Focus SPM 2022 - Prinsip Perakaunan

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  LejarTingkatan
Tingkatan
4

126
5.3 Akaun Kawalan

PeTujuan Menyediakan Akaun Kawalan
ne 1. Terdapat dua jenis Akaun Kawalan iaitu:

r(a) Akaun Kawalan Belum Bayar
bi – merekod akaun-akaun pembekal barang yang menjual barang secara kredit.
ta(b) Akaun Kawalan Belum Terima
n – merekod akaun-akaun pembeli yang telah membeli barang secara kredit.
P 2. Kegunaan Akaun Kawalan ialah:
e(a) Akaun Kawalan membolehkan Imbangan Duga disediakan dalam Lejar Am. Oleh demikian, Lejar Am dapat mengimbangi

lasendiri.
n(b) Jumlah Akaun Belum Terima dan Akaun Belum Bayar mudah didapati daripada Akaun Kawalan.
g(c) Akaun Kawalan juga digunakan untuk menyemak ketepatan rekod yang dilakukan sama ada di dalam Lejar Jualan, Lejar Belian

i Satau dalam Lejar Am.
dn BAkaun Kawalan Belum Terima
hdFormat dan sumber maklumat
. AllSumber maklumat
rJurnal Am Akaun Kawalan Belum Terima
igJurnal Jualan
hBelian AmTarikhButir Folio Jumlah Tarikh Butir Folio Jumlah
tBuku Tunai20X7
s ReservedBuku Tunai RM 20X7 RM Sumber maklumat
XX XX
Baki b/b XX Baki b/b XX Jurnal Am
Jualan JJX XX Pulangan jualan JPJX XX Jurnal Pulangan Jualan
Faedah JAX Bank BTX XX Buku Tunai
Bank XX Diskaun diberi BTX XX Buku Tunai
(Cek tak laku) BTX XX Hutang lapuk JAX XX Jurnal Am
Diskaun diberi (dibatalkan) JAX XX Kontra BTX XX Buku Tunai
Baki h/b Baki h/b

XXX XXX

PPada 1 Januari 20X7, senarai Akaun Belum Terima adalah seperti berikut:
Contoh 1 Catatan-catatan dalam Buku Catatan Pertama
e RM bagi bulan Januari 20X7 adalah seperti berikut:
nKedai Johari
eKedai Gemas Buku Tunai (Sebelah Debit)

rbKedai Din 1 500 (dt.) Tarikh Butir Folio Diskaun Tunai Bank

1 800 (dt.) RM
iKee Soon 20X7 RM RM 1 250
ta Hashim 205 (dt.) Jan. 6 Kedai Johari  50   800
3 200 (dt.) 12 Kee Soon  20 1 620
24 Kedai Gemas 180 3 000
1 200 (dt.) 30 Kedai Din 200
n 7 905 (dt.) 6 670
PelangPenyelesaian: 450

Jurnal Jualan

i SAkaun Kawalan Belum Terima Tarikh Butir Folio No. Jumlah
Dokumen
 RM
dnTarikh 20X7 1 050
B20X7 Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah Jan. 4 Kedai Johari 1 000
12 Kee Soon 3 500
Jan. 1 Baki b/b RM 20X7 RM 23 Kedai Gemas 5 000
7 905 Jan. 12 6 670 26 Kim Soon
h31 Jualan 11 350 31 Kedai Johari 800
dBank (cek tak laku) 450
. ADiskaun diberi (dibatalkan)800 150 11 350
20 Bank 205 Akaun Jualan Kt.
Diskaun diberi 12 600
Pulangan jualan Jurnal Pulangan Jualan
Hutang lapuk 20 075
Baki h/b
l20 075
l rFeb. 1 Baki b/b No.
Dokumen
  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar TarikhButirFolioJumlah

4 RM
50
127 20
12 600 ightsJurnal Am 20X7 RM 80
Jan. 10 Kedai Johari
18 Kee Soon 150
31 Kedai Johari

RTarikh Akaun Pulangan Jualan Dt.

e20X7 Butir Folio Debit Kredit
servJan. 13 RM
RM INFO PPEERRAAKKAAUUNNAANN
820 800
Kee Soon  20 Akaun Kawalan Belum Terima berbaki debit kerana ia
Bank merupakan aset. Akaun Kawalan Belum Terima juga
Diskaun Diberi berbaki kredit sekiranya:
(Cek tak laku dan diskaun diberi dibatalkan) • Pulangan barang niaga oleh Akaun Belum Terima

setelah hutang dijelaskan.
ed 31 Hutang Lapuk 205 Tingkatan
Tingkatan
Hashim 205 • Akaun Belum Terima menerima diskaun daripada
(Menghapuskan hutang kerana telah menjadi lapuk) peniaga setelah hutang dijelaskan.

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  LejarTingkatan
Tingkatan
4

128
Contoh 2 Penyelesaian:
Baki-baki berikut diambil daripada buku-buku Perniagaan Runcit

PTransformasi pada 31 Disember 20X7.
eneJan 1 Akaun Kawalan Belum Terima
rbitan PelDis. 31
20X7 RM 20X7 RM
58 000
RM Jan. 1 Baki b/b 12 200 Dis. 31 Bank
12 200 Dis. 31 Diskaun diberi 800
Baki Akaun Belum Terima 51 000 Jualan 51 000 Hutang lapuk 930
Jualan kredit 58 000 Pulangan
Penerimaan cek daripada Bank (cek tak masuk 735
pelanggan kredit 800 Baki h/b 5 025
Diskaun diberi 930 layan) 2 170
Hutang lapuk 735
Pulangan masuk 2 170 Diskaun diberi
Cek diterima tidak dilayan oleh
bank 120 (dibatalkan) 120
Diskaun dibatalkan
65 490 65 490

angAnda dikehendaki menyediakan Akaun Kawalan Belum Terima. 20X8 5 025
Jan. 1 Baki b/b

i Sdn BAkaun Kawalan Belum Bayar
hFormat dan sumber maklumat
d. AlSumber maklumat
l rJurnal Am Akaun Kawalan Belum Bayar
igJurnal Pulangan Belian
Tarikh Butir Folio Jumlah Tarikh Butir Folio Jumlah
Buku Tunai20X7
Baki RM 20X7 RM Sumber maklumat
hts ReservedBuku TunaiPulangan belian XX b/b XX
Bank b/b XX Baki JBX XX Jurnal Am
Diskaun diterima JPBX XX Belian JAX XX Jurnal Belian
Kontra BTX XX Faedah JAX XX Jurnal Am
Baki BTX XX Angkutan masuk h/b XX Jurnal Am
BTX XX Baki
XXX
h/b

XXX

Contoh 1

PPada 1 Januari 20X7, senarai Akaun Belum Bayar adalah seperti berikut:
en RM
eKedai Alat Tulis INFO PPEERRAAKKAAUUNNAANN
rbPembekal Alat Tulis   2 800 (kt.)
  4 500 (kt.) Akaun Kawalan Belum Bayar biasanya berbaki
itPemborong Alat Tulis   2 600 (kt.) kredit, kerana ia merupakan liabiliti. Tetapi Akaun
anG edung Rajen   3 200 (kt.) Kawalan Belum Bayar juga akan berbaki debit jika:
• Pulangan barang niaga setelah hutang dijelaskan
13 100 (kt.) • Peniaga menerima diskaun daripada Akaun
PelCatatan-catatan Buku Catatan Pertama bagi
abulan Januari 20X7 adalah seperti berikut: Belum Bayar setelah hutang dijelaskan.

ngBuku Tunai (Sebelah Kredit)
iTarikh Jurnal Belian
S20X7
dJan. 10 Kedai Alat Sukan No.
n 15 Pembekal Alat Dokumen

BTulis

25 Gedung Rajen

h 31 Pemborong Alat
dTulis
Butir Folio Diskaun Tunai Bank Tarikh Butir Folio Jumlah

RM RM RM 20X7 RM
  450   3 600 Jan. 5 Kedai Alat Tulis   3 250
16 Gedung Rajen   3 800
  200   2 000 23 Pembekal Alat Tulis   3 500
  180   2 800 31 Gedung Rajen   2 800

  200   3 000
.1 030
All rPenyelesaian: Akaun Belian Dt. 13 350

11 400

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar 

4

129
ightTarikh Jurnal Pulangan Belian
s20X7
ReservedDis. 31 Akaun Kawalan Belum Bayar Tarikh Butir Folio No. Jumlah
Dokumen

Butir Jumlah Tarikh Butir Jumlah 20X7 RM
RM Jan. 10 Gedung Rajen 250
Bank RM 20X7 Baki b/b 15 Pembekal Alat Tulis 200
Diskaun diterima 11 400 Jan. 31 Belian 13 100 31 Kedai Alat Tulis 180
Pulangan belian 1 030 Dis. 31 13 350
Baki h/b
630 26 450 Akaun Pulangan Kt. 630
13 390 Belian
14 390
26 450 Tingkatan
Tingkatan
20X8
Feb. 1 Baki b/b

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar

Contoh 2 berhutang antara satu sama lain. Pelanggan
itu mempunyai satu akaun dalam Lejar
Lejar Belian Kedai Farmasi Sentral mempunyai Jualan dan satu akaun lain dalam Lejar
baki-baki akaun pada 1 Jun 20X6 adalah seperti Belian.
berikut:
Tingkatan
Tingkatan 3. Hutang antara mereka akan diselesaikan
menerusi catatan kontra, iaitu
4 Syarikat Oon & Ong RM memindahkan baki akaun daripada Lejar
2 150 (kt.) Jualan ke Lejar Belian atau sebaliknya.
Pembekal Ubat Kim 1 470 (kt.)
Pemborong Ravi
960 (kt.)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Perniagaan Harry 65 (dt.) 4. Pindahan ini dibuat dengan memindahkan
baki akaun yang lebih kecil ke baki akaun
yang lebih besar.

Baki-baki berikut diambil daripada buku-buku 5. Semua catatan kontra akan muncul di
Kedai Farmasi Sentral pada 31 Mei 20X7. sebelah kredit Akaun Kawalan Belum

Belian kredit RM Terima dan di sebelah debit Akaun Kawalan
7 628 Belum Bayar.

Pulangan belian 572

Pembayaran kepada pembekal kredit 2 363 Contoh 1

Diskaun diterima 147 Pada 1 Jun 20X7, Syarikat Rajoo membeli barang

Anda dikehendaki menyediakan Akaun Kawalan RM900 secara kredit daripada Perniagaan
Belum Terima. Getwell. Pada 16 Jun 20X7, Syarikat Rajoo
menjual barang RM400 secara kredit kepada

Penyelesaian: Perniagaan Getwell.

Akaun Kawalan Belum Terima Catatan dalam Lejar Jualan dan Lejar Belian
Syarikat Rajoo adalah seperti berikut:
20X6 RM 20X6 RM
Jun 1 Baki b/b 65 Jun 1 Baki b/b 4 580 LEJAR BELIAN
20X7 20X7 Belian Perniagaan Getwell (Akaun Belum Bayar)
Mei 31 Bank 7 628
Pulangan 2 363 Mei 31 20X7
belian 572 Jun 1 Belian RM
Diskaun 900
diterima 147
Baki h/b
9 061

12 208 12 208 LEJAR JUALAN
9 061 Perniagaan Getwell (Akaun Belum Terima)
20X8
Jun 1 Baki b/b 20X7 RM
Jun 16 Jualan 400

Catatan Kontra

1. Catatan pindahan atau kontra akan berlaku Anda dikehendaki menyediakan:
apabila seorang peniaga menjual barang (a) catatan kontra yang sesuai.
kepada seorang pelanggan dan juga (b) menunjukkan catatan kontra di Akaun
membeli barang daripadanya.
Kawalan Belum Terima dan Akaun Kawalan
2. Oleh sebab urus niaga antara mereka Belum Bayar.
dijalankan secara kredit, mereka akan

130

Penyelesaian:   Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar  Tingkatan
Tingkatan
(a) Contoh 2

LEJAR BELIAN Pada 1 Ogos 20X7, Syarikat Raju menjual barang
Perniagaan Getwell (Akaun Belum Bayar) RM1 5 00 secara kredit kepada Perniagaan
Veriwell. Pada 12 Ogos 20X7 Syarikat Raju
20X7 RM 20X7 RM membeli barang RM850 secara kredit daripada
Jun 1 Belian 900 Perniagaan Veriwell.
Jun 30 Kontra/ Catatan dalam Lejar Jualan dan Lejar Belian 4
900 Syarikat Rajoo adalah seperti berikut:
2 Pindahan 400 500
Jul. 1 Baki   b/b
Baki   h/b 500
900

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved1 LEJAR BELIAN
Perniagaan Veriwell (Akaun Belum Bayar)
LEJAR JUALAN
Perniagaan Getwell (Akaun Belum Terima) 20X7 RM
Ogos 12 Belian 850

20X7 RM 20X7 RM LEJAR JUALAN
Perniagaan Veriwell (Akaun Belum Terima)
Jun 16 Jualan 400 Jun 30 Kontra/

Pindahan 400

400 400 20X7 RM
Ogos 1 Jualan 1 500

1 Jadikan akaun lebih kecil kepada tiada Anda dikehendaki:
(a) membuat catatan kontra yang sesuai.
baki. (Pindahkan RM400 ke kredit Akaun (b) menunjukkan catatan kontra dalam Akaun
Perniagaan Getwell dalam Lejar Jualan dan
debit dalam Lejar Belian). Kawalan Belum Terima dan Akaun Kawalan
Belum Bayar.
2 Selepas pindahan dibuat Akaun Perniagaan
1 Jadikan akaun yang lebih kecil tiada
Getwell dalam Lejar Belian meninggalkan
baki kredit sebanyak RM500. baki. (Pindahkan RM850 ke debit Akaun
Perniagaan Veriwell dalam Lejar Belian dan
(b) kredit dalam Lejar Jualan).

