การจัดทำสัญญาและการบริหารสัญญา

การจัดทาสัญญาและการบริหารสัญญา

ในการสัมนาทางวชิ าการเรื่อง
“จดั ซื้อจดั จ้างอย่างมืออาชีพ”
สมาคมนักบริหารพสั ดแุ ห่งประเทศไทย

๑๓ กรกฎาคม ๒๕๖๒ ณ โรงแรมอัลวาเรซ บุรีรัมย์

โดย
นายกฤษฎา บุณยสมติ

ผู้ตรวจการอยั การ
กรรมการวนิ ิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างฯ

การทาบนั ทกึ ข้อตกลงหรือสัญญาต้องพจิ ารณาให้
เป็ นไปหลกั เกณฑ์ต่าง ๆ ทก่ี าหนดไว้ตาม

พระราชบญั ญตั ิการจัดซื้อจดั จ้างและการบริหาร
พสั ดุภาครัฐ พ.ศ. ๒๕๖๐
และ

ระเบยี บกระทรวงการคลงั ว่าด้วย การจัดซื้อจดั จ้างและ
การบริหารพสั ดุภาครัฐ พ.ศ. ๒๕๖๐

การทาบนั ทกึ ข้อตกลงหรือสัญญาต้องคานึงถงึ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ย์ กฎหมายอื่น ๆ และ
มตคิ ณะรัฐมนตรีทเ่ี กยี่ วข้องควบคู่ไปด้วย

เจ้าหน้าทพ่ี งึ ตรวจสอบร่างสัญญาก่อน ในประเดน็
สาคญั ดงั นี้

๑. เพ่ือให้ชอบด้วยกฎหมายและระเบยี บ
๒. เพ่ือมใิ ห้ทางราชการเสียเปรียบ
๓. เพื่อคุ้มครองสาธารณชน
๔. เพื่อความเป็ นธรรม
๕. เพ่ือให้มคี วามชัดเจน ไม่ขดั แย้งกนั เอง และตรงตาม

เจตนารมณ์ของคู่สัญญา
๖. ป้องกนั ข้อขดั แย้งหรือข้อพพิ าทในอนาคต

เอกสารทต่ี ้องพจิ ารณาประกอบการทาสัญญา

๑. ร่างเอกสารประกวดราคา (ประกาศประกวดราคาและ TOR)
๒. ร่างสัญญา
๓. เอกสารแนบท้ายสัญญา ประเดน็ กฎหมาย / เทคนิค / ธุรกจิ
๔. เอกสารอื่นๆ ที่เกยี่ วข้อง

TOR

ย่อมาจาก Term of Reference แปลว่า ร่างขอบเขตของงาน

ซ่ึงจะเป็ นรายละเอยี ดทีผ่ ู้ว่าจ้างหรือผ้ซู ื้อ มคี วามประสงค์เช่นไรในงานท่ี
ต้องการจดั หา กาหนดขอบเขตของงานให้ชัดเจน มสี าระสาคัญท่ีจะให้ผู้
รับจ้างหรือผู้ขายทาอย่างไรในงานน้ัน ๆ ระยะเวลาที่ต้องใช้ดาเนินการ
คุณสมบัติของผู้รับจ้างหรือผู้ขาย ที่ผู้ว่าจ้างหรือผู้ซื้อต้องการตาม
ขอบเขตดงั กล่าว กข่ี ้นั ตอนการดาเนินการ แต่ละข้นั ตอนประกอบด้วย
อะไรบ้าง ฯลฯ

รายละเอยี ดต่างๆ เหล่านี้ ทีก่ าหนดไว้ใน TOR
และประกาศหาผู้รับจ้างหรือผู้ขายตามแต่ละวธิ ีทก่ี าหนด
ไว้ต่อไป

