนรคณุ ได้แก่กรณีใดบา้ ง
1. ผ้รู ับประทุษรา้ ยต่อผใู้ หเ้ ปน็ ความผดิ ฐานอาญาอย่างรา้ ยแรง
2. ผู้รับทําใหผ้ ูใ้ ห้เสียชือ่ เสียง
3. ผ้รู ับหมิ่นประมาทผใู้ หอ้ ยา่ งร้ายแรง
4. หากผูร้ บั มีความสามารถทจ่ี ะตอบแทนสง่ิ จาํ เป็นแก่ผู้ใหใ้ นยามยากไร้ แต่ผู้รับปฏิเสธการตอบแทนน้นั

ตอนที่ 2 ใหท้ าํ เคร่อื งหมาย X เลือกคาํ ตอบที่ถกู ต้องทสี่ ดุ
1. ทรัพยส์ นิ ขอ้ ใดไมส่ ามารถนํามาซื้อขายกนั ได้

ข. สวนสาธารณะ
2. กรรมสิทธ์ิในสนิ ค้าจะโอนเมื่อใด

จ. ถกู ทกุ ข้อ
3. แบบของสัญญาซ้ือขายอสังหาริมทรพั ย์คือขอ้ ใด

จ. ทําเปน็ หนงั สอื และจดทะเบียนตอ่ เจ้าหนา้ ที่
4. การซ้ือขายท่ีไมท่ าํ ตามแบบกฎหมายกาํ หนดใหม้ ีผลเช่นไร

ค. โมฆะ
5. การซื้อขายในขอ้ ใดไม่จําเป็นตอ้ งทําเป็นหนังสือและจดทะเบยี นตอ่ พนกั งานเจา้ หน้าที่

ก. ซือ้ บ้านไมโ้ บราณเพอ่ื รื้อนาํ ไปปลกู ในอกี ทห่ี นงึ่
6. กฎหมายกาํ หนดเรื่องสัญญาซอื้ ขายสงั หาริมทรัพย์ซง่ึ มรี าคาตง้ั แต่ 20,000 บาท ไวใ้ นลักษณะใด

ข. ต้องมีหลักฐานเปน็ หนังสอื ลงลายมือชื่อผู้ตอ้ งรับผิดจงึ จะสามารถฟ้องร้องคดตี ่อศาลได้
7. ข้อใดคือกาํ หนดเวลาในการไถถ่ อนทรัพยท์ ขี่ ายฝาก

ก. 10 ปี สาํ หรบั อสงั หารมิ ทรัพย์ และ 3 ปี สาํ หรับสงั หารมิ ทรพั ย์
8. การซือ้ รถยนต์ในโชวร์ มู เป็นการซื้อขายประเภทใด

ข. ขายตามตวั อยา่ ง
9. ข้อใดยังไมจ่ ดั วา่ สัญญาขายเผื่อชอบบริบูรณ์

ก. ผู้ซ้อื แสดงความพงึ พอใจในสนิ ค้า
10. การขายทอดตลาดสัญญาบริบูรณ์เมือ่ ใด

ข. มกี ารเคาะไม้
11. นายแดงตกลงซอ้ื แหวนเพชรมลู ค่า 50,000 บาท จากนายดําโดยไมม่ ีหลักฐานเป็นหนังสอื ขอ้ ใดคือผลของการทํา

การซ้ือขายครงั้ น้ี
ง. สญั ญาสมบรู ณ์แต่ฟ้องรอ้ งบงั คบั คดไี ม่ได้

16

12. นายเขยี วซื้อรถยนตจ์ ากนายขาวโดยไม่ได้ทําเป็นหนังสือและจดทะเบียนเปลี่ยนชื่อ ข้อใดคือผลของการทําสัญญา
ซ้อื ขายคร้ังน้ี
ก. สัญญาซื้อขายสมบรู ณ์

13. นายแดงมอบแหวนวงหนึ่งให้นายดํา นายดํามอบเช็คเงินสด 200,000 บาท ให้นายแดงเป็นค่าแหวน สัญญา
ระหว่างนายแดงกับนายดําเปน็ สัญญาแบบใด
ก. ซือ้ ขาย

14. สญั ญาให้สังหาริมทรัพย์จะสมบรู ณเ์ มอ่ื ใด
ค. ได้สง่ มอบทรพั ย์สิน

15. ขอ้ ใดไม่สามารถถอนคืนการใหฐ้ านเนรคุณได้
จ. ถูกทกุ ข้อ

ตอนท่ี 3 ให้วนิ จิ ฉัยขอ้ เทจ็ จรงิ ต่อไปนี้
ขอ้ 1. บริษัท ส.ก่อสร้าง จํากัด โทรศัพท์ส่ังซื้อปูนจากบริษัท ป.ปูนไทย จํากัด 1,000 กระสอบ มูลค่า 1 แสนบาท
โดยนัดส่งของในอีก 2 สัปดาห์ ปรากฏว่าก่อนถึงกําหนดส่ง บริษัท บ.บ้านไทย จํากัด ได้ขอซ้ือปูนตัดหน้าไป ทําให้
บริษัท ส.ก่อสร้าง จํากัดไม่ได้รับสินค้าตามท่ีตกลงกัน บริษัท ส.ก่อสร้าง จํากัด จะนําเร่ืองฟ้องร้องต่อศาลได้หรือไม่
เพราะเหตุใด

ไมไ่ ด้ เพราะการซอื้ ปูนเปน็ การซ้ือสังหารมิ ทรพั ย์ เมือ่ มรี าคาตั้งแต่ 20,000 บาท ต้องมีหลักฐานเปน็ หนงั สือลง
ลายมือชื่อผู้ต้องรับผิด หรือวางเงินประจําไว้ หรือชําระหน้ีบางส่วน จากข้อเท็จจริง บริษัท ส.ก่อสร้าง จํากัด
โทรศัพท์สั่งซ้ือปูน จึงไม่มีปรากฏมีหลักฐานเป็นหนังสือลงลายมือช่ือผู้ต้องรับผิดคือผู้แทนของบริษัท ป.ปูนไทย
จาํ กัด หรือวางเงินประจาํ ไว้ หรอื ชําระหน้บี างส่วน บริษทั ส.กอ่ สรา้ ง จาํ กดั จงึ ไม่สามารถฟอ้ งรอ้ งต่อศาลได้

ขอ้ 2. นายสมชายตกลงซ้อื ตกึ แถวดว้ ยวาจากับนายวชิ ติ มูลค่า 1 ลา้ นบาท นายสมชายจ่ายเงินสดใหแ้ กน่ ายวิชติ และ
เขา้ อยูใ่ นตึกแถว จากนน้ั 2 เดือนต่อมา นายพงษ์ศกั ดเิ์ พอ่ื นเกา่ ของนายวิชติ มาเย่ียมนายวิชิตท่ีบ้าน และเอ่ยปากขอซ้ือ
ตกึ แถวหลงั ดงั กล่าว บอกว่าจะจา่ ยให้ 3 ล้าน นายวชิ ิตไม่ยอมบอกความจริงใดๆ และตอบตกลง ตลอดจนพานายพงษ์ศักดิ์
ไปทําหนังสือสัญญาและจดทะเบียนกับพนักงานเจ้าหน้าที่ ครั้นเสร็จเรียบร้อย นายพงษ์ศักด์ิไปท่ีตึกแถวเห็น
นายสมชายอาศยั อยู่ จึงเกิดขอ้ พพิ าทและแสดงสิทธกิ ารเปน็ เจ้าของ ใครมสี ทิ ธิดีกวา่ กนั เพราะเหตใุ ด

นายพงษ์ศักดิ์ เพราะการซอ้ื ตกึ แถวเปน็ การซ้ือขายอสงั หาริมทรัพย์ ซ่ึงต้องทําตามแบบคือทําเป็นหนังสือและ
จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าท่ี มิฉะน้ันจะเป็นโมฆะเมื่อนายสมชายตกลงซื้อด้วยวาจากับนายวิชิต สัญญาซ้ือ
ขายตึกแถวจงึ เป็นโมฆะ และเม่ือนายพงษ์ศักด์ิซ้ือตึกแถวหลังน้ีโดยทําหนังสือสัญญาและจดทะเบียนกับพนักงาน
เจา้ หน้าท่ี การซื้อขายจงึ สมบรู ณท์ าํ ใหน้ ายพงษศ์ กั ด์ิไดร้ บั กรรมสิทธใิ์ นตกึ แถว นายพงษศ์ กั ดจ์ิ ึงมีสทิ ธิดกี วา่

17

เฉลยหน่วยที่ 5 เชา่ ทรพั ย์ เช่าซื้อ

(ขนึ้ อยกู่ บั ดลุ ยพินจิ ของผูส้ อน)

(ขน้ึ อยู่กับดุลยพนิ จิ ของผสู้ อน)

(ขน้ึ อยู่กบั ดุลยพินจิ ของผูส้ อน)

ตอนท่ี 1 จงตอบคาํ ถามตอ่ ไปน้ี
1. การเช่าชว่ ง คืออะไร

การท่ีผู้ใหเ้ ช่านาํ ทรัพยท์ ีเ่ ชา่ ไปใหผ้ ูอ้ ่นื เชา่ ตอ่
2. การเชา่ อสงั หารมิ ทรัพย์ มหี ลกั เกณฑอ์ ย่างไรบ้าง

1. การเช่าอสงั หารมิ ทรพั ย์ ถา้ มไิ ดม้ หี ลกั ฐานเปน็ หนงั สอื ลงลายมือชอื่ ผ้รู ับผดิ จะฟอ้ งร้องบงั คับคดีไม่ได้
2. ถ้าเช่าอสังหาริมทรัพย์มีกําหนดระยะเวลากว่า 3 ปีขึ้นไปหรือตลอดอายุผู้เช่าหรือผู้ให้เช่า ถ้ามิได้ทําเป็น

หนังสอื และจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่จะฟอ้ งรอ้ งบังคับคดไี ดแ้ ต่เพียง 3 ปี
3. ถา้ การเช่าอสงั หาริมทรัพยม์ ีกาํ หนดไว้เกนิ กวา่ 30 ปี ใหล้ ดลงมาเหลอื 30 ปี
3. หน้าที่ของผ้ใู หเ้ ชา่ และผูเ้ ช่ามอี ยา่ งไรบ้าง
หนา้ ท่ขี องผ้ใู ห้เชา่
1 ผู้ให้เช่าต้องส่งมอบทรัพย์สินที่ให้เช่าแก่ผู้เช่าในสภาพที่ใช้งานได้ปกติหรือซ่อมแซมมาดีแล้ว มิฉะน้ัน

ผู้เชา่ สามารถบอกเลิกสญั ญาเชา่ ได้
2. ผู้ให้เช่าต้องซ่อมแซมทรัพย์สินท่ีเป็นการซ่อมใหญ่ เช่น ซ่อมหลังคาทั้งหลัง ร้ือถอนสายไฟท้ังบ้าน

ยกเครื่องรถยนตใ์ หม่ เปลย่ี นชดุ เกยี ร์ เปน็ ต้น

18

หนา้ ทขี่ องผูเ้ ช่า
1 ผู้เชา่ ตอ้ งจา่ ยค่าเช่าแกผ่ ้ใู หเ้ ช่า
2 ผเู้ ชา่ ต้องใช้ทรัพยต์ ามสัญญาหรอื ตามจารีตประเพณีเสมอื นเป็นทรพั ย์สินของตน
3 หากเกดิ ความเสยี หายขึ้นเล็กน้อย เช่น เปล่ียนกระเบ้ืองหลังคาท่ีแตก ปะยางรถยนต์ ให้เป็นหน้าที่ของ

ผู้เช่าทจี่ ะตอ้ งซอ่ มแซม
4 ผู้เช่าต้องแจ้งแก่ผู้ใช้เช่าหากทรัพย์สินนั้นเกิดความชํารุดบกพร่อง หรือจะต้องปัดป้องภยันตราย หรือ

กรณมี ีบุคคลภายนอกรุกล้าํ เข้าหรอื อ้างสิทธเิ หนือทรพั ยส์ นิ ทเี่ ช่าน้ัน
5. ผ้เู ช่าจะไมด่ ดั แปลง ต่อเติมทรพั ยส์ นิ ท่เี ชา่ เวน้ แตจ่ ะได้รบั อนญุ าตจากผู้ใหเ้ ชา่

4. การระงบั แหง่ สญั ญาเช่ามหี ลกั เกณฑอ์ ยา่ งไรบา้ ง
1. ส้นิ สดุ ระยะเวลาที่กําหนดไว้หรือหากกรณีไม่ทําสัญญาตามหลักเกณฑ์ท่ีกฎหมายกําหนดก็ให้เป็นไปตาม
กฎหมาย
2. ทรัพย์ทีเ่ ช่าสญู สลายไปท้งั หมด
3. ผู้เช่าตาย เพราะสัญญาเช่าคํานึงถึงคุณสมบัติของผู้เช่าเป็นสําคัญ แต่ถ้าผู้ให้เช่าตายสัญญาไม่สิ้นสุด
ทายาทที่รับมรดกต้องรบั โอนสิทธิหนา้ ทีใ่ นสัญญาเชา่ ไปดว้ ย
4. ขดั ต่อบทบัญญัติของกฎหมาย

5. เพราะเหตุใดธุรกิจบางประเภท เช่น ธุรกิจรถแท็กซี่ ร้านอินเทอร์เน็ต จึงนิยมเลือกทําสัญญาเช่าซื้อรถหรือ
คอมพิวเตอร์จากบรษิ ทั
ปัจจุบันสัญญาเช่าซื้อได้ถูกนํามาใช้ในหลายๆ ธุรกิจ โดยเฉพาะธุรกิจท่ีสามารถหาเงินสดได้เป็นรายวัน เช่น

ธุรกิจรถแทก็ ซ่ี ธุรกิจร้านอินเทอร์เน็ต ธุรกิจร้านเกมคอมพิวเตอร์ เป็นต้น โดยลักษณะของสัญญาเช่าซ้ือก็คือให้
ผเู้ ช่าซ้ือจ่ายคา่ เชา่ ในทรพั ย์สนิ ทีซ่ ้ือ โดยผ้ใู หเ้ ชา่ ซื้อจะกําหนดว่าหากจ่ายเงินเท่านั้นเท่านี้งวดก็จะตกลงขายสินค้า
ให้ ดังนน้ั สําหรับผู้เรม่ิ ทําธุรกจิ ทีไ่ มแ่ น่ใจว่าธรุ กจิ ของตนจะดําเนนิ การไปด้วยดีหรือไม่ หากลงทุนโดยซื้อสินค้าแบบ
ขายขาดจากบริษัท ก็จะเกิดความเส่ียงมาก แต่หากเช่าซื้อจากบริษัท ซ่ึงในระยะแรกจะจ่ายเงินในรูปของค่าเช่า
ความเสี่ยงก็จะนอ้ ยกว่า

ตอนที่ 2 ใหท้ ําเครื่องหมาย X เลือกคาํ ตอบท่ีถูกตอ้ งทสี่ ดุ
1. ผใู้ ดท่ีนําทรัพยส์ นิ ออกให้ผอู้ ื่นเชา่ ไดบ้ า้ ง

ง. ทัง้ ขอ้ ก. และ ข.
2. ข้อใดน่าจะเป็นเหตผุ ลหลกั ทีก่ ฎหมายไมอ่ นุญาตให้เช่าช่วง

ค. สญั ญาเช่าคํานึงถงึ คณุ สมบัตขิ องผเู้ ช่า
3. ขอ้ ใดคือผลของการเชา่ บา้ นด้วยวาจา

ง. สญั ญาเช่าสมบรู ณ์แตฟ่ อ้ งรอ้ งบังคบั คดไี ม่ได้
4. บคุ คลสามารถทาํ สญั ญาเช่าฉบบั หนง่ึ ไดส้ งู สุดไม่เกินก่ปี ี

จ. 30 ปี
5. การเชา่ บา้ นท่ีกาํ หนดระยะเวลาเช่าตลอดชีพผูเ้ ช่า ตอ้ งทําสัญญาอยา่ งไร

ง. ทําเปน็ หนังสอื และจดทะเบยี นต่อพนักงานเจา้ หน้าที่

19

6. ข้อใดเป็นหน้าทข่ี องผูเ้ ช่า
ก. ปะยางที่ร่วั

7. ข้อใดไม่เป็นเหตใุ หส้ ญั ญาเช่าระงบั
ง. ผู้ให้เชา่ ตาย

8. ข้อใดเป็นแบบของสัญญาเชา่ ซอ้ื
ข. ทําเป็นหนังสอื

9. ในการเช่าซื้อเครื่องจักรในโรงงานอุตสาหกรรม ผู้เช่าซ้ือผิดนัดไม่ชําระค่าเช่าซ้ือเป็นเวลาก่ีงวด ผู้ให้เช่าซื้อจึง
สามารถบอกเลกิ สัญญาเชา่ ได้
ข. 2 งวดตดิ ตอ่

10. ประกาศของคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคเก่ียวกับการคุ้มครองสัญญาเช่าซื้อรถยนต์และรถจักรยานยนต์ และ
ธุรกิจเช่าซ้ือเคร่ืองใช้ไฟฟ้าว่าผู้ให้เช่าซ้ือมีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ เมื่อผู้เช่าซื้อผิดนัดไม่ชําระค่าเช่าซื้อเป็นเวลา
เทา่ ใด
ง. 3 งวดตดิ ต่อ

ตอนท่ี 3 ให้วินิจฉัยข้อเทจ็ จรงิ ตอ่ ไปน้ี
ข้อ 1. นายสุชาติตกลงด้วยวาจาเช่าออฟฟิศจากนายชาติชายด้วยค่าเช่า 5,000 บาท โดยตกลงกันไว้ 1 ปี อีก 1
สัปดาห์จะย้ายเข้ามาอยู่ จากวันตกลงน้ัน 2 วันนางช่อทิพย์ได้มาขอเช่าออฟฟิศจากนายชาติชายด้วยค่าเช่า 10,000
บาท นายชาติชายจึงตอบตกลง รับเงินค่าเช่าล่วงหน้าและเข้าอยู่ได้ทันที คร้ันถึงกําหนดนายสุชาติขนย้ายเอกสารมา
เพ่ือเตรยี มเขา้ บา้ นปรากฏวา่ เหน็ นางช่อทพิ ยเ์ ข้าอยู่แล้ว นายสชุ าติจะฟ้องรอ้ งนายชาติชายได้หรอื ไม่

