เฉลยกฎหมายธุรกิจ ปวส. อ.สัจจาวุฒิ

51

เฉลยหน่วยท่ี 15 พระราชบัญญัติโรงงาน
พ.ศ. 2535

(ขน้ึ อยูก่ ับดลุ ยพนิ จิ ของผู้สอน)

คาํ ชี้แจง ใหน้ ักศึกษาอธิบายเกี่ยวกบั การกํากับดูแลโรงงาน

หากโรงงานจําพวกที่ 2 หรือโรงงานจาํ พวกท่ี 3 หยดุ ดําเนินงานติดตอ่ กันเกินกว่า
1 ปี กฎหมายกาํ หนดใหผ้ ู้ประกอบกจิ การโรงงานจาํ พวกที่ 2 หรือผู้รับใบอนุญาต
ประกอบกิจการโรงงานจําพวกที่ 3 ต้องแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทราบภายใน
7 วันนับแต่ครบกําหนด และถา้ ตอ่ มาประสงคจ์ ะประกอบกิจการโรงงานต่อก็ต้อง
แจ้งเป็นหนังสอื ให้พนักงานเจ้าหน้าทีก่ ่อนเริม่ ประกอบกิจการ และถ้าเป็นโรงงาน
จําพวกท่ี 3 จะต้องได้รบั อนญุ าตเป็นหนังสือจากพนักงานเจ้าหน้าท่ีเสียก่อนแล้ว
จงึ ประกอบกจิ การโรงงานได้

พนักงานเจ้าหน้าที่มีอํานาจเข้า การกาํ กับ พนักงานเจ้าหนา้ ที่มีอํานาจ
ไปตรวจค้นในโรงงาน หรื อ ดูแลโรงงาน พั ก ก า ร ทํ า ง า น ข อ ง
สามารถสั่งให้โรงงานรายงาน เครื่องจักร ส่ังปิดโรงงาน
กิจการ หรือการดําเนินการ หรือ ห รื อ เ พิ ก ถ อ น ใ บ อ นุ ญ า ต
สั่งให้มีการปรับปรุงแก้ไขสิ่งที่ การประกอบกิจการโรงงาน
ก่อให้เกิดอันตรายต่อลูกจ้างใน ที่ดําเนินการไม่ถูกต้องตาม
โรงงานหรือพื้นทีข่ ้างเคยี งได้ กฎหมายได้

(ขน้ึ อยู่กบั ดุลยพินจิ ของผ้สู อน)

52

ตอนที่ 1 จงตอบคําถามต่อไปนี้
1. กฎหมายหลักที่ใช้ควบคุมการประกอบกิจการโรงงานคือกฎหมายใด

พระราชบญั ญัติโรงงานอตุ สาหกรรม พ.ศ. 2535

2. ในทางกฎหมาย โรงงานหมายความว่าอะไร
โรงงาน หมายความว่า อาคาร สถานที่ หรือยานพาหนะที่ใช้เครื่องจักรมีกําลังรวมต้ังแต่ 5 แรงม้าหรือกําลัง

เทียบเท่าต้ังแต่ 5 แรงม้าขึ้นไป หรือใช้คนงานต้ังแต่ 7 คนขึ้นไป โดยใช้เคร่ืองจักรหรือไม่ก็ตามสําหรับทํา ผลิต
ประกอบ บรรจุ ซ่อม ซ่อมบํารุง ทดสอบ ปรับปรงุ แปรสภาพ ลําเลียงเก็บรักษา หรอื ทาํ ลายสง่ิ ใดๆ

3. โรงงานจําพวกที่ 1 คืออะไร
โรงงานประเภท ชนิด และขนาด ท่ีสามารถประกอบกิจการโรงงานได้ทันทีตามความประสงค์ของ

ผู้ประกอบการ โรงงานที่มีแรงม้ารวมของเคร่ืองจักร 5-20 แรงม้า และ/หรือมีจํานวนคนงาน 7-20 คน ยกเว้น
โรงงานท่มี ีมลภาวะ

4. โรงงานจําพวกท่ี 2 คอื อะไร
โรงงานประเภท ชนิด และขนาด ที่เม่ือจะประกอบกิจการโรงงานไม่ต้องขออนุญาต ต้องแจ้งให้พนักงาน

