Rise Up Manual - edited 20 oct 20

ธนั ดีคลอดลกู ชายและเขากต็ ดิ เชอื้ HIV
พาโลกลัวตกเปน็ เรอื่ งซบุ ซิบนนิ ทาในหมู่บา้ น
เขาตัดสินใจแยกทางจากธันดี

151

เพอื่ นของธันดีพา
เธอไป YWCA
ทอ้ งถ่นิ เธอเข้า
รบั คาปรึกษา
และร้วู ่าเธอไม่ได้
อยคู่ นเดยี วอกี
ตอ่ ไป

ด้วยความรู้ใหม่
เกีย่ วกบั SRHR เธอ
กลับไปที่คลนิ ิกและรับ
ยาต้านไวรสั

ตอนนี้ธนั ดีรแู้ ล้วว่าสิ่งที่
เกิดข้นึ เป็นเพราะวา่
เธอไม่ร้อู ะไรเกย่ี วกบั
SRHR เลย และปญั หา
ของการถูกตตี ราทาให้
คนอื่นไมพ่ ูดถึงเรื่อง
HIV

152

ธนั ดีตระหนักวา่ การรักษาที่ถูกวิธี ทาใหช้ ีวิตของ
เธออยู่ได้นานมาก้ึน
เธอเริ่มใชช้ วี ิตอยู่กบั เชอ้ื HIV อย่างเปิดเผย
เธอจบการศึกษาจากวิทยาลยั และไดเ้ ปน็ วิศวกร

153

หนง่ึ ในสญั ญาแรกคอื การสร้างถนนที่
ทอดยาวจากหมบู่ ้านไปสู่คลนิ กิ สขุ ภาพ
เธอยังคงเปน็ ผ้นู าในเรื่อง SRHR โดยให้
ความรแู้ กพ่ นกั งาน (สว่ นใหญเ่ ป็น
ผ้ชู าย) เกย่ี วกับการป้องกนั การติดเช้ือ
HIV การตรวจหาเช้อื และการดแู ล

154

สร้างเรอ่ื งราวเก่ียวกับความเป็นผนู้ าของคุณ

ใช้ประสบการณ์ของคุณเองหรือเรื่องราวชีวิตของเยาวสตรีรอบตัวคุณ สร้างเรื่องราวที่แสดงออกมาของคุณเอง
เรื่องราวในส่วนน้ีสามารถช่วยและสร้างแรงบันดาลใจให้คุณนาความคิดของคุณใส่ลงไปในกระดาษ ใช้ความคิด
สรา้ งสรรคแ์ ละสนกุ กบั มัน!

155

มาเรียอายุครบ 11 ปี

พ่อแมข่ องเธอใหโ้ ทรศัพทม์ อื ถอื กับเธอ
เธอมคี วามสุขมาก

156

มาเรยี เร่มิ สง่ ขอ้ ความ
เล่น WhatsApp และ
เขา้ กลุ่มคอมเมนต์
แบบไมร่ ะบุชอ่ื ทีก่ าลัง
เปน็ ทน่ี ิยมมาก

แตแ่ ล้ววนั หนง่ึ ...
มคี นโพสต์
ขอ้ ความท่ที าร้าย
จติ ใจมาก

157

เชา้ วนั ตอ่ มา ทกุ คนในโรงเรียนดเู หมอื นจะรแู้ ละลอ้ เลียนเธอ เธอ
เสยี ใจมาก และไม่อยากกนิ อะไรอกี แล้ว ทกุ คนคดิ ว่าเธออว้ น

158

เชียรา่ เพื่อนสนิทของ
มาเรีย เป็นห่วงเธอมาก
และถามว่าเกิดอะไรขนึ้
สดุ ทา้ ยมาเรียก็เลา่ ให้
เธอฟัง

เชียร่าเปน็ เด็กฉลาด เธอเรียนรู้จาก YWCA ในทอ้ งถ่นิ ของเธอวา่ ควร
ทาอย่างไรเม่ือมีคนถูกรงั แก เธอจึงไปขอความชว่ ยเหลือจากคณุ ครู

159

คณุ ครูอธิบายใหน้ กั เรียนฟัง
ถึงอนั ตรายของการกลั่น
แกล้งและการรังแกทาง
สงั คม
การจอ้ งทารา้ ยคนอ่ืนด้วย
การดูถูกนั้นไม่ถกู ตอ้ ง!
มาเรียไมโ่ ดดเด่ียวอีกแลว้

160

สร้างเรอ่ื งราวเก่ียวกับความเป็นผนู้ าของคุณ

ใช้ประสบการณ์ของคุณเองหรือเรื่องราวชีวิตของเยาวสตรีรอบตัวคุณ สร้างเรื่องราวที่แสดงออกมาของคุณเอง
เรื่องราวในส่วนน้ีสามารถช่วยและสร้างแรงบันดาลใจให้คุณนาความคิดของคุณใส่ลงไปในกระดาษ ใช้ความคิด
สรา้ งสรรคแ์ ละสนกุ กบั มัน!

161

ซามเู อลเป็นศิษยาภบิ าล

เขาสอนอยทู่ โ่ี รงเรยี นในทอ้ งถนิ่
เขาเป็นคนฉลาดมาก และหว่ งใยนกั เรยี นของเขามาก

162

เขารวู้ ่า เมอ่ื เดก็ ๆมีอายุ
มากขน้ึ และเจริญเติบโต
ขน้ึ ร่างกายของพวกเขา
เริ่มเปล่ียนแปลง และเข้า
สูว่ ัยเจรญิ พันธุ์

เยาวสตรีจานวนมากตอ้ ง
ออกจากโรงเรียนเพราะ
การต้งั ครรภท์ ไ่ี ม่พึง
ประสงค์

163

เขาได้ร่วมการอภิปราย
มากมายหลายครงั้
เกย่ี วกับสขุ ภาพทางเพศ
กบั ผนู้ าทางศาสนาคน
อื่นๆ
เขารวู้ า่ เยาวชนตอ้ ง
ได้รับการศกึ ษาและตอ้ ง
รบั รู้ขอ้ มูล