สัญญาเชา่ ออฟฟิศเปน็ สัญญาเช่าอสงั หาริมทรัพย์ จึงต้องมีหลักฐานลงลายมือช่ือผู้รับผิด มิฉะนั้นจะฟ้องร้อง
บังคบั คดไี มไ่ ด้ ดังน้นั การท่ีนายสชุ าติทําสัญญาเชา่ โดยตกลงดว้ ยวาจากับนายชาติชาย ทําให้นายสุชาติไม่สามารถ
ฟอ้ งรอ้ งบงั คบั คดีได้

ข้อ 2. นายส้มเช่าตึกแถวจากนายหวานเพ่ือเปิดร้านอินเทอร์เน็ต ทําหนังสือสัญญาตกลงเช่ากันท่ีระยะเวลา 10 ปี
โดยไม่ได้ไปจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าท่ี ในปีที่ 5 ราคาอสังหาริมทรัพย์บริเวณตึกแถวท่ีเช่ามีราคาพุ่งสูงขึ้นมาก
นายหวานจึงขอข้ึนค่าเช่า แต่นายส้มอ้างว่าในสัญญาระบุให้เช่าเป็นเวลา 10 ปี ในเม่ือไม่ครบกําหนด นายหวานจึงไม่
สามารถขนึ้ คา่ เชา่ ได้ นายหวานจงึ เชญิ นายสม้ ออกจากตึกแถวของตน นายสม้ จะนําเรือ่ งขึ้นสู่ศาลเพ่ือฟ้องร้องบังคับคดี
ให้ตนอยูจ่ นครบเวลา 10 ปี ไดห้ รอื ไม่

การเช่าตึกแถวเป็นสญั ญาเชา่ อสังหาริมทรพั ย์ ซ่ึงกฎหมายกาํ หนดว่าหากต้องการเช่าเกินกว่า 3 ปีขึ้นไป ต้อง
ทําเป็นหนงั สือและจดทะเบียนตอ่ พนักงานเจา้ หน้าท่ี มิฉะนนั้ จะสามารถฟ้องร้องบังคับไดเ้ พียง 3 ปี เม่ือนายส้มกับ
นายหวานทําหนังสือสัญญาตกลงเช่ากันที่ระยะเวลา 10 ปี โดยไม่ได้ไปจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าท่ี สัญญา
ฉบบั นจี้ งึ ใชบ้ ังคบั ไดเ้ พยี ง 3 ปี ดังนน้ั ในปีที่ 5 นายส้มจึงไม่สามารถนาํ เรอื่ งข้นึ สู่ศาลเพอื่ ฟ้องร้องบังคบั คดไี ด้

20

เฉลยหน่วยท่ี 6 จ้างแรงงาน จ้างทําของ

(ขน้ึ อยู่กับดุลยพนิ จิ ของผสู้ อน)

(ขนึ้ อยู่กับดุลยพินจิ ของผสู้ อน)

(ขน้ึ อยู่กบั ดลุ ยพนิ จิ ของผูส้ อน)

ตอนท่ี 1 จงตอบคําถามต่อไปน้ี
1. สาระสาํ คัญของสัญญาจา้ งแรงงานมีอะไรบ้าง

1. งานที่ต้องใช้กําลังความคดิ มากกวา่ กําลังกายกจ็ ัดอยู่ในสัญญาจา้ งแรงงาน
2. สินจ้างในสญั ญาจา้ งแรงงานไมจ่ าํ เปน็ ตอ้ งเป็นเงินเสมอไป
3. สัญญาจ้างแรงงานเป็นสญั ญาเฉพาะตวั ซง่ึ เกิดจากการไว้เนอ้ื เชอื่ ใจในตัวบุคคลโดยเฉพาะ ดังน้ันถ้าไม่มี
การตกลงกันในระหว่างคู่สัญญา จึงไม่สามารถโอนสิทธิให้แก่บุคคลอ่ืนๆ ได้ เช่น หากลูกจ้างตาย ทายาทของ
ลูกจ้างไม่สามารถเป็นลูกจ้างต่อจากเจ้ามรดกได้ หรือนายจ้างจะโอนสิทธิของตนไปให้แก่คนอื่นโดยที่ลูกจ้างไม่
ยินยอมไมไ่ ด้
2. สิทธแิ ละหน้าทีข่ องนายจ้างและลูกจ้างในสัญญาจ้างแรงงานมีอะไรบา้ ง ให้ยกตัวอย่างมา 2 ลกั ษณะ
สิทธิของนายจ้าง
1. นายจา้ งมสี ิทธิเรยี กให้ลกู จา้ งทํางานตามท่ตี กลงกันไว้และมีสิทธทิ ่จี ะออกคาํ สงั่ หรอื ใชอ้ าํ นาจบังคบั บญั ชา

โดยชอบดว้ ยกฎหมาย และมสี ิทธไิ ล่ลูกจ้างออกถ้าลกู จ้างจงใจขัดคําสง่ั ละเลยหรือละทง้ิ การปฏิบตั หิ น้าที่
2. นายจา้ งมสี ิทธโิ อนสทิ ธิของตนใหแ้ ก่บคุ คลภายนอกเมือ่ ลูกจา้ งยินยอม
3. นายจา้ งมสี ทิ ธบิ อกเลิกสญั ญาหากลกู จา้ งให้บคุ คลภายนอกมาทํางานแทนโดยทนี่ ายจา้ งไม่ยินยอม
4. นายจ้างมสี ิทธิบอกเลกิ สัญญาไดห้ ากลูกจา้ งขาดงานโดยปราศจากเหตผุ ลอนั สมควร
5. นายจา้ งมีสิทธบิ อกเลิกสญั ญาไดถ้ า้ ลูกจ้างแสดงเจตนาไว้วา่ เปน็ ผ้มู ีฝมี อื แตป่ รากฏว่าไร้ฝมี ือ

21

หน้าท่ีของนายจ้าง
1. นายจ้างมหี นา้ ทีจ่ า่ ยสนิ จ้างให้แก่ลูกจ้าง
2. นายจา้ งมีหน้าท่อี อกใบรบั รองการทํางานใหล้ ูกจา้ ง
3. นายจ้างมีหนา้ ทร่ี ว่ มรับผดิ ในการทําละเมดิ ของลูกจ้าง หากการกระทาํ ของลกู จ้างน้นั เปน็ ไปในทางการท่จี ้าง
4. นายจา้ งมหี น้าที่จา่ ยค่าเดนิ ทางกลบั ภมู ลิ าํ เนาแกล่ กู จ้างที่ได้มาจากต่างถิ่นเม่ือส้ินสุดสัญญาจ้าง และการ

สิ้นสุดน้ีไมใ่ ช่ความผิดของลูกจ้าง
สทิ ธขิ องลูกจา้ ง
1. ลูกจ้างมีสิทธิได้รบั สินจา้ ง
2. ลกู จ้างมสี ิทธิใหบ้ ุคคลภายนอกทํางานแทนตนได้หากนายจ้างยนิ ยอม
3. ลกู จา้ งมสี ิทธิได้รบั ใบรับรองการทํางานจากนายจา้ ง
4. ลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าเดินทางกลับภูมิลําเนาแก่ลูกจ้างท่ีได้มาจากต่างถ่ินเม่ือสิ้นสุดสัญญาจ้าง และการ

สิ้นสดุ น้ีไม่ใชค่ วามผิดของลกู จา้ ง
หนา้ ท่ีของลกู จา้ ง
1. ลูกจ้างตอ้ งทาํ งานท่ตี กลงไว้ในสัญญาและต้องทํางานด้วยตนเอง เว้นแต่นายจ้างจะยินยอมให้ลูกจ้างหา

ผู้ทํางานแทนตน
2. ลกู จ้างตอ้ งมีความสามารถตามทตี่ นรบั รองวา่ มีคุณสมบัติและฝีมือ
3. ลูกจ้างตอ้ งทาํ งานตามคาํ สงั่ ของนายจา้ ง จะละเลยหรือละท้งิ งานเสยี มไิ ด้

3. สญั ญาจา้ งแรงงานสามารถส้นิ สดุ ไดอ้ ยา่ งไรบา้ ง
1. เมือ่ ครบเวลาทกี่ ําหนดไว้ตามสญั ญาโดยจะกาํ หนดเปน็ ช่ัวโมง วนั เดือนหรอื เป็นปกี ไ็ ด้
2. เมอ่ื นายจา้ งไล่ลกู จ้างออกจากงาน
3. เมื่อมีการโอนสทิ ธิของตนแก่บคุ คลภายนอกโดยอกี ฝา่ ยไม่ยนิ ยอม
4 เม่อื ลกู จา้ งตาย
5. เม่ือคสู่ ัญญาใช้สิทธบิ อกเลิกสัญญา

4. สิทธิและหนา้ ทีข่ องผ้วู า่ จ้างและผู้รับจ้างในสญั ญาจ้างทาํ ของมอี ะไรบ้าง ให้ยกตวั อย่างมา 2 ลักษณะ
สิทธิของผู้ว่าจ้าง
1. ผ้วู า่ จ้างมีสิทธิเอาสมั ภาระทเี่ หลือจากการทํางานคืน
2. ผู้ว่าจา้ งมสี ทิ ธิตรวจตราการทาํ งานได้ แตไ่ ม่มอี าํ นาจบังคบั บัญชา
3. ผวู้ า่ จ้างมีสิทธิเลิกสัญญาจา้ งได้แตต่ ้องจ่ายค่าสนิ ไหมทดแทน หรือเพอ่ื ความเสียหายให้ผูว้ ่าจา้ ง
4. ผู้ว่าจ้างมีสิทธินํางานให้บุคคลนอกทํา หากคาดหมายได้ว่าผู้รับจ้างจะไม่ทํางานสําเร็จตามสัญญา หรือ
ผวู้ า่ จา้ งมีการบอกกลา่ วใหผ้ รู้ บั จา้ งแกไ้ ข แตผ่ ู้รับจา้ งก็ไมย่ อมแกไ้ ขและผู้รับจ้างต้องออกคา่ ใชจ้ ่ายเอง
5. ผูว้ า่ จ้างมีสทิ ธิลดคา่ จา้ ง หรอื ยึดหนว่ งสินจ้าง หากผู้รับจา้ งส่งมอบงานลา่ ช้าหรอื งานทที่ าํ ชาํ รุดบกพร่อง
6. ผู้ว่าจ้างมีสิทธิไม่จ่ายค่าจ้าง หากผู้ว่าจ้างหาสัมภาระมาให้ผู้รับจ้างทํา แต่การที่จ้างนั้นพังทลายลงโดย
ไมใ่ ชค่ วามผิดของผวู้ า่ จ้าง
7. ผ้วู ่าจา้ งมสี ทิ ธหิ ้ามมใิ ห้มผี รู้ ับจ้างช่วงไดห้ ากงานท่ีจา้ งนัน้ คํานึงถงึ ความรคู้ วามสามารถขจองผรู้ ับจา้ ง
หนา้ ทข่ี องผวู้ า่ จา้ ง
1. หนา้ ท่ีท่ีรับผิดในความเสียหายท่ผี ้รู บั จ้างกอ่ ข้นึ เพราะได้ทาํ ไปตามคาํ สง่ั ของผู้วา่ จา้ ง
2. ผวู้ ่าจา้ งตอ้ งรบั มอบงานท่ีว่าจ้างนัน้ แมว้ า่ จะไดร้ บั มอบงานเน่นิ ชา้
3. ผวู้ า่ จา้ งมหี นา้ ทจี่ ่ายสินจ้างโดยจา่ ยเม่ืองานเสรจ็ หรือจ่ายตามขอ้ ตกลงก็ได้

22

สิทธขิ องผู้รบั จ้าง
1. ผรู้ บั จา้ งมสี ทิ ธิได้รบั ค่าจ้าง เมอื่ ผู้วา่ จ้างรบั มอบงานโดยไม่อิดเออื้ น แม้ว่าการสง่ มอบนั้นจะลา่ ช้า
2. ผูร้ บั จ้างมสี ิทธทิ ่จี ะใหบ้ ุคคลภายนอกรับจ้างชว่ งอกี ทอดหนึง่ ได้เว้นแตจ่ ะมีข้อหา้ มไว้
หน้าทข่ี องผู้รับจา้ ง
1. ผู้รบั จ้างมีหน้าท่เี อาสมั ภาระท่เี หลือจากการทาํ งานคืนแก่ผวู้ า่ จ้าง
2. หากมขี อ้ ตกลงให้ผรู้ ับจ้างเป็นผหู้ าสมั ภาระ ผรู้ ับจา้ งต้องหาสัมภาระที่ดี และใชส้ ัมภาระนน้ั อย่างประหยัด

ระมัดระวัง
3. ผู้รบั จา้ งตอ้ งให้ผูว้ า่ จา้ งมอี าํ นาจตรวจตราการทํางานท่ีจา้ ง
4. ถ้ามไิ ด้มกี าํ หนดไวเ้ ป็นอย่างอื่น ผู้ว่าจ้างต้องรับผิดในงานที่ชํารุดบกพร่องที่ปรากฏขึ้นภายใน 1 ปีนับแต่

วันสง่ มอบ หรือภายใน 5 ปีสําหรับสิ่งปลกู สรา้ งทต่ี ดิ กบั ทด่ี ินนับแตว่ ันส่งมอบ

5. สัญญาจา้ งทาํ ของสามารถระงบั ลงไดอ้ ย่างไรบา้ ง
1. มีการส่งมอบงานแลว้ เสร็จตามสญั ญา
2. สัมภาระหรืองานทจ่ี า้ งใหท้ าํ วนิ าศพังทลายกอ่ นสง่ มอบโดยไมใ่ ช่ความผิดของฝา่ ยใด
3. ผู้รับจ้างตายหรือตกเป็นผูไ้ ม่สามารถจดั การงานทร่ี ับจ้างได้
4. ระงับลงโดยการใช้สิทธบิ อกเลิกสัญญาของคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหน่งึ
5. ผู้ว่าจ้างใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา ในกรณีที่การจ้างยังทําไม่แล้วเสร็จ และได้ชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่
ผู้รบั จา้ งเรยี บรอ้ ยแลว้

ตอนท่ี 2 ให้ทาํ เครื่องหมาย X เลอื กคําตอบที่ถกู ตอ้ งท่ีสุด
1. ขอ้ ใดกลา่ วถงึ สาระสําคญั ของสญั ญาจ้างแรงงานไม่ถกู ต้อง

ก. ตอ้ งใชก้ าํ ลงั กายมากกวา่ กาํ ลังสตปิ ญั ญาเท่าน้นั
2. ข้อใดไมจ่ ัดเปน็ สทิ ธขิ องนายจา้ งตามสญั ญาจ้างแรงงาน

ง. นายจา้ งมสี ทิ ธิบอกเลกิ สัญญาได้แมล้ ูกจ้างขาดงานโดยมีเหตผุ ลอันสมควร
3. ขอ้ ใดเป็นหน้าที่ของนายจา้ งตามสญั ญาจ้างแรงงาน

จ. ถกู ทกุ ขอ้
4. นายแดงเป็นชาวจังหวดั ร้อยเอด็ เข้ากรุงเทพฯ มาทํางานเปน็ ลูกจ้างในโรงงานเยบ็ เสือ้ ผ้า ข้อใดกลา่ วไมถ่ ูกต้อง

ข. นายแดงมสี ิทธิใหบ้ คุ คลภายนอกทํางานแทนตนแมน้ ายจา้ งจะไมท่ ราบ เพอื่ ใหง้ านที่รับผิดชอบสําเรจ็ ลลุ ่วง
5. ขอ้ ใดจดั วา่ ลกู จา้ งยังไม่ผิดสญั ญาจ้าง

ค. ลกู จา้ งหยุดงานในวันหยุดสดุ สัปดาหโ์ ดยท่งี านเปน็ งานเรง่ ด่วน
6. ขอ้ ใดไม่เป็นเหตใุ หส้ ัญญาจา้ งแรงงานระงบั

ง. เม่ือนายจ้างตาย
7. ข้อใดกลา่ วไมถ่ ูกต้องเก่ยี วกบั สญั ญาจา้ งทําของ

ง. สัญญาจ้างทาํ ของเปน็ สญั ญาท่ีมแี บบ คอื ต้องทําเป็นหนงั สือ
8. นายสมชายว่าจ้างให้บรษิ ัท ส.กอ่ สร้าง จาํ กัด สรา้ งบา้ นให้ 1 หลงั ขอ้ ใดกลา่ วถกู ตอ้ ง

ค. นายสมชายมีสิทธิลดค่าจ้างหากบริษัท ส.ก่อสร้าง จํากัด สร้างบ้านแล้วปรากฏร่องรอยของความชํารุด
บกพรอ่ ง

23

9. นายแดงรับเหมาจากนายดาํ ทาสบี า้ นท้ังหลงั โดยกาํ หนดเสร็จภายใน 7 วัน นายแดงจงึ จ้างคนงาน 5 คนมาช่วยใน
งานน้ี โดยจ่ายค่าแรงคนละ 300 บาทต่อวนั ในขณะทที่ าสคี นงานคนหน่ึงเกิดทาํ สีหกใส่รถยนต์ของบ้านหลังข้างๆ
ใครทีต่ อ้ งรับผิดตอ่ ความเสียหายที่เกดิ ข้ึน
ง. คนงานทที่ ําสีหกใส่รถยนต์ กบั นายแดง

10. ข้อใดกล่าวถูกต้อง
ก. ผู้ว่าจา้ งต้องรบั มอบงานทวี่ ่าจา้ ง แม้ว่าจะได้รับมอบงานเน่นิ ชา้

ตอนที่ 3 ใหพ้ จิ ารณาเน้อื ความต่อไปนีว้ า่ เก่ียวข้องกับสญั ญาจา้ งแรงงาน หรือจา้ งทาํ ของ
ทาํ งานนน้ั ใหส้ าํ เรจ็ / นายจา้ งกบั ลกู จา้ ง / ไมม่ ีสิทธบิ งั คับบญั ชา / ผ้วู ่าจ้างกับผู้รบั จ้าง /
ทาํ งานไปจนกวา่ จะเลิกจา้ ง / ไมร่ ว่ มรบั ผิดในความเสยี หายต่อบุคคลภายนอก / คดีแรงงาน /
ถอื ผลสาํ เร็จของงานเปน็ สําคัญ / บงั คบั บัญชาได้ / ไมต่ อ้ งส่งมอบงาน / คดีแพ่ง /
ร่วมรับผิดในความเสียหายตอ่ บคุ คลภายนอก / ตอ้ งสง่ มอบงาน / ถอื ระยะเวลาทํางานเปน็ สาํ คญั