เจ้าหน้าท่ีทราบก่อน โรงงานท่ีมีแรงม้ารวมของเครื่องจักรมากกว่า 20 แรงม้าแต่ไม่เกิน 50 แรงม้า และ/หรือมี
จาํ นวนคนงาน 21-50 คน ยกเวน้ โรงงานที่มมี ลภาวะ

5. การควบคมุ การประกอบกิจการโรงงานทาํ ได้อย่างไรบา้ ง
1. กําหนดหลกั เกณฑเ์ ก่ยี วกบั ทีต่ ้ังของโรงงาน
2. กําหนดลักษณะ ประเภทหรือชนิดของเคร่ืองจักร เครื่องอุปกรณ์หรือสิ่งท่ีต้องนํามาใช้ในการประกอบ
กิจการโรงงาน
3. กําหนดให้มีคนงานซึ่งมีความรู้เฉพาะตามประเภท ชนิดหรือขนาดของโรงงานเพ่ือปฏิบัติหน้าที่หน่ึง
หน้าท่ีใดประจําโรงงาน
4. กาํ หนดหลกั เกณฑ์ท่ีตอ้ งปฏิบัติ กรรมวิธกี ารผลิตและการจัดให้มีอุปกรณ์หรือเครื่องมืออ่ืนใด เพ่ือป้องกัน
หรือระงับหรือบรรเทาอันตราย ความเสียหายหรือความเดือดร้อนท่ีอาจเกิดแก่บุคคลหรือทรัพย์สินที่อยู่
ในโรงงานหรือทอี่ ยู่ใกล้เคยี งกับโรงงาน
5. กําหนดมาตรฐานและวิธีการควบคุมการปล่อยของเสีย มลพิษหรือสิ่งใดๆ ท่ีมีผลกระทบต่อส่ิงแวดล้อม
ซึ่งเกิดขน้ึ จากการประกอบกิจการโรงงาน
6. กําหนดการจดั ให้มีเอกสารที่จําเป็นประจําโรงงานเพื่อประโยชน์ในการควบคุมหรือตรวจสอบการปฏิบัติ
ตามกฎหมาย
7. กําหนดข้อมูลท่ีจําเป็นเกี่ยวกับการประกอบกิจการโรงงานท่ีผู้ประกอบกิจการโรงงานต้องแจ้งให้ทราบ
เปน็ คร้ังคราวหรอื ตามระยะเวลาท่ีกาํ หนดไว้

53

ตอนที่ 2 ให้ทาํ เครอ่ื งหมาย X เลอื กคําตอบทถี่ ูกต้องทส่ี ดุ
1. ขอ้ ใดกลา่ วไม่ถกู ตอ้ งเกยี่ วกบั โรงงานตามพระราชบัญญัตโิ รงงานอตุ สาหกรรม พ.ศ. 2535

ก. ต้องเป็นอาคารสถานทเ่ี ท่านั้น
2. ขอ้ ใดคอื ลกั ษณะของโรงงานจําพวกท่ี 1

ก. โรงงานทมี่ แี รงม้ารวมของเครอื่ งจักร 5-20 แรงมา้ และ/หรอื มีจํานวนคนงาน 7-20 คน
3. โรงงานจาํ พวกท่ี 1 เปิดดําเนินการไดเ้ มือ่ ใด

จ. เมอื่ ประสงค์จะดําเนนิ การ
4. ข้อใดคือลกั ษณะของโรงงานจําพวกท่ี 2

จ. โรงงานทมี่ แี รงม้ารวมของเคร่ืองจกั ร 20-50 แรงม้า และ/หรือมีจํานวนคนงาน 21-50 คน
5. โรงงานจําพวกท่ี 2 เปิดดาํ เนนิ การได้เม่ือใด

ก. เม่อื แจง้ ไปยงั พนักงานเจา้ หน้าท่ี
6. การกําหนดประเภทของโรงงานให้ออกเปน็ กฎหมายประเภทใด

ง. กฎกระทรวง
7. ข้อใดเปน็ มาตรการในการควบคมุ โรงงาน

จ. ถูกทุกข้อ
8. ข้อใดจัดเป็นของเสยี และมลพิษทถ่ี กู กฎหมายควบคมุ

จ. ถกู ทุกขอ้
9. หากโรงงานจําพวกท่ี 2 หรือโรงงานจําพวกที่ 3 หยุดดําเนินงานติดต่อกันเกินกว่าเท่าใด กฎหมายกําหนดให้