2 Selepas pindahan dibuat Akaun Perniagaan
Veriwell dalam Lejar Jualan meninggalkan
Akaun Kawalan Belum Terima

20X7 RM baki debit sebanyak RM650.

Jun 30 Kontra Penyelesaian:

(Pindahan (a)

ke Lejar Akaun LEJAR BELIAN
Perniagaan Veriwell (Akaun Belum Bayar)
Belum Bayar) 400

20X7 RM 20X7 RM
Ogos 12 Belian 850
Akaun Kawalan Belum Bayar Ogos 31 Kontra/
850
20X7 RM Pindahan 850 1

Jun 30 Kontra 850

(Pindahan

dari Lejar LEJAR JUALAN
Perniagaan Veriwell (Akaun Belum Terima)
Akaun Belum

Terima) 400 20X7 RM 20X7 RM
Jun 16 Jualan 1 500
Jun 30 Kontra/

2 Pindahan   850
1 500
Jul. 1 Baki   b/b   650 Baki   h/b   650
1 500

131

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar

(b) Implikasi Akaun Kawalan
Tingkatan
Tingkatan Akaun Kawalan Belum Terima 1. Penyediaan Akaun Kawalan dapat
mengurangkan penggunaan buku lejar
20X7 RM dan masa semakan serta dapat
memudahkan proses pencarian kesilapan.
Jun 30 Kontra
2. Namun begitu, penyediaan Akaun Kawalan
(Pindahan sukar mengesan:
(i) Kesilapan ketinggalan catatan.
4 ke Lejar Akaun (ii) Kesilapan menjumlahkan Akaun Belum
Belum Bayar) 850 Terima dan Akaun Belum Bayar.

Akaun Kawalan Belum Bayar
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
20X7 RM

Jun 30 Kontra

(Pindahan

dari Lejar Akaun

Belum Terima) 850

Praktis Formatif 5.2

Pada 1 Julai 20X7, baki-baki Akaun Belum Terima bagi Perniagaan Jamahari adalah seperti berikut:

R. Raja RM
Poh Vhu 8 450
J. Jaya 12 560
D.David 3 170
4 300

Urus niaga Perniagaan Jamhari bagi bulan Julai 20X7.

Tarikh Perkara Jumlah
20X7 RM
Jul. 1 Jualan kredit kepada D. David 5 000
Menerima cek daripada R.Raja 3 900
4 Memberi diskaun tunai kepada R.Raja 100
Jualan kredit kepada Poh Chu
6 Pulangan oleh D.David 11 100
9 Jualan kredit kepada R.Raja 1 000
12 Jualan kredit kepada D.David 2 170
16 Menerima cek daripada D.David
18 Memberi diskaun tunai kepada D.David 400
Menerima cek daripada Poh Chu 3 250
23 Pulangan oleh R.Raja
24 Jualan kredit kepada Poh Chu 50
30 Akaun J.Jaya dihapuskan 10 000

270
6 000
3 170

Anda dikehendaki:
(a) menyediakan Buku Catatan Pertama yang sesuai
(b) memindahkan catatan ke lejar
(c) menyediakan Akaun Kawalan Belum Terima
(d) apakah implikasi sekiranya baki Akaun Belum Terima tidak sama dengan jumlah Akaun Belum Terima?

132

Peta Konsep   Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar  Tingkatan
Tingkatan
4

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedLejar Am✓ Mengimbangkan LejarAkaun Kawalan Belum Terima
Lejar Khas Akaun Kawalan Belum Bayar
Akaun Nyata ✓ Mengimbangkan Buku
Akaun Nominal Tunai Catatan Kontra
Implikasi Akaun Kawalan
✓ Baki Akaun-akaun Lejar

✓ Memindahkan catatan
daripada Buku Catatan
Pertama ke Lejar

✓ Kesan tidak mengamalkan
Sistem Catatan Bergu

Praktis Sumatif 5

Soalan Objektif 2. Kumpulan item yang 4. Maklumat berikut
Pilih jawapan yang betul. manakah Akaun Nominal? menunjukkan catatan bergu
1. Rajah 1 menunjukkan
I Jualan, Belian beberapa urus niaga.
pengelasan jenis akaun lejar. II Perabot, Tunai
III Pinjaman, Akaun Belum Catatan Bergu
Jenis Akaun Lejar Urus niaga Akaun Akaun
Bayar
Didebit Dikredit
IV Sewa Dibayar, Sewa
Diterima I Sewa dibayar Sewa Bank
dengan cek Dibayar
A I dan II C II dan III
Akaun Akaun Bukan B I dan IV D III dan IV II Belian alat
Perorangan Perorangan tulis secara
3. Pemilik Kedai Jam Titoni tunai Belian Tunai
mengeluarkan pelbagai jam
XY mewah untuk dihadiahkan III Ambilan
kepada anak-anaknya.
Rajah 1 barang niaga Ambilan Belian
Apakah akaun yang terlibat sebagai
Apakah X? bagi urus niaga tersebut?
A Tunai, Perabot, Modal, Stok sampel
B Akaun Belum Terima,
Akaun Akaun IV Jualan van
Akaun Belum Bayar, Didebit Dikredit
Modal, Ambilan lama secara Ahmad Kenderaan
C Akaun Belum Terima, A Ambilan Modal kredit kepada
Akaun Belum Bayar,
Simpanan Tetap, Modal B Alat Tulis Belian Ahmad
D Jualan, Angkutan Masuk,
Stok Alat Tulis, Perabot C Ambilan Belian Urus niaga manakah yang
mempunyai catatan bergu
D Ambilan Alat tulis
yang betul?
A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV

133

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar

5. Akaun-akaun berikut B A
diperoleh daripada Syarikat Akaun Belian Akaun Ambilan
RM
Nirwana. Ambilan 600
Tingkatan 20X7 RM
Tingkatan Akaun Belian
Akaun Belian Jan 30 Akaun Belum RM
Belian 600
Bayar 1 600
B
4 20X7 RM Akaun Ambilan

Mei 9 Syarikat C RM
Akaun Belian Ambilan 600
Lai Han 1 280
Akaun Belian
Syarikat Lai Han 20X7 RM RM
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
20X7 RM Jan. 2 Malik 480 Belian 600

Mei 9 Belian 1 280 16 Kancil Sdn.Bhd. 1 120 C
Akaun Ambilan
Apakah urus niaga yang D
telah berlaku? Akaun Belian RM
A Belian secara tunai Belian 600
daripada Syarikat Lai Han 20X7 RM
RM1 280 Akaun Belian
B Pulangan barang niaga Jan.30 Akaun Belum RM
kepada Syarikat Lai Han
RM1 280 Bayar 1 600 Ambilan 600
C Pulangan barang niaga
daripada Syarikat Lai Han 7. Maklumat berikut diperoleh D
RM1 280 dari Buku Perniagaan Lina. Akaun Ambilan
D Belian secara kredit RM
daripada Syarikat Lai Han Jurnal Am Belian 600
RM1 280
Tarikh Butir Debit Kredit
6. Maklumat berikut RM
menunjukkan butiran tentang 20X7 RM
belian kredit Syarikat Speedy. Mac 20 Akaun Ambilan 600 600

Jurnal Belian Akaun Belian
(Mengambil
sebuah jam
tangan untuk
kegunaan
sendiri)

Tarikh Butir Folio No. Jumlah Antara berikut, catatan dalam Akaun Belian
Invois Lejar manakah adalah betul?
RM
20X7 RM Ambilan 600
Jan. 2 480
16 Malik Dt. 8. Berikut adalah maklumat urus niaga Syarikat James.
Kancil 1 120
30 Sdn.Bhd
Akaun 1 600
Belian

Antara berikut, yang Syarikat James
manakah benar tentang
maklumat di atas? 20X7 RM 20X7 RM

Jan.12 Pulangan belian   420 Jan. 1 Baki b/b   8 300

A 24 Bank   6 000 15 Belian   2 600
Akaun Belian
18 Belian 1 700

20X7 RM Berapakah baki akhir akaun pada 31 Januari 20X7?
Jan 2 Malik 480 A RM6 180
B RM6 810
16 Kancil Sdn. 1 120 C RM6 081
Bhd. D RM6 110

134

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar 

9. Maklumat berikut diperoleh daripada Buku Tunai Kedai Kek Indah Rasa sepanjang bulan Jun 20X7.
Tingkatan
Tarikh Butir Folio Tunai Bank Tarikh Butir Folio Tunai BankTingkatan
RM RM RM
20X7 Modal 30 000 20X7 Perabot RM 4
Jun 1 Bank 1 000 Jun 1 Sewa dibayar 1 230 2 450
5 Syarikat Tunas   2 730 2 Tunai   750
16 Jualan   750 5 Tadika Tiny Tots 1 000
18 23 Gaji 4 520
30

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedApakah baki tunai dan baki Berapakah jumlah bayaranC Menambahkan hutang
bank pada 1 Julai 20X7? oleh Akaun Belum Terima oleh Akaun Belum Terima
bagi tahun 20X7? dan hutang kepada
Baki Tunai Baki Bank A RM24 890 Akaun Belum Bayar
B RM18 030
A (RM520) (RM24 010) C RM20 480 D Menambahkan hutang
B RM520 RM24 010 D RM24 860 kepada Akaun Belum
C (RM520) RM24 010 Bayar dan mengurangkan
D RM520 (RM24 010) 13. Jumlah belian dalam Jurnal hutang oleh Akaun Belum
Belian diposkan ke Terima
10. Butiran manakah tidak A sebelah kredit Akaun
dicatatkan dalam Akaun Belian dan sebelah debit 15. Pernyataan manakah benar
Kawalan Belum Terima? Akaun Kawalan Lejar mengenai catatan kontra
A Diskaun diberi Belian antara Akaun Belum Bayar
B Pulangan masuk B sebelah debit Akaun dan Akaun Belum Terima?
C Peruntukan hutang ragu Belum Bayar dan sebelah
D Faedah dikenakan atas kredit Akaun Kawalan I Catatan kontra dilakukan
pelanggan Belum Bayar untuk menimbal jumlah
C sebelah kredit Akaun yang terhutang
11. Butiran manakah tidak Belum Bayar dan sebelah
dicatatkan dalam Akaun debit Akaun Kawalan II Akaun Belum Bayar dan
Kawalan Lejar Belian? Belum Bayar Akaun Belum Terima
A Belian tunai D sebelah debit Akaun mestilah orang atau
B Pulangan keluar Belian dan sebelah kredit perniagaan yang sama
C Diskaun diterima Akaun Kawalan Lejar
D Pindahan ke lejar jualan Belian III Jumlah hutang yang
sederhana dipindahkan
12. Maklumat berikut diperoleh 14. Apakah kesan catatan ke akaun yang jumlah
daripada buku akaun kontra? hutangnya adalah lebih
Perniagaan Kemas Book Stor A Mengurangkan hutang kecil
pada 31 Disember 20X7. oleh Akaun Belum Terima
dan hutang kepada Akaun IV Jumlah hutang yang
RM Belum Bayar terbesar dipindahkan
Baki Akaun Belum Terima pada B Mengurangkan hutang ke akaun yang jumlah
1 Januari 20X7   4 640 kepada Akaun Belum hutangnya adalah lebih
Baki Akaun Belum Terima pada Bayar dan menambahkan kecil
31 Disember 20X7   6 830 hutang oleh Akaun Belum
Jualan kredit bagi tahun 20X7 22 670 Terima A I dan II
B I dan IV
C II dan III
D III dan IV

135

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar

Soalan Subjektif
Tingkatan
Tingkatan
1. Rekodkan urus niaga berikut ke dalam Akaun Kenderaan, Akaun Kelengkapan dan Akaun Alatan Pejabat.

Imbangkan akaun-akaun tersebut dan bawa ke bawah bakinya.

RM

4 Jul. 1 Beli sebuah van perniagaan daripada Syarikat Bagus Auto. 36 800
2 Beli sebuah mesin penjilid yang dibayar dengan cek. 2 360

4 Beli sebuah alat penghawa dingin daripada Syarikat Sejuk Sentiasa. 1 680

6 Beli sebuah komputer daripada Syarikat X-Tech. 4 250

8 Beli dua buah alat penghawa dingin dan dibayar dengan cek. 3 670
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
12 Menjual sebuah mesin pencetak kepada Mei Po. 825

17 Menjual van kepada Sanjana. 12 420

20 Beli sebuah mesin fotostat dan bayar dengan cek. 3 460

26 Beli sebuah lori daripada Syarikat Cemerlang Auto. 45 980

30 Beli sebuah mesin taip untuk kegunaan pejabat dan bayar dengan tunai. 135

30 Ken Lee menjelaskan separuh daripada hutangnya secara tunai sebanyak RM110.

2. Berikut ialah urus niaga Syarikat Aman Desa bagi bulan Jun.

Anda dikehendaki memasukkan semua urus niaga itu ke dalam akaun yang berkenaan. Imbangkan dan

tutup semua akaun.

