Focus SPM 2022 - Prinsip Perakaunan

PELANGI BESTSELLER

PRINSIP

PERAKAUNAN SPM
TINGKATAN
4∙5
KSSM
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved

Dr Hooi Lai Wan FORMAT PENTAKSIRAN
Tee Kok Bin BAHARU SPM

KANDUNGAN

Tingkatan 4 4.4 Buku Tunai 99
4.5 Buku Tunai Runcit 103
1Modul Pengenalan kepada 1 Peta Konsep 106
Praktis Sumatif 4 106
Perakaunan 112
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved 5Modul
1.1 Perakaunan, Subbidang
Perakaunan, Kerjaya dan Badan
Profesional 2 Lejar

1.2 Sejarah Perakaunan dan 13 5.1 Lejar 113
Perkembangannya 5.2 Sistem Catatan Bergu 115
1.3 Penyata Kewangan 17 5.3 Akaun Kawalan 126
1.4 Andaian, Prinsip dan Batasan Peta Konsep 133
dalam Perakaunan 22 Praktis Sumatif 5 133
1.5 Entiti Perniagaan 25 139
Peta Konsep 29 6Modul
Praktis Sumatif 1 30
Imbangan Duga

2Modul Klasifikasi Akaun dan 6.1 Imbangan Duga 140
6.2 Hubungan antara Imbangan 153
Persamaan Perakaunan 34 159
Duga, Inventori Akhir dan 160
2.1 Komponen Akaun Perdagangan Penyata Kewangan
dan Untung Rugi dan Penyata Peta Konsep
Kedudukan Kewangan 35 Praktis Sumatif 6

2.2 Item Setiap Komponen Akaun 7Modul Penyata Kewangan Milikan
Perdagangan dan Untung Rugi
dan Penyata Kedudukan Tunggal Tanpa Pelarasan 165

Kewangan 38 7.1 Akaun Perdagangan dan Untung
2.3 Persamaan Perakaunan 43
2.4 Catatan Kontra dan Carta Rugi 166
7.2 Penyata Kedudukan
Akaun 50 Kewangan 172
Peta Konsep 53
Praktis Sumatif 2 54 7.3 Penutupan Akaun Hasil, Akaun
Belanja dan Akaun Inventori
pada Akhir Tempoh Kewangan 176
3Modul Peta Konsep 181
4Modul Dokumen Perniagaan Sebagai Praktis Sumatif 7 182
58
Sumber Maklumat

3.1 Dokumen Perniagaan 59 8Modul Pelarasan pada Tarikh Imbangan
3.2 Dokumen Sumber 61 Duga dan Penyediaan Penyata
3.3 Dokumen Bukan Sumber 77 Kewangan Milikan Tunggal 187
Peta Konsep 79
Praktis Sumatif 3 79 8.1 Perakaunan Asas Tunai dan

Asas Akruan serta Jenis-jenis 188
Pelarasan
Buku Catatan Pertama 84 8.2 Pelarasan Akaun Nominal 189
4.1 Buku Catatan Pertama 85 8.3 Hutang Lapuk, Hutang Lapuk
4.2 Jurnal Am 85 Terpulih dan Peruntukan Hutang
4.3 Jurnal Khas 91 Ragu 195

iii

8.4 Susut Nilai dan Susut Nilai 4Modul
Terkumpul 204 5Modul
8.5 Pelupusan Aset Bukan Semasa 6Modul Perakaunan untuk
Secara Tunai 213 7Modul Perkongsian 345

8.6 Imbangan Duga Terselaras 217 4.1 Perniagaan Perkongsian 346
8.7 Penyata Kewangan dengan 4.2 Akaun Pengasingan Untung
Pelarasan 219 Rugi 350
Peta Konsep 221 4.3 Ekuiti Pemilik dan Penyata
Praktis Sumatif 8 222 Kewangan Perkongsian 360
4.4 Pembubaran Perkongsian 367
9Modul

Pembetulan Kesilapan 226
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Peta Konsep 379
Praktis Sumatif 4 380

9.1 Pembetulan Kesilapan 227 Perakaunan untuk Syarikat
9.2 Penyata Kewangan Selepas 237 Berhad Menurut Syer 389
240
Pembetulan Kesilapan 241 5.1 Pengenalan kepada Syarikat
Peta Konsep Berhad Menurut Syer 390
Praktis Sumatif 9 5.2 Jenis Modal dan Terbitan

Tingkatan 5 Syer 394
5.3 Ekuiti Pemilik Syarikat Berhad
Menurut Syer 401
5.4 Dividen Tunai 403
1Modul Analisis dan Tafsiran Penyata
Kewangan untuk Membuat Peta Konsep 409
Keputusan 245
Praktis Sumatif 5 410

1.1 Pengenalan Analisis Penyata 246 Perakaunan untuk Kelab dan
Kewangan 247 Persatuan 416
249
1.2 Nisbah Keberuntungan 251 6.1 Kelab dan Persatuan 417
1.3 Nisbah Kecairan 254 6.2 Akaun Penerimaan dan
1.4 Nisbah Kecekapan 261 Pembayaran 421
1.5 Mentafsir Nisbah 262 6.3 Akaun Yuran Ahli 425
Peta Konsep 6.4 Akaun Pendapatan dan
Praktis Sumatif 1 Perbelanjaan 429

2Modul 6.5 Penyata Kedudukan Kewangan
Kelab dan Persatuan 438
Rekod Tak Lengkap 267 Peta Konsep 443

2.1 Pengenalan Rekod Tak Praktis Sumatif 6 444
Lengkap
268 Perakaunan Kos 449
2.2 Kaedah Perbandingan 270
2.3 Kaedah Analisis 280 7.1 Jenis Kos dan Kerja dalam 450
Peta Konsep 296 Proses 459
Praktis Sumatif 2 297 473
7.2 Akaun Pengeluaran 486
3Modul Perakaunan untuk Kawalan 7.3 Analisis Titik Pulang 487
Modal
Dalaman 305 Peta Konsep
Praktis Sumatif 7
3.1 Kawalan Tunai 306
3.2 Penyata Penyesuaian Bank 308 Kertas Model SPM 492
3.3 Belanjawan Tunai 326
Peta Konsep 334 Jawapan 502
Praktis Sumatif 3 335

iv

1Modul Tingkatan 4

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

Pengenalan kepada Perakaunan

KATA KUNCIPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
• Simpan kira
• Kitaran Perakaunan
• Subbidang Perakaunan
• Profesion Perakaunan
• Etika Profesion Perakaunan
• Badan Perakaunan
• Sejarah Perakaunan
• Perkembangan Perakaunan
• Ciri Kualitatif Penyata
Kewangan
• Pengguna Dalaman
• Pengguna Luaran
• Andaian Perakaunan
• Prinsip Perakaunan
• Batasan Perakaunan
• Entiti Perniagaan

Sebut sahaja perkataan “perakaunan”, apakah yang akan anda fikirkan? Adakah
perakaunan hanya sekadar duit, kalkulator dan pengiraan? Apakah pekara yang
penting atau asas dalam perakaunan? Luaskah peluang pekerjaan bagi akauntan?
Bagaimanakah terciptanya perakaunan? Mari kita belajar segala asas mengenai
pengenalan kepada perakaunan dalam modul ini.

1

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Tingkatan1.1 Perakaunan, Subbidang Perakaunan, Kerjaya dan Badan Profesional
Tingkatan
Simpan Kira dan Perakaunan
Simpan kira melibatkan proses
4 Perakaunan melibatkan proses mengenal merekodkan semua urus niaga secara
sistematik dan tepat berdasarkan Sistem
pasti, merekod, mentafsir, menganalisis Catatan Bergu.
dan melapor maklumat kewangan
perakaunan untuk membantu pihak 1. Perakaunan adalah lebih luas daripada
pengurusan membuat keputusan serta simpan kira.
merancang dan mengawal aktiviti
perniagaan. 2. Manakala, simpan kira merupakan asas
kepada proses perakaunan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Perakaunan

Mengenal pasti Merekod Mentafsir Menganalisis Melapor
Simpan kira Aliran Perakaunan

3. Fungsi simpan kira dan perakaunan adalah seperti berikut:

Simpan kira Perakaunan

Merekod urus niaga dalam nilai mata wang Meliputi proses simpan kira dan penyediaan
secara sistematik dan tepat berdasarkan maklumat perakaunan sesebuah perniagaan
Sistem Catatan Bergu, sebagai bukti bahawa bagi kegunaan dalaman (pihak pegurusan
suatu urus niaga telah berlaku. perniagaan) dan luaran (pelabur) dalam
membuat keputusan berkaitan dengan
operasi perniagaan.

Menyimpan maklumat perniagaan seperti Mengumpulkan maklumat perakaunan yang
aset, liabiliti dan ekuiti pemilik untuk berkaitan dengan kedudukan kewangan
mengetahui kedudukan kewangan perniagaan perniagaan untuk laporan kewangan.
pada bila-bila masa.

Menyediakan maklumat tentang jenis dan Memastikan maklumat laporan kewangan
jumlah perbelanjaannya, jenis dan jumlah adalah tepat dan mematuhi etika yang
pendapatannya, Akaun Belum Terima dan ditetapkan.
jumlah yang dihutangnya, Akaun Belum Bayar
dan jumlah yang dihutang kepadanya.

2

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

Simpan kira Perakaunan Tingkatan
Tingkatan
Membekalkan maklumat perakaunan yang Menganalisis dan mentafsirkan urus niaga
berkenaan untuk membantu seseorang perniagaan dan laporan perakaunan 4
peniaga dalam proses membuat keputusan berdasarkan laporan yang disediakan untuk
dan perancangan. membantu pihak pengurusan dan pihak yang
berkenaan dalam membuat perancangan
untuk masa depan.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedFungsi simpan kira dan perakaunan

Kitaran Perakaunan

Kitaran perakaunan ialah proses catatan 1. Kitaran perakaunan dilengkapkan dalam
perakaunan bermula daripada dokumen suatu tempoh perakaunan tertentu, iaitu
sumber sehingga penyediaan Penyata sama ada setahun, setengah tahun atau
Pendapatan dan Penyata Kedudukan suku tahun dan akan berulang pada tempoh
Kewangan. perakaunan yang berikutnya.

Proses kitaran perakaunan

Dokumen
Perniagaan

Penyata Buku Catatan
Kewangan Pertama

Catatan Pengeposan
Penutupan ke Lejar

Imbangan Duga Penyediaan
Terselaras Imbangan Duga

Pelarasan

Proses kitaran perakaunan

Dokumen Perniagaan

1. Merupakan bukti bahawa sesuatu urus 2. Contohnya ialah invois belian, invois
niaga telah berlaku. Maklumat urus jualan, nota debit, nota kredit, resit, baucar
niaga diperoleh daripada dokumen yang pembayaran, dan memo pejabat.
dikeluarkan atau diterima.

3

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Buku Catatan Pertama
1. Data urus niaga yang dikumpulkan daripada dokumen perniagaan dicatatkan dalam Buku

Catatan Pertama seperti berikut:
Tingkatan
Tingkatan Buku Catatan Pertama Jenis urus niaga
Dokumen Sumber Jurnal Belian Belian kredit

4 Invois asal, nota debit

Salinan invois Jurnal Jualan Jualan kredit

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedNota kredit asalJurnal Pulangan Belian Semua pulangan belian

Salinan nota kredit Jurnal Pulangan Jualan Semua pulangan jualan

Salinan resit, cek, salinan bil tunai Jurnal Penerimaan Tunai Semua penerimaan tunai/cek

Resit asal, keratan cek, baucer Jurnal Pembayaran Tunai Semua pembayaran tunai/cek
pembayaran, bil tunai asal

Memo, invois (untuk pembelian Jurnal Am Semua urus niaga lain yang tidak
dan jualan Aset Bukan Semasa, boleh dicatatkan di dalam Buku
pembelian lain secara kredit) Catatan Pertama yang lain

Pengeposan maklumat dokumen ke Buku Catatan Pertama

2. Buku Tunai boleh disediakan untuk merekodkan semua penerimaan dan pembayaran dengan
tunai atau cek jika Jurnal Penerimaan Tunai dan Jurnal Pembayaran Tunai tidak digunakan.
Belanja-belanja runcit boleh direkodkan dalam Buku Tunai Runcit.

Pengeposan ke Lejar
1. Catatan di Buku Catatan Pertama akan diposkan ke akaun tertentu di lejar seperti berikut:

Buku Catatan Pertama Lejar Akaun
Jurnal Belian Lejar Belian/Akaun Belum Bayar Akaun Belum Bayar

Jurnal Jualan Lejar Jualan/Akaun Belum Terima Akaun Belum Terima

Jurnal Am Lejar Am Semua akaun yang lain

Pengeposan maklumat Buku Catatan Pertama ke Lejar

Imbangan Duga

1. Imbangan Duga akan disediakan pada akhir tempoh perakaunan dengan menyenaraikan baki
akaun lejar dalam lajur debit dan lajur kredit.

Debit Kredit

Akaun Aset Akaun Liabiliti
Akaun Belanja Akaun Hasil
Akaun Modal

Baki Akaun dalam Imbangan Duga

2. Imbangan Duga disediakan untuk menyemak ketepatan pengiraan, iaitu kesamaan jumlah kredit
dan jumlah debit.

4

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

Pelarasan Catatan Penutupan Tingkatan
Tingkatan
1. Pelarasan perlu dilakukan terhadap baki 1. Catatan penutupan dibuat di Jurnal Am
akaun lejar yang memerlukan pelarasan. dan kemudian diposkan ke lejar untuk 4
menutup akaun hasil dan akaun belanja.
2. Hanya perbelanjaan yang berhubung
dengan tempoh perakaunan berkenaan 2. Berikut merupakan cara penutupan akaun.
dipadankan dengan hasil yang diperoleh
pada tempoh perakaunan yang sama dalam Menutup Akaun Hasil Dt. Akaun Hasil
penghitungan untung atau rugi bagi tempoh Kt. Akaun Perdagangan/
perakaunan berkenaan (dibuat pada Akaun Untung Rugi
Hasil dan Akaun Belanja selaras dengan
prinsip pemadanan).

Imbangan Duga Terselaras

1. Imbangan Duga Terselaras disediakan
dengan memasukkan semua baki akaun
yang telah disemak, dikemas kini dan yang
tidak memerlukan pelarasan.

2. Angka dalam lajur debit dan kredit
Imbangan Duga Terselaras dihitung dan
jumlah lajur debit harus sama dengan
jumlah lajur kredit.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Menutup Akaun Belanja Dt. Akaun Perdagangan/
Untung Rugi

Kt. Akaun Belanja

Cara Penutupan Akaun

3. Berikut merupakan catatan pemindahan
akaun.

Jika untung diperoleh Dt. Akaun Untung Rugi
Kt. Akaun Modal
Jika rugi diperoleh
Dt. Akaun Modal
Jika pemilik membuat Kt. Akaun Untung Rugi
ambilan
Dt. Akaun Modal
Kt. Akaun Ambilan

Praktis Formatif 11 • Menganalisis Catatan Pemindahan Akaun

Adakah Imbangan Duga Terselaras mesti Penyata Kewangan
dibuat bagi setiap tempoh perakaunan? 1. Penyediaan Penyata Kewangan akan
Mengapakah?
melibatkan penyediaan Penyata Pendapatan
dan Penyata Kedudukan Kewangan.

Penyata Akaun Menentukan untung
Pendapatan Perdagangan / rugi kasar

Penyata Akaun Untung Rugi Menentukan untung
Kewangan / rugi bersih

Penyata Menyenaraikan
Kedudukan aset, liabiliti dan
Kewangan
ekuiti pemilik

Penyediaan Penyata Kewangan

5

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

TingkatanSubbidang Perakaunan 5. Jangka masa penyediaan laporan bergantung
Tingkatan kepada keperluan pihak pengurusan. Ia
Perakaunan kewangan boleh jadi secara semasa, harian, bulanan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved atau tahunan.
1. Perakaunan kewangan ialah salah
6. Perakaunan pengurusan tidak tertakluk
4 satu cabang perakaunan yang asas di kepada prinsip perakaunan yang diterima
mana ia melibatkan proses merekod, umum (Generally Accepted Accounting
mengklasifikasi, melapor dan mentafsir Principles (GAAP)). Pengurus bebas memilih
prestasi perniagaan. maklumat yang diperlukan.

