3 3_องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกับการบริหารจัดการสาธารณภัย กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย

������������ ������
������������������ ������� ����������������� ��������

����� ��� ������������
�������������� �������������������������� ���

����������� ������������������������ �����
¥“â π°“√®—¥√–‡∫¬’ ∫™¡ÿ �™�� π�� �ß—�§��¡�·���≈�–��°�“√�√�°— …“§«“¡ ß∫‡√¬’ ∫√âÕ¬

���°�∫— ��Õ°��ß“��§√���°å∫��� √√��ªÀ‘ ��°“��√§��®√���¥—�Õ��°�ß�� “��√�«à  �π��“��∑∏�Õâ�“�ß�√�∂≥��‘Ëπ��¿—¬��� �

�¥��«â �¬�§�«�“�¡�√��à«�¡�¡��Õ◊ �√�–�À�«��“à �ß

°√¡�ª�ÑÕ�ß�°�π— �·�≈�–�� ∫�√�√�‡�∑�“� �� “�∏�“��√�≥��¿�—¬��°�√�–�∑�√�«�ß�¡�À�“�¥‰∑¬
���

������ ������������������������� ������� �������������������������
������������������� ������� �����

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂‘πË °∫— °“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—

«µ— ∂ÿª√– ß§å

1. เพ่ือเปนแนวทางใหแกองคกรปกครองสวนทองถิ่นในการบริหารจัดการภัยอยางเปนระบบท้ังกอน
เกดิ ภัย ขณะเกิดภยั และหลังเกดิ ภยั

2. เพ่ือเปนการประสานการปฏิบัติงานดานการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยระหวางกรมปองกันและ
บรรเทาสาธารณภัยและองคกรปกครองสวนทองถิ่น ใหเกิดความเขาใจและมีแนวทางการปฏิบัติเปนไปในทิศทาง
เดยี วกนั

3. เพื่อลดความสูญเสียในชวี ติ และทรพั ยส ินของประชาชน

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂πË‘ °∫— °“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—

คณะทปี่ รกึ ษา โมกขะเวส อธิบดกี รมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย
นายอนชุ า ฉตั รภูติ รองอธบิ ดีกรมปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั
นายฉตั รปอ ง พรประสทิ ธิ์ รองอธบิ ดีกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย
นายศรสี มบตั ิ

คณะผูจัดทาํ
นายจําเรญิ ยตุ ิธรรมสกุล หวั หนา ผตู รวจราชการกรม สํานกั

2

Õߧ°å √ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂πË‘ °∫— °“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬

��� ���

� ����������������������������� ����������� ����� ����������������������������
��������������������������������������������������� ����� ����� �������������������������
������������ ���������������������������������������������������������������������� �����
���������������������� ������� ��� ���� ���������� ���� ���� ���� ��� ������ ������� ��������������

� ������������������������������������������������ �������� ��� ����� ����� ���
���������������������������������������������������������������������� �������� ��� ����
������������������������������������������������������������������������������������������
�������������������������������������������������������������������������������������������
��� ���� ���� ���� ������������� ������������������������ ����������� �����������������������������
�� �������������������������������������� ��������������������������������������������
���������������������� ���������������������������������� �������� �����������������������
������������������������������������������������������������� ������������������������
������������������������������������������������������������������������� ��������������������
������������

� ����������������������������������������������������������������������������
��� ���������� ��� ���� ���� ��� ��������� �� ������� �� �� ���������� ���������� ���� ���� ���� ����������� ���� �
��������������������������������������������� �������� ������� ������������������������������
���������� ��������������������������������������������������������������������� �����������
���������������� �������������������������� ���������

� ���������������������������������������������������������������� ��������
������������������������������������������������������������������������������ �������������������
�������������������������������������������������������������� ����������������������������
������ ����������� �� �������������� �� �������� ��

�� ������������������������������� ���
�� ���� ������� �������������� ����
�� ������ ���������� ��� ������������
�� �����������

3

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑âÕß∂Ë‘π °∫— °“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬

 “√∫≠—

บทที่ 1 บทนํา หนา
1. สาธารณภัยในประเทศไทย 7
2. ความหมายของสาธารณภยั 8
3. ระดับความรนุ แรงของสาธารณภยั 8
4. แนวคิดการจัดการภยั พิบตั ิ 9
5. ขั้นตอนการดําเนินงานปอ งกันและบรรเทาสาธารณภัย 10
6. บทบาทขององคกรปกครองสวนทองถน่ิ ในการปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั 11
ตามพระราชบญั ญัตปิ องกนั และบรรเทาสาธารณภยั พ.ศ. 2550 12

บทที่ 2 การเตรียมความพรอมปอ งกนั ภยั 17
1. การเตรยี มความพรอ มของประชาชนในชมุ ชน/ทองถิน่ 18
1.1 โครงการเสริมสรา งศกั ยภาพชุมชนดานการปอ งกันและบรรเทาสาธารณภัย 18
1.2 โครงการชุมชนเขม แข็ง เตรยี มพรอ มปองกนั ภัย 38
1.3 การจดั ใหม อี าสาสมคั รเตือนภัย “มิสเตอรเตือนภัย” 39
1.4 การจัดใหม อี าสาสมคั รปองกันภัยฝา ยพลเรือน (อปพร.) 40
- โครงการพัฒนาศนู ยอาสาสมคั รปองกนั ภัยฝา ยพลเรอื น เทศบาลเมืองพทั ยา 41
และองคการบรหิ ารสว นตําบล 45
1.5 การจดั ใหมีทมี กชู พี กภู ัยตามโครงการหน่ึงตําบลหนึ่งทีมกชู พี กูภ ยั 46
(One Tambon One Search and Rescue Team : OTOS) 47
1.6 การจัดตั้งชุดเผชิญสถานการณวิกฤต (Emergency Response Team : ERT) 49
2. การพัฒนาศกั ยภาพบคุ ลากรขององคกรปกครองสว นทองถิน่ ดา นการปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั 49
3. การจัดเตรียมเคร่อื งจกั รกลดานการปองกันและบรรเทาสาธารณภยั 50
3.1 การจดั ทํามาตรฐานชุดเครือ่ งจกั รกลสาธารณภัย
3.2 การจดั ทําโครงการ Zoning ขององคก รปกครองสวนทองถิน่ เพือ่ บรู ณาการการ
ใชเ คร่อื งจกั รกล ยานพาหนะ และเครื่องมืออปุ กรณในงานดานสาธารณภยั

บทท่ี 3 การเตรียมพรอ มปอ งกนั อบุ ตั ภิ ัยทางถนน 53
1. องคกรปกครองสวนทอ งถ่ินกบั ภารกจิ ปองกนั และลดอบุ ตั ิเหตทุ างถนน 54
2. แนวทางการจดั ทําแผนปฏิบตั ิการปอ งกนั และลดอุบัติเหตทุ างถนน 55
2.1 การวเิ คราะหสภาพปญ หาขององคกรปกครองสว นทอ งถน่ิ 55
2.2 การวิเคราะหมลู คาความสูญเสียจากอบุ ัตเิ หตุทางถนน 57
2.3 การกําหนดตวั ชีว้ ดั 58

4

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑âÕß∂πË‘ °∫— °“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬

 “√∫≠— (µàÕ)

บทท่ี 4 การจัดการในสถานการณฉ ุกเฉิน หนา
1. แนวทางการดาํ เนินงานขณะเกิดภยั 63
2. การดําเนนิ งานขององคก รปกครองสว นทอ งถน่ิ 64
3. ระบบบญั ชาการเหตุการณ 65
66

บทท่ี 5 การจดั การหลังการเกดิ ภยั 81
1. การสาํ รวจและประเมนิ ความเสยี หาย 82
2. การประเมนิ ความตองการชวยเหลอื 84
2.1 การชว ยเหลือในภาวะฉกุ เฉิน 84
2.2 การชวยเหลอื หลังการเกดิ ภยั 85
- อตั ราคาใชจ ายเงนิ ชวยเหลือผูประสบภัยพบิ ัตติ ามหลักเกณฑและวิธีดาํ เนินการ 96
ใหความชวยเหลือผปู ระสบภยั พบิ ตั ิกรณีฉุกเฉนิ พ.ศ. 2551

ภาคผนวก 109
- พระราชบัญญตั ปิ องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 110
- มาตรฐานการปฏิบตั งิ านขององคกรปกครองสว นทอ งถิ่นดานการปอ งกันและบรรเทาสาธารณภัย 125
- บนั ทึกขอ ตกลงวา ดวยการปองกนั และบรรเทาสาธารณภัย ระหวา งผอู ํานวยการจังหวัด 127
และผบู งั คับบญั ชาของทหารในพ้ืนที่ 132
- หลักเกณฑการใหค วามชว ยเหลอื ซอมแซมปรับปรุงสงิ่ สาธารณประโยชนที่ชํารุดเสยี หาย
จากกรณีที่เกดิ อุทกภยั ของคณะอนกุ รรมการชวยเหลือผูประสบภัย ในคณะกรรมการ 142
ปองกนั และบรรเทาสาธารณภัยแหงชาติ 169
* ข้ันตอนการชว ยเหลอื ซอ มแซมสิ่งสาธารณประโยชนเ นือ่ งจากอทุ กภัย 170
- หนังสอื สง่ั การตางๆ
- แผนผงั เครือขา ยศนู ยว ิทยุสอ่ื สารกรมปองกนั และบรรเทาสาธารณภัย
- สถานทีต่ ดิ ตอ หนวยงานสงั กดั กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภยั

5



1∫∑∑Ë’
∫∑π”

Õߧå°√ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂‘Ëπ °∫— °“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—

∫∑π”

1. สาธารณภยั ในประเทศไทย

ในชวงทศวรรษท่ีผานมา ความกาวหนาดานเทคโนโลยีสงผลตอการพัฒนาเศรษฐกิจ และอุตสาหกรรมอยาง
รวดเร็ว โดยเฉพาะประเทศไทยไดนําเทคโนโลยีสมัยใหมรูปแบบตางๆ มาใชในการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต รวมทั้ง
สารเคมีและวัตถุอนั ตรายตางๆ ทําใหภาคอตุ สาหกรรมขยายตวั ชมุ ชนเมอื งขยายตัว กอ ใหเ กดิ การดดั แปลงแกไขสภาพ
แวดลอ มและทรัพยากรธรรมชาติเพ่ือรองรับการดาํ รงชวี ิตของชมุ ชนเมือง

นอกจากนั้น จํานวนประชากรท่ีเพิ่มมากขึ้น ทําใหปญหาดานสิ่งแวดลอมย่ิงทวีความรุนแรง เนื่องจาก
ทรพั ยากรธรรมชาติถกู ทาํ ลายและเสอื่ มโทรมลง ทําใหระบบนิเวศนข าดความสมดุล สงผลใหเกิดภาวะโลกรอน (Global
Warming) และเกดิ ความแปรปรวนตามมา

สภาพการณเหลาน้ี ทําใหโอกาสเกิดสาธารณภัยประเภทตางๆ เพ่ิมสูงขึ้น เชน น้ำทวมฉับพลันและดินโคลน
ถลม ภัยแลง เพลงิ ไหม แกส ระเบิด สารเคมีร่ัวไหล อบุ ตั เิ หตุจราจร ซงึ่ ปรากฏชัดเจนในหลายพนื้ ที่ อาทิ เหตกุ ารณ
เพลงิ ไหมชมุ ชนแออดั คลองเตย พ.ศ. 2546 เหตกุ ารณภยั จากคลืน่ สึนามิถลม ในพื้นท่ี 6 จงั หวดั ชายฝง ทะเลอนั ดามนั ใน
ป พ.ศ. 2547 สถานการณภ ัยแลงรุนแรง ในป พ.ศ. 2548 (พืน้ ที่ประสบภัยประมาณ 60% ของประเทศ หรือ 44,519
หมูบาน จาก 73,663 หมูบาน) เหตุการณอุทกภัยและดินโคลนถลมหลายจังหวัดในพื้นท่ีภาคเหนือ ในป พ.ศ. 2549
และเหตุการณอ ทุ กภัยรนุ แรงในหลายจังหวัดทั่วประเทศ จากปรากฏการณดังกลา ว พบวา แนวโนม การเกดิ ภยั ธรรมชาติ
มีความรุนแรงและความถใี่ นการเกดิ มากขน้ึ

จะเห็นไดวาสาธารณภัยท่ีเกิดข้ึนน้ัน มีโอกาสเกิดไดจากธรรมชาติและการกระทําของมนุษย ซ่ึงเมื่อเกิด
เหตุการณส าธารณภยั ขึ้นในแตล ะครงั้ กอ ใหเ กดิ ผลกระทบและสรางความเสียหายอยางมหาศาลโดยเฉพาะตอ ชวี ติ และ
ทรพั ยสินของประชาชน ดังน้นั การบริหารจดั การสาธารณภยั ตางๆ จึงจําเปน ตอ งมโี ครงสรางการจัดการทีช่ ดั เจนและ
เหมาะสมตอการปองกนั และแกไขปญ หา

2. ความหมายของสาธารณภยั

พระราชบัญญัติปองกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 มาตรา 4 ไดใหความหมายของสาธารณภัยวา
“อคั คภี ัย วาตภยั อุทกภัย ภัยแลง โรคระบาดในมนุษย โรคระบาดสตั ว โรคระบาดสัตวน้ำ การระบาดของศตั รพู ชื
ตลอดจนภัยอื่นๆ อันมผี ลกระทบตอสาธารณชน ไมวาเกดิ จากธรรมชาติ มผี ูทาํ ใหเกดิ ขึน้ อบุ ตั ิเหตุ หรอื เหตุอนื่ ใด ซงึ่
กอใหเกิดอันตรายตอชีวิต รางกายของประชาชน หรือความเสียหายแกทรัพยสินของประชาชน หรือของรัฐ และให
หมายความรวมถงึ ภัยทางอากาศ และการกอ วนิ าศกรรมดวย”

การปองกันและบรรเทาสาธารณภัยตามแผนการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยแหงชาติ พ.ศ.2553-2557
กําหนดขอบเขตสาธารณภยั ไวดังน้ี

ดา นสาธารณภยั ประกอบดวย 14 ประเภทภัย คือ
1) อุทกภัยและดินโคลนถลม
2) ภัยจากพายหุ มนุ เขตรอ น
3) ภัยจากอัคคภี ยั
8

Õߧå°√ª°§√Õß «à π∑âÕß∂πË‘ °—∫°“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—
4) ภยั จากสารเคมีและวตั ถอุ นั ตราย
5) ภยั จากการคมนาคมและขนสง
6) ภัยแลง
7) ภัยจากอากาศหนาว
8) ภยั จากไฟปาและหมอกควัน
9) ภัยจากแผนดินไหวและอาคารถลม
10) ภัยจากคล่ืนสึนามิ
11) ภยั จากโรคระบาดในมนุษย
12) ภยั จากโรค แมลง สัตว ศัตรูพืชระบาด
13) ภยั จากโรคระบาดสัตวแ ละสัตวน้ำ
14) ภัยจากเทคโนโลยสี ารสนเทศ
ดานความมัน่ คง ประกอบดว ย 4 ประเภทภัย คอื
1) ภยั จากการกอวินาศกรรม
2) ภยั จากทนุ ระเบดิ กับระเบิด
3) ภยั ทางอากาศ
4) ภยั จากการชุมนุมประทว งและกอ การจลาจล

3. ระดับความรุนแรงของสาธารณภยั

ตามแผนปองกันและบรรเทาสาธารณภัยแหงชาติไดแบงความรุนแรงของสาธารณภัยออกเปน 4 ระดับ โดยมี
ผรู บั ผดิ ชอบตามระดบั ความรนุ แรง ดงั นี้

ความรุนแรงระดับ 1 สาธารณภัยท่เี กิดขนึ้ ทั่วไปหรอื มขี นาดเล็ก
ผูอํานวยการทองถิ่น ผูอํานวยการอําเภอ และ/หรือ ผูชวยผูอํานวยการกรุงเทพมหานคร สามารถควบคุม
สถานการณแ ละจดั การระงับภัยไดโดยลําพงั
ความรนุ แรงระดบั 2 สาธารณภยั ขนาดกลาง
ผูอ ํานวยการในระดบั 1 ไมสามารถควบคมุ สถานการณไ ด ผอู าํ นวยการจังหวัด และ/หรอื ผอู ํานวยการกรงุ เทพมหานคร
เขาควบคมุ สถานการณ
ความรุนแรงระดับ 3 สาธารณภยั ขนาดใหญท ่ีมีผลกระทบรุนแรงกวา งขวาง หรอื สาธารณภยั ที่จาํ เปน
ตอ งอาศยั ผูเช่ยี วชาญหรอื อปุ กรณพเิ ศษ
เปนสาธารณภัยขนาดใหญท่ีมีพื้นที่เสียหายเปนบริเวณกวางขวางหรือสถานการณของสาธารณภัยท่ีเกิดขึ้นจํา
เปนตองอาศัยผูเชี่ยวชาญหรืออุปกรณพิเศษตองระดมความชวยเหลือจากทุกสวนราชการ ภาคเอกชนและผูเช่ียวชาญ
เฉพาะดาน ผูอํานวยการจังหวัดไมสามารถควบคุมและระงับสาธารณภัยได ตองอาศัยความรวมมือจากหนวยงาน
ภายนอกพนื้ ที่ ใหผ ูอํานวยการกลาง หรอื ผูไ ดรับมอบหมายเปนผบู ัญชาการเหตกุ ารณเขา ควบคมุ สถานการณ
ความรุนแรงระดับ 4 สาธารณภัยขนาดใหญท ี่มีผลกระทบรา ยแรงอยา งยง่ิ
เปนสาธารณภัยขนาดใหญมากเปนพิเศษ ท่ีมีผลกระทบรายแรงอยางย่ิงตอชีวิตและทรัพยสินและขวัญกําลังใจของ
ประชาชนท้ังประเทศ หรือเปนสถานการณฉุกเฉินผูบัญชาการการปองกันและบรรเทา สาธารณภัยแหงชาติไม
สามารถที่จะควบคุมสถานการณและระงับภัยได นายกรัฐมนตรีหรือรองนายกรัฐมนตรี ที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย
จะเปน ผูบัญชาการเหตกุ ารณเ ขาควบคุมสถานการณ

9

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂Ëπ‘ °—∫°“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬

4. แนวคิดการจัดการภยั พบิ ตั ิ

◈ แนวคดิ การจดั การภยั พิบัติในอดีต
ในอดตี เรามักจะมองวา ผลกระทบจากภัยพิบัติไมส ามารถคาดการณได เราจึงไมมกี ารประเมินความเส่ยี งหรือ
ความลอแหลม คนสวนใหญมักจะคิดวาผูประสบภัยคือเหย่ือของภัยพิบัติ ซึ่งไมสามารถชวยเหลือตนเองได และ
ประชาชนเปนเพียงผูรอรับความชวยเหลอื จากรฐั และจากองคก รภายนอกชมุ ชน
การบริหารจัดการภัยพิบัติในอดีตท่ีผานมาทั่วโลกรวมท้ังประเทศไทย จึงออกมาในแนวคิดของการ “รอใหเกิด
ภยั พบิ ัตเิ สียกอ น แลวจึงคอ ยหาทางจดั การ” โดยไมมีการกาํ หนดมาตรการ และวิธกี ารปอ งกันหรือลดผลกระทบท่ี
เกดิ จากภัยพิบัติ แตใชก ารตงั้ รบั ซงึ่ เนนการรับมอื ตอ สถานการณฉุกเฉิน (Emergency Response)
◈ แนวคดิ การจดั การภยั พบิ ตั ิในปจจุบัน
จากการท่ีภัยพิบัติมีแนวโนมทวีความรุนแรง และสลับซับซอนมากขึ้น และสรางความสูญเสียทางเศรษฐกิจ
และสังคม เมือ่ เดอื นมกราคม พ.ศ. 2548 ผแู ทนรัฐบาลจาก 168 ประเทศ ไดป ระชุมกันที่เมอื งโกเบ (Kobe) จังหวดั
เฮยี วโงะ (Hyogo) ประเทศญ่ปี นุ สาระสําคญั ท่ีไดจากการประชุม มีดังน้ี
1) การลดความเส่ยี งจากภยั พิบัตเิ ปน เรื่องท่ีทุกคนตอ งใหค วามสาํ คัญเปนอันดบั แรก
2) ตองใหค นในชุมชนรูถงึ ความเส่ยี งภัยและวิธจี ดั การกับความเส่ยี งนั้นๆ
3) สรางความเขาใจและการตระหนักถึงภยั แกสาธารณชน
4) มกี ารดําเนนิ การเพื่อลดความเสีย่ งภยั
5) เตรียมความพรอมซึ่งสามารถนาํ ไปปฏบิ ตั ิไดท ันที
สาระสําคัญของการประชุมในครั้งน้ัน สงผลใหทั่วโลกรวมถึงประเทศไทยเริ่มหันมาปรับแนวความคิดในการ
จัดการภัยพิบัติจากแนวคิดเดิม ท่ีเนนการจัดการในภาวะฉุกเฉิน (Emergency Management) มาเปนการจัดการภัย
พิบัติโดยเนนการจัดการความเส่ียงจากภัยพิบัติ (Disaster Risk Management) เพื่อปองกันและลดผลกระทบจากภัย
พิบัติ โดยใหชุมชนเขามามีสวนรวมเปนเจาของกิจกรรม ซ่ึงแนวคิดน้ีเรียกกันโดยทั่วไปวา การจัดการความเสี่ยงจาก
ภัยพิบัตโิ ดยอาศัยชุมชนเปน ฐาน (Community Based Disaster Risk Management : CBDRM) ซง่ึ มขี ้นั ตอนคอื