เขาตัดสนิ ใจเรียกประชมุ
กับพ่อแม่ผปู้ กครองและ
ผนู้ าชุมชน

164

ตอนแรกการอภปิ รายนนั้ ร้อนแรง แตเ่ ขาได้จดั การโน้มน้าวพวกเขาให้เหน็ ถงึ
ความสาคัญของการสอนเยาวชนเก่ียวกบั SRHR ของพวกเขา

165

หลกั สูตร SHSR ไดถ้ ูก
นาเขา้ มาสอนในโรงเรยี น
และประสบความสาเรจ็

166

ตลอดหลายปีทผ่ี า่ นมา
โปรแกรมนี้ได้ช่วยนักเรยี น
จานวนมากให้ไม่ต้องออก

จากโรงเรยี น
จานวนเดก็ หญิงท่ตี ้ังท้อง
น้อยลงเร่ือยๆ และมีหลาย
คนตัดสนิ ใจไปเรยี นตอ่ ใน

ระดบั อุดมศึกษา

167

สร้างเรอ่ื งราวเก่ียวกับความเป็นผนู้ าของคุณ

ใช้ประสบการณ์ของคุณเองหรือเรื่องราวชีวิตของเยาวสตรีรอบตัวคุณ สร้างเรื่องราวที่แสดงออกมาของคุณเอง
เรื่องราวในส่วนน้ีสามารถช่วยและสร้างแรงบันดาลใจให้คุณนาความคิดของคุณใส่ลงไปในกระดาษ ใช้ความคิด
สรา้ งสรรคแ์ ละสนกุ กบั มัน!

168

อบายา อาศยั อยู่ใน
หมูบ่ ้าน บรเิ วณภูเขา
ในประเทศเนปาล

169

เมอ่ื เธอเรม่ิ มีประจาเดือนเปน็
คร้ังแรก เธอถูกใหอ้ อกจากบา้ น
และไปอาศยั อยู่ในกระท่อม
เล็กๆท่ีไมส่ ะดวกสบาย
เธอไม่เขา้ ใจว่าเกิดอะไรข้ึนกบั
เธอ ทาใหเ้ ธอหวาดกลัว

170

เพือ่ นของเธอชื่อ เจตนา ได้
ชวนเธอเขา้ รว่ มอบรมเรื่อง
ประจาเดือน ที่ YWCA ทอ้ งถิ่น

อบายารสู้ กึ เขนิ อาย แต่ดว้ ย
ความต้งั ใจจริงของเพ่ือนทาให้
เธอมีความเช่อื มนั่ และเข้าร่วม

171

อบายาได้เรยี นรหู้ ลายสิ่งหลายอย่าง ความขาดแคลนผา้ อนามัยทาใหเ้ ยาวสตรไี ม่ได้ไป
โรงเรยี น บางคนมีความเสย่ี งท่ีจะถกู หาประโยชนท์ างเพศ และเยาวสตรีบางคนคดิ ว่า
พวกเธอถกู สาป หรอื กาลงั จะตาย

172

อบายาตดั สินใจทจ่ี ะ
เป็นผ้นู า เธอกลับไป
ท่ีหมบู่ า้ นเพือ่ พดู กบั
แม่ของเธอ

อบายาเลา่ ให้แม่ฟังถงึ
ทกุ อยา่ งที่เธอได้เรียนรู้
และอธิบายว่า YWCA
ช่วยเยาวสตรแี บบเธอ
ให้เอาชนะความอายได้
อยา่ งไร

173

อบายาและแม่ได้
ร่วมกนั พูดคุยกับพอ่
และทกุ คนตกลงทา
แผ่นรองอนามยั ที่
ราคาไม่แพง เพ่ือ
ชว่ ยเยาวสตรใี น
หมบู่ า้ น

174

คมู่ อื การฝึกอบรม

Empowering Young Women Leaders, World YWCA and UNFPA 2006
YWCA Safe Spaces for Women and Girls: A Global Model for Change, World YWCA 2013 Greater
Expectations, YWCA of Australia
Girls’ Space, YWCA of Canada: http://ywcagirlspace.ca
It’s All One Curriculum (in English, French, Spanish, Chinese, Bangla, and Arabic), Population Council 2009

http://www.popcouncil.org/research/its-all-one-curriculum-guidelines-and-activities-for-a-unified- approach-to-

Sexual, Reproductive and Maternal Health Community Workshop Series, CARE International
in Papua New Guinea, 2016
JASS Building Women’s Collective Power for Justice (a Global
Women-led Human Rights Network)
“We Rise is a resource for anyone who wants to change the world”
https://justassociates.org/en/werise-movement-building-resource
Caring for Gender Equality Manual, World Vision and Promundo 2015
https://www.worldvision.org/wp-content/uploads/caring-for-equality-revised.pdf

ข้อมลู เกี่ยวกับสทิ ธมิ นษุ ยชน

Amnesty International Human Rights Education,
https://www.amnesty.org/en/documents/ACT77/053/2005/en
Girl’s Guide to Knowing Her Rights, YWCA of Canada
http://ywcagirlspace.ca/data/documents/00000002.pdf
Human Rights-Based Approach (HRBA) to Programming, UNFPA and Harvard, 2010

http://www.unfpa.org/resources/human-rights-based-approach-programming

175

Accountability – ภาระรับผิดชอบ หมายถึงภาระหน้าที่ของผู้มีอานาจหรือผู้อยู่ในตาแหน่งที่ต้องตัดสินใจ เพ่ือให้หน้าท่ี
รับผิดชอบของพวกเขาสาเร็จ ท่ีจะรับผิดชอบในการกระทา อธิบายและให้เหตุผลของการกระทาต่อผู้ที่ได้รับผลกระทบ ใน
บริบทของสิทธิมนุษยชน ภาระรับผิดชอบ หมายถึง ความรับผิดชอบในการรักษาสิทธิมนุษยชนโดยเฉพาะ (การเคารพ การ
ปกป้อง และการทาใหส้ าเร็จ) โดยเฉพาะอย่างย่ิงตอ่ ประชากรชายขอบ