สญั ญาจา้ งแรงงาน สญั ญาจา้ งทําของ
นายจ้างกบั ลูกจา้ ง ผูว้ ่าจา้ งกับผู้รบั จา้ ง
ทํางานไปจนกวา่ จะเลิกจ้าง ทํางานน้นั ใหส้ ําเรจ็
ถอื ระยะเวลาทํางานเปน็ สําคญั ถือผลสาํ เร็จของงานเป็นสาํ คัญ
บงั คับบัญชาได้ ไมม่ สี ทิ ธบิ ังคับบัญชา
ไมต่ อ้ งสง่ มอบงาน ตอ้ งสง่ มอบงาน
ร่วมรบั ผิดในความเสยี หายตอ่ บุคคลภายนอก ไมร่ ว่ มรับผดิ ในความเสยี หายต่อบุคคลภายนอก
คดีแรงงาน คดีแพ่ง

เฉลยหน่วยที่ 7 ฝากทรัพย์

(ขน้ึ อยกู่ บั ดุลยพินจิ ของผ้สู อน)

24

คําช้ีแจง ใหน้ กั ศึกษาเขยี นหนา้ ทีข่ องผ้รู ับฝากทรพั ยใ์ นระดบั ต่างๆ

ระดับ คําอธิบาย

ผู้รบั ฝากทรพั ย์แบบไมม่ ีบาํ เหนจ็ ดแู ลทรัพย์ของตนอย่างไร ก็ดแู ลทรพั ยข์ องผอู้ ่ืนอย่างนนั้

ผรู้ ับฝากทรัพย์แบบมีบําเหน็จ ต้องใช้ความระมัดระวัง และใช้ฝีมือในการรักษาทรัพย์น้ันดังเช่น

วิญญูชนพึงปฏิบัติ การฝากรับฝากทรัพย์แบบมีบําเหน็จผู้รับฝาก

ทรัพย์จะหลุดพ้นความรับผิดในกรณีทรัพย์เสียหายหรือสูญหาย

กรณเี ดยี วเท่าน้นั คือ การเสียหายหรือสญู หายจากเหตสุ ุดวสิ ัย

ผรู้ ับฝากทรัพยเ์ ปน็ ผู้มวี ชิ าชีพเฉพาะ จําต้องใช้ความระมัดระวังและฝีมือเท่าที่เป็นธรรมดาจะต้องใช้

และสมควรจะตอ้ งใช้ในอาชพี อยา่ งนนั้

(ขน้ึ อยกู่ บั ดลุ ยพนิ จิ ของผู้สอน)

ตอนที่ 1 จงตอบคาํ ถามตอ่ ไปนี้
1. สัญญาฝากทรพั ย์ คอื อะไร

ฝากทรัพย์ คือสัญญาซ่ึงบุคคลคนหน่ึงเรียกว่า ผู้ฝาก ส่งมอบทรัพย์สินให้แก่บุคคลอีกคนหน่ึงเรียกว่า ผู้รับ
ฝาก และผูร้ บั ฝากตกลงวา่ จะเก็บรกั ษาทรัพยส์ ินน้ันไวใ้ นอารักขาแหง่ ตนแล้วจะคนื ให้

2. ลักษณะของสญั ญาฝากทรัพย์มีลกั ษณะอยา่ งไร
1. สัญญาฝากทรัพยเ์ ป็นสญั ญาสองฝา่ ย ฝ่ายหนึ่งเรยี กว่า ผฝู้ าก อีกฝ่ายหนึ่งเรยี กวา่ ผรู้ ับฝาก
2 วัตถแุ หง่ สัญญาฝากทรพั ย์เปน็ ทรพั ย์ทม่ี รี ูปร่าง และยึดถอื เอาได้
3 สญั ญาฝากทรพั ยเ์ ปน็ สัญญาที่ไมม่ แี บบ หากแต่สัญญาจะสมบูรณ์โดยทผ่ี ูฝ้ ากสง่ มอบทรัพย์ที่ฝากให้ไปอยู่
ในความครอบครองของผู้รับฝาก
4 ผ้รู บั ฝากตกลงจะเกบ็ รักษาทรพั ยส์ นิ ท่ฝี ากไว้ในอารักขาของตนแลว้ จะคืนให้ผ้ฝู าก
5 สัญญาฝากทรัพย์จะมคี า่ ตอบแทนและไมม่ ีค่าตอบแทน

3. การฝากทรพั ย์แบบไม่มบี ําเหน็จ มีระดับการรับฝากอยา่ งไร
ดแู ลทรัพยข์ องตนอย่างไร กด็ ูแลทรัพย์ของผอู้ น่ื อย่างนน้ั

4. การฝากทรัพย์แบบมีบําเหน็จ มีระดับการรับฝากอย่างไร
ต้องใช้ความระมัดระวัง และใชฝ้ ีมือในการรกั ษาทรพั ยน์ ัน้ ดงั เช่นวิญญชู นพงึ ปฏบิ ัติ

25

5.หลักเกณฑ์ในการรบั ฝากเงินมอี ย่างไรบ้าง
1 ผู้รับฝากไมจ่ าํ ต้องคนื เงนิ ตราฉบับเดยี วกับที่ฝากแตต่ ้องคืนเงินให้ครบตามจาํ นวนทฝี่ าก
2 ผูร้ ับฝากสามารถใชเ้ งนิ ทฝี่ ากก็ได้แต่เพยี งต้องคืนให้ครบถ้วนเทา่ นนั้

ตอนท่ี 2 ให้ทําเครอ่ื งหมาย X เลอื กคําตอบที่ถกู ตอ้ งที่สดุ
1. ข้อใดกล่าวไม่ถูกตอ้ งเกีย่ วกบั สัญญาฝากทรพั ย์

ข. วัตถุแห่งสญั ญาเป็นทรัพย์ท่มี รี ูปร่างและไมม่ ีรูปร่าง
2. สญั ญาฝากทรพั ย์สมบูรณ์เมื่อไร

ข. เม่อื ส่งมอบทรัพย์
3. ขอ้ ใดคอื ระดบั ของการดูแลทรัพยท์ รี่ บั ฝากทรัพย์แบบไม่มบี าํ เหนจ็

ข. ดูแลเยี่ยงทรพั ย์ของตน
4. สมชายนาํ รถยนต์จอดไว้ที่หน้าร้านสมศรเี บเกอรโ่ี ดยไมม่ บี ําเหนจ็ ค่าฝาก และปกติแล้วสมศรีก็จอดรถข้างหน้าร้าน

เปน็ ประจํา จากนน้ั สมชายจึงลงไปส่งั เค้ก หลงั จากได้เค้กแลว้ จึงเดนิ ไปซ้อื น้ําอดั ลมทร่ี า้ นคา้ แถวนั้นพอเดินกลับมา
ปรากฏวา่ รถยนตข์ องสมชายหายไป สมศรตี ้องรับผดิ ชอบหรอื ไม่
ง. ไมต่ อ้ งรับผิดชอบ เพราะรถของสมศรกี ็จอดบริเวณนี้
5. ข้อใดกลา่ วถูกต้อง
ก. หา้ มผู้รบั ฝากใชท้ รพั ยส์ ินทฝ่ี ากหากฝา่ ฝืนผู้รบั ฝากต้องรบั ผิดแม้จะเปน็ เพราะเหตุสดุ วิสยั
6. ขอ้ ใดกลา่ วไมถ่ กู ต้องเก่ยี วกบั การฝากเงนิ
ข. การฝากธนบตั รตา่ งชาติโบราณ เหรยี ญโบราณทส่ี ะสมใหธ้ นาคารเก็บรักษาก็จดั เป็นการฝากเงนิ
7. กฎหมายจาํ กัดความรบั ผดิ ของเจ้าสาํ นักโรงแรมในกรณีทรัพย์สนิ มคี า่ ของแขกอาศัยสูญหายไวเ้ ท่าใด
ข. 500 บาท
8. การกําหนดเก่ียวกับข้อความยกเว้นความรับผิดของเจ้าของสํานักโรงแรม กฎหมายกําหนดให้ข้อความลักษณะ
เชน่ นีม้ ผี ลเชน่ ไร
ค. โมฆะเวน้ แต่แขกอาศยั จะได้ตกลงเร่ืองการจํากดั ความรับผดิ ชอบนนั้ ดว้ ย
9. กรณใี ดท่ีเจา้ สาํ นักโรงแรมตอ้ งรบั ผดิ ชอบความสญู หายหรอื บบุ สลายท่ีเกิดขึน้ แกท่ รพั ยส์ นิ ของแขกอาศยั
จ. แม่บา้ นของโรงแรมทาํ น้าํ หกใส่สมั ภาระของแขกอาศัย
10. อายุความฟ้องร้องตามสัญญาฝากทรัพย์ ผู้รับฝากทรัพย์สามารถเรียกร้องค่าบําเหน็จในการรับฝาก ค่าใช้จ่ายใน
การฝากทรพั ย์ และคา่ สินไหมทดแทนกรณที ีเ่ กิดความเสียหายภายในเวลาเท่าไร
ก. 6 เดอื น นับแต่เรยี กทรพั ย์สนิ ท่ฝี ากคนื

ตอนท่ี 3 ใหว้ ินจิ ฉยั ข้อเท็จจรงิ ต่อไปน้ี
ข้อ 1. นายหวานนาํ แม่ม้ามาฝากไวก้ บั นายเปร้ียวโดยไม่มคี า่ ตอบแทน ตอ่ มา 1 ปี แม่ม้าได้ตกลูกออกมา 1 ตัว นาย
หวานจึงขอคืนแม่ม้าและลูกม้า ส่วนนายเปร้ียวจะคืนให้เฉพาะแม่ม้า เพราะอ้างว่าลูกม้าเกิดข้ึนขณะแม่ม้าอยู่กับตน
ทัง้ สองจงึ มาปรกึ ษานักศกึ ษา นักศึกษาจะให้ความเห็นวา่ อย่างไร

สัญญาฝากทรัพย์กรรมสิทธิ์ยังคงอยู่กับผู้ฝาก ผู้รับฝากย่อมได้ดอกผลของทรัพย์น้ันๆ ด้วย ดังนั้นลูกม้าที่
เกิดข้นึ ยอ่ มเปน็ ของนายหวานในฐานะเจา้ ของม้า

26

ข้อ 2. นายหนงึ่ เปน็ เซลส์แมนเข้าพกั โรงแรมสองสวีทโดยท่ีล็อบบไี้ ด้มปี า้ ยเขยี นวา่ “หากทรัพย์สินเกิดความสูญหาย
ใดๆ ทางโรงแรมสองสวีทจะไม่รับผิดชอบใดๆ ท้ังส้ิน” รุ่งเช้านายหนึ่งท้ิงสัมภาระจําพวกกระเป๋าเดินทางไว้ และไป
ทํางาน พอกลับมาพบว่า พระเครื่องที่เช่ามามูลค่า 2,000 บาท หายไป จึงไปเรียกร้องเอาจากนายสองในฐานะเจ้า
สํานกั โรงแรม โรงแรมก็ปัดความรับผิดชอบอ้างว่า มีป้ายจํากัดความรับผิดท่ีด้านล่างแล้ว จึงไม่ต้องรับผิดชอบ ท้ังสอง
จึงมาปรึกษานักศึกษา นกั ศึกษาจะให้ความเห็นว่าอยา่ งไร

ข้อความจํากัดความรับผิดของเจ้าสํานักโรงแรมเม่ือเซลส์แมนไม่ได้ตกลงด้วย มีผลเป็นโมฆะ โรงแรมไม่
สามารถบอกปัดได้ แตท่ ้ังนีก้ ฎหมายได้จาํ กัดความรบั ผิดของเจ้าสํานกั โรงแรมไวท้ ี่ 500 บาท

เฉลยหน่วยท่ี 8 ยมื

(ขนึ้ อยกู่ ับดุลยพินจิ ของผสู้ อน)

(ขนึ้ อยู่กบั ดลุ ยพนิ จิ ของผ้สู อน)

(ขน้ึ อย่กู ับดุลยพินจิ ของผสู้ อน)

ตอนท่ี 1 จงตอบคาํ ถามต่อไปนี้
1. ใหน้ ักศกึ ษายกตัวอยา่ งสญั ญายมื ใช้คงรูป มา 3 ตวั อย่าง

ยมื รถ ยืมนาฬิกา ยมื หนังสือ
2. หน้าที่ของผยู้ มื ในสญั ญายมื ใช้คงรูปมอี ะไรบ้าง

1. ผยู้ มื ต้องจา่ ยค่าฤชาธรรมเนียมอันเกดิ จากการยมื การทาํ สัญญา การสง่ มอบ หรือการสง่ คืนทรัพย์ท่ยี มื
2. ผู้ยมื ต้องใช้ความระวงั ในการใชท้ รพั ยส์ นิ ที่ยืม
3. ผ้ยู มื จะตอ้ งสงวนทรัพย์สินซง่ึ ยืมไปเหมอื นเชน่ วิญญชู นจะพงึ สงวนทรพั ย์สนิ ของตนเอง
4. ผู้ยืมต้องสง่ คืนทรัพย์สนิ ทยี่ มื เมอ่ื ใช้สอยเสรจ็ หรอื เม่อื ถึงกําหนดเวลา
5. ผ้ยู มื มหี นา้ ท่เี สียคา่ ใชจ้ า่ ยในการบาํ รุงรักษาทรพั ย์สนิ ที่ยืม

27

3. สญั ญายืมใช้คงรูปจะระงับได้ในกรณีใดบ้าง
1. ผู้ยืมตาย
2. ผยู้ ืมส่งคืนทรพั ยส์ นิ ทย่ี มื
3. ทรพั ย์ท่ียมื สูญหายหรือบบุ สลายไปจนหมดสน้ิ ไมว่ ่าจะเกิดจากการกระทําของผู้ใด
4. การบอกเลกิ สัญญา

4. ให้นกั ศกึ ษายกตัวอย่างสญั ญายืมใชส้ ิน้ เปลือง มา 3 ตัวอยา่ ง
ยืมนํา้ ตาล ยมื เงนิ ยมื ข้าวสาร

5. หลักเกณฑเ์ รอื่ งดอกเบี้ยในการกูย้ ืมเงนิ มอี ยา่ งไรบา้ ง
1. ใหค้ ิดดอกเบ้ียได้ไม่เกนิ รอ้ ยละ 15 บาทต่อปี
2. การเรียกดอกเบีย้ เกินร้อยละ 15 บาทต่อปมี โี ทษจําคกุ และดอกเบย้ี นนั้ จะเป็นโมฆะ
3. หา้ มผู้ใหก้ ูค้ ดิ ดอกเบย้ี ทบตน้ เวน้ แตจ่ ะกาํ หนดไวใ้ นสญั ญา
4. กรณีท่ไี มไ่ ดม้ ีการกําหนดอตั ราดอกเบยี้ ไวใ้ นสัญญา กฎหมายคิดดอกเบยี้ ร้อยละ 7.5 ตอ่ ปี

ตอนท่ี 2 ใหท้ าํ เคร่อื งหมาย X เลอื กคําตอบทถ่ี กู ตอ้ งท่ีสดุ
1. ข้อใดกล่าวไม่ถกู ต้องเก่ียวกบั สัญญายมื

ค. ผใู้ ห้ยมื และผู้ยมื ไมม่ หี น้ีซงึ่ กนั และกัน
2. ข้อใดเปน็ การยืมใชค้ งรปู

ก. นายแดงยมื รถนายดําไปใช้เพราะรถตนเองเสยี
3. ข้อใดกลา่ วถกู ต้อง

ง. สัญญายมื ใชค้ งรูปจะเปน็ สัญญาที่มคี ่าตอบแทนหรือไมก่ ็ได้
4. แดงเชา่ รถจากดาํ มาขับ ต่อมาขาวยมื รถจากแดง สัญญายมื รถระหวา่ งขาวและแดงนั้นมผี ลอย่างไร

ข. สมบูรณ์ แต่กรรมสทิ ธ์ิไม่โอน
5. ขอ้ ใดกล่าวถึงหน้าทีข่ องผยู้ ืมในสญั ญายืมใชค้ งรูปไม่ถกู ตอ้ ง

จ. ผูย้ ืมมีหน้าที่จ่ายเงินทดรองค่าใช้จา่ ยในการบาํ รุงรักษาทรัพยส์ นิ ทยี่ มื จากนน้ั ใหเ้ รียกเอากับผู้ใหย้ มื
6. ขอ้ ใดไม่ใชเ่ หตใุ หส้ ญั ญายืมใช้คงรูประงบั

ค. ผู้ใหย้ มื ตกเป็นคนไร้ความสามารถ
7. ข้อใดกล่าวไม่ถูกตอ้ งเกย่ี วกับการยืมใชส้ ิน้ เปลือง

จ. ผยู้ มื ตายสญั ญายมื ใช้สน้ิ เปลืองระงับ
8. การกู้ยืมเงินกว่าเท่าไรที่กฎหมายกําหนดให้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสําคัญ

มฉิ ะน้ันจะฟ้องรอ้ งใหบ้ ังคบั คดีไม่ได้
ค. 2,000 บาท
9. ขอ้ ใดกล่าวถูกเกีย่ วกับสัญญากู้ยืมเงิน
ค. การลงลายมอื ช่อื ลงหลงั ทาํ สญั ญาได้ แต่ตอ้ งก่อนวนั ฟ้อง
10. ข้อใดกลา่ วไมถ่ ูกต้องเกีย่ วกบั ดอกเบย้ี ในการกยู้ มื เงนิ
ค. สัญญากทู้ ดี่ อกเบีย้ เป็นโมฆะ ใหโ้ มฆะทั้งสัญญา

28

ตอนที่ 3 ใหว้ นิ ิจฉัยข้อเทจ็ จริงตอ่ ไปนี้
ข้อ 1. แดงกเู้ งนิ ดาํ 30,000 บาท แตใ่ นวันท่ีกไู้ ม่ไดท้ าํ หนงั สือสัญญาใดๆ กันไว้ 3 วันต่อมาดําเกิดเอะใจจึงย้อนกลับไป
ให้นายแดงทําสัญญา แต่นายแดงไม่ยอม ทั้งคู่จึงมีปากเสียงกัน จนถึงสถานีตํารวจ เจ้าหน้าท่ีตํารวจได้ทําบันทึก
ประจําวันว่านายแดงได้กู้ยืมเงินนายดําไป 30,000 บาทแล้วให้ทั้งคู่ลงชื่อ ต่อมา นายแดงไม่ยอมชําระหน้ี นายดําจะ
ฟ้องรอ้ งตอ่ ศาลได้หรอื ไม่