1) สรา งความตระหนักวา “ชุมชนกําลงั เผชญิ กบั ภยั อะไรอย”ู
กุญแจสําคัญดอกแรกในการแกไขปญหาการจัดการความเสี่ยง คือ การทําใหคนในชุมชนเขาใจภัย
พิบัติอยางถองแท โดยเร่ิมจากสรางความตระหนักวาตนกําลังเผชิญกับภัยอะไร ใหเขาใจถึงสาเหตุและสามารถคาด
คะเนถึงผลท่ีอาจเกิดขึ้นแลวนําไปเตรียมหาแนวทางในการปองกันและลดความเสี่ยงจากผลกระทบ ทั้งน้ี ผูที่จะรู
เขาใจ และสามารถประเมินสถานการณไดดีที่สุด คือ ประชาชนที่อยูในพ้ืนที่เพราะคนท่ีอยูในชุมชนเหลานี้ เปนผูที่
รูจักสภาพพื้นที่ของตน และอาจมีประสบการณจากอันตรายที่เกิดขึ้นแลว อีกทั้งยังจะเปนบุคคลกลุมแรกท่ีอาจจะ
ตองเผชิญกบั ภยั พบิ ตั ใิ นชุมชนครัง้ ตอ ไป
2) ใหเขาใจวา “ผลกระทบจากภยั สามารถคาดการณได”
เมื่อคนในชุมชนตระหนักวา ชุมชนกําลังเผชิญกับภัยอะไรอยู โดยการสํารวจขอมูลปฏิทินฤดูกาล และประวัติการเกิด
ภัยในพนื้ ทหี่ มบู านชมุ ชนของตน แนวคิดการปอ งกันภัยเชงิ รุกที่สําคัญ คอื การจดั ใหม ีการประเมิน วเิ คราะหค วามเสีย่ ง
ภยั และการกาํ หนดมาตรการและวิธกี ารควบคุม หรอื หลีกเล่ยี งความเส่ียงและการลดผลกระทบของความเส่ียง
3) การควบคมุ บรหิ ารจัดการโดย “องคก รชุมชน”
หลังจากท่ีไดมาตรการวิธกี ารควบคมุ หรือการลดความเสีย่ งภัยแลว ชมุ ชนจะตอ งจัดใหมกี ารบรหิ ารจดั การในรปู คณะกร
รมการอาํ นวยการ คณะกรรมการฝายตางๆ เชน ฝา ยเฝา ระวงั ภัย ฝายแจงเตือนภยั ฝายอพยพ ฝายคน หาและ
ชวยเหลอื ผูประสบภัย ฝา ยปฐมพยาบาล ฝายประสานงานกบั องคกรภายนอก เปน ตน

10

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑âÕß∂Ëπ‘ °—∫°“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—

4) มีแผนเตรียมความพรอ มรบั มอื ภัยพิบตั ิสําหรับชุมชน
เมอ่ื ชมุ ชนมีการประเมนิ ความเสย่ี ง กาํ หนดมาตรการ วิธกี ารควบคมุ ไดแ ลว จะตอ งจดั ใหมกี ารจดั ทาํ แผนเตรียมความ
พรอมรับมือภัยพิบัติสําหรับชุมชน ซึ่งประกอบดวย แผนการแจงเตือนภัย แผนการอพยพประชาชน แผนการเผชิญ
เหตุดานตางๆ ไว และจัดใหม กี ารฝกซอมแผนตางๆ ในเวลากอนเกิดสาธารณภัยเปนประจาํ และประเมนิ ผลเพื่อ
ปรบั ปรุงประสทิ ธิภาพในการเผชญิ เหตุทีค่ าดวา จะเกดิ ขึ้น

5. ขั้นตอนการดำเนนิ งานปองกันและบรรเทาสาธารณภยั

ระยะกอนเกดิ ภยั
เปนการดําเนินกิจกรรมเพ่ือใหเกิดการปองกันและลดผลกระทบของภัย (Prevention and Mitigation) และ
การเตรยี มความพรอ ม (Preparedness) เพอื่ ใหการปฏบิ ัติเมือ่ มีเหตุสาธารณภยั เกดิ ขึ้น ลดอนั ตรายและความสญู เสยี
ใหมากทส่ี ดุ โดยใชหลกั การจดั การความเส่ยี งจากภยั พิบัตโิ ดยอาศัยชมุ ชนเปนฐาน (Community Base Disaster Risk
Management) ซ่ึงเปนหลักการสากลที่ประเทศตางๆ ใชเปนแนวทางปฏิบัติเรียกกันโดยยอวา CBDRM ซึ่งมีกิจกรรม
แตละดาน คอื
ÿ การสรางความตระหนกั แกช ุมชน ใหรวมกันคดิ รว มกันวางแผนปองกันและลดผลกระทบจาก

สาธารณภัย
ÿ การจัดใหมกี ารประเมินความลอ แหลมเส่ียงภยั สาํ รวจพื้นท่ีเสีย่ งภัย
ÿ การจดั ใหมแี ผนเตรยี มความพรอ มรบั มือภัยพิบตั สิ าํ หรบั ชมุ ชน
ÿ การจัดใหมีการฝก ซอมแผน
ÿ การจดั เตรยี มทรพั ยากรกูภัยและชวยชีวติ
ÿ การจัดเตรียมระบบสือ่ สารในภาวะฉุกเฉิน
ÿ การจัดเตรยี มสถานทหี่ ลบภยั เสนทางอพยพ และสํารองอาหาร น้ำด่มื
ÿ การจัดต้งั ศนู ยอาํ นวยการเฉพาะกจิ เม่ือคาดวาจะเกิดสาธารณภยั
ระยะเกิดภยั
เปนการดําเนินการในสถานการณฉุกเฉิน โดยการระดมทรัพยากรตางๆ เพ่ือการระงับภัยหรือลดความรุนแรง
ของภัยทเี่ กดิ ข้ึน กิจกรรมที่สาํ คญั ประกอบดว ย
ÿ การจดั ตง้ั ศนู ยอ าํ นวยการเฉพาะกจิ เพ่อื ใหห นว ยงานทีเ่ ขามาชวยเหลอื ไดป ระสานการดาํ เนนิ

การกับผอู ํานวยการเหตกุ ารณ มกี ารส่ังการแกไขปญหาอยา งมเี อกภาพ
ÿ การแจงเตอื นภยั ซึ่งเปน การแจง เตือนลวงหนา และการเตือนฉุกเฉนิ
ÿ การเขา ระงับเหตบุ รรเทาภยั ใหย ตุ ิโดยเรว็
ÿ การคน หาและชวยเหลอื ผูประสบภัย นําสงสถานพยาบาล
ÿ การจัดใหม อี าหาร น้ำดมื่ เสอ้ื ผา ทพี่ กั ฉุกเฉิน เวชภณั ฑ
ÿ การตดิ ตอสอ่ื สาร
ÿ การอพยพประชาชน
ÿ การปฐมพยาบาล
ÿ การดแู ลความปลอดภยั บรเิ วณสถานท่เี กิดภัยพิบตั ิ และสถานท่ีรองรบั การอพยพ
ÿ การรายงานสถานการณ

11

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂Ë‘π °—∫°“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—

ระยะหลังจากภยั ยุตแิ ลว
สาธารณภัยเม่ือเกิดข้ึนแลวยอมสรางความเสียหายและสงผลกระทบตอสุขภาพรางกายและจิตใจ รวมถึง
คุณภาพชีวิตของประชาชน ซ่ึงจําเปนตองจัดใหมีการฟนฟูและการบูรณะ (Rehabilitation and Reconstruction)
ประกอบดวยกิจกรรม ดังน้ี
ÿ การจดั ต้ังหนว ยบรรเทาทกุ ข เชน ปฐมพยาบาลผปู วยเจบ็ การขนยายผูปรสบภัยและทรพั ยสิน

ไปยังทป่ี ลอดภัย การเลย้ี งดูผูประสบภยั ที่ยังไมสามารถชว ยเหลอื ตนเองไดในระยะแรก เปน ตน
ÿ การประเมินความเสียหาย และความชวยเหลอื ใหต รงตามความตอ งการผปู ระสบภยั
ÿ การสาํ รวจสง่ิ สาธารณูปโภคทชี่ าํ รุดเสยี หาย
ÿ การกําจดั สง่ิ ปฏกิ ลู การรอื้ ถอนทําลายซากปรักหักพงั
ÿ การซอ มแซมบา นเรอื นราษฎร ส่งิ สาธารณประโยชน และสาธารณปู โภค

ใหส ามารถ ใชง านไดตามปกตโิ ดยเรว็
ÿ การประชาสมั พนั ธ ฟนฟสู ภาพจติ ใจ เพ่ือสรางความเชอ่ื มัน่ ใหเ กิดขึ้นในหมูประชาชน
ÿ การฟน ฟูสภาพความเปน อยู การบรกิ ารภาครัฐ การจางงานและการประกอบอาชีพ

6. บทบาทขององคก รปกครองสว นทอ งถนิ่ ในการปองกันและบรรเทาสาธารณภยั
ตามพระราชบัญญัติปองกนั และบรรเทาสาธารณภยั พ.ศ. 2550

1. นยิ าม
1.1 นิยามตามพระราชบัญญตั ิปองกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550
สาธารณภยั หมายความวา อัคคภี ยั วาตภัย อุทกภัย ภยั แลง โรคระบาดในมนุษย โรคระบาดสัตว โรค

ระบาดสัตวน้ำ การระบาดของศัตรูพืชตลอดจนภัยอื่นๆ อันมีผลกระทบตอสาธารณชน ไมวาเกิดจากภัยธรรมชาติ มีผู
ทาํ ใหเกิดขน้ึ อุบตั ิเหตุ หรือเหตุอนื่ ใด ซงึ่ กอใหเกดิ อันตรายแกชีวิต รางกายของประชาชน หรือความเสียหายตอทรพั ย
สนิ ของประชาชน หรอื ของรฐั และใหห มายความรวมถงึ ภัย ทางอากาศ และการกอ วินาศกรรมดวย

องคก รปกครองสว นทองถนิ่ หมายความวา องคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล เทศบาล องคก ารบรหิ ารสวนจงั หวดั
เมืองพัทยา กรุงเทพมหานคร และองคก รปกครองสว นทองถ่นิ อืน่ ทม่ี ีกฎหมายจัดตงั้

องคกรปกครองสวนทองถิ่นแหงพื้นที่ หมายถึง องคการบริหารสวนตําบล เทศบาล เมืองพัทยา และ
องคกรปกครองสวนทองถ่ินอ่ืนท่ีมีกฎหมายจัดต้ัง แตไมหมายความรวมถึงองคการบริหารสวนจังหวัดและ
กรงุ เทพมหานคร

ผูบริหารทองถ่ิน หมายความวา นายกองคการบริหารสวนตําบล นายกเทศมนตรี นายกเมืองพัทยา และ
หวั หนา ผูบ ริหารขององคกรปกครองสว นทองถ่ินแหง พน้ื ทอ่ี น่ื

“เจาพนักงาน” หมายความวา ผูซ่ึงไดรับแตงต้ังใหปฏิบัติหนาท่ีในการปองกันและบรรเทา สาธารณภัยใน
พน้ื ท่ีตา งๆ ตามพระราชบัญญัติน้ี

“อาสาสมัคร” หมายความวา อาสาสมคั รปอ งกนั ภัยฝายพลเรอื นตามพระราชบญั ญตั ิน้ี
1.2 นยิ ามศพั ทตามแผนการปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยแหง ชาติ พ.ศ. 2553-2557
การปองกัน หมายถึง มาตรการและกิจกรรมตางๆ ที่กําหนดข้ึนลวงหนา ท้ังทางดานโครงสราง (Strutural
Approach) และท่ีมิใชดานโครงสราง (Non Strutural Approach) เพ่ือลดหรือควบคุมผลกระทบในทางลบจาก
สาธารณภยั
การลดผลกระทบ (Mitigation) หมายถึง กิจกรรมหรือวิธีการตางๆ เพื่อหลีกเลี่ยงและลดผลกระทบทางลบ
12

Õߧ°å √ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂‘Ëπ °—∫°“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—

จากสาธารณภยั และยงั หมายถงึ การลดและปอ งกนั มใิ หเ กิดเหตุหรือลดโอกาสที่อาจกอใหเกิดสาธารณภยั
การเตรียมความพรอม (Preparedness) หมายถึง มาตรการและกิจกรรมท่ีดําเนินการลวงหนากอนเกิด

สาธารณภัย เพ่ือเตรียมพรอมการจัดการในสถานการณฉุกเฉินใหสามารถรับมือกับผลกระทบจากสาธารณภัยไดอยาง
ทนั การณ และมปี ระสทิ ธิภาพ

การจัดการในภาวะฉกุ เฉนิ (Emergency Management) หมายถึง การจัดตั้งองคก รและการบรหิ ารจัดการ
ดานตา งๆ เพอื่ รบั ผิดชอบในการจัดการสถานการณฉุกเฉนิ ทกุ รปู แบบ โดยเฉพาะอยา งย่งิ การเตรยี มความพรอมรับมือ
และการฟนฟบู รู ณะ
2. บทบาทในการปองกนั และบรรเทาสาธารณภัย

2.1 การปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยในเขตองคก รปกครองสว นทอ งถิน่ แหง พ้ืนที่
ในการปฏิบัติงานปองกันและบรรเทาสาธารณภัย กฎหมายไดกําหนดใหองคกรปกครองสวนทองถิ่นแหงพื้นที่
คือ องคการบริหารสวนตําบล เทศบาล เมืองพัทยา และองคกรปกครองสวนทองถ่ินอ่ืน ที่มีกฎหมายจัดตั้ง มีหนาที่
ปอ งกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตทอ งถิ่นของตน โดยมผี ูบริหารทองถน่ิ ขององคก รปกครองสว นทอ งถิน่ แหงพ้ืนท่ีน้นั
เปนผูรับผดิ ชอบ ในฐานะผูอาํ นวยการทองถิ่นและมหี นา ทช่ี ว ยเหลอื ผูอ าํ นวยการจังหวดั และผูอาํ นวยการอําเภอตามทไ่ี ด
รับมอบหมาย โดยมีปลัดองคกรปกครองสวนทองถิ่นขององคกรปกครองสวนทองถ่ินแหงพ้ืนที่น้ัน (ปลัดองคการบริหาร
สวนตาํ บล ปลดั เทศบาล ปลดั เมอื งพัทยา) เปนผชู ว ยผูอํานวยการทอ งถ่ิน รบั ผิดชอบและปฏิบตั หิ นาท่ใี นการปอ งกนั และ
บรรเทาสาธารณภัยในเขตทอ งถิ่นของตน และมหี นา ทชี่ ว ยเหลอื ผูอาํ นวยการทองถิน่ ตามท่ีไดรับมอบหมาย (มาตรา 20)
ผูอาํ นวยการทอ งถ่ิน มีบทบาทหนาทตี่ ามกฎหมาย ดงั น้ี
- กําหนดแผนและขนั้ ตอนขององคกรปกครองสว นทอ งถน่ิ ในการจัดหาวัสดอุ ุปกรณ เครือ่ งมอื เครื่องใช และ
ยานพาหนะเพื่อใชในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย ตลอดจนแผนและข้ันตอน ในการจัดใหมีเคร่ืองหมาย
สัญญาณหรือส่ิงอ่ืนใด ในการแจงใหประชาชนไดทราบถึงการเกิดหรือจะเกิดสาธารณภัย รวมท้ัง แผนปฏิบัติการในการ
ปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั ขององคกรปกครองสวนทองถน่ิ นน้ั (มาตรา 16)
- กรณีเกิดหรือคาดวาจะเกิดสาธารณภัยในเขตพ้ืนท่ีรับผิดชอบ มีหนาที่เขาดําเนินการปองกันและบรรเทา
สาธารณภัยโดยเร็ว และแจงใหผูอํานวยการอําเภอท่ีรับผิดชอบในเขตพ้ืนที่น้ัน และผูอํานวยการจังหวัดทราบทันที
(มาตรา 21) รวมท้งั มหี นาท่ีสนบั สนุนการปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยทีเ่ กิดข้ึนในพ้ืนทีต่ ิดตอ หรือใกลเคยี งกบั พื้นท่ีรับ
ผิดชอบของตน (มาตรา 23)
- กรณีจําเปนตองไดรับการชวยเหลือจากเจาหนาท่ีของรัฐหรือหนวยงานของรัฐท่ีอยูนอกเขตพื้นท่ีรับผิดชอบ
ของตน ใหแ จง ผอู าํ นวยการอําเภอหรอื ผูอํานวยการจังหวดั แลวแตกรณี เพอื่ สัง่ การโดยเร็ว (มาตรา 22)
- สํารวจความเสียหายจากสาธารณภัยท่ีเกิดข้ึน และจัดทําบัญชีรายชื่อผูประสบภัยและทรัพยสินที่เสียหายไว
เปน หลกั ฐาน พรอ มทงั้ ออกหนังสอื รับรองใหผูประสบภัยไวเ ปนหลักฐานในการรับการสงเคราะหฟน ฟู (มาตรา 30)
- แตงตั้งเจา พนักงานเพื่อปฏิบัตหิ นา ทใ่ี นเขตองคก รปกครองสวนทองถน่ิ แหงพื้นที่ (มาตรา 39 (4))
- ในกรณีทพ่ี บเหน็ วา อาคารหรือสถานทใ่ี ดมสี ภาพทอ่ี าจกอใหเ กิดสาธารณภยั ไดโดยงา ย หรือมวี ัสดุหรือสิง่ ของ
ใดในอาคารหรือสถานที่ใด ที่อาจกอใหเกิดสาธารณภัยได ตองแจงพนักงานเจาหนาท่ีตามกฎหมายวาดวยการน้ันทราบ
เพอ่ื ตรวจสอบอาํ นาจหนา ทต่ี อไป (มาตรา 40)
- จัดใหมีอาสาสมัครข้ึนในพ้ืนที่ เพ่ือใหความชวยเหลือเจาพนักงานในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย
(มาตรา 41)
- มอบหมายภารกิจหรือจัดสถานท่ีใหองคการสาธารณกุศลและบุคคลที่ประสงคจะเขามาชวยเหลือการปฏิบัติ
หนาที่ของเจาพนักงานในระหวางเกิดสาธารณภัย ตามที่เห็นสมควร และเพื่อประโยชนในการชวยเหลือหรือบรรเทา

13

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑âÕß∂‘Ëπ °∫— °“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—

สาธารณภัยใหแจงองคการสาธารณกุศลและบุคคลที่มีวัตถุประสงคในการใหความชวยเหลือผูประสบภัยที่อยูในพ้ืนท่ีรับ
ผิดชอบทราบถึงแนวทางการปฏิบัติตามแผนการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด และวิธีการประสานงานในการ
ปฏบิ ัติหนา ที่ (มาตรา 42)