TOR จึงเป็ นส่วนสาคญั ทเ่ี ป็ นข้อมูลเบื้องต้นสาหรับ
พจิ ารณา ซึ่งท้งั หน่วยงานจัดหาต้องกาหนดให้ถูกต้อง
ครบถ้วนตามกฎหมายและระเบยี บทเี่ กยี่ วข้อง และตรงต่อ
วตั ถุประสงค์ของงานน้ัน และผู้ประสงค์จะเข้าเสนอราคา
ต้องศึกษาให้เข้าใจก่อนว่างานตามประกาศ ตนมี
คุณสมบตั คิ รบถ้วนหรือไม่ มคี วามสามารถทาได้หรือไม่

ข้ันตอนการพจิ ารณาร่างสัญญาก่อนทาสัญญา

๑. ร่างสัญญาท่ีใช้ต้องเป็ นไปตามข้นั ตอนท่กี าหนดไว้ตามมาตรา ๙๓
๒. ข้นั ตอนรวบรวมและตรวจสอบข้อเท็จจริงให้ปรากฏมากท่สี ุดเท่า

ทจ่ี ะทาได้จาก
- เจ้าหน้าท่ผี ้เู กย่ี วข้อง
- เอกสารประกาศประกวดราคา
- เอกสารต่างๆ ท้งั หมดทจ่ี ะนามาแนบท้ายสัญญา
- มเี ง่ือนไขสาคัญทคี่ ู่สัญญาต้องเจรจากนั ให้เป็ นทยี่ ตุ ิหรือไม่

๓. ข้นั ตอนการตรวจสอบตามแนวปฏิบัติท่เี กยี่ วข้องของ กวพ. กวจ. มติ
คณะรัฐมนตรี ข้อบังคับ ระเบียบ กฎหมายทเี่ กย่ี วข้อง คาพพิ ากษาศาล คา
วินิจฉัยของคณะกรรมการกฤษฎกี า คาวนิ ิจฉัยของสานักงานอยั การสูงสุด
รวมถงึ แนวคดิ ทางวิชาการเพื่อการอ้างองิ

๔. ข้นั ตอนการพจิ ารณา
- พจิ ารณาข้อสัญญาว่าชอบด้วยข้อมูลตาม ๓ หรือไม่ เพ่ือปรับปรุงแก้ไข
- พจิ ารณาข้อสัญญาเพ่ือมิให้รัฐเสียเปรียบ และให้เกดิ ความเป็ นธรรม
- หากพบข้อบกพร่อง เช่น เอกสารแนบท้ายไม่สมบูรณ์ ขดั กนั เอง ฯลฯ
ต้องแก้ไขให้เรียบร้อยก่อนลงนามทาสัญญา
- หากพบข้อบกพร่องที่ขดั ระเบียบ กฎหมาย หรือมีกรณีเสียเปรียบท่ี
นอกเหนืออานาจ ต้องรายงานผู้บังคับบัญชาทราบ

การพจิ ารณาทาสัญญาให้ถูกต้องครบถ้วน มคี วาม
สมบูรณ์ ตรงตามวตั ถุประสงค์ ของการจัดซื้อจัดจ้าง
ต้องตรวจสอบสัญญาให้ครบถ้วนเป็ นไปตามโครงสร้าง
ของสัญญา

โครงสร้างของสัญญา

๑. ช่ือสัญญา พิจารณาดูวตั ถปุ ระสงคแ์ ละลกั ษณะสญั ญา
๒. วนั ท่ี และสถานทีท่ าสัญญา

(สถานท่ีหน่วยงานของรัฐ)
๓. วรรคคู่สัญญา รายละเอียดของคู่สญั ญา
- นิตบิ ุคคลในประเทศ
- นิตบิ ุคคลต่างประเทศ
- กจิ การร่วมค้า
- อานาจผู้ลงนาม