ฟอ้ งได้ เพราะแม้ในขณะก้ยู มื ไม่มีการทําสัญญา แตก่ อ่ นฟอ้ งไดม้ ีการลงนามในบันทึกประจําวันของเจ้าหน้าท่ี
ตํารวจ ซึ่งมีเนื้อหาปรากฏวา่ นายแดงกู้เงนิ นายดาํ จรงิ ดงั นน้ั จึงเท่ากับมีหลักฐานลงลายมือช่อื ผยู้ มื แล้ว จึงฟอ้ งรอ้ งได้
ข้อ 2. หลังพายุฝนพัดผ่านไป หลังคาบ้านของนายเปร้ียวได้ปลิวหายไป นายเปรี้ยวจึงขอยืมสังกะสีจากนายหวาน
เพ่อื ใช้มงุ หลงั คา ต่อมา 3 เดือนนายเปรี้ยวซือ้ สังกะสมี าใหม่ จงึ งดั ตะปแู ละสงั กะสีแผ่นท่ียืมนายหวานมามุงหลังคาออก
แล้วไปคืนนายหวาน ส่วนบา้ นของตนใชส้ ังกะสใี หม่ปแู ทน เช่นนี้นายเปรยี้ วทําถูกต้องตามสญั ญายืมหรือไม่

ทาํ ไมถ่ กู ตอ้ ง เพราะโดยพฤตินยั แล้ว การยมื หลังคาสังกะสีของนายเปรย้ี วเปน็ การยมื ใชส้ ้นิ เปลือง สังกะสีแผ่น
ท่ใี ช้มงุ หลงั คาได้โอนมาเปน็ กรรมสิทธขิ์ องนายเปร้ียวแล้ว เมื่อนายเปร้ียวส่ังหลังคาสังกะสีมาใหม่ นายเปรี้ยวควร
สง่ มอบสังกะสีแผน่ ใหม่ใหน้ ายหวาน

เฉลยหน่วยท่ี 9 คํ้าประกัน จํานํา จาํ นอง

(ขนึ้ อยู่กบั ดลุ ยพนิ จิ ของผ้สู อน)

(ขน้ึ อยกู่ บั ดลุ ยพนิ จิ ของผ้สู อน)

(ขนึ้ อยู่กบั ดลุ ยพินจิ ของผู้สอน)

29

ตอนที่ 1 จงตอบคาํ ถามตอ่ ไปน้ี
1. การประกันการชาํ ระหนที้ ําไดอ้ ยา่ งไรบ้าง

การค้ําประกนั การจาํ นํา และจํานอง

2. สญั ญาค้าํ ประกันคืออะไร
สัญญาซ่ึงบุคคลภายนอกคนหนึ่งเรียกว่า ผู้คํ้าประกัน ผูกพันตนต่อเจ้าหนี้คนหนึ่งเพ่ือชําระหน้ีในเม่ือลูกหน้ี

ไมช่ ําระหน้นี ัน้

3. หนี้ของผคู้ ้าํ ประกันเกดิ ข้นึ เม่อื ใด
หน้ีหรือหน้าที่ของผู้คาํ้ ประกนั จะเกิดขน้ึ กต็ ่อเม่อื ลูกหน้ีไม่ชําระหนี้

4. สิทธขิ องผ้คู าํ้ ประกันมีอะไรบา้ ง
- ผู้คาํ้ ประกนั ไมจ่ าํ เปน็ ตอ้ งชําระหนีก้ ่อนถึงกําหนดเวลา
- ผู้คํ้าประกันมีสิทธิเรียกให้เจ้าหน้ีไปรับชําระหนี้จากลูกหน้ีก่อน หรือพิสูจน์ให้เห็นว่าลูกหน้ีมีทรัพย์มาก
เพยี งพอทเี่ จา้ หนจ้ี ะบังคับจากลกู หน้ีกอ่ นมาบังคับเอากับตน หรือให้เจ้าหน้ีบังคับเอากับทรัพย์สินท่ียึดไว้
เป็นประกนั กอ่ น
- หากลกู หน้มี ขี อ้ ตอ่ สู้ใด ผูค้ าํ้ ประกนั สามารถยกเปน็ ข้อตอ่ สู้เจา้ หนีไ้ ดเ้ ชน่ กัน
- เมื่อผู้คํ้าประกันได้ชําระหน้ีแก่เจ้าหน้ีแล้วผู้ค้ําประกันสามารถไล่เบ้ียเอาจากลูกหนี้ได้ท้ังต้นเงินและ
ดอกเบยี้

5. จาํ นําคืออะไร
จํานําคือสัญญาซงึ่ บุคคลคนหน่ึงเรยี กว่า ผจู้ าํ นํา ส่งมอบสังหาริมทรัพย์ส่ิงหน่ึงให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่า

ผรู้ ับจํานํา เพ่อื เปน็ ประกันการชําระหนี้

6. ลกั ษณะของการจาํ นํามอี ะไรบา้ ง
1. การจํานาํ สงั หาริมทรพั ย์มาประกนั การชาํ ระหน้ี
2. การจํานาํ จะตอ้ งมีการส่งมอบทรพั ยส์ ินใหก้ บั ผรู้ บั จํานาํ
3. กฎหมายไม่ได้บงั คับวา่ จะต้องทาํ เปน็ หนังสือหรือต้องมีหลกั ฐานเป็นหนังสือ
4. หน้ตี ามสัญญาจาํ นําเป็นหนอี้ ุปกรณ์ สญั ญาจํานําทาํ ข้ึนมาเพื่อเป็นประกนั การชาํ ระหนี้ประธาน
5. การจาํ นําจะเปน็ การกระทําของลกู หน้หี รือบคุ คลภายนอกก็ได้
6. ผู้จาํ นําตอ้ งเป็นเจา้ ของทรัพย์สินท่ีจาํ นาํ

7. สทิ ธิหนา้ ที่ของผูร้ ับจาํ นาํ มีอะไรบ้าง
1. ผรู้ ับจาํ นาํ มีสทิ ธิครอบครองทรพั ยส์ ินท่จี ํานาํ จนกวา่ ผจู้ ํานาํ จะชําระหน้ี
2. ผู้รับจํานาํ มีสิทธิเรยี กใหผ้ ู้จํานําชาํ ระค่าใช้จ่ายในการบํารงุ รักษาทรัพย์ขณะท่ีอยู่กบั ผรู้ ับจํานํา
3. ผรู้ ับจาํ นาํ ตอ้ งเกบ็ รกั ษาและสงวนทรัพย์ท่จี าํ นาํ ไม่ใหส้ ูญหายหรอื เสยี หาย
4. ผู้รับจํานาํ ไม่เอาทรพั ยท์ จี่ าํ นาํ ออกใชเ้ องหรือใหบ้ คุ คลภายนอกใช้สอยหรือเกบ็ รกั ษา

30

8. ยกตวั อย่างทรัพย์ทีน่ ํามาจาํ นาํ ได้ มา 3 ตัวอย่าง
นาฬิกา รถ ทองคาํ

9. จาํ นองคอื อะไร
จํานอง คือ สัญญาซ่ึงบุคคลคนหนึ่งเรียกว่า ผู้จํานอง เอาทรัพย์สินตราไว้แก่บุคคลอีกคนหน่ึงเรียกว่า ผู้รับ

จาํ นอง เป็นประกันการชําระหน้โี ดยไม่ส่งมอบทรัพย์สนิ นัน้ ใหแ้ กผ่ รู้ ับจํานอง

10. ยกตวั อย่างทรพั ย์ทีน่ าํ มาจํานองได้ มา 3 ตวั อย่าง
บา้ น ทด่ี ิน คอนโดมิเนยี ม

ตอนที่ 2 ให้ทาํ เครือ่ งหมาย X เลอื กคาํ ตอบทถ่ี กู ต้องท่สี ดุ
1. ข้อใดกลา่ วไมถ่ กู ตอ้ งเกย่ี วกบั สัญญาคํา้ ประกัน

ข. ลูกหน้ีสามารถคาํ้ ประกนั ตนเองได้
2. หน้ขี องผู้คาํ้ ประกันเกิดขน้ึ เมอื่ ใด

จ. เมื่อผู้คํา้ ประกันใช้สิทธิไลเ่ บ้ียเอาจากลูกหน้ี
3. ข้อใดกลา่ วถึงสิทธิของผู้คา้ํ ประกนั ไมถ่ ูกต้อง

จ. ผู้คํา้ ประกนั ไม่สามารถยกขอ้ ตอ่ สขู้ องลกู หนีเ้ พ่อื ตอ่ สเู้ จ้าหนไ้ี ด้
4. ขอ้ ใดไม่เป็นเหตใุ ห้สญั ญาค้าํ ประกนั ระงับ

ข. เจ้าหน้ีผ่อนเวลาการรบั ผดิ ตามสัญญาแกล่ ูกหนีโ้ ดยทผ่ี คู้ ้าํ ประกนั ยินยอม
5. ข้อใดกล่าวถึงลกั ษณะของการจํานําไมถ่ ูกต้อง

ก. การจํานาํ เป็นการนาํ สังหารมิ ทรพั ย์หรอื สงั หารมิ ทรัพยพ์ ิเศษมาประกันการชําระหนี้
6. คําวา่ “หนี้ตามสัญญาจาํ นําเป็นหนีอ้ ปุ กรณ”์ หมายความวา่ อยา่ งไร

ค. หน้ีตามสญั ญาจาํ นําจะมีขึน้ เมอ่ื มีหน้ใี นสัญญาประธานก่อน
7. ข้อใดกลา่ วเก่ียวกับสิทธหิ น้าที่ของผู้รับจาํ นําไมถ่ กู ตอ้ ง

ง. ผู้รับจาํ นาํ สามารถนําทรัพย์ทจ่ี าํ นําออกมาใช้สอยด้วยความระมดั ระวงั ได้
8. ข้อใดกล่าวถูกตอ้ งเกี่ยวกบั การบังคับจาํ นํา

จ. ถูกทกุ ข้อ
9. โรงรับจํานําสามารถรับจํานาํ ส่ิงของเป็นประกันหน้ีเงินกเู้ ปน็ ปกตธิ ุระแตล่ ะรายมจี าํ นวนเงินไมเ่ กินเทา่ ไร

ง. 1 แสนบาท
10. อตั ราดอกเบ้ียทโ่ี รงรับจาํ นาํ มีสทิ ธเิ รยี กจากผูจ้ ํานํา กฎหมายกาํ หนดไวเ้ ทา่ ไร

ง. รอ้ ยละ 2 บาทต่อเดือน สาํ หรับเงินต้นไมเ่ กิน 2,000 บาท และร้อยละ 1.25 บาทต่อเดือน สําหรับเงินต้น
สว่ นทเ่ี กิน 2,000 บาท

11. กฎหมายกําหนดว่าเม่ือผู้จํานําขาดส่งดอกเบ้ียเป็นเวลากว่าก่ีเดือน ผู้รับจํานําจึงสามารถเร่ิมดําเนินการเพื่อให้
ทรัพยท์ จ่ี ํานาํ หลดุ เปน็ กรรมสิทธิ์ของผรู้ ับจํานาํ ทันทีโดยไมต่ อ้ งมีการขายทอดตลาด
ง. 4 เดอื น

12. ข้อใดไม่สามารถนาํ มาจํานองได้
จ. ลขิ สทิ ธิ์

13. ข้อใดกล่าวไม่ถกู ตอ้ งเก่ียวกับพนกั งานเจา้ หนา้ ท่ที ม่ี ีอาํ นาจรับจดทะเบยี นจาํ นอง
ค. การจํานองสัตวพ์ าหนะ – กรมปศสุ ัตว์

31

14. ขอ้ ใดกล่าวถึงสิทธิหนา้ ทีข่ องผูร้ ับจาํ นองไมถ่ กู ตอ้ ง
ค. ผจู้ าํ นองไมส่ ามารถตกลงใหผ้ จู้ าํ นองรบั ผิดในสว่ นที่ขาดในกรณีนําทรัพย์สินซ่งึ จํานองขายทอดตลาดแล้ว
ได้เงินจํานวนนอ้ ยกว่าจาํ นวนเงนิ ทีค่ า้ งชาํ ระ

15. ข้อใดไม่ทําให้สัญญาจาํ นองระงับ
ก. หนป้ี ระธานขาดอายุความ

ตอนท่ี 3 ให้วินิจฉยั ข้อเทจ็ จรงิ ต่อไปน้ี
ขอ้ 1. นายแดงกู้เงินจากนายดํา 1 แสนบาท โดยมีนายขาวเป็นผู้คํ้าประกัน นายแดงก็ส่งเงินงวดชําระหน้ีให้นายดํา
เรื่อยมา ตอ่ มานายขาวตาย และในอกี 2 เดอื นต่อมา นายแดงส่งเงินงวดในหนี้เงินกู้ไม่ไหวแล้วไม่ยอมชําระหน้ีแล้วหนี
หายไป นายดําจึงมาพบนายม่วงซึ่งเป็นทายาทของนายขาวเพ่ือให้รับผิดชอบในฐานะท่ีเป็นทายาท นายม่วงจะต้อง
รับผดิ ชอบในสัญญาค้าํ ประกันของนายขาวหรอื ไม่

หนีข้ องผ้คู ้ําประกันจะเกดิ ขนึ้ ก็ตอ่ เมอ่ื ลกู หนผี้ ดิ นดั ชาํ ระหนี้ หากผูค้ าํ้ ประกนั ตายกอ่ นลกู หนีไ้ มช่ ําระหน้ี เท่ากับ
ว่าหน้ขี องผู้ค้าํ ประกันยงั ไมเ่ กดิ เมือ่ หนีย้ ังไม่เกิด กองมรดกก็ไม่ปรากฏหนี้ในส่วนน้ี ทายาทจึงยังไม่ต้องรับผิด จาก
ข้อเท็จจริงปรากฏว่าขณะท่ีนายขาวมีชีวิตนายแดงยังไม่ผิดนัดไม่ชําระหนี้ ทําให้หนี้คํ้าประกันของนายขาวยังไม่
เกิด นายม่วงจงึ ไม่ตอ้ งรบั ผดิ

ขอ้ 2. นายแดงเช่าตู้เย็นแช่เคร่ืองดื่มมาจากนายส้ม ต่อมาร้านขายของชําของนายแดงเกิดติดขัดเร่ืองการเงิน นาย
แดงจึงนําตู้แช่ไปจํานําแก่นายขาว หลังจากส่งมอบตู้แช่ให้นายขาวไป 3 สัปดาห์ นายส้มได้มาติดตามทวงคืนจากนาย
ขาว นายขาวอ้างว่าได้รับจํานํามาโดยสุจริตจากนายแดง ท้ังคู่จึงโต้เถียงกันแล้วมาปรึกษานักศึกษา ขอให้นักศึกษา
หาทางออกโดยการใช้กฎหมายวนิ จิ ฉยั ให้ทัง้ สองด้วย

การจํานํานั้นผู้จํานําต้องเป็นเจ้าของทรัพย์สินที่จํานําเพราะเม่ือมีการบังคับจํานํา ผู้รับจํานํามีสิทธิที่จะเอา
ทรัพย์สินท่ีจาํ นําออกขายทอดตลอดได้ ดงั น้ันแม้นายขาวจะรับจํานําตู้เย็นโดยสุจริต นายขาวก็ไม่มีสิทธิดีกว่านาย
สม้ ซง่ึ เปน็ เจ้าของกรรมสทิ ธ์ใิ นตู้เย็นได้

ข้อ 3. นายเขยี วกู้เงินผู้ใหญล่ ีไว้ 8 แสนบาท โดยนําโฉนดทีด่ นิ มามอบให้กับผู้ใหญล่ ี ต่อมานายเขียวขายท่ีดินให้นาย
สิน 1 ล้านบาท โดยขอออกโฉนดใหม่และไปทําเป็นหนังสือและจดทะเบียนซื้อขายกับนายสินต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
และนดั จ่ายเงนิ ในวนั รุ่งขน้ึ ผู้ใหญ่ลจี ึงแสดงตนและโฉนดท่นี ายเขียวมอบให้เพ่อื ขอให้นายสินมอบเงิน 8 แสนบาทให้กับ
ตนกอ่ น สว่ นที่เหลือจึงค่อยมอบแก่นายเขียว เพราะตนเป็นเจ้าหน้ีจํานอง ย่อมต้องได้รับชําระหน้ีก่อน เช่นน้ีข้อกล่าว
อ้างของผ้ใู หญล่ ถี ูกต้องหรือไม่

การจํานองนั้นกฎหมายกําหนดว่าต้องทําตามแบบคือทําเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
มิฉะน้ันสัญญาเป็นโมฆะ ดังนั้นการนําโฉนดไปมอบให้กับเจ้าหนี้ไม่ใช่การจํานองตามหลักกฎหมายเร่ืองจํานอง
ผ้ใู หญล่ จี ึงไมอ่ ยใู่ นสถานะท่ีจะได้รบั ชําระหนีก้ ่อน

32

เฉลยหน่วยท่ี 10 ตวั แทน นายหน้า

(ขนึ้ อยู่กับดลุ ยพนิ จิ ของผสู้ อน)
(ขน้ึ อยกู่ บั ดลุ ยพินจิ ของผูส้ อน)

คาํ ช้แี จง ใหน้ ักศึกษาเขียนเหตุทที่ ําให้สัญญาตวั แทนระงบั
คู่สัญญาตกลงเลกิ สัญญากนั เอง

ตัวการถอนอาํ นาจ การระงบั ของ ฝ่ายใดฝ่ายหน่ึงตาย
ตัวแทน หรอื ตัวแทน สัญญาตัวแทน ล้มละลาย หรือเป็น
คนไร้ความสามารถ
บอกเลิกการเป็น
ตวั แทน

เมือ่ ครบกาํ หนดสญั ญา

33

ตอนท่ี 1 จงตอบคําถามตอ่ ไปน้ี
1. สญั ญาตัวแทนคืออะไร และมลี กั ษณะอย่างไร

สญั ญาตัวแทน คอื สญั ญาซ่ึงบุคคลหนง่ึ เรียกว่า ตัวแทน มอี าํ นาจทําการแทนบุคคลหน่ึงเรียกว่า ตัวการ และ
ตกลงจะทาํ การดังนน้ั ซึง่ ลกั ษณะของสัญญาตัวแทนมีดงั น้ี

1. สัญญาตัวแทนเป็นสัญญาท่ีมีบุคคลสองฝ่าย ฝ่ายหนึ่งเรียกว่า “ตัวการ” และอีกฝ่ายหน่ึงเรียกว่า
“ตวั แทน”