2.2 การปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั ในเขตกรงุ เทพมหานคร
เน่ืองจากกรุงเทพมหานครเปนองคกรปกครองสวนทองถิ่นที่มีรูปแบบพิเศษแตกตางจากองคกรปกครองสวน
ทอ งถิน่ อ่นื โดยทั้งจงั หวัดมีเขตพืน้ ที่ปกครองทอ งถ่ินเพยี งองคก รปกครองสวนทองถน่ิ เดยี ว มิไดม ีองคกรปกครองสวนทอง
ถ่ินอื่นซอนทับในพื้นที่ดังเชนองคการบริหารสวนจังหวัด และตามพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการ
กรงุ เทพมหานคร พ.ศ. 2528 ไดกําหนดไววาบรรดากฎหมายใดทอี่ างถึงจังหวดั ซึ่งเปนราชการสว นภูมิภาคใหห มายความ
รวมถึงกรุงเทพมหานครดวย นอกจากนี้ โครงสรางการบริหารงานก็แตกตางจากองคกรปกครองสวนทองถิ่นรูปแบบอ่ืน
อีกท้งั ยังเปน เมืองหลวงของประเทศ ดงั น้ัน ในพระราชบญั ญตั ปิ องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 จงึ ไดก าํ หนด
บทบัญญัติเกี่ยวกับการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตกรุงเทพมหานคร แยกเปนอีกหมวดหน่ึงโดยเฉพาะ โดย
กําหนดใหผูวาราชการกรุงเทพมหานคร เปนผูอํานวยการกรุงเทพมหานคร รับผิดชอบในการปองกันและบรรเทา
สาธารณภัยในเขตกรงุ เทพมหานคร และมอี าํ นาจหนาท่ี ดงั ตอไปนี้ (มาตรา 32)
- จัดทําแผนการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยกรุงเทพมหานคร ใหสอดคลองกับแผนการปองกันและบรรเทา
สาธารณภยั แหง ชาติ
- กํากบั ดูแลการฝก อบรมอาสาสมคั รของกรุงเทพมหานคร
- จดั ใหมีวัสดุ อุปกรณ เครือ่ งมือเครอ่ื งใช ยานพาหนะ และสง่ิ อื่น เพอื่ ใชในการปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย
ตามทกี่ ําหนดในแผนการปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั กรุงเทพมหานคร
- ใหการสงเคราะหเบื้องตน แกผูประสบภัย หรอื ผูไดรบั ภยนั ตรายหรอื เสียหายจากสาธารณภัย รวมตลอดทัง้ การ
รกั ษาความสงบเรียบรอย และการปฏิบัติการใด ๆ ในการปองกนั และบรรเทาสาธารณภยั
- สนับสนุนและใหความชวยเหลือแกองคกรปกครองสวนทองถ่ินซึ่งมีพ้ืนที่ติดตอหรือใกลเคียงในการปองกัน
และบรรเทาสาธารณภยั
- แตงตั้งเจาพนักงานเพ่ือปฏิบัติหนาท่ีในเขตกรุงเทพมหานคร (มาตรา 39 (5)) และปฏิบัติหนาท่ีอ่ืนตามที่ผู
บัญชาการ (รัฐมนตรีวาการกระทรวงมหาดไทย) และผูอํานวยการกลาง (อธิบดีกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย)
มอบหมาย
และเพ่ือประโยชนในการปฏิบัติหนาท่ีดังกลาว มีอํานาจสั่งการสวนราชการและหนวยงานของกรุงเทพมหานคร
รวมท้ังประสานกับหนวยงานของรัฐและองคกรปกครองสวนทองถิ่นที่เกี่ยวของในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย
เพ่ือใหเปนไปตามแผนการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยกรุงเทพมหานคร และมีอํานาจส่ังการ ควบคุม และกํากับ
ดแู ลการปฏบิ ัตหิ นา ทขี่ องเจา พนกั งานและอาสาสมัครของกรงุ เทพมหานครใหเ ปน ไปตามพระราชบัญญัติน้ี
สําหรับแผนการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยกรุงเทพมหานคร อยางนอยตองมีสาระสําคัญเชนเดียวกับ
แผนการปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยแหงชาติ และสาระสาํ คญั อ่นื ดงั ตอไปน้ี (มาตรา 33)
- การจัดตั้งศนู ยอาํ นวยการเฉพาะกจิ เมอื่ เกดิ สาธารณภัยขน้ึ โครงสรางและผมู ีอํานาจส่ังการดานตา ง ๆ ในการ
ปองกนั และบรรเทาสาธารณภัย
- แผนและขั้นตอนในการจัดหาวัสดุ อุปกรณ เคร่ืองมือเคร่ืองใช และยานพาหนะ เพ่ือใชในการปองกันและ
บรรเทาสาธารณภัย รวมท้ังแผนและขั้นตอนในการจัดใหมีเคร่ืองหมายสัญญาณ หรือส่ิงอ่ืนใด ในการแจงใหประชาชน
ไดท ราบถึงการเกดิ หรอื จะเกิดสาธารณภยั
- แผนปฏบิ ัตกิ ารในการปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั ในเขตกรงุ เทพมหานคร
- แผนการประสานงานกับองคก ารสาธารณกศุ ลในเขตกรุงเทพมหานคร
14

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂Ë‘π °—∫°“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬
ท้ังนี้ ในการจัดทําแผนการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยกรุงเทพมหานคร ผูวาราชการกรุงเทพมหานคร จะ
ตองแตง ต้ังคณะกรรมการข้ึนคณะหน่งึ มผี วู า ราชการกรุงเทพมหานคร เปนประธานกรรมการ ปลัดกรงุ เทพมหานคร เปน
รองประธานกรรมการ และกรรมการอื่น ประกอบดวยผูแทนสวนราชการหรือหนวยงานของกรุงเทพมหานคร ผูแทน
องคการสาธารณกุศล ในเขตกรุงเทพมหานคร และผูแทนชุมชนในเขตกรุงเทพมหานครตามจํานวนท่ีเห็นสมควร โดยให
มีผูแทนกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัยดวย นอกจากนี้ ใหแตงตั้งผูแทนกระทรวงกลาโหมและผูแทนสถาบันการ
ศกึ ษาระดบั อดุ มศึกษา เปน ทีป่ รึกษาหรอื กรรมการตามจํานวนทท่ี ่เี ห็นสมควร (มาตรา 34)
ในการปองกนั และบรรเทาสาธารณภยั ในเขตกรงุ เทพมหานคร นอกจากจะมผี ูวา ราชการกรุงเทพมหานคร เปน ผู
อํานวยการกรุงเทพมหานคร รับผิดชอบในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตกรุงเทพมหานครแลว ตามพระราช
บัญญัติปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 ยงั กําหนดบุคคลทีม่ อี าํ นาจหนาทีใ่ นการดําเนนิ การ ดงั นี้
- ปลัดกรุงเทพมหานครเปนรองผูอํานวยการกรุงเทพมหานครมีหนาท่ีชวยเหลือผูอํานวยการกรุงเทพมหานครใน
การปองกันและบรรเทาสาธารณภัย และปฏิบัติหนาท่ีอ่ืนตามที่ผูอํานวยการกรุงเทพมหานครมอบหมาย รวมทั้งใหมี
อํานาจหนาท่ีเชนเดียวกับผูอํานวยการกรุงเทพมหานครดวย และเพื่อความคลองตัวในการควบคุมดูแลพื้นที่ของ
กรุงเทพมหานคร ปลัดกรุงเทพมหานครในฐานะรองผูอํานวยการกรุงเทพมหานครจะมอบหมายใหรองปลัด
กรุงเทพมหานครเปนผูชว ยปฏบิ ัติดว ยกไ็ ด (มาตรา 35)
- ผูอํานวยการเขตในแตละเขตของกรุงเทพมหานคร เปนผูชวยผูอํานวยการกรุงเทพมหานครรับผิดชอบและ
ปฏิบัติหนาที่ในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตของตน และมีหนาท่ีชวยเหลือผูอํานวยการกรุงเทพมหานคร
ตามที่ไดรับมอบหมาย และมีอํานาจส่ังการสวนราชการและหนวยงานของกรุงเทพมหานครที่อยูในเขตพื้นท่ีใหชวยเหลือ
หรือรวมมือในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยตามแผนการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยกรุงเทพมหานคร ตลอด
จนมีอาํ นาจสง่ั การ ควบคุม และกํากับดแู ลการปฏบิ ัตหิ นา ทีข่ องเจา พนักงานและอาสาสมคั รของกรุงเทพมหานครใหเปน
ไปตามพระราชบัญญัตินี้ โดยผูอํานวยการเขตจะมอบหมายใหผูชวยผูอํานวยการเขตเปนผูชวยปฏิบัติดวยก็ได (มาตรา
36) และในกรณีเกิดหรือคาดวาจะเกิดสาธารณภัยข้ึนในเขตกรุงเทพมหานคร ผูชวยผูอํานวยการกรุงเทพมหานคร ตอง
รีบเขาดําเนินการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย และแจงใหผูอํานวยการกรุงเทพมหานครและรองผูอํานวยการ
กรุงเทพมหานครทราบทันที (มาตรา 37)
สําหรับกระบวนการในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยใหนําบทบัญญัติเก่ียวกับการปองกันและบรรเทา
สาธารณภัยในสวนของผูอํานวยการทองถ่ินและผูอํานวยการจังหวัด มาใชบังคับกับการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย
ในเขตกรุงเทพมหานครดวยโดยอนุโลม (มาตรา 37) และในกรณีตองการรับความชวยเหลือจากเจาหนาที่ของรัฐหรือ
หนวยงานของรัฐ ใหผูอํานวยการกรุงเทพมหานครแจงใหเจาหนาที่ของรัฐหรือหนวยงานของรัฐ นั้นทราบ ซึ่งเจาหนาท่ี
ของรัฐหรือหนวยงานของรัฐมีหนาท่ีที่จะตองดําเนินการใหความชวยเหลือในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยที่เกิด
ขน้ึ ในเขตกรงุ เทพมหานคร ตามที่ไดรับแจง โดยเรว็ (มาตรา 38)

15



2∫∑∑’Ë

°“√‡µ√¬’ ¡§«“¡æ√Õâ ¡ªÕÑ ß°—π¿—¬

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂πË‘ °∫— °“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—

°“√‡µ√’¬¡§«“¡æ√âÕ¡ªÑÕß°—π¿¬—

ในการบริหารจัดการสาธารณภัยยุคใหม ถือวาสาธารณภัยเปนเร่ืองท่ีสามารถปองกันลวงหนาได หรือหลีก
เล่ียงไมใหเกิดข้ึนได เชน การเกิดภัยธรรมชาติอยางวาตภัย อุทกภัย ดินโคลนถลม หากมีการแจงเตือนลวงหนาที่มี
ประสิทธิภาพ ประชาชนสามารถอพยพหนีภัยและปองกัน การสูญเสียของประชาชนได การปองกันสาธารณภัย
(Disaster Prevention) จงึ หมายถึงการกําหนดกจิ กรรมหรือวธิ ีการตางๆ เพื่อหลีกเล่ยี งการเกิดสาธารณภยั โดยการลด
ความเส่ียงและความลอแหลมที่อาจกอใหเกิดภัย ซ่ึงจะดําเนินการควบคูไปกับการลดผลกระทบ (Mitigation) โดยใช
มาตรการลดผลกระทบทั้งดานสิ่งกอสราง เชน การสรางพนังก้ันน้ำปองกันน้ำทวม และมาตรการดานที่มิใชส่ิงกอสราง
เชน การแจง เตือนภยั การสรา งความตระหนกั และจติ สาํ นึกในดา นวัฒนธรรมความปลอดภัย

การเตรียมความพรอม (Preparedness) หมายถึง มาตรการและกิจกรรมท่ีดําเนินการลวงหนากอนเกิดภัย
เพอื่ เตรยี มพรอมการจดั การในสถานการณฉกุ เฉนิ เพอื่ ใหส ามารถรับมอื กับผลกระทบจากภัยพบิ ัตไิ ดอยางทนั ทวงทแี ละ
มีประสทิ ธภิ าพ

กรมปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั ไดจดั กจิ กรรมในการเตรยี มความพรอ มปอ งกันภยั หลายกิจกรรม เชน
การดําเนินกิจกรรม/โครงการเพ่ือสรางความตระหนักและจิตสํานึกในการเตรียมความพรอมปองกันภัยดวยตัวของ
ประชาชนในชุมชน/ทองถ่ิน เพ่ือเปนการเตรียมพรอม ปองกันและเผชิญเหตุในเบื้องตน กอนท่ีหนวยงานภายนอกจะ
เขามาใหค วามชวยเหลอื โดยกจิ กรรม/โครงการตางๆ มดี งั นี้

1. การเตรยี มความพรอมของประชาชนในชมุ ชน/ทองถนิ่

1.1 โครงการเสรมิ สรา งศกั ยภาพชุมชนดา นการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย
กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย มีภารกิจประการหน่ึงในดานการสงเสริมการมีสวนรวมของประชาชน

การสรางเครือขายปองกันและบรรเทาสาธารณภัย การสรางความตระหนักและเตรียมความพรอมของประชาชนในการ
ปองกันและบรรเทาสาธารณภัย จึงจําเปนตองดําเนินการเสริมสรางความเขมแข็งใหกับชุมชนในพื้นที่เส่ียงภัยไดมี
การเตรียมความพรอมในดานการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย โดยการเสริมสรางใหคนในชุมชนรูจักการวางแผน
และบริหารจัดการภัยอยางเปนระบบ มีกระบวนการปฏิบัติงานอยางมีสวนรวมของคนในชุมชน มีการระดมความคิด
ความรู เพ่ือนํามาสูการวางแผนในการปองกันภัยของชุมชน ตามหลักการจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติโดยอาศัย
ชุมชนเปน ฐาน (Community Based Disaster Risk Management : CBDRM) กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย
จึงไดจัดทําโครงการเสริมสรางศักยภาพชุมชนดานการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยข้ึนต้ังแตปงบประมาณ พ.ศ.
2547 จนถงึ ปจ จุบนั มวี ัตถุประสงคเ พือ่ ใหผ นู าํ ชุมชนทอี่ ยูในพน้ื ทเ่ี ส่ยี งภยั มีความรู ความเขาใจ และตระหนกั ถึงความ
สําคัญของการมีสวนรว มของประชาชนในการบรหิ ารจัดการภยั พิบัตใิ นเบือ้ งตน อันเปนการเตรียมความพรอมของชมุ ชน
ใหม กี ารจดั ต้ังคณะกรรมการชมุ ชน มีแผนปองกันและบรรเทาสาธารณภยั ของชุมชน มีผรู ับผิดชอบในการเฝา ระวังการ
แจง เตอื นภยั และภายหลังการฝก อบรมควรจดั ใหม ีการฝกซอมแผนปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั ซง่ึ เปนสิง่ ท่ที ุกภาค
สวน ไมวา จะเปนหนว ยงานภาครฐั เอกชน และองคกรปกครองสว นทองถ่ิน จะตอ งใหมีความรว มมือดาํ เนินการรว ม
กันเพอ่ื ทจี่ ะลดความสญู เสียจากภัยพบิ ัตทิ ่ีจะเกดิ ข้นึ

18

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂Ëπ‘ °∫— °“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬

การเตรียมความพรอมของชมุ ชนในการปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั มีกจิ กรรม ดงั นี้
(1) การประเมินความเสี่ยงภัยโดยการมีสว นรวมของชุมชน
ผูอํานวยการทองถ่ินควรจะจัดใหชุมชนแตละแหง มีการประชุมปรึกษาหารือเพื่อสํารวจพื้นที่เส่ียงภัย (Risk
Area) ซ่ึงเปนจุดออนในชุมชนท่ีอาจประสบภัยอันตรายที่คุกคามความสงบสุขของสังคม จากแนวความคิดเร่ืองการ
จดั การความเสี่ยงจากภัยพิบัติโดยอาศยั ชมุ ชนเปนฐาน (Community Based Disaster Risk Management : CBDRM)
การประเมินความเสี่ยงโดยการมีสวนรวมของชุมชน เปนกุญแจดอกสําคัญ โดยชุมชนรวมกันวิเคราะหภัยทุกประเภท
และความลอแหลม เพื่อประเมินโอกาสหรือความเปนไปไดท่ีจะเกิดภัย และผลกระทบที่อาจเปนอันตรายตอทรัพยสิน
สภาพความเปน อยู และสิ่งแวดลอ มในชุมชน
การประเมินความเสี่ยงภัยโดยการมีสวนรวมของชุมชน เปนข้ันตอนในการสรางใหชุมชนตระหนักถึงภัย
(Public Awareness) และวเิ คราะหว างแผนลดความเส่ียง กจิ กรรมในการประเมนิ ความเสีย่ งภัยมี 5 กิจกรรม ดงั นี้
กิจกรรมที่ 1 : การเตรยี มการดําเนินงาน
กจิ กรรมท่ี 2 : การประเมนิ ภัยและวเิ คราะหความลอ แหลม
กิจกรรมที่ 3 : การประเมินความเส่ียงและการจดั ระดบั ความเสีย่ ง
กิจกรรมท่ี 4 : การจัดการความเสยี่ ง
กจิ กรรมที่ 5 : การจัดทาํ แผนท่เี สี่ยงภยั และแผนทป่ี ลอดภยั
กิจกรรมท่ี 1 : การเตรยี มการดําเนินงาน (Preparation)
ผูบริหารทองถ่ินควรจัดใหมีทีมปฏิบัติงานในการเขาไปกระตุนใหชุมชนเส่ียงภัยมีการจัดการภัยพิบัติโดยชุมชน
เปน ฐาน โดยรวมกนั เลือกพืน้ ท่ชี ุมชนท่ีมีความลอแหลม เสย่ี งตอการไดรบั ผลกระทบจากภยั พบิ ัติ และมีการสรา งความ
สัมพันธค นุ เคยกบั ชุมชน แจงวัตถุประสงคในการเขา มารว มสรางความปลอดภัย จากน้ันควรจะตอ งมีการเตรียมขอมลู
ของชมุ ชน ประวัติการเกดิ ภัยพิบัติ แผนทช่ี ุมชน และอื่นๆ ไวดว ย
กิจกรรมท่ี 2 : การประเมินภัยและวเิ คราะหค วามลอแหลม (Hazard Assessment and Vulnerability

Analysis)
ทีมปฏิบัติงานรวมกับผูนําชุมชนปรึกษาหารือเพื่อสํารวจขอมูลยอนหลัง ประวัติการเกิดภัยในอดีตวามีภัย
ประเภทใดบา ง ซงึ่ เปนสิง่ จาํ เปนทช่ี มุ ชนจะตองเปน ผูกําหนด และรวู า ตนกําลังเผชญิ อยกู ับอะไร จากนัน้ ชุมชนรว มกนั
สํารวจขอมูลในดานตางๆ และจัดทํารางแผนท่ีชุมชน โดยระบุพ้ืนที่เส่ียงภัย (Risk Area) ลงในแผนที่และวิเคราะห
ความลอแหลม และประเมนิ กําลงั ความสามารถของชมุ ชนในการรบั มือกบั ภยั โดยใชบคุ คล ทรัพยากรที่มีอยูในชมุ ชน
กิจกรรมที่ 3 : การประเมินความเส่ยี ง (Risk Assessment) และการจัดระดบั ความเส่ียง

(Degree of Risk)
เปน การวิเคราะหความเปน ไปไดทจ่ี ะเกดิ ภยั ในแตละพ้ืนท่ีของชมุ ชน คาดการณผ ลกระทบและความเสยี หายที่
คาดวาจะตามมาจากการเกดิ ภยั จากนน้ั จัดระดับโอกาสท่ีจะเกดิ ภยั และผลกระทบ หากพ้ืนท่ใี ดมโี อกาสเกดิ ภัยพบิ ตั ิ
สูง แลวจัดระดับผลกระทบที่สรางความเสียหายสูบานเรือนท่ีอยูอาศัยจํานวนมากดวยแลว จะทําใหชุมชนเห็นภาพ
พ้ืนท่ีตอนใดในชุมชนท่ีมีความเส่ียงสูง ผลกระทบรุนแรงซ่ึงจะเปนประโยชนในการหาแนวทางในการปองกันและเตรียม
ความพรอ ม ไดอ ยา งถูกตอ งเหมาะสมและทนั การณ

19

Õߧ°å √ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂Ë‘π °—∫°“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬
กิจกรรมท่ี 4 : การจัดการความเสย่ี ง (Risk Treatment)
เปนการนําเอาผลท่ีไดจากการประเมินความเส่ียงมาพิจารณาเพ่ือหาแนวทางปองกันและแกไข ซึ่งมีทางเลือก

ในการจดั การความเสย่ี งดังตอ ไปน้ี
4.1 การลดความเส่ียง (Risk Reduction) คือ การลดโอกาสของความนาจะเกิดภัย โดยหาทาง

ปองกันมิใหเกิดความเสียหาย เชน การสรางเกราะกําบังบานเพ่ิมความแข็งแรงพอที่จะตานทานลมพายุ หรือการยก
ระดบั พ้นื ทช่ี นั้ ลา งทถ่ี ูกน้ำทว ม

4.2 การหลีกเล่ียงความเส่ยี ง (Risk Avoidance) คือ การที่สมาชกิ ในชุมชนเลือกทีจ่ ะเลิก ลด หรือ
หลีกเล่ยี งการกระทํา และไมยงุ กบั กจิ กรรมใดๆ ทีอ่ าจกอใหเกิดความเส่ียง เชน การยา ยบานเรือนออกจากพ้นื ทเี่ ส่ยี งภัย
ดนิ ถลม

4.3 การกระจายความเส่ียง (Risk Diversification) คือ การท่ีสมาชิกในชุมชนเลือกท่ีจะแบงโอน
ความเสีย่ งไปใหผอู ื่นรบั ผดิ ชอบ เชน การประกันภัย การประกนั ชีวิต เปนตน

4.4 การยอมรบั ความเสย่ี ง (Risk Acceptance) คอื การท่ีชมุ ชนไมดําเนนิ การใดๆ ท้งั สนิ้ ยอมท่ีจะมี
ชีวิตอยูทามกลางความเส่ียง เนื่องจากพิจารณาแลวเห็นวาความนาจะเปนท่ีจะเกิดความเสียหายอยูในวิสัยที่ชุมชน
ยอมรับไดแ ละทนตอผลกระทบได