2. Maklumat perakaunan kewangan disediakan Pengauditan
bertujuan membantu pengguna dalaman
mahupun luaran membuat keputusan. 1. Pengauditan melibatkan proses menilai
dan menyemak Penyata Kewangan serta
3. Pihak pengurusan syarikat diwajibkan dokumen-dokumen perniagaan sesebuah
menyediakan laporan perakaunan dalam firma untuk memastikan Penyata Kewangan
bentuk Penyata Kewangan tahunan yang disediakan adalah betul dan tepat.
berdasarkan piawaian perakaunan yang
minimum. 2. Ia juga membantu firma mengesan
perbuatan pecah amanah atau
4. Data perakaunan kewangan mestilah penyelewengan wang firma.
objektif dan dapat disahkan.
3. Penyata Kewangan disemak oleh juruaudit
5. Perakaunan kewangan fokus kepada untuk memastikan tiada salah nyata dalam
ketelitian dan kesaksamaan semasa melapor Penyata Kewangan yang disediakan oleh
kepada pengguna luar. akauntan firma.

6. Perakaunan kewangan wajib mematuhi 4. Proses pengauditan akan menghasilkan
prinsip perakaunan yang diterima umum laporan kewangan yang lengkap serta
(Generally Accepted Accounting Principles penilaian prestasi sesebuah entiti.
(GAAP)).

Perakaunan pengurusan 5. Laporan yang tepat dan benar akan
diluluskan oleh pengarah syarikat
1. Perakaunan pengurusan adalah penyediaan perakaunan sebelum dihantar kepada
maklumat perakaunan bagi pengguna Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN).
dalaman sahaja.
6. Tujuan pengauditan adalah untuk
2. Ia melibatkan proses menyediakan pelbagai mengesahkan keadilan dan ketepatan
laporan kewangan seperti laporan anggaran Penyata Kewangan yang dibuat perniagaan
jualan, bajet dan analisis perbandingan. dan memastikan ianya mengikut piawaian
perakaunan yang diterima umum (GAAP).
3. Bertujuan membantu pihak pengurusan
menguruskan perniagaan dan membuat Percukaian
keputusan perniagaan dengan lebih cekap.
1. Pencukaian adalah satu proses dimana
4. Perakaunan pengurusan fokus lebih kepada jumlah cukai yang perlu diperuntukan
laporan untuk bahagian-bahagian sesebuah terhadap seseorang atau sesebuah syarikat
syarikat, contohnya jabatan, jenis barangan, ditentukan selepas pendapatan atau
kawasan jualan, dan sebagainya. keuntungan yang diperoleh diketahui.

6

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

2. Pencukaian melibatkan aktiviti-aktiviti 3. Bagi tujuan pencukaian, para juruaudit
seperti memberi khidmat nasihat mengenai perlu menyediakan jadual pengiraan cukai
maklumat percukaian terkini, membuat dan mematuhi segala peraturan semasa
perancangan cukai dan penyediaan laporan yang ada.
cukai mengikut perundangan percukaian Tingkatan
yang ditetapkan di bawah Akta Percukaian Tingkatan
Malaysia.
4

Hubungan Fungsi Perakaunan Kewangan dengan Pengauditan dan Percukaian

PerakaunanPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved➢ Akauntan syarikat akan menyediakan Penyata Kewangan
Kewangan berdasarkan dokumen-dokumen yang diterima dan dikeluarkan.

➢ Kemudian, akauntan akan membuat laporan kewangan untuk
kegunaan syarikat dalam merancang dan membuat keputusan.

➢ Manakala pengguna luar menggunakannya bagi menilai keupayaan
kewangan perniagaan.

➢ Pengauditan akan menyemak serta memastikan ketepatan dan Pengauditan
kesahihan laporan kewangan.

➢ Kemudian, pengauditan akan membuat laporan kewangan
berdasarkan Penyata Kewangan yang telah diaudit.

➢ Laporan kewangan yang telah diaudit lebih dipercayai oleh pengguna
sebagai rujukan dalam membuat keputusan.

➢ Pengauditan memastikan cukai pendapatan perniagaan telah dibayar
dalam jumlah yang betul.

Percukaian ➢ Percukaian syarikat akan dibuat berdasarkan Penyata Kewangan
yang telah diaudit.

➢ Pencukaian akan ditunjukkan dalam laporan kewangan syarikat
sebagai rujukan luaran.

Perkaitan antara Perakaunan Kewangan dengan Pengauditan dan Percukaian

Profesional Profesion bermaksud pekerjaan dalam
bidang yang memerlukan kemahiran yang
Profesional bermaksud orang yang tinggi atau latihan yang khusus, contohnya
mengamalkan satu bidang profesion pekerjaan dalam bidang undang-undang,
kerana pengetahuan, kepakaran dan kejuruteraan, perakaunan, perubatan dan
kemahirannya, contohnya peguam, seumpamanya.
jurutera, akauntan, doktor dan arkitek.

7

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Profesion PerakaunanTingkatan 6. Seorang akauntan boleh berkerja di sektor
Tingkatan awam (di jabatan-jabatan Kerajaan, badan-
1. Bidang perakaunan dipercayai profesion badan berkanun dan penguasa-penguasa
kedua tertua di dunia. Pengamal perakaunan tempatan) atau di sektor swasta (di badan-
dikenali sebagai akauntan. badan perdagangan dan perindustrian,
bank, syarikat insuran dan firma
4 2. Antara profesion perakaunan yang boleh perakaunan).
diceburi ialah:
(a) Akauntan Ciri-Ciri Akauntan Sebagai Pemimpin
(b) Perunding kewangan
(c) Juru audit Akauntan ialah individu yang mengurus
(d) Pengurus akaun serta memantau penyediaan Penyata
(e) Penganalis belanjawan Kewangan dan laporan kewangan
(f) Eksekutif akaun syarikat.
(g) Pengurus kewangan
(h) Kerani akaun.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Praktis Formatif 12 • Menganalisis 1. Akauntan bertauliah mesti memiliki sijil
profesional yang diiktirafkan oleh badan-
Mengapakah profesion perakaunan dianggap badan profesional, mendaftar sebagai
profesion profesional? ahli badan profesional perakaunan yang
diiktiraf dan menghadiri kursus-kursus
yang dianjurkan oleh badan profesional
3. Syarat-syarat kemasukan dalam profesion perakaunan yang diiktiraf atau anjuran
dari Suruhanjaya Syarikat Malaysia
perakaunan berbeza mengikut negara. (SSM).

4. Seorang akauntan mesti mempunyai Ijazah 2. Akauntan adalah penasihat kepada pihak
Sarjana Muda Perakaunan atau lain-lain pengurusan dalam proses membuat
kelulusan (keupayaan mengendalikan keputusan setelah mengambil kira kesan
software perakaunan) atau mendapat keputusan tersebut terhadap organisasi,
kelulusan daripada salah satu pertubuhan persekitaran dan masyarakat.
berikut:
3. Tanggungjawab seorang akauntan
(a) Malaysian Association of Certified ialah:
Public Accountants (MACPA)
(a) menasihat, merancang dan
(b) Association of Certified Accountants melaksanakan polisi dan sistem
(U.K) belanjawan, kawalan akaun dan
perkara perakaunan lain.
(c) Institute of Cost and Management
Accountants (U.K) (b) menyediakan dan mengesahkan
Penyata Kewangan untuk
(d) The Chartered Associations of Certified dibentangkan kepada pengguna
Accountants (CACA) dalaman dan pengguna luaran.

(e) The Institute of Chartered Secretaries (c) menyediakan penyata cukai,
and Administrator (ICSA) memberi nasihat mengenai masalah
percukaian dan mempertahankan
(f) The Institute of Cost and Management tuntutan yang dipertikaikan di
Accountants (ICMA) hadapan pegawai cukai.

5. Kelayakan lain seorang akauntan ialah
sebagai ahli penuh Malaysia Institute of
Accountants (MIA).

8

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

(d) menyediakan laporan ramalan seperti penipuan yang disyaki, Tingkatan
keuntungan dan belanjawan. ketidakmampuan, kebankrapan, Tingkatan
penyatuan, pembiayaan modal serta
(e) menyediakan kos projek dan analisis pembelian dan penjualan perniagaan. 4
risiko.
(h) bertindak sebagai ejen pembubaran
(f) mengenal pasti bahagian pengurangan dalam perkara berhubung dengan
kos dan mencadangkan langkah- kebankrapan dan percukaian.
langkah penjimatan kawalan kos.
(i) menjalankan tugas-tugas yang
(g) menjalankan penyiasatan kewangan, berkaitan
melaksanakan audit, menyediakan
laporan dan menasihat perkara (j) menyelia pekerja lain.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Integriti Akauntan
perlu mempunyai integriti
yang tinggi iaitu jujur dan tulus dalam
melaksanakan tugas. Hal ini kerana, akauntan
akan membuat pengiraan wang perniagaan

yang nilainya tinggi.

Ciri-ciri Kredibiliti Kebolehan
Kepimpinan menyampaikan hasil kerja
mereka dengan berkesan kepada
Seorang pelanggan/klien dan pihak pengurusan serta
Akauntan boleh bekerja dalam kumpulan.

Akauntabiliti Kebolehan
dalam perhitungan,
penafsiran, penganalisaan, dan
perbandingan fakta serta nombor, selain
berkebolehan membuat keputusan yang
kukuh berdasarkan pengetahuannya.



Ciri-ciri Kepimpinan Seorang Akauntan

Kod Etika Profesion Perakaunan 1. Ia adalah penyata berkuasa mengenai
peraturan-peraturan bagi seseorang
Kod etika profesion perakaunan akauntan semasa menjalankan tugas/fungsi
merupakan garis panduan yang mesti mereka.
dipatuhi oleh semua akauntan semasa
menjalankan profesion perakaunan. 2. Kod etika profesion perakaunan
diperkenalkan oleh IFAC (International

9

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Federation of Accountants) bertujuan untukTingkatanPraktis Formatif 13 • Menganalisis
memastikan akauntabiliti para akauntanTingkatan
sebagai individu yang profesional dan Apakah kesan terhadap perniagaan, jika akauntan
berdisiplin. tidak mengamalkan Kod Etika Profesional?

4 4. Pelanggaran kod etika boleh menyebabkan 5. Akauntan-akauntan yang menjadi ahli
seseorang akauntan dibuang daripada badan perakaunan seperti MIA (Malaysian
organisasi profesional itu dan akauntan Institute of Accountants) diarahkan
bertanggungjawab mematuhi kod etika mengikut kod etika profesion perakaunan
profesion perakaunan supaya tiada sesiapa dan menuruti undang-undang kecil (By-
pun akan hilang keyakinan dalam profesion Laws) yang telah dirangkakan.
perakaunan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Kompetensi Integriti Kerahsiaan Objektiviti Sifat
Profesional
Akauntan perlu Akauntan Akauntan tidak Akauntan perlu
berkebolehan, perlu jujur dan mendedahkan mematuhi prinsip Akauntan perlu
berpengetahuan mengamalkan
dan mahir dalam tulus dalam maklumat objektiviti dan etika profesion
melaksanakan menjalankan sesebuah entiti mengamalkan dan berkelakuan
tugas agar prinsip kebenaran
urusan tidak berlaku perniagaan dan keadilan secara
perakaunan pemalsuan kepada mana- profesional serta
dengan cekap. dan kekeliruan semasa
kenyataan. mana pihak menjalankan menggunakan
tanpa kebenaran kepakaran
daripada pihak tugas. profesional
semasa
perundangan menjalankan
(mahkamah). tugas.

Kod Etika Akauntan Profesional

6. Undang-undang kecil kod etika profesion 8. Setiap akauntan bertanggungjawab untuk
perakaunan MIA dikeluarkan oleh the mematuhi kod etika profesion perakaunan
Council of the Malaysian Institute of ini supaya dapat menjalankan tugas yang
Accountants pada 24 November 2006 dan telah diamanahkan dengan berkesan
dikuatkuasakan pada 1 Januari 2007 kecuali dan bebas dari unsur-unsur negatif
dinyatakan sebaliknya. seperti penyelewengan, penipuan dan
seumpamanya.
7. Undang-undang kecil MIA dikeluarkan
berdasarkan Seksyen 10(a) Akta Akauntan
1967 (Accountants Act 1967) dan perlu
dipatuhi oleh semua ahlinya.

10

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

Syarat kelayakan untuk menjadi seorang 3. Satu jawatankuasa lembaga yang terdiri Tingkatan
akauntan bertauliah di Malaysia daripada 15 orang ahli diberi kuasa oleh Tingkatan
Seksyen 9 dan 10, Akta Akauntan 1967
1. Seseorang akauntan bertauliah di Malaysia untuk mengawal profesion perakaunan 4
memenuhi syarat-syarat berikut: dan mengadakan peperiksaan untuk
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved menentukan taraf profesion itu.
(a) memperoleh ijazah Sarjana Muda
Perakaunan dari universiti yang 4. Tugas-tugas MIA seperti yang termaktub
diiktiraf. di dalam Seksyen 6, Akta Akauntant 1967
adalah:
(b) lulus peperiksaan kelayakan dari (a) menentukan kelayakan seseorang
badan profesional perakaunan yang untuk diterima sebagai ahli.
diiktiraf, seperti MIA (Malaysia
Institute of Accountants) dan MACS (b) menyediakan latihan dan pendidikan
(Malaysia Associate of Company oleh institut atau badan lain, kepada
Secretaries) atau mempunyai sepuluh seseorang yang mengamalkan
tahun pengalaman dalam bidang atau ingin mengamalkan profesion
pengauditan atau perakaunan. perakaunan.

(c) mendaftar sebagai ahli badan (c) meluluskan dan mengawal serta
profesional perakaunan yang diiktiraf menyelia pelaksanaan Peperiksaan
dan memegang sijil amalan yang Kelayakan MIA.
tertera nombor lesen individu.
(d) mengawal selia amalan profesion
(d) melibatkan diri dalam kerja- perakaunan dan mempromosi
kerja audit atau perakaunan serta kepentingan profesion perakaunan
menghadiri kursus-kursus ‘Public di Malaysia.
Practice Programme’ anjuran mana-
mana badan profesional perakaunan (e) memberikan bantuan kewangan
yang diiktiraf atau anjuran dari SSM atau bantuan lain kepada ahli yang
(Suruhanjaya Syarikat Malaysia) untuk memerlukannya bagi melindungi
mengumpul jam kredit tahunan bagi atau meningkatkan kebajikan ahli.
melayakkan pembaharuan lesen pada
tahun berikutnya. (f) mengekalkan piawaian profesion
perakaunan di tahap paling tinggi
2. Seseorang akauntan bertauliah harus dengan mengamalkan tadbir urus
sentiasa memegang kerajinan dan korporat terbaik dalam profesion
keteguhan apabila melalui proses-proses perakaunan di Malaysia.
tersebut.
(g) bekerjasama dengan Lembaga
Badan Perakaunan Piawaian Perakaunan Malaysia
(MASB) dalam usahanya memberi
Terdapat beberapa badan profesional kesedaran tentang piawaian
perakaunan di Malaysia yang berfungsi untuk perakaunan dengan menggalakkan
memastikan sistem perakuanan di Malaysia pelbagai program seminar dan
dapat dijalankan dengan sistematik dan lancar. latihan.

Institut Akauntan Malaysia (MIA) (h) bekerjasama dengan Persekutuan
Akauntan Antarabangsa (IFAC) yang
1. MIA diluluskan oleh Akta Parlimen dan menyalurkan piawaian-piawaian
ditubuhkan di bawah Akta Akauntan 1967 terbaharu bagi juruaudit.
sebagai badan perakaunan negara.
(i) memperkenalkan pelbagai program
latihan untuk memastikan setiap ahli
dapat memenuhi harapan kumpulan
berkepentingan.