๑. ช่ือสัญญา

การต้งั ชื่อสัญญากนั ไว้ให้ชัดเจนย่อมทาให้คู่สัญญา
สามารถทราบได้ในทนั ทวี ่าหมายถงึ สัญญาฉบบั ใด
นอกจากน้ันแล้ว สัญญาทมี่ ชี ื่อชัดเจนย่อมช่วยให้ศาล
อนุญาโตตลุ าการ ตลอดจนบุคคลทวั่ ไปสามารถทราบได้
ในทนั ทที ี่เห็นช่ือสัญญา ว่าเป็ นสัญญาทม่ี เี นื้อหาเกยี่ วกบั
อะไร

การพจิ ารณาต้งั ช่ือสัญญาจงึ ควรเป็ นไปเพื่อสนองตอบ
วตั ถุประสงค์ดงั กล่าวข้างต้น กล่าวคือ ควรให้มคี วามชัดเจน
เพยี งพอทจี่ ะสามารถบ่งชี้ได้โดยเฉพาะเจาะจงว่าเป็ นสัญญา
อะไร แต่ในขณะเดยี วกนั กค็ วรมคี วามกระทดั รัด ไม่
ฟ่ ุมเฟื อยรุงรังจนเกนิ สมควร และทส่ี าคญั คือ ช่ือ
สัญญาจะต้องตรงตามเนื้อหาสาระของสัญญาน้ันๆ ด้วย

ร่างสัญญาเป็ นจานวนมากที่หน่วยงานภาครัฐยก
ร่างขนึ้ ไม่ระบุชื่อสัญญาน้ันระบุแต่เพยี งว่า "สัญญา"
เฉยๆ ซึ่งมไิ ด้ส่ือให้เห็นเลยว่าเป็ นสัญญาอะไร บาง
ฉบบั อาจมคี วามชัดเจนขนึ้ บ้าง โดยระบุชื่อสัญญาว่า
"สัญญาจ้าง" แต่กย็ งั ไม่ช่วยให้ทราบได้เช่นกนั ว่าเป็ น
การจ้างให้ทาสิ่งใด

• ตัวอย่างช่ือสัญญาต่อไปนีจ้ ะเห็นได้ว่าชื่อของสัญญาเริ่มทวีความชัดเจนขนึ้
เป็ นลาดับ

- สัญญา
- สัญญาจ้าง
- สัญญาจ้างพฒั นาระบบงานบงั คบั คดลี ้มละลาย
- สัญญาจ้างพฒั นาระบบงานบังคบั คดลี ้มละลาย

ตามโครงการพฒั นาระบบงานบังคบั คดลี ้มละลาย

• ตัวอย่างช่ือสัญญาต่อไปนีจ้ ะเห็นได้ว่าชื่อของสัญญาเร่ิมทวีความชัดเจนขนึ้
เป็ นลาดบั

- สัญญา
-สัญญาซื้อขาย
-สัญญาซื้อขายข้าวสาร
-สัญญาซื้อขายข้าวสารเพ่ือส่งออกนอกราชอาณาจกั ร

ตัวอย่างชื่อสัญญา

-สัญญาเช่าโกดงั เกบ็ ยาง

-สัญญาร่วมโครงการ…………....ระหว่าง
สานักงานส่ งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์ แวร์ แห่ งชาติ
(องค์การมหาชน) กบั ......(ระบุช่ือหน่วยงานอ่ืน)....

-สัญญาจ้างผลติ และออกอากาศรายการโทรทศั น์

๒. วันทีแ่ ละสถานท่ีทาสัญญา

วนั ทีท่ าสัญญามคี วามสาคญั เน่ืองจากระยะเวลาต่างๆ ทีก่ าหนด
ในเง่ือนไขของสัญญาให้คู่สัญญาปฏิบัตติ ่อกนั เช่น กาหนด ส่ง
มอบสิ่งของที่ซื้อขายน้ัน ส่วนใหญ่มักจะให้นับจากวันทาสัญญา เช่น
อาจกาหนดว่า "ผู้ขาย ตกลงส่งมอบสิ่งของที่ซื้อขายตามสัญญานี้
ให้แก่ผ้ซู ื้อภายในกาหนด ๑๘๐ วัน นับแต่วันลงนาม ในสัญญา"
ดังน้ัน หากไม่ระบุวนั ท่ขี องสัญญาไว้ย่อมจะเป็ นปัญหาทางปฏบิ ัติ
ในการนับระยะเวลา รวมท้ังจะเป็ นภาระในการนาสืบข้อเท็จจริง
กรณีท่ีเกดิ ข้อพพิ าทขนึ้ ด้วย