กจิ กรรมท่ี 5 : การจดั ทําแผนที่ความเสยี่ งภยั (Risk Map) และแผนทีป่ ลอดภยั (Safety Map)
หลังจากที่ชุมชนรวมกันประเมินความเส่ียงแลวใหชุมนนํารางแผนที่แสดงที่ต้ังบานเรือน สถานที่สําคัญใน
ชุมชน และพ้ืนที่เส่ียงภัยท่ีไดจัดทําไวแลวในเบ้ืองตนมาปรับเพ่ิมเติมขอมูล และจัดทําแผนฉบับสมบูรณโดยระบุ
ตาํ แหนงพืน้ ท่ีเสย่ี งภยั พืน้ ทีป่ ลอดภยั เสนทางการอพยพ และตําแหนงท่ีตง้ั เครื่องมอื อุปกรณทม่ี อี ยู
แผนท่ีชุมชนจะเปนเคร่ืองแสดงส่ิงลอแหลม และจุดเส่ียงภัยในชุมชน และจะเปนประโยชนสําหรับองคกร
ภายนอกในการใหการสนับสนุนและชวยเหลือไดทันทวงที รวมท้ังทําใหชุมชนสามารถมองเห็นแหลงทรัพยากรและขีด
ความสามารถของชุมชน แผนท่ีชมุ ชนควรระบุรายละเอียดใหม ากทสี่ ุด สงิ่ ท่ีควรระบลุ งในแผนที่ เชน
ÿ ภยั และความลอ แหลมอะไรบา ง ท่ีทาํ ใหชมุ ชนมีความเสี่ยง
ÿ พืน้ ที่ สถานที่ อาคารสงิ่ กอสรา ง สิง่ อาํ นวยความสะดวกสําคญั ๆใดบา งทช่ี มุ ชนเห็นวา
มคี วามลอแหลมเสี่ยงตอผลกระทบจากการเกดิ ภยั พบิ ัติ เชน บานไมท ี่มีสภาพทรดุ โทรมและอาจพงั ไดงาย บานช้ันเดียว
ไมไดยกพื้นสูงเสี่ยงตอ นำ้ ทว ม โดยระบเุ ลขทบี่ า นหรอื อาคารลงไปดวย
ÿ บุคคล กลุม บุคคลกลุมไหน คนไหนท่ีตอ งเขาชว ยเหลือกอ น เชน ผูพกิ าร คนชรา
เด็กทารก ระบุตําแหนงท่ีชัดเจนลงในแผนท่ีเพ่ือใหพรอมท่ีจะเขาชวยเหลือไดทันที และจัดทําบัญชีรายช่ือผูอพยพตาม
ความเรง ดวนประกอบแผนการจดั การในสถานการณฉ กุ เฉินไวด วย
ÿ ผรู บั ผดิ ชอบดูแลทรพั ยากรทีม่ ใี นชุมชน และเขาถงึ ทรพั ยากรเหลานี้ เชน
ผดู แู ลและผูป ระกาศเสยี งตามสาย
ÿ สถานที่ปลอดภัยสาํ หรับการอพยพประชาชน 2-3 จุด เปนอยา งนอย
ÿ เสนทางการอพยพ จุดรวมพลหรอื จดุ นัดพบในการขึ้นยานพาหนะไปยงั สถานทีร่ องรับการอพยพ

20

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑âÕß∂‘Ëπ °∫— °“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬
(2) การจัดใหมีองคก รชุมชนในการสรางความปลอดภัย
กลไกสําคัญในการสรางความปลอดภัยใหแกชุมชนคือคนในชุมชนซึ่งจะเปนผูขับเคล่ือนในการวางแผน การ
นําแผนไปปฏิบัติเปนกิจกรรมตางๆ ดังน้ัน จึงมีความจําเปนอยางย่ิงที่จะตองมีการจัดตั้งคณะกรรมการชุมชนขึ้นมาเพื่อ
ทําการบรหิ ารจดั การใหม กี ารดําเนนิ งานอยางเปนระบบ มกี ฎ ระเบยี บ และกตกิ าในการทํางานและมีการแบงความรบั
ผิดชอบเพ่อื บรรลผุ ลสาํ เรจ็ รวมกนั
การกําหนดโครงสรางของคณะกรรมการชุมชนจะแตกตางกันไปตามสถานการณและจํานวนประชากรของ
แตละชุมชน ในบางชุมชนมีคณะกรรมการเพ่ือดําเนินกิจกรรมอื่นในชุมชนอยูแลว อาจใหคณะกรรมการชุดนี้บริหาร
จัดการความเสี่ยงภัยดว ยก็เปนได หรอื อาจทําการจดั ตง้ั ขนึ้ มาใหม เพื่อดาํ เนินการโดยเฉพาะกไ็ ด ตามโครงสราง ดงั น้ี

คณะกรรมการปองกนั และบรรเทาสาธารณภัยของชุมชน
ผูใ หญบาน

ผูชวยผูใหญบา น ลำดับที่ 1,2 ศนู ยเตรียมความพอ ม
ปอ งกันภัยประจำชมุ ชน

ฝา ยปองกนั ฝา ยเฝาระวงั ฝายสอ่ื สาร ฝา ยอพยพ

ฝายกภู ัย ฝา ยสงเคราะหผปู ระสบภัย ฝา ยรักษาความสงบเรยี บรอย ฝา ยรกั ษา
พยาบาล

ฝา ยประสานงาน ฝายฟนฟบู รู ณะ ฝา ยอ่นื ๆ

21

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂πË‘ °—∫°“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—

(3) การจัดทําแผนเตรียมความพรอ มรบั มอื ภยั พิบัติสําหรับชุมชน
ชุมชนเสี่ยงภัยทุกแหงจําเปนตองมีแผนเตรียมความพรอมรับมือภัยพิบัติสําหรับชุมชน เพื่อเตรียมความพรอม
ใหชุมชนมีการปองกันและลดผลกระทบจากภัยและเพิ่มศักยภาพของชุมชนใหมีขีดความสามารถในการเผชิญ
สถานการณฉุกเฉนิ
แผนเตรียมความพรอมรับมือภัยพิบัติสําหรับชุมชน ผูบริหารทองถิ่นตองระดมความรวมมือจากสมาชิกใน
ชมุ ชนใหร วมกันจดั ทาํ ดวยตนเอง เนอ่ื งจากสมาชกิ ในชมุ ชนเปนผมู คี วามรู ความเขาใจในสภาพพน้ื ที่ ปญ หา สาเหตุ
แนวทางแกไข และขอมูลท่ีไดมีการจัดทําการประเมินความเส่ียงภัยโดยการมีสวนรวมของชุมชน ซ่ึงไดวิเคราะหพ้ืนที่
เสี่ยงภัย พื้นที่ปลอดภัย และจัดทําแผนท่ีชุมชนดังที่กลาวไวแลว แผนเตรียมความพรอมรับมือภัยพิบัติสําหรับชุมชน
ควรจะประกอบไปดวยหัวขอ ตา งๆ ดงั น้ี

แผนเตรียมความพรอมรบั มือภัย... (อทุ กภยั วาตภัย ดินถลม คล่ืนยกั ษ ภัยทางถนน
ภยั จากสารเคมแี ละวตั ถุอนั ตราย ภัยยาเสพตดิ )....

ชมุ ชน/บาน.................................. หมทู ่.ี ...... ตําบล.....................
อาํ เภอ....................... จังหวดั .....................

1. อางถงึ
1.1 พระราชบญั ญัติปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั พ.ศ. 2550
1.2 แผนปองกนั ภยั ฝายพลเรือนแหงชาติ พ.ศ. 2548
1.3 แผนปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยจงั หวดั ..............
1.4 .................................

2. วตั ถุประสงค
2.1 เพื่อเปนการเตรยี มความพรอ มของประชาชน หนวยปฏิบตั กิ ารกชู พี กูภัย และคณะกรรมการจัดการความ

เสย่ี งภัยของชุมชน/บา น............... หมู...... ในการรับมอื กับภยั
2.2 เพอื่ ใหการอพยพหนีภยั เปนไปดวยความรวดเรว็ มปี ระสิทธภิ าพ ไมเ กดิ ความสบั สน
2.3 เพือ่ ใหส ามารถรกั ษาความปลอดภัยในชีวติ และทรัพยส ินไดอ ยา งทัว่ ถึง

3. ขอ มูลพ้ืนฐานของชมุ ชน
3.1 ทีต่ ้งั และอาณาเขต
ชมุ ชน/บาน................ หมทู ี.่ ...... ตาํ บล.................. อาํ เภอ................จังหวดั ..................
ตัง้ อยใู นเขตองคการบรหิ ารสวนตําบล/เทศบาล.................. มเี นอ้ื ที่ประมาณ........ ไร มอี าณาเขตตดิ ตอ ดงั น้ี
• ทศิ เหนอื ตดิ ตอกับ.........................
• ทิศใต ตดิ ตอกบั .......................
• ทศิ ตะวันออก ตดิ ตอ กบั ....................
• ทิศตะวนั ตก ติดตอกับ......................
3.2 ประชากร
• ประชากรประกอบดวย ชุมชนชาวไทย ซึ่งสวนใหญประกอบอาชีพ.................. และอาชีพรอง

คอื ..................... โดยมีอาชพี เสริม คอื ...........................
• ประชากรชาวไทย มีจาํ นวนรวม............... คน แยกเปนชาย......... คน หญิง......... คน

22

Õߧå°√ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂Ëπ‘ °∫— °“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬
4. สถานการณภยั

4.1 ประวตั ิการเกิดภัย
ชุมชน/บา น.................... เคยมปี ระวตั กิ ารเกิดภยั ดานตางๆ มาแลว ดงั นี้

4.1.1 ภัยธรรมชาติ
เมื่อวันท่ี.................. ไดเกิดภัยธรรมชาติ คือ..................... ท่ีพื้นที่บริเวณ...............ของ

หมบู า น มีผูป ระสบภัยเสียชวี ิต........ คน สญู หาย......... คน บานเรอื นเสยี หายทัง้ หลงั จาํ นวน........หลงั คาเรอื น บา น
เรอื นชาํ รดุ บางสว นจาํ นวน.......... หลังคาเรือน พื้นท่ปี ระสบภยั ......... ไร พืชผลการเกษตรเสยี หาย.............................

4.1.2 ภัยจากการกระทําของมนุษย อบุ ัติเหตุ อุบัตภิ ยั จากการจราจรและขนสง
เมื่อวันที่................. ไดเกิดภัย (อัคคีภัย,ภัยจากการคมนาคม) ที่พ้ืนท่ีบริเวณ.............ของ

หมบู า น มคี วามเสียหาย คอื
• ผูเสียชีวติ ......... คน ผูบาดเจ็บ............ คน สญู หาย........... คน
• บา นเรอื น...................... ทรัพยสิน............................
• พชื ผลการเกษตร

4.1.3 ภัยทางสงั คม
เม่ือวันที่.................... ไดเกิดภัยทางสังคม คือ............................. โดยมีสาเหตุ

จาก.............................. มคี วามเสียหาย คอื
1)..........................................
2)..........................................

4.2 พื้นทเ่ี สยี่ งภัย พน้ื ท่ีปลอดภยั และเสนทางการอพยพ
(ใหจัดทําแผนท่ีชุมชน ท่ีไดจากการประเมินความเสี่ยงภัยโดยการมีสวนรวมของชุมชน ซ่ึงระบุตําแหนงพื้นที่
เส่ียงภัย พนื้ ทปี่ ลอดภัย เสน ทางการอพยพ และระบุสถานทสี่ ําคญั และที่ตัง้ เครือ่ งมอื อุปกรณ ท่ีมีอยูในชุมชน)

23

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂πË‘ °∫— °“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—
5. แนวความคิดในการปฏบิ ตั ิ

5.1 ใหสมาชิกในชุมชนทุกคน ใหความรวมมือและมีสวนรวมในการดําเนินการเพ่ือปองกันและแกไขปญหา
ของชุมชน โดยการเปนสมาชิกของคณะอนุกรรมการฝายใดฝายหน่ึงในคณะกรรมการจัดการความเสี่ยงภัยของหมูบาน
และใหค ณะกรรมการฯ มหี นาท่ีปรับปรุงแกไขและพฒั นาแผนใหเปนปจ จุบนั ปล ะ 1 คร้งั

5.2 การดําเนินการปองกันและแกไขปญหา จะตองมีการประสานกับหนวยงานท่ีเก่ียวของ ไดแก องคกร
ปกครองสวนทอ งถิ่น อาํ เภอ จงั หวัด หนว ยราชการที่ตัง้ อยูใ กลห มบู า น สถานีตํารวจ โรงเรียน สถานีอนามยั องคกร
การกุศลอน่ื ๆ เปนตน

5.3 ใหย ึดถืออยูเสมอวา ภยั ทุกประเภท มีโอกาสเกดิ ข้ึนไดท ุกเมือ่ ดังนนั้ ทกุ คนตอ งตระหนกั และผนึกกําลัง
ความสามัคครี วมมือรวมใจ หาทางปอ งกันภยั ไวล ว งหนา โดยหมั่นปรึกษาหารอื แลกเปล่ียนความคดิ เหน็ เพอื่ ใหไ ดวธิ ี
การลดความเสยี่ งภัยและเพิม่ ขีดความสามารถของชมุ ชน ยดึ หลักการพ่ึงพาตนเอง ในการรับมอื กับภยั กอ นทหี่ นวย
งานภายนอกจะเขามาใหค วามชว ยเหลอื สนับสนุน
6. การปฏิบัตกิ อนเกดิ ภัย

6.1 การกาํ หนดสถานการณค วามเส่ียงภยั
6.1.1 พ้นื ทเ่ี สย่ี งภยั มตี ามลาํ ดบั ดังน้ี
ก. บรเิ วณ...........................
ข. บริเวณ...........................
6.1.2 บญั ชีรายชอ่ื กลุม เสยี่ ง
ก. กลมุ ผูพกิ าร (ผนวก ก)
ข. กลมุ ผูปวย (ผนวก ข)
ค. กลมุ ผูสูงอายุ (ผนวก ค)
ง. กลุมเดก็ (ผนวก ง)

6.2 การกําหนดพืน้ ที่ปลอดภัย
6.2.1 จุดนดั พบ เพื่อรวมพลเคล่อื นยา ย มี........แหง คอื .................................
6.2.2 เสนทางการอพยพประกอบดว ย
1) เสนทาง..................................
2) เสน ทาง..................................
6.2.3 พน้ื ทีร่ องรบั การอพยพ คอื ..............................
6.2.4 กองอํานวยการบรรเทาทกุ ข คอื ............................

6.3 การจดั เตรยี มยานพาหนะ เคร่อื งมืออปุ กรณกภู ัย (ผนวก จ)
6.4 การสอื่ สาร (ผนวก ฉ)
6.5 การฝกซอ มแผน
ใหคณะกรรมการอาํ นวยการจดั ใหม ีการเรยี กประชมุ ประชาชนทกุ หลงั คาเรอื น เพ่ือรบั ทราบแผนและภาคผนวก
ของแผน และจดั ใหม ีการสมมตสิ ถานการณว ามภี ัยจะเกิดข้ึนโดยจาํ ลองเหตุการณ กาํ หนดวนั เวลา และสถานทเ่ี กดิ
เหตุไวลวงหนาแลวใหอาสาสมัครเตือนภัย “มิสเตอรเตือนภัย” ประจําชุมชนมีการเฝาระวังติดตามสถานการณการฝก
ซอมการแจง เตอื นภัย การประกาศประชาสมั พันธ การอพยพตามขน้ั ตอนของแผน (การไปพบที่จดุ รวมพล การเคลื่อน
ยายผูอพยพ การสํารวจยอดผูอ พยพ การใชเ สน ทางการอพยพ การจดั การทพ่ี กั ฉุกเฉิน และการจดั ตงั้ กองอาํ นวยการ
บรรเทาทุกข การอพยพกลับเขาสูที่พัก) เพื่อทดสอบและปรับปรุงขอบกพรอง เชน การปรับปรุงเสนทางอพยพให
ปลอดภยั และสรา งความคนุ เคยกับสถานการณค วามเสี่ยงภยั ใหส มาชกิ ทุกคน
24

Õߧå°√ª°§√Õß «à π∑âÕß∂Ë‘π °∫— °“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—
7. การปฏิบัติขณะเกิดภัย

7.1 การแจง เตอื นภัย
หากมีสิ่งบอกเหตุวาจะเกิดภัย ใหอาสาสมัครเตือนภัย “มิสเตอรเตือนภัย” ติดตามสถานการณอยางใกลชิด
แลว แจงคณะอนกุ รรมการฝา ยเฝา ระวังและแจง เตอื นภยั ประกาศแจง เตือนภัยลว งหนา ทางเสยี งตามสายหรอื หอกระจาย
ขาว หรือไซเรนมอื หมนุ หรอื สัญญาณอน่ื ใดท่จี ัดใหม ีขึ้นตามทีม่ กี ารปรึกษาไวลว งหนา เชน กลองเพล ตีเกราะเคาะไม
หรอื นกหวีด เปนตน
7.2 การเตรียมการอพยพ

1) ใหหนว ยงานอพยพจัดลาํ ดบั ความสาํ คญั ของการอพยพ ใหจัดแบงประเภทของบคุ คลตามลําดบั ความ
สําคัญเรงดว น โดยเร่ิมจากผูปวย คนพกิ าร ทุพพลภาพ คนชรา เด็ก และสตรี ตามลําดบั

2) กาํ หนดจดุ นดั หมายประจําชมุ ชนและพื้นทร่ี องรับการอพยพไวโดยแนน อน
3) กําหนดเจา หนาทีด่ ําเนนิ การอพยพไวลว งหนา โดยระบุหนา ทีค่ วามรับผดิ ชอบไวชัดเจน
4) สาํ รวจยานพาหนะ นำ้ มนั เชอื้ เพลิง ระบบส่ือสารและอาหาร น้ำด่มื ทีจ่ ําเปน
5) กําหนดระเบยี บปฏิบัติในการรักษาความปลอดภยั และความสงบ
6) แจกจายคูมอื การอพยพ แจกจา ยใหป ระชาชนอยา งตอ เนื่อง
7.3 การอพยพ
ในการอพยพประชาชนใหสมาชกิ ชุมชน ผนู ําชมุ ชน และหนวยอพยพ ปฏบิ ัตติ ามข้ันตอนดังตอไปนี้
สมาชกิ ชุมชน
1) เมื่อไดรับการแจงเตือนภัยไมวาจะเปนการแจงเตือนภัยดวยรูปแบบตางๆ เชน จากสถานีวิทยุ โทรทัศน
ระบบเสียงตามสาย หอกระจายขาว ไซเรนมือหมุน โทรโขง นกหวีด หรืออ่ืนใดใหสมาชิกไมต่ืนตระหนก ตั้งสติให
ม่ันคง และรับฟงขอมูลขาวสารจากทางราชการที่จะมีการประกาศทางสถานีวิทยุ โทรทัศน และขอมูลจากเสียงตาม
สายท่ีคณะกรรมการฝายเฝา ระวงั และแจงเตอื นภัย จะเปน ผูประกาศ
2) หัวหนาครอบครวั แตล ะครอบครวั จะมีบทบาทนําในการอพยพสมาชิกในครอบครวั ไปยงั จุดปลอดภยั ทไ่ี ด
กําหนดไวแลว โดยใชวิธีวิ่งหรือเดินอยางเร็วโดยทันที ควรหลีกเลี่ยงการใชยานพาหนะที่อาจจะกอใหเกิดปญหาการ
จราจรตดิ ขดั เชน รถยนต จากนั้นจะตองตรวจสอบจํานวนสมาชิกครอบครัววา อยูครบหรอื วา อยูท ่อี น่ื ๆ หากไมค รบ
ใหห าวธิ กี ารติดตอ เพ่ือแจงเรอ่ื งการเกดิ ภยั ใหผ นู นั้ ทราบ และแจง ให ศูนยอ พยพและประธานกรรมการ หรอื กรรมการ
อพยพของหมูบาน (รายชอ่ื และการตดิ ตอ ตามภาคผนวก) ทราบโดยมชิ กั ชา
3) เมื่อไดรับขาวสารการแจงเตือน ประชาชนจะตองเตรียมตัวไวใหพรอมสําหรับการอพยพ โดยจัดเตรียม
กระเปาท่มี ีของมีคา เงินสด เอกสารสําคัญ ของใชจาํ เปน สว นตัว ยารกั ษาโรค อาหาร น้ำดมื่ เทา ทจ่ี ําเปน รวมทง้ั ดแู ล
ใหสมาชิกทุกคนในครอบครัวอยูในความสงบ กอนออกจากบานเรือนตองปดบานเรือนใหมิดชิดมากที่สุดเทาท่ีจะทําได
และเดนิ ทางไปรวมกนั ณ จุดนดั หมายประจาํ ชุมชนโดยเรว็
ผูนําชมุ ชน
จัดระเบียบและจัดลําดับกอนหลังของการอพยพอยางเปนธรรม พรอมกับขนยายประชาชนไปสูสถานที่
ปลอดภยั โดยใหผ นู ําชุมชนหรอื ผนู าํ หมบู า นประสานงานกับหนว ยอพยพอยา งใกลชิด
กรรมการฝา ยอพยพ
หนว ยอพยพตอ งทราบและศึกษาเสน ทางเขาสพู นื้ ท่ีเปาหมาย และตองตรวจสอบสภาพยานพาหนะสําหรับการ
อพยพใหพ รอ มกอนออกปฏิบัตหิ นาที่ รวมท้งั ติดตอประสานงานกับผนู าํ ชุมชนหรอื ผนู ําหมบู านทุกระยะ และปฏิบัตกิ าร
อพยพตามแผนอพยพท่ีไดก าํ หนดไว

25

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑âÕß∂‘Ëπ °—∫°“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬
7.4 การจัดระเบียบสถานทีอ่ พยพและการอํานวยการความปลอดภยั
คณะกรรมการฝายสาธารณสุขและฝายรักษาความปลอดภัย เปนผูรับผิดชอบในการจัดระเบียบสถานที่อพยพ

ดังนี้
1) การทาํ ความสะอาดสถานทีป่ ลอดภัย
2) การจดั ใหม ีสาธารณูปโภคพื้นฐาน
3) ใหมกี ารลงทะเบยี นผูอพยพ เพ่ือเปนการตรวจสอบจํานวนผทู ย่ี งั ติดคา งอยใู นพ้นื ทเี่ สีย่ งภัย โดยมกี าร