11

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Lembaga Piawaian Perakaunan MalaysiaTingkatan piawaian baru dan yang sedia
(MASB)Tingkatan ada, penyata-penyata prinsip dan
perubahan-perubahan terhadap
1. MASB telah ditubuhkan dibawah Akta piawaian-piawaian yang dicadangkan.
Laporan Kewangan 1997 (Financial
Reporting Act 1997) sebagai sebuah badan (h) mengeluarkan pengumuman teknikal
(technical pronouncements).
4 bebas untuk membentuk dan menerbitkan
piawaian-piawaian laporan kewangan dan (i) mengenal pasti skop dan aplikasi
perakaunan di Malaysia. piawaian perakaunan.

2. MASB bersama-sama dengan FRF (j) melakukan tugas-tugas lain seperti
(Financial Reporting Foundation) telah digariskan oleh Menteri Kewangan.
menubuhkan sebuah rangka kerja baharu
dalam membuat laporan kewangan di Persatuan Akauantan Awam Bertauliah
Malaysia. Malaysia (MICPA)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
3. Rangka kerja baharu ini mengandungi 1. MICPA ditubuhkan pada tahun 1958.
struktur penetapan piawaian (standard-
setting) yang bebas dengan diwakili oleh 2. Tujuan MICPA adalah untuk memajukan
semua pihak yang berkaitan di dalam profesion perakaunan di Malaysia dengan
proses penetapan piawaian, termasuklah memberi latihan dan peperiksaan.
penggubal, pengguna, pembuat dasar dan
mereka yang terlibat di dalam profesion 3. Ahli-ahli MICPA memenuhi syarat berikut:
perakaunan. (a) lulus semua bahagian peperiksaan
yang dikendalikan.
4. Tugas-tugas dan kuasa-kuasa di bawah (b) mempunyai pengalaman bekerja
MASB seperti yang termaktub di dalam sekurang-kurangnya 3 tahun dalam
Akta adalah: bidang perakaunan atau pengauditan.

(a) menerbitkan piawaian perakaunan The Associations of Chartered Certified
yang baharu sebagai piawaian Accountants (ACCA)
perakaunan yang sah serta mengkaji
atau menerima piawaian perakaunan 1. ACCA ditubuhkan pada tahun 1904 dengan
yang sedia ada sebagai piawaian nama London Accociation Of Accountants.
perakaunan yang sah. Nama badan perakaunan ini ditukar
kepada Chartered Association Of Certified
(b) menerbitkan penyata-penyata Accountants pada tahun 1984 dan kemudian
prinsip (statements of principles) bagi ACCA dalam tahun 1996.
kegunaan dalam penyediaan laporan
kewangan. 2. Tujuan ACCA adalah untuk menyokong
ahlinya di sepanjang profesion perakaunan
(c) menaja atau membentuk piawaian mereka.
perakaunan yang mungkin.
3. Ia mengemaskini ahlinya tentang
(d) mengadakan khidmat nasihat awam peraturan serta undang-undang berkaitan
sekiranya perlu. dengan amalan perakaunan, kod amalan
perakauanan dan etika profesion
(e) membentukkan rangka kerja berkonsep perakaunan.
yang bertujuan untuk menilai piawaian
perakaunan yang dicadangkan. Chartered Institute Managemant Accountants
(CIMA)
(f) melakukan perubahan di dalam
piawaian perakaunan yang 1. CIMA ditubuhkan dengan nama Institute Of
dicadangkan sebagai sesuatu yang Cost And Works Accountants (ICWA) pada
perlu.

(g) mendapatkan pandangan dari pihak
FRF berkaitan dengan piawaian-

12

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

tahun 1919 tetapi ditukarkan kepada CIMA dan konsisten kepada pengguna Tingkatan
pada tahun 1972. berkepentingan. Tingkatan

2. Ia merupakan badan profesional yang 2. Selain daripada menguatkuasa kod etika 4
mendapat pengiktirafan dari Negara-negara dan piawai perkhidmatan perakaunan,
Komenwel. ia juga menjamin kelayakan dan piawai
profesionalisme akauntan dalam kerjaya
3. Tujuan CIMA adalah untuk melatih mereka.
akauntan profesional supaya mahir
dalam pentadbiran perniagaan serta 3. Ia juga menyelia badan-badan profesional
dapat menangani sebarang cabaran dan perakaunan, menambahbaikkan prosedur
perubahan dengan baik. dan etika badan-badan profesional
perakaunan jika perlu.
Peranan utama Badan Kawal Selia
4. Peranan lain ialah menetapkan
1. Peranan utama Badan Kawalan Selia piawai pelaporan, pemantauan dan
adalah untuk memastikan badan- penguatkuasaan piawaian dalam
badan perakaunan profesion memberi perakaunan dan pengauditan.
perkhidmatan perakaunan yang berkualiti
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
1.2 Sejarah Perakaunan dan Perkembangannya

Sejarah Perakaunan
Permulaan Menyimpan Rekod

Tahun 3500 Rekod perakaunan yang paling awal didapati di Babylonia.
S.M

Tahun 2300 Rekod dibuat di atas kepingan tanah liat.
S.M

Tahun Penyimpanan rekod menjadi lebih maju dengan ciptaan papyrus (kertas)
400 M dan calamus (pen) di Mesir.

Abad 5 dan 6 Urus niaga direkodkan dalam nilai wang apabila sistem kewangan
S.M diperkenalkan.

Abad 1 hingga Orang India telah memajukan penggunaan sistem angka yang membolehkan
11 S.M penyusunan angka dengan teratur serta memudahkan pengiraan.

Tahun 850 M Sistem angka Roman digantikan dengan sistem angka Hindu-Arab.
Permulaan Menyimpan Rekod

13

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Permulaan Catatan Bergu
Tingkatan
Tingkatan • Simpan kira berdasarkan Sistem Catatan Bergu dipercayai bermula di
Tahun 1200 Itali selaras dengan perkembangan perdagangan yang pesat di bandar-
- 1500 M
bandar Itali.
4
• Simpan kira yang berdasarkan catatan bergu dikenali sebagai Kaedah
Venice.

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedTahun 1494• Luca Pacioli menulis sebuah buku matematik memuatkan satu bahagian
tentang peraturan simpan kira bagi sesuatu perniagaan di dalam buku
itu. Buku itu merupakan terbitan perakaunan pertama yang dicetak dan
sebahagian besar daripada isi kandungannya masih sesuai digunakan
hingga hari ini.

• Luca Pacioli dikenali sebagai Bapa Perakaunan.
• Pada masa ini, keuntungan biasanya ditentukan pada akhir suatu
tempoh perniagaan seperti selepas pelayaran perniagaan dan bukan

pada akhir suatu tempoh perakaunan.

Tahun 1605 Dicadangkan keuntungan ditentukan pada akhir suatu tempoh perakaunan.

Permulaan Catatan Bergu

Perkembangan Sistem Perakaunan

Pertengahan • Revolusi Perindustrian di England memperkembangkan perdagangan
abad ke-18 dan bidang perakaunan dengan pesat.

• Penyediaan Penyata Kewangan dan laporan pelaburan lain yang
berasaskan akaun lejar dibincangkan dan diperkenalkan.

• Pengeluaran barang secara besar-besaran memerlukan suatu sistem
perakaunan yang lebih baik supaya laporan kewangan dapat dibuat.

• Perakaunan kos diperkenalkan untuk menganalisis pelbagai kos dalam
pengeluaran besar-besaran.

Abad ke-19 • Bidang simpan kira diperkembangkan dengan pembentukan syarikat
Abad ke-20 besar yang memerlukan modal yang besar.

• Corak pengurusan telah berubah dan kerajaan telah menggubal
perundangan untuk mengawal perjalanan perniagaan supaya semua
pihak yang terlibat dilindungi.

• Pihak pengurusan syarikat diwajibkan menyediakan laporan perakaunan
dalam bentuk Penyata Kewangan tahunan berdasarkan piawaian
perakaunan yang minimum. Maka, wujudlah perakaunan kewangan.

• Perkembangan pesat dalam organisasi perniagaan, mewujudkan
perakaunan pengurusan.

• Ini membolehkan pihak pengurusan menguruskan perniagaan dan
membuat keputusan perniagaan dengan lebih cekap.

14

Tahun 1900   Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan  Tingkatan
Tahun 1973 Tingkatan
• Bidang perakaunan telah mencapai taraf profesional.
• Beberapa buah badan perakaunan profesional ditubuhkan untuk 4

menentukan taraf minimum bagi kelayakan profesional (keperluan
tingkat kelayakan akademik yang tinggi), membentuk kod etika profesion
perakaunan, dan memastikan kod ini dipatuhi oleh semua akauntan.

• Jawatankuasa Piawaian Perakaunan Antarabangsa (International
Accounting Standards Committee) atau IASC yang ditubuhkan oleh
badan-badan perakaunan dunia di Sydney menerbitkan Piawaian
Perakaunan Antarabangsa (International Accounting Standards).

• Tujuan Jawatankuasa Piawaian Perakaunan Antarabangsa ditubuhkan
adalah untuk membentuk dan menggalakan penggunaan piawaian
perakaunan asas dalam penyediaan akaun dan Penyata Kewangan.

• Malaysia Institute of Accountants (MIA) ialah persatuan profesion
perakaunan di Malaysia. Persatuan yang diluluskan oleh Akta Parlimen
ini mengawal profesion perakaunan dan mengadakan peperiksaan untuk
menentukan taraf profesion itu.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Perkembangan Sistem Perakaunan

Praktis Formatif 1.1

Susun semula sejarah perakaunan mengikut turutan yang betul.

1. Penyata Amalan Perakaunan Piawaian 5. Kepingan tanah liat digunakan untuk
diterbitkan. merekodkan data urus niaga di Babylonia.

2. Jawatankuasa Piawaian Perakaunan 6. Penyimpanan rekod menjadi lebih maju dengan
Antarabangsa ditubuhkan. ciptaan papyrus dan calamus.

3. Simpan kira berdasarkan Sistem Catatan Bergu 7. Piawaian-piawaian laporan kewangan dan
bermula di Itali. perakaunan di Malaysia diterbitkan.

4. Perakaunan kos diperkenalkan untuk 8. Luca Pacioli menerbitkan Summa De Arithmetica,
menganalisis pelbagai kos. Geometrica, Proportioni et Propotionalita.

Perkembangan Proses Perakaunan Secara Manual dan Perisian Berkomputer

Permulaan menyimpan rekod komputer 4. Dengan penambahan dalam penggunaan
komputer, muncullah pelbagai jenis sistem
1. Perkembangan teknologi maklumat perisian berkomputer untuk perakaunan.
membuat kitaran perniagaan dalam suatu
organisasi perniagaan semakin cepat. 5. Pakej perisian komputer dari ACT dan SAGE
Oleh sebab itu, sistem perakaunan secara mula digunakan pada akhir tahun 1990.
manual kurang cekap dan berkesan jika
dibandingkan dengan sistem perakaunan 6. Perisian berkomputer dalam perakaunan
berkomputer. telah memudahkan akauntan dalam proses
penyediaan Penyata Kewangan serta
2. Kecekapan dan keberkesanan sistem memastikan rahsia kewangan hanya boleh
perakaunan berkomputer menarik diakses oleh pekerja yang diberi kuasa atau
kebanyakan syarikat besar mahupun kecil hak mengakses.
mengamalkannya bagi menggantikan
sistem perakaunan secara manual. 7. Ia juga membantu akauntan mengemas kini
data secara automatik apabila akauntan
3. Pada pertengahan 1980an, komputer membuat sebarang pembetulan.
merupakan sebahagian daripada kehidupan
pejabat. 15

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada PerakaunanTingkatan
Tingkatan
8. Perisian UBS merupakan sistem perakaunan yang paling banyak digunakan oleh organisasi
perniagaan di Malaysia kerana ia mesra pengguna dan memenuhi keperluan perakaunan pada
masa kini.

9. Sistem perisian QuickBooks terkenal dengan gelaran “It’s quick to learn & quick to use” juga

4 mempunyai jumlah pengguna yang besar di Malaysia kerana mempunyai ciri-ciri istimewa untuk
semua jenis organisasi.

Kepentingan Sistem Maklumat Perakaunan Kepada Entiti Perniagaan

Sistem Maklumat Perakaunan ialah sebuah sistem yang menggunakan informasi teknologi
untuk memilih, menyimpan dan memproses data kewangan dan perakaunan serta mengesan
aktiviti perakaunan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Mengumpul dan menyimpan Menukarkan data kepada maklumat
data mengenai urus niaga (Penyata Kewangan)yang boleh
atau aktiviti perakaunan. digunakan oleh pihak pengurusan
untuk membuat keputusan.

Fungsi Sistem
Maklumat

Perakaunan

Sebagai rujukan pihak dalam Menyediakan kawalan yang
dan luar perniagaan. memadai untuk memastikan
sumber-sumber perniagaan
tersedia apabila diperlukan, tepat

dan boleh dipercayai.

Fungsi Sistem Maklumat Perakaunan

Menyimpan segala data
urus niaga yang dijalankan

perniagaan.

Mentafsir cukai Kepentingan Membandingkan
pendapatan perniagaan. Sistem prestasi

Menilai kemampuan Maklumat perniagaan.
perniagaan. Perakaunan

Mengawal dan merancang
aktiviti perniagaan.

Kepentingan Sistem Maklumat Perakaunan

16

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

6. Penyata Kedudukan Kewangan
mengandungi butiran aset, butiran liabiliti
dan ekuiti pemilik pada tarikh tertentu.

7. Contoh Penyata Kedudukan Kewangan:
1.3 Penyata Kewangan Tingkatan
Tingkatan
1. Penyata Kewangan terdiri daripada Penyata
Pendapatan dan Penyata Kedudukan Penyata Kedudukan Kewangan pada 30 April 20X7 4
Kewangan.
Aset Bukan Semasa RM RM RM
2. Penyata Pendapatan disediakan dengan Premis
tujuan untuk menentukan untung atau rugi Lekapan 45 000
perniagaan pada akhir tempoh perakaunan. Kenderaan 12 800

3. Penyata Pendapatan mengandungi butiran 7 290
hasil operasi, butiran belanja operasi dan 65 090
keuntungan atau kerugian perniagaan
tempoh perakaunan berakhir.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Aset Semasa 3 750
Tunai 4 430
Akaun Belum Terima 8 750
Inventori akhir 16 930

Untung Bersih = (Untung Kasar + Hasil Tolak : Liabiliti Semasa 2 670 (12 780)
Operasi) > Belanja Operasi Akaun Belum Bayar 10 110 4 150
Overdraf bank
Rugi Bersih = (Untung Kasar + Hasil Operasi) < Modal kerja 69 240
Belanja Operasi
Ekuiti Pemilik 60 000
Untung Bersih = Hasil Operasi > (Rugi Kasar + Modal 14 690
Belanja Operasi) Tambah : Untung Bersih 74 690
(5 450)
Rugi Bersih = Hasil Operasi < (Rugi Kasar + Tolak : Ambilan 69 240
Belanja Operasi)

4. Contoh Penyata Pendapatan: Ciri Kualitatif Penyata Kewangan

Penyata Pendapatan bagi tahun berakhir 30 April 20X7 1. Penyata Kewangan mempunyai beberapa
ciri kualitatif untuk memastikan ketepatan
RM RM RM dan kesahihannya agar pihak-pihak
yang berkepentingan dapat mengkaji
Jualan 51 360 dan membuat keputusan berdasarkan
Tolak : Pulangan jualan (1 780) maklumat yang diperoleh daripada Penyata
49 580 Kewangan.
Tolak : Kos jualan
Inventori awal 35 150 6 980 2. Terdapat dua jenis ciri kualitatif asas,
Belian (1 340) iaitu ciri kualitatif asas dan ciri kualitatif
Tolak : Pulangan belian 33 810 35 030 tertingkat.
42 010
Tambah : Angkutan masuk 1 220 (8 750)
Kos Belian
Kos barang untuk dijual (33 260)
Tolak : Inventori akhir 16 320
Kos jualan
Untung kasar 3 090 7 410
Tambah : Hasil 4 320 23 730
Faedah diterima
Sewa diterima 450 (9 040) Kerelevanan Kebolehfahaman
7 050 14 690 Pemasaan
Tolak : Belanja 1 540 Perwakilan
Belanja runcit benar Kebolehsahan
Gaji
Kadar bayaran
Untung Bersih

5. Penyata Kedudukan Kewangan Kebolehbandingan
menunjukkan kedudukan kewangan
perniagaan pada akhir tempoh perakaunan Ciri Kualitatif
selepas Penyata Pendapatan disediakan.