2. ตวั แทนไม่สามารถมอี าํ นาจเกินไปกว่าตวั การ
3. สญั ญาตวั แทนเปน็ สัญญาที่ไม่มีแบบ เว้นแต่การใดๆ ที่กฎหมายบังคับให้ทําเป็นหนังสือ หรือการใดๆ ที่

กฎหมายบงั คับให้มีหลักฐาน การตั้งตวั แทนก็ต้องทาํ เช่นวา่ นน้ั ด้วย

2. การตงั้ ตวั แทนมกี ล่ี ักษณะ อย่างไรบา้ ง
มี 2 ลักษณะ คอื
1. การต้ังตัวแทนโดยชัดแจ้ง หมายถึง การตั้งตัวแทนโดยการทําสัญญาตัวแทนหรือที่นิยมเรียกการมอบ
อํานาจ
2. การตงั้ ตัวแทนโดยปริยาย หมายถึง ตวั การกบั ตัวแทนไม่มีการทําสัญญาหรือมอบอํานาจกันอย่างชัดแจ้ง
แตโ่ ดยพฤตกิ ารณท์ าํ ให้เข้าใจว่ามีการต้ังตวั แทนกันแล้ว

3. ตัวแทนมีกป่ี ระเภท อะไรบา้ ง
6 ประเภท คือ
1. ตัวแทนรบั มอบอาํ นาจเฉพาะการ
2. ตัวแทนรับมอบอํานาจทัว่ ไปเฉพาะ
3. ตวั แทนซึ่งได้รับมอบอํานาจท่วั ไป
4. ตัวแทนช่วง
5. ตวั แทนเชิด
6. ตวั แทนค้าตา่ ง

4. หนา้ ที่ของตวั แทนมอี ย่างไรบ้าง
1. ตัวแทนต้องทาํ สิ่งท่ตี วั การมอบหมายใหโ้ ดยตลอด จะเลิกกลางคนั ไม่ได้
2. ตวั แทนจะทาํ กิจการในนามตนเองไม่ได้เว้นแต่จะไดร้ บั ความยนิ ยอม
3. ตัวแทนต้องทําตามกรอบคําส่ังท่ีตัวการมอบหมาย หากพ้นจากกรอบคําส่ังที่ตัวการมอบหมาย ตัวแทน
ต้องทําตามธรรมเนยี มทีเ่ คยกระทํา
4. ตัวแทนต้องทํากจิ การนนั้ ดว้ ยตนเอง เว้นแต่ตัวการใหอ้ ํานาจตัวแทนในการตง้ั ตวั แทนชว่ งได้
5. ตวั แทนตอ้ งรายงานกิจการท่ที ําไปใหต้ ัวการทราบ
6. ตวั แทนตอ้ งทาํ โดยใชค้ วามระมดั ระวงั และใช้ฝมี ือตามควร หากเปน็ ตัวแทนทมี่ บี าํ เหน็จโดยอาชีพ ต้องใช้
ฝมี ือระดบั ผู้มีวิชาชพี
7. ตัวแทนต้องมอบเงินหรอื ทรัพยส์ ินใดแม้วา่ เกดิ เน่ืองมาจากกจิ การน้นั ใหแ้ กต่ ัวการทง้ั หมด
8. ตัวแทนต้องรักษาผลประโยชน์ให้ตัวการตามสมควร กรณีที่ตัวการตาย ตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือ
ลม้ ละลาย จนกวา่ ทายาทหรอื ผรู้ ับผดิ ชอบจะเข้ามาดําเนินการต่อ

34

5. นายหนา้ คืออะไร และมลี กั ษณะอยา่ งไร
นายหน้า คือ บคุ คลทต่ี กลงเป็นคนกลางทาํ หนา้ ทช่ี ชี้ ่องให้ตัวการเข้าทําสญั ญากบั บุคคลภายนอก โดยลักษณะ

ของสญั ญานายหน้ามีดงั นี้
1. นายหน้าเปน็ คนกลางทอ่ี ยู่ระหวา่ งคูส่ ัญญา
2. นายหนา้ ทําหน้าทช่ี ้ชี อ่ งหรือจัดการใหม้ ีการทาํ สัญญากนั เกิดขึน้ โดยทีน่ ายหน้าไมไ่ ดท้ าํ สญั ญาเอง
3. สญั ญาแตง่ ตง้ั นายหนา้ เป็นสัญญาไมม่ ีแบบ ดงั น้นั อาจทาํ เปน็ หนงั สอื หรอื ตกลงกนั ด้วยวาจากไ็ ด้
4. นายหน้าเป็นเพยี งคนกลางจึงไม่มีอาํ นาจรบั เงินหรือรบั ชาํ ระหน้ี
5. ตามปกติแลว้ สญั ญานายหนา้ จัดเป็นสัญญาทีม่ บี าํ เหนจ็ แม้ไมม่ ีข้อตกลงกนั กต็ ้องให้ตามธรรมเนยี ม

ตอนท่ี 2 ใหท้ ําเครือ่ งหมาย X เลอื กคาํ ตอบท่ีถกู ตอ้ งท่ีสดุ
1. ขอ้ ใดกล่าวไม่ถกู ต้องเกย่ี วกับสัญญาตัวแทน

ข. พจิ ารณาเฉพาะความสามารถของตวั แทน
2. ผู้จดั การต้ังใหน้ ายดําเป็นตวั แทนไปรับโอนรถยนตค์ นั ท่ีเพ่งิ ซ้อื ใหม่ จัดเป็นการต้งั ตัวแทนแบบใด

ก. ตวั แทนรับมอบอํานาจเฉพาะการ
3. ขอ้ ใดทตี่ วั แทนรับมอบอํานาจท่ัวไปสามารถกระทาํ ได้แมป้ ราศจากความยนิ ยอมของตวั การ

ข. เช่าบ้านตั้งแต่ 3 ปีขนึ้ ไป
4. นายแดงแต่งตงั้ ให้นายดําเปน็ ตัวแทนไปรับโอนท่ีดินและนายดําต้ังนายขาวคนในพ้ืนท่ีเป็นตัวแทนนายดํานายขาว

เป็นตัวแทนแบบใด
ง. ตัวแทนชว่ ง
5. ขอ้ ใดกล่าวถงึ สทิ ธิของตัวแทนไม่ถูกต้อง
ค. ตวั แทนมไี ม่สทิ ธิไดร้ ับบาํ เหน็จจากตวั การหากไมม่ ีการตกลงเร่อื งบาํ เหน็จกันระหว่างตัวการกับตัวแทนไว้

อยา่ งชัดแจง้
6. ขอ้ ใดกล่าวถงึ หนา้ ทขี่ องตัวแทนไมถ่ กู ต้อง

ง. แม้ไม่มกี ารอนญุ าตจากตวั การ ตัวแทนสามารถตั้งตัวแทนช่วงได้
7. ข้อใดกล่าวไมถ่ ูกตอ้ ง

ง. ตัวการไม่จําเป็นต้องผูกพันต่อบุคคลภายนอกในกิจการที่ตัวแทนเชิดได้ทําภายในขอบอํานาจในฐานะ
ตัวแทน

8. ข้อใดไม่เป็นเหตุให้สัญญาตวั การระงับ
จ. ตัวแทนขอเพ่ิมเงนิ คา่ ตอบแทน

9. ข้อใดกล่าวถูกตอ้ ง
ก. นายหน้าเป็นคนกลางท่ีอยู่ระหว่างคู่สัญญาโดยทีน่ ายหนา้ ไมไ่ ด้ทําสัญญาเอง

10. ขอ้ ใดไมจ่ ัดเปน็ ความรับผดิ ของนายหน้า
จ. นายหน้าไมร่ ับชําระหนี้จากลูกหนี้

35

ตอนท่ี 3 ใหว้ นิ ิจฉัยขอ้ เท็จจรงิ ตอ่ ไปน้ี
ข้อ 1. เลขานกุ ารของนายสมชายลงนามเชา่ เครื่องถ่ายเอกสาร 1 เครื่อง ต่อมามีการสัง่ เครอ่ื งถ่ายเอกสารเคร่ืองท่ี 2
เพ่ิม นายสมชายก็มิได้โต้แย้งใดๆ ซ้ํายังกล่าวเปรยๆ ให้เลขานุการสั่งเครื่องที่ 3 เพิ่ม ต่อมามีแผนกงานและบุคลากร
เพ่ิมข้ึน เลขานุการจึงได้เช่าเครื่องท่ี 4 เพิ่ม ซึ่งนายสมชายปฏิเสธการชําระเงิน อ้างว่าเลขานุการไม่ได้เป็นตัวแทนตน
ข้อกล่าวอา้ งนฟี้ ังขน้ึ หรือไม่

ฟังไม่ข้ึนเน่ืองจาก นายสมชายมิได้คัดค้านการลงนามเช่าเครื่องถ่ายเอกสารในแต่ละเครื่อง จึงเท่ากับว่า
เลขานุการเป็นตวั แทนเชิดของนายสมชาย และการทที่ ํากอ็ ยู่ในอํานาจหนา้ ทแี่ ละเพ่ือประโยชน์ของสมชายเอง ข้อ
กล่าวอา้ งของสมชายท่วี า่ เลขานุการไม่ใช่ตวั แทนเลยปฏเิ สธการชาํ ระเงนิ จึงฟังไม่ขน้ึ

ขอ้ 2. นายแดงเป็นเจ้าของธุรกจิ ทาํ นามบัตร มอบหมายให้นายดําซงึ่ เปน็ พนักงานในรา้ นเป็นตัวแทนนาํ เงินไปในการ
ทาํ สญั ญาซ้อื คอมพิวเตอร์จาํ นวน 3 เครือ่ ง ร้านคอมพิวเตอร์จึงมอบเครื่องคิดเลข และโคมไฟตั้งโต๊ะเป็นของสมนาคุณให้
นายดาํ จงึ เกบ็ ของสมนาคณุ นไี้ ว้ การกระทําของนายดําชอบด้วยกฎหมายหรอื ไม่

ไม่ชอบ เพราะนายดําเป็นตัวแทนของนายแดง กฎหมายกําหนดให้ตัวแทนต้องมอบเงินหรือทรัพย์สินใดอัน
เกิดเนื่องมาจากกิจการนั้นให้แก่ตัวการทั้งหมด นายดําจึงต้องส่งมอบเครื่องคิดเลข และโคมไฟต้ังโต๊ะท่ีเป็นของ
สมนาคณุ ของการซือ้ คอมพิวเตอรน์ ีใ้ ห้นายแดงทง้ั หมด

ขอ้ 3. นายแดงเป็นนายหน้าชี้ช่องท่ดี ินให้นายดาํ จนชวนนายขาวมาซ้อื ท่ีดนิ ได้สําเร็จ ไม่มีข้อตกลงเร่ืองบําเหน็จกัน
นายแดงมีสทิ ธทิ วงถามนายดาํ เร่ืองคา่ บําเหน็จนายหนา้ หรือไม่

มีสทิ ธิ เพราะกฎหมายกาํ หนดว่า ในสัญญานายหน้าแม้ไม่มีการตกลงเรื่องบําเหน็จอย่างชัดแจ้ง ก็ต้องให้ตาม
ธรรมเนยี มเพือ่ การชชี้ ่องนั้น ดังน้นั นายแดงจงึ มสี ิทธเิ รยี กค่าธรรมเนยี มนายหน้าจากนายดํา

เฉลยหน่วยท่ี 11 ประนีประนอมยอมความ

(ขน้ึ อย่กู ับดุลยพินจิ ของผสู้ อน)

(ขนึ้ อยูก่ ับดลุ ยพนิ จิ ของผสู้ อน)

(ขนึ้ อยกู่ ับดุลยพนิ จิ ของผู้สอน)

36

ตอนที่ 1 จงตอบคาํ ถามต่อไปน้ี
1. เพราะเหตุใดในวงการธรุ กิจจงึ นิยมทาํ สัญญาประนีประนอมยอมความ

- กระบวนการยตุ ิธรรมทางการศาลมีความล่าช้า
- บรรยากาศของกรณีพิพาทท่มี ีกระบวนการทางการศาลเขา้ มาเกย่ี วข้องได้สร้างความรู้สึกท่ีไม่เป็นมิตรให้กับ
วงการธรุ กจิ
- เป็นการระงบั ข้อพพิ าทดว้ ยความสมคั รใจของคกู่ รณี

2. สัญญาประนีประนอมยอมความคืออะไร
สญั ญาประนีประนอมยอมความ คือ สญั ญาซึง่ ผเู้ ป็นคสู่ ัญญาทั้งสองฝา่ ยยอมระงับข้อพพิ าทอันใดอันหนึ่งซ่ึงมี

อยูห่ รือจะมขี ึ้นใหเ้ สรจ็ ไปด้วยต่างยอมผอ่ นผนั ใหแ้ ก่กัน

3. ใครบา้ งเปน็ ผู้เจรจาในสัญญาประนีประนอมยอมความ
คูก่ รณเี องหรือบุคคลท่ีสาม

4. ลักษณะของสัญญาประนีประนอมยอมความเปน็ เชน่ ไร
1. เป็นสัญญาท่ที าํ ข้นึ ระหว่างบุคคลท้ังสองฝ่าย
2. วัตถปุ ระสงค์เพื่อระงับขอ้ พพิ าท
3. ทําใหค้ ู่กรณเี กดิ สทิ ธหิ น้าที่ขนึ้ ใหมต่ ามสัญญาประนีประนอม

5. ความแตกระหวา่ งการประนีประนอมยอมความทที่ าํ นอกศาลและในศาลมีอยา่ งไร
สัญญาประนีประนอมยอมความในศาลหากต่อมาฝ่ายใดฝ่ายหน่ึงไม่ปฏิบัติตามสัญญาประนีประนอมยอม

ความ คูก่ รณีอกี ฝา่ ยหน่งึ ไมต่ ้องนําคดขี ึน้ ส่ศู าลอีก แต่ให้ยน่ื คํารอ้ งตอ่ ศาลใหบ้ ังคับค่สู ญั ญาให้ปฏิบัติตามสัญญานั้น
ได้ทนั ที ส่วนการประนีประนอมยอมความท่ีทํานอกศาล หากต่อมาภายหลังฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ปฏิบัติตามสัญญา
คกู่ รณอี กี ฝา่ ยหนงึ่ จะต้องนําสญั ญาประนีประนอมยอมความดงั กล่าวไปฟ้องร้องต่อศาลเพื่อบังคับให้อีกฝ่ายปฏิบัติ
ตามสัญญาประนปี ระนอมยอมความที่ทําขน้ึ

ตอนที่ 2 ให้ทาํ เครอ่ื งหมาย X เลือกคําตอบทถ่ี กู ตอ้ งทสี่ ดุ
1. ข้อใดเปน็ เหตผุ ลท่นี กั ธรุ กิจเลอื กที่จะทําสัญญาประนปี ระนอมยอมความ

จ. ถกู ทกุ ข้อ
2. ข้อใดไมใ่ ชล่ กั ษณะของสัญญาประนีประนอมยอมความ

ข. สญั ญาประนีประนอมยอมความเป็นสัญญาระหวา่ งคกู่ รณี หรือบุคคลท่สี าม ทาํ สญั ญาแทนได้
3. การทาํ สญั ญาประนปี ระนอมยอมความกฎหมายวางหลกั ไวต้ อ่ ไปนี้ ยกเวน้ ขอ้ ใด

ข. ผ้ทู าํ สญั ญาจะเปน็ ผูบ้ รรลุนิตภิ าวะหรอื ผู้เยาว์ทีท่ าํ โดยลําพังก็ได้
4. ผู้ทาํ สัญญาประนีประนอมยอมความคอื ข้อใด

จ. ทั้ง ก. ข. และ ค.
5. เมือ่ คู่กรณีทําสญั ญาประนปี ระนอมยอมความกันแลว้ กอ่ ใหเ้ กดิ ผลตอ่ ไปนี้ ยกเว้นข้อใด

จ. คูก่ รณสี ามารถเลือกปฏิบตั ติ ามสัญญาเดิมหรอื สัญญาประนปี ระนอมยอมความได้

37

6. สัญญาประนีประนอมยอมความที่จะฟอ้ งร้องต่อศาล ต้องมหี ลกั ฐานดังขอ้ ใด
ง. มีหลกั ฐานเปน็ หนงั สอื ลงลายมือชอื่ ผรู้ บั ผดิ

7. คกู่ รณสี ามารถทาํ สัญญาประนปี ระนอมกันในศาลได้หรอื ไม่
ง. ทําได้ และหากคกู่ รณไี ม่ปฏิบตั ติ าม ศาลสามารถบังคบั ตามสญั ญาได้

8. ในการประนปี ระนอมยอมความทีท่ าํ นอกศาล หากตอ่ มาภายหลงั ฝ่ายใดฝ่ายหน่ึงไม่ปฏิบัติตามสัญญา คู่กรณีอีก
ฝา่ ยหนง่ึ จะต้องทาํ อย่างไร
ก. นําสัญญาประนีประนอมยอมความดังกล่าวไปฟ้องร้องต่อศาลเพ่ือบังคับให้อีกฝ่ายปฏิบัติตามสัญญา
ประนปี ระนอมยอมความทท่ี ําข้นึ

9. ข้อใดกลา่ วถกู ตอ้ ง
จ. ถูกทุกขอ้

10. สัญญาประนปี ระนอมยอม มอี ายคุ วามเท่าไร
ง. 10 ปี

ตอนที่ 3 ใหว้ นิ ิจฉยั ขอ้ เท็จจรงิ ต่อไปน้ี
ข้อ 1. รถยนตข์ องนายแดงกบั รถยนต์ของนายดําชนกัน ได้รับความเสียหายท้ังคู่ ท้ังสองจึงโต้เถียงกันและไปเจรจา
กันต่อที่สถานีตํารวจ นายแดงเรียกค่าเสียหายจากนายดํา 10,000 บาท และค่าทําขวัญ 3,000 บาท นายดําเห็นว่า
เป็นค่าเสียหายท่ีสูงไป นายแดงก็ไม่ยอมเพราะเห็นว่านายดําเป็นฝ่ายผิด ตอนหลังจึงเจรจาลดเหลือเฉพาะค่าซ่อมรถ
10,000 บาท และไม่คิดค่าทําขวัญ จึงได้ทําสัญญาประนีประนอมยอมความกันขึ้น ต่อมานายแดงอยากได้เงินค่าทํา
ขวญั ท่เี จรจาลดให้นายดาํ นายแดงสามารถทําได้หรอื ไม่