Jun 1 Memulakan perniagaan dengan RM8 500 di dalam bank dan RM500 tunai di tangan.

2 Belian tunai sebanyak RM125.

3 Membeli barang secara kredit daripada:

RM

Jamilah 440

Bala 126

Arifin 234

Halim 112

5 Jualan tunai sebanyak RM520.

7 Membawa masuk modal tambahan sebanyak RM5 000 ke dalam Akaun Bank perniagaan.

8 Menjual barang secara kredit kepada:

RM

Lee 320

Lee Man 273

Devander 128

Reko 360

11 Membeli perabot berharga RM398 secara kredit daripada Syarikat Akea.

13 Membeli barang secara kredit daripada:

RM

Bala 430

Halim 266

15 Membayar upah sebanyak RM125 secara tunai.

17 Menjual barang secara kredit kepada:

RM

Lee Man 254

Aznie 280

Vadir 365

18 Ambilan tunai sebanyak RM255.
20 Membayar Arifin dengan cek bernilai RM160.
21 Memulangkan barang bernilai RM95 kepada Halim kerana rosak.
23 Jualan tunai sebanyak RM130.
26 Membeli sebuah komputer bernilai RM3 260 dan membayar dengan cek.
28 Lee Man memulangkan barang bernilai RM110 kerana salah jenama.
29 Memberi pinjaman sebanyak RM50 secara tunai kepada Johan, seorang pembantu kedai.
30 Membayar sewa sebanyak RM550 secara tunai.

136

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar 

3. Imbangan Duga pada 1 Januari 20X7 bagi Syarikat Bintang menunjukkan jumlah penghutang sebanyak
RM7 800 dan jumlah Akaun Belum Bayar sebanyak RM12 500. Maklumat berikut telah dipetik daripada

buku Syarikat Bintang bagi tahun berakhir 31 Disember 20X7:
Tingkatan
RM Tingkatan

Jumlah Jurnal Belian. 75 000 4

Jumlah Jurnal Pulangan Belian. 1 250

Jumlah Jurnal Jualan. 126 000

Jumlah Jurnal Pulangan Jualan. 980

Jumlah diskaun diterima. 3 800
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Jumlah diskaun diberi. 1 680

Faedah dikenakan ke atas Akaun Belum Terima. 1 360

Jumlah bayaran kepada Akaun Belum Bayar. 69 500

Jumlah bayaran diterima daripada Akaun Belum Terima. 110 800



Anda dikehendaki menyediakan Akaun Kawalan Belum Terima untuk menentukan jumlah Akaun Belum

Terima dan jumlah Akaun Belum Bayar bagi tahun 20X7.

4. Pada 1 Jun 20X7, Akaun Belum Bayar Syarikat Joey ialah:

RM

Syarikat Jason 2 640

Pengedar Mesin 7 650

Syarikat Malaya 5 400

P erniagaan Samson 860

Jumlah 16 550

Tarikh Butir Buku Tunai (Sebelah Kredit) Tunai Bank
Folio Diskaun RM
RM
20X7 Syarikat Jason RM 2 250
Jun 7 Pengedar Mesin 150 6 800
19 Syarikat Malaya 1 120 3 620
25 Perniagaan Samson   880   800
30   60

Tarikh Butir Jurnal Belian No. Dokumen Jumlah
Folio
RM
20X7 Syarikat Jason   4 700
Jun 4 Pengedar Mesin   1 500
12 Syarikat Malaya   5 500
23 Perniagaan Samson   7 000
26 Pengedar Mesin   2 800
30
21 500
Akaun Belian Dt.

137

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 5  Lejar

Tingkatan Jurnal Pulangan Belian
Tingkatan
Tarikh Butir Folio No. Dokumen Jumlah

20X7 RM
Jun 10 Syarikat Malaya 260
220
4 16 Syarikat Jason 180
30 Pengedar Mesin

Akaun Pulangan Belian Kt. 660

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Jurnal Am

Tarikh Butir Folio Debit Kredit
RM
20X7 Perniagaan Samson (Lejar Belian) RM
Jun 30    Perniagaan Samson (Lejar Jualan) 1 420 1 420
(Pindahan dari Lejar Jualan ke Lejar Belian)

Anda dikehendaki menyediakan Akaun Kawalan Belum Bayar pada 30 Jun 20X7.

5. Butir-butir berikut telah dipetik daripada buku akaun Super Mart Sendirian Berhad: RM
9 168
Baki debit Lejar Jualan pada 1 Januari 20X7.
Baki kredit Lejar Jualan pada 1 Januari 20X7. 235
Baki debit Lejar Belian pada 1 Januari 20X7. 105
Baki kredit Lejar Belian pada 1 Januari 20X7. 7 116
Jualan. 63 966
Pulangan masuk. 591
Diskaun diberi. 518
Belian. 44 563
Pulangan keluar. 520
Bayaran cek kepada Akaun Belum Bayar. 38 689
Tambahan peruntukan hutang ragu pada 31 Disember 20X7. 315
Bayaran diterima daripada Akaun Belum Terima (termasuk hutang
lapuk terpulih RM202). 70 054
Diskaun diterima. 125
Hutang lapuk. 395
Cek tak laku daripada pelanggan. 358
Pindahan dari Lejar Jualan ke Lejar Belian. 332
Baki kredit Lejar Jualan pada 31 Disember 20X7. 420
Baki debit Lejar Belian pada 31 Disember 20X7. 468

Anda dikehendaki menyediakan:
(a) Akaun Kawalan Lejar Jualan.
(b) Akaun Kawalan Lejar Belian.

138

4Modul Tingkatan 5

Perakaunan untuk Perkongsian

KATA KUNCI Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
• Perniagaan Perkongsian
• Ikatan Perkongsian
• Akaun Pengasingan Untung
Rugi
• Faedah atas Ambilan
• Faedah atas Modal
• Faedah atas pinjaman
• Kongsi Untung / Rugi
• Akaun Modal Pekongsi
• Modal Tetap
• Modal Berubah
• Akaun Semasa
• Pembubaran perkongsian
• Akaun Realisasi

Tingkatan
Tingkatan

5

Perakaunan untuk perkongsian boleh diumpamakan seperti juadah bawaan (potluck)
yang disertai sekurang-kurangnya dua orang. Setiap yang menyertai juadah bawaan
akan membawa makanan sendiri. Kebiasaannya, jenis makanan yang dibawa adalah
berdasarkan ketetapan atau persetujuan bersama. Setiap orang akan berkongsi dan
menikmati juadah yang dibawa. Begitu juga perniagaan Perkongsian yang dibentuk
sekurang-kurangnya dua orang dengan persetujuan bersama berdasarkan Akta
Perkongsian 1961. Perniagaan ini berkongsi modal, kepakaran, pengalaman serta
risiko dalam usaha mencapai matlamat yang sama iaitu memperoleh keuntungan.
Bagaimanakah pengiraan keuntungan bagi perniagaan perkongsian? Adakah sama,
perniagaan perkongsian dengan milikan tunggal? Apakah kelebihan perniagaan
perkongsian? Mari kita belajar mengenai perakaunan untuk perkongsian dalam modul
ini.

345

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

4.1 Perniagaan Perkongsian 4. Contoh perniagaan perkongsian adalah
seperti:
Definisi Perkongsian (a) Klinik Sunitha dan Murali
(b) Alan Tan & Lee Advocates & Solicitors
Perniagaan perkongsian merupakan (c) Perniagaan Rosnah dan Rakan
entiti perniagaan yang ditubuhkan oleh
dua hingga 20 orang pekongsi.

1. Bilangan pekongsi maksimum bagiPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedINFO PPEERRAAKKAAUUNNAANN
perkongsian perkhidmatan profesional
seperti akauntan dan badan-badan ikhtisas Terdapat tiga jenis pekongsi, iaitu
yang lain ialah 50 orang. • Pekongsi aktif – pekongsi yang

2. Dalam perniagaan perkongsian, para melaburkan modal di samping
pekongsi berkongsi dari segi modal, menguruskan perniagaan.
kepakaran, pengalaman, pengetahuan dan
risiko. Mereka bersama-sama mengurus • Pekongsi lelap – pekongsi yang
perniagaan dan membuat keputusan. menyumbangkan modal tetapi tidak terlibat
dalam pengurusan perniagaan.
3. Perniagaan perkongsian perlu didaftarkan
dengan Suruhanjaya Syarikat Malaysia • Pekongsi nominal – pekongsi yang
(SSM). Sijil Perakuan Pendaftaran yang tidak menyumbangkan modal tetapi
dikeluarkan oleh SSM digunakan untuk membenarkan namanya digunakan dalam
mendapat lesen perniagaan daripada Majlis perniagaan.
Perbandaran.

Tingkatan
Tingkatan
5. Perniagaan perkongsian dapat dibentukkan dengan beberapa cara seperti berikut:

5 Perkongsian Perkongsian

Milikan Milikan
tunggal tunggal

Perkongsian

Perkongsian Milikan
tunggal

Pembentukan perniagaan perkongsian

346

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Tujuan Penubuhan Perkongsian bersetuju menubuhkan perkongsian
dengan pemilik yang lain dalam
1. Mendapatkan keuntungan pasaran.
• Semua organisasi perniagaan • Persaingan perniagaan dalam pasaran
ditubuhkan dengan tujuan akan berkurangan dengan penubuhan
mendapatkan keuntungan. perkongsian.

2. Memperkembangkan saiz perniagaan 4. Mengurangkan risiko perniagaan
• Perniagaan perkongsian ditubuhkan • Risiko perniagaan dapat dikurangkan
apabila operasi perniagaan milikan kerana risiko dapat ditanggung
tunggal kian berkembang dan tidak bersama antara pekongsi.
mampu ditanggung oleh seorang
pemilik.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
3. Mengurangkan persaingan perniagaan Meneroka Perkongsian
• Firma perniagaan dalam pasaran akan (https://bit.ly/36SU1Vr)
berkurang jika pemilik perniagaan
VIDEO

Perbandingan Aspek Perakaunan bagi Perniagaan Perkongsian dan Milikan Tunggal

Aspek Perkongsian Milikan Tunggal
Perakaunan

Bilangan pemilik Dimiliki oleh 2 hingga 20 orang pekongsi Dimiliki oleh seorang
Dimiliki oleh 2 hingga 50 orang pekongsi pemilik
bagi perkhidmatan profesional
Tingkatan
Disumbangkan oleh pekongsi Tingkatan
Modal Disumbangkan oleh seorang
pemilik

Untung atau rugi Untung atau rugi diagihkan antara pekongsi Untung atau rugi dinikmati 5

mengikut perjanjian oleh pemilik sendiri

Hayat perniagaan Boleh dibubarkan sekiranya pekongsi Perniagaan akan ditamatkan
meninggal dunia, menjadi tidak siuman, jika pemilik tidak
diisytiharkan muflis, ingin menarik diri atau meneruskan perniagaan
dengan persetujuan semua pekongsi atau pemilik meninggal
dunia

Penyediaan Akaun Perdagangan dan Untung Rugi Akaun Perdagangan dan
Penyata Akaun Pengasingan Untung Rugi Untung Rugi
Kewangan

Komponen Ekuiti Akaun Modal Pekongsi dan Akaun Semasa Modal, Untung Bersih, dan
Pemilik Ambilan

Perbandingan Perkongsian dan Milikan Tunggal dari aspek perakaunan

347

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Kelebihan Perubahan Entiti Milikan Tunggal kepada Perniagaan Perkongsian
1. Entiti perniagaan perkongsian mempunyai kelebihan berbanding dengan entiti milikan tunggal.

Kelebihan tersebut menyebabkan pemilik perniagaan milikan tunggal menukar bentuk milikan
perniagaan kepada perkongsian.

Pengasingan tugas

BerkongsiPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedSumbang saran
kepakaran dan untuk membuat
sumber perniagaan keputusan

Saling menyokong Bekerjasama
satu sama lain

Tingkatan
Tingkatan
Kelebihan perniagaan perkongsian berbanding perniagaan milikan tunggal

Kandungan Seksyen 26 Akta Perkongsian 1961

5 1. Sebelum perniagaan perkongsian dimulakan, satu perjanjian hendaklah dibuat antara pekongsi.
2. Sekiranya pekongsi tidak membuat perjanjian bertulis, segala perselisihan dan salah faham akan
diselesaikan menurut Akta Perkongsian 1961.
3. Perkara-perkara penting tentang perhubungan antara pekongsi adalah terkandung dalam
Bahagian IV Seksyen 26 Akta Perkongsian 1961.