17

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Ciri Kualitatif AsasTingkatan 3. Pelaporan Penyata Kewangan perlu
Tingkatan disediakan dengan cermat dan tidak
Kerelevanan mengelirukan pengguna.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
1. Maklumat harus releven dan boleh Ciri Kualitatif Tertingkat
dipercayai oleh pengguna yang
Kebolehbandingan
4 menggunakan maklumat tersebut untuk
membuat keputusan. 1. Penyata Kewangan boleh digunakan
untuk membuat perbandingan prestasi
2. Maklumat itu harus memberi satu bagi tempoh masa yang berlainan dan
perbezaan dalam keputusan yang dibuat. perbandingan dengan syarikat lain.
Ini bermakna maklumat itu mesti tepat
waktunya, mempunyai nilai ramalan dan 2. Penyata Kewangan sesebuah organisasi
memberi maklum balas keputusan lampau mesti boleh dikaitkan dengan maklumat
atau lepas yang berguna. bukan kewangan syarikat yang lain.

3. Informasi dalam Penyata Kewangan adalah 3. Maklumat haruslah boleh dipercayai dan
releven jika ia mempengaruhi keputusan diharapkan. Ini bermakna:
ekonomi pengguna. (a) maklumat itu mewakili apa yang
sepatutnya diwakili.
4. Informasi yang relevan membantu (b) pengguna atau entiti lain harus
pengguna maklumat tersebut menilai boleh menguji nilai yang dilaporkan
peristiwa lepas, semasa dan masa depan berdasarkan maklumat sama
sesebuah entiti. Ia juga mengesahkan atau yang digunakan oleh entiti yang
membetulkan penilaian lepas yang telah melaporkannya.
dibuat. (c) maklumat yang dilaporkan mesti
lengkap (tidak boleh mengabaikan
5. Jadi, maklumat kewangan yang releven mesti maklumat yang penting atau material
mengandungi rekod lepas atau lampau, kini yang akan menjejaskan ketepatan
atau semasa dan dapat mengukur masa maklumat tersebut).
depan. (d) konsep perkecualian kadang-
kadang digabungkan dalam konsep
6. Menilai kepentingan maklumat kewangan, kebolehpercayaan.
ia tidak seharusnya berdasarkan kepada nilai
kewangan sahaja tetapi juga bergantung Kebolehfahaman
kepada sifat urus niaga itu.
1. Informasi dalam Penyata Kewangan
7. Menepati masa juga komponen releven. disediakan dalam format standard yang
Maklumat mesti diberi kepada pengguna mudah difahami oleh pengguna. Maklumat
dalam jangka masa yang berkemungkinan tambahan boleh disediakan dalam bentuk
besar memberi kesan kepada keputusan nota ringkas.
yang dibuat.
2. Ia bagi membantu mereka membuat
Perwakilan benar sesuatu keputusan, perbandingan atau
perancangan.
1. Informasi dalam Penyata Kewangan
mesti lengkap, adil, konsisten serta bebas 3. Pengguna maklumat perakaunan mungkin
daripada kesilapan. terdiri daripada pengamal-pengamal
perakaunan, pengurusan dalaman atau
2. Oleh itu, maklumat dalam Penyata pihak luar.
Kewangan boleh dipercayai dan tidak berat
sebelah. Dimana pengguna-pengguna boleh
bergantung pada Penyata Kewangan bagi
mewakili peristiwa-peristiwa dan transaksi-
transaksi yang berlaku adalah benar.

18

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

4. Pengguna Penyata Kewangan boleh 2. Maklumat yang disediakan kepada
membuat keputusan yang lebih baik jika pengguna adalah tepat pada waktunya
dapat menafsir isi kandungan Penyata untuk membantu pengguna membuat
Kewangan. keputusan.
Tingkatan
Kebolehsahan Tingkatan
3. Keperluan memberikan maklumat tepat
1. Informasi dalam Penyata Kewangan telah pada waktunya memerlukan syarikat 4
diaudit, disahkan dan boleh dipercayai oleh menyediakan maklumat kepada pengguna
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reservedpengguna. luaran pada tempoh-tempoh berkala,
contohnya setiap tahun, setiap suku tahun
2. Kebolehsahan menandakan satu konsensus dan sebagainya.
antara penilai atau pengukur yang berbeza.
Contohnya, kos belian sebidang tanah untuk 4. Kelewatan mengumumkan maklumat
dilaporkan dalam Penyata Kedudukan mungkin menyebabkan maklumat itu tidak
Kewangan sebuah syarikat biasanya adalah relevan.
boleh disahkan jika dibandingkan dengan
nilai pasaran tanah itu. Membezakan Komponen-Komponen
dalam Penyata Kewangan
3. Penyata Kewangan adalah tidak neutral
jika pemilihan dan penyampaian maklumat 1. Penyata Pendapatan perniagaan
mempengaruhi pembuatan satu keputusan perkhidmatan berbeza dengan perniagaan
dengan tujuan mencapai pendapatan yang barangan walaupun Penyata Kedudukan
telah ditentukan. Kewangannya sama.

Pemasaan 2. Perniagaan perkhidmatan hanya
menyediakan perkhidmatan dan tidak
1. Informasi dalam Penyata Kewangan dapat melibatkan perdagangan barangan.
diperoleh pada masa yang diperlukan untuk Contohnya, perkhidmatan perakaunan,
pengguna membuat keputusan. Penyata pejabat guaman, syarikat insurans, bank,
kewangan kebiasaannya disediakan secara klinik dan perhotelan.
tahunan atau suku tahunan bagi memenuhi
keperluan pemasaan ini.

Aspek Kedai Kasut Salon Rambut Bank

Komponen • Jualan kasut • Bayaran diterima • Hasil faedah
Jualan • Pulangan jualan kasut selepas pemberian pinjaman
perkhidmatan
Bersih mendandan rambut

• Belian kasut • Belian produk
penjagaan rambut
Akaun • Pulangan belian kasut
Perdagangan • Pulangan belian produk
• Angkutan masuk kasut • Angkutan masuk produk
• Insurans belian
Komponen • Insurans belian kasut • Upah atas belian
Kos Jualan • Upah atas belian kasut • Duti import
• Duti import kasut • Inventori produk awal
• Inventori produk akhir
• Inventori kasut awal

• Inventori kasut akhir

Akaun Hasil • Diskaun diterima • Diskaun diterima • Faedah simpanan
Untung Rugi (semasa pembelian (semasa pembelian • Caj perkhidmatan
kasut) produk)
diberi
• Faedah simpanan • Faedah simpanan
perniagaan perniagaan

• Komisen diterima • Komisen diterima
• Hutang lapuk terpulih

19

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Tingkatan Aspek Kedai Kasut Salon Rambut Bank
Tingkatan
• Diskaun diberi (semasa • Gaji • Gaji

penjualan kasut) • Sewa • Sewa

• Gaji • Kadar bayaran • Kadar bayaran

• Sewa • Susut nilai Aset Bukan • Susut nilai Aset
4 • Kadar bayaran
Semasa Bukan Semasa
Belanja • Susut nilai Aset Bukan • Iklan • Insurans

Semasa • Insurans

• Iklan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
• Insurans

• Hutang lapuk

• Peruntukan hutang ragu

• Premis • Premis • Premis

• Lengkapan • Lengkapan • Lengkapan

• Lekapan • Peralatan atau Mesin • Mesin yang

• Kenderaan yang digunakan untuk digunakan(ATM,

• Akaun Belum Terima mendandan rambut CDM, Cek
Aset • Bank deposit)
Penyata • Kenderaan
Kedudukan
Kewangan • Akaun Belum Terima • Akaun Belum

• Bank Terima(pengguna

membuat

pinjaman)

• Tunai

Liabiliti • Akaun Belum Bayar • Akaun Belum Bayar • Faedah belum
• Overdraf bank • Overdraf bank terima
• Pinjaman • Pinjaman

Komponen dalam Penyata Kewangan berdasarkan perniagaan

Praktis Formatif 1.2

1. Terangkan secara ringkas tentang ciri-ciri berikut:
(a) Perwakilan benar
(b) Kebolehbandingan
(c) Kebolehfahaman

2. Isikan komponen bagi perniagaan berikut:

Aspek Syarikat Printer Firma Perakaunan

Akaun Komponen Jualan Bersih
Perdagangan Komponen Kos Jualan

Akaun Untung Hasil
Rugi Belanja

Penyata Kedudukan Aset

Kewangan
Liabiliti

20

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

Pihak yang Bertanggungjawab Menyediakan Penyata Kewangan
Tingkatan
Tingkatan
Pemilik Perniagaan Pihak Luar
Pekerja sendiri 4
➢ Kebiasaannya bagi ➢ Akauntan atau syarikat
perniagaan kecil atau ➢ Bagi firma yang berkapasiti yang menyediakan
milikan tunggal, peniaga besar, peniaga tidak perkhidmatan akauntan
sendiri yang menyediakan mampu menguruskan serta yang akan membantu
Penyata Kewangan. mengendalikan Penyata firma menyediakan laporan
Kewangan. kewangan, bagi firma yang
➢ Hal ini, memberi kelebihan tidak mempunyai akauntan.
kepada peniaga kerana ➢ Oleh itu, firma akan
mengetahui segala urus mengupah pekerja yang ➢ Oleh itu, firma akan
niaga serta kedudukan mempunyai ilmu perakaunan menyediakan segala
kewangan. dalam hal-hal perakaunan. maklumat perakaunan
kepada akauntan yang
➢ Ia juga dapat mengelakkan dilantik.
penyelewengan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Penyediaan Penyata Kewangan

Pengguna Penyata Kewangan

Pemilik Perniagaan Pekerja Pihak Bank Pembekal
• Penyata Kewangan
• Penyata • Penyata • Penyata Kewangan
Kewangan Kewangan digunakan bagi digunakan
sebagai rujukan digunakan melihat kemampuan untuk menilai
bagi mengetahui untuk menilai perniagaan perniagaan dalam
untung/rugi serta perniagaan membayar balik pengurusan hutang-
segala hasil dan sama ada pinjaman serta hutangnya sebelum
perbelanjaan perniagaan jumlah maksimum memberikan
perniagaannya. mampu pinjaman yang kemudahan kredit
membayar gaji layak dipinjam oleh bagi mengelakkan
Pihak Pengurusan atau faedah lain perniagaan. hutang lapuk.
yang ditawarkan
• Penyata sebelum ini. Agensi Kerajaan Pemegang Saham
Kewangan • Penyata Kewangan
sebagai rujukan • Melihat • Penyata Kewangan
bagi merancang kemampuan digunakan untuk digunakan untuk
strategi perniagaan menilai kadar menilai perniagaan
perniagaan berkembang cukai yang perlu dalam menjana
pada masa pada masa dibayar perniagaan keuntungan.
hadapan serta hadapan serta memastikan • Mereka akan melihat
meningkatkan serta peluang perniagaan membuat beberapa perniagaan
dan membaiki dinaikkan pembayaran pada sebelum membuat
perancangan pangkat. waktu yang telah keputusan untuk
sebelum ini. ditetapkan. melabur dalam
sesebuah perniagaan.
Pengguna Penyata Kewangan
21

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Tingkatan1.4 Andaian, Prinsip dan Batasan dalam Perakaunan
Tingkatan
Andaian Perakaunan
Entiti Berasingan
4 Tempoh Perakaunan • Pemilik perniagaan
• Satu jangka masa perakaunan dan perniagaan merupakan satu
yang telah ditetapkan perniagaan entiti yang berbeza.
bagi menghitung hasil Usaha berterusan
dan belanja perniagaan. • Perniagaan mempunyai hayat
yang berterusan dan ia tidak
Wang sebagai ukuran
• Rekod perakaunan hanya terbatas.
melibatkan urus niaga yang dinilai

dalam bentuk wang.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Andaian
Perakaunan

Andaian Perakaunan

Entiti Berasingan 5. Andaian ini selalu dipatuhi oleh semua
bentuk organisasi perniagaan tidak kira
1. Prinsp perakaunan, sesebuah perniagaan sama ada perniagaan itu ialah milikan
adalah satu entiti ataupun badan yang tunggal, perkongsian, atau syarikat berhad.
berasingan daripada pemiliknya.
Usaha Berterusan
2. Hanya urus niaga perniagaan sahaja
direkodkan dalam buku firma. Buku 1. Perakaunan mengandaikan bahawa
perakaunan firma tidak merekodkan urus sesebuah perniagaan mempunyai hayat
niaga peribadi pemilik yang tiada kaitan yang berterusan dan akan terus beroperasi
dengan perniagaan. untuk satu masa yang berlanjutan.

Contoh 1: 2. Aset perniagaan akan terus digunakan untuk
Seorang pemilik memasukkan RM20 000 menghasilkan pendapatan bagi perniagaan.

wang tunai ke dalam firma sebagai modal. 3. Andaian ini berhubung dengan prinsip kos
kerana jika perniagaan tidak diandaikan
Buku firma akan menunjukkan: Urus niaga terlibat berterusan, andaian kos tidak dapat
perniagaan digunakan.
• Wang tunai bertambah
sebanyak RM20 000 4. Amalan perakaunan ialah merekodkan
semua aset pada harga kos (harga
• Modal perniagaan/pemilik pembelian) dan bukan pada nilai semasa
bertambah sebanyak RM20 000 kerana aset tidak akan dijual, tetapi akan
terus digunakan dalam pengendalian
Buku firma tidak menunjukkan: Urus niaga perniagaan.
• Pemilik telah berkurangan persendirian
Tempoh Perakaunan
RM20 000 daripada sumber
persendiriannya 1. Tempoh perakaunan ialah jangka masa
perakaunan atau jangka masa perniagaan
3. Tujuan memisahkan entiti perniagaan yang telah ditetapkan oleh syarikat
daripada pemiliknya adalah untuk supaya dapat mengetahui hasil prestasi
membezakan urus niaga perniagaan perniagaan dari semasa ke semasa. Tempoh
daripada urus niaga peribadi. ini menunjukkan jumlah hasil dan belanja
bagi sesebuah perniagaan.
4. Sebarang urusan antara perniagaan dan
pemiliknya merupakan urusan dua pihak
yang berasingan.

22

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

2. Tempoh perakaunan adalah sama dan tetap 3. Hanya faktor-faktor yang dapat diukur
bagi sesebuah perniagaan, iaitu terdiri dengan wang sahaja boleh direkodkan.
daripada satu tahun, setengah tahun, suku Tingkatan
tahun, atau satu bulan. Tingkatan
Prinsip Perakaunan
(a) Tempoh perakaunan: Satu tahun 4
Pengiktirafan hasil dan
1 Jan. 20X6 1 Jan. 20X7 1 Jan.20X8 belanja

Tempoh kedua • (segala hasil dan belanja
Tempoh pertama yang berlaku dalam tempoh
perakaunan semasa akan
diambil kira)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
(b) Tempoh perakaunan: Setengah tahun Prinsip kos
• (segala aset direkod
1 Jan. 20X7 1 Jul. 20X7 1 Jan.20X8 Prinsip
Perakaunan berdasarkan harga sebenar
semasa pembelian)
Tempoh pertama Tempoh kedua

(c) Tempoh perakaunan: Suku tahun Ketekalan
• (merekod menggunakan
1 Jan. 20X7 1 Apr. 20X7 1 Jul.20X7
kaedah yang konsisten
Tempoh kedua sepanjang perniagaan
Tempoh pertama beroperasi)

3. Laporan hasil operasi perniagaan dibuat Prinsip Perakaunan
pada akhir setiap tempoh perakaunan itu.
Tempohnya bergantung kepada saiz dan Ketekalan
jenis perniagaan yang dijalankan.
1. Prinsip ini menekankan kepentingan
4. Dalam penilaian prestasi perniagaan mengamalkan kaedah merekodkan butiran
untuk tempoh itu, hanya urus niaga yang dalam akaun secara konsisten atau tetap
mempengaruhi keuntungan dan kerugian bagi setiap tempoh perakaunan.
perniagaan bagi tempoh perakaunan itu
akan diambil kira. 2. Hal ini dapat mengelakkan kekeliruan atau
pemesongan dalam laporan kewangan. Ia
5. Laporan prestasi perniagaan dapat juga dapat memastikan prestasi perniagaan
digunakan untuk membuat perbandingan boleh dibandingkan antara dua tempoh
antara dua tempoh perakaunan untuk perakaunan.
mengukur tahap pencapaian dalam sesuatu
tempoh, iaitu sama ada prestasi telah 3. Setiap firma hendaklah memilih kaedah
meningkat atau merosot. yang bersesuaian kerana ia dapat
memberikan gambaran yang paling adil
Wang Sebagai Ukuran tentang aktiviti perniagaan.