ทําไม่ได้ เพราะสัญญาประนีประนอมยอมความได้ทําลงไปแล้วทําให้หน้ีหรือสิทธิเรียกร้องที่มีอยู่เดิมระงับไป
และให้ใช้ตามสัญญาประนีประนอมยอมความ นายแดงจึงไม่สามารถเรยี กร้องค่าทําขวัญจากนายดําได้

ขอ้ 2. นายแดงขบั รถชนนายดําขณะข้ามถนนบนทางม้าลาย แรกๆ นายดาํ ยงั ไม่รู้สึกเจ็บ 6 เดือนต่อมา นายดํารู้สึก
ร่างกายไม่ปกติ จงึ ไปพบแพทย์ แพทยแ์ จ้งวา่ นา่ จะเป็นผลขา้ งเคียงของการถกู รถชน นายดําจงึ เรียกร้องค่าเสียหายจาก
นายแดง ซึ่งเจรจากนั ไปมาก็เกอื บจะครบเวลา 1 ปีที่อายุความละเมิดจะขาดอายุความ จึงได้ทําสัญญาประนีประนอม
ยอมความขนึ้ วา่ นายแดงจะจ่ายค่าเสยี หายจากการขบั รถชนน้ี 10,000 บาท พน้ ไป 2 ปี นายแดงก็ยังไม่จ่ายค่าเสียหาย
อ้างว่าคดีขาดอายคุ วามแล้ว คาํ กลา่ วอา้ งของนายแดงฟงั ขึน้ หรือไม่

ฟงั ไมข่ ้ึน เมอ่ื คกู่ รณที าํ สญั ญาประนปี ระนอมยอมความแล้ว มูลหน้ีที่มีอยู่แต่เดิมจะระงับลงส่งผลให้ไม่นําอายุ
ความของมลู หนเ้ี ดิมมาใชบ้ ังคับหากแต่ให้ใช้อายุความตามสัญญาประนีประนอมยอมความแทน คือ 10 ปี ดังนั้น
แมพ้ ้นไป 2 ปี กไ็ มท่ าํ ใหค้ ดีขาดอายุความ ดังนนั้ คํากลา่ วอา้ งของนายแดงฟังไม่ข้ึน

38

เฉลยหน่วยที่ 12 ตว๋ั เงนิ

คาํ ชี้แจง ใหน้ กั ศกึ ษาอธบิ ายเกย่ี วกับเชค็ ฉบบั นี้

คําถาม คําอธิบาย
ใครเป็นผู้จา่ ยเงนิ ตามเชค็ ธนาคารเอมพนั ธ์
ใครเปน็ ผสู้ งั่ จ่ายเช็ค
ใครเป็นผรู้ ับเงินตามเชค็ ชม รักดี
เชค็ ฉบบั นน้ี ําไปข้นึ เงนิ ได้เม่ือไร นายสจั จาวุฒิ รอดสาํ ราญ
เช็คนีน้ าํ ไปเบกิ เงนิ สดได้หรอื ไม่
เช็คฉบบั นีม้ ีมลู ค่าเทา่ ไร 17 เมษายน 2558
ไมไ่ ด้

10 ลา้ นบาท

(ขน้ึ อยูก่ บั ดลุ ยพินจิ ของผู้สอน)

(ขนึ้ อยกู่ ับดุลยพนิ จิ ของผู้สอน)

39

ตอนท่ี 1 จงตอบคําถามตอ่ ไปน้ี
1. ตวั๋ เงนิ คอื อะไร แบง่ ออกไดเ้ ปน็ กป่ี ระเภท และแตล่ ะประเภทมลี กั ษณะอยา่ งไร

ตวั๋ เงิน คือ เอกสารหรือตราสารที่ใชแ้ ทนเงินเพอ่ื แสดงการชําระหนี้ ซึ่งสามารถเปล่ียนมือได้โดยไม่จําเป็นต้อง
บอกกล่าวลูกหนตี้ ามตวั๋ เงิน และเมื่อกฎหมายกําหนดให้การชําระหน้ีต้องทําเป็นเงินตรา การชําระหนี้ด้วยต๋ัวเงินก็
จะสมบรู ณเ์ ม่อื ไดม้ กี ารใชเ้ งนิ ตามตวั๋ เงนิ แล้ว

ต๋ัวเงนิ มอี ยู่ 3 ประเภท คือ
1 ตัว๋ แลกเงิน (Bill of Exchange) คือ ต๋ัวแลกเงิน คือ หนังสือตราสารซ่ึงบุคคลหน่ึงเรียกว่า ผู้สั่งจ่าย สั่ง

บุคคลอีกคนหน่ึง เรียกว่า ผู้จ่าย ให้ใช้เงินจํานวนหน่ึง หรือให้ใช้ตามคําส่ังของบุคคลหน่ึงซ่ึงเรียกว่า
ผรู้ บั เงิน
2. ตั๋วสัญญาใช้เงิน (Promissory Note) คือ หนังสือตราสารซึ่งบุคคลหน่ึงเรียกว่า ผู้ออกตั๋ว ให้คํามั่น
สัญญาว่าจะใช้เงินจํานวนหน่ึงให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง หรือให้ใช้ตามคําส่ังของบุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่า
ผู้รบั เงนิ
3. เช็ค (Cheque) คือ หนังสือตราสาร ซึ่งบุคคลหนึ่งเรียกว่า ผู้ส่ังจ่าย ส่ังธนาคารให้ใช้เงินจํานวนหนึ่ง
เม่ือทวงถามให้แก่บุคคลอีกคนหนึง่ หรือให้ใช้ตามคําส่งั ของบุคคลอกี คนหนึง่ ซง่ึ เรียกว่า ผู้รบั เงิน

2. อาวัล คืออะไร
การคํ้าประกนั หรอื รับประกนั การใชเ้ งนิ ตามท่ีระบุไวใ้ นต๋ัว

3. “ดราฟต”์ (Draft) คือต๋วั เงินประเภทใด
ตวั๋ แลกเงนิ

4. การขีดคร่อมเชค็ คอื อะไร มีลักษณะใดบา้ ง
การกําหนดลักษณะการจา่ ยเงินให้แกผ่ รู้ ับเงินไว้ โดยมีลกั ษณะดังตอ่ ไปนี้
1. เช็คขีดครอ่ มทั่วไป คือ การขีดเสน้ ขนานคขู่ วางไว้ด้านมุมซ้ายของเช็ค เช็คขีดคร่อมลักษณะนี้ ผู้ทรงเช็ค
ต้องนาํ เชค็ นเี้ ข้าบญั ชีธนาคารเท่านั้น จะใหธ้ นาคารจา่ ยเปน็ เงินสดไม่ได้
2. เช็คขดี คร่อมเฉพาะ คอื เช็คท่นี อกจากไมส่ ามารถเบิกเป็นเงนิ สดไดแ้ ลว้ เช็คนั้นตอ้ งจา่ ยตามเง่ือนไขในใน
ท่ีขีดครอ่ มด้วย เช่น นาํ เข้าธนาคารทร่ี ะบุไวใ้ นเช็คทขี่ ีดคร่อมเท่าน้ันดว้ ย เช็คที่ต้องเข้าบัญชีธนาคารของ
ผรู้ บั เงินเท่าน้ัน

5. ต๋วั เงินที่ไม่ระบเุ วลาที่ใช้เงิน ใหถ้ อื ว่าใชเ้ งนิ เม่ือใด
เมอ่ื ได้เห็นตว๋ั เงนิ นน้ั

6. บุคคลใดบา้ งท่อี าจต้องรับผดิ เพราะการลงลายมอื ชอ่ื ในตว๋ั เงนิ
ผสู้ ั่งจา่ ย ผูอ้ อกต๋ัวสัญญาใชเ้ งิน ผู้สลกั หลังเช็ค ผู้อาวัล

7. ให้ยกตวั อยา่ งกรณตี ว๋ั เงนิ ทม่ี ีอายคุ วามการฟอ้ งรอ้ งตามต๋วั 3 ปี
1. ฟ้องผู้ออกตัว๋ สญั ญาใชเ้ งิน นบั แต่วนั ถึงกาํ หนดใชเ้ งนิ
2. ฟอ้ งผู้รบั รองตว๋ั แลกเงิน นบั แตว่ นั ถึงกาํ หนดใช้เงิน

40

8. ให้ยกตวั อยา่ งกรณตี วั๋ เงินทมี่ อี ายคุ วามการฟอ้ งร้องตามตว๋ั 1 ปี
1. ผทู้ รงเช็ค ฟ้องเรยี กเงินตามเชค็ แกผ่ สู้ ง่ั จ่ายหรอื สลกั หลงั นบั แต่วันถึงกําหนดใชเ้ งนิ
2. ผ้ทู รงตั๋วแลกเงิน ฟ้องเรียกเงินตามตวั๋ แลกเงนิ นับแตว่ ันถึงกําหนดใช้เงนิ

9. เพราะเหตใุ ดจึงตอ้ งมกี ารกาํ หนดโทษทางอาญาสาํ หรบั ความผดิ อันเกิดจากการใชเ้ ช็ค
เพอื่ ปอ้ งกันไมใ่ ห้เช็คขาดความนา่ เชื่อถอื อาจกระทบกระเทอื นมาถงึ วงการธรุ กิจในทีส่ ุด

10. ยกตัวอยา่ งการกระทาํ ทีเ่ ปน็ ความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2534 มา 3
ตวั อยา่ ง
1. ออกเช็คในขณะที่ไม่มีเงินอย่ใู นบญั ชีอนั จะพึงใหใ้ ชเ้ งนิ ได้
2. ออกเชค็ ทมี่ ยี อดเงินสูงกวา่ จาํ นวนเงนิ ท่มี ีอยู่ในบัญชีอนั จะพึงใหใ้ ชเ้ งินได้ในขณะทอ่ี อกเช็คน้นั
3. ถอนเงินท้ังหมดหรอื แต่บางสว่ นออกจากบญั ชที ําใหจ้ ํานวนเงินเหลอื ไม่เพียงพอที่จะใช้เงนิ ตามเชค็ น้นั ได้
4. ห้ามธนาคารมิให้ใช้เงินตามเช็คน้ันโดยเจตนาทุจริต เม่ือได้มีการยื่นเช็คเพื่อให้ใช้เงินโดยชอบด้วย
กฎหมาย

ตอนที่ 2 ให้ทาํ เครือ่ งหมาย X เลือกคาํ ตอบท่ถี กู ตอ้ งทสี่ ุด
1. ขอ้ ใดไม่ใชป่ ระโยชน์ของต๋วั เงิน

ง. เปลี่ยนมือไมไ่ ด้
2. ตวั๋ เงินทีผ่ ู้ออกตั๋วจะเป็นผจู้ า่ ยเงินตามตัว๋ ใหแ้ ก่ผรู้ บั เงนิ ตามตวั๋ เองคือขอ้ ใด

ข. ตวั๋ สญั ญาใช้เงิน
3. ตัว๋ เงินประเภทใดทธี่ นาคารเป็นผจู้ า่ ยเงนิ

จ. ขอ้ ก. และ ค.
4. ข้อใดกล่าวไมถ่ ูกตอ้ งเกย่ี วกบั ตวั๋ เงนิ

ค. ใช้ลายพมิ พ์นิว้ มือ และพยานลงลายมือชอ่ื 2 คนแทนการลงลายมือชอื่ ได้
5. ตั๋วเงินท่ีมกี ารสลกั หลงั ลอย คืออะไร

ข. ตว๋ั เงินท่ีการโอนตั๋วเงินในครัง้ ตอ่ ๆ ไปสามารถทาํ ได้โดยการส่งมอบเพียงอยา่ งเดียว
6. คําวา่ “อาวลั ” มคี วามหมายใกล้เคียงกับคําใดมากทีส่ ุด

ค. รบั ประกนั
7. ข้อใดไมป่ รากฏในต๋ัวแลกเงิน

จ. ลายมอื ชอื่ ผู้จา่ ย
8. ใครเป็น “ผ้จู ่าย” ตามต๋วั เงินด้านบน

ค. ธนาคารเอมพนั ธ์
9. ขอ้ ใดกลา่ วถกู ตอ้ งเกี่ยวกับตัว๋ เงนิ ฉบบั ข้างต้น

ง. ธนาคารไม่สามารถจ่ายเปน็ เงินสดได้
10. ข้อใดเป็นอายุความตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ. 2534 นับแต่วันที่รู้เร่ือง

ความผิดนนั่ คือวนั ทีธ่ นาคารปฏเิ สธการจา่ ยเงนิ และร้ตู วั ผู้กระทําความผดิ
ข. 3 เดือน

41

ตอนที่ 3 ให้วินิจฉัยขอ้ เทจ็ จรงิ ตอ่ ไปนี้
ขอ้ 1. นายแดงซอื้ ขา้ วสารจากนายดํา 400,000 บาท วันที่ 1 เมษายน 2558 สินค้ามาส่ง นายแดงจึงเขียนเช็คมอบ
ให้นายดํา ลงวันที่ 20 เมษายน 2558 7 วันต่อมา นายดําจ่ายค่าต่อเติมโรงสีให้แก่นายขาวซ่ึงเป็นผู้รับเหมา โดยสลัก
หลังเช็คและส่งมอบให้นายขาว คร้ันถงึ วันท่ีกาํ หนดตามเช็ค ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน เนื่องจากเงินในบัญชีที่ส่ังจ่าย
เชค็ มีไมเ่ พียงพอ นายขาวจึงเรยี กเอาจากนายดํา แรกเริ่มนายดําปฏิเสธอ้างว่าคนส่ังจ่ายเช็คคือนายแดงแต่ด้วยนายดํา
กลวั จะเสียเครดิตทางการค้า นายดําจึงจ่ายเงินสดให้แทน 400,000 บาทแทน ถามว่า นายดําสามารถเรียกร้องเงิน 4
แสนท่จี ่ายไปจากใคร ได้หรือไม่

นายขาวชอบแล้วท่ีจะเรียกเอาเงินจากนายดํากรณีที่เป็นลูกหนี้และเป็นผู้สลักหลัง แต่นายดํายังสามารถไป
เรยี กเอาจากนายแดงในฐานะลกู หนีแ้ ละผสู้ ั่งจ่ายเชค็ ได้ แตต่ อ้ งฟ้องภายใน 6 เดือน นบั แตท่ ี่นายดาํ ใช้เงนิ นายขาวไป

ขอ้ 2. นายเปร้ียวสั่งจ่ายเช็คขีดคร่อม และมีข้อความ A/C Payee only แก่นายหวาน ยอดเงิน 40,000 บาทถ้วน
ต่อมานายหวานสลกั หลงั เชค็ และส่งมอบใหน้ ายเค็ม นายเค็มนําไปข้ึนเงินและปฏิเสธการจ่ายเงิน ทั้งคู่จึงมาตําหนิและ
เรยี กรอ้ งจากนายเปรีย้ ว นายเปรี้ยวจงึ มาปรึกษานกั ศกึ ษา นกั ศกึ ษาจะใหค้ วามเหน็ อย่างไร

เช็คขีดคร่อมและมีขอ้ ความ A/C Payee only หมายถึงเช็คท่ีไม่สามารถโอนให้แก่กันได้ หรือเปล่ียนมือไม่ได้
ดังนั้นการท่ีธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงินแก่นายเค็มจึงชอบแล้ว เพราะเช็คสั่งจ่ายเข้าบัญชีธนาคารของนายหวาน
เทา่ นั้น การท่ีสองคนมาตําหนิและเรียกร้องจากนายเปรี้ยวจึงไม่ถูกต้อง เพราะนายเปร้ียวทําถูกต้องตามกฎหมาย
ทกุ ประการ ผู้ท่ีฝ่าฝืนคือนายหวานเสียเอง ในทางปฏิบัติ นายหวานอาจร้องขอให้นายเปรี้ยวออกเช็คฉบับใหม่ให้
แล้วนายหวานนําไปข้นึ เงิน แล้วจึงคอ่ ยชาํ ระหนแ้ี กน่ ายเค็มต่อไป

ข้อ 3. นายเก่งเป็นหนีเ้ งินกู้นายกาจ 4 แสนบาท นายกาจคิดดอกเบ้ียเงินกู้ร้อยละ 2 บาทต่อเดือน ต่อมาธุรกิจของ
นายแกง่ ไม่ค่อยราบรนื่ เงินสดจึงขาดมือ นายกาจจึงให้นายเก่งจึงเขียนเช็คค่าดอกเบี้ยจํานวน 8,000 บาท มอบให้ตน
แทน คร้ันพอนายกาจนําเช็คไปข้ึนเงิน ธนาคารกลับปฏิเสธการจ่ายเงินเนื่องจากจํานวนเงินในบัญชีของนายเก่งมีไม่
เพยี งพอ นายเกง่ มีความผิดตามพระราชบญั ญัติว่าด้วยความผดิ อนั เกดิ จากการใช้เช็ค พ.ศ. 2534 หรือไม่ อย่างไร

ไม่ผดิ เพราะการสงั่ จา่ ยเชค็ ทจ่ี ะเป็นความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดอันเกิดจากการใช้เช็ค พ.ศ.
2534 จะต้องจา่ ยเพ่อื ชาํ ระหนี้อันบังคบั กนั ได้ตามกฎหมาย แตก่ ารจ่ายเช็คเพอ่ื ชาํ ระดอกเบยี้ เงินกู้ทเ่ี กนิ กวา่ อัตราท่ี
กฎหมายกําหนด ดอกเบ้ียมีผลเป็นโมฆะ ทําให้ไม่สามารถบังคับตามกฎหมายได้ นายเก่งจึงไม่ผิดตาม
พระราชบัญญัติว่าด้วยความผดิ อันเกิดจากการใชเ้ ชค็ พ.ศ. 2534

42

เฉลยหน่วยที่ 13 การจดั ตั้งและการดําเนนิ งาน
ห้างหนุ้ ส่วน บริษทั จาํ กัด และบรษิ ัทมหาชนจาํ กัด

(ขน้ึ อยู่กับดลุ ยพนิ จิ ของผู้สอน)

คําชี้แจง ให้นกั ศึกษาเขียนอธิบายลกั ษณะการดาํ เนนิ งานของบรษิ ัทมาพอสังเขป

การดําเนนิ งาน คําอธิบาย

ผดู้ ําเนนิ งานบริษัท กรรมการบริษัทซ่ึงผู้ถือหุ้นโดยท่ีประชุมใหญ่เป็นผู้แต่งตั้ง และ