จดั ทาํ แบบฟอรม ลงทะเบยี นไวเปน การลวงหนา
4) การจัดระเบียบพน้ื ที่อพยพใหเปน สดั สวนแตล ะครอบครัว หรือแตล ะกลมุ ชมุ ชน
5) การจัดระเบยี บเวรยามรกั ษาความปลอดภยั โดยอาจขอกาํ ลงั จากเจา หนา ที่ตาํ รวจ อปพร. หรือจดั

จากผูอ พยพ
7.5 การดแู ลความปลอดภยั บานเรือนของผูอพยพ

กรรมการฝายอพยพควรประสานกับเจาหนาท่ีตํารวจในพื้นที่ เพื่อจัดกําลังสายตรวจ หนวย อปพร. หรืออาสาสมัคร
จากประชาชนผอู พยพ ไปดูแลบานเรอื นของผอู พยพเปนระยะ แตส งิ่ ท่สี ําคัญที่สุด คอื ขอ มลู สถานการณท เี่ ปนปจ จบุ ัน
ถามีสถานการณลอแหลมหามออกปฏิบัติหนาที่เด็ดขาด และในกรณีที่สายตรวจออกปฏิบัติภารกิจไดภายหลังเสร็จ
ภารกิจแลว ควรนําขอมูลกลับมารายงานใหแกผูอพยพโดยเร็ว เพ่ือมิใหผูอพยพเกิดความกังวลในความปลอดภัยใน
ทรพั ยสนิ ของตน

7.6 การอํานวยความสะดวกแกผ อู พยพ การปฐมพยาบาล การชวยเหลอื ผูบาดเจ็บและบรกิ ารอาหารน้ำด่มื
ใหกรรมการฝายอพยพอํานวยความสะดวกดานปจจัยสี่ การดูแลรักษาความสะอาดใหถูกสุขลักษณะ การจัดสัดสวน
บรเิ วณปรงุ อาหาร การจดั ระบบสาธารณูปโภคพื้นฐาน การจดั ระบบการรบั ของบริจาคใหทั่วถึงและเปนธรรม

7.7 การแจงความเคล่อื นไหวของสถานการณ
กรรมการฝายอพยพควรติดตามความเคลื่อนไหวของสถานการณการเกิดภัยอยางใกลชิดและตอเน่ืองจากส่ือทุกทาง
และหนวยงานท่ีเกี่ยวของ และนําขอมูลขาวสารดังกลาวมาแจงแกผูอพยพทราบทุกระยะ เพ่ือใหผูอพยพผอนคลาย
ความวิตกกังวล และเมื่อมีขาวสารยืนยันอยางชัดเจนจากผูบังคับบัญชาถึงการยกเลิกสถานการณ ใหรีบแจงผูอพยพ
เตรยี มพรอมในการอพยพกลบั สทู ่ตี ้งั ตอ ไป
8. การปฏบิ ตั ิภายหลงั เกิดภยั

8.1 การอพยพกลบั
ประชาชน
เมื่อไดรับขาวสารแจงวาสถานการณภัยไดส้ินสุดลงแลว ประชาชนจะตองเตรียมตัวไวใหพรอมสําหรับการ
อพยพกลับ โดยจัดเตรียมสิ่งของใหเรยี บรอยและใหรอรบั แจงจุดอพยพกลับ และใหค วามรว มมือกบั เจา หนา ที่
ผูน าํ ชมุ ชนหรือผนู ําหมูบา น
จัดระเบียบและจัดลําดับกอนหลังของการอพยพอยางเปนระบบไปสูที่ตั้งเดิม โดยประสานงานกับฝายอพยพ
อยางใกลช ิด
ฝายอพยพตองทราบเสนทางกลับสูพ้ืนที่เปาหมายท้ังชุมชนหรือหมูบาน เนื่องจากเสนทางอพยพกลับอาจ
เปลยี่ นแปลงไปจากเดิม และตอ งตรวจสอบสภาพยานพาหนะสาํ หรบั การอพยพใหพรอ มกอ นออกปฏบิ ตั ิหนาที่ รวมทัง้
ตดิ ตอประสานงานกับผูน าํ หมูบ า นทกุ ระยะ และปฏบิ ัติการอพยพประชาชนกลับทีต่ ้งั อยา งละมุนละมอม

26

Õߧ°å √ª°§√Õß à«π∑âÕß∂‘Ëπ °∫— °“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—
8.2 การจดั ตั้งศูนยบรรเทาทกุ ขหมบู า น

ใหมีการจดั ตั้งศนู ยบ รรเทาทกุ ขห มบู า น ตามรายละเอยี ด ดังนี้
1) ใชสถานท่ี ณ พ้นื ทป่ี ลอดภัย (โรงเรยี น/วดั /สถานทท่ี ีก่ ําหนดไว)
2) ในศูนยบ รรเทาทกุ ข ใหม ีหนว ยปฐมพยาบาล หนวยกูภยั และหนว ยคนหาและกภู ัย เพ่ือสนับสนนุ
ความชวยเหลอื ในดา นตางๆ รวมท้งั จัดต้งั โรงทาน/โรงครวั ชั่วคราว ใหม อี าหารนำ้ ดมื่ ทเ่ี พยี งพอ
3) เปนศูนยกลางในการรับแจงความเสียหาย และสูญเสียชวี ติ และทรัพยสิน
4) ใหม ีการสํารวจบานเรอื น ความเสยี หายของประชากรในหมูบานทกุ หลงั เพือ่ จดั ทําทะเบยี นครัวเรอื นท่ี
ประสบภัย สูญหาย เสยี ชวี ิต และใหค วามชว ยเหลอื เบอ้ื งตน
5) ประชาสัมพนั ธเ กีย่ วกับบญั ชีรายช่อื ผปู ระสบภยั และความเสยี หายของทรัพยส ิน โดยจดั ทําเปนบอรด
แสดงขอมลู (เปน รูปภาพและประวตั ผิ ูเสียชวี ติ โดยสงั เขป) โดยสอบถามความตอ งการของชุมชน
6) ติดตอขอรับความชว ยเหลอื จากหนว ยงานตางๆ (ควรมรี ายช่ือ เบอรโ ทรติดตอหนวยงานในการ
ประสานความชวยเหลอื )
7) สรุปความเสียหายและประสานงานใหข อ มูลกบั ผูวาราชการจังหวัดและหนว ยงานที่เก่ยี วขอ ง
8) จดั ตง้ั ศนู ยฟ น ฟสู ขุ ภาพจติ เชน กจิ กรรมสําหรบั เด็ก สถานทีผ่ อ นคลายความเครียด

27

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂π‘Ë °∫— °“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬
ภาคผนวกของแผนปองกนั และบรรเทาสาธารณภยั ของชุมชน

สวนราชการ หนวยงานท่ตี ้งั อยบู รเิ วณ บา น .......................... หมู .......................
1. .................................
2. .................................
3. .................................
4. .................................
5. .................................
6. .................................
7. .................................
8. .................................
9. .................................
10. .................................

------------------------------------------------------
สว นราชการ หนว ยงานทีต่ ้งั อยู ณ ตําบล .......................... และใกลเคียง
1. ท่ีทาํ การ อบต. ..........................
2. วัด .......................... (พระอาจารย .......................... เปนเจา อาวาสองคป จจบุ ัน)
3. สถานีอนามัยตาํ บล ..........................
4. ปอ มตาํ รวจ ......................... มีเจา หนา ที่ประจําการ ........... คน มีเขาเวรเปน กะๆ ละ ........... คน
5. โรงเรียน ..........................
6. โรงพยาบาล ..........................
7. โรงพยาบาล ..........................
8. ท่วี าการอาํ เภอ ..........................
9. หนว ยกูภ ยั /OTOS .......................... ปฏิบัตงิ าน 24 ชั่วโมง มอี าสาสมคั ร .......... คน

------------------------------------------------------

28

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂Ë‘π °∫— °“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬

ผนวก ก

บัญชีรายชื่อบคุ คลกลมุ เส่ยี ง บา น .......................... หมู ...................
สาํ รวจ ณ วันท่ี ......................................................

ก. ผูพิการ มจี าํ นวน .............. คน ดังน้ี
1. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบริเวณ .......................................

พกิ ารเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปน ผูอุปการะเลี้ยงดู
2. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบรเิ วณ .......................................

พกิ ารเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปน ผอู ุปการะเลย้ี งดู
3. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบรเิ วณ .......................................

พกิ ารเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปนผูอปุ การะเล้ยี งดู
4. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบรเิ วณ .......................................

พิการเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปนผอู ปุ การะเลย้ี งดู
5. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบรเิ วณ .......................................

พกิ ารเปน ................................... ภรรยา/บตุ ร เปน ผูอปุ การะเลีย้ งดู
6. นาย .................................. อายุ ......... ป อยูบา นบรเิ วณ .......................................

พกิ ารเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปนผอู ปุ การะเลย้ี งดู
xx. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู านบรเิ วณ .......................................

พิการเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปน ผูอุปการะเล้ียงดู
------------------------------------------------------

29

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂‘Ëπ °—∫°“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬

ผนวก ข

บัญชีรายชอ่ื บุคคลกลุม เสี่ยง บา น .......................... หมู ...................
สํารวจ ณ วนั ที่ ......................................................

ข. ผปู ว ย มีจํานวน .............. คน ดังน้ี
1. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบรเิ วณ .......................................

ปว ยเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปน ผอู ุปการะเลย้ี งดู
2. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู านบรเิ วณ .......................................

ปวยเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปน ผูอปุ การะเลยี้ งดู
3. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบรเิ วณ .......................................

ปว ยเปน ................................... ภรรยา/บตุ ร เปนผูอุปการะเลี้ยงดู
4. นาย .................................. อายุ ......... ป อยูบานบรเิ วณ .......................................

ปวยเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปน ผอู ุปการะเล้ยี งดู
5. นาย .................................. อายุ ......... ป อยูบา นบริเวณ .......................................

ปวยเปน ................................... ภรรยา/บุตร เปนผูอ ปุ การะเลย้ี งดู
6. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบริเวณ .......................................

ปวยเปน ................................... ภรรยา/บตุ ร เปน ผูอปุ การะเลี้ยงดู
xx. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบรเิ วณ .......................................

ปว ยเปน ................................... ภรรยา/บตุ ร เปน ผูอุปการะเลย้ี งดู
------------------------------------------------------

30

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂‘Ëπ °—∫°“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—

ผนวก ค

บัญชีรายช่ือบุคคลกลมุ เสี่ยง บา น .......................... หมู ...................
สํารวจ ณ วนั ที่ ......................................................

ค. ผูส ูงอายุ มีจํานวน .............. คน ดังนี้
1. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู านบริเวณ .......................................

ภรรยา/บุตร เปนผอู ปุ การะเลี้ยงดู
2. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู านบริเวณ .......................................

ภรรยา/บุตร เปนผูอุปการะเลย้ี งดู
3. นาย .................................. อายุ ......... ป อยูบานบรเิ วณ .......................................

ภรรยา/บุตร เปน ผอู ุปการะเลี้ยงดู
4. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู านบริเวณ .......................................

ภรรยา/บตุ ร เปนผูอปุ การะเล้ยี งดู
5. นาย .................................. อายุ ......... ป อยูบานบริเวณ .......................................

ภรรยา/บตุ ร เปนผอู ุปการะเลย้ี งดู
6. นาย .................................. อายุ ......... ป อยูบา นบรเิ วณ .......................................

ภรรยา/บตุ ร เปนผอู ปุ การะเลย้ี งดู
xx. นาย .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบริเวณ .......................................

ภรรยา/บุตร เปน ผอู ุปการะเล้ยี งดู
------------------------------------------------------

31

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂πË‘ °—∫°“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬

ผนวก ง

บัญชีรายชื่อบคุ คลกลมุ เส่ียง บาน .......................... หมู ...................
สาํ รวจ ณ วันท่ี ......................................................

ง. เด็ก มีจาํ นวน .............. คน ดังน้ี
1. ด.ช./ด.ญ. .................................. อายุ ......... ป อยูบ านบรเิ วณ .......................................

บิดา/มารดา เปนผอู ุปการะเลี้ยงดู
2. ด.ช./ด.ญ. .................................. อายุ ......... ป อยบู า นบรเิ วณ .......................................

บิดา/มารดา เปนผอู ปุ การะเล้ยี งดู
3. ด.ช./ด.ญ. .................................. อายุ ......... ป อยูบานบริเวณ .......................................

บดิ า/มารดา เปน ผอู ุปการะเลี้ยงดู
4. ด.ช./ด.ญ. .................................. อายุ ......... ป อยูบานบรเิ วณ .......................................

บดิ า/มารดา เปนผูอปุ การะเลี้ยงดู
5. ด.ช./ด.ญ. .................................. อายุ ......... ป อยูบา นบรเิ วณ .......................................

บิดา/มารดา เปน ผูอปุ การะเลีย้ งดู
6. ด.ช./ด.ญ. .................................. อายุ ......... ป อยบู านบริเวณ .......................................

บดิ า/มารดา เปน ผอู ุปการะเลย้ี งดู
xx. ด.ช./ด.ญ. .................................. อายุ ......... ป อยบู านบริเวณ .......................................

บดิ า/มารดา เปน ผูอุปการะเล้ียงดู
------------------------------------------------------

32

Õߧå°√ª°§√Õß «à π∑âÕß∂Ëπ‘ °∫— °“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—

ผนวก จ

บัญชีอปุ กรณ เครื่องมือเคร่อื งใชและยานพาหนะ บา น .......................... หมู ...................
ขอ มูล ณ วันท่ี ......................................................

ลําดบั ที่ รายการ จํานวน สถานทเ่ี ก็บ ผรู ับผดิ ชอบ/ หมายเหตุ
ผปู ระสานงาน
1 โทรโขง
2 วทิ ยสุ ่ือสาร

(เคร่ืองแดง)
3 ไซเรนมอื หมุน
4 ไฟฉายใชถ า น

อลั คาไลน
5 เสอ้ื ชชู ีพ
6 เตยี งผาใบ

เคล่ือนยายผปู ว ย
7 เรอื ทองแบน

8 รถยนตปคอพั
9 รถยนตหกลอขนึ้ ไป
10

------------------------------------------------------
รายชอ่ื คณะกรรมการปองกนั และบรรเทาสาธารณภยั ชมุ ชน .................. หมู ..... อาํ เภอ..............
จงั หวดั .......................
1. ................................. ประธาน .................................
2. ................................. รองประธาน .................................
3. ................................. รองประธาน .................................
4. ................................. เลขานุการ .................................
5. ................................. รองเลขานกุ าร .................................
6. ................................. เหรัญญิก .................................
7. ................................. ปฏคิ ม .................................
8. ................................. กรรมการ .................................
9. ................................. กรรมการ .................................
10. ................................. กรรมการ .................................
xx. ...(ตามความเหมาะสม)... กรรมการ .................................

33

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂‘Ëπ °—∫°“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬
1.1 คณะกรรมการฝายเฝา ระวงั และแจงเตอื นภยั

1. .....(ตามความเหมาะสม).....
2. ......................................
3. ......................................
4. ......................................
5. ......................................
1.2 คณะกรรมการฝายกภู ยั และชว ยชวี ติ
1. .....(ตามความเหมาะสม).....
2. ......................................
3. ......................................
4. ......................................
5. ......................................
1.3 คณะกรรมการฝายอาํ นวยการ
1. .....(ตามความเหมาะสม).....
2. ......................................
3. ......................................
4. ......................................
5. ......................................
1.4 คณะกรรมการฝา ยท่พี กั ฉกุ เฉิน
1. .....(ตามความเหมาะสม).....
2. ......................................
3. ......................................
4. ......................................
5. ......................................
1.5 คณะกรรมการฝา ยสาธารณสุข
1. .....(ตามความเหมาะสม).....
2. ......................................
3. ......................................
4. ......................................
5. ......................................

34

Õߧå°√ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂Ëπ‘ °∫— °“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—
1.6 คณะกรรมการฝายอพยพและหนภี ัย

1. .....(ตามความเหมาะสม).....
2. ......................................
3. ......................................
4. ......................................
5. ......................................
1.7 คณะกรรมการฝายรักษาความปลอดภัย
1. .....(ตามความเหมาะสม).....
2. ......................................
3. ......................................
4. ......................................
5. ......................................
1.8 คณะกรรมการฝายบรรเทาทกุ ขแ ละฟนฟผู ปู ระสบภัย
1. .....(ตามความเหมาะสม).....
2. ......................................
3. ......................................
4. ......................................
5. ......................................

------------------------------------------------------

35

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂πË‘ °—∫°“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬

แผนผงั ระบบเตอื นภยั พื้นฐาน

⇧ประชาชน (พ้ืนทเ่ี สีย่ งภยั ⇧
หอกระจายขา ว ไซเรนประจำหมูบา น
- ผอู ำนวยการจังหวดั (ผวจ.)

- ผอู ำนวยการอำเภอ (นอภ.)

- ผูอำนวยการทองถ่นิ ประสานแผน กำนนั / อบต. โทรฯ/วงิ่

(นายกเทศมนตร,ี นายก อบต., สัง่ การ

นายกเมอื งพัทยา) โทร

หรอื ผสู งั เกตการณ
วิ่ง

ผูใหญบาน ผูใหญบา น ผใู หญบ า น⇩ ⇩เกดิ สง่ิ บอกเหตุเจาหนา ท่ี อบต.

⇩ผูช ว ย ⇩สารวตั ร แพทยป ระจำตำบล

เตรียมสรรพกำลงั

36

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂Ëπ‘ °—∫°“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—

ผนวก ฉ
แผนผงั การส่อื สาร บาน.................................... หม.ู ...............

กรมปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั กองอำนวยการปองกันและ โรงพยาบาล...............โทร..............
1784 บรรเทาสาธารณภยั จงั หวดั .......... โรงพยาบาล...............โทร..............
ทีมกภู ัย อบต. .............โทร..............
กรมอุตนุ ยิ มวิทยา กองอำนวยการปอ งกันและ ทมี กูภยั เทศบาล...........โทร..............
1182 บรรเทาสาธารณภัย อำเภอ.......... ทีมกูภยั อบจ. .............โทร..............
กำนนั ต. .............. อบต. โทร .............. ทมี กูภยั อปพร. อบต. .......โทร..........
ศูนยเ ตอื นภัยพิบตั แิ หงชาติ ทมี กูภ ัย อปพร. อำเภอ.......โทร..........
1860 ผใู หญบ า น หมู........บาน............. โรงเรียน......................โทร................
โทร.......................................... สถานอี นามัยตำบล..........โทร............
หนวยทหารในพืน้ ท่ี วัด.............................โทร............
โทร..................................... ประธานกรรมการปองกนั และ หนวยกภู ัยมลู นิธ.ิ ..........โทร............
บรรเทาสาธารณภยั ชุมชน
สำนักงานเหลา กาชาดจำกดั (นาย..........โทร...................)
โทร....................................... ประธานกรรมการฝา ยประชาสัมพันธ

มูลนธิ ใิ นพื้นที่ ประธานกรรมการฝายคน หาชว ยชีวิต

ประธานกรรมการฝายอำนวยการ

ประธานกรรมการฝายเฝา ระวังเหตุ
ประธานกรรมการฝายสาธารณสขุ
ประธานกรรมการฝายอพยพและหนภี ัย

ประธานกรรมการฝา ยรักษาความปลอดภยั

37

Õߧ°å √ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂πË‘ °∫— °“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬
การปฏบิ ตั ขิ ององคกรปกครองสวนทองถิ่น

1. สนับสนุนงบประมาณฝกอบรมตามโครงการเสริมสรางศักยภาพชุมชนดานการปองกันและบรรเทา
สาธารณภัยในชุมชนพื้นที่เส่ียงภัยที่อยูในความรับผิดชอบขององคกรปกครองสวนทองถิ่น นอกเหนือจากงบประมาณท่ี
ไดร บั จากกรมปอ งกันและบรรเทาสาธารณภัย

2. สนับสนุนงบประมาณในการฝกซอมแผนปองกันและบรรเทาสาธารณภัยของชุมชนในพ้ืนท่ีเสี่ยงภัยที่ผาน
การฝกอบรมตามขอ 1 เปนประจาํ ทุกป

3. สนบั สนนุ วัสดอุ ปุ กรณตา งๆ ทีใ่ ชสําหรบั การปองกันและบรรเทาสาธารณภยั แกชมุ ชนในพน้ื ทเี่ ส่ียงภัย โดย
เฉพาะชมุ ชนท่ีผานการฝก อบรมตาม ขอ 1
1.2 โครงการชมุ ชนเขม แข็ง เตรียมพรอ มปองกันภัย

โครงการชุมชนเขมแข็ง เตรียมพรอมปองกันภัย เปนโครงการที่จะเพ่ิมขีดความสามารถใหกับชุมชนไดมี
กิจกรรมในการเตรียมความพรอมปองกันภัยอยางตอเน่ือง อันจะนําไปสูการเสริมสรางศักยภาพชุมชนดานการปองกัน
และบรรเทาสาธารณภัยใหชุมชนมีความเขมแข็งและย่ังยืน จึงถือไดวาเปนโครงการที่ขยายผลการดําเนินงานของ
โครงการเสริมสรางศักยภาพชุมชนดานการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย รวมถึงภัยอ่ืนๆ ที่เปนปญหาของชุมชนใน
ทุกๆ ดา น ใหมกี จิ กรรมตา งๆ อยางตอเน่อื ง โดยมวี ัตถุประสงคเพอื่ ใหชุมชนไดม ีการวิเคราะหป ญหาและประเมินความ
เสี่ยงภัยท่ีอาจเกิดขึ้นในชุมชน มีการวางแผนลดความเส่ียงภายใตการดําเนินงานของคณะกรรมการชุมชน การนํา
ทรัพยากรและบุคลากรท่ีมีอยูในชุมชนมาเสริมสรางศักยภาพใหสูงขึ้น และเช่ือมโยงกับองคกรปกครองสวนทองถ่ินให
สนับสนุนกิจกรรมอยางตอเนื่องในการเตรียมพรอมปองกันภัย รวมท้ังภัยความม่ันคงอื่นๆ ไดดวยตนเองในเบ้ืองตน
และพัฒนาสูการพึ่งพาตนเองในการบริหารจัดการภัยดวยชุมชนอยางย่ังยืน โดยมีจุดมุงหมายใหชุมชนมีความเขมแข็ง
เตรยี มพรอมปอ งกนั ภัยไดดงั นี้