Perkara penting dalam Seksyen 26 Akta Perkongsian 1961

348

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Tujuan Memeterai Ikatan Perkongsian 3. Tujuan membuat Ikatan Perkongsian
adalah:
1. Walaupun semua perniagaan perkongsian
tertakluk kepada kawalan Akta Perkongsian (a) mengelakkan sebarang perselisihan
1961, akta ini membenarkan para pekongsi faham yang mungkin timbul antara
membuat satu perjanjian bertulis atas pekongsi pada masa depan.
persetujuan antara mereka sebelum
perniagaan perkongsian ditubuhkan. (b) Memastikan setiap pekongsi
memainkan peranan masing-masing.
2. Perjanjian ini dikenali sebagai Ikatan
Perkongsian.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Kandungan Ikatan Perkongsian berkaitan Aspek Perakaunan

1. Ikatan Perkongsian harus difahami oleh setiap pekongsi terutamanya kandungan yang berkaitan
dengan aspek perakaunan.

Aspek perakaunan Penerangan Tingkatan
Jumlah modal yang Tingkatan
disumbangkan oleh pekongsi • Merupakan jumlah kepentingan setiap pekongsi dalam
Faedah atas modal perniagaan perkongsian. 5

Faedah atas ambilan • Merupakan ganjaran yang dibayar kepada pekongsi
kerana menyumbangkan modal dalam perkongsian.
Faedah atas pinjaman
pekongsi • Diberikan kepada pekongsi sebagai galakan supaya
Gaji/ Elaun/ Bonus pekongsi pekongsi dapat melaburkan modal yang lebih banyak
dalam perniagaan.
Kongsi untung atau rugi
• Merupakan tuntutan pekongsi kepada perkongsian.

• Merupakan faedah yang dikenakan kepada pekongsi
terhadap jumlah ambilan yang dibuat.

• Dikenakan untuk mengawal pekongsi daripada
membuat ambilan yang berlebihan.

• Merupakan tuntutan perkongsian terhadap pekongsi.

• Merupakan bayaran faedah kepada pekongsi yang
membuat pinjaman kepada perkongsian.

• Merupakan tuntutan pekongsi kepada perkongsian.

• Bayaran atau ganjaran kepada pekongsi yang aktif
menguruskan perkongsian.

• Amaun yang dibayar tertakluk kepada Ikatan
Perkongsian yang dipersetujui.

• Merupakan tuntutan pekongsi kepada perkongsian.

• Ditentukan setelah mengambil kira Faedah atas
Ambilan, Faedah atas Modal serta Gaji/ Elaun/ Bonus
pekongsi.

2. Perkara lain yang terkandung dalam Ikatan Perkongsian termasuk nama perniagaan, nama
pekongsi, bentuk perniagaan, alamat perniagaan, kuasa dan tanggungjawab pekongsi serta
penyimpanan akaun.

349

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Implikasi Sekiranya Tiada Ikatan 4.2 Akaun Pengasingan Untung
Perkongsian Rugi
1. Ikatan Perkongsian boleh dibuat secara
Tujuan Penyediaan Akaun Pengasingan
lisan atau secara bertulis. Untung Rugi

2. Sekiranya Ikatan Perkongsian tidak 1. Akaun Pengasingan Untung Rugi disediakan
digunakan, maka segala perselisihan akan untuk perniagaan perkongsian sahaja.
diselesaikan menurut Akta Perkongsian
1961. 2. Akaun Pengasingan Untung Rugi disediakan
selepas untung atau rugi bersih perkongsian
Praktis Formatif 4.1
diperoleh.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
1. Jelaskan perbezaan ciri perniagaan milikan 3. Akaun Pengasingan Untung Rugi disediakan
tunggal dengan perkongsian. untuk menentukan pembahagian untung
atau rugi antara pekongsi.
2. Mengapakah sebuah firma perkongsian
memerlukan Ikatan Perkongsian?

3. Apakah aspek perakaunan yang terkandung
dalam Ikatan Perkongsian?

Format Akaun Pengasingan Untung Rugi
Bentuk ‘T’:

Tingkatan Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir …
Tingkatan
RM RM RM RM

Faedah atas Modal: Untung Bersih X

Pekongsi A X Faedah atas Ambilan: Hasil
perniagaan
Pekongsi B X Pekongsi A X

5 Perbelanjaan Gaji Pekongsi: X Pekongsi B X

X

perniagaan. Pekongsi A X

Pekongsi B X

X

Elaun Pekongsi:

Pekongsi A X Baki daripada hasil dan

Akaun Semasa: X perbelanjaan perniagaan
Pekongsi A dibahagikan di antara pekongsi
Pekongsi B X mengikut nisbah yang
X dipersetujui.

X

XX XX

350

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Format Penyata:

Penyata Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir…

RM RM RM
X
Untung Bersih X X
Tambah Faedah atas Ambilan: Pekongsi A XX

Pekongsi B X (XX)
XX
Tolak Faedah atas Modal: Pekongsi A X (XX)
Gaji Pekongsi: Pekongsi B XX 0
Elaun Pekongsi: Pekongsi A X
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedPekongsi BXX
Pekongsi A
X

Akaun Semasa Pekongsi A X
Pekongsi B X

Pengiraan dan Cara Merekod 4. Faedah atas ambilan biasanya dikira secara
1. Bagi menentukan untung atau rugi yang peratus daripada jumlah yang diambil
mulai tarikh ambilan dibuat sehingga tamat
ditanggung oleh pekongsi, perkara-perkara tempoh kewangan.
berikut harus diambil kira:
5. Rumus faedah atas ambilan:
(a) Faedah atas ambilan Tingkatan
Faedah atas ambilan Tingkatan
(b) Faedah atas modal
= Jumlah x Kadar x Tempoh 5
(c) Gaji/ Elaun/ Bonus pekongsi Ambilan Faedah

(d) Faedah atas pinjaman pekongsi

(e) Kongsi untung atau rugi

Faedah atas Ambilan 6. Akaun Faedah atas Ambilan dibuka untuk
merekodkan semua faedah atas ambilan
1. Faedah atas ambilan merupakan faedah yang dikenakan kepada pekongsi.
yang dikenakan ke atas pekongsi yang
membuat ambilan.

2. Faedah atas ambilan dikenakan untuk 7. Pada akhir tempoh kewangan, Akaun
mengelakkan pekongsi membuat ambilan Faedah atas Ambilan akan dipindah ke
berlebihan. Akaun Pengasingan Untung Rugi.

3. Faedah ini dianggap sebagai hasil
perniagaan yang harus dicampur kepada
untung bersih sebelum untung atau rugi
dibahagikan.



351

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Contoh 1: Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir
Mika dan Misa adalah pekongsi dalam 31 Disember 20X8
Perkongsian Mikasa dengan berkongsi untung
rugi sama banyak. Berikut ialah ambilan Mika 20X8 RM 20X8 RM
bagi tempoh kewangan berakhir 31 Dis. 20X8.
Dis. 31 Faedah atas

Ambilan 145

 

1 Mei 20X8 RM Faedah atas Modal
1 September 20X8 3 600 1. Faedah atas modal merupakan ganjaran

1 500 yang dibayar kepada pekongsi untuk
modal yang dilaburkan dalam perniagaan
perkongsian.

2. Tujuannya adalah untuk menggalakkan
pekongsi melaburkan modal yang lebih
banyak.

3. Faedah atas modal biasanya dikira secara
peratus atas jumlah yang disumbangkan
mulai tarikh sumbangan dibuat sehingga
tamat tempoh kewangan.
Maklumat tambahan: Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Faedah sebanyak 5% akan dikenakan atas
jumlah ambilan.

Anda dikehendaki:
(a) mengira faedah atas ambilan bagi Mika.
(b) Tunjukkan catatan dalam akaun yang

berkenaan.

Penyelesaian:
(a) Pengiraan faedah atas ambilan Mika:

Ambilan Faedah atas Ambilan 4. Rumus pengiraan:

20X8 RM RM RM

TingkatanMei 1 3 600 3 600 x 5% x 8/12 = 120 Faedah atas Modal
Tingkatan
Sept. 1 1 500 1 500 x 5% x 4/12 = 25 = Jumlah x Kadar x Tempoh
Modal Faedah
Jumlah 145

5 (b) 5. Akaun Faedah atas Modal dibuka untuk
merekodkan faedah atas modal setiap
Akaun Faedah atas Ambilan pekongsi.

20X8 RM 20X8 RM

Dis. 31 Akaun Dis. 31 Akaun 145
Pengasingan Semasa 145
Untung Rugi
145 Mika

145  

Akaun Semasa Mika 6. Pada akhir tempoh kewangan, Akaun
RM Faedah atas Modal akan dipindah ke Akaun
20X8 RM 20X8
Mei 1 Pengasingan Untung Rugi.
Ambilan 3 600
Sept. 1
Dis. 31 Ambilan 1 500  

Faedah 145
atas
Ambilan

352

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Contoh 2: Akaun Modal: Baba
Ali dan Baba ialah pekongsi Syarikat Peguaman
Ali Baba. Ikatan Perjanjian Perkongsian mereka 20X8 RM 20X7 RM
telah menetapkan faedah atas modal sebanyak 30 000
8% setahun. Baki akaun modal pekongsi pada 1 Apr. 30 Baki h/b 36 000 Mei 1 Baki b/b
Mei 20X7 adalah seperti berikut: 6 000
 20X8 36 000
RM
Jan. 1 Bank
Ali 40 000
36 000

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Mei 1 Baki b/b 36 000

Baba 30 000

Akaun Faedah atas Modal

Maklumat tambahan: 20X8 RM 20X8 RM
Pada 1 Januari 20X8, setiap pekongsi
memasukkan modal tambahan sebanyak Apr. 30 Akaun Apr. 30 Akaun
RM6 000 seorang. Tempoh kewangan mereka
berakhir 30 April 20X8. Semasa Pengasingan

Ali 3 360 Untung Rugi 5 920

Anda dikehendaki: Akaun
Semasa
(a) mengira faedah atas modal setiap pekongsi. Baba 2 560
(b) menunjukkan catatan dalam lejar yang

berkenaan.

Penyelesaian: 20X8 Akaun Semasa Ali Tingkatan RM
(a) Tingkatan3 360
RM 20X8
Faedah atas
Modal Apr. 30 Faedah atas
modal
RM
Pekongsi Pengiraan 3 360 Akaun Semasa Baba 5
Ali
40 000 x 8% x 12/12 = 3 200 RM 20X8
6 000 x 8% x 4/12 = 160
Apr. 30 Faedah atas
Baba 30 000 x 8% x 12/12 = 2400 2 560 20X8 modal RM
6 000 x 8% x 4/12 = 160 2 560

Jumlah 5 920

(b)

Akaun Modal: Ali Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir
30 April 20X8
20X8 RM 20X7 RM
40 000
Apr. 30 Baki h/b 46 000 Mei 1 Baki b/b RM
6 000
 20X8 Bank 46 000 Faedah atas modal:
Jan. 1
46 000 Ali 3 360

Baba 2 560

Mei 1 Baki b/b 46 000

353

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian Yuri RM
Suri 1 800
Gaji/ Elaun/ Bonus Pekongsi 2 000
1. Bagi menggalakkan pekongsi menjalankan

pengurusan perniagaan, perkongsian
mungkin membenarkan pekongsi aktif
dibayar gaji, elaun atau bonus.

2. Akaun Gaji/ Elaun/ Bonus Pekongsi akan Tempoh kewangan mereka berakhir 30 April
dibuka untuk merekod gaji/ elaun/ bonus 20X8.
pekongsi.
Anda dikehendaki merekodkan pembayaran
3. Ganjaran ini boleh dibayar terus kepada gaji dan elaun kepada pekongsi dalam lejar.
pekongsi dengan tunai atau dikreditkan
dalam Akaun Semasa pekongsi.

4. Sekiranya gaji pekongsi dibayar secara
tunai, maka
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedPenyelesaian:Akaun BankRM
20X8 RM 20X8 1 800
2 000
Apr. 30 Gaji Yuri
Gaji Suri

5. Sekiranya gaji pekongsi tidak dibayar Akaun Gaji Yuri
dengan tunai, maka
20X8 RM 20X8 RM
6. Pada akhir tahun kewangan, Akaun Gaji Apr. 30
Tunai 1 800 Apr. 30 Akaun 3 000
Tingkatan5 pekongsi akan dipindahkan ke Akaun Akaun 1 200 Pengasingan 3 000
Tingkatan Pengasingan Untung Rugi. Semasa Untung Rugi
Yuri
Contoh 3:
Yuri dan Suri ialah pekongsi dalam sebuah 3 000
firma perakaunan. Perjanjian Perkongsian
mereka telah menetapkan syarat berikut: Akaun Gaji Suri
(i) Pekongsi-pekongsi akan dibayar gaji
20X8 RM 20X8 RM
sebanyak RM3 000 setahun. Apr. 30
(ii) Yuri hendaklah dikreditkan dengan elaun Tunai 2 000 Apr. 30 Akaun 3 000
Akaun 1 000 Pengasingan 3 000
sebanyak RM2 500 setahun. Semasa Untung Rugi
Gaji pekongsi yang telah dibayar dengan tunai Suri
pada tahun perakaunan itu adalah seperti
berikut: 3 000

Akaun Elaun Yuri

20X8 RM 20X8 RM

Apr. 30 Akaun Apr. 30 Akaun

Semasa Pengasingan

Yuri 2 500 Untung Rugi 2 500

2 500 2 500

354

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Akaun Semasa Yuri 4. Rumus pengiraan:
20X8
Apr. 30 Gaji Yuri RM Faedah atas Pinjaman
Elaun Yuri 1 200
2 500 = Jumlah x Kadar x Tempoh
Pinjaman Faedah

Akaun Semasa Suri RM 5. Akaun Faedah atas Pinjaman dibuka untuk
20X8 1 000 merekodkan faedah atas pinjaman daripada
Apr. 30 Gaji Yuri pekongsi.