1. Rekod perakaunan hanya melibatkan urus 4. Apabila kaedah pengendalian perakaunan
niaga yang dapat dinilaikan dalam bentuk yang bersesuaian telah dipilih, kaedah yang
wang. sama digunakan dalam setiap tempoh
perakaunan.
2. Tujuannya adalah untuk mendapatkan
ukuran yang seragam supaya perbandingan 5. Namun begitu, sebuah firma tidak terikat
dapat dibuat. Wang merupakan unit untuk mematuhi kaedah yang telah dipilih
ukuran nilai dalam semua urus niaga. selama-lamanya. Kaedah yang digunakan
boleh ditukar bagi mencerminkan
perubahan dalam aktiviti perniagaan atau
bagi menggambarkan pola kegiatan dengan
lebih jelas.

23

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

6. Sekiranya perubahan begini berlaku, hal iniTingkatan 2. Segala belanja belum bayar dan hasil belum
mestilah dinyatakan dalam akaun-akaunTingkatan terima bagi tempoh berkenaan diambil kira
supaya pentaksiran kesan perubahan itu semasa mencari untung atau rugi walaupun
boleh dibuat oleh pengguna-pengguna Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved wang belum dibayar atau diterima kerana
akaun. ia merupakan urus niaga bagi tempoh
perakaunan tersebut.
4 7. Sebelum perubahan begini dilakukan,
pertimbangan yang mendalam perlu 3. Segala belanja prabayar dan hasil belum
dibuat. Penukaran kaedah yang digunakan terperoleh bagi suatu tempoh perakaunan
hendaklah tidak terlalu kerap. yang merupakan urus niaga tempoh
perakaunan akan datang (walaupun
Prinsip Kos wang sudah dibayar atau diterima) tidak
dianggap sebagai belanja atau hasil bagi
1. Prinsip kos bermakna urus niaga tempoh perakaunan semasa. Contohnya,
direkodkan mengikut nilai yang sebenar, walaupun belanja iklan yang telah dibayar
iaitu berasaskan kos belian pada tarikh ialah RM3 600, manakala iklan tahunan
belian dilakukan. Segala aset yang dibeli ialah RM1 200 sahaja, jika belanja iklan yang
atau belanja yang telah dibayar direkodkan dibayar adalah untuk tempoh tiga tahun.
mengikut kos pada tarikh urus niaga Pemadanan belanja tempoh perakaunan
berlaku. semasa hanya RM1 200.

2. Kos ini akan dikekalkan dalam rekod 4. Jumlah belanja yang terlibat untuk
perakaunan walaupun nilai pasaran atau memperoleh belanja bagi tempoh
nilai semasa aset telah berubah. Oleh itu, perakaunan berkenaan ialah:
nilai aset dalam rekod tidak mencerminkan Jumlah belanja yang dibayar
nilai pasaran semasa aset tersebut. Tambah Jumlah belanja belum bayar
bagi tempoh perakaunan semasa
3. Kos belian menjadi asas rekod perakaunan Tolak Belanja prabayar bagi tempoh
kerana kos ini merupakan nilai yang lebih perakaunan semasa
objektif dan dapat dibuktikan oleh dokumen
yang disediakan semasa urus niaga berlaku. 5. Jumlah hasil yang diperoleh ialah:
Jumlah hasil yang diterima
4. Prinsip kos digunakan dalam rekod Tambah Jumlah hasil belum terima
perakaunan demi kepentingan konsistensi. bagi tempoh perakaunan semasa
Contohnya, kenderaan yang dibeli dengan Tolak Hasil belum terperoleh bagi
harga RM85 000 mungkin dinilaikan tempoh perakaunan semasa
semula pada nilai semasa sebanyak
RM50 000 beberapa tahun kemudian. Batasan Perakaunan
Mengikut prinsip kos, kenderaan itu tetap
direkodkan pada harga RM85 000. Kos Manfaat

5. Prinsip ini tidak digunakan apabila 1. Konsep kos manfaat menjelaskan bahawa
pembubaran perniagaan. perbelanjaan untuk menyediakan
maklumat dalam Penyata Kewangan tidak
Pengiktirafan Hasil dan Belanja boleh melebihi manfaat yang diperoleh
oleh pengguna Penyata Kewangan daripada
1. Menurut prinsip ini, jumlah hasil bagi maklumat tersebut.
tempoh itu mesti dipadankan dengan
jumlah belanja dalam tempoh yang sama 2. Adalah kurang berbaloi jika perbelanjaan
untuk menentukan untung bersih bagi yang digunakan untuk mendapatkan
sesuatu tempoh perakaunan. maklumat tersebut tidak memberi kesan
yang banyak terhadap kepentingan
perniagaan. Contohnya, perbelanjaan tinggi
untuk mendapat maklumat pesaing.

24

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

3. Batasan dalam Penyata Kewangan ialah 2. Modal perniagaan perkongsian Tingkatan
maklumat kurang penting ini tidak disumbangkan oleh setiap pekongsi. Tingkatan
dipaparkan dalam Penyata Kewangan. Pinjaman juga boleh dibuat daripada
pekongsi, bank, dan institusi kewangan jika 4
Praktis Formatif 1.3 modal tidak mencukupi.

1. Terangkan secara ringkas andaian 3. Sebelum memulakan perniagaan,
perakaunan berikut: perjanjian harus dibuat antara pekongsi.
(a) Entiti berasingan. Perjanjian atau Ikatan Perkongsian
(b) Tempoh perakaunan. biasanya mengandungi syarat yang
menentukan jumlah modal setiap pekongsi,
2. Terangkan secara ringkas prinsip pembahagian untung atau rugi, faedah
perakaunan berikut: atas ambilan, faedah atas modal, dan gaji
(a) Ketekalan. pekongsi.
(b) Pengiktirafan hasil dan belanja.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
3. Terangkan secara ringkas batasan 4. Perjanjian Perkongsian juga menentukan
perakaunan iaitu kos manfaat. hak dan tanggungjawab pekongsi sesama
sendiri, cara perjalanan perniagaan,
1.5 Entiti Perniagaan dan bagaimana perkongsian akan
ditamatkan.
Milikan Tunggal
5. Jika perkongsian ditubuhkan tanpa
1. Perniagaan ini dimiliki oleh seorang perjanjian, perjalanan perkongsian itu
sahaja yang melaburkan wang ke dalam adalah berdasarkan peraturan-peraturan
perniagaan sebagai modal. Modal yang dalam Akta Perkongsian 1961 yang
dilabur biasanya kecil dan terdiri daripada mengandungi syarat berikut:
simpanannya atau daripada pinjaman. (a) Untung atau rugi dibahagikan sama
rata, tidak kira jumlah modal yang
2. Liabiliti perniagaan milikan tunggal adalah disumbangkan oleh setiap pekongsi.
tidak terhad dan pemilik bertanggungjawab (b) Tiada faedah yang dibayar ke atas
ke atas semua risiko perniagaannya. Jika modal pekongsi.
perniagaannya menjadi bankrap, aset (c) Tiada gaji untuk pekongsi.
peribadinya mungkin perlu digunakan (d) Faedah atas ambilan tidak dikenakan.
untuk menjelaskan semua hutang. (e) Pinjaman pekongsi kepada perkongsian
akan menerima kadar faedah sebanyak
3. Contoh-contoh perniagaan milikan tunggal 8% setahun.
ialah perniagaan berjaja, bergerai, dan
perniagaan pekedai seperti perniagaan (f) Semua pekongsi boleh menguruskan
runcit; perniagaan profesional seperti urusan perkongsian.
peguam, doktor, arkitek, dan akauntan;
dan perniagaan perkhidmatan seperti (g) Semua pekongsi berhak menyemak
kedai jahit, salun persolekan, kafe internet, dan memeriksa buku akaun.
bengkel kenderaan dan salun rambut.
(h) Tiada sesiapa pun yang boleh diterima
Perkongsian masuk sebagai pekongsi tanpa
persetujun semua pekongsi yang ada.
1. Perkongsian merupakan perniagaan yang
ditubuhkan oleh sekurang-kurangnya (i) Sebarang perbezaan yang wujud
dua orang yang menjalankan perniagaan tentang perkara biasa perniagaan
bersama untuk memperoleh keuntungan. perkongsian boleh diputuskan oleh
majoriti pekongsi, tetapi persetujuan
semua pekongsi yang ada diperlukan
jika perubahan tentang jenis
perniagaan perkongsian dibuat.

25

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Tingkatan 6. Terdapat dua jenis perkongsian: 8. Untung syarikat disalurkan kepada
Tingkatan (a) Perkongsian biasa - semua pekongsi pemegang saham melalui pemberian
ialah pekongsi biasa dan liabiliti dividen. Kadar dividen ditentukan mengikut
masing-masing adalah tidak terhad. jumlah keuntungan yang dicapai oleh
(b) Perkongsian berhad - terdiri daripada syarikat.

4 pekongsi biasa dan pekongsi berhad. 9. Syarikat berhad adalah kekal dan berterusan.
7. Perniagaan perkongsian tidak kekal Dari segi undang-undang, ia merupakan
dan terpaksa dibubarkan jika terdapat satu entiti yang sah dan terpisah daripada
perubahan dalam Perjanjian Perkongsian pemiliknya.
seperti salah seorang pekongsi meninggal
dunia, menarik diri, menjadi bankrap, atau 10. Sebuah syarikat berhad boleh memiliki
menjadi tidak siuman. harta, membuat perjanjian atas namanya,
8. Perkongsian boleh juga dibubarkan atas mendakwa atau didakwa oleh orang lain.
persetujuan antara semua pekongsi.
11. Di Malaysia, saham-saham syarikat awam
Syarikat Berhad berhad diniagakan di Bursa Saham Kuala
Lumpur. Saham-saham syarikat sendirain
1. Syarikat Berhad ialah perniagaan yang berhad tidak disenaraikan di bursa saham.
didaftarkan di bawah Akta Syarikat 2016.
12. Contoh bentuk perniagaan syarikat berhad
2. Terdapat dua jenis syarikat berhad iaitu ialah syarikat pembuatan kenderaan, kilang
syarikat sendirian berhad dan syarikat elektronik, institusi kewangan, syarikat
awam berhad. pengangkutan dan perkapalan, dan lain-
lain lagi.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
3. Ahli syarikat berhad ialah pemilik saham Koperasi
syarikat atau pemegang saham syarikat.
1. Koperasi ialah sebuah pertubuhan sosio-
4. Modal syarikat berhad terdiri daripada ekonomi yang didaftarkan di bawah Akta
unit saham yang mempunyai nilai yang 502 (Akta Koperasi 1993).
tertentu (biasanya RM1.00 bagi setiap
unit) yang dipanggil nilai tara atau 2. Koperasi dianggotai, dimodali dan
nilai par. Modal disumbangkan melalui ditadbir oleh sekumpulan manusia untuk
pelaburan dalam saham syarikat oleh memajukan kepentingan ekonomi dan
pemegang saham. sosial anggota-anggotanya.

5. Liabiliti pemegang saham adalah terhad 3. Prinsip operasi yang diamalkan oleh
kepada pelaburan yang disumbangkan koperasi hari ini adalah berdasarkan Prinsip
kepada syarikat. Aset peribadi pemegang Rochdale.
saham tidak boleh diambil untuk
menjelaskan tuntutan Akaun Belum Bayar 4. Prinsip Rochdale yang utama ialah:
perniagaan. (a) Keanggotaan sukarela dan terbuka.
(b) Kawalan secara demokrasi oleh
6. Dasar syarikat ditentukan oleh Lembaga anggota.
Pengarah yang biasanya terdiri daripada (c) Penglibatan anggota dalam kegiatan
pemegang saham yang dilantik oleh ekonomi.
pemegang-pemegang saham dalam (d) Kebebasan dan autonomi.
mesyuarat agung tahunan. (e) Penyelenggarakan pendidikan, latihan
dan maklumat.
7. Pengurusan syarikat dikendalikan oleh (f) Kerjasama diantara koperasi.
pengurus profesional yang dilantik oleh (g) Prihatin terhadap masyarakat.
lembaga pengarah.

26

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

5. Akta Koperasi 1993 dikuatkuasakan untuk: (c) Koperasi Tinggi - sekurang-kurangnya Tingkatan
(a) membuat peruntukan bagi penubuhan, dua koperasi menengah. Tingkatan
pendaftaran, pengawalan dan
pengawalseliaan koperasi-koperasi. 9. Koperasi berdaftar tidak boleh membentuk, 4
(b) menggalakkan perkembangan mempunyai, memperoleh atau memegang
koperasi-koperasi.Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reservedsubsidiari tanpa mendapat kelulusan
(c) perkara-perkara yang berkaitan daripada Ketua Pendaftar terlebih dahulu.
dengannya.
10. Setiap koperasi berdaftar hendaklah
6. Yang di-Pertuan Agong boleh melantik membentuk Lembaga yang terdiri daripada
seseorang untuk menjadi Ketua Pendaftar 6 - 15 orang anggota dan Jawatankuasa
Koperasi bagi Malaysia. Audit Dalaman yang terdiri daripada 3
- 6 orang anggota yang dipilih dengan
7. Fungsi-fungsi Ketua Pendaftar ialah: sewajarnya pada mesyuarat agung
(a) mendaftarkan dan membatalkan tahunan.
pendaftaran koperasi.
(b) memastikan bahawa koperasi berfungsi 11. Koperasi berdaftar boleh memberikan
mengikut peruntukan-peruntukan pinjaman atau kemudahan kredit lain
Akta. kepada anggota-anggotanya, pekerja-
(c) menasihati Menteri tentang perkara pekerjanya, subsidiari-subsidiarinya, atau
yang berkaitan dengan koperasi. sesuatu koperasi berdaftar yang lain.
(d) menggalakkan dan meningkatkan
penubuhan dan pembangunan 12. Untung bersih teraudit sesebuah koperasi
koperasi. berdaftar bagi setiap tempoh perakaunan
(e) membantu koperasi meningkatkan ditentukan selepas mengambil kira belanja
kecekapannya. pengendalian, peruntukan bagi hutang
lapuk dan hutang ragu, susut nilai aset
8. Syarat-syarat pendaftaran koperasi ialah: dan penghausan nilai pelaburan.
(a) Koperasi Asas – sekurang-kurangnya
satu ratus orang individu. 13. Bagi setiap tempoh perakaunan, tidak
(b) Koperasi Menengah – sekurang- kurang daripada 15 peratus daripada
kurangnya dua koperasi asas. untung bersih teraudit koperasi berdaftar
hendaklah dibayar ke dalam Kumpulan
Perbezaan Ciri-Ciri Setiap Entiti Perniagaan Wang Rizabnya.

1. Entiti perniagaan berbeza dari segi pemilikan, pendaftaran, jenis modal, cara pembahagian
keuntungan, liabiliti, kewujudan, cara pengurusan, pembentukan, pencukaian dan sebagainya.

2. Jadual berikut memaparkan jenis entiti perniagaan dan perbezaannya dari beberapa aspek.

Ciri Milikan Tunggal Perkongsian Syarikat Berhad Koperasi
Seorang. 2 – 20 pekongsi. Sendirian berhad : 50 orang minimum –
Bilangan 2 – 50 pemegang tidak terhad.
pemilik Pekongsi-pekongsi. saham.
Awam berhad: Anggota koperasi.
Sumbangan Pemilik. 2 – tidak terhad.
modal Dikongsi dalam
Pemegang saham. kalangan anggota-
Untung / Rugi Pemilik. anggotanya dalam
• Pembahagian mengikut Diagihkan dalam bentuk dividen.
Perjanjian Perkongsian. bentuk dividen.