สถานทท่ี ท่ี าสัญญาน้ัน ระบุไว้เพ่ือให้ทราบว่ามูลคดี
เกดิ ขนึ้ ในเขตศาลใด อนั จะช่วยบ่งชี้ถงึ ศาลที่คู่สัญญา
จะยื่นคาฟ้องตามนัยมาตรา ๔(๑) แห่งประมวล
กฎหมายวธิ ีพจิ ารณาความแพ่งเม่ือมขี ้อพพิ าทเกดิ ขนึ้

ป.ว.พ. มาตรา ๔

เว้นแต่จะมบี ทบัญญตั เิ ป็ นอย่างอ่ืน

(๑) คาฟ้อง ให้เสนอต่อศาลท่ีจาเลยมีภูมลิ าเนาอย่ใู นเขตศาล หรือต่อ
ศาลทีม่ ูลคดเี กดิ ขนึ้ ในเขตศาลไม่ว่าจาเลย จะมภี ูมลิ าเนาอย่ใู น
ราชอาณาจักรหรือไม่

ฎกี าที่ ๕๔๘๓/๒๕๔๐ สัญญาซื้อขายเกดิ ขนึ้ ทจ่ี ังหวดั สงขลา ส่วน
จังหวดั ภูเกต็ เป็ นสถานที่ส่งและรับมอบสินค้า เม่ือจาเลย ผดิ สัญญา
มูลความแห่งคดีจึงเกดิ ขนึ้ เน่ืองจากสัญญาซื้อขายดังกล่าว ศาล
จังหวดั สงขลาจึงเป็ นศาลทม่ี ูลคดเี กดิ ขนึ้ ย่อมมีอานาจรับฟ้องคดีนี้
ไว้พจิ ารณาตาม ป.ว.พ. มาตรา ๔(๑))

๓. วรรคคู่สัญญา

ในย่อหน้าแรกของแต่ละสัญญา เม่ือระบุถึงวนั ทที่ า
สัญญา สถานทที่ าสัญญา แล้วจะระบุ

ชื่อ และรายละเอยี ดของคู่สัญญาแต่ละฝ่ าย ส่วนประกอบ
ของสัญญาส่วนนี้ มผี ู้เรียกช่ือต่างๆ กนั เช่นอาจเรียกว่า
"อารัมภบท" หรือ "ความเบื้องต้นแห่งสัญญา" หรือ
"บทนา" หรือ "วรรคคู่สัญญา"

๓. วรรคคู่สัญญา รายละเอียดของคู่สญั ญา

- นิตบิ ุคคลในประเทศ
- นิตบิ ุคคลต่างประเทศ
- กจิ การร่วมค้า
- อานาจผู้ลงนาม

๓. วรรคคู่สัญญา รายละเอียดของคู่สญั ญา

- ภูมลิ าเนาคู่สัญญา
- คาใช้เรียกคู่สัญญา เช่น การรถไฟแห่งประเทศไทย
ผ้วู ่าจ้าง ฝ่ ายหน่ึง บริษทั ฯ ผู้รับจ้างอกี ฝ่ ายหนึ่ง
- เอกสารแนบท้ายสัญญา ยืนยนั ผ้มู ีอานาจลงนาม (หนังสือรับรองห้าง
หุ้นส่วนจากดั หรือบริษทั และหนังสือคาสั่งหน่วยงานของรัฐซึ่งมอบ
อานาจให้เจ้าหน้าทเ่ี ป็ นผู้ลงนาม)