6. Sekiranya faedah atas pinjaman dibayar
dengan cek atau tunai, maka
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedAkaun Pengasingan Untung Rugi bagi
tahun berakhir 30 April 20X8
RM
7. Faedah atas pinjaman juga boleh dikreditkan
Gaji pekongsi: ke Akaun Semasa Pekongsi seperti berikut:
Yuri 3 000
Suri 3 000
6 000

Elaun pekongsi:
Yuri 2 500

Praktis Formatif1 11 Tingkatan
Tingkatan
Maklumat di bawah diperoleh daripada 8. Pada akhir tempoh kewangan, faedah atas
Perkongsian Dino dan Eve. pinjaman harus dipindahkan ke Akaun
Untung Rugi.
Gaji tahunan bagi setiap pekongsi Perkongsian
Dino dan Eve adalah RM21 000. 5

Pada pertengahan tahun, Dino dibayar gaji Contoh 4:
sebanyak RM14 000 dan Eve RM10 500. Pada 1 Mei 20X7, Perkongsian Wijaya telah
mendapat pinjaman sebanyak RM12 000
Bagaimanakah gaji pekongsi direkodkan pada daripada pekongsi Jaya. Ikatan Perkongsian
akhir tempoh kewangan? telah menentukan bahawa sebarang pinjaman
daripada pekongsi akan diberi faedah sebanyak
Faedah atas Pinjaman Pekongsi 8% setahun. Juga dipersetujui bahawa separuh
1. Apabila perniagaan memerlukan modal daripada faedah dibayar pada 31 Oktober
secara tunai dan bakinya dikreditkan ke akaun
tambahan untuk menampung perbelanjaan semasa pekongsi 30 April 20X8.
sementara atau menjalankan operasi
perniagaan, cara yang paling mudah dan Anda dikehendaki:
cepat untuk mendapatkan pinjaman adalah (a) Mengira faedah atas pinjaman.
daripada rakan kongsi. (b) Tunjukkan catatan dalam lejar
Penyelesaian:
2. Pinjaman daripada pekongsi juga akan
dibayar faedah oleh perniagaan.

3. Faedah atas pinjaman dikira secara peratus
atas jumlah yang dipinjamkan mulai tarikh
pinjaman dibuat sehingga tamat tempoh
kewangan.

355

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

(a) Mengira faedah atas pinjaman 1. Kongsi untung atau rugi antara pekongsi
Faedah atas pinjaman ditentukan pada akhir tempoh kewangan
= RM12 000 x 8% setelah mengambil kira faedah atas ambilan,
= RM960 faedah atas modal, serta gaji, elaun dan
bonus pekongsi.

Bayaran faedah atas pinjaman 2. Baki untung atau rugi dibahagikan antara
= RM480 pekongsi-pekongsi berdasarkan nisbah
yang telah dipersetujui dalam Ikatan
Faedah atas pinjaman belum bayar Perkongsian.
= RM480
3. Kongsi untung atau rugi boleh berdasarkan
(b) Catatan dalam lejar pembahagian sama rata, nisbah baki
modal awal atau nisbah tetap.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Akaun Faedah atas Pinjaman 4. Pengagihan untung atau rugi antara
pekongsi ditunjukkan dalam Akaun
20X7 RM 20X8 RM Pengasingan Untung Rugi.
Okt. 1 960
Tunai 480 Apr. 30 Akaun Contoh 5:
20X8 Untung 960 Maklumat berikut diambil daripada buku
Apr. 30 Rugi Perkongsian Rosalina pada 30 Jun 20X8.

Akaun 480
Semasa 960
Jaya

Tingkatan Akaun Semasa Jaya RM
Tingkatan
20X8 RM Modal, 1 Julai 20X7 20 000
30 000
Apr. 30 Faedah Rosa
Lina 8 560
5 atas
Pinjaman 480 Untung bersih untuk dibahagikan

Akaun Untung Rugi bagi tahun berakhir 30 April 20X8 Ikatan Perkongsian Rosalina menyatakan
perkongsian untung atau rugi antara Rosa
RM dan Lina adalah mengikut nisbah baki modal
masing-masing.
Faedah atas 960
pinjaman Anda dikehendaki:

Kongsi Untung atau Kongsi Rugi (a) Mengira kongsi untung atau rugi bagi setiap
pekongsi.

(b) Tunjukkan catatan dalam lejar.

Praktis Formatif1 12

Apakah kelemahan perniagaan perkongsian?

356

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Penyelesaian: Penyelesaian:
(a) Mengira kongsi untung atau rugi bagi (a) Mengikut pembahagian sama rata
setiap pekongsi Kongsi untung Rosa
Nisbah pembahagian untung antara = RM8 560 x 1/2
Rosa dan Lina = RM4 280
= Rosa : Lina
= RM20 000 : RM30 000 Kongsi untung Lina
= 2: 3 = RM8 560 x 1/2
= RM4 280
Kongsi untung Rosa
= RM8 560 x 2/5 (b) Mengikut nisbah tetap 1: 3
= RM3 424 Kongsi untung Rosa:
= RM8 560 x 1/4
Kongsi untung Lina = RM2 140
= RM8 560 x 3/5
= RM5 136 Kongsi untung Lina
= RM8 560 x 3/4
(b) Catatan dalam lejar = RM6 420
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Akaun Semasa Rosa RM Penghasilan Akaun Pengasingan Untung
3 424 Rugi
20X8

Jun 30 Kongsi
untung

Catatkan untung bersih di bahagian

1 kredit Akaun Pengasingan Untung
Rugi ATAU rugi bersih di bahagian
debit Akaun Pengasingan Untung Rugi
Akaun Semasa Lina Tingkatan
RM Tingkatan
20X8 5 136
5
Jun 30 Kongsi
untung

Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi Catatkan faedah atas ambilan setiap
tahun berakhir 30 Jun 20X8
2 pekongsi di bahagian kredit Akaun
Pengasingan Untung Rugi

RM

Kongsi untung: Catatkan faedah atas modal serta

Rosa 3 424 3 gaji, elaun dan bonus setiap pekongsi
di bahagian debit Akaun Pengasingan
Lina 5 136 Untung Rugi

Contoh 6: Catatkan kongsi untung setiap
pekongsi di bahagian debit Akaun
Berdasarkan Contoh 5, kirakan kongsi untung
bagi setiap pekongsi sekiranya untung atau rugi 4 Pengasingan Untung Rugi ATAU kongsi
perniagaan dibahagi mengikut: rugi setiap pekongsi di bahagian kredit
Akaun Pengasingan Untung Rugi
(a) Pembahagian sama rata

(b) Nisbah tetap 1: 3

357

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Contoh 7: Modal, 1 Mei 20X7 RM
Tina
Tina dan Dina adalah pekongsi Pusat Dina 25 000
Kecantikan Tidina Secrets. Berikut ialah syarat- 25 000
syarat Ikatan Perkongsian mereka: Ambilan
(i) Untung dan rugi akan dibahagi sama rata. Tina 4 600
Dina 3 200
(ii) Faedah sebanyak 8% akan dikenakan atas
jumlah ambilan. Gaji 1 250
Tina 1 000
(iii) Faedah atas modal sebanyak 10% setahun Dina 15 906
dikenakan.
Untung Bersih
(iv) Gaji tahunan pekongsi ialah Tina RM2 500
dan Dina RM2 000.

(v) Tina hendaklah dikreditkan dengan elaun
sebanyak RM1 000 setahun.

(vi) Pinjaman pekongsi dibayar faedah 8%
setahun.

Senarai baki-baki di bawah diambil daripada
buku-buku Pusat Kecantikan Tidina Secrets
pada 30 April 20X8 selepas Akaun Untung Rugi
disediakan.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedAnda dikehendaki mengira untung bersih
yang sebenarnya dan menyediakan Akaun
Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir
30 April 20X8 dalam bentuk ‘T’ dan format
penyata.

Penyelesaian:
Bentuk ‘T’:

Tingkatan Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir 30 April 20X8
Tingkatan
RM RM RM RM

Faedah atas modal Untung bersih 15 906

Tina 2 500 Faedah atas ambilan

5 Dina 2 500 Tina 368
Dina 256
5 000

Gaji pekongsi 624

Tina 2 500

Dina 2 000

4 500

Elaun pekongsi

Tina 1 000

Akaun Semasa (Kongsi untung) 3 015
Tina 3 015
Dina

6 030

16 530 16 530

358

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Format Penyata:

Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir 30 April 20X8

RM RM RM

Untung bersih 15 906
Tambah Faedah atas Ambilan
368
Tina 256

Dina 624
16 530

5 000
TolakPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedFaedah atas Modal
Tina
Dina 2 500
2 500
Gaji pekongsi
Tina 2 500
Dina 2 000

4 500

Elaun pekongsi 1 000
Tina (10 500)
6 030

Tolak Akaun Semasa (Kongsi Untung)
Tina
Dina 3 015
3 015

(6 030) Tingkatan
0 Tingkatan

Praktis Formatif 4.2

Maklumat berikut diperoleh daripada sebuah perkongsian yang menjual makanan Jepun pada 1 Mei 20X8. 5

Modal Akiko Tomoko Yumiko
RM RM RM

30 000 20 000 10 000

Syarat-syarat Perjanjian Perkongsian mereka termasuk:
(i) Pekongsi diberi faedah atas modal tetap mereka pada kadar 5% setahun.
(ii) Gaji tahunan pekongsi ialah Akiko RM3 000, Tomoko RM3 600 dan Yumiko RM4 800.
(iii) Yumiko hendaklah dikreditkan dengan bonus sebanyak RM5 000 setahun.
(iv) Faedah sebanyak 6% akan dikenakan atas semua ambilan.
(v) Untung atau rugi akan dibahagikan antara Akiko, Tomoko dan Yumiko mengikut nisbah 3:2:1.

Maklumat tambahan:
(i) Ambilan bulanan setiap pekongsi ialah Akiko RM300, Tomoko RM250 dan Yumiko RM400.
(ii) Untung bersih bagi enam bulan berakhir 31 Oktober ialah RM46 000.

Anda dikehendaki menyediakan Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi setengah tahun berakhir 31
Oktober 20X8.

359

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

4.3 Ekuiti Pemilik dan Penyata Kaedah Modal Berubah
Kewangan Perkongsian 1. Mengikut kaedah modal berubah, segala

Akaun Modal item yang berkaitan dengan pekongsi
seperti jumlah modal yang disumbangkan,
1. Akaun Modal menunjukkan kedudukan faedah atas modal, gaji, faedah atas
modal yang disumbangkan oleh pekongsi, ambilan, pembahagian untung atau rugi
iaitu modal awal dan modal tambahan. akan direkodkan dalam Akaun Modal
sahaja.
2. Akaun Modal pekongsi dikreditkan dengan
modal yang disumbangkan oleh pekongsi 2. Baki normal Akaun Modal ialah berbaki
berkenaan. kredit.

3. Terdapat dua kaedah untuk merekod modal 3. Format Akaun Modal mengikut kaedah
pekongsi, iaitu Kaedah Modal Berubah dan modal berubah:
Kaedah Modal Tetap.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Ambilan Akaun Modal Pekongsi RM
Faedah atas ambilan RM X
Baki h/b X Baki b/b X
X Bank X
Tingkatan X Aset X
Tingkatan Faedah atas modal X
Gaji/ Elaun/ Bonus X
Kongsi Untung* X
Faedah atas pinjaman XX
XX

*Jika kongsi rugi, butiran akan ditunjukkan dalam bahagian debit Akaun Modal.

5 Ambilan Rosnah Hannah
Faedah atas ambilan RM RM
Contoh 8: Faedah atas modal 500
Gaji 2 000 25
Pada 1 Januari 20X8, Rosnah dan Hannah Faedah atas pinjaman 100
memulakan Perniagaan Roshan dan Rakan. Bonus 2 320
Mereka bersetuju membahagikan untung Kongsi untung 3 200 8 000
secara sama rata. Maklumat berikut diperoleh -
daripada perniagaan pada akhir tahun: -
480 1 200
(i) Modal Rosnah ialah RM40 000 dan modal 1 200 3 500
Hannah ialah RM24 000. 3 500

(ii) Pada 1 Julai 20X8, Hannah membawa masuk
modal tambahan sebanyak RM10 000.

Anda dikehendaki menyediakan Akaun Modal
pekongsi dengan Kaedah Modal Berubah.