• Pembahagian mengikut
Akta Perkongsian 1961
(jika tiada Perjanjian
Perkongsian).

27

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Ciri Milikan Tunggal Perkongsian Syarikat Berhad Koperasi
Liabiliti
Tingkatan Tidak terhad. Tidak terhad. • Terhad kepada • Terhad kepada
Tingkatan
jumlah jumlah

Modal yang dilabur. Modal yang dilabur.

Kewujudan Risiko kewujudan Risiko kewujudan tidak Kewujudan Kewujudan

4 tidak berterusan. berterusan. berterusan. berterusan.

Kawalan dan • Pemilik sendiri, Pekongsi aktif • Lembaga • Anggota Lembaga

pentadbiran dibantu oleh ahli- menguruskan aktiviti Pengarah yang Koperasi (ALK):

ahli keluarganya harian perniagaan. dipilih oleh • Dijalankan
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
atau oleh pemegang- berdasarkan

beberapa pekerja pemegang saham. sistem demokrasi,

yang dibayar gaji. • Terdapat berasaskan

• Pemilik pemisahan kepada satu

sendiri yang diantara pemilik anggota, satu

menentukan dan dengan kawalan. undi.

melaksanakan

semua dasar

dan keputusan

mengenai

perniagaanya.

Pembentukan Mudah ditubuhkan • Lebih mudah dibentuk • Rumit dibentuk. Pertubuhan koperasi
kerana tidak ada berbanding dengan • Didaftar menurut tertakluk kepada Akta
banyak peraturan syarikat berhad.
dan syarat-syarat Akta Syarikat 1965. Koperasi 1993.
yang perlu dipatuhi. • Didaftar menurut • Banyak syarat-
Perjanjian atau Ikatan
Perkongsian. syarat dan undang-
undang yang perlu
dipatuhi.

Cukai Cukai pendapatan Cukai pendapatan Cukai pendapatan Cukai pendapatan
pendapatan syarikat. koperasi.
perseorangan. perseorangan.

Contoh • Perniagaan Syarikat guaman, firma Bank, kilang Koperasi sekolah,
perniagaan penjajaan :
penjaja berjalan perakaunan, klinik barangan elektronik, koperasi universiti,
kaki / penjaja
berkenderaan. kedoktoran dan pergigian. kilang kereta, syarikat koperasi penternak,

• Perniagaan pembinaan. koperasi pertanian,
bergerai.
koperasi pengguna.
• Perniagaan
berkedai :
kedai am, kedai
khas, kedai
perkhidmatan.

Perbezaan ciri-ciri antara entiti perniagaan

Praktis Formatif 1.4

Apakah kelebihan dan kelemahan perniagaan perkongsian? Kelemahan
Kelebihan

28

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

Peta Konsep Tingkatan
Tingkatan

4

Simpan Kira dan PerakaunanPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Andaian
Prinsip Perakaunan
Subbidang Perakaunan Batasan Perakaunan

Hubung Kait Milikan Tunggal
➢ Perakaunan Kewangan Perkongsian
➢ Pengauditan
➢ Percukaian Syarikat Berhad
Koperasi
Profesional
➢ Ciri Akauntan sebagai

Pemimpin
➢ Etika Profesion Perakaunan
➢ Badan Berkanun

Membezakan Ciri Kualitatif Pihak Menyediakan Pihak Menggunakan
komponen dalam Penyata Kewangan Penyata Kewangan
Penyata Kewangan
Pemilik
Kualitatif Asas Kualitatif Tertingkat Pengguna Perniagaan
Perwakilan benar Kebolehbandingan Luaran
Pekerja Sendiri
Kerelevanan Pengguna
Dalaman Pihak Luar

Kebolehsahan

Kebolehfahaman

Pemasaan

29

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Tingkatan Praktis Sumatif 1
Tingkatan
Soalan Objektif 5. Apakah tujuan pembentukan 8. Mengapakah penggunaan

4 Pilih jawapan yang betul. badan perakaunan sistem perkomputeran
profesional? lebih banyak digunakan

1. Rajah 1 adalah sebahagian I Untuk membentuk berbanding secara manual?
daripada proses kitaran kod etika profesion
A Pemprosesan data lebih
perakaunan. perakaunan cepat
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
II Untuk menaikkan taraf B Penjimatan dari segi

X Imbangan Pelarasan minimum bagi kelayakan tenaga kerja
Duga profesion
C Perkembangan teknologi
III Untuk mengeluarkan maklumat yang pesat
Rajah 1 Penyata Amalan
Perakaunan Piawaian D Peningkatan kesilapan
rekod akibat kecuaian

Apakah X? IV Untuk memastikan semua manusia

A Lejar akauntan mematuhi 9. Perisian perakaunan yang
B Buku Tunai kod etika profesion manakah paling banyak
C Imbangan Duga perakaunan digunakan oleh organisasi
D Buku Catatan Pertama perniagaan di Malaysia?
A I dan II
2. Perakaunan merupakan B I dan IV A UBS
bidang profesional kerana C II dan III B MYOB
akauntan mempunyai D III dan IV C QuickBooks

A ciri-ciri seorang pemimpin 6. Badan-badan perakaunan D Cashflow manager

B sijil profesional yang manakah yang ditubuhkan di 10. Apakah butiran yang terdapat
diiktiraf Malaysia? dalam Penyata Pendapatan?
I Komisen belum terima
C skop tanggungjawab yang I Institut Akauntan Malaysia II Hutang lapuk
luas (MIA) III Komisen diterima
IV Ambilan
D pengetahuan, kepakaran II Association of Certified A I dan II
dan kemahiran profesion Chartered Accountants B I dan IV
(ACCA) C II dan III
3. Antara yang berikut, D III dan IV
manakah bukan ciri akauntan III Chartered Institute of
sebagai pemimpin? Management Accountants 11. Maklumat yang manakah
A Integriti (CIMA) tidak ditunjukkan dalam
B Objektiviti Penyata Kedudukan
C Subjektiviti IV Institut Akauntan Awam
D Akauntabiliti Bertauliah Malaysia (MICPA)
A I dan III C II dan III
B I dan IV D II dan IV

4. Antara yang berikut, 7. Badan profesional manakah Kewangan?
manakah kod etika profesion yang memberikan latihan A Modal kerja
perakaunan? dan peperiksaan profesional B Untung bersih
kepada bakal-bakal C Ekuiti pemilik
I Melakukan tugas-tugas akauntan? D Untung kasar
lain
A Institut Perakaunan 12. Manakah antara yang berikut
II Mematuhi piawaian Malaysia (MIA) merupakan ciri kualitatif
teknikal Penyata Kewangan?
B Lembaga Piawaian I Relevan
III Mengamalkan sifat berat Perakaunan Malaysia II Tepat masa
sebelah (MASB) III Kepiawaian

IV Menunjukkan tingkah laku C Persatuan Akauntan
yang profesional Awam Bertauliah Malaysia

A I dan III

B I dan IV (MICPA) IV Nilai saksama

C II dan III D Persatuan Akauntan- A I dan II C II dan III

D II dan IV akauntan Malaysia (MSA) B I dan IV D III dan IV

30

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan 

13. Siapakah pengguna dalaman 17. Perniagaan Sunwei telah 18. Manakah antara yang berikut Tingkatan
Penyata Kewangan? merekodkan insurans kedai merupakan prinsip-prinsip Tingkatan
A Bank dalam Penyata Kewangan koperasi?
B Pekerja perniagaan termasuk 4
C Pelanggan insurans yang belum I Kebebasan dan autonomi
D Orang awam dijelaskan sebanyak RM350. II Prihatin terhadap

14. Maklumat berikut berlaku Apakah prinsip perakaunan masyarakat
dalam perniagaan Queen’s yang dipatuhi Perniagaan
Cake House. Sunwei? III Keanggotaan sukarela dan
A Ketekalan terhad
Pemilik telah mengambil B Prinsip kos
satu kek ‘Red Velvet’ untuk C Kos manfaat IV Kawalan secara autokratik
hari jadi anaknya. D Pengiktirafan hasil dan oleh anggota
belanja
Urus niaga tersebut A I dan II
direkodkan sebagai ambilan B I dan IV
dalam buku perniagaannya. C II dan III
D III dan IV
Apakah andaian yangPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
digunakan? 19. Antara yang berikut, ciri-ciri manakah yang benar bagi koperasi dan
A Usaha berterusan syarikat berhad?
B Entiti berasingan
C Tempoh perakaunan Ciri-ciri Koperasi Syarikat Berhad
D Wang sebagai ukuran I Hak milik
Anggota-anggota Pemegang saham
15. Maklumat berikut merujuk II Kawalan koperasi syarikat
kepada perniagaan Kedai
Telefon Bimbit Zony. III Nilai saham Satu anggota, satu Satu saham, satu
IV Tujuan undi undi
• Memulakan perniagaan
menjual telefon bimbit A I dan II Tidak menentu Tetap
pada 1 Mac 20X7. B I dan IV
C II dan III Memenuhi keperluan Mencari
• Tempoh perakaunannya D III dan IV pelanggan keuntungan
berakhir setiap enam
bulan. 20. Pilih padanan ciri organisasi yang benar.

Bilakah tempoh perakaunan Ciri Milikan Perkongsian Syarikat
perniagaan Kedai Bunga Tunggal Berhad
Rasa Sayang berakhir?
A 1 Ogos 20X7 I Liabiliti Terhad Terhad Tidak terhad
B 31 Ogos 20X7
C 1 September 20X7 II Sumbangan Pemilik Rakan kongsi Pelaburan
D 30 September 20X7 Modal pemegang
saham
16. Akaun Alatan Pejabat
menunjukkan baki RM20 000, III Pencukaian Cukai Cukai Cukai
iaitu harga kos yang dibayar pendapatan pendapatan pendapatan
pada 1 Januari 20X1. Harga perseorangan perseorangan syarikat
pada 31 Disember 20X7 ialah
RM12 000. IV Kewujudan Tidak Berterusan Berterusan
berterusan
Berapakah nilai alatan
pejabat yang akan direkod A I dan II
dalam Penyata Kedudukan B I dan IV
Kewangan pada 31 Disember C II dan III
20X7? D III dan IV
A RM8 000 C RM20 000
B RM12 000 D RM32 000

31

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan

Soalan Subjektif
Tingkatan
Tingkatan
1. Apakah fungsi utama simpan kira dan perakaunan? Senaraikan jawapan anda dalam jadual berikut.

TUJUAN UTAMA

4 SIMPAN KIRA PERAKAUNAN

2. Lengkapkan kitaran perakaunan dalam Rajah 1.Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved

Kitaran
Perakaunan


Rajah 1

32

  Prinsip Perakaunan SPM   Modul 1  Pengenalan kepada Perakaunan  Tingkatan
Tingkatan
3. Selepas Revolusi Perindustrian di England pada pertengahan abad ke-18, apakah tujuan perakaunan yang
berikut diperkenalkan? 4
(a) Perakaunan kos

(b) Perakaunan kewangan

(c) Perakaunan pengurusan

4. Maklumat perakaunan sesuatu perniagaan penting bagi pihak dalaman dan luaran membuat keputusan yang
berkaitan dengan operasi perniagaan.
(a) Senaraikan pengguna dalaman dan luaran data perakaunan sesuatu perniagaan.

(b) Apakah kegunaan laporan kewangan sesuatu perniagaan kepada kedua-dua pihak itu?
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
5. Nyatakan prinsip perakaunan yang terlibat dalam situasi berikut dan jelaskannya.

(a) Akaun Kenderaan menunjukkan baki sebanyak RM95 000, iaitu harga belian kenderaan tersebut 3 tahun
yang lalu. Harga pasaran sekarang ialah RM50 000.

(b) Kerani akaun Syarikat Fortuna tidak mengambil kira sewa belum terperoleh dan gaji belum bayar semasa
menentukan keuntungan tempoh perakaunan itu.

6. Nyatakan andaian, prinsip dan batasan perakaunan yang terlibat dalam setiap keadaan yang berikut.

Urus niaga Andaian/ Prinsip/ Batasan

(a) Perkhidmatan yang diberi oleh syarikat pembersihan pejabat
dinilaikan sebanyak RM530.

(b) Pemilik Kedai Bunga Mawar tidak merekodkan bunga yang
dihadiahkan kepada anaknya di dalam buku perakaunan
kedainya.

(c) Untuk menentukan keuntungan perniagaan, Syarikat Ali Baba
telah menolak perbelanjaan tempoh perakaunan semasa
daripada pendapatan tempoh perakaunan semasa perniagaan
tersebut.

(d) Aset Syarikat Malinja direkodkan pada kos dan bukan pada
harga pasaran.

(e) Kedai runcit yang dimulakan oleh Devan akan terus beroperasi
dan beliau tidak menetapkan berapa lama ia akan beroperasi.

(f) Penyata Kewangan Syarikat Laguna dibuat berdasarkan data
perakaunan bagi tempoh 1 Mei 20X6 hingga 30 April 20X7.

(g) Syarikat Xing Xing telah menetapkan susut nilai Aset Bukan
Semasa adalah menggunakan kaedah baki berkurangan.

(h) Pemilik Syarikat Sunny berpendapat bahawa kos untuk mendapat
maklumat pesaing yang tinggi adalah tidak berbaloi.

33

5Modul Tingkatan 4

Lejar

KATA KUNCI
• Lejar Am
• Lejar Khas
(subsidiari)
• Akaun Nyata
• Akaun Nominal
• Sistem Catatan
Bergu
• Akaun Aset
• Akaun Liabiliti
• Akaun Belanja
• Akaun Hasil
• Akaun Ekuiti Pemilik
• Akaun Kawalan
Belum Terima
• Akaun Kawalan
Belum Bayar
Setiap kali kita pergi membeli-belah, duit yang kita bawa akan berkurangan tetapi
barang yang dibawa akan bertambah. Bagi peniaga pula, setiap kali pelanggan membeli
barangan jualan, barangan mereka akan berkurangan tetapi duit mereka bertambah.
Kesan pertambahan dan pengurangan ini berhubung kait dengan Sistem Catatan
Bergu. Apakah pula perkaitan membeli barangan dengan menjual barangan ini dengan
Lejar? Mengapakah setiap urus niaga akan memberikan dua kesan iaitu pertambahan
dan pengurangan? Apakah Sistem Catatan Bergu? Bagaimanakah ia berfungsi dalam
perakaunan? Apakah kesan jika tidak mengamalkan Sistem Catatan Bergu? Mari kita
belajar mengenai Lejar sebagai buku akaun utama di dalam modul ini.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved

112

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar 

2. Lejar Am mencatatkan akaun bagi aset,
liabiliti, belanja, hasil dan belian aset secara
kredit serta jualan aset secara kredit.
5.1 Lejar Tingkatan
Tingkatan
Dokumen Buku Catatan
Perniagaan Pertama Lejar Lejar Khas (Subsidiari) 4

Proses Pengeposan ke Lejar Lejar Khas adalah buku akaun yang
digunakan untuk merekod semua urus
Buku Lejar merupakan buku akaun niaga secara kredit yang melibatkan
utama untuk merekod semua urus niaga Akaun Belum Terima dan Akaun Belum
perniagaan. Bayar.

1. Semua akaun dalam lejar haruslah
dilengkapkan dengan tarikh, butir, folio
dan nilai urus niaga.

2. Semua urus niaga perniagaan perlu direkod
dalam Buku Akaun dengan kaedah manual
atau elektronik.

Jenis Lejar
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved 1. Lejar Khas atau Lejar Subsidiari terdapat
dua lejar sahaja iaitu Lejar Belian/Lejar
Akaun Belum Bayar dan Lejar Jualan/ Lejar
Akaun Belum Terima.

2. Lejar Khas diasingkan daripada Lejar Am
bertujuan:

(i) memudahkan perniagaan membuat
rujukan dan kawalan Akaun Belum
Bayar dan Akaun Belum Terima.