(OHCHR: http://www.ohchr.org/Documents/Publications/WhoWillBeAccountable.pdf)

Beijing Platform for Action (BPfA) – ปฏิญญาและแผนปฏิบัตกิ ารปักกิ่ง เป็นเอกสารระดับโลกท่ีสร้างขึ้นในการประชมุ
ระดับโลกว่าด้วยเรื่องสตรี ครั้งที่ 4 ในปี ค.ศ.1995 ซึ่งประเทศสมาชิกสหประชาชาติและภาคประชาสังคมระบุว่า อะไรคือสิ่งที่
จาเป็นเพื่อให้เกิดความเสมอภาคทางเพศและการเสริมสร้างศักยภาพของผู้หญิง BPfA คือความมุ่งมั่นของประชาคมระหว่าง
ประเทศต่อความก้าวหน้าของสตรี และเพ่ือให้มั่นใจว่ามุมมองทางเพศน้ันจะถูกสะท้อนให้เห็นในนโยบายและโครงการท้ังหมด
ทงั้ ในระดบั ชาติ ระดับภมู ิภาคและระดับนานาชาติ

CEDAW (Convention on the Elimination of all forms of Discrimination Against Women) - อ นุ สั ญ ญ า ว่ า
ด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ ยังเป็นที่รู้จักกันในนามอนุสัญญาระหว่างประเทศเพื่อสิทธิสตรีท่ีได้รับการ
รับรองจากสหประชาชาติเมื่อปี ค.ศ.1979 เป็นอนุสัญญาที่รัฐภาคีให้สัตยาบันมากที่สุดเป็นอันดับสอง และลงนามโดย 90%
ของประเทศต่างๆ CEDAW ได้นิยามการเลือกปฏิบัติทางเพศและความเท่าเทียมทางเพศ และระบุข้อกาหนดระดับชาติเพื่อ
ขจัดการเลือกปฏิบัติและบรรลุความเท่าเทียมกันอย่างมีนัยสาคัญ อนุสัญญาครอบคลุมกฎหมายการเลือกปฏิบัติ การปฏิบัติ
และธรรมเนียมประเพณี

CSW (Commission on Status of Women/คณะกรรมาธิการสถานภาพสตรี) - เป็นคณะกรรมาธิการสหประชาชาติที่
ก่อต้ังข้ึนในปี ค.ศ.1946 และมุ่งเน้นไปที่ความเท่าเทียมทางเพศและความก้าวหน้าของสถานภาพสตรี คณะกรรมาธิการนี้
ร่วมกับองค์กรสตรีหลายพันแห่ง มีการประชุมเป็นประจาทุกปี เพ่ือประเมินความก้าวหน้าด้านความเท่าเทียมทางเพศ ระบุ
ปัญหาและความท้าทาย กาหนดมาตรฐานและวางกฏเกณฑ์นโยบายที่เป็นรูปธรรม เพื่อส่งเสริมความเท่าเทียมทางเพศและ
ความกา้ วหนา้ ของผู้หญงิ ทัว่ โลก

Economic Justice /ความยุติธรรมทางเศรษฐกิจ - เชื่อมโยงกับความยุติธรรมทางสังคม และรวมถึงหลักการทางศีลธรรมท่ี
เป็นแนวทางในการทางานของระบบเศรษฐกิจ เป้าหมายสูงสดุ คือ การมีระบบเศรษฐกิจท่ีสร้างโอกาสท่ีเท่าเทียมกันสาหรับทกุ
คนทีจ่ ะมีชวี ติ ทม่ี ีเกียรติ เกดิ ผล และมชี วี ิตทสี่ ร้างสรรค์ ในขณะเดยี วกัน สง่ เสริมการพฒั นาเศรษฐกิจท่ีย่ังยืนและความเป็นอยู่ที่
ดสี าหรบั ทุกคน

Empowerment (of women and girls) - การเสริมศกั ยภาพและพลังอานาจ (ของสตรีและเยาวสตรี) เปน็ การเสรมิ พลัง
อานาจของสตรีและเด็กหญิงเก่ียวข้องกับการได้รับอานาจในการควบคุมชีวิตของพวกเขาเอง ซ่ึงเก่ียวข้องกับการเพิ่มความ
ตระหนักรู้ สร้างความม่ันใจในตนเอง การขยายทางเลือก การเพิ่มการเข้าถึงและควบคุมทรัพยากรและการกระทาต่างๆ เพื่อ
เปลย่ี นแปลงโครงสร้างและสถาบัน ทจี่ ะเสรมิ กาลังและทาให้การขจัดการเลือกปฏิบตั ิและความไมเ่ ท่าเทียมทางเพศเป็นไปอย่าง
ถาวร

176

Gender / เพศ – หมายถึง บทบาท พฤตกิ รรม กจิ กรรม และคุณลักษณะท่ีสังคมหน่ึงๆ ณ ช่วงเวลาหน่ึง พจิ ารณาว่าเหมาะสม
สาหรับชายและหญิง นอกเหนือจากลักษณะทางสังคมและโอกาสที่เกี่ยวข้องในความเป็นผู้ชายและผู้หญิง และความสัมพันธ์
ระหว่างผู้หญิงกับผู้ชาย และเด็กหญิงกับเด็กชายแล้ว เพศยังหมายถึงความสัมพันธ์ระหว่างผู้หญิงกับผู้หญิงและความสัมพันธ์
ระหวา่ งผูช้ ายกบั ผชู้ ายด้วย (UNWomen)