1. สมาชิกในชมุ ชนมีความตระหนักถงึ ปญหาความเสยี่ งภยั ทุกประเภท
2. ชุมชนมรี ะบบขอ มลู และแผนการจดั การภัย
3. ชมุ ชนมีอาสาสมัคร “มิสเตอรเตือนภัย” และใชทรัพยากรในทอ งถน่ิ เพ่ือแจง เตอื นภัย
4. ชุมชนมกี ารฝก ซอมแผนเผชิญเหตแุ ละการอพยพ
5. ชุมชนมกี ารประเมินผลหลังจากฝกซอ มแผน และมกี ารพฒั นาปรบั ปรุงแผน
6. องคก รปกครองสว นทอ งถนิ่ สนบั สนุนงบประมาณในการจัดหาอุปกรณ/ เครื่องมือกภู ยั
7. มีทีมกภู ัยขององคก รปกครองสวนทอ งถิน่ พรอ มปฏิบตั งิ านเขาชวยเหลือชมุ ชน
8. มกี ารจดั ตัง้ ศูนยเตรยี มความพรอ มปองกนั ภัยประจําชมุ ชน
9. มเี ครอื ขายกบั ภายนอกชมุ ชนในการชวยเหลอื ผูประสบภยั
10. องคกรชมุ ชนมกี ิจกรรมอยา งตอ เนือ่ ง และพัฒนาสมาชิกใหม ีความเขมแข็งอยเู สมอ
การดําเนินกิจกรรมเพ่ือใหเกิดการเปนชุมชนเขมแข็ง เตรียมพรอมปองกันภัยนั้น จําเปนที่จะตองได
รับความรว มมอื จากภาคีเครอื ขา ยในทกุ ภาคสวน เพอ่ื ใหประชาชนในชุมชนมคี วามปลอดภัยในการดํารงชีวติ เพ่ือนําไป
สูก ารเปนชุมชนนาอยทู ี่ยงั่ ยนื ตอ ไป

38

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑âÕß∂‘πË °∫— °“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—

การปฏิบตั ขิ ององคก รปกครองสวนทองถิน่
ดําเนินโครงการชมุ ชนเขม แข็ง เตรียมพรอ มปอ งกันภัย ใหมีชมุ ชน/หมูบานตน แบบประจาํ องคกรปกครองสว น

ทอ งถนิ่ เพอ่ื ใหเ ปน ศนู ยเรยี นรูดา นการเตรียมความพรอ มปองกนั ภัยประจําทองถน่ิ (โดยคัดเลอื กจากหมบู าน/ชมุ ชน
เสี่ยงภัยท่ีเคยฝกอบรมตามโครงการเสริมสรางศักยภาพชุมชนดานการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย) โดยมีการ
สนบั สนนุ การดําเนินงานของชมุ ชน/หมูบ า น ทั้ง 3 ดา น ดงั นี้

1. ดานการพฒั นาบคุ ลากร โดยมกี ารสนบั สนนุ ใหม ีคณะกรรมการปองกันและบรรเทา สาธารณภยั ของ
หมูบาน/ชุมชน รวมทั้งพัฒนาขีดความสามารถของผูนํา/คณะกรรมการ/คนในชุมชนใหมีความรูและทักษะในการเตรียม
พรอมรบั ภัยไดอ ยา งมปี ระสทิ ธิภาพ

2. ดานการสนับสนุนงบประมาณและวัสดุอุปกรณตางๆ สําหรับการดําเนินกิจกรรมของคณะกรรมการปองกัน
และบรรเทาสาธารณภยั ของชุมชน

3. ดานการจัดตั้งศูนยเตรียมพรอมปองกันภัยประจําชุมชน เพื่อเปนท่ีทําการของคณะกรรมการปองกันและ
บรรเทาสาธารณภัยของชุมชน เปนสถานที่เก็บวัสดุอุปกรณในการปองกันและบรรเทา สาธารณภัย และเปนสถานที่
รวบรวมขอมูลความปลอดภัยและขอมูลเสี่ยงภัยของชุมชน รวมท้ังเปนแหลงรวบรวมขอมูลความรูเกี่ยวกับการปองกัน
และบรรเทาสาธารณภยั ของชมุ ชน

1.3 การจดั ใหม อี าสาสมคั รเตอื นภัย “มิสเตอรเตือนภัย”

การที่ประเทศไทยไดประสบกับภัยธรรมชาติเปนประจําทุกป โดยเฉพาะอุทกภัยและดินถลม ท่ีเกิดข้ึนบอย
ครัง้ และทวคี วามรุนแรงขึ้น ไมว าจะเปนเหตุการณอ ทุ กภยั และดนิ โคลนถลมท่ตี าํ บลนำ้ กอ อําเภอหลม สัก จังหวดั
เพชรบรู ณ อาํ เภอแมระมาด จังหวัดตาก อาํ เภออมกอย จังหวดั เชียงใหม และเมือ่ ป พ.ศ. 2549 ทจี่ ังหวดั อตุ รดิตถ
สโุ ขทัย ลาํ ปาง แพร และนาน ซ่งึ แตละครั้งนอกจากจะสรางความสูญเสียใหแ กประชาชนในพ้ืนทที่ ง้ั ชวี ติ และทรัพยสิน
แลว ยังสงผลกระทบตอเศรษฐกจิ โดยรวมของประเทศอยางมหาศาล
รัฐบาลมีความหวงใยและตระหนักถึงความปลอดภัยและสวัสดิภาพของประชาชนที่อาศัยอยูในพ้ืนที่เส่ียงเหลา
นี้ จึงไดม ีมตคิ ณะรัฐมนตรเี ม่อื วันท่ี 18 กรกฎาคม 2549 ใหกระทรวงมหาดไทยสรา งเครอื ขายเตอื นภัยในพน้ื ทเี่ สี่ยงภยั
โดยกําหนดผูรับผดิ ชอบในพ้นื ท่โี ดยตรง เรยี กวา “มสิ เตอรเ ตอื นภยั ” เพ่อื ทาํ หนาที่เฝาระวงั ประสานงานและแจง เตือน
ภัยใหกบั ประชาชนในพื้นท่ีเสี่ยงภัย และใหกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย กรมอุตุนิยมวิทยา และศูนยเตือนภยั
พบิ ัตแิ หง ชาติ รว มกนั เพ่ือซักซอ มแผนเตือนภยั และอพยพประชาชนในพื้นทเี่ ส่ียงภยั อยา งเปน ระบบอยา งตอเนื่อง และ
เพ่อื เปน การดําเนินการตามมตคิ ณะรัฐมนตรีดังกลา ว กรมปองกนั และบรรเทาสาธารณภยั ในฐานะหนวยงานหลักจงึ ได
รวมกบั กรมการปกครอง กรมสง เสรมิ การปกครองทอ งถิน่ กรมอุตุนิยมวทิ ยา กรมทรพั ยากรธรณี กรมอุทยาน
แหงชาติ สัตวปาและพันธุพืช และศูนยเตือนภัยพิบัติแหงชาติ ดําเนินการฝกอบรมและจัดต้ังเครือขายอาสาสมัคร
เตอื นภยั ดินถลม “มิสเตอรเตอื นภัย” ในพื้นที่เสย่ี งภยั ดินถลม ตั้งแตป  พ.ศ. 2549 จนถึงปจจบุ ัน โดยมีเปาหมายจะฝก
อบรมและจดั ตั้งอาสมัครเตอื นภยั ใหครอบคลมุ ทุกพ้ืนท่ีเส่ียงภยั ตอไป
นอกเหนือจากการฝกอบรมอาสาสมัครเตือนภัยดินถลมท่ีไดจัดฝกอบรมและจะขยายผลใหครอบคลุมทุกพ้ืนท่ี
เสี่ยงภัยดินถลมแลว กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัยไดมีนโยบายใหมีการจัดต้ังอาสาสมัครเตือนภัยใหครอบคุลม
ทกุ พื้นท่เี ส่ียงภัยทุกประเภท เชน อาสาสมคั รเตอื นภัยในพน้ื ที่เสีย่ งภัยน้ำปา ไหลหลาก น้ำทวมเออลน ตลง่ิ อาสาสมคั ร
เตอื นภัยในพื้นที่เสีย่ งภยั จากสารเคมีและวตั ถอุ นั ตราย อาสาสมัครเตอื นภยั ในพื้นทีเ่ สยี่ งภัยไฟปา อาสาสมัครเตอื นภัย
สึนามิ เปน ตน เพ่ือใหท ุกพน้ื ทเ่ี สีย่ งภัยมอี าสาสมัครเตอื นภัยคอยเฝา ระวัง ประสานงานและแจง เตือนภยั เพือ่ ทีจ่ ะชวย
ลดความสูญเสยี ในชวี ิตและทรัพยสนิ จากภยั พบิ ัติทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ ตอ ไป

39

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂π‘Ë °∫— °“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬
การปฏิบตั ขิ ององคก รปกครองสว นทองถิ่น

องคกรปกครองสวนทองถิ่นควรพิจารณาสนับสนุนงบประมาณการฝกอบรม เพ่ือใหทุกพื้นที่เส่ียงภัยมีอาสา
สมคั รเตอื นภัยคอยเฝา ระวัง ประสานงานและแจง เตอื น โดยขอใหองคกรปกครองสว นทอ งถ่นิ คัดเลือกประชาชนในพืน้ ท่ี
เสย่ี งภัย หมบู า นละ 2 คน โดยรวบรวมใหได 75 หมูบาน รวม 150 คน และประสานขอรบั การสนับสนุนวิทยากรการฝก
อบรมอาสาสมัครเตือนภัย “มิสเตอรเตือนภัย” จากสํานักงานปองกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดในพื้นท่ี และหลัง
จากฝกอบรมทางจังหวัดจะมีคําสั่งแตงตั้งการปฏิบัติงานใหอาสาสมัครเตือนภัยตอไป นอกจากน้ีองคกรปกครองสวน
ทองถน่ิ ควรใหการสนบั สนุนวสั ด/ุ อปุ กรณใ นการแจง เตอื นภัยใหก บั ชุมชน เชน เครื่องวดั ปรมิ าณนำ้ ฝน ไซเรนเตอื นภยั
แบบมอื หมุน เพื่อใชในการปฏิบัตงิ าน
1.4 การจัดใหมอี าสาสมัครปองกนั ภยั ฝา ยพลเรอื น (อปพร.)

การปองกันภัยฝายพลเรือนถือเปนการบริหารจัดการสาธารณภัยที่นานาอารยประเทศถือเปนหลักสากลที่ตอง
จัดใหมีข้ึน คือ การคัดเลือกและฝกอบรมอาสาสมัคร เพราะเมื่อเวลาเกิดสาธารณภัยขนาดใหญข้ึน ประชาชนผู
ประสบภัยมีเปนจํานวนมาก เจาหนาท่ีบานเมืองที่จะชวยเหลือผูประสบภัยมีจํานวนไมเพียงพอกับการเขาชวยเหลือผู
ประสบภัย จําเปนที่ตองคัดเลือกประชาชนท่ีอยูบริเวณเดียวกันนํามาฝกอบรมใหความรูในการปองกัน แจงเตือน
ปฏบิ ตั กิ ารระงับบรรเทาภยั เพ่อื ใหก ารจัดการในสถานการณฉ กุ เฉนิ ไดด ําเนินไปอยางมีประสทิ ธิภาพ โดยเฉพาะผปู ระสบ
ภัยท่ไี ดรบั บาดเจ็บ มีการนําสงสถานพยาบาลอยา งถูกวิธี เพือ่ ใหมกี าํ ลงั อาสาสมคั รท่ีชว ยเหลอื เจาหนา ทใ่ี นการปฏบิ ัติ
งานดา นการปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยไดอยา งมีประสิทธภิ าพ

สําหรับความเปนมาของสมาชิกอาสาสมัครปองกันภัยฝายพลเรือน หรือ อปพร. เกิดขึ้นตามพระราชบัญญัติ
ปองกันภยั ฝา ยพลเรือน พ.ศ. 2522 ซ่ึงมผี ลใชบังคับเม่อื วันที่ 22 มีนาคม 2522 โดยไดบ ัญญตั ใิ หจ ัดตงั้ หนว ยอาสา
สมัครข้ึนทุกเขตในกรุงเทพมหานคร และทุกอําเภอท่ัวราชอาณาจักร ปจจุบันพระราชบัญญัติปองกันและบรรเทา
สาธารณภยั พ.ศ. 2550 ไดย กเลิกพระราชบัญญัตปิ อ งกนั ภัยฝายพลเรอื น พ.ศ. 2522 แตย งั คงกาํ หนดให อปพร. เปน ผู
ชวยเจาพนักงานตามกฎหมายและปฏิบัติหนาที่ตามที่ผูอํานวยการมอบหมาย และตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย
กาํ หนด การบริหารและกาํ กบั ดูแลอาสาสมัคร การคดั เลอื ก การฝก อบรม สิทธิ หนาทแี่ ละวนิ ัยของอาสาสมคั ร ให
เปน ไปตามระเบยี บท่ีกระทรวงมหาดไทยกาํ หนด

สมาชิก อปพร. เริ่มมีการฝกอบรมจัดตั้งมาตั้งแตเร่ิมประกาศใชระเบียบกระทรวงมหาดไทย วาดวยหนวย
อาสาสมัครปองกันภัยฝายพลเรือน พ.ศ. 2531 ซ่ึงกระทรวงมหาดไทยไดกําหนดนโยบายการเพิ่มศักยภาพ อปพร. ไว
ดังนี้

1. ดา นปรมิ าณ ใหแ ตล ะองคกรปกครองสวนทอ งถิน่ แหง พืน้ ที่ คอื อบต. เทศบาล เมืองพทั ยา มสี มาชิก
อปพร. เพื่อเตรียมพรอ มรับสถานการณสาธารณภัยไวไมนอ ยกวารอ ยละ 2 ของประชากรในแตล ะทอ งถิ่น

2. ดา นคุณภาพ ใหแตละศนู ย อปพร. อบต. เทศบาล เมอื งพทั ยา จัดใหม ีการพัฒนาศกั ยภาพสมาชกิ อปพร.
โดยการฝกอบรมทบทวนและพฒั นาทักษะเฉพาะดาน เชน ดา นการดับเพลิง ดา นการกชู ีพกภู ยั ดานการชว ยเหลือ
ผปู ระสบภัยทางนำ้ ดา นการชว ยเหลือผูประสบภยั จากอุบตั ิเหตทุ างถนน เปนตน เพ่ือใหเ ปน กาํ ลงั สาํ คัญในการเผชญิ
เหตุสาธารณภัย สามารถชวยเหลือเจา พนักงานในการปฏบิ ัตกิ ารตามกฎหมายอยางรวดเร็วและมีประสทิ ธภิ าพ

40

Õߧ°å √ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂‘Ëπ °∫— °“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬

ซึง่ ในการพัฒนาศักยภาพ อปพร. ใหมขี ีดความสามารถเพมิ่ ข้ึน กรมปอ งกนั และบรรเทา สาธารณภัย ใน
ฐานะศนู ย อปพร.กลาง ไดก ําหนดภารกจิ ไวด งั น้ี
1. การฝกอบรมหลักสตู รจดั ตงั้ อปพร. ระยะเวลา 5 วัน มอบหมายใหศูนย อปพร. อบต. เทศบาล เมอื งพัทยา
เปนผูดําเนินการ ภายใตการกํากับดูแลและอนุมัติแผนการฝกอบรมใหเปนไปตามหลักสูตรการจัดต้ัง โดยผูวาราชการ
จังหวดั ในฐานะผูอํานวยการศูนย อปพร.จงั หวดั เปน ผูอนุมตั แิ ผน ซง่ึ สามารถตั้งงบประมาณและจัดหาชดุ ปฏิบตั ิ
การใหสมาชกิ อปพร.ได
2. จัดฝกอบรมหลกั สูตรทบทวน อปพร. ระยะเวลา 3 วัน มอบหมายใหศ นู ย อปพร. อบต. เทศบาล เมืองพัทยา
เปนผูดําเนินการ โดยขอใหประสานงานวิทยากรจากศูนย อปพร.จังหวัด และไดรับอนุมัติหลักสูตรจากผูวาราชการ
จงั หวดั กอนการฝกอบรม ซง่ึ สามารถตงั้ งบประมาณและตัดชดุ ปฏบิ ัติการใหส มาชิก อปพร. ได
3. การฝกอบรมหลักสูตรพัฒนาทักษะเฉพาะดาน เชน การดับเพลิง การกูชีพกูภัย การชวยเหลือผู
ประสบภัยทางน้ำ การชวยเหลือผูประสบภัยจากอาคารถลม หรือุบัติเหตุทางถนน ระยะเวลา 7-10 วัน เพ่ือเพิ่มขีด
ความสามารถใหบุคลากรของ อบต. เทศบาล เมืองพัทยา ที่ไดพิจารณาเห็นวาจะเปน ผูปฏิบัติการเมื่อเกิด
สาธารณภัยแลวสามารถใชเคร่ืองมืออุปกรณกูภัยไดอยางถูกหลักวิธีการ จึงใหสงไปฝกอบรม อปพร. ของศูนย อป
พร.กลาง ซ่งึ จะไดจัดใหมกี ารศึกษาเรอื่ งระบบการประสานงานกภู ยั ณ จุดเกิดเหตุ ความปลอดภยั ในการปฏบิ ตั ิงาน
เทคนิค วิชาการ ที่ตองมีการพัฒนาใหเหมาะสมสอดคลองกับสถานการณ ภัยพิบัติ กรมปองกันและบรรเทา
สาธารณภยั ไดจดั ต้งั ศนู ยฝ กอบรม อปพร. ขนึ้ ทต่ี าํ บลเขาทา พระ อาํ เภอเมอื งชยั นาท จงั หวัดชยั นาท ซ่งึ เรยี กวา
เขาพลอง อยดู า นหลังสวนนกจงั หวัดชัยนาท เปนสถาบันฝก อบรมของสมาชกิ อปพร.