ผปู้ ระกอบกิจการต้องแจ้งใหพ้ นักงานเจ้าหน้าที่ทราบ
ง. 1 ปี
10. ข้อใดเปน็ มาตรการสดุ ทา้ ยหากผ้ปู ระกอบการยังคงฝา่ ฝนื คําส่งั ให้แกไ้ ขปรับปรุง หากโรงงานนั้นก่อให้เกิดอันตราย
แก่พน้ื ท่ีที่อยใู่ กล้เคยี ง
จ. เพกิ ถอนใบอนญุ าต

ตอนท่ี 3 ให้วินิจฉยั ข้อเท็จจรงิ ตอ่ ไปน้ี
ข้อ 1. นายแดงเปิดกิจการโรงงานเย็บเส้ือโหลส่งตลาด โดยมีคนงานในโรงงานเป็นชาวบ้านแถบบริเวณน้ัน 10 คน
กับจักรเย็บผ้าคนละหลัง นายแดงเปิดโรงงานโดยไม่ได้ขออนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าท่ีก่อน 3 เดือนต่อมามีเจ้า
พนักงานจากกระทรวงอุตสาหกรรม แจ้งให้นายแดงปิดโรงงาน เนื่องจากไม่ได้ขออนุญาตเปิดโรงงาน คําส่ังของเจ้า
พนักงานนี้ถูกชอบดว้ ยกฎหมายหรือไม่

ไม่ชอบ เนื่องจากโรงงานของนายแดงเป็นโรงงานจําพวกท่ี 1 คือ โรงงานประเภทท่ีสามารถประกอบกิจการ
โรงงานไดท้ นั ทีตามความประสงคข์ องผปู้ ระกอบการ โรงงานที่มีแรงม้ารวมของเครื่องจักร 5-20 แรงม้า และ/หรือ
มีจํานวนคนงาน 7-20 คน โรงงานประเภทนี้ไม่ต้องขออนุญาตเปิดโรงงานก่อน นายแดงจึงไม่จําเป็นต้องขอ
อนญุ าต เพยี งแต่นายแดงมหี นา้ ที่ตอ้ งปฏิบตั ติ ามหลกั เกณฑ์ท่ีทางราชการกําหนดเก่ียวกับการควบคุมโรงงาน เช่น
หลักเกณฑเ์ ก่ยี วกับทตี่ งั้ โรงงาน อาคารโรงงาน มาตรฐานและวิธกี ารควบคุมการปลอ่ ยของเสียหรอื มลพษิ เปน็ ตน้

54

ขอ้ 2. เจ้าหน้าท่ีกระทรวงอุตสาหกรรมได้รับแจ้งว่า โรงงานนํ้าแข็ง ส.น้ําแข็งใส ปล่อยก๊าซเสียอันเกิดจาก
กระบวนการทําน้ําแข็งทําให้ทําลายระบบหายใจของคนในชุมชน เจ้าพนักงานของกระทรวงอุตสาหกรรมมีอํานาจ
สัง่ การอยา่ งไรบา้ ง

มีอํานาจสั่งระงับการกระทําหรือแก้ไขปรับปรุงสภาพของโรงงานให้ถูกต้อง หากโรงงานยังคงเพิกเฉย เจ้า
พนักงานมีสิทธิส่ังระงับมิให้เคร่ืองจักรทํางานได้ และหากผู้ประกอบกิจการโรงงานใดยังคงฝ่าฝืนต่อไป อาจถูกสั่ง
ให้หยุดประกอบกิจการหรือส่ังปรับปรุงแก้ไข โรงงานนั้นเสียใหม่หรือปฏิบัติให้ถูกต้องภายในระยะเวลาที่กําหนด
แล้วถึงได้จะได้รับอนุญาตให้ประกอบกิจการโรงงานต่อไปได้ และถ้าผู้ประกอบกิจการโรงงานไม่ปรับปรุงแก้ไข
โรงงานหรอื ไมป่ ฏบิ ตั ิใหถ้ ูกต้อง ภายในเวลาท่ีกาํ หนด โรงงานนนั้ อาจถูกสง่ั ปดิ หรอื เพิกถอนใบอนุญาต