360

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Penyelesaian: 2. Bahagian debit Akaun Semasa digunakan
untuk merekodkan perkara-perkara berikut:
Akaun Modal Rosnah (a) Ambilan
(b) Faedah atas ambilan
20X8 RM 20X8 RM (c) Kongsi rugi pekongsi
40 000
Dis. 31 Ambilan 2 000 Jan. 1 Bank 3. Bahagian kredit Akaun Semasa digunakan
3 200 untuk merekodkan perkara-perkara berikut:
Faedah Dis. 31 Faedah (a) Faedah atas modal
atas atas 480 (b) Gaji pekongsi (jika belum bayar)
ambilan 1 200 (c) Faedah atas pinjaman (jika belum
100 modal 3 500 bayar)
48 380 (d) Kongsi untung pekongsi
Baki h/b 46 280 Faedah
atas 46 280
pinjaman
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Bonus

Kongsi Contoh 9:
untung Berdasarkan maklumat dalam Contoh 8,
sediakan Akaun Modal dan Akaun Semasa
48 380 Rosnah dan Hannah.

20X9

Jan. 1 Baki b/b Penyelesaian:

Akaun Modal Rosnah

Akaun Modal Hannah 20X8 RM 20X8 RM
40 000
20X8 RM 20X8 RM Dis. 31 Baki h/b 40 000 Jan. 1 Bank 40 000

Dis. 31 Ambilan 500 Jan. 1 Bank 24 000 40 000 40 000
20X9
Faedah Jul. 1 Bank 10 000 RM
atas Jan. 1 Baki b/b 24 000
ambilan Dis. 31 Faedah atas Tingkatan10 000
25 2 320 Tingkatan34 000
modal Akaun Modal Hannah
RM 20X8 34 000
Baki h/b 48 495 Gaji 8 000 20X8
Dis. 31 Baki h/b 34 000 Jan. 1 Bank
Bonus 1 200 Jul. 1 Bank

Kongsi 3 500 34 000 5
untung 20X9
Jan. 1 Baki b/b
49 020 49 020

20X9

Jan. 1 Baki b/b 48 495

Akaun Semasa Rosnah

Kaedah Modal Tetap 20X8 RM 20X8 RM
1. Mengikut kaedah modal tetap, Akaun Modal Dis. 31 3 200
Ambilan 2 000 Dis. 31 Faedah
hanya merekodkan modal awal dan modal atas modal 480
tambahan sahaja. 1 200
Faedah 100 Faedah 3 500
2. Segala tuntutan pekongsi terhadap atas atas 8 380
perniagaan atau sebaliknya akan direkodkan ambilan pinjaman
dalam Akaun Semasa pekongsi. 6 280
Baki h/b 6 280 Bonus
Akaun Semasa
1. Akaun Semasa perlu disediakan bagi setiap Kongsi
untung
pekongsi.
8 380

20X9

Jan. 1 Baki b/b

361

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Akaun Semasa Hannah

20X8 RM 20X8 RM

Dis. 31 Ambilan 500 Dis. 31 Faedah 2 320
8 000
Faedah atas modal 1 200
atas
ambilan Gaji 3 500 Kaedah Modal Kaedah Modal
Baki h/b Berubah Tetap
25 Bonus
14 495 Akaun Modal Akaun Modal
Kongsi Pekongsi Pekongsi
untung
Akaun Semasa
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved15 02015 020 Pekongsi

20X9

Jan. 1 Baki b/b 14 495

Kaedah merekod Ekuiti Pemilik Perkongsian

Praktis Formatif1 13

Sekiranya anda sebagai akauntan di sebuah syarikat perkongsian, adakah anda akan menggunakan
Kaedah Modal Berubah atau Kaedah Modal Tetap untuk merekod Ekuiti Pemilik perkongsian tersebut?
Berikan sebab anda.

TingkatanPenghasilan Penyata Kewangan Perkongsian
Tingkatan 1. Penyata Kewangan Perkongsian terdiri daripada

(a) Penyata Pendapatan /Akaun Perdagangan dan Untung Rugi
(b) Akaun Pengasingan Untung Rugi

5 (c) Penyata Kedudukan Kewangan
2. Tujuan dan aliran penyediaan Penyata Kewangan adalah seperti berikut:

Penyata • Menentukan untung kasar atau rugi kasar
Pendapatan perniagaan.

• Menentukan untung bersih atau rugi bersih
perniagaan.

Penyata • Menentukan pembahagian untung atau rugi
Pengasingan untuk setiap pekongsi.

Untung • Menunjukkan kedudukan kewangan perniagaan.
Rugi • Menunjukkan kecairan kewangan perniagaan.
• Menunjukkan modal dan baki Akaun Semasa
Penyata
Kedudukan setiap pekongsi.
Kewangan • Menunjukkan aset dan liabiliti perniagaan.

362

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

3. Cara penyediaan Penyata Pendapatan Penyata Kedudukan Kewangan pada …
perniagaan perkongsian adalah sama
dengan cara penyediaan Penyata RM RM
Pendapatan milikan tunggal.
Ekuiti Pemilik
4. Bagi perniagaan perkongsian, komponen
Ekuiti Pemilik dalam Penyata Kedudukan Akaun Modal
Kewangan terdiri daripada Akaun Modal
dan Akaun Semasa. Pekongsi A X

5. Maklumat untung /rugi bersih dan ambilan Pekongsi B X XX
tidak perlu dicatatkan dalam Penyata
Kedudukan Kewangan kerana ia telah Akaun Semasa
direkodkan dalam Akaun Semasa.
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Pekongsi A X

Pekongsi B X XX

Contoh 10:
Imbangan Duga di bawah diperoleh daripada buku-buku Fabulous Trading pada 30 Jun 20X8.

Modal, 1 Mei 20X7 Imbangan Duga pada 30 Jun 20X8 RM Tingkatan
Ricky RM 30 000 Tingkatan
Pinky 20 000
Premis 45 000 67 890 5
Kelengkapan pejabat 3 440
Belian dan Jualan 5 995
Akaun Belum Terima 45 678 1 235
Akaun Belum Bayar 6 455
Gaji 125 120
Diskaun diterima 7 800
Belanja am
Pulangan 2 447
Angkutan masuk 1 300
Kadar bayaran 3 900
Bank 3 545
5 555
125 120

Maklumat tambahan:
(i) Inventori akhir bernilai RM10 600.
(ii) Gaji prabayar RM600.
(iii) Kadar bayaran belum bayar sebanyak RM250.
(iv) Syarat-syarat Ikatan Perkongsian:

a. Untung atau rugi perniagaan dibahagikan mengikut nisbah modal awal.
b. Kadar faedah atas modal sebanyak 5% dibenarkan.

Anda dikehendaki menyediakan:

(a) Akaun Perdagangan dan Untung Rugi bagi tahun berakhir 30 Jun 20X8.

363

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

(b) Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir 30 Jun 20X8.
(c) Akaun Semasa pekongsi.
(d) Penyata Kedudukan Kewangan pada 30 Jun 20X8.

Penyelesaian:
(a) Bentuk ‘T’

Akaun Perdagangan dan Untung Rugi bagi tahun berakhir 30 Jun 20X8

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedBelianRMRMJualan RM
Tambah Angkutan masuk 45 678 Tolak Pulangan jualan 67 890
49 578 (1 300)
Tolak Inventori akhir 3 900 (10 600) Untung kasar 66 590

Untung kasar 7 200 38 978 66 590
27 612 27 612
Gaji ① 66 590

Belanja am 2 447 Diskaun diterima 1 235
3 795
Kadar bayaran ②

Untung Bersih 13 442
15 405
28 847 28 847

①  Gaji = RM7 800 – RM600
②   Kadar bayaran = RM3 545 + RM250
Tingkatan
Tingkatan(b)

Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir 30 Jun 20X8

5 Faedah atas Modal ③ RM RM RM
Untung Bersih 15 405

Ricky 1 500

Pinky 1 000

2 500

Kongsi Untung ④

Ricky 7 743

Pinky 5 162

12 905

15 405 15 405

③ Faedah atas modal:

Ricky = RM30 000 x 5%
= RM1 500

Pinky = RM20 000 x 5%
= RM1 000

④ Kongsi untung:

Ricky = RM12 905 x 3/5
= RM7 743

Pinky = RM12 905 x 2/5
= RM5 162

364

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

(c)

20X8 Baki h/b Akaun Semasa: Ricky RM
Jun 30 RM 20X8 1 500
9 243 Jun 30 Faedah atas modal 7 743
Kongsi untung 9 243
9 234

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Jul. 1 Baki b/b 9 243

20X8 Baki h/b Akaun Semasa: Pinky RM
Jun 30 RM 20X8 1 000
6 162 Jun 30 Faedah atas Modal 5 162
Kongsi Untung 6 162
6 162

Jul. 1 Baki b/b 6 162

(d)

Penyata Kedudukan Kewangan pada 30 Jun 20X8

RM RM RM RM Tingkatan
Tingkatan
Aset Bukan Semasa Ekuiti Pemilik 30 000 50 000
20 000 15 405
Premis 45 000 Akaun Modal:
9 243 6 245
Kelengkapan pejabat 3 440 Ricky 6 162 71 650

48 440 Pinky 5 995 5
250
Aset Semasa

Inventori akhir 10 600 Akaun Semasa:

Bank 5 555 Ricky

Akaun Belum Terima 6 455 Pinky

Gaji prabayar 600

23 210 Liabiliti Semasa

Akaun Belum Bayar

Kadar bayaran belum bayar

71 650

365

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Perbezaan Ekuiti Pemilik antara Perniagaan Perkongsian dan Milikan Tunggal

Perniagaan Perkongsian Perniagaan Milikan Tunggal

Penyata Kedudukan Kewangan pada … Penyata Kedudukan Kewangan pada …

RM RM RM

Ekuiti Pemilik XX Ekuiti Pemilik

Akaun Modal: XX Modal awal X
XX Tambah Untung Bersih X
  Pekongsi A X
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
  Pekongsi B X XX
X
Tambah Modal tambahan

Akaun Semasa: X Tolak Ambilan XX
  Pekongsi A X (X)
  Pekongsi B
Modal akhir X

Praktis Formatif 4.3

Joberlina dan Zakaria ialah pekongsi dalam Perkongsian Joberria yang memulakan perniagaan pada
1 Mei 20X7. Berikut ialah Imbangan Duga Perkongsian Joberria pada 30 April 20X8:

Tingkatan Imbangan Duga pada 30 April 20X8
Tingkatan
RM RM

Modal, 1 Mei 20X7

Joberlina 60 000

5 Zakaria 40 000
Kenderaan
85 000

Perabot 9 720

Belian 55 500

Jualan 80 010

Akaun Belum Terima 9 360

Akaun Belum Bayar 7 290

Gaji 11 050

Diskaun diterima 4 500

Belanja am 450

Pulangan jualan 680

Angkutan masuk 360

Kadar bayaran 2 640

Sewa 3 600

Bank 13 440

191 800 191 800

366

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Maklumat tambahan:
(i) Inventori pada 30 April 20X8 bernilai RM7 890.
(ii) Gaji bulanan ialah RM850.
(iii) Kenderaan disusutnilaikan 10% dan perabot 20% setahun.
(iv) Sewa untuk bulan Mac dan April 20X8 masih belum dijelaskan.
(v) Peruntukan hutang ragu 10% atas Akaun Belum Terima hendaklah diwujudkan.
(vi) Faedah atas modal ialah 5% setahun.
(vii) Untung atau rugi dibahagi mengikut nisbah modal pada awal tahun.

Anda dikehendaki menyediakan:
(a) Penyata Pendapatan Perkongsian Joberria bagi tahun berakhir 30 April 20X8 (termasuk Pengasingan

Untung Rugi).
(b) Penyata Kedudukan Kewangan pada 30 April 20X8 (modal pekongsi hendaklah ditunjukkan mengikut

kaedah modal berubah).
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
4.4 Pembubaran Perkongsian

1. Pembubaran perkongsian merujuk kepada penamatan operasi perniagaan perkongsian.
2. Perniagaan perkongsian yang telah ditubuhkan boleh ditamatkan atau dihentikan operasinya

atas sebab-sebab tertentu.

Perkongsian Salah seorang Salah seorang Tingkatan
ditukarkan pekongsi mati, pekongsi ingin Tingkatan
ke syarikat bankrap atau tarik diri atau
tidak siuman.
berhad. bersara.
5

Tujuan Sebab Semua
penubuhan Pembubaran pekongsi
perkongsian bersetuju untuk
telah tercapai. membubarkan
perniagaan.

Tempoh Perkongsian Arahan
perkongsian tidak mampu mahkamah
telah tamat. menjelaskan
untuk
hutang membubarkan
perniagaan.
perniagaan.

Sebab-sebab pembubaran perkongsian

367

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Tatacara Pembubaran Perkongsian
1. Perkongsian dibubarkan mengikut langkah-langkah tertentu.

Menutup semua Akaun Aset kecuali 2 Menjelaskan semua liabiliti perniagaan.

1 Akaun Bank dan Akaun Tunai (aset
perlu dijual atau diambil alih oleh
pekongsi).

Perkongsian membayar kepadaPenerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved4 Membatalkan nama perkongsian di
Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM).
3 pekongsi atau pekongsi membayar
kepada perkongsian mengikut Akaun
Modal dan Akaun Semasa.