Gender Equality / ความเทา่ เทียมทางเพศ - พดู ถงึ สทิ ธทิ ี่เทา่ เทียมกัน ความรับผิดชอบและโอกาสของผหู้ ญิงกับผู้ชาย และ
เดก็ หญิงกับเดก็ ชาย ความเทา่ เทยี มไมไ่ ด้หมายความวา่ ผหู้ ญิงและผชู้ ายจะต้องเหมือนกนั แต่สทิ ธิ ความรบั ผดิ ชอบ และโอกาส
ของผหู้ ญงิ และผูช้ ายจะไม่ข้นึ อยกู่ บั วา่ พวกเขาเกดิ มาเปน็ ผู้ชายหรอื เป็นผู้หญิง (UNWomen)

Gender Identity /อัตลักษณ์ทางเพศ - พูดถึงประสบการณ์ภายในและความรู้สึกส่วนตัวของบุคคลเก่ียวกับเพศของพวกเขา
ซ่ึงอาจสอดคล้องหรือไมส่ อดคล้องกบั ลกั ษณะทางกายภาพทางเพศหรือเพศกาเนดิ (UNWomen)

Gender Stereotypes / ทัศนคตแิ บบเหมารวมดา้ นเพศ - เป็นภาพทวั่ ไปแบบงา่ ยๆ เก่ียวกับลกั ษณะ ความแตกตา่ งทางเพศ
และบทบาทท่ีแตกตา่ งของผูห้ ญิงและผู้ชาย

Homophobia /การเกลียดกลัวคนรักเพศเดียวกัน- เป็นความเกลียดหรือกลัวอย่างไม่มีเหตุผลต่อเลสเบี้ยน เกย์ หรือคนรัก
สองเพศ; Transphobia/การเกลียดกลัวคนข้ามเพศ หมายถึง ความเกลียดหรือกลัวอย่างไม่มีเหตุผลต่อคนข้ามเพศหรือคนท่ี
แปลงเพศ [ONCHR FAQ on HRBA: http://www.onchr.org/Documents/Publications/FAQen.pdf)

Human Rights / สิทธิมนุษยชน - เป็นการรับรองทางกฎหมายสากลสาหรับมนุษย์ทุกคนท่ีมีมาแต่กาเนิด และปกป้องท้ัง
บคุ คลและกลุ่มชนจากการกระทาที่แทรกแซงเสรภี าพขั้นพน้ื ฐานและศักด์ิศรีความเป็นมนุษย์ แนวคดิ เร่อื งสิทธิมนษุ ยชนยอมรับ
วา่ มนุษยท์ ุกคนสามารถใชส้ ิทธอิ ยา่ งเต็มท่ตี ามสทิ ธมิ นุษยชนของตน โดยไมม่ ีความแตกตา่ งในดา้ นเชื้อชาติ สีผวิ เพศ รสนิยมทาง
เพศ ภาษา ศาสนา การเมืองหรือความคิดเหน็ อ่ืนๆ แหลง่ กาเนิดชาติหรือสังคม ทรพั ยส์ ิน การเกิดหรือสถานะอ่ืนๆ

HRBA (Human Rights-Based Approach /แนวทางตามหลักสิทธิมนุษยชน ) - เป็นกรอบและชุดเครื่องมือที่ใช้ในการ
สร้างโครงการพัฒนาและแผนงานต่างๆ ท่ีอยู่บนพ้ืนฐานของมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ และมุ่งส่งเสริมและ
คุ้มครองสิทธิมนุษยชน HRBA วิเคราะห์ความไม่เท่าเทียมต่างๆ ซ่ึงเป็นรากฐานของปัญหาการพัฒนา และท้าทายการเลือก
ปฏิบัติ และการกระจายอานาจที่ไม่เป็นธรรม ซ่ึงเป็นอุปสรรคต่อความก้าวหน้าในการพัฒนา (OHCHR FAQ on HRBA:

http://ohchr.org/Documents/Publications/FAQen.pdf)

Intersex - อินเตอร์เซ็กส์ คือ คนท่ีเกิดมาพร้อมกับลักษณะกายภาพทางเพศ อวัยวะสืบพันธ์ุ และ/หรือรูปแบบโครโมโซมที่ไม่
ตรงกบั คานยิ ามทัว่ ไปของชายหรือหญิง สง่ิ น้ีอาจเหน็ ได้ชดั ต้ังแต่แรกเกดิ หรือเกิดขน้ึ ในเวลาต่อมาของชวี ิต บุคคลอินเตอร์เซ็กส์
อ า จ ร ะ บุ ว่ า เ ป็ น ช าย ห รือ ห ญิ ง หรื อ ไ ม่ ร ะ บุ เพ ศ (UN Free and Equal Fact Sheet: https://www.unfe.org/system/unfe-7-

UN_Fact_Sheets_v6_-_FAQ.pdf

177

Leadership, Intergenerational - ความเป็นผู้นาระหว่างรุ่น หมายถึงการยอมรับ รวมถึงและการสร้างโอกาสความเป็น
ผู้นาสาหรับผู้หญิงทุกวัย ผู้หญิงทุกวัยถูกมองว่าเป็นตัวแทนของการเปลี่ยนแปลง ความเป็นผู้นาระหว่างรุ่นยังตระหนักว่าทุก
ประเด็นท่ีส่งผลกระทบต่อผู้หญิงนั้นมีลักษณะเฉพาะตามอายุ และผลกระทบและความสามารถในการเผชิญหน้าและเอาชนะ
ปัญหาตา่ งๆ จะแตกต่างกนั ไป แนวทางการเปน็ ผนู้ าระหว่างรนุ่ ยงั รวมถงึ การวางแผนการสบื ทอดตาแหน่งเพ่ือความเป็นผู้นาใน
ระยะยาวขององคก์ ร และการเปลยี่ นแปลงทางสงั คมในระยะยาว