๔.วรรคเจตนารมณ์ หรือ วรรคอารัมภบท
- วรรคแสดงทมี่ าของสัญญา หรือทม่ี าเริ่มต้น
ของโครงการ

- วรรคทใ่ี ช้ประโยชน์เพื่อการตคี วามสัญญา

ตัวอย่างวรรคเจตนารมณ์ (สัญญาจ้างก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ พร้อม
อาคารประกอบ)

โดยท่ีผู้ว่าจ้างประสงค์ที่จะสร้างท่ีทาการรัฐสภาแห่งใหม่เพื่อใช้ในการ
รองรับภารกจิ ของรัฐสภา และส่วนราชการในสังกัดของรัฐสภาให้เป็ นไปอย่าง
มปี ระสิทธิภาพ อนั เป็ นอาคารท่ีมลี ักษณะพเิ ศษ เป็ นที่เชิดชูคุณค่าทางด้าน
ศิลปกรรมหรือสถาปัตยกรรมของรัฐ มีความสง่างามในฐานะที่เป็ นสถานที่
ปฏิบัติงานของรัฐสภาซ่ึงเป็ นสถาบันฝ่ ายนิติบัญญตั ิแห่งชาติ และยังเป็ น
สถานท่ีสาคญั ของประเทศในฐานะที่เป็ นสัญลกั ษณ์ของประเทศที่ปกครอง
ด้วยระบอบประชาธิปไตยอนั มพี ระมหากษัตริย์เป็ นประมุข เป็ นอาคารขนาด
ใหญ่พเิ ศษมพี ืน้ ที่ใช้สอยประมาณ ๓๐๐,๐๐๐ (สามแสน) ตารางเมตร...

...มีงานติดต้ังงานระบบประกอบอาคารท่ซี ับซ้อน ประกอบด้วยงาน
สถาปัตยกรรม งานสถาปัตยกรรมไทย (เคร่ืองยอด) งาน
สถาปัตยกรรมและตกแต่งภายใน งานภูมสิ ถาปัตยกรรม งาน
วศิ วกรรมโครงสร้าง งานวศิ วกรรมไฟฟ้า งานวศิ วกรรมปรับอากาศ
และระบายอากาศ งานวศิ วกรรมสุขาภบิ าลและสิ่งแวดล้อม งาน
วศิ วกรรมป้องกนั อคั คีภยั และแจ้งเหตุเพลงิ ไหม้ งานระบบรักษา
ความปลอดภัย งานลฟิ ท์และบันไดเลื่อน งานออกแบบกราฟิ ก ป้าย
และสัญลกั ษณ์ งานครุภณั ฑ์ งานระบบโสตทศั นูปกรณ์และ
เทคโนโลยสี ารสนเทศ...

...รวมท้งั งานอื่นใด และมีช้ันใต้ดินและช้ันลอยในช้ันใต้ดนิ รวมสาม
ช้ัน ซึ่งมวี งเงินค่าก่อสร้างสูงผูกพนั งบประมาณข้ามปี และ
จาเป็ นต้องใช้เคร่ืองจักร เคร่ืองมือ เทคโนโลยี วิธีการก่อสร้างและ
การจัดการวัสดุในการก่อสร้างโดยผ้ชู านาญงานเฉพาะด้านในเวลาท่ี
จากดั เป็ นโครงการทีต่ ้องใช้เทคโนโลยใี นการขดุ ดนิ ปริมาณ
ประมาณ ๑ ล้านลูกบาศก์เมตร ประกอบกบั สถานทกี่ ่อสร้างที่ตดิ
แม่นา้ อนั จาเป็ นต้องมรี ะบบการป้องกนั การพงั ทลายของดิน และ
จะต้องมีการเคล่ือนย้ายดินขุด อนั จาเป็ นต้องมีการขนย้ายทีม่ ี
ประสิทธิภาพโดยไม่ส่งผลกระทบต่อการจราจร และสร้างความ
เดือดร้อนราคาญรบกวนพืน้ ทข่ี ้างเคียง...