Tatacara pembubaran perkongsian

Perekodan Pembubaran Perkongsian dalam Jurnal Am

Langkah Bil. Keterangan Catatan Jurnal

Debit Kredit

1 Menutup semua Akaun Aset kecuali Akaun Bank / Akaun Realisasi Akaun Aset
Tunai dan memindahkannya ke Akaun Realisasi

Tingkatan 2 Menutup Akaun Semasa pekongsi dan Akaun Semasa Akaun Modal
Tingkatan memindahkannya ke Akaun Modal pekongsi

3 Merekodkan penerimaan tunai daripada penjualan Akaun Bank/ Akaun
aset Tunai Realisasi

5 Langkah 1 4 Merekod aset yang diambil alih oleh pekongsi (jika Akaun Modal Akaun
ada) Realisasi

5 Merekod penerimaan tunai daripada Akaun Belum Akaun Bank/ Akaun
Terima (abaikan hutang lapuk/ diskaun diberi) Tunai Realisasi

6 Merekod belanja realisasi Akaun Realisasi Akaun Bank/
Tunai

7 Merekod bayaran kepada Akaun Belum Bayar Akaun Belum Akaun Bank/
termasuk liabiliti lain seperti pinjaman (jika ada)
Bayar/ Pinjaman Tunai

8 Merekod diskaun diterima daripada Akaun Belum Akaun Belum Akaun
Bayar Bayar Realisasi

Langkah 2

9 Merekod liabiliti yang diambil alih oleh pekongsi Akaun Belum Akaun Modal

Bayar/ Pinjaman pekongsi

10 Merekod liabiliti tambahan yang dijumpai dan Akaun Realisasi Akaun Bank/
dibayar semasa liabiliti Tunai

368

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Langkah Bil. Keterangan Catatan Jurnal

Debit Kredit

Merekod untung atau rugi realisasi: Akaun Realisasi Akaun Modal
(a) Jika untung realisasi (jumlah bahagian kredit

Akaun Realisasi melebihi jumlah bahagian
11 debit)

(b) Jika rugi realisasi (jumlah bahagian debit Akaun Modal Akaun
Akaun Realisasi melebihi jumlah bahagian Realisasi
kredit)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedLangkah 3

12 Merekod pembayaran balik modal kepada pekongsi Akaun Modal Akaun Bank/
Tunai

13 Merekod kemasukan tunai oleh pekongsi jika Akaun Bank/ Akaun Modal
mengalami kurangan modal Tunai

Penyediaan Akaun Realisasi, Akaun Bank, Akaun Modal Pekongsi dan Akaun-
akaun Berkaitan
1. Semasa pembubaran perniagaan perkongsian, satu akaun sementara yang dinamakan Akaun

Realisasi dibuka untuk merekod urusan yang berkaitan dengan pembubaran tersebut.

2. Fungsi Akaun Realisasi termasuk:

(a) Membahagikan keuntungan atau kerugian atas pembubaran.

(b) Merekod semua aset yang dijual atau diambil alih.

(c) Menghitung keuntungan atau kerugian atas pembubaran.

3. Format Akaun Realisasi:
Tingkatan
Tingkatan

20X8 Akaun Realisasi RM 5
Dis. 31 RM 20X8 X
Aset Bukan Semasa X Dis. 31 Bank (Jualan aset) X
X Bank (Akaun Belum Terima) X
Inventori X Akaun Belum Bayar (Diskaun diterima) X
X Modal A/B (aset diambil alih)
Akaun Belum Terima XX
X
Bank (Belanja Realisasi) X
XX
Untung realisasi*:
Modal A
Modal B

*Jika rugi realisasi berlaku, butiran Modal A dan Modal B akan dicatatkan di sebelah kredit Akaun Realisasi.

369

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Contoh 11:
Karim, Cheng dan Jain berkongsi untung atau rugi mengikut nisbah 2:2:1. Mereka membubarkan
perkongsian mereka pada 31 Julai 20X8. Penyata Kedudukan Kewangan perkongsian adalah seperti
berikut:

Penyata Kedudukan Kewangan pada 31 Julai 20X8

RM RM

Aset Bukan Semasa Ekuiti Pemilik 15 000
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved 15 000
Kenderaan 28 000 Akaun Modal: Karim
7 500
Lekapan 4 760 Cheng 1 500
1 300
Jain 1 100

Aset Semasa Akaun Semasa: Karim 3 880
45 280
Inventori akhir 3 240 Cheng

Akaun Belum Terima 6 460 Jain

Bank 2 820

Liabiliti Semasa

Akaun Belum Bayar

45 280

TingkatanKenderaan direalisasikan dengan harga RM32 000. Jain mengambil alih lekapan pada nilai
TingkatanRM4 000 dan Cheng mengambil alih inventori pada nilai RM3 000. Hutang sebanyak RM320 tidak
dapat dikutip dan dianggap sebagai hutang lapuk. Baki Akaun Belum Terima telah dikutip setelah
diberi diskaun sebanyak 20%. Diskaun sebanyak 10% diterima adalah daripada pembekal. Belanja
untuk pembubaran berjumlah RM725. Proses pembubaran telah selesai pada 12 Ogos 20X8.

Anda dikehendaki:

5 (a) Menyediakan catatan Jurnal Am.
(b) Merekodkan pembubaran perkongsian ke lejar berkenaan.

Penyelesaian:
(a) Catatan Jurnal Am

Tarikh JURNAL AM Folio Debit Kredit
20X8 Butir RM RM
Jul. 31 42 460
Realisasi 28 000
Kenderaan 4 760
Lekapan 3 240
Inventori 6 460
Akaun Belum Terima

(Pelbagai aset dipindahkan ke Akaun Realisasi)

370

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

JURNAL AM

Tarikh Butir Folio Debit Kredit
20X8 RM RM
Akaun Semasa: Karim 1 500
Ogos 12 1 500
Akaun Modal: Karim
(Memindahkan baki Akaun Semasa ke Akaun Modal
pekongsi)

Akaun Semasa: Cheng 1 300

Akaun Modal: Cheng
(Memindahkan baki Akaun Semasa ke Akaun Modal
pekongsi)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved 1 300

Akaun Semasa: Jain 1 100

Akaun Modal: Jain 1 100
(Memindahkan baki Akaun Semasa ke Akaun Modal
pekongsi)

Bank 32 000

Realisasi 32 000
(Tunai diterima daripada jualan kenderaan)

Modal: Jain 4 000

Realisasi 4 000
(Merekod pengambilalihan lekapan oleh Jain)

Modal: Cheng 3 000 Tingkatan
Tingkatan
Realisasi 3 000
(Merekod pengambilalihan inventori oleh Cheng)

Bank 4 912 5

Realisasi 4 912
(Tunai diterima daripada Akaun Belum Terima)

Realisasi 725
725
Bank
(Bayaran belanja realisasi)

Akaun Belum Bayar 3 880

Bank 3 492
388
Realisasi
(Membayar Akaun Belum Bayar dan menerima diskaun)

Realisasi 1 115
Modal: Karim
Modal: Cheng 446
Modal: Jain 446
223
(Untung realisasi dibahagikan antara pekongsi)

371

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Tarikh Butir Folio Debit Kredit
20X8 RM RM
Ogos 12 Modal: Karim 16 946
Modal: Cheng 13 746 35 515
Modal: Jain 4 823

Realisasi
(Membayar balik modal pekongsi untuk menutup Akaun
Modal pekongsi)

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
(b) Catatan dalam lejar
Langkah 1: Menutup akaun aset kecuali Akaun Bank dan memindahkannya ke Akaun Realisasi

20X8 Baki b/b Akaun Kenderaan Realisasi RM
Jul. 31 RM 20X8 28 000
28 000 Jul. 31

20X8 Baki b/b Akaun Lekapan Realisasi RM
Jul. 31 RM 20X8 4 760

4 760 Jul. 31

Tingkatan 20X8 Baki b/b Akaun Inventori Realisasi RM
Tingkatan Jul. 31 RM 20X8 3 240

3 240 Jul. 31

5 20X8 Akaun Belum Terima RM
RM 20X8 6 460
Jul. 31 Baki b/b 6 460 Jul. 31 Realisasi

20X8 Akaun Realisasi RM
Jul. 31 RM 20X8
Kenderaan
Lekapan 28 000
Inventori 4 760
Akaun Belum Terima 3 240
6 460

Langkah 2:   Menutup dan memindahkan baki Akaun Semasa pekongsi ke Akaun Modal pekongsi.

20X8 Modal: Karim Akaun Semasa: Karim Baki b/b RM
Ogos 12 RM 20X8 1 500
1 500 Jul. 31

372

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

20X8 Modal: Cheng Akaun Semasa: Cheng RM
Ogos 12 RM 20X8 1 300
1 300 Jul. 31 Baki b/b

20X8 Modal: Jain Akaun Semasa: Jain Baki b/b RM
Ogos 12 RM 20X8 1 100
1 100 Jul. 31
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
Akaun Modal

Tarikh Butiran Karim Cheng Jain Tarikh Butiran Karim Cheng Jain
20X8 RM RM RM RM RM
RM 20X8 Baki b/b 15 000 15 000
Akaun 7 500
Jul. 31 Semasa 1 500

Ogos 12

1 300 1 100

Langkah 3:  Merekodkan penerimaan daripada jualan aset

20X8 Akaun Bank RM
Jul. 31 RM 20X8
Baki b/b
Ogos 12 Realisasi 2 820
32 000

Akaun Realisasi Tingkatan
RM 20X8 Tingkatan
20X8 28 000 Ogos 12 RM
Jul. 31 Kenderaan Bank 32 000 5
Lekapan 4 760
Inventori 3 240
Akaun Belum Terima 6 460

Langkah 4: Merekodkan penerimaan daripada pelanggan.

20X8 Baki b/b Akaun Bank RM
Jul. 31 Realisasi RM 20X8
Realisasi RM
Ogos 12 2 820 32 000
32 000
4 912
4 912
373
20X8 Kenderaan Akaun Realisasi Bank
Jul. 31 Lekapan RM 20X8 Bank
Inventori 28 000 Ogos 12
Akaun Belum Terima
4 760
3 240
6 460

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Langkah 5:   Merekodkan bayaran belanja realisasi.

20X8 Akaun Bank
RM 20X8

Jul. 31 Baki b/b 2 820 Ogos 12 Realisasi (Belanja realisasi) RM
Ogos 12 Realisasi 32 000 725
Realisasi
4 912

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved20X8Akaun Realisasi
RM 20X8

Jul. 31 Kenderaan 28 000 Ogos 12 Bank RM
Lekapan 4 760 Bank 32 000
Inventori 3 240
Akaun Belum Terima 6 460 4 912
Bank (Belanja realisasi) 725

Langkah 6:  Merekodkan bayaran kepada pembekal.

20X8 Akaun Bank RM
RM 20X8
Jul. 31 725
Ogos 12 Baki b/b 2 820 Ogos 12 Realisasi (Belanja realisasi) 3 492
Realisasi 32 000 Akaun Belum Bayar
Tingkatan Realisasi
Tingkatan 4 912

5 20X8 Akaun Belum Bayar Baki b/b RM
Ogos 12 Bank RM 20X8 3 880
3 492 Jul. 31
3 880
Realisasi (Diskaun 388
diterima)

3 880

20X8 Kenderaan Akaun Realisasi Bank RM
Jul. 31 Lekapan RM 20X8 Bank 32 000
Inventori Akaun Belum Bayar
Akaun Belum Terima 28 000 Ogos 12 (Diskaun diterima) 4 912
4 760
Bank (Belanja realisasi) 3 240 388
6 460

725

374

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Langkah 7:   Merekodkan aset yang diambil alih oleh pekongsi

Akaun Modal

Tarikh Butiran Karim Cheng Jain Tarikh Butiran Karim Cheng Jain
20X8 RM RM RM RM RM
Ogos 12 Realisasi 3 000 RM 20X8 7 500
15 000 15 000
4 000 Jul. 31 Baki b/b 1 100

Ogos 12 Akaun 1 500 1 300
Semasa

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved20X8KenderaanAkaun RealisasiBank RM
Jul. 31 RM 20X8 Bank 32 000
Lekapan Akaun Belum Bayar
Ogos 12 28 000 Ogos 12 (Diskaun diterima) 4 912
Inventori 4 760
Akaun Belum Terima 3 240 Modal: Jain 388
6 460 Modal: Cheng 4 000
Bank (Belanja 725 3 000
realisasi)

Langkah 8:  Menghitung untung atau rugi realisasi dan membahagikannya di antara pekongsi.

20X8 Akaun Realisasi Bank RM Tingkatan
Jul. 31 Kenderaan RM 20X8 Bank 32 000 Tingkatan
Akaun Belum Bayar
Lekapan 28 000 Ogos 12 (Diskaun diterima) 4 912 5
Inventori 4 760 Modal: Jain 388
Akaun Belum Terima 3 240
Ogos 12 Bank (Belanja realisasi) 6 460 Modal: Cheng 4 000
Untung realisasi: 725 3 000
  Modal: Karim
  Modal: Cheng 446 44 300
  Modal: Jain 446
223
44 300

Akaun Modal

Tarikh Butiran Karim Cheng Jain Tarikh Butiran Karim Cheng Jain
20X8 Realisasi RM RM RM RM RM
Ogos 12 3 000 RM 20X8 15 000 7 500
15 000
4 000 Jul. 31 Baki b/b

Ogos 12 Akaun 1 500 1 300 1 100
Semasa 446 446 223

Realisasi
(Untung
realisasi)

375

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Langkah 9:   Merekodkan bayaran balik modal kepada pekongsi.