Leadership, Shared - การเป็นผู้นาร่วมกัน – ตั้งอยู่บนความร่วมมือในการทางานด้วยกัน แบ่งปันทรัพยากรและความ
เช่ียวชาญเพื่อเป้าหมายร่วมกัน การเป็นผู้นาร่วมกันหมายถึงการยอมรับและความสามารถในการให้และรับข้อเสนอแนะที่
สาคญั และมสี ่วนร่วมในการสนทนาอภิปรายท่ีสาคญั การเป็นผู้นาร่วมกนั อย่างมปี ระสทิ ธิผลนน้ั เกิดข้ึนได้จากประสบการณ์ของ
อิทธิพลโดยรวม ซึ่งมากกวา่ อานาจตามตาแหน่ง (นัน่ คือ ลาดบั ข้ันในโครงสรา้ งอานาจ) การเปน็ ผู้นาร่วมกนั ยงั ขึ้นอยกู่ ับแนวทาง
หรอื คู่มือกระบวนการท่ชี ดั เจน และความมงุ่ มั่นต่อข้อตกลงรว่ มกนั เพ่ือใหแ้ น่ใจว่าการมีส่วนร่วมสามารถทาได้อยา่ งเต็มท่ีและมี
ความหมายตอ่ ทกุ คน

Leadership, Transformative - ความเป็นผู้นาการเปลี่ยนแปลง - มาจากความเข้าใจท่ีว่าเราต้องจัดการกับรากเหง้าของ
ปญั หาและปจั จยั พ้ืนฐานที่สรา้ งความไม่เท่าเทียมกนั การถูกลดทอนอานาจหรือขาดการใชส้ ทิ ธิมนษุ ยชนของสตรี นเ่ี ปน็ แนวคิด
ของความเป็นผู้นาทหี่ ยง่ั รากในสทิ ธมิ นษุ ยชนและมผี ลระยะยาว

LGBTIQ (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Intersex, Questioning/ เลสเบ้ียน เกย์ คนรักสองเพศ คนข้ามเพศ
เพศกากวมหรอื อนิ เตอร์เซ็กซ์ และ ไมแ่ นใ่ จทางเพศ) - เป็นคายอ่ ซ่ึงรวมถึงอตั ลกั ษณ์ทางเพศและรสนิยมทางเพศท่หี ลากหลาย
และใช้อธิบายคนที่มีความสัมพันธ์กับเพศเดียวกัน และคนท่ีไม่ได้แสดงออกถึงอัตลักษณ์ทางเพศด้านใดด้านหนึ่ง (UN Free and

Equal Fact Sheet: http://www.unfe.org/system/unfe-7-UN_Fact_Sheets_v6_-_FAQ.pdf

Mentoring / ระบบพ่ีเลี้ยง - เป็นรูปแบบหนึ่งของการสนับสนุนและความเป็นน้าหน่ึงใจเดียวกันระหว่างรุ่น และเกิดขึ้นเมื่อ
ผู้หญิงคนหนึ่งใหก้ ารส่งเสริมสนบั สนุนแก่ผู้หญงิ ท่ีมีอายุน้อยกวา่ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาอาชพี หรือการพัฒนาตนเอง รวมถึงการ
สรา้ งโอกาสในการเติบโตทางอาชีพและการเตบิ โตส่วนบุคคล

Participation / การมีส่วนร่วม - เป็นสิทธิมนุษยชนและเป็นหลักการพื้นฐานในปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (UDHR)
และแนวทางตามหลกั สิทธิมนษุ ยชน (HRBA/Human Rights-Based Approach) จากการสว่ นร่วมตามแนวทาง HRBA จะต้อง
เป็นอิสระ กระตือรือร้น และมีความหมาย และทาให้ม่ันใจได้ว่าทุกคนโดยเฉพาะอย่างย่งิ ประชากรชายขอบ สามารถมีส่วนรว่ ม
ในการตดั สนิ ใจ ดาเนินการและ/หรือกดดันรัฐบาลหรือคนอื่นๆที่มีหนา้ ท่ีดาเนินการ และติดตามความกา้ วหน้าของโครงการที่ได้
ริเริ่มข้ึน การมีส่วนร่วมเป็นส่วนสาคัญของ ความเป็นผู้นาและการเป็นพลเมืองที่กระตือรือร้น UN HRBA Portal:

http://hrbaportal.org/faq/what-does-the-principle-of-participation-mean-for-programming)

Peer Education/การศึกษาแบบเพื่อนช่วยเพื่อน – คือเม่ือบุคคลท่ีมีสถานะเท่าเทียมกับบุคคลอ่ืนทั้งด้านอายุ ภูมิหลัง
สถานะทางสังคม และความสนใจ เป็นครูหรือฝกึ อบรมคนอ่ืนๆ คนวัยหนุ่มสาวจะมีวิธีการบอกเล่าหรืออธิบายให้แก่เพ่ือนๆ ใน
วิธีทผี่ ใู้ หญไ่ มส่ ามารถทาได้ และสามารถมบี ทบาทสาคญั ในการพัฒนาวัยรุ่น

178

Sexual Orientation / รสนิยมทางเพศ - พูดถึงลักษณะทางร่างกาย ความใคร่และ/หรืออารมณ์ ที่มีต่อคนอ่ืน ทุกคนมี
รสนิยมทางเพศ บางคนสนใจคนเพศเดยี วกนั หรอื เพศตรงข้าม หรอื สนใจทัง้ สองเพศ หรอื ไม่ถกู ดึงดูดไปท่ีคนเพศเดียวกนั หรอื
เพศตรงขา้ ม หรอื ถกู ดึงดดู ไปทท่ี ้งั สองเพศ หรือขาดความสนใจทางเพศ

(UN Free and Equal Fact Sheet: http://www.unfe.org/system/unfe-7-UN_Fact_Sheets_v6_-_FAQ.pdf)