...จงึ มคี วามจาเป็ นทีจ่ ะต้องจัดจ้างผ้รู ับจ้างที่มคี วามพร้อมและ

ศักยภาพเพยี งพอ โดยอาคารรัฐสภาแห่งใหม่นีจ้ ะก่อสร้างขึน้ บน
ท่ีดินราชพสั ดุแปลงหมายเลขทะเบียนที่ กท. ๓๐๔๙ ถนนทหาร
(เกยี กกาย) เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร และผ้รู ับจ้างซ่ึงเป็ นบริษทั ท่มี ี
ความเชี่ยวชาญและประสบการณ์ในการก่อสร้างอาคารท่ีมลี กั ษณะ
พเิ ศษซ่ึงมรี ะบบประกอบอาคารทม่ี คี วามซับซ้อน โดยมีเทคโนโลยี
และบุคลากรที่มีประสิทธิภาพท่ีพร้อมจะสนองความประสงค์ของผู้
ว่าจ้างดงั กล่าวได้ ประสงค์ทจ่ี ะรับจ้างทางานก่อสร้างโครงการ
ดงั กล่าว

๕. บทนิยาม เพ่ือความเข้าใจตรงกนั

หรือ เพ่ือสะดวกในการไม่ต้องกล่าว
ซ้าในสัญญา และความชัดเจนในการ
บริหารสัญญา

ต.ย.คานิยาม จากร.๑๗๔/๕๒สัญญาจ้างเหมากาจดั ขยะมูลฝอย

โดยวธิ ีเปลยี่ นขยะเป็ นพลงั งาน (เทศบาลนครเชียงใหม่)

ต้นร่าง ไม่มีการให้คานิยามเกยี่ วกบั คาว่า “ขยะมูลฟอย”

“ขยะมูลฝอย” หมายถงึ เศษกระดาษ เศษผ้า เศษอาหาร เศษ
สินค้า ถุงพลาสติก ภาชนะที่ใส่อาหาร เถ้า มูลสัตว์ ซากสัตว์
รวมตลอดถงึ สิ่งอื่นใดท่ีเกบ็ จากการกวาดถนน ตลาดหรือสถานท่ี
สาธารณะ หรือที่อื่นๆ แต่ไม่รวมถงึ ขยะมีพษิ ขยะอุตสาหกรรม
ขยะวสั ดุก่อสร้างต่างๆ ที่มจี านวนมาก

ต.ย.คานิยาม จาก เอกสารประกวดราคาจ้างเกบ็ ขนขยะมูลฝอยและ
กวาดถนน (เทศบาลนครสมุทรปราการ) ร.๑๓๒/๔๕

“ขยะมูลฝอย” หมายถึง เศษกระดาษ เศษผ้า เศษอาหาร เศษ
สินค้า ถุง พลาสตกิ ภาชนะที่ใส่อาหาร เถ้า มูลสัตว์ ซากสัตว์
เศษไม้ เครื่องใช้ครัวเรือน รวมตลอดถึงสิ่งอ่ืนใดที่เกบ็ กวาดจาก
ถนน ตลาด ท่เี ลยี้ งสัตว์หรือท่อี ่ืน

๖. เง่ือนไขการปฏบิ ัตติ ามสัญญา

- วนั ทส่ี ัญญามผี ลบงั คบั ใช้ เช่น วนั เริ่มทางานตามสัญญา
- กาหนดสิทธิและหน้าทคี่ วามรับผดิ ชอบของคู่สัญญา
- หลกั ประกนั การปฏบิ ตั ติ ามสัญญาหรือหนังสือคา้ ประกนั
- การตรวจรับงานหรือส่ิงของ
- การรับประกนั ความชารุดบกพร่อง
- การปรับ
- การบอกเลกิ สัญญา และการริบหลกั ประกนั
- การกาหนดเร่ืองการเรียกค่าเสียหาย