◈ โครงการพฒั นาศูนยอ าสาสมัครปองกนั ภยั ฝายพลเรือน เทศบาล เมอื งพัทยา
และองคก ารบริหารสว นตาํ บล

สืบเนื่องจากพระราชบัญญัติปองกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 กําหนดใหองคกรปกครองสวนทอง
ถนิ่ แหงพ้นื ท่ี คอื เทศบาล เมอื งพัทยา และองคการบริหารสว นตําบล มหี นา ทีป่ อ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยในเขต
ทองถิน่ ของตน โดยมนี ายกเทศมนตรี นายกเมอื งพทั ยา และนายกองคการบริหารสว นตาํ บลเปนผรู บั ผดิ ชอบในฐานะผู
อํานวยการทอ งถิ่น และมีหนาทช่ี วยเหลอื ผูอ ํานวยการอําเภอและผอู าํ นวยการจังหวัด ตามทไี่ ดรบั มอบหมาย ประกอบ
กับกระทรวงมหาดไทยมีนโยบายท่ีจะพัฒนาศักยภาพเครือขายอาสาสมัครปองกันภัยฝายพลเรือน (อปพร) เพื่อให
เปนกําลังหลักภาคประชาชนในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยในทุกพ้ืนที่ โดยใหทุกองคกรปกครองสวนทองถิ่น
สนับสนุนการฝกอบรมเพ่มิ จํานวนสมาชกิ อปพร. ใหครบตามเปา หมายรอ ยละ 2 ของประชากรในพื้นที่

ดังน้ันเพ่ือสงเสริมและสนับสนุนใหองคกรปกครองสวนทองถิ่นดําเนินงานตามระเบียบกฎหมายและนโยบาย
ของกระทรวงมหาดไทยไดอยางมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะศนู ยอาสาสมัครปองกันภัยฝา ยพลเรอื นเทศบาล เมืองพทั ยา
และองคการบริหารสวนตําบล สามารถเปนองคกรในการบริหารจัดการสาธารณภัย ท้ังดานการปองกันและแจง
เตือนภยั การฝก ซอ มแผนเผชิญเหตุสาธารณภัย การรกั ษาความสงบเรียบรอ ย การกูชีพกภู ยั และการสงเคราะหผ ู
ประสบภัย รวมทัง้ ไดมีการพฒั นา ยกระดับมาตรฐานศนู ย อปพร. ของตนเอง ทงั้ ดา นสถานที่ ดานการบริหารจัดการ
ดานการบริการประชาชน และดานสวัสดิการ จึงไดจัดใหมีโครงการพัฒนาศูนยอาสาสมัครปองกันภัยฝายพลเรือน
เทศบาล เมืองพัทยา และองคก ารบริหารสว นตําบลขึ้น

โดยมเี ปาหมายใหศ นู ยอ าสาสมคั รปองกันภัยฝา ยพลเรือน (อปพร.) เทศบาล เมอื งพทั ยา องคก ารบรหิ ารสว น
ตําบล เปนองคกรบริหารกิจการอาสาสมัครเพื่อการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยในเขตทองถิ่นของตน ไดมีการ
พฒั นาศักยภาพและมาตรฐานการปฏบิ ตั งิ านเพอ่ื ปฏิบตั หิ นาทตี่ ามระเบียบและกฎหมายอยางมปี ระสทิ ธภิ าพ

41

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂Ë‘π °—∫°“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿¬—

วิธดี ําเนินการ
1. การดาํ เนนิ งานของศนู ย อปพร.เทศบาล เมืองพทั ยา และองคการบรหิ ารสว นตาํ บล
เพื่อใหการพัฒนาศูนย อปพร.เทศบาล เมืองพัทยา และองคการบริหารสวนตําบลไดมีประสิทธิภาพและ
มาตรฐานสงู ขึ้น ผูบริหารทองถ่นิ ทุกระดับจะตองจัดใหมกี ารดาํ เนินงาน ดงั น้ี
1.1 การดําเนินงานพัฒนาอาคารสถานท่ีและสาํ นกั งานศนู ย อปพร. โดยผบู รหิ ารทองถ่ินในฐานะผอู ํา
นวยการศนู ย อปพร. จะตอ งจดั แบง สถานท่ใี หก ิจการ อปพร. มสี ถานทเ่ี ปนสดั สวนของตนเอง โดยสามารถจัดแบงพน้ื ที่
แยกสว นตามภารกจิ ดงั นี้
1) หองส่อื สาร มีเครื่องมือสอื่ สาร และเจาหนาท่ีผลัดเปลี่ยนหมุนเวยี นกันปฏบิ ัติงานตลอด
24 ช่ัวโมง
2) หองอํานวยการ สําหรับใชในการจัดประชุมหารือหรือการจัดกิจกรรมรวมกันของสมาชิก
อปพร.
3) สวนบริการประชาชน เพื่อรองรับประชาชนท่ีมาติดตองาน และมีสถานที่เตรียมไวสําห
รับนําเสนอภาพผลงานหรือกิจกรรมของสมาชิก อปพร.
4) หอ งเกบ็ รกั ษาเครอื่ งมอื และอุปกรณ ท่มี กี ารเกบ็ รักษาเปนสดั สว นและ มีผคู วบ
คมุ ดแู ลบาํ รุงรกั ษา
5) หองสขุ า หอ งนำ้ ท่ีมีการดูแลรกั ษาความสะอาดอยางสมาํ เสมอ
6) อาคารจอดรถกูชีพกูภัยและรถดับเพลิง ควรเปนอาคารเปดโลง และควรจอดรถไวใน
ลักษณะหันหัวรถออกในทิศทางท่ีสามารถออกปฏิบัติงานไดทันที และควรมีการปรับปรุงสภาพภูมิทัศนใหมีความ
สะอาดเปน ระเบียบเรียบรอย สวยงาม มีปายช่ือศนู ย อปพร. และเครอื่ งหมาย อปพร. ตดิ ตั้งในทท่ี ่ีเห็นไดชัดเจน
1.2 การจัดระบบการบริหารจัดการ ผูบ ริหารทอ งถิ่นในฐานะผอู าํ นวยการศนู ย อปพร. จะตองจัดใหม ี
การจัดต้ังฝายตางๆ ภายในศูนย อปพร. ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยวาดวยหนวย อปพร. พ.ศ. 2547 และมีการ
แบง มอบหนาทใี่ หสมาชิก อปพร. ชว ยเหลอื ปฏบิ ัติ ดงั นี้
1) ฝา ยปอ งกนั และบรรเทาภยั มีหนา ที่
1.1) ตรวจตรา สอดสองสถานท่ีท่ีไมปลอดภัย สํารวจพื้นที่เส่ียงภัย พ้ืนที่รองรับ
การอพยพ เสนทางอพยพ แหลงน้ำดับเพลงิ และเครอ่ื งมือเครื่องใชในการปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั
1.2) จัดเตรียม ซอ มบาํ รงุ เครือ่ งมอื อุปกรณ ยานพาหนะสาํ หรับการแจงเตอื นภัย
และกูชีพกูภ ยั ใหอยใู นสภาพพรอ มใชงาน
1.3) จดั ใหม ีเวรรับ-สงวทิ ยุ เพ่อื ประสานงานเมื่อเกดิ สาธารณภยั
1.4) รวมวางแผนปฏิบัติการในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยกับเจาหนาที่
ของทองถน่ิ และรวมฝกซอมแผนเผชิญเหตุกับฝา ยอน่ื ๆ
1.5) เมอ่ื เกิดเหตุสาธารณภัย เขารายงานตวั ตอ ผูอํานวยการทองถ่นิ ณ ศูนยอาํ
นวยการเฉพาะกิจ และเขารวมกับเจา พนกั งานในการระงับเหตบุ รรเทาภยั การคน หาและชว ยเหลือผบู าดเจบ็ หรือตกอยู
ในอันตราย อํานวยความสะดวกใหกบั ผอู พยพ หรือผูป ระสบภยั และปฏบิ ัติหนา ท่ตี ามท่ีผูอ ํานวยการศนู ย อปพร. มอบ
หมาย
2) ฝา ยรักษาความสงบเรยี บรอ ย มหี นา ที่
2.1) ดําเนินการรักษาความสงบเรียบรอ ยในชุมชน หมบู าน ความปลอดภัยในชีวิต
และทรพั ยสิน การจัดระเบยี บการจราจร และกําหนดเขตพน้ื ที่หา มเขา ในกรณเี กิดอัคคภี ัย หรือภยั พบิ ัตอิ ่นื ๆ
2.2) สนับสนุนและรวมกบั เจา หนา ทีต่ าํ รวจดาํ เนินการปอ งกนั โจรกรรม การกอ
อาชญากรรม การชมุ นุม และการกอ ความไมส งบเรยี บรอยของบานเมือง

42

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑âÕß∂π‘Ë °—∫°“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬

2.3) รวมควบคุมดูแลใหความปลอดภัยแกผูประสบภัยและทรัพยสินของผูประสบ
ภัย ในกรณีเกิดภัยพิบตั ติ างๆ รวมดาํ เนนิ การรกั ษาความปลอดภยั ตอ สถานท่รี าชการ และบคุ คลสาํ คัญในสถานการณ
การรกั ษาความมั่นคงของประเทศตามทไ่ี ดรับมอบหมาย

2.4) รวมการซักซอมแผนปองกันภัย การรักษาความปลอดภัยรวมกับ ฝายตางๆ
และปฏิบัติหนา ท่ีตามทผี่ อู าํ นวยการศนู ย อปพร. มอบหมาย

3) ฝา ยสงเคราะหผปู ระสบภยั มหี นาท่ี
3.1) จัดหา จดั เตรยี มเครอื่ งมอื เคร่อื งใช เครอ่ื งอปุ โภคบริโภค และเวชภณั ฑใ นการ

ชวยเหลอื ผูป ระสบภัยและผไู ดร ับอันตรายหรอื บาดเจ็บไวลว งหนาเม่ือคาดวาจะเกิดสาธารณภัย
3.2) รวมชวยเหลือการอพยพผูประสบภัย ดานการรักษาพยาบาล การอนามัย

การจัดระเบียบภายในสถานท่ีรองรับการอพยพ ประสานงานหนวยงานตางๆ ในการบรรเทาทุกขผูประสบภัย
สํารวจจํานวนผูประสบภยั และความเสียหายเบอื้ งตน รายงานใหผ บู ังคบั บญั ชาทราบ

3.3) จัดเตรียมสถานที่ในการชวยเหลือสงเคราะหผูประสบภัยเบื้องตน รวม
สงเคราะห ชวยเหลอื การแจกจา ยอาหาร และสิ่งของแกผูประสบภัย

3.4) รวมซอมแผนเผชิญเหตุ เนนการชวยเหลือสงเคราะหผูประสบภัย และการ
เคล่ือนยา ยรว มกบั ฝา ยอน่ื ๆ และปฏิบัติหนาทต่ี ามทผ่ี ูอํานวยการศูนย อปพร.มอบหมาย

4) ฝา ยปฏบิ ตั ิการกูชพี กูภยั มีหนาท่ี
4.1) ปฏิบัติงานกูชีพกูภัยโดยผูบริหารทองถิ่นในฐานะผูอํานวยการศูนย อปพร. สั่ง

ใชบุคลากรท่ีผานการฝกอบรมตามโครงการหน่ึงตําบลหนึ่งทีมกูชีพกูภัย (One Tambon One Search and Rescue
Team : OTOS) และมอบหมายใหเ ปน หนวยเผชิญเหตุเบอื้ งตน (First Responder Unit) ในกรณเี กดิ สาธารณภยั หรอื
อุบัติเหตุทางถนน ใหสมาชิก อปพร. ที่อยูเวรวิทยุประสานงานกับชุดปฏิบัติการกูชีพกูภัยจัดรถยนตพรอมอาสาสมัคร
ออกไปใหความชวยเหลือประชาชนผูประสบภัย การปฐมพยาบาล รวมทั้งการเคลื่อนยายผูประสบภัยสงโรงพยาบาล
หรอื สถานบรกิ ารสาธารณสขุ อยา งปลอดภัย รวดเร็ว และถูกตอ งตามหลักวิชาการ

4.2) ใหการสนับสนุนหนวยงานในพื้นที่หรือหนวยงานขางเคียงที่มีพื้นท่ีติดตอกัน
ในการทํางานกูช พี กภู ยั

4.3) รวมฝกซอมแผนกับชุมชน หมูบาน ในเขตพ้ืนท่ีดูแลรับผิดชอบ เพ่ือใหเกิด
ความคนุ เคย โดยประสานกบั คณะกรรมการชุมชน หมูบาน เปน เครอื ขา ยกันไวอ ยา งตอเนอ่ื ง

4.4) ปฏบิ ัติหนา ท่ตี ามทผ่ี อู าํ นวยการศนู ย อปพร. มอบหมาย
5) ฝา ยอ่นื ๆ ตามความจําเปน

5.1) ฝายส่อื สาร ดําเนนิ การดานวทิ ยสุ อ่ื สาร และการรายงานเหตุดวนเหตุรา ย
5.2) ฝายกิจกรรม จดั ทํากจิ กรรมตา งๆ อยางตอเน่ือง
5.3) ฝา ยสวัสดิการ เพอ่ื ทาํ หนา ที่ดแู ล ชวยเหลอื ในหมู อปพร. ดวยกนั เชน จดั ให
มกี องทุนสวัสดกิ าร การประกันชวี ติ หมู
5.4) ฝายประชาสัมพันธ เพ่ือการเผยแพรขอมูลขาวสารใหสมาชิก อปพร. และ
ประชาชนไดรบั ทราบความเคล่ือนไหว ขาวสารและองคความรูด า นการปองกันและบรรเทาสาธารณภยั
1.3 การจัดใหมีบริการประชาชน ศูนย อปพร. ตองเปนแหลงขอมูลดานการปองกันและบรรเทา
สาธารณภยั เพ่อื เผยแพรใ หชมุ ชนเกิดความตระหนกั รวมรับผิดชอบ และดําเนินชวี ิตดว ยความไมประมาท รวมทงั้ มี
การใหบริการความรูดานตางๆ เชน สิทธขิ องผูป ระสบภัยตามระเบียบของทางราชการ แผนเผชญิ เหตุ และความรใู น
การปฏิบัติเมื่อเกิดภัยชนิดตางๆ นอกจากนี้จะตองจัดชุดปฏิบัติการออกตรวจตรารักษาความปลอดภัย การชวยเหลือ

43

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂‘πË °—∫°“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—
ดานการจราจร การจัดตงั้ จดุ ตรวจจุดสกัดดานอุบตั เิ หตุทางถนน และกิจกรรมสาธารณประโยชนอ นื่ ๆ

1.4 การจัดใหมสี วัสดกิ ารแกมวลหมสู มาชกิ อปพร. ผูบ รหิ ารทอ งถิน่ ในฐานะผูอาํ นวยการศูนย อปพร.
ควรจัดใหมีการจัดต้ังกองทุนสมาชิก อปพร. เพื่อชวยเหลือเบื้องตนเมื่อสมาชิก อปพร. ไดรับบาดเจ็บ หรือเสียชีวิตจาก
การปฏิบัติงานหรือจัดใหมีสหกรณรา นคา เพ่ือจดั จําหนายสนิ คาราคาถูก หรอื จัดใหม ฌี าปนกจิ สงเคราะห เปนตน

1.5 ดานการฝกอบรม จัดสงสมาชิก อปพร. หรือเจาหนาที่เขารับการฝกอบรมตามท่ีศูนย อปพร.
กลางจดั ใหม ีการฝกอบรมหลักสตู รตา งๆ เพ่อื ยกระดบั มาตรฐานการดําเนินงานของศนู ย อปพร.ทอ งถิ่นใหสงู ขึน้ ดงั น้ี

1) หลักสูตรผูอํานวยการศูนย อปพร.เทศบาล องคการบริหารสวนตําบล เพ่ือสรางความ
เขาใจเก่ียวกับอํานาจหนาท่ีตามระเบียบกฎหมายในการบริหารกิจการ อปพร. ใหกับผูบริหารขององคกรปกครองสวน
ทองถน่ิ ในฐานะผูอ าํ นวยการศนู ย อปพร.

2) หลักสตู รวิทยากร อปพร. เพือ่ ใหบุคลากรของศนู ย อปพร.เทศบาล เมอื งพทั ยา องคก าร
บริหารสวนตําบล สามารถปฏิบัติหนาที่เปนวิทยากรในการฝกอบรม อปพร. ไดอยางมีประสิทธิภาพและเปนมาตรฐาน
เดียวกนั

3) หลักสูตรการกูชีพกูภัยข้ันกาวหนา เพื่อใหสมาชิก อปพร. ไดพัฒนาความรู ความ
สามารถ ทกั ษะการปฏบิ ตั ิงานกชู พี กูภ ยั สามารถปฏิบัตงิ านในภารกจิ การกชู พี กภู ยั ไดอ ยา งมีประสิทธิภาพยงิ่ ขนึ้

4) หลักสตู รนกั ขา ว อปพร. เพอื่ ใหสมาชกิ อปพร. ไดร บั ความรู ทกั ษะ และรบั ทราบแนวทาง
การปฏิบตั งิ านดา นการขา ว สามารถปฏิบัติงานจริงไดอ ยางมปี ระสทิ ธิภาพ

5) หลักสูตร อปพร.ดับเพลิง เพ่ือเพ่ิมศักยภาพดานการปองกันและระงับอัคคีภัยใหแก
สมาชิก อปพร. ใหมีความรู ความสามารถ และทักษะเก่ยี วกับเทคนิควิชาการท่ีเกีย่ วขอ งกับการปองกันและระงบั อัคคี
ภัย สามารถเปนหนวยเผชิญเหตดุ า นอัคคภี ัยในพ้นื ท่ไี ดอ ยา งมปี ระสทิ ธภิ าพ

6) หลักสูตร อปพร. กูภัยสารเคมีและวัตถุอันตราย เพื่อเพ่ิมความรู ความเขาใจ ทักษะ
และเทคนิคในการปองกนั และระงบั อุบัตภิ ัยฉุกเฉินจากสารเคมีและวัตถอุ นั ตรายใหแ กส มาชิก อปพร. ใหส ามารถปฏบิ ัติ
หนาท่ีชวยเหลือระงับภัยจากสารเคมีและวัตถุอันตรายไดอยางถูกตองตามหลักวิชาการ และเกิดความปลอดภัยตอ
บุคคลและสงิ่ แวดลอม

7) หลักสูตร อปพร. กภู ยั ทางนำ้ เพื่อเพิ่มศักยภาพดา นการกูภยั ทางนำ้ ใหแกส มาชิก อปพร.
ใหสามารถปฏบิ ตั งิ านชวยเหลือผปู ระสบภยั ทางน้ำไดร วดเรว็ ปลอดภัย และถกู ตองตามหลกั มาตรฐานสากล

8) หลักสูตร อปพร. กูภัยอาคารถลม เพ่ือพัฒนาศักยภาพดานการกูภัยอาคารถลมใหแก
สมาชิก อปพร. ในพ้ืนทีเ่ สีย่ งภัยจากแผน ดินไหวและอาคารถลม ใหม ีความรูและทกั ษะ ในเทคนคิ วชิ าการเก่ยี วกับการ
ชวยเหลือผูประสบภัยในเหตุการณอาคารถลม สามารถคน หาและชว ยเหลอื ผูประสบภัยไดอ ยางปลอดภยั

9) หลักสูตรเฉพาะแตละประเภทของภัย ซึง่ ศนู ย อปพร. กลาง จะไดกาํ หนดข้นึ เพมิ่ เตมิ
1.6 การพัฒนาหนวยเผชิญเหตุใหม ีขีดความสามารถชวยเหลือผูประสบภยั ผบู ริหารองคก รปกครอง
สวนทองถ่ินจะตองสนับสนุนใหทีมกูชีพกูภัยท่ีผานการฝกอบรมตามโครงการหนึ่งตําบล หนึ่งทีมกูชีพกูภัย (One
Tambon One Search and Rescue Team : OTOS) มคี วามพรอมปฏบิ ัตหิ นา ท่ี
2. การดาํ เนนิ งานของศนู ย อปพร.อาํ เภอ และศนู ย อปพร. จงั หวัด
เพื่อเปน การสนับสนุน สงเสรมิ กจิ การอาสาสมัครปอ งกันภัยฝายพลเรือนของเทศบาล เมอื งพัทยา และองคก ารบรหิ าร
สว นตําบล ศนู ย อปพร.อาํ เภอ และศูนย อปพร.จังหวัด จะตองจดั ใหมีการดาํ เนินงาน ดงั น้ี

44

Õߧå°√ª°§√Õß à«π∑âÕß∂πË‘ °—∫°“√∫√‘À“√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬

2.1 มอบหมายใหเ จาหนาทีอ่ อกตรวจเยีย่ มตดิ ตามผลการดําเนินงานของศนู ย อปพร.เทศบาล เมอื ง
พัทยา และองคก ารบรหิ ารสว นตําบลในเขตพน้ื ท่รี บั ผดิ ชอบ

2.2 ในการจัดประชุมประชาคม อปพร.สัญจรของจังหวัด จะตองแนะนําวิธีใหมีการดําเนินงาน
พัฒนาศนู ย อปพร.ใหส มาชิก และผูบริหารศนู ย อปพร. เทศบาล เมืองพทั ยา และองคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล ไดเขา ใจ
และดําเนนิ กิจกรรมทุกดานตอ ไป

2.3 ประเมินผลการปฏิบัติของศูนย อปพร. แตละแหง เพ่ือพิจารณาใหรางวัลเชิดชูเกียรติในฐานะ
ศนู ย อปพร. ดีเดน ประจาํ ป

2.4 รายงานการประเมนิ ผลของศนู ย อปพร. แตล ะแหงใหศูนย อปพร. ระดบั เขตทราบ
3. การดาํ เนนิ งานของศูนย อปพร. เขต

3.1 มอบหมายใหเจาหนาท่ีออกตรวจเย่ียม ติดตามผลการดําเนินงานของศูนย อปพร. จังหวัด ใน
การปฏิบตั ิตามขอ 2