SDG (Sustainable Development Goals / เป้าหมายการพัฒนาที่ย่ังยืน) - เป็นแผนปฏิบัติการสากลที่มี 17 เป้าหมาย
โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือยุติความยากจน ปกป้องโลก และสร้างความม่ันใจวา่ ผู้คนทั้งหมดจะมีความเท่าเทียมกัน มีความสงบ
สุขและความเจรญิ รุง่ เรอื ง วาระระดบั โลกนี้ได้รบั การลงนามทีส่ หประชาชาติโดยรฐั สมาชิกทั้งหมดในปี ค.ศ.2015 และตัง้ เป้าที่
จะจัดการกับความท้าทายท่โี ลกของเราเผชิญอยู่ เชน่ ความไม่เทา่ เทยี มกนั และการเลือกปฏบิ ัติทางเพศ การเปล่ยี นแปลงสภาพ
ภูมิอากาศ และความขดั แย้ง ภายในปี ค.ศ. 2030
Transgender คนข้ามเพศ - เป็นคาที่อธิบายถึงอัตลกั ษณ์ทางเพศที่หลากหลาย (คนท่ีแปลงเพศ คนท่ีแต่งตัวเป็นเพศตรงขา้ ม
คนที่ระบุว่าเป็นเพศที่สาม) และอ่ืน ๆ ท่ีมีภาพลักษณ์และลักษณะนิสัยที่เห็นว่าผิดปกติทางเพศ สตรีข้ามเพศถูกระบุว่าผู้หญิง
แต่ตอนเกิดเป็นผู้ชาย ชายข้ามเพศท่ีระบุว่าเป็นผู้ชาย แต่ตอนเกิดพวกเขาเป็นผู้หญิง (UN Free and Equal Fact Sheet:

http://www.unfe.org/system/unfe-7-UN_Fact_Sheets_v6_-_FAQ.pdf)

179

สทิ ธิมนุษยชนคอื อะไร?

สิทธิมนุษยชนเป็นเร่ืองเกี่ยวกับความเสมอภาค, การเคารพซึ่งกันและกัน, เสรีภาพ, ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และความ
ยุติธรรม เป็นมาตรฐานสากลที่เห็นชอบรว่ มกัน ซึ่งสะท้อนถึงความต้องการขั้นพื้นฐานของทุกคนในการมีชวี ิตอยู่อย่างมีศักดศิ์ รี
สิทธิมนุษยชนเป็นการคุ้มครองท่ีเราทุกคนสมควรได้รับเพราะเราเป็นมนุษย์ สิทธิมนุษยชนเป็นเรื่องสากล ซึ่งหมายความว่าจะ
ใช้ไดก้ ับทุกคน ไม่สาคัญวา่ คุณจะอยู่ทไี่ หน อายุเทา่ ไหร่ พดู ภาษาอะไร หรอื คณุ มเี ช้อื เอชไอวี หรือพกิ าร ทกุ คนมีสทิ ธเิ์ หมือนกัน
ตัวอย่างเช่น ทุกคนมีสิทธ์ิในการศึกษา ดังนั้นเด็กทุกคนต้องสามารถไปโรงเรียนได้ ทุกคนสามารถท่ีจะแต่งงานกับใครเพ่ือไม่มี
ใครถูกบังคบั ใหแ้ ตง่ งาน ทกุ คนมอี ิสระท่จี ะมสี ว่ นร่วมในรฐั บาล และควรไดร้ บั การศึกษาและโอกาสท่ีจะทาเชน่ นัน้

สิทธิมนุษยชนและเสรีภาพข้ันพื้นฐานทาให้เราสามารถพัฒนาได้อย่างเต็มที่ และใช้คุณสมบัติของมนุษย์
สติปัญญา พรสวรรค์ และจิตสานึกของเราที่จะตอบสนองความต้องการทางจิตวิญญาณและความต้องการอื่นๆ
ของเรา มันคือส่ิงที่ตั้งอยู่บนพ้ืนฐานความต้องการที่เพิ่มขึ้นของมนุษยชาติเพื่อชีวิตที่มีศักด์ิศรีและคุณค่าความเป็นมนุษย์
แต่ละคนตามธรรมชาติ และได้รับความเคารพและการค้มุ ครองตามที่ไดต้ กลงร่วมกัน การปฏิเสธสิทธิเหล่านน้ั ไม่เพียงแต่
เปน็ โศกนาฏกรรมส่วนบุคคลและส่วนตัวเท่าน้ัน แตย่ งั สร้างเง่ือนไขของความไมส่ งบทางสังคมและการเมือง เป็นการหวา่ น
เมลด็ แห่งความรนุ แรงและความขดั แย้งภายในสงั คม ระหว่างสงั คม และระหวา่ งประเทศ
http://www.ohchr.org/Documents/Publications/ABCChapter1en.pdf

ทุกคนมีสิทธิที่จะรับรู้ ปกป้องและใช้สิทธิของตน เพื่อให้แน่ใจว่า ทุกคนสามารถเข้าใจและเรียกร้องสิทธ์ิของพวกเขา
สิทธิเหล่าน้ีได้บันทึกไว้ เป็นข้อตกลงด้านสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศอย่างเปน็ ทางการ ในปี คศ.1948 รัฐบาลต่างๆ ในโลก
ไดม้ ารวมกนั ท่สี หประชาชาติ และรบั รองปฏิญญาสากลว่าดว้ ยสิทธิมนุษยชน (the Universal Declaration of Human Rights
(UDHR) ร่างตราสารสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ (The International Bill of Human Rights) ซึ่งรวมถึงกติการะหว่าง
ประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (The International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR))
และกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (the International Covenant on Economic,
Social and Cultural Rights (ICESCR)) ทาใหก้ ารบรรลุสทิ ธมิ นุษยชนไม่เพียงแต่เป็นเร่ืองศลี ธรรมและสง่ิ ทีถ่ ูกตอ้ งเทา่ นั้น แต่
เป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายสาหรับรัฐบาลในการสนับสนุน ซึ่งหมายความว่าหากสิทธิ์ของคุณถูกละเมิด คุณสามารถ
ร้องเรียนแสดงความคิดเห็นของคุณ และคาดหวังว่าจะได้รับคาตอบหรือแนวทางแก้ไขจากผู้ท่ีรับผิดชอบที่จะเคารพ ปกป้อง
และปฏบิ ตั ิตามสิทธ์ิของคุณ อยา่ งไรก็ตาม เรารู้ว่าแมว้ า่ ทุกคนมสี ิทธเิ หล่านี้ แต่ในความเป็นจริง สิทธขิ องคนอีกจานวนมากยัง
ไมไ่ ด้รบั การปกป้อง เคารพ หรอื ปฏบิ ตั ิตามโดยรัฐบาลต่างๆ และผู้อ่นื ๆ