(ii) meningkatkan mutu dan kecekapan
perekodan urus niaga.

(iii) mengurangkan berlakunya kesilapan
perekodan.

(iv) mengelakkan penggunaan Lejar Am
dipenuhi dengan Akaun Belum Bayar
dan Akaun Belum Terima.

Lejar Belian Lejar Jualan Format Lejar
(Lejar Akaun (Lejar Akaun
Belum Bayar) Belum Terima) 1. Setiap muka surat atau halaman lejar
dinamakan ‘folio’.
Jenis Lejar
2. Setiap akaun perlu ditunjukkan dalam
Lejar Am halaman yang berasingan. Sistem Catatan
Bergu membahagikan setiap folio kepada
Lejar Am adalah buku akaun utama yang dua bahagian.
merekod semua akaun kecuali Akaun
Belum Terima dan Akaun Belum Bayar. 3. Setiap halaman dibahagikan kepada dua
iaitu Debit (di sebelah kiri) dan Kredit (di
1. Buku Lejar Am merupakan buku utama sebelah kanan).
untuk merekod semua urus niaga
perniagaan. 4. Format Lejar sama ada bentuk ‘T’ atau
Bentuk Lajur.

113

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar

Bentuk ‘T’
Tingkatan
Tingkatan 1 Nama Akaun

Tarikh Butir Folio Jumlah Tarikh Butir Folio Jumlah
(RM) (RM)
42 3 4 3 4
52 6

Bahagian Debit Lejar Bahagian Kredit Lejar
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
No. Penerangan No. Penerangan

1 Merekod nama akaun bagi lejar tersebut. 1 Merekod nama akaun bagi lejar tersebut.

2 Merekod tarikh urus niaga berlaku. 2 Merekod tarikh urus niaga berlaku.

3 Merekod nama akaun atau hal urus niaga 3 Merekod nama akaun atau hal urus niaga
secara ringkas. secara ringkas.

4 Merekod nombor muka surat buku akaun 4 Merekod nombor muka surat buku akaun
semasa catatan pembukuan sebagi rujuk semasa catatan pembukuan sebagai rujuk
silang. Ruangan ini juga digunakan untuk silang. Ruangan ini juga digunakan untuk
menerangkan apakah terjadi kepada baki menerangkan apakah terjadi kepada baki
akaun seperti ‘baki h/b’ dan ‘Baki b/b’. akaun seperti ‘Baki h/b’ dan ‘Baki b/b’.

5 Merekod amaun yang didebitkan. 5 Merekod amaun yang didebitkan.

6 Merekod amaun yang dikreditkan. 6 Merekod amaun yang dikreditkan.

1. Untuk memudahkan pembelajaran prinsip 7 Amaun baki akan dikemaskini bagi setiap
perakaunan, akaun-akaun diringkaskan urus niaga.
kepada bentuk, huruf besar “ T” dan
dinamakan “Akaun T”. Praktis Formatif 11 • Menganalisis

2. Akaun T juga memberi maklumat atau data Mengapakah perlunya pengeposan ke lejar dari
yang sama seperti akaun biasa: Buku Catatan Pertama?
(a) Nama akaun di atas.
(b) Bahagian debit di sebelah kiri dan Praktis Formatif 5.1
bahagian kredit di sebelah kanan.
Senaraikan tiga contoh Akaun Nyata dan Akaun
3. Oleh sebab ia mudah dan cepat dilukis, Nominal.
Akaun T sangat berguna untuk pengajaran
dan pembelajaran prinsip perakaunan.

Contoh Akaun T: Akaun Bank Klasifikasi Akaun
Debit
Kredit 1. Akaun lejar yang diperlukan untuk merekod
semua urus niaga perniagaan untuk sebuah
Bentuk Lajur firma perniagaan boleh dikelaskan kepada
dua kategori utama, iaitu:
1 Nama Akaun (a) Akaun Perorangan
– Akaun yang digunakan untuk
Tarikh Butir Folio Debit Kredit Baki merekod urus niaga mengenai
(RM) (RM) (RM) orang individu, firma atau syarikat
2 3 yang menjalankan urus niaga
45 6 7 perniagaan.

114

(b) Akaun Bukan Perorangan   Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar  Tingkatan
– Akaun-akaun yang bukan atas nama Tingkatan
menerima nilai wang tunai dan memberi
orang, firma atau syarikat. barangan (jualan) yang sama nilai kepada 4
– Dibahagikan kepada dua jenis, iaitu pelanggannya.

Akaun Nyata dan Akaun Nominal. 2. Bagi merekodkan dua perkara itu, maka
muka surat lejar dibahagikan kepada dua,
2. Akaun Nyata adalah akaun yang ada sebelah kiri dinamakan debit (mencatat
hubungkait dengan aset dan harta benda nilai yang di terima/nilai masuk/
yang dimiliki oleh perniagaan seperti penambahan nilai) dan sebelah kanan
bangunan, kenderaan, perabot, jentera dan adalah kredit (mencatat nilai yang diberi/
kelengkapan. nilai keluar/kekurangan nilai).

3. Akaun Nominal ialah akaun yang digunakan
untuk merekod urus niaga yang berkaitan
dengan hasil dan belanja perniagaan seperti
sewa, gaji, komisen diterima, jualan, belian
dan sebagainya.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Cara Merekod Urus Niaga dalam Lejar
Akaun Akaun Akaun Akaun
Belum Belum Nyata Nominal 1. Urus niaga perniagaan yang direkodkan
Terima Bayar dalam lejar adalah berdasarkan Sistem
Catatan Bergu.

2. Urus niaga mestilah direkodkan menurut
susunan tarikh urus niaga berlaku. Akaun
yang sama digunakan untuk merekodkan
urus niaga yang sama. Jadi, beberapa
catatan mungkin terdapat dalam satu
akaun.

3. Rajah di bawah merupakan langkah untuk
merekodkan urus niaga ke dalam lejar.

Akaun Kenderaan Akaun Sewa Pastikan dua akaun yang terlibat dan
Akaun Bangunan Akaun Gaji kelaskan akaun tersebut.
Akaun Belian
Akaun Perabot Akaun Faedah
Akaun Jentera
Diterima
Akaun Akaun Jualan
Kelengkapan Akaun Diskaun

Diterima

5.2 Sistem Catatan Bergu Sentiasa ingat bahawa satu akaun akan
didebitkan dan satu akaun yang lain
Sistem Catatan Bergu adalah berdasarkan akan dikreditkan dengan amaun yang
prinsip bahawa setiap urus niaga akan sama.
meninggalkan dua kesan atau memberi
kesan kepada dua akaun. Satu akaun Rekodkan urus niaga berdasarkan
akan didebitkan dan satu lagi akaun akan Sistem Catatan Bergu dengan format
dikreditkan dengan nilai yang sama.
lejar yang lengkap.
1. Andaikan apabila seorang pelanggan
membeli barang daripada sebuah Langkah perekodan ke lejar
kedai runcit. Peniaga kedai runcit akan

115

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar Contoh 2 : Belian tunai
Urus niaga berikut berlaku dalam Perniagaan
Contoh 1 : Jualan kredit Meiji:
Syarikat Mulia Berhad mempunyai urus niaga
seperti berikut:
Tingkatan
Tingkatan ASAL No. 552
Tarikh: 27 Mac 20X7
4 SALINAN No. 330
Tarikh: 2 Mei 20X7 BIL TUNAI

INVOIS PERNIAGAAN EDMUND
19, Jalan Mustari
SYARIKAT MULIA BERHAD 56700 Selangor
26, Jalan Persimpangan 5,
Tel: 03-2567890  Faks:03-2567790
54000 Kuala Lumpur.
Tel:03-2667890 Faks:03-2667790 Kepada:
Perniagaan Meiji

70 Jalan Jambu,

47100 Bandar Puchong Utama,

Puchong, Selangor
Kepada:Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Syarikat Indah Jaya,
30, Jalan Semerah,
54000 Kuala Lumpur.

Kuantiti Butir Harga Jumlah Butir Kuantiti Harga Seunit Jumlah
Seunit (RM) (RM) (RM)
100 Kotak Oren Sunlight (RM)
100 Kotak Oren Madu 3 350 Selipar F5 20 20.00 400
33.50 3 450 300
34.50 Kasut kain B5 15 20.00 900
6 800
Tolak: Diskaun niaga 5%   340 Selipar kain H8 30 30.00
JUMLAH
6 460 JUMLAH 1 600

Ringgit: Enam ribu empat ratus enam puluh sahaja Ringgit: Satu ribu enam ratus sahaja
Tunai/No. Cek
Syarat : 5% 14 hari, 3% 30 hari
Serahan : Angkutan dibayar
K & K di K.

……M…a…sli…nda.… … ……M..…ar…lia…… ……E…d…mu…nd……
(Pengurus)
(Penerima) (Pengurus)

Dokumen 5.1 Dokumen 5.2

Penyelesaian: Penyelesaian:
Dt. Akaun Belian
Dt. Akaun Belum Terima: Syarikat Indah Jaya Kt. Akaun Tunai/Bank
Kt. Akaun Jualan

Akaun Belian

Syarikat Indah Jaya 20X7 RM

20X7 RM Mac 27  Tunai 1 600

Mei 2  Jualan 6 460

Akaun Jualan RM Akaun Tunai
6 460
20X7 20X7 RM
Mei 2 Syarikat Mac 27  Belian 1 600
Indah Jaya



116

Contoh 3 : Angkutan atas belian   Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar  Tingkatan
Urus niaga berikut berlaku dalam Perniagaan Tingkatan
Nasrin: Penyelesaian:
Dt. Akaun Ambilan
Kt. Akaun Bank

ASAL No. 670 Akaun Ambilan
Tarikh: 5 Mac 20X7
20X7 RM 4
NOTA DEBIT
Sep. 18  Bank 625
SYARIKAT BERSATU BERHAD
44, Jalan Ungu, Akaun Bank

55000 Kuala Lumpur. 20X7 RM
Tel: 03-9876654  Faks:03-9876554 Sep. 18  Ambilan 625
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Kepada: Contoh 5 : Ambilan barang
Perniagaan Nasrin Pada 25 Sept. 20X7, I-Ling mengambil dua botol
65, Jalan Merah, minyak wangi Flores bernilai RM80 setiap botol
55000 Kuala Lumpur. untuk dihadiahkan kepada pekerjanya.

Akaun tuan/puan telah didebitkan dengan perkara berikut: Penyelesaian:

Butir Jumlah Dt. Akaun Ambilan
(RM) Kt. Akaun Belian

Angkutan atas belian RM200 terlupa 200
direkodkan dalam invois 5678 bertarikh 3
Mac 20X7.

200

Ringgit: Dua ratus sahaja Akaun Ambilan

………N…asr…in .…… ……Y.u.…M…in…g … 20X7 RM
(Penerima) (Pengurus)
Sept. 25  Belian 160

Dokumen 5.3 Akaun Belian

Penyelesaian: 20X7 RM
Dt. Akaun Angkutan Masuk Sept. 25  Ambilan 160
Kt. Akaun Belum Bayar: Syarikat Bersatu Berhad
Contoh 6: Ambilan Aset Bukan Semasa
Akaun Angkutan Masuk
I-Ling memindahkan komputer perniagaan
20X7 RM bernilai RM2 870 ke kediamannya pada 30 Sept.
20X7.
Mac 5 Syarikat
Penyelesaian:
Bersatu
Dt. Akaun Ambilan
Berhad 200 Kt. Akaun Aset Bukan Semasa: Alatan Pejabat

Syarikat Bersatu Berhad

20X7 RM

Mac 5 Angkutan Akaun Ambilan
RM
masuk 200 20X7
Sept. 30 Alatan 2 870
Contoh 4 : Ambilan tunai dari bank
pejabat
I-Ling mengeluarkan tunai dari bank
perniagaan sebanyak RM625 pada 18 Sept. Akaun Alatan Pejabat
20X7 untuk membayar sewa rumahnya.
20X7 RM
Sept. 30  Ambilan 2 870

117

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  LejarTingkatan Adibah
Tingkatan
Contoh 7: Membawa masuk aset ke dalam 20X7 RM
perniagaan Feb. 27  Perabot 1 230

Pemilik Perniagaan Untung Selalu membawa Akaun Perabot
masuk van peribadi bernilai RM8 500 untuk
kegunaan pejabat pada 7 Feb. 20X7. 20X7 RM
Feb. 27  Adibah 1 230
4 Penyelesaian:
Contoh 10: Penerimaan daripada Akaun Belum
Dt. Akaun Aset Terima dan Diskaun Diberi
Kt. Akaun Modal Syarikat Yu-Di membayar hutang sebanyak
RM4 940 dengan cek pada 12 Mei 20X7. 10%
diskaun diberi kepadanya.

Penyelesaian:

Dt. Akaun Bank
Akaun Diskaun Diberi
Kt. Akaun Belum Terima: Syarikat Yu-Di
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedAkaun Kenderaan

20X7 RM

Feb. 7  Modal 8 500

Akaun Modal

20X7 RM

Feb. 7  Bank 8 500

Contoh 8 : Membeli Aset Bukan Semasa secara Syarikat Yu-Di
tunai
20X7 RM
Perniagaan Ayu mengeluarkan cek bernilai
RM1 675 untuk penghawa dingin baharu pada Mei 12 Bank 4 446
6 Feb. 20X7.
Diskaun

diberi   494

Penyelesaian:

Dt. Akaun Aset Bukan Semasa: Lekapan 20X7 Akaun Bank
Kt. Akaun Tunai/Bank Mei 12 Syarikat RM

Yu-Di 4 446

Akaun Lekapan

20X7 RM Akaun Diskaun Diberi

Feb. 6  Bank 1 675

20X7 RM

Akaun Bank Mei 12 Syarikat Yu-Di 494

20X7 RM Contoh 11: Urus niaga yang berkaitan dengan
Akaun Belanja
Feb. 6  Bank 1 675

20X7 RM

Contoh 9: Menjual Aset Bukan Semasa secara Okt. 12 Bayar sewa dengan tunai 550
kredit
16 Bayar belanja promosi kedai
Perniagaan Ayu menjual rak pameran lama
bernilai RM1 230 kepada Adibah secara kredit dengan cek 226
pada 27 Feb. 20X7.
24 Menerima bil telefon 318
Penyelesaian:
31 Membeli alat tulis daripada Syarikat
Dt. Akaun Belum Terima: Adibah
Kt. Akaun Aset Bukan Semasa: Perabot Hii-Lynn 119

Penyelesaian:

Dt. Akaun-akaun Belanja
Kt. Akaun Tunai/Bank/Akaun Belum

Bayar (untuk belanja)

118

Akaun Sewa Dibayar   Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar  Tingkatan
Tingkatan
20X7 RM Penyelesaian:
Dt. Akaun Tunai/Bank/Akaun Belum Terima
Okt. 12  Tunai 550 Kt. Akaun-akaun Hasil

Akaun Belanja Promosi Lejar Am 4

20X7 RM Akaun Tunai

Okt. 16  Bank 226 20X7 RM 20X7 RM

Jan. 12 Jualan   216
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Akaun Belanja Telefon

20X7 RM Akaun Bank

Okt. 24 Syarikat

Telekom 20X7 RM 20X7 RM

Berhad 318 Jan. 17 Komisen   775

Akaun Alat Tulis Akaun Jualan

20X7 RM 20X7 RM

Okt. 31 Syarikat Jan. 8 Weng Soon 1 230

Hii-Lynn 119 12 Tunai   216

24 Syarikat

Akaun Tunai Shamsul 3 275

20X7 RM

Okt. 12 Sewa dibayar 550 Akaun Komisen

Akaun Bank 20X7 RM
Jan. 17 Bank 775

20X7 RM

Okt. 16 Belanja

promosi 226 Lejar Jualan
Weng Soon
Syarikat Telekom Berhad 20X7
Jan. 8 Jualan RM
20X7 RM 1 230