3.2 แนะนาํ ใหมีการดาํ เนนิ งานทคี่ รอบคลมุ กิจกรรมทุกดาน
3.3 ประเมนิ ผลการปฏิบตั ิเพอ่ื การพิจารณาใหรางวัลเชิดชูเกียรติในประเภทศูนย อปพร.ดีเดน ประจาํ
ป
3.4 รายงานการประเมนิ ของศนู ย อปพร. แตละแหง ใหศ ูนย อปพร.กลางทราบ
การปฏบิ ตั ิขององคกรปกครองสวนทองถิน่
1. เพม่ิ จาํ นวนและพฒั นาขดี ความสามารถของสมาชกิ อปพร. ดงั นี้
1.1 เพ่ิมจาํ นวนสมาชิก อปพร. ใหไ ดต ามเปาหมายรอ ยละ 2 ของประชากรในพ้นื ที่
1.2 จดั ใหมกี ารฝก อบรมทบทวน อปพร. ใหแ กส มาชิก อปพร. ทฝ่ี กอบรมเกนิ 1 ป ไปแลว
1.3 จดั ใหม ีการฝกอบรมเพิ่มศักยภาพใหแ กส มาชิก อปพร. เชน การกูชีพกูภยั การดบั เพลิง การแจง
เตือนภยั การกูภยั ทางนำ้ การกภู ยั สารเคมี การกภู ยั อาคารถลม การรกั ษาความสงบเรยี บรอย
2. การพฒั นาศนู ย อปพร. ที่มปี ระสทิ ธภิ าพและไดม าตรฐาน
1.5 การจัดใหมีทีมกูชีพกูภัยตามโครงการหนึ่งตําบลหนึ่งทีมกูชีพกูภัย (One Tambon One
Search and Rescue Team : OTOS)
กรมปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั ไดตระหนักถงึ ปญหาอบุ ตั ภิ ัยและสาธารณภัยทเี่ กดิ ขึน้ ซง่ึ มแี นวโนมจะ
ทวีความรุนแรงและมีความซับซอนมากย่ิงข้ึน จึงไดจัดใหมีโครงการหน่ึงตําบลหนึ่งทีมกูชีพกูภัย (One Tambon One
Search and Rescue Team : OTOS) ข้ึน เพ่ือพัฒนาระบบการกูชพี กูภัย และเปน การสรางการเตรยี มความพรอมใน
การเผชิญเหตุและชวยเหลือผูประสบภัยไดอยางถูกวิธีและรวดเร็ว โดยไดมีการฝกอบรมบุคลากรเพื่อสรางวิทยากร
ระดับกรม ระดับจังหวัด ระดับอําเภอ ต้ังแตป พ.ศ. 2548 ถึง 2549 และไดเสนอโครงการใหกระทรวงมหาดไทย
พิจารณาเห็นชอบเปนโครงการเฉลิมพระเกียรติแดพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว เน่ืองในโอกาสมหามงคลเฉลิม
พระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธนั วาคม 2550 ซงึ่ ไดรบั อนญุ าตใหเปน โครงการเฉลิมพระเกยี รตขิ องรัฐบาล
โครงการหน่ึงตําบลหนึ่งทีมกูชีพกูภัย เพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจาอยูหัว เนื่องในโอกาสมหา
มงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา 5 ธันวาคม 2550 ไดกาํ หนดวตั ถุประสงคท ี่จะพัฒนาบคุ ลากรและสรา งทมี กูช ีพ
กูภัยประจําตําบล ใหเปนหนวยเผชิญเหตุเบื้องตน (First Responder Unit) ท่ีมีความสามารถและทักษะในการคนหา
และชวยเหลือผูประสบภัยไดมีการนําสงผูบาดเจ็บสูสถานพยาบาลอยางรวดเร็วและปลอดภัย โดยมุงหมายใหองคกร
ปกครองสวนทองถ่ินคัดเลือกอาสาสมัครปองกันภัยฝายพลเรือน หรือ อปพร. เขารับการฝกอบรมทีมละ 10 คน และ
หลังจากฝก อบรม ผอู ํานวยการทองถิ่นสามารถสงั่ ใชร วมกบั ศนู ย อปพร. ของเทศบาล อบต. เมอื งพทั ยา ในการปฏบิ ตั ิ

45

Õߧ°å √ª°§√Õß à«π∑âÕß∂Ëπ‘ °—∫°“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—

หนาท่ีเปนฝายกูชีพกูภัยของศูนย อปพร. ของตนเอง ซ่ึงไดกําหนดเปาหมายใหทุกองคกรปกครองสวนทองถิ่นมีทีมกูชีพ
กภู ยั ครบทกุ แหง
การปฏิบตั ิขององคกรปกครองสว นทอ งถ่นิ

องคกรปกครองสวนทองถิน่ ท่ยี ังไมมีการจัดต้งั ทมี กชู ีพกภู ัยประจําตาํ บล พจิ ารณาจดั สรรงบประมาณสนบั สนนุ
การฝกอบรมและคัดเลอื กบคุ ลากรจํานวน 10 คน เขา รับการฝกอบรม และภายหลงั การฝก อบรมขอใหองคก รปกครอง
สว นทอ งถ่ิน ดาํ เนนิ การ ดังน้ี

1. จดั ตัง้ หนวยปฏิบตั กิ ารกูชพี กภู ยั
2. จดั ทําคําส่ังแตงตัง้ และมอบหมายภารกิจการปฏิบตั งิ านใหก ับทมี กูช พี กูภัย
3. จดั ใหม รี ะบบสื่อสาร Call Center ในการรับแจง เหตแุ ละประสานงาน
4. จดั ใหม ีรถยนตป ระจําทมี กชู พี กภู ัย
5. จัดใหมอี ปุ กรณกูช พี กภู ยั ที่จําเปนข้นั พ้ืนฐานสําหรับการปฏบิ ตั ิงานของทมี กูชีพกูภัย
6. จัดใหม ีหนงั สอื คมู อื ของเจาหนา ที่ผูปฏบิ ัตงิ านกชู ีพกภู ยั
7. จดบันทกึ ขอมูลผลการปฏบิ ัติงานของทมี กูชีพกูภัย
1.6 การจดั ตั้งชุดเผชญิ สถานการณวิกฤต (Emergency Response Team : ERT)
คณะรัฐมนตรี ไดมีมติเมื่อวันท่ี 8 พฤษภาคม 2550 รับทราบและเห็นชอบใหหนวยงานท่ีมีภารกิจเก่ียวกับ
การบริหารจัดการดานสาธารณภัย ดําเนินการตามบัญชานายกรัฐมนตรีที่ไดมอบนโยบายแกหนวยงานในการฝกซอม
การบริหารวิกฤตการณดานสาธารณภัย ประจําป 2550 โดยไดมอบหมายใหกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัยจัดชุด
เผชิญสถานการณวิกฤต (Emergency Response Team : ERT) เปนการจัดหาทรัพยากรท่ีจําเปนที่มีอยูของหนวย
ปกติไวต้ังแตในภาวะปกติ เพื่อใหศูนยบริหารวิกฤตการณระดับชาติสามารถที่จะเรียกใชไดทันทีในยามฉุกเฉิน โดยให
ประสานกับหนวยงานที่เกี่ยวของเพ่ือกําหนดชุดเผชิญสถานการณวิกฤตในแตละประเภทที่เกิดข้ึน อาทิ สึนามิ โคลน
ถลม อทุ กภยั
ในป พ.ศ. 2551 กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย ไดดําเนินการจัดต้ังชุดเผชิญสถานการณวิกฤต
(Emergency Response Team : ERT) ประจาํ กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภยั ขึ้น เพือ่ เตรยี มความพรอมดา นบุ
คลากรสําหรับใหศูนยบริหารวิกฤตการณระดับชาติสามารถเรียกใชไดทันทีเม่ือเกิดสถานการณภัยพิบัติฉุกเฉินขนาด
ใหญ โดยมุงหมายใหเ ปน ทมี ทมี่ ขี ีดความสามารถในการปฏิบัติการเมื่อเกดิ สาธารณภัยขนาดใหญ ยุง ยาก และมีความ
สลับซับซอน สามารถเผชิญกับสาธารณภยั ไดทกุ ประเภทท่ีเกินขีดความสามารถของหนว ยเผชญิ เหตุในระดับพน้ื ท่ี
ขณะนี้กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัยไดกําหนดใหมีอัตรากําลังประจําที่ศูนยปองกันและบรรเทา
สาธารณภัย เขต 1-18 จาํ นวนเขตละ 1 ทมี ทมี ละ 10 คน ประจาํ ท่ีกรมปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัยในสวนกลาง
จํานวน 2 ทีม ทีมละ 10 คน และประจําที่ศูนยปองกันและบรรเทาสาธารณภัยเขต 16 ชัยนาท จํานวน 60 คน เพ่ือ
สนับสนนุ การปฏบิ ตั ิในสถานการณวิกฤตขนาดใหญ
ภารกิจหนา ท่ขี องชุดเผชิญสถานการณว ิกฤต
1. สับเปลี่ยนหมนุ เวยี นเตรียมพรอ มตลอด 24 ชว่ั โมง พรอมท้ังจัดเตรยี มเครอ่ื งมืออุปกรณ ยานพาหนะ พรอม
ปฏิบตั กิ ารชว ยเหลือและบรรเทาภัยพบิ ัติในภาวะฉกุ เฉนิ
2. ในกรณไี มม ีภยั พิบตั ิฉุกเฉิน ใหชุดเผชิญสถานการณวิกฤตไดมีการฝก ซอ มฝก ปฏิบัติ ฝกใชเครอื่ งมอื อุปกรณ
และรว มปฏิบตั ิงานการฝกอบรม อปพร. หลกั สูตรจดั ตั้ง และทบทวน เพื่อใหเกิดทักษะ ความชาํ นาญ และฝกฝนพฒั นา
ตนเอง
46

Õߧå°√ª°§√Õß «à π∑âÕß∂π‘Ë °∫— °“√∫√À‘ “√®—¥°“√ “∏“√≥¿¬—

3. รวมการฝกซอมแผนระดับภูมิภาคอาเซียนระดับชาติ ระดับกลุมจังหวัด และระดับจังหวัด เพื่อเตรียม
ความพรอ มในการเผชิญเหตุหากเกดิ สถานการณภัยพิบตั ิ

เม่ือเกิดภัยพิบัติขนาดใหญเกินกวาที่ทองถ่ินจะรับมือไหว องคกรปกครองปกครองสวนทองถ่ินสามารถขอรับ
การสนับสนุนจากชุดเผชิญสถานการณวิกฤตใหเขาระงับสถานการณได โดยสามารถประสานไปยังศูนยปองกันและ
บรรเทาสาธารณภยั เขต ท้ัง 18 ศนู ยเขต ของกรมปองกนั และบรรเทาสาธารณภัยในแตละพ้ืนที่

2. การพฒั นาศกั ยภาพบุคลากรขององคกรปกครองสว นทอ งถนิ่ ดา นการปองกนั
และบรรเทาสาธารณภัย

การเตรยี มความพรอ มในการรับมอื กบั ภัย เปนขั้นตอนแรกท่ีสําคญั ของการรบั มอื กับภยั พบิ ตั ิ ไดอ ยางทนั ทวงที
และมีประสิทธิภาพโดยจะตองมีความพรอมทั้งบุคลากร เคร่ืองมือ อุปกรณและวิธีการจัดการภัย ตามพระราชบัญญัติ
ปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั พ.ศ. 2550 มาตรา11(4) กาํ หนดใหกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัยมหี นา ท่ีแนะนาํ
ใหคําปรึกษาและอบรมเกี่ยวกับการปองกันและบรรเทาสาธารณภัยแกหนวยงานของรัฐ องคกรปกครองสวนทองถ่ิน
และหนวยงานภาคเอกชน นอกจากนั้นยังกําหนดใหองคกรปกครองสวนทองถ่ิน มีหนาท่ีในการปองกันและบรรเทา
สาธารณภยั ในพ้ืนทีท่ ่ีรบั ผดิ ชอบ

กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัยไดตระหนักถึงความสําคัญในการเตรียมความพรอมของบุคลากรใหมี
ศักยภาพในการจดั การภัยพิบัติ จงึ ไดจัดตง้ั วทิ ยาลยั ปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั ขน้ึ ณ อาํ เภอเมืองปทมุ ธานี จังหวดั
ปทุมธานี โดยไดรับอนุมัติจากกระทรวงมหาดไทยเม่ือวันท่ี 12 พฤศจิกายน 2547 เพื่อเปนสถาบันหลักในการฝกอบรม
และฝกปฏิบัติดานการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย การชวยเหลือผูประสบภัยและการฟนฟูสภาพพ้ืนที่ โดยมุงเนน
การพัฒนาองคความรูในเชิงวิชาการและเชิงปฏิบัติการ การประยุกตใชนวัตกรรมและเทคโนโลยีสมัยใหมใหแกบุคลากร
ขององคก ร ทงั้ ภาครฐั ภาคเอกชน องคก รปกครองสวนทองถน่ิ ชมุ ชน อาสาสมคั รและประชาชน เพือ่ สรา งความตระหนัก
และเตรยี มความพรอม ในการจัดการสาธารณภัย

ในการเสริมสรางขีดความสามารถใหแกองคกรปกครองสวนทองถ่ินในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย
วทิ ยาลัยปองกนั และบรรเทาสาธารณภยั ไดกาํ หนดแนวทางการพัฒนาดงั น้ี

1. หลักสตู รวทิ ยากร ไดจดั ทาํ หลกั สูตรพฒั นาบุคลากรของกรมใหเปน วทิ ยากรดา นตา ง ๆ เพือ่ นาํ ความรูน้นั ไป
ฝกอบรมแกประชาชนและอาสาสมัครตอไป หลักสูตรท่ีสําคัญไดแก หลักสูตรอาสาสมัครปองกันภัยฝายพลเรือน หลัก
สตู รหน่งึ ตาํ บลหนึง่ ทีมกูช ีพกูภัย (One Tambon One Search and Rescue Team : OTOS) หลกั สูตรอาสาสมคั รเตอื น
ภัย “มิสเตอรเตือนภัย” (Mr. Warning) หลักสูตรการจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติ โดยอาศัยชุมชนเปนฐาน
(Community Base Disaster Risk Management : CBDRM) เปน ตน

2. หลักสูตรฝกอบรมใหแกองคกรปกครองสวนทองถิ่นโดยตรง จําแนกเปนหลักสูตรสําหรับผูบริหารและเจา
หนา ท่ี ดงั นี้

1) ผูบรหิ ารองคกรปกครองสว นทองถ่นิ ประกอบดว ย
• หลกั สูตรผอู ํานวยการทองถน่ิ
• หลกั สตู รผชู ว ยผูอํานวยการทอ งถิ่น
• หลกั สูตรผูอํานวยการศูนยอาสาสมัครปองกันภยั ฝายพลเรือน (อปพร.)

2) เจาหนา ท่ีองคก รปกครองสว นทอ งถน่ิ ระดับปฏิบตั กิ าร ประกอบดวย
• หลกั สูตรเจา พนกั งานปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั
• หลักสูตรพนักงานดับเพลงิ ขนั้ ตน

47

Õߧ°å √ª°§√Õß «à π∑Õâ ß∂π‘Ë °∫— °“√∫√‘À“√®—¥°“√ “∏“√≥¿—¬

• หลกั สูตรพนกั งานดับเพลิงข้นั กาวหนา
• หลกั สตู รครูฝกปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั
• หลกั สตู รวิทยากรปอ งกนั และระงับอคั คีภยั ในสถานประกอบการ
• หลกั สูตรการบริหารจดั การภัยพบิ ัติจากอัคคีภยั
• หลกั สูตรการบริหารจัดการภยั พบิ ตั จิ ากสารเคมีและวตั ถุอนั ตราย
• หลกั สตู รการบรหิ ารจัดการภัยพิบตั ิจากอทุ กภยั และดนิ ถลม
• หลักสูตรการบริหารจดั การภยั พิบตั จิ ากแผน ดนิ ไหวและอาคารถลม
• หลักสตู รการบรหิ ารจัดการภัยพบิ ตั จิ ากคลน่ื ยกั ษส นึ ามิ
บุคลากรขององคกรปกครองสวนทองถิ่นสามารถเขาไปคนหากําหนดการฝกอบรมและรายละเอียดอื่นๆ ไดที่
เว็บไซตของวทิ ยาลัยปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภยั
”http://academy.disaster.go.th/
เพื่อเปนการรองรับความตองการในการพัฒนาศักยภาพดานการจัดการภัยพิบัติท่ีเพ่ิมข้ึน และอํานวยความ
สะดวกใหแกภาครัฐ เอกชน และองคกรปกครองสวนทองถิ่น ในการเขารับการฝกอบรม กรมปองกันและบรรเทา
สาธารณภยั จงึ ไดข ยายงานของวิทยาลยั ปองกนั และบรรเทาสาธารณภัยออกไปอกี 6 วิทยาเขต ดงั น้ี

ท่ี วทิ ยาลัยปองกันและบรรเทาสาธารณภยั รบั ผิดชอบพื้นที่จังหวดั

1 วทิ ยาเขตเชยี งใหม เชยี งใหม เชยี งราย ลาํ ปาง ลาํ พูน แมฮอ งสอน พะเยา
(รับผิดชอบพน้ื ท่ี 9 จงั หวัด) แพร นา น อุตรดติ ถ
พษิ ณโุ ลก อทุ ยั ธานี กาํ แพงเพชร พจิ ติ ร เพชรบูรณ
2 วทิ ยาเขตพษิ ณุโลก สุโขทัย ตาก นครสวรรค ชัยนาท ลพบุรี สพุ รรณบรุ ี
(รับผิดชอบพน้ื ที่ 12 จงั หวัด) สิงหบุรี

3 วิทยาเขตปราจนี บุรี ปราจนี บรุ ี สระบรุ ี สระแกว นครนายก ฉะเชิงเทรา
(รับผิดชอบพน้ื ท่ี 15 จังหวดั ) สมุทรปราการ ตราด จนั ทบุรี ระยอง ชลบรุ ี สุรินทร
อบุ ลราชธานี ศรีสะเกษ บรุ รี มั ย นครราชสีมา

4 วิทยาเขตขอนแกน ขอนแกน กาฬสนิ ธุ ชยั ภมู ิ นครพนม มหาสารคาม
(รับผิดชอบพ้ืนท่ี 14 จังหวดั ) มุกดาหาร ยโสธร รอยเอ็ด เลย สกลนคร หนองคาย
หนองบวั ลําภู อํานาจเจริญ อดุ รธานี
5 วิทยาเขตภูเก็ต ภเู ก็ต ชุมพร พังงา ระนอง สรุ าษฎรธานี สมทุ รสาคร
(รบั ผดิ ชอบพนื้ ที่ 11 จงั หวดั ) สมทุ รสงคราม กาญจนบรุ ี ราชบุรี เพชรบรุ ี
ประจวบคีรีขันธ
6 วิทยาเขตสงขลา สงขลา ตรงั สตูล พทั ลุง ปต ตานี ยะลา นราธวิ าส
(รับผดิ ชอบพนื้ ที่ 9 จังหวัด) กระบ่ี นครศรธี รรมราช

48

Õߧ°å √ª°§√Õß à«π∑Õâ ß∂πË‘ °—∫°“√∫√À‘ “√®¥— °“√ “∏“√≥¿—¬

3. การจัดเตรียมเครือ่ งจักรกลในการเตรียมพรอ มปอ งกันภัย

นอกจากการเตรียมความพรอมใหแกบุคลากรในการบริหารจัดการสาธารณภัยแลว การเตรียมเคร่ืองมือ
อุปกรณใหพรอมในการออกปฏิบัติงานก็สําคัญเชนกัน องคกรปกครองสวนทองถิ่นจึงควรมีการเตรียมพรอมดาน
เครอ่ื งจกั รกลและอปุ กรณด านการปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั และตรวจเช็คสภาพใหพรอ มใชงานเสมอ

3.1 การจัดทํามาตรฐานชุดเครอ่ื งจักรกลสาธารณภัย

พระราชบัญญัติปองกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550 กําหนดใหกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย
เปน หนวยงานกลางของรฐั ในการดาํ เนินการเกย่ี วกับการปอ งกันและบรรเทาสาธารณภยั ของประเทศ มหี นา ที่ปฏบิ ัติการ
ประสานการปฏิบัติ ใหการสนับสนุนและชวยเหลือหนวยงานของรัฐ องคกรปกครองสวนทองถิ่น และหนวยงานภาค
เอกชน ในการปองกันและบรรเทาสาธารณภัย ดังน้ัน เพื่อใหเกิดประสิทธิภาพในการบริหารจัดการสาธารณภัย
สอดคลองกับภารกิจของกรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย และแผนปองกันและบรรเทาสาธารณภัยแหงชาติ กรม
ปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภยั จึงไดจดั ทํามาตรฐานชดุ เครือ่ งจักรกลสาธารณภัยข้นั พืน้ ฐานท่อี งคก รปกครองสวนทอง
ถ่ินควรจะมี ประกอบดว ย
1.1 กองอํานวยการปอ งกันภัยฝายพลเรือนเทศบาลนคร
- รถดบั เพลงิ แบบหอนำ้ พรอมบันไดสงู 32 เมตร 2 คนั
- รถดับเพลงิ อาคาร 4-6 คัน
- รถกภู ยั อเนกประสงค 1-2 คัน
- รถบรรทกุ น้ำชว ยดับเพลิงขนาด 10,000 ลิตร 6 คัน
- รถดบั เพลิงโคมและสารเคมี 1-2 คัน
- รถกูภัยเคลื่อนที่เรว็ พรอ มอุปกรณ 2 คนั
- รถไฟฟาสง สวา งแบบเสาสูงขนาด 9 เมตร 1 คัน
- เรือดับเพลงิ (เฉพาะเทศบาลตดิ แมน ้ำ/ทะเล) 1 ลาํ
- เรอื ทองแบนพรอ มเครอ่ื งยนต 5-10 ลํา
- เรือเร็วกภู ยั (เฉพาะเทศบาลตดิ แมน ำ้ /ทะเล) 1 ลํา
- รถพยาบาลพรอ มอปุ กรณช วยชีวติ 1 คัน
- เครื่องดับเพลิงแบบหาบหาม 5 เครอื่ ง
1.2 กองอํานวยการปองกนั ภัยฝา ยพลเรือนเทศบาลเมอื ง
- รถดบั เพลงิ แบบหอน้ำพรอ มบนั ไดสูง 32 เมตร 1-2 คัน
- รถดบั เพลิงอาคาร 4 คัน
- รถกูภัยอเนกประสงค 1 คนั
- รถบรรทุกน้ำชว ยดบั เพลิงขนาด 10,000 ลติ ร 4 คนั
- รถกภู ยั เคลือ่ นท่ีเร็วพรอ มอุปกรณ 1-2 คัน
- เรอื ดบั เพลิง (เฉพาะเทศบาลตดิ แมน ้ำ/ทะเล) 1 ลํา
- เรือทอ งแบนพรอ มเครื่องยนต 4-8 ลํา
- เรือเรว็ กูภยั (เฉพาะเทศบาลติดแมนำ้ /ทะเล) 1 ลาํ
- รถพยาบาลพรอมอปุ กรณช ว ยชวี ติ 1 คัน
- เครื่องดับเพลิงแบบหาบหาม 4 เคร่ือง

49