คุณสามารถอ่านเกีย่ วกบั UDHR-ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ใน 500 ภาษาท่ีแตกต่าง จาก เวป็ ไซต์:
http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/SearchByLang.aspx

ICCPR และ ICESCR:
กติการะหว่างประเทศว่าดว้ ยสทิ ธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (ICCPR)
http://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx
กตกิ าระหว่างประเทศวา่ ด้วยสทิ ธิทางเศรษฐกจิ สงั คม และวฒั นธรรม (ICESCR)
http://www.ohchr.org/EN/Professionallnterest/Pages/CESCR.aspx

180

สทิ ธมิ นษุ ยชนทั้งหมดเชื่อมโยงกันและมีความสาคัญเทา่ เทยี มกัน การปฏิบตั ิตามสิทธมิ นษุ ยชนอย่างใดอยา่ งหน่งึ ข้ึนอยู่
กับการปฏิบัติตามสิทธิมนุษยชนอันอื่นด้วย ตัวอย่างเช่นหากเด็กหญิงป่วยและไม่มีพยาบาลหรือยารักษาโรค สิทธิในการมี
สุขภาพของเธอถือว่าไม่ได้รบั การรักษา และเพราะวา่ เธอป่วยเธออาจไมส่ ามารถไปโรงเรียน หรือถา้ เธอไป เธออาจออ่ นแอเกิน
กว่าทจ่ี ะต้ังใจเรียนได้ เม่ือสิทธใิ นการมีสขุ ภาพของเธอไมไ่ ด้เกดิ ขน้ึ จริงแล้ว สิทธใ์ิ นการศกึ ษาของเด็กหญงิ ก็มีความเสยี่ งเชน่ กัน

คน้ คว้าเพิ่มเติมเกย่ี วกบั สิทธิมนษุ ยชน

การเคล่ือนไหวภาคประชาชนและรัฐบาลต่างๆ ได้ระบุและนิยามสิทธิมนุษยชนมาอย่างต่อเน่ือง ทาให้ปัจจุบันเรามี
สนธิสัญญา อนุสัญญา กติกา และข้อตกลงที่แตกต่างกันมากมายท่ีจะช่วยให้เราเข้าใจและปกป้องสิทธิของเราได้ดีข้ึน นี่คือ
บางสว่ นทีม่ ีประโยชนใ์ นการตรวจสอบสิทธิของเยาวสตรที ุกที่ในโลก

อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ (CEDAW) และข้อเสนอแนะฉบับท่ี 19 เร่ืองความ
รุนแรง มีความสาคัญเป็นพิเศษต่อความเป็นผู้นาของเยาวสตรี เพราะเป็นการนิยามและกล่าวโทษการเลือกปฏิบัติทางเพศทุก
รูปแบบ CEDAW เป็นเครอื่ งมือท่ีทรงพลังของเยาวสตรี สามารถนามาใชใ้ หก้ ารศึกษาแก่เดก็ นักเรยี นหญิงในระดบั ประถมศึกษา
และมัธยมศึกษา และการอบรมเพิ่มเติมสาหรับเยาวสตรี; เพื่อที่จะยุติการแต่งงานของเด็กและการถูกบังคับให้แต่งงาน รวมถึง
การแสวงประโยชน์ทางเพศและการค้ามนุษย์; เพ่ือคัดค้านความรุนแรงในครอบครัวและบังคับใช้กฎหมายเพ่ือช่วยเหลือ
ผู้รอดชีวิตจากความรุนแรง; เพื่อหยุดการขลิบอวัยวะเพศหญิง; ทาให้แน่ใจว่าเยาวสตรีมีสิทธ์ิเข้าถึงบริการสุขภาพ; เพ่ือให้พวก
เขามีข้อมูลเพียงพอในการตัดสินใจเก่ียวกับชีวติ ทางเพศและการสบื พันธุ์; และเพ่ือท้าทายการเลือกปฏิบัติทางเพศที่หยั่งรากลกึ
ในความเชื่อและระบบทางสังคมและวัฒนธรรมท่ีทาให้เยาวสตรีไม่ได้รับตาแหน่งผู้นาและผู้มีอานาจตัดสนิ ใจในชุมชน เป็นเรื่อง
สาคัญที่จะรู้ว่าอนุสัญญาน้ี ยืนยันสิทธิในการสืบพันธ์ุของผู้หญิง และมุ่งเป้าท่ีวัฒนธรรมและประเพณีในฐานะพลังท่ีมีอิทธิพลใน
การสร้างบทบาททางเพศและความสัมพันธใ์ นครอบครัว

ประเทศท่ีให้สัตยาบันในอนุสัญญา จะถูกผูกพันตามกฎหมายในการบังคับใชบ้ ทบัญญัตขิ องอนุสัญญา พวกเขาจะต้อง
เขยี นรายงานระดับประเทศเพื่อแสดงว่าพวกเขาไดป้ ฏิบัตติ ามพันธกรณีหรือไม่ และทาอยา่ งไร

• คน้ หาเรอื่ ง CEDAW และข้อมลู ทีเ่ กยี่ วข้อง

http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CEDAW/Pages/CEDAWindex.aspx

• ข้อเสนอแนะฉบบั ที่ 19 ใน CEDAW เกี่ยวกับความรนุ แรงตอ่ ผหู้ ญิง:

http://www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/recommendations/recomm.htm

• อ่านรายงานของประเทศของคุณ เก่ยี วกับ CEDAW และ คณะกรรมการสทิ ธิมนษุ ยชนอืน่ ๆ:

http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/TreatyBodyExternal/MasterCalendar.aspx?Type=Session&Lang=En

อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (The Convention on the Rights of the Child (CRC)) อธิบายถึงความรับผิดชอบของ
รัฐบาล ผู้ปกครอง และชุมชนในการปกป้องคุ้มครองเด็กจากอันตราย และสร้างสภาพแวดล้อมที่สมบูรณ์และสนับสนุนเพ่ือ
พัฒนาการท่ีดีของเด็กสู่วัยผู้ใหญ่ ตัวอย่างเช่น เด็กทุกคนมีสิทธิ์ท่ีจะมีอัตลักษณ์และสัญชาติ และไปโรงเรียน เด็กๆ ยังได้รับ
การปกป้องจากการถูกบังคับให้ทางาน ถูกทาทารุณกรรม ถูกทอดท้ิง ถูกค้ามนุษย์ หรือถูกเอาเปรียบแสวงประโยชน์ทางเพศ
เมอื่ เดก็ เติบโตและพฒั นา ขดี ความสามารถและความรับผดิ ชอบก็เพิม่ ขึน้ ตามด้วย

181

ขอ้ มลู อธบิ ายสทิ ธิของเดก็ ทุกคน:
http://www.unicef.org/crc/files/Rights_overview.pdf

ตัวอย่างอีกอันหน่ึง คืออนุสัญญาว่าด้วยสิทธิของคนพิการ (CRPD) ซ่ึงสนับสนุนโอกาสที่เท่าเทียมกันในด้านการศึกษา
การทางาน และการมีส่วนร่วมในชุมชนสาหรับผู้พิการทุกคน ในขณะเดียวกันก็คานึงถึงความสามารถตามกฎหมาย และความ
ต้องการที่อยู่อาศัยท่ีเหมาะสม (การช่วยเหลือและสิง่ อานวยความสะดวก) ต่อการมีส่วนร่วมในทุกด้านของชีวติ นอกเหนือจาก
การสร้างความมั่นใจในการเข้าถึงข้อมูลและบรกิ ารท่ีเหมาะสมเกี่ยวกับเร่ืองเพศและการเจริญพันธ์ุ CRPD ยังกาหนดให้รัฐบาล
ต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่า เรื่องท่ีเกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชนเหล่าน้ีจะไม่ถูกเพิกเฉยหรือขาดหายไปจากแผนระดับชาติและการ
บรกิ ารชุมชน

คน้ หาเรื่อง CRPD และขอ้ มูลทเ่ี ก่ยี วข้อง:
http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CRPD/Pages/CRPDindex.aspx

ข้อตกลงระดับโลกท่ีสาคัญมากสองเรื่อง (เหมือน SDG) เป็นสัญญาที่รัฐบาลทากับพลเมืองของตน การประชุม
นานาชาติเก่ียวกับประชากรและการพัฒนา (ICPD) โครงการปฏิบัติการ (1994) และแผนปฏิบัติการปักกิ่ง (1995) ครอบคลุม
หัวข้อความรุนแรงต่อผู้หญิงและเด็กหญิง สุขภาพทางเพศและอนามัยการเจริญพันธุ์ การปฏิบัติตามประเพณีที่เป็นอันตราย
ทัศนคติแบบเหมารวมด้านเพศ การเลือกปฏิบัติทางเศรษฐกิจ และประเด็นสาคัญอื่น ๆ ที่ส่งผลกระทบเชิงลึกต่อชีวิตของสตรี
เยาวสตรี และเด็กหญิง

ICPD ได้กล่าวว่า วัยรุ่นและเยาวสตรี ต้องสามารถเข้าถึงข้อมูลและบริการท่ีเหมาะสมเกี่ยวกับเร่ืองเพศและการเจริญ
พันธ์ุ ถา้ พวกเขาตอ้ งการจะเติมเต็มศกั ยภาพและดาเนินชวี ิตทก่ี ระตือรือร้นและมีความหมาย ปฏญิ ญาและแผนปฏบิ ัติการปักกิ่ง
ได้ระบุชัดเจนถึงสิทธิของสตรีในการควบคุมเร่ืองเพศของพวกเขา รวมถึงสุขภาพทางเพศและอนามัยการเจริญพันธุ์ พวกเขา
จะต้องสามารถทาสิ่งนี้ได้โดยปราศจากการถูกเลือกปฏิบัติ การบีบบังคับ (ถูกบังคับให้ทาอะไรบางอย่าง) และการคุกคามของ
ความรุนแรง เนื่องจากสิ่งเหล่าน้ีเป็นอุปสรรคสาคัญที่เผชิญหน้ากับความสามารถในการตัดสินใจของสตรีและเด็กหญิง
แผนปฏิบัติการปักก่ิงจึงเน้นความสาคัญของผู้หญิงที่อยู่ในตาแหน่งที่มีอานาจทางการเมือง และอุปสรรคที่หลายคนเผชิญเพื่อ
ความเท่าเทียมกันทางเศรษฐกิจและความเป็นอยู่ทดี่ ี แผนปฏิบัติการปักกิ่งยงั กล่าวถึงประเด็นปัญหาของผู้หญิงในสือ่ ที่ถูกสร้าง
ภาพของผู้หญิงในเชิงกีดกันทางเพศจนทาให้เกิดเป็นทัศนคติแบบเหมารวมเชิงลบ และวิธีการท่ีสื่อมากมายนาเสนอรายการ
ออกมาไดท้ าให้การกระทาความรนุ แรงต่อผ้หู ญงิ เปน็ สิ่งที่ยอมรบั ได้

แผนปฏบิ ัตกิ าร ICPD - International Conference Population and Development - ประชากรและการพฒั นา :
http://www.unfpa.org/publications/international-conference-population-and-development-programme-
action

ปฏญิ ญาและแผนปฏบิ ัติการปกั กงิ่ (Beijing Platform for Action) จาก UN Wmen
http://www.unwomen.org/en/news/in-focus/csw/feature-stories

YWCA ประเทศแคนาดาได้จดั ทาคูม่ อื ท่ดี ีมากสาหรบั เยาวสตรี:
A Girl's Guide to Knowing Her Rights: http://ywcagirlspace.ca

182

183