Okt. 24 Belanja

telefon 318 Syarikat Shamsul

Syarikat Hii-Lynn 20X7 RM
Jan. 24 Jualan 3 275
20X7
Okt. 31 Alat tulis RM
119

Contoh 12 : Urus niaga yang berkaitan dengan INFO PPEERRAAKKAAUUNNAANN
Akaun Hasil
Kesan sesuatu transaksi urus niaga:
Catatkan urus niaga berikut ke dalam lejar • Satu aset bertambah nilai; satu aset lain
mengikut Sistem Catatan Bergu.
berkurang nilai.
20X7 RM • Aset bertambah nilai; ekuiti pemilik

8 Jualan kredit kepada Weng Soon 1 230 bertambah nilai.
• Aset berkurang nilai; ekuiti pemilik berkurang
12 Jualan tunai 216
nilai.
17 Terima cek untuk komisen 775 • Aset bertambah nilai; liabiliti bertambah

24 Jualan kredit kepada Syarikat nilai.
• Aset berkurang nilai; liabiliti berkurang nilai.
Shamsul 3 275

119

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  LejarTingkatan Langkah 3:
Tingkatan
Mengimbangkan Lejar Syarikat Hamimah

1. Semua akaun mesti diimbangkan atau Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah
ditutup pada akhir setiap tempoh
perakaunan. 20X7 RM 20X7 RM
Mei 7 Jualan 1 450 Mei 31 Baki h/b 1 450
4 2. Langkah-langkah mengimbangkan akaun 1 450
adalah seperti berikut: 3Jun 1 Baki b/b 1 450
1 Jumlahkan semua catatan di lajur 1 450
debit dan lajur kredit. Tuliskan jumlah
yang lebih besar di bawah kedua-dua Tarikh satu hari selepas
lajur debit dan kredit penutupan akaun dilakukan.
2 Bagi lajur yang jumlah catatan yang
kurang, masukkan angka selisih
antara jumlah besar dengan jumlah
kecil. Selisih ini ialah baki hantar ke
bawah (baki h/b)
3 Catatkan baki h/b di bawah jumlah
besar tetapi di lajur yang bertentangan
sebagai baki bawa ke bawah (baki
b/b).
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Contoh 2: Akaun Ada Catatan di Bahagian Debit
dan Kredit

Syarikat Bidayuh LA2

Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah

20X7 RM 20X7 RM
Jun 8 Jualan 1 760 Jun 25 Pulangan 450

jualan

Contoh 1 : Akaun yang hanya mempunyai satu Penyelesaian:
catatan sahaja Langkah 1:

Syarikat Bidayuh LA2
Jumlah
Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir
RM
Syarikat Hamimah LA2 20X7 RM 20X7
450
Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah Jun 8 Jualan 1 760 Jun 25 Pulangan 1 760
RM
20X7 RM 20X7 1 1 760 1jualan
Mei 7 Jualan 1 450

Penyelesaian: Langkah 2: Syarikat Bidayuh
Langkah 1:
Jumlah Tarikh Butir Jumlah
Tarikh Butir
Syarikat Hamimah LA2 20X7 RM 20X7 RM
Jumlah Jun 8 Jualan 1 760 Mei 25 Pulangan
Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir 450
RM 1 760 2jualan 1 310
20X7 RM 20X7
30 Baki h/b 1 76

Mei 7 Jualan 1 450

1 1 450 1 1 450

Langkah 2: Langkah 3:

Syarikat Hamimah Syarikat Bidayuh LA2
Jumlah
Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir
Jualan RM
20X7 2RM 20X7 RM 20X7 RM 20X7
Mei 7 1 450 Mei 8 Jualan 1 760 Mei 25 Pulangan 450
1 450 Mei 31 Baki h/b 1 310
jualan 1 760
1 450 1 450 30 Baki h/b

Tarikh penutupan 3Jul. 1 Baki b/b 1 450
akaun dilakukan. 1 310

120

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar 

Contoh 3: Akaun Catatan di Bahagian Debit Penyelesaian: Tingkatan
dan Kredit Sama Tingkatan
Langkah 1:
Syarikat Umi Syarikat Umi

Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah
RM 20X7 RM
20X7 RM 20X7 Jan. 2 Jualan RM 20X7 4
Jan. 2 Jualan 2 250 Jan. 16 Pulangan 250 2 250 Jan. 16 Pulangan 250
2 000 2 000
jualan 2 250 jualan 2 250
25 Bank 25 Bank

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved → Akaun Syarikat Umi telah ditutup dan tiada baki dibawa
ke bulan depan.

Contoh 4: Mengimbangkan Buku Tunai


Buku Tunai

Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank
diberi diterima RM RM
RM 200
20X7 RM 700 RM 20X7 RM 200
Jun 3 Sani 20 Jun 13 Hena 10 150 600
400
10 Jualan 190 14 Mei Ling 20
20 Qasem 25 Kadar bayaran
5 30 Gaji

Penyelesaian:
Langkah 1:

Buku Tunai

Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank
diberi diterima RM RM
RM 200
20X7 RM 700 RM 20X7 RM 200
Jun 3 Sani 20 Jun 13 Hena 10 700 600
400 20
10 Jualan 5 190 14 Mei Ling  800
20 Qasem 25 Kadar bayaran 30
1 25 800 30 Gaji
1
700

Ruangan diskaun hanya perlu dijumlahkan.

Jumlah besar bahagian debit lajur Tunai dibandingkan Jumlah besar bahagian debit lajur Bank dibandingkan
dengan jumlah besar bahagian kredit lajur Tunai. dengan jumlah besar bahagian kredit lajur Bank.

Langkah 2:

Buku Tunai

Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank
diberi RM RM diterima RM RM
700 200
20X7 RM 400 20X7 RM 200
Jun 3 Sani 20 700 190 Jun 13 Hena 10 150 600

10 Jualan 210 14 Mei Ling  20 350 800
20 Qasem 700
5 25 Kadar bayaran

30 Baki h/b 2 230 Gaji

25 30 Baki h/b

800 30

121

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar

Langkah 3:
Tingkatan
Tingkatan Buku Tunai

Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank
diberi diterima RM RM
RM 200 200
20X7 RM 700 RM 20X7 RM 600
20 Jun 13 Hena 10 150
4 Jun 3 Sani 400 800
10 Jualan 190 14 Mei Ling  20 350 210
20 Qasem 25 Kadar bayaran 700
5 210 30 Gaji
30 Baki h/b
30 Baki h/b

3Jul. 1 Baki b/b
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved25 700800 30
350
3Jul. 1 Baki b/b

Baki Akaun-akaun Lejar Akaun Hasil
Nilai bertambah
1. Jika jumlah debit melebihi jumlah kredit,
baki akhir akaun ialah baki debit. Akaun Modal
Nilai bertambah
2. Jika jumlah kredit melebihi jumlah debit,
baki akhir akaun ialah baki kredit. Akaun Ambilan
Nilai bertambah
3. Jenis baki sesuatu akaun adalah bergantung
kepada sifat akaun masing-masing. 6. Jenis akaun dan baki normalnya:

4. Misalnya, Akaun-akaun Aset biasanya Jenis Akaun Jenis Baki Akaun
mempunyai baki debit. Ini disebabkan Akaun Aset Baki debit
segala penambahan pada aset harus Akaun Liabiliti Baki kredit
direkodkan di bahagian debit manakala Akaun Belanja Baki debit
pengurangan aset akan direkodkan di Akaun Hasil Baki kredit
bahagian kredi t. Pada amanya bagi semua Akaun Modal Baki kredit
perniagaan, penambahan aset akan Akaun Ambilan Baki debit
melebihi pengurangan. Maka perselisihan
adalah debit.

5. Sebaliknya, bagi Akaun Liabiliti, segala
penambahan akan direkodkan di sebelah
kredit manakala semua pengurangan akan
direkodkan di sebelah debit. Pada amnya
bagi semua perniagaan penambahan
liabiliti akan melebihi pengurangan. Maka
perselisihan adalah kredit.

Akaun Aset

Nilai bertambah Nilai berkurang Memindahkan Catatan daripada
Jurnal atau Buku Catatan Pertama
Akaun Liabiliti ke Lejar

Nilai berkurang Nilai bertambah 1. Mengikut Kitaran Perakaunan, catatan dari
Buku Catatan Pertama perlu dipindahkan
Akaun Belanja ke lejar.
Nilai bertambah
2. Akaun-akaun yang berkenaan harus
dibuka bagi mencatatkan urus niaga yang
berkenaan.

122

Contoh 1: Memindah catatan dari Jurnal Am   Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar 
ke Lejar
Contoh 3: Memindahkan catatan dari Jurnal
Pulangan Jualan ke Lejar
Tingkatan
Jurnal Am Jurnal Pulangan Jualan Tingkatan

Tarikh Butir F Debit Kredit Tarikh Butir F No. Jumlah 4
20X7 RM RM Dokumen
Mei 6 180
Ambilan LA9 180 20X7 RM
LA4
Belian Mei 22 Perniagaan Tan LI2 120 500
(Barang niaga 30 Akaun Pulangan LA5 500
diambil untuk Jualan (Dt.)
kegunaan sendiri)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Lejar Am

Lejar Am Akaun Ambilan LA9 Akaun Pulangan Jualan LA5
RM 20X7 RM RM
180 20X7 RM 20X7

20X7 Mei 30 Akaun Belum 500
Terima
Mei 6 Belian

Akaun Belian LA4 Lejar Jualan
20X7 RM 20X7 RM
Mei 6 Ambilan 180 Akaun Belum Terima: Perniagaan Tan LJ2
20X7 RM
Mei 18 RM 20X7 500

Contoh 2: Memindahkan catatan dari Jurnal Jualan 4 200 Mei 22 Pulangan
Jualan ke Lejar jualan

Jurnal Jualan Contoh 4: Memindahkan catatan dari Jurnal
Belian ke Lejar
No.
Tarikh Butir F Dokumen Jumlah Jurnal Belian

20X7 Kedai Nathan RM Tarikh Butir F No. Jumlah
Mei 6 Perniagaan Tan Dokumen
18 Akaun Jualan (Kt.) LJ1 111 2 500
LJ2 112 4 200 20X7 RM
30 LA4 6 700
Mei 3 Syarikat Malik LB1 1121 9 200
Lejar Am 20 Mei Lee Trading LB2 4121 3 200
Akaun Belian (Dt.) LA4 11 500
30
20X7
Akaun Jualan LA4 Lejar Am
RM
RM 20X7 6 700 Akaun Belian LA4
RM
Mei 30 Akaun Belum 20X7 RM 20X7 180
Terima
LB1
Lejar Jualan Mei 30 Akaun Belum 11 500 Mei 6 Ambilan RM
Bayar 9 200
Akaun Belum Terima: Kedai Nathan LJ1
20X7 RM
Mei 6 RM 20X7 Lejar Jualan

Jualan 2 500 Akaun Belum Bayar: Syarikat Malik
20X7 RM 20X7
Akaun Belum Terima: Perniagaan Tan LJ2 Mei 3 Belian
RM
20X7 RM 20X7

Mei 18 Jualan 4 200 Akaun Belum Bayar: Mei Lee Trading LB2
20X7 RM 20X7 RM
Mei 20 Belian 3 200

123

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar

Contoh 5: Memindahkan catatan dari Jurnal Pulangan Belian ke Lejar
Tingkatan
Tingkatan Jurnal Pulangan Belian Lejar Am

Tarikh Butir F No. Jumlah Akaun Pulangan Belian LA7
Dokumen 20X7 RM
4 20X7 RM 20X7 350
RM
Mei 25 Akaun Belum
Mei 25 Mei Lee Trading LB2 122 350 Terima
LA7 350
30 Akaun Pulangan
Belian (Kt.) Lejar Belian
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Akaun Belum Terima: Mei Lee Trading LB2
20X7 RM
Mei 25 RM 20X7 3 200

Pulangan 350 Mei 20 Belian
Belian

Contoh 6: Memindahkan catatan dari Buku Tunai ke Lejar

Buku Tunai LA2

Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank
Diberi Diterima
RM
20X7 RM RM RM 20X7 RM RM 2 050
Mei 1 Modal LA13 8 000 Mei 2 Alatan pejabat LA11
300
9 Bank K 300 9 Tunai K 4 200

12 Kedai Nathan LJ1 20 430 15 Syarikat Malik LB1 100 430

20 Jualan LA5 700 20 Kedai Nathan LJ1 3 250
70 10 230
24 Perniagaan Tan LJ2 1 800 (cek tak layan)

30 Sewa LA12 450
550
31 Baki h/b

90 1 000 10 230 100 1 000
b/b 550 3 250
Jun 1 Baki

Lejar Jualan Lejar Am

Akaun Belum Terima : Kedai Nathan LJ1 Akaun Jualan LA5
RM RM
20X7 RM 20X7 430 20X7 RM 20X7 Tunai 700
Mei 6 Jualan 2 500 Mei 12 Bank Mei 31 Baki h/b 7 400 Mei 20 Akaun Belum 6 700
20 Terima
20 Bank (CTL) 430 Diskaun diberi 2 500 30 7 400
7 400
Diskaun diberi 31 Baki h/b 2 950

(ditarik balik) 20 7 400

2 950 Jun 1 Baki b/b

Jun 1 Baki b/b 2 500

Akaun Belum Terima : Perniagaan Tan LJ2 Lejar Belian

20X7 RM 20X7 RM Akaun Belum Bayar : Syarikat Malik LB1
Mei 18 Jualan 4 200 Mei 22 RM
Pulangan jualan 500 20X7 RM 20X7 9 200
24 Mei 15 4 200 Mei 3 Belian
Bank 1 800 Bank 9 200
31 Diskaun 100 4 900
Diskaun diberi 70 diterima
Baki h/b 4 900
Baki h/b 1 830

4 200 4 200

Jun 1 Baki b/b 1 830 9 200

Jun 1 Baki b/b

124

Akaun Belum Bayar : Mei Lee Trading LB2   Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar  Tingkatan
RM Tingkatan
20X7 Pulangan RM 20X7 3 200 Memindahkan Catatan ke Lejar Secara
Mei 25 belian 350 Mei 20 Belian Berkomputer
Baki h/b 3200 1. Menyediakan format Akaun Jualan bentuk
31 2 850 2 850
lajur.
3 200 4
2. Memasukkan butiran yang diperlukan ke
Jun 1 Baki b/b dalam format yang disediakan.

Lejar Am 3. Memasukkan formula ke dalam ruangan
baki seperti berikut:
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Akaun Belian LA4

20X7 RM 20X7 RM
180
Mei 30 Akaun Belum Mei 6 Ambilan
11 320
Bayar 11 500 31 Baki h/b
11 500
11 500

Jun 1 Baki b/b 11 320

Akaun Modal LA13
20X7 RM 20X7 RM
Mei 31 Baki h/b 8 000
8 000 Mei 1 Bank 8 000
8 000 8 000

Jun 1 Baki b/b

Akaun Alatan Pejabat LA11
RM
20X7 RM 20X7 2 050
2 050
Mei 2 Bank 2 050 Mei 31 Baki h/b

2 050

Jun 1 Baki b/b 2 050 4. Boleh memasukkan formula ke dalam Insert
Function seperti gambar di bawah:

Akaun Sewa LA12
20X7
Mei 30 Tunai RM 20X7 RM
450 Mei 31 Baki h/b 450
Jun 1 Baki b/b
450 450

450 Kesan Tidak Mengamalkan Sistem
Catatan Bergu
Akaun Diskaun Diberi LA14
RM 1. Perniagaan akan menghasilkan Imbangan
20X7 RM 20X7 Duga yang tidak seimbang.
20
Mei 30 Akaun Belum Mei 20 Kedai Nathan 70 2. Hal ini akan menyebabkan penyediaan
Terima 90 (ditarik balik) 90 Penyata Kewangan tidak tepat serta
perbandingan prestasi perniagaan juga
31 Baki h/b tidak tepat.
90
3. Seterusnya, keputusan yang akan atau telah
Jun 1 Baki b/b 90 dibuat oleh perniagaan juga tidak berkesan
dan tidak cekap.
Akaun Diskaun Diterima LA15
RM
20X7 RM 20X7
100
Mei 31 Baki h/b 100 Mei 31 Akaun Belum 100
Bayar 100
Cara mengeposkan catatan
100 dari jurnal ke lejar
(https://bit.ly/2XaYoXk)
Jun 1 Baki b/b VIDEO

125