Akaun Modal

Tarikh Butiran Karim Cheng Jain Tarikh Butiran Karim Cheng Jain
20X8 RM RM RM RM RM
Ogos 12 Realisasi 3 000 RM 20X8 7 500
16 946 15 000 15 000
Bank 13 746 4 000 Jul. 31 Baki b/b 1 100
223
16 746 4 823 Ogos 12 Akaun
8 823
Semasa 1 500 1 300
446 446
Realisasi
(Untung
realisasi)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved
16 946 8 823 16 946 16 746

20X8 Baki b/b Akaun Bank Realisasi (Belanja realisasi) RM
Jul. 31 Realisasi RM 20X8 Akaun Belum Bayar 725
Ogos 12 Realisasi 2 820 Ogos 12 Modal: Karim 3 492
32 000 Modal: Cheng 16 946
4 912 Modal: Jain 13 746
4 823
39 732 39 732

Penyelesaian Akaun Modal Pekongsi Berbaki Debit di Akhir Proses Pembubaran

1. Di akhir proses pembubaran perkongsian, baki akhir Akaun Modal pekongsi biasanya ialah baki
kredit.

2. Walau bagaimanapun, terdapat juga kemungkinan Akaun Modal pekongsi berbaki debit atas
sebab-sebab tertentu.
Tingkatan
Tingkatan

5

Sumbangan modal Ambilan yang
yang kecil terlalu tinggi

Nilai aset yang diambil alih Rugi realisasi melebihi
terlalu tinggi baki kredit Akaun
Modalnya

Sebab Akaun Modal Pekongsi berbaki debit

3. Apabila Akaun Modal berbaki debit, pekongsi perlu membawa masuk tunai tambahan untuk
menampung kurangan tersebut.

376

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Contoh 12:

Pn. Indah, seorang pekongsi Kedai Butik Sri Indah, bersetuju untuk mengambil alih komputer
pejabat bernilai RM1 630. Akaun Modal Indah pada tarikh pembubaran 31 Disember 20X8 adalah
seperti berikut:

Akaun Modal Indah

20X8 RM 20X8 RM
Dis. 31 3 000
Realisasi 2 630 Jan. 1 Baki b/b 1 720
Realisasi (rugi)
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved2 970 Dis. 31 Akaun Semasa Indah 880
5 600
Baki h/b (kurangan)

5 600

Oleh kerana Akaun Modal Indah berbaki debit, Pn Indah perlu membawa masuk tunai sebanyak
RM880 ke dalam perkongsian untuk menampung kurangan itu.

Anda dikehendaki menyediakan catatan jurnal dan lejar untuk merekodkan kemasukan modal
untuk menampung kurangan tersebut.

Penyelesaian:

Catatan Jurnal Am

Jurnal Am

Tarikh Butiran Folio Debit Kredit
20X8 RM RM
880 Tingkatan
Dis. 31 Tunai 880 Tingkatan

Modal Indah

(Tunai dimasukkan ke dalam perkongsian untuk
menampung kurangan modal)

5

Catatan dalam lejar

Akaun Modal Indah

20X8 RM 20X8 RM
Dis. 31 3 000
Realisasi 2 630 Jan. 1 Baki b/b 1 720
Realisasi (rugi) Akaun Semasa Indah
2 970 Dis. 31 Tunai 880
5 600
5 600

20X8 Akaun Tunai
Dis. 31 Modal Indah
RM
880

377

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian

Praktis Formatif 4.4

Perkongsian Sweet Melody yang dimiliki oleh Melvin, Lohan dan Dylan berkongsi untung atau rugi dengan
nisbah 3:2:1. Aset dan liabiliti perkongsian mereka pada 31 Disember 20X8 adalah seperti berikut:

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedModal: RM
  Melvin
  Lohan 30 000
  Dylan 450 (debit)
Kenderaan
Inventori 10 000
Akaun Belum Terima 35 000
Bank
Akaun Belum Bayar 8 000
3 500

610
7 560

TingkatanPada 31 Disember 20X8, mereka membuat keputusan untuk membubarkan perkongsian mereka kerana
Tingkatan Lohan diisytiharkan muflis oleh mahkamah.

Perkara berikut telah dipersetujui semasa pembubaran:
(i) Jumlah wang tunai yang diterima daripada jualan aset ialah RM40 000.
(ii) Jumlah amaun yang dapat dikutip daripada Akaun Belum Terima adalah RM3 190.
(iii) Akaun Belum Bayar diselesaikan pada amaun RM7 360.
(iv) Belanja realisasi yang dibayar ialah RM1 210.
(v) Semua urusan penerimaan dan pembayaran melalui bank.

5 Anda dikehendaki menyediakan:
(a) Catatan-catatan jurnal untuk merekodkan pembubaran tersebut.
(b) Akaun Realisasi.
(c) Akaun Bank.
(d) Akaun Modal pekongsi.

378

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

Peta Konsep

Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights ReservedAktaIkatanAkaun Realisasi
Perkongsian Perkongsian

1961

Faedah atas Ambilan Ekuiti Pemilik Penyata Kewangan
Perkongsian Perkongsian
Faedah atas Modal Tingkatan
Akaun Modal Tingkatan
Gaji / Elaun / Bonus
Pekongsi Akaun Semasa Akaun Perdagangan 5
dan Untung Rugi
Faedah atas Pinjaman
Akaun Pengasingan
Pembahagian untung Untung Rugi
atau rugi
Penyata Kedudukan
Kewangan

379

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 4

Praktis Sumatif

Soalan Objektif 4. Antara berikut, butiran yang Gaji tahunan Rose RM
manakah dicatat dalam Akaun 3 200
Pilih jawapan yang betul. Pengasingan Untung Rugi? Gaji belum dibayar kepada
I Faedah atas modal Rose 2 000
1. Apakah dokumen yang II Faedah atas overdraf
perlu dirujuk oleh pekongsi III Faedah atas pinjaman
sekiranya tiada sebarang IV Faedah atas ambilan
perjanjian dibuat semasa A I dan II C II dan III
menubuhkan perniagaan B I dan IV D III dan IV
mereka?
A lkatan Perkongsian 5. Maklumat berikut diperoleh
B Perjanjian Perkongsian daripada buku Perkongsian
C Akta Perkongsian 196l Johan.
D Akta Pendaftaran
Perniagaan 1956 RM
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved Berapakah gaji yang direkod
dalam Akaun Semasa Rose?
A RM1 200 C RM3 200
B RM2 000 D RM5 200

8. Data berikut diperoleh
daripada buku perkongsian
Benny dan Kenny pada

31 Disember 20X8.

2. Antara berikut, pernyataan Modal Jo 20 000 RM
yang manakah menunjukkan Modal Han 30 000

ciri sebuah perniagaan Faedah atas modal 5% setahun Untung bersih 10 000

perkongsian? Han membawa masuk modal Faedah atas ambilan 150

I Cukai dikenakan ke atas tambahan pada 1 April 20X8 Faedah atas modal 3 750

pendapatan perseorangan sebanyak RM10 000.
II Keuntungan mesti
diagihkan mengikut nisbah Berapakah jumlah faedah Untung atau rugi perkongsian
modal atas modal Han bagi tempoh dibahagi sama rata antara
perakaunan berakhir dua orang pekongsi tersebut.
III Liabiliti terhad kepada
Tingkatan
Tingkatan jumlah modal yang 31 Disember 20X8? Berapakah bahagian untung

dilaburkan A RM375 C RM1 875 setiap pekongsi?

IV Bilangan ahli maksimum B RM1 500 D RM2 000 A RM3 050 C RM6 400

50 orang bagi 6. Maklumat berikut diperoleh B RM3 200 D RM6 800
daripada Perkongsian Mona
5 perkhidmatan professional 9. Maklumat berikut diperoleh
A I dan II C II dan III dan Moni. daripada perkongsian Rumi
B I dan IV D III dan IV
dan Roma pada 31 Disember

3. Tempoh perakaunan Ali Modal Mona pada 1 Januari 20X8 20X8 yang berkongsi untung
dan Baba berakhir pada 30 ialah RM30 000. Pada 1 Julai 20X8, dan rugi sama rata.
April setiap tahun. Maklumat Mona membawa masuk modal
berikut menunjukkan ambilan tambahan sebanyak RM6 000. Untung bersih RM
yang dibuat oleh Ali. Faedah atas modal adalah 5% Faedah atas ambilan 5 100
setahun. Tahun kewangan berakhir Faedah atas modal
Tarikh Jumlah pada 31 Disember setiap tahun. 110
380

RM Berapakah faedah atas Gaji Roma 2 450
1 200 modal Mona?
1 Ogos 20X7 2 400 Maklumat tambahan:
1 Februari 20X8 A RM300 C RM1 650 Gaji yang dibayar kepada Roma
B RM1 500 D RM1 800
Berapakah faedah atas sebanyak RM1 200

ambilan bagi Ali apabila 7. Rose dan Mary merupakan Berapakah kongsi untung
kadar faedah atas ambilan rakan kongsi dalam setiap pekongsi?
ialah 5% setahun? Perkongsian Rosemary.
Maklumat berikut diperoleh A RM1 190
A RM60 B RM1 460

B RM75 daripada buku perniagaan C RM1 760

C RM105 mereka pada 31 Disember D RM2 170

D RM180 20X8.

380

  Prinsip Perakaunan SPM  Modul 4  Perakaunan untuk Perkongsian 

10. Nadira dan Ira adalah pekongsi dalam Perkongsian Nadira. Mereka D
berkongsi untung dan rugi dengan nisbah 2:1. Akaun Semasa Wendy

Maklumat berikut diperoleh daripada buku Perkongsian Nadira. RM

Akaun Pengasingan Untung Rugi bagi tahun berakhir 31 Mei 20X8 Gaji 2 500

RM RM RM RM 15. Antara berikut, yang
manakah dicatat secara
Faedah atas Modal: Untung Bersih 30 000 berlainan dalam Penyata
Kedudukan Kewangan
Nadira 5 000 Faedah atas ambilan: sebuah perkongsian
berbanding dengan
Ira 2 500 7 500 Nadira 120 perniagaan milikan tunggal?
A Ekuiti pemilik
Ira 180 300 B Aset semasa
Penerbitan Pelangi Sdn Bhd. All rights Reserved C Aset bukan semasa
Gaji: Ira 15 000 D Liabiliti bukan semasa

Hitungkan pembahagian Gaya 16. Ruangan Ekuiti Pemilik
untung atau rugi pekongsi. RM dalam Penyata Kedudukan
6 580 Kewangan perkongsian
Nadira Ira Kongsi untung 1 150 mencatatkan
A Rugi Ambilan 1 470 I ambilan rakan kongsi
Rugi Faedah atas modal 300 II kerugian rakan kongsi
RM2 600 RM5 200 Faedah atas ambilan 620 III akaun modal rakan kongsi
Faedah atas pinjaman IV akaun semasa rakan
B Rugi Rugi kongsi
RM5 200 RM5 200 A I dan II C II dan III
B I dan IV D III dan IV
C Untung Untung Berapakah baki akhir Akaun
RM5 200 RM2 600 Semasa Gaya? 17. Apakah kesan Perkongsian
A RM7 820 C RM5 940 Zaini, Yvonne dan Xena jika
D Untung Untung B RM7 220 D RM3 040 Yvonne hendak bersara?
RM2 600 RM5 200 A Perlu dibubarkan
14. Maklumat berikut diperoleh B Perlu diambil alih oleh
11. Butiran manakah yang daripada buku Perkongsian anaknya Tingkatan
terdapat dalam Akaun Wendy dan Mindy pada C Mengambil pekongsi baru Tingkatan
Semasa pekongsi? D Diteruskan oleh Zaini dan
I Modal 31 Mei 20X8. Xena
II Untung bersih
III Gaji pekongsi Ikatan Perkongsian menetapkan 5
IV Faedah atas modal gaji Wendy RM6 000 setahun.
A I dan II Pada 1 Januari 20X8,
B I dan IV perkongsian telah membayar gaji
C II dan III Wendy RM3 500 secara tunai.
D III dan IV
Antara berikut, yang 18. Antara berikut, yang
12. Butiran manakah yang manakah catatan yang manakah benar mengenai
direkod di sebelah debit betul dalam Akaun Semasa pembubaran perkongsian?
Akaun Semasa pekongsi? Wendy?
I Kongsi rugi I Aset firma perlu dijual
II Gaji pekongsi A dan segala liabilitinya
III Faedah atas modal Akaun Semasa Wendy dijelaskan
IV Faedah atas ambilan
A I dan II RM II Pekongsi-pekongsi
B I dan IV mempersetujui penilaian
C II dan III Gaji 6 000 aset yang diambil alih
D III dan IV
B III Pendapatan dan hasil
13. Perkongsian Jaya dan Gaya Akaun Semasa Wendy penjualan aset didebitkan
memberikan maklumat kepada Akaun Realisasi
berikut pada 20 Jun 20X8. RM
IV Semasa pembubaran,
Tunai 6 000 sesuatu aset tidak boleh
diambil alih oleh pekongsi
C sendiri
Akaun Semasa Wendy
A I dan II C II dan III
RM B I dan IV D III dan IV

Tunai 2 500

381