กรรมการถือว่าเป็นผู้แทนของบริษัท มีหน้าที่สําคัญท่ีจะต้อง

รับผิดชอบตามวตั ถปุ ระสงค์ในการดาํ เนินกิจการของบรษิ ัท

การประชุมใหญ่ การประชุมผ้ถู ือห้นุ ท้งั หมดของบริษทั ซ่ึงท่ีประชุมใหญ่มีสิทธิลงมติ

ควบคมุ ดูแลการบรหิ ารงานของบรษิ ทั

มติของท่ีประชมุ ใหญ่ มติของผูถ้ อื หนุ้ เสยี งขา้ งมากในท่ปี ระชุมใหญ่

เงินปันผล เงนิ ตอบแทนจากการลงทนุ ทบ่ี รษิ ทั จ่ายให้แกผ่ ถู้ ือหุ้น

การเพ่ิมทุนและลดทุน การเพ่ิมทุนเป็นการบริหารงานของบรษิ ัทท่ีต้องการขยายกิจการแต่

ไมต่ ้องการกูย้ มื เงิน

การลดทุนเป็นวิธีการบริหารของบริษัทจํากัดซ่ึงบริษัทอาจจะมี

เงินทนุ ในการดําเนินงานมากเกินไปจึงจะลดจํานวนทุนจดทะเบียน

ลงเพ่อื คนื ใหก้ บั ผ้ถู อื หุ้น

การเลิกบริษัท บริษัทอาจเลิกได้โดยผลของกฎหมาย และด้วยคําสั่งของศาล โดย

จดทะเบียนเลกิ บริษทั

การชําระบญั ชี การสะสางงานของบริษัทให้เสร็จส้ินตลอดจนจัดการเร่ืองหน้ีสิน

และทรัพย์สินของบริษัทแก่เจา้ หนแ้ี ละผ้ถู ือหุ้น

(ขน้ึ อยู่กบั ดุลยพนิ จิ ของผู้สอน)

43

ตอนที่ 1 จงตอบคําถามตอ่ ไปน้ี
1. การเปน็ เจา้ ของกจิ การทางธุรกิจเองของบุคคลคนเดยี ว (Sole Proprietorship) มขี อ้ ดขี ้อเสียอยา่ งไร

ข้อดี คอื อาํ นาจการบรหิ ารและการตดั สินใจรวมถึงผลกําไรจากการประกอบการน้ันจะเป็นของเจ้าของธุรกิจ
น้นั ๆ เอง

ขอ้ เสยี คอื หากธรุ กิจดงั กลา่ วเป็นธรุ กจิ ที่ต้องใชเ้ งนิ ลงทนสูงหรือใช้ความรู้ความสามารถหลายแขนงเข้ามาใช้
ประกอบการตดั สนิ ใจหรอื วางแผนการดาํ เนนิ ธรุ กิจให้รอบคอบขนึ้ ก็อาจจะไม่เหมาะต่อการลงทุนในลักษณะน้ี อีก
ประการหน่ึงคือการทําโดยเข้าร่วมกับผู้อ่ืน หมายถึง การเข้าร่วมทางด้านเงินทุนและอํานาจในการตัดสินใจ
ดาํ เนนิ การและเม่อื เป็นเชน่ นีอ้ ํานาจบรหิ ารหรือผลประกอบการกย็ ่อมกระจายไปยงั ผ้รู ่วมลงทุนคนอื่นๆ ดว้ ย

2. ลักษณะของสญั ญาเขา้ เป็นหุ้นสว่ นมลี กั ษณะอยา่ งไรบ้าง
1. ตอ้ งมบี ุคคลตง้ั แต่ 2 คนข้นึ ไป
2. มกี ารตกลงกนั โดยนาํ ทุนมาเข้าร่วม
3. กระทาํ กิจกรรมร่วมกันตามวตั ถุประสงคท์ ่ตี กลงกันไว้
4. ประสงค์จะแบ่งกาํ ไรอนั จะพงึ ไดจ้ ากกิจการท่ีทาํ นน้ั

3. หุ้นสว่ นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มีกปี่ ระเภท อะไรบา้ ง
1. หา้ งหุ้นส่วนสามัญ
2. ห้างหุน้ สว่ นจาํ กัด
3. บรษิ ทั จํากดั

4. “ห้างหุ้นส่วนสามัญ คือ ห้างหุ้นส่วนประเภทที่ผู้เป็นหุ้นส่วนทุกคนต้องร่วมรับผิดเพื่อหนี้ท้ังปวงของหุ้นส่วนโดย
ไม่มขี ดี จาํ กัด” ข้อความทีข่ ดี เส้นใต้ หมายความว่าอย่างไร
1. ผู้เป็นหุ้นสว่ นตอ้ งรับผดิ รว่ มกัน
2. ตอ้ งรบั ผดิ ในหนที้ ุกชนิดของหา้ ง โดยหนีน้ นั้ จะเปน็ หน้ีทเ่ี กิดจากสัญญาหรือจากมลู ละเมิดก็ได้
3. การรับผิดเป็นการรบั ผดิ แบบไมจ่ าํ กัดจํานวน

5. ผู้ดําเนนิ การจดั การหา้ งของหา้ งหุ้นสว่ นสามัญนติ ิบคุ คล คอื ใคร
หุน้ สว่ นผจู้ ัดการ

6. หุ้นสว่ นในหา้ งหุน้ ส่วนจํากัด มีกจี่ ําพวก อะไรบา้ ง และมลี กั ษณะอย่างไร
หา้ งหนุ้ ส่วนจาํ กัด จะแบง่ หุ้นส่วนเป็น 2 จาํ พวก คือ
1. หุน้ ส่วนจําพวกจาํ กัดความรับผิด ซง่ึ จะจํากัดความรับผิดเพียงไม่เกินจํานวนเงินที่ตนลงหุ้น และหุ้นส่วน
ประเภทน้ีจะมสี ทิ ธิหน้าทท่ี ่จี าํ กัด
2. หนุ้ สว่ นจําพวกไม่จาํ กัดความรบั ผิด ทีต่ อ้ งรับผดิ ร่วมกนั ในบรรดาหนี้ของหา้ งห้นุ ส่วนโดยไมจ่ ํากัดจาํ นวน

44

7. หนังสอื บรคิ ณห์สนธคิ อื อะไร
หนงั สือบริคณห์สนธิ คือ หนงั สอื ที่แสดงความจํานงในการขอจัดตั้งบริษัท ประกอบไปด้วย ช่ือบริษัทท่ีจองไว้

ท่อี ยู่ วตั ถุประสงค์ จาํ นวนทนุ จาํ นวนหุ้น ราคาห้นุ และขอ้ มลู ผู้เริม่ กอ่ การจดั ตง้ั บริษัท

8. การประชมุ ใหญ่ คอื อะไร มกี ่ีประเภท
การประชุมใหญ่ หมายถึง การประชุมผู้ถือหุ้นทั้งหมดของบริษัท ซ่ึงท่ีประชุมใหญ่มีสิทธิลงมติ ควบคุม ดูแล

การบริหารงานของบรษิ ัท แบง่ ออกเป็น 2 ประเภท คอื
1. การประชุมใหญ่สามัญ คือ การประชุมเมื่อจดทะเบียนบริษัทแล้ว เรียกประชุมผู้ถือหุ้นให้มาประชุม
ภายใน 6 เดือน และทกุ ระยะเวลา 12 เดือน
2. การประชุมใหญว่ ิสามญั คือ การประชุมทน่ี อกเหนอื จากการประชุมใหญ่สามัญ โดยมีผู้ถือหุ้นไม่น้อยกว่า
1 ใน 5 แห่งจาํ นวนผ้ถู อื หนุ้ ทัง้ หมดรอ้ งขอ จะตอ้ งประชมุ ใหญว่ สิ ามญั ทนั ที

9. มตพิ ิเศษคืออะไร การใดบ้างท่ีกฎหมายกําหนดว่าตอ้ งมมี ติพเิ ศษ
มติพิเศษ หมายถึงมติที่กฎหมายบัญญัติให้ในที่ประชุมใหญ่ต้องทําเป็นมติพิเศษ เช่น การเพ่ิมทุนของบริษัท

โดยการออกหนุ้ ใหม่ การลดทนุ ของบรษิ ทั การเลิกบริษัท การควบบริษัทเขา้ กัน

10. เงินปนั ผล หมายถึงอะไร
เงินปันผล หมายถึง เงินตอบแทนจากการลงทุนที่บรษิ ัทจ่ายให้แกผ่ ู้ถือหนุ้

11. หนุ้ บุรมิ สิทธคิ ืออะไร การควบคมุ การดําเนนิ การของผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิ ทาํ ไดอ้ ยา่ งไร
หุ้นบรุ มิ สทิ ธิ เป็นหุน้ ทีบ่ ริษัทออกเพ่อื ตอ้ งการเงินทุนมากข้ึนแต่ไม่ต้องการให้ผู้ถือหุ้นมีสิทธิในการควบคุมการ

ดําเนินงาน ซึ่งได้รับผลตอบแทนในรูปแบบของเงินปันผล ผู้ถือหุ้นบุริมสิทธิจะมีสิทธิพิเศษกว่าผู้ถือหุ้นสามัญ
เกี่ยวกับการได้รับเงินปันผลหรือได้รับเงินค่าหุ้นคืนเมื่อเลิกบริษัท แต่อาจถูกจํากัดสิทธิในการออกเสียงลงคะแนน
เช่น 5 หุ้นบรุ มิ สทิ ธิ เท่ากับ 1 หุ้นสามัญ

12. การเพ่ิมทนุ และการลดทนุ คืออะไร และเพราะเหตใุ ดต้องมีการเพม่ิ ทุนและลดทุน
การเพิ่มทนุ เป็นการบรหิ ารงานของบริษทั ท่ีต้องการขยายกจิ การแตไ่ มต่ ้องการกู้ยมื เงนิ
การลดทุนเป็นวิธีการบริหารของบริษัทจํากัดซึ่งบริษัทอาจจะมีเงินทุนในการดําเนินงานมากเกินไปจึงจะลด

จํานวนทุนจดทะเบียนลงเพ่ือคืนให้กับผู้ถือหุ้น หรือกรณีบริษัทเกิดภาวะขาดทุนจึง จะลดจํานวนทุนเพ่ือล้างผล
ขาดทนุ สะสมใหน้ อ้ ยลง

13. การเลกิ บริษัทดว้ ยผลของกฎหมายมอี ยอู่ ย่างไรบา้ ง
1. เกิดเหตุตามท่กี ําหนดไว้ในข้อบังคับของบริษัท
2. ถึงกําหนดทบ่ี รษิ ทั ได้ตงั้ ข้นึ ไว้เฉพาะกาํ หนดกาล
3. เมือ่ เสรจ็ การที่บรษิ ัทไดต้ ง้ั ขนึ้ เฉพาะเพอื่ ทาํ กจิ การอยา่ งหนงึ่ อย่างใดแตอ่ ยา่ งเดียว
4. มีมตพิ ิเศษใหเ้ ลิก
5. บริษทั ลม้ ละลาย

45

14. บรษิ ัทมหาชนจํากัด มีลักษณะอยา่ งไร
1. เป็นกิจการทีม่ ีความประสงค์จะเสนอขายหุ้นต่อประชาชน
2. ผ้ถู อื หุ้นมคี วามรบั ผดิ จาํ กดั ไมเ่ กินจํานวนเงนิ คา่ หุน้ ที่ต้องการชาํ ระ
3. ความประสงค์ในการเสนอขายหนุ้ ตอ่ ประชาชนตอ้ งระบุไว้ในหนังสอื บรคิ ณห์สนธิท่ขี อจดทะเบยี น

15. การเลิกบริษัทมหาชนจํากัดมีลกั ษณะใดบา้ ง
การเลิกบริษัทมหาชนจาํ กดั มอี ยู่ 3 ประการ คือ
1. เม่อื ทีป่ ระชุมผู้ถอื หุน้ ลงมติใหเ้ ลิกคะแนนเสียงไมน่ อ้ ยกว่า 3 ใน 4 ของจํานวนเสยี งทง้ั หมดของผ้ถู ือหนุ้ ซ่ึง
มาประชมุ และมสี ิทธิออกเสยี งลงคะแนน
2. เม่ือบรษิ ทั ลม้ ละลาย
3. เมอ่ื ศาลมคี าํ สัง่ ให้เลกิ บรษิ ัท

ตอนท่ี 2 ให้ทําเครือ่ งหมาย X เลอื กคําตอบท่ีถกู ตอ้ งที่สุด
1. ขอ้ ใดกลา่ วไม่ถูกต้องเกยี่ วกับการเข้าเปน็ ห้นุ สว่ น

ค. ทนุ ทน่ี าํ มาลงตอ้ งเปน็ เงินเทา่ น้ัน
2. ข้อใดไมเ่ ป็นนิติบุคคล

ก. ห้างหุน้ ส่วนสามัญ
3. ความรบั ผดิ ของหนุ้ สว่ นในห้างหนุ้ ส่วนสามัญเป็นอยา่ งไร

ง. หุ้นสว่ นทกุ คนต้องร่วมรบั ผดิ
4. ขอ้ ใดไมเ่ ปน็ เหตุให้ห้างหนุ้ ส่วนสามัญเลกิ กนั

จ. เม่ือห้างหนุ้ ส่วนประสบภาวะขาดทนุ
5. ข้อใดกลา่ วไมถ่ ูกต้องเก่ยี วกบั ห้างหนุ้ ส่วนสามัญนติ ิบุคคล

ง. ผ้เู ป็นห้นุ สว่ นมีสทิ ธิเรยี กเอาทรัพย์สนิ ของห้างมาชําระหนี้สว่ นตัว
6. การดาํ เนนิ การของห้างหนุ้ สว่ นสามญั นติ ิบคุ คลข้อใดเกดิ ข้ึนหลงั สดุ

จ. จดทะเบียนเสร็จการชําระบัญชี
7. ขอ้ ใดกลา่ วถงึ ห้นุ สว่ นจาํ พวกจาํ กดั ความรบั ผดิ ไมถ่ ูกต้อง

จ. ผูเ้ ปน็ หนุ้ ส่วนจําพวกจาํ กัดความรบั ผดิ จะลงหนุ้ เป็นเงินทรัพยส์ ิน หรอื แรงงานก็ได้
8. บริษทั จํากดั ต้องมผี ูถ้ อื หุ้นตงั้ แตก่ ีค่ นข้ึนไป

ก. 3 คน
9. บรษิ ัทมกี ารแบง่ ทนุ เปน็ หนุ้ ไม่ตา่ํ กวา่ หุ้นละเท่าไร

ค. 5 บาท
10. ข้อใดเป็นข้อมลู ทีป่ รากฏในหนงั สือบริคณห์สนธิ

จ. ถูกทกุ ข้อ
11. ขอ้ ใดกลา่ วไม่ถกู ตอ้ ง

ก. ผดู้ ําเนนิ งานบริษัท คือ ผูถ้ ือหุ้น
12. ขอ้ ใดไมท่ าํ ให้กรรมการบริษทั พน้ จากตาํ แหน่ง

จ. กรรมการบริหารแลว้ ส่งผลใหบ้ ริษทั ขาดทุน

46

13. เมื่อจดทะเบยี นบรษิ ทั แล้วเรยี กประชุมใหญส่ ามัญภายในเวลาเทา่ ไร
ค. 6 เดือน

14. ขอ้ ใดที่กฎหมายบญั ญัติใหใ้ นท่ีประชมุ ใหญ่ตอ้ งทําเป็นมติพเิ ศษ
ง. ถกู ทุกขอ้

15. เงินตอบแทนจากการลงทุนทบ่ี รษิ ัทจา่ ยให้แกผ่ ูถ้ อื หุ้นคือข้อใด
ค. เงนิ ปนั ผล

16. ข้อใดคือการควบคุมการบริหารงานของผู้ถือหุน้ บุริมสทิ ธิ
ค. การจาํ กดั สทิ ธิในการออกเสยี ง

17. หากบริษัทตอ้ งการขยายกจิ การแตไ่ มป่ ระสงค์จะก้ยู มื เงนิ สามารถทําไดโ้ ดยวิธีการใด
ค. การออกหุ้นใหม่

18. ขอ้ ใดไม่ใช่เหตแุ ห่งการเลิกบรษิ ทั ดว้ ยผลของกฎหมาย
จ. กิจการของบรษิ ทั ทาํ ไปมแี ต่ขาดทนุ ไมอ่ าจจะกลับฟ้นื ตวั ได้

19. กฎหมายกาํ หนดใหม้ ีผู้เริม่ จัดตัง้ บรษิ ัทไมน่ ้อยกวา่ จาํ นวนเท่าใด
จ. 15 คน

20. ผู้เรมิ่ จัดตั้งบรษิ ทั จะตอ้ งยื่นแบบแสดงขอ้ มลู เสนอขายหนุ้ และร่างหนงั สือชี้ชวนการเสนอขายหุ้นนน้ั ตอ่ องคก์ รใด
ง. คณะกรรมการกาํ กับหลกั ทรพั ย์และตลาดหลกั ทรัพย์

ตอนที่ 3 ใหจ้ บั ค่ขู ้อความทางซา้ ยมือและขวามือใหส้ มั พนั ธก์ นั

ญ 1. เจา้ ของกิจการทางธรุ กจิ เพยี งลาํ พงั ก. องค์กรทางธุรกิจท่ีเป็นนิติบุคคลและหุ้นส่วนทุกคน

ก 2. หา้ งหนุ้ สว่ นสามญั นิติบุคคล รว่ มกนั รับผิดแบบไม่จํากดั

ค 3. ห้างหุ้นสว่ นจาํ กดั ข. การประชมุ ผถู้ อื หนุ้ ท้ังหมด

ฉ 4. บรษิ ทั จํากดั ค. องค์กรทางธุรกิจท่ีเป็นนิติบุคคลและมีหุ้นส่วนจํากัด

ฌ 5. หนังสอื บริคณห์สนธิ ความรับผิดและไม่จํากดั ความรบั ผิด

ซ 6. กรรมการ ง. เงนิ ตอบแทนแกผ่ ถู้ อื หนุ้

ข 7. ประชุมใหญ่ จ. การขยายกจิ การของบริษัทโดยไม่ต้องกูเ้ งนิ

ง 8. เงนิ ปนั ผล ฉ. องคก์ รทางธรุ กจิ ทตี่ ้องมีผถู้ อื ห้นุ ต้ังแต่ 3 คนข้นึ ไป

จ 9. การเพิ่มทุน ช. องคก์ รทางธรุ กิจทีใ่ หบ้ คุ คลทว่ั ไปเข้าซอื้ หนุ้ ได้

ช 10. บรษิ ทั มหาชนจํากัด ซ. ผ้แู ทนของบริษทั

ฌ. เอกสารจดทะเบยี นบรษิ ัท

ญ. กจิ การท่ีเจ้าของมีอํานาจตัดสินใจแต่เพยี งผเู้ ดียว

47

เฉลยหน่วยท่ี 14 ล้มละลาย

คาํ ช้แี จง ใหน้ กั ศกึ ษาอธิบายเก่ียวกับผู้ทก่ี ฎหมายสนั นิษฐานว่ามีหนส้ี ินล้นพน้ ตัว
ผู้ทก่ี ฎหมายสนั นษิ ฐานวา่ มีหนสี้ นิ ลน้ พน้ ตวั

1. ถ้าลูกหน้ีโอนทรัพย์สินหรือสิทธิจัดการทรัพย์สินของตนให้แก่บุคคลอื่น เพื่อประโยชน์แห่งเจ้าหน้ีทั้งหลาย
ของตน

2. ถ้าลูกหน้ีโอนหรือส่งมอบทรัพย์สินของตนไปโดยการแสดงเจตนาลวง หรือโดยการฉ้อฉล ไม่ว่าได้กระทํา
การนัน้ ในหรือนอกราชอาณาจักร

3. ถ้าลกู หนี้โอนทรัพย์สนิ ของตนหรือกอ่ ให้เกดิ ทรัพยสิทธิอย่างหนงึ่ อยา่ งใดขึน้ เหนอื ทรพั ย์สนิ นน้ั ซึง่ ถ้าลูกหน้ี
ลม้ ละลายแล้วจะต้องถือวา่ เป็นการให้เปรียบไม่วา่ ได้กระทาํ การน้นั ในหรือนอกราชอาณาจกั ร

4. ถา้ ลูกหนี้กระทําการอย่างหน่งึ อยา่ งใดดัง่ ต่อไปน้ี เพอื่ ประวิงการชาํ ระหน้ีหรือมิให้เจ้าหนี้ได้รับชําระหนี้ โดย
การอยนู่ อกประเทศ หลบซ่อน ปดิ สถานประกอบการ ยักยา้ ยทรพั ยไ์ ปให้พ้นอาํ นาจศาล หรือกระทงั่ ยอมตน
ให้ต้องคาํ พิพากษา ซ่งึ บังคับให้ชาํ ระเงนิ ซงึ่ ตนไม่ควรต้องชําระ

5. ถ้าลกู หนถ้ี กู ยึดทรพั ยต์ ามหมายบงั คับคดหี รือไม่มที รัพย์สินอย่างหนงึ่ อยา่ งใดท่ีจะยึดมาชําระหน้ไี ด้
6. ถ้าลกู หนแ้ี ถลงตอ่ ศาลวา่ ตนไม่สามารถชําระหน้ีได้
7. ถา้ ลกู หนีแ้ จ้งให้เจ้าหนคี้ นหนง่ึ คนใดของตนทราบว่าตนไมส่ ามารถชาํ ระหนี้ได้
8. ลูกหนี้เสนอคําขอประนอมหนใ้ี ห้แก่เจ้าหนีต้ ัง้ แต่ 2 คนข้นึ ไป
9. ลูกหน้ีไดร้ ับหนังสือทวงถามจากเจา้ หนี้ ให้ชาํ ระหนแี้ ล้วไม่น้อยกวา่ 2 คร้ังซ่ึงมีระยะเวลาหา่ งกนั ไม่นอ้ ยกว่า

30 วันและลกู หนย้ี ังไม่ชําระหน้ี

48

คําช้แี จง ให้นกั ศึกษาอธบิ ายเก่ียวการฟอ้ งล้มละลายโดยเจา้ หน้ี และเจ้าหนีท้ มี่ ปี ระกนั

การฟอ้ งลม้ ละลายโดยเจา้ หน้ี การฟอ้ งลม้ ละลายโดยเจ้าหนท้ี ่ีมีประกัน

เจ้าหน้ีจะฟ้องลูกหน้ีให้เป็นคนล้มละลายได้ เม่ือ เจ้าหน้ีท่ีมีประกัน หมายถึง เจ้าหนี้ผู้มีสิทธิเหนือ

ลูกหนี้มีหนี้สินล้นพ้นตัวคือความปรากฏตามข้อ ทรัพยส์ นิ ของลกู หน้ใี นทางจํานอง จํานาํ หรอื เจ้าหน้ีผู้มี

สันนิษฐานว่าเป็นผู้มีหน้ีสินล้นพ้นตัวจริง โดยหาก บรุ ิมสทิ ธิทีบ่ ังคบั ได้ลักษณะเดียวกับผู้รับจํานํา จะฟ้อง

ลูกหนีเ้ ปน็ บคุ คลธรรมดาเป็นหนี้เจ้าหน้ีผู้เป็นโจทก์คน ลูกหน้ีให้เป็นคนล้มละลายได้ ก็ต่อเมื่อลูกหน้ีได้เป็น

เดยี วหรือหลายคนเป็นจํานวนไม่น้อยกว่า 1 ล้านบาท ผู้ต้องห้ามไม่ให้บังคับการชําระหน้ีโดยการเอาทรัพย์สิน

และกรณีลกู หน้ีเป็นนติ ิบคุ คลเปน็ หน้ีเจา้ หน้ผี ู้เป็นโจทก์ ของลูกหนีเ้ กินกว่าตวั ทรัพยท์ ่ีเปน็ หลกั ประกัน และตอ้ ง

คนเดียวหรือหลายคนเป็นจํานวน ไม่น้อยกว่า 2 ล้าน กลา่ วในคําฟ้องด้วยว่าหากศาลพิพากษาให้ลูกหน้ีเป็น

บาท โดยที่หน้ีน้ันอาจถึงกําหนดชําระในปัจจุบันหรือ คนล้มละลายแล้วลูกหนี้จะยอมสละหลักประกันของ

ในอนาคตและกําหนดจํานวนได้แนน่ อน ตนใหแ้ ก่เจ้าหนที้ ง้ั หลายหรอื เม่ือตีราคาหลักประกันมา

ในฟ้องซ่ึงเม่ือหักกับจํานวนหน้ีของลูกหน้ีแล้วเงินยัง

ขาดอยู่ ซ่ึงสําหรับลูกหนี้ซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาเป็น

จํานวนไม่น้อยกว่า 1 ล้านบาท หรือลูกหน้ีซ่ึงเป็นนิติ

บุคคล เป็นจาํ นวนไมน่ อ้ ยกวา่ 2 ลา้ นบาท

(ขน้ึ อยกู่ ับดุลยพนิ จิ ของผ้สู อน)

ตอนท่ี 1 จงตอบคําถามต่อไปน้ี
1. เพราะเหตใุ ดจงึ ต้องมกี ฎหมายล้มละลาย

หาทางออกให้เหมาะสมและเปน็ ธรรมแกท่ กุ ๆ ฝ่าย ทง้ั เจา้ หนแ้ี ละลกู หน้ี คอื ลกู หน้ไี ด้มโี อกาสประนอมหนเี้ พื่อ
ฟน้ื ฟูกิจการสว่ นบรรดาเจ้าหนีก้ จ็ ะได้รับการชาํ ระหน้ี

2. การลม้ ละลายหมายความวา่ อย่างไร
การลม้ ละลาย หมายถงึ การทบี่ คุ คลสูญสน้ิ ความสามารถในการทาํ นติ กิ รรมเน่ืองจากเป็นผมู้ ีหนส้ี นิ ลน้ พน้ ตัว

โดยผนู้ น้ั ตอ้ งมีภูมิลาํ เนาในประเทศไทยขณะยื่นฟ้อง หรอื ประกอบกิจการในประเทศไทยทั้งดว้ ยตนเองหรอื ตัวแทน
โดยถกู ศาลพิพากษาใหล้ ม้ ละลาย

49

3. การท่บี ุคคลจะมีหนส้ี ินลน้ พ้นตวั หรอื ไม่นั้น กฎหมายใหส้ นั นษิ ฐานไวอ้ ย่างไรบ้าง
1. ถา้ ลูกหนโ้ี อนทรัพยส์ ินหรือสิทธิจัดการทรพั ย์สินของตนให้แก่บุคคลอน่ื เพื่อประโยชน์แห่งเจา้ หนี้ท้ังหลาย
ของตน
2. ถา้ ลกู หนโ้ี อนหรอื ส่งมอบทรัพยส์ ินของตนไปโดยการแสดงเจตนาลวง หรือโดยการฉ้อฉล ไม่ว่าได้กระทํา
การนน้ั ในหรอื นอกราชอาณาจักร
3. ถ้าลูกหนี้โอนทรัพย์สินของตนหรือก่อให้เกิดทรัพยสิทธิอย่างหนึ่ง อย่างใดข้ึนเหนือทรัพย์สินน้ัน ซึ่งถ้า
ลกู หนี้ลม้ ละลายแลว้ จะต้องถือว่าเปน็ การใหเ้ ปรยี บ ไมว่ า่ ได้กระทําการนัน้ ในหรือนอกราชอาณาจกั ร
4. ถ้าลูกหน้ีกระทําการอย่างหน่ึงอย่างใดดั่งต่อไปนี้ เพื่อประวิงการชําระหน้ีหรือมิให้เจ้าหน้ีได้รับชําระหน้ี
โดยการอยนู่ อกประเทศ หลบซ่อน ปิดสถานประกอบการ ยักย้ายทรัพย์ไปให้พ้นอํานาจศาล หรือกระท่ัง
ยอมตนใหต้ อ้ งคาํ พพิ ากษา ซง่ึ บงั คบั ให้ชําระเงินซ่ึงตนไมค่ วรตอ้ งชําระ
5. ถา้ ลูกหน้ีถูกยดึ ทรัพย์ตามหมายบังคบั คดหี รอื ไม่มีทรพั ยส์ ินอย่างหนง่ึ อย่างใดทจ่ี ะยดึ มาชาํ ระหนี้ได้
6. ถ้าลกู หนแ้ี ถลงต่อศาลว่าตนไมส่ ามารถชําระหนี้ได้
7. ถา้ ลกู หน้ีแจง้ ใหเ้ จ้าหนีค้ นหนงึ่ คนใดของตนทราบว่าตนไม่สามารถชาํ ระหน้ีได้
8. ลูกหนีเ้ สนอคาํ ขอประนอมหนใ้ี ห้แก่เจ้าหนตี้ ง้ั แต่ 2 คนขนึ้ ไป
9. ลกู หน้ีไดร้ ับหนงั สือทวงถามจากเจา้ หน้ี ใหช้ าํ ระหนี้แล้วไม่น้อยกว่า 2 คร้ัง ซึ่งมีระยะเวลาห่างกันไม่น้อย
กวา่ 30 วนั และลูกหน้ียังไม่ชาํ ระหน้ี

4. เจา้ หน้ีทีม่ ีประกนั จะสามารถฟอ้ งให้ลูกหน้ลี ม้ ละลายไดด้ ว้ ยเงื่อนไขใด
เมื่อลูกหนี้ได้เป็นผู้ต้องห้ามไม่ให้บังคับการชําระหน้ีโดยการเอาทรัพย์สินของลูกหน้ีเกินกว่าตัวทรัพย์ท่ีเป็น

หลักประกัน และต้องกล่าวในคําฟ้องด้วยว่าหากศาลพิพากษาให้ลูกหน้ีเป็นคนล้มละลายแล้วลูกหน้ีจะยอมสละ
หลักประกันของตนให้แก่เจ้าหนี้ท้ังหลายหรือเม่ือตีราคาหลักประกันมาในฟ้องซ่ึงเมื่อหักกับจํานวนหน้ีของลูกหน้ี
แล้วเงินยังขาดอยู่ ซึ่งสําหรับลูกหนี้ซ่ึงเป็นบุคคลธรรมดาเป็นจํานวนไม่น้อยกว่า 1 ล้านบาท หรือลูกหนี้ซ่ึงเป็น
นติ ิบคุ คล เป็นจํานวนไม่นอ้ ยกวา่ 2 ลา้ นบาท

5. หากศาลพิจารณาแลว้ พบวา่ ลกู หนที้ เ่ี จ้าหนี้ฟ้องให้ล้มละลายมีคุณสมบัติไม่ครบเง่ือนไขที่บุคคลจะต้องล้มละลาย
ศาลจะมคี าํ สง่ั เชน่ ไร
ยกฟอ้ ง

ตอนท่ี 2 ใหท้ าํ เคร่ืองหมาย X เลอื กคาํ ตอบทถี่ ูกตอ้ งทส่ี ดุ
1. ข้อใดเป็นคําจาํ กัดความท่ีดีท่ีสดุ ของการลม้ ละลาย

ง. การทบ่ี คุ คลมีหนี้สนิ ลน้ พน้ ตวั จนไมอ่ าจชาํ ระหน้ไี ด้
2. ข้อใดทีก่ ฎหมายสันนษิ ฐานว่าบุคคลมีหนสี้ ินลน้ พ้นตวั

จ. ถูกทกุ ขอ้
3. หากลูกหน้ีได้รับหนังสือทวงถามจากเจ้าหนี้ ให้ชําระหน้ีแล้วไม่น้อยกว่ากี่ครั้งในระยะเวลาห่างกันไม่น้อยกว่า 30

วัน และลูกหนีย้ งั ไม่ชาํ ระหน้ีกฎหมายจะสนั นษิ ฐานวา่ บุคคลมีหน้ีสนิ ล้นพ้นตวั
ก. 2 ครง้ั
4. เจา้ หน้จี ะฟ้องลูกหนี้ให้เป็นคนล้มละลายได้เม่ือลูกหนี้มีหนี้สินล้นพ้นตัวคือความปรากฏตามข้อสันนิษฐานว่าเป็น
ผู้มีหน้สี ินล้นพ้นตวั จรงิ โดยหากลูกหนี้เป็นนิตบิ คุ คลตอ้ งเป็นหน้เี จา้ หนี้ จํานวนเท่าใด
ข. 2 ลา้ นบาท

50

5. ข้อใดทไี่ ม่จัดเป็นเจา้ หนม้ี ีประกัน
ข. ดําเปน็ เจ้าหนี้ทลี่ ูกหนท้ี ําสญั ญากเู้ งินให้ไว้

6. ในการพจิ ารณาพิพากษาคดลี ้มละลายเม่ือศาลพจิ ารณาแล้วลกู หนี้เขา้ หลกั เกณฑ์เงื่อนไขทลี่ ูกหนีจ้ ะล้มละลายศาล
จะมคี าํ สั่งอย่างไร
ง. สัง่ พิทกั ษท์ รัพย์เดด็ ขาด

7. ในการพิจารณาพพิ ากษาคดลี ม้ ละลาย เม่อื ศาลพิจารณาแลว้ ลูกหนี้ไม่เข้าหลักเกณฑ์เงื่อนไขท่ีลูกหน้ีจะล้มละลาย
ศาลจะมีคาํ สงั่ อย่างไร
ข. ยกฟ้อง

8. แดงมีลูกหนี้หลายคน ลูกหนี้คนหนึ่งฟ้องแดงให้ล้มละลาย ต่อมาศาลมีคําส่ังพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดของแดงในคดี
แรก จากนนั้ เจา้ หนอี้ ีกคนฟ้องแดงให้ลม้ ละลาย ในคดีหลังศาลจะมีคําสัง่ อยา่ งไร
ค. จําหน่ายคดี

9. ใครมีหน้าทีจ่ ัดการทรพั ยส์ นิ ของลกู หนเี้ ม่ือถกู ศาลสั่งลม้ ละลาย
ง. เจา้ พนักงานพิทักษท์ รัพย์

10. ขอ้ ใดเปน็ ทรพั ยส์ นิ ท่ีเจา้ พนักงานพทิ ักษ์ทรัพย์ไมอ่ าจรวบรวมเพ่อื ขายนาํ เงินมาชําระหน้ีแกเ่ จา้ หนี้ได้
ง. ลกู สนุ ขั บางแก้วของบตุ รผู้เยาว์

ตอนท่ี 3 ใหว้ นิ ิจฉัยข้อเทจ็ จริงตอ่ ไปน้ี
ข้อ 1. นายแดงเป็นหน้ีเงินกู้นายดํา 9 แสนบาท นายดําคิดดอกเบ้ียร้อยละ 5 ต่อเดือน เพื่อนําไปลงทุนเปิดร้าน
เบเกอร่ี แต่หลังจากเปิดไป กิจการซบเซาขาดทุนหนัก ตนไม่สามารถชําระหน้ีนายดําได้ตั้งแต่เดือนแรก คร้ังพอครบ
กําหนด 3 เดือน ดอกเบ้ียได้พอกพูนมาจนรวมกับเงินต้นแล้วเกิน 1 ล้านบาท นายดําจึงจะฟ้องนายแดงเป็นบุคคล
ล้มละลายดว้ ยเหตุนีไ้ ดห้ รอื ไม่

ไม่ได้ เพราะเมื่อพิจารณาได้ว่าดอกเบี้ยเกินอัตราที่กฎหมายกําหนดคือร้อยละ 1.25 ต่อเดือน ดอกเบ้ียจึงเป็น
โมฆะ เม่อื หนเี้ งนิ ตน้ ซง่ึ ยงั คงสมบรู ณไ์ มถ่ ึงจํานวน 1 ล้านบาท จึงฟ้องใหน้ ายแดงลม้ ละลายไม่ได้

ข้อ 2. นายสมชายเปน็ ผูม้ หี นีส้ ินลน้ พ้นตัว มีเจ้าหนี้อยู่หลายรายด้วยกัน จากน้ันนายสมชายถูกศาลสั่งพิทักษ์ทรัพย์
และเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้กําหนดนัดประชุมเจ้าหนี้คร้ังแรกว่าบรรดาเจ้าหนี้จะยอมรับคําขอประนอมหนี้ก่อน
ล้มละลายของนายสมชายหรือไม่ แต่ที่ประชุมเจ้าหน้ีมีมติไม่ยอมรับคําขอประนอมหนี้ของนายสมชาย กระบวนการ
ตามกฎหมายล้มละลายน้ีจะเป็นอย่างไรตอ่ ไป

เมอ่ื ทปี่ ระชุมเจ้าหนีม้ ีมติไม่ยอมรบั คําขอประนอมหนี้ของนายสมชาย เจ้าพนกั งานพทิ กั ษ์ทรพั ย์จะตอ้ งรายงาน
ศาลขอใหพ้ พิ ากษาใหล้ กู หนลี้ ้มละลาย