๗. เง่ือนไขอื่นๆ

- เหตุสุดวสิ ัย จะต้องบอกกล่าวเหตุสุดวสิ ัยเพื่อขอขยายเวลา
- ค่าภาษอี ากร และค่าใช้จ่ายอ่ืนๆ
- ภาษาทใ่ี ช้ในการตคี วามจะเป็ นภาษาใด

(กรณที ีเ่ ป็ นสัญญาภาษาอังกฤษ)

- การระงบั ข้อพพิ าท และอนุญาโตตุลาการ

(มักมอี ยู่ในสัญญาตามโครงการท่คี ู่สัญญาอกี ฝ่ ายเป็ นบุคคลหรือ
นิตบิ ุคคลต่างชาติ)

- การกาหนดเรื่องการประกนั ภัย

๘. เอกสารแนบท้าย เอกสารต่าง ๆ เช่น ใบเสนอราคา รายละเอยี ด
แบบรูปอนั เป็ นส่วนหนึ่งของสัญญามีอะไรบ้าง

๙. วรรคท้ายสัญญา เป็ นการยา้ เจตนาของคู่สัญญาว่าเข้าใจข้อความ
ต่างๆ ในสัญญาดแี ล้ว

๑๐. ช่องลงนาม มีช่องลงนามคู่สัญญา และลงนามพยาน ของแต่ละ
ฝ่ าย ซ่ึงกรณคี ู่สัญญาฝ่ ายนิตบิ ุคคลต้องประทับตรา

นิติบุคคล(ถ้ามี) ไว้ด้วย

พ.ร.บ. การจดั ซื้อจดั จ้างฯ หมวด ๙ การทาสัญญา

มาตรา ๙๓
หน่ วยงานขอ งรั ฐต้ องทา สั ญญา ตา มแ บบ ที่ค ณะกร รม กา รนโย บา ย

กาหนดโดยความเห็นชอบของสานักงานอัยการสูงสุด ท้ังนี้ แบบสัญญาน้ันให้
ประกาศในราชกิจจานุเบกษาด้วย

การทาสัญญารายใดถ้าจาเป็ นต้องมีข้อความหรือรายการแตกต่างไป
จากแบบสัญญาตามวรรคหนึ่ง โดยมสี าระสาคญั ตามท่ีกาหนดไว้ในแบบสัญญา
และไม่ทาให้หน่วยงานของรัฐเสียเปรียบ ก็ให้กระทาได้ เว้นแต่หน่วยงานของ
รัฐเห็นว่าจะมีปัญหาในทางเสียเปรียบหรือไม่รัดกมุ พอ ก็ให้ส่งร่างสัญญาน้ัน
ไปให้สานักงานอัยการสูงสุดพจิ ารณาให้ความเห็นชอบก่อน

รูปแบบสัญญาทางพสั ดตุ ามตวั อย่างที่ กก. นโยบายกาหนด
๑. สัญญาซื้อขาย
๒. สัญญาจ้างก่อสร้าง
๓. สัญญาจะซื้อจะขายแบบราคาคงทไี่ ม่จากดั ปริมาณ
๔. สัญญาซื้อขายคอมพวิ เตอร์
๕. สัญญาจ้างบริการบารุงรักษาและซ่อมแซมแก้ไข

คอมพวิ เตอร์
๖. สัญญาเช่าคอมพวิ เตอร์

๗. สัญญาแลกเปลย่ี น

๘. สัญญาจ้างทาความสะอาดอาคาร
๙. สัญญาให้บริการรักษาความปลอดภยั
๑๐. สัญญาเช่ารถยนต์
๑๑. สัญญาเช่าเคร่ืองถ่ายเอกสาร
๑๒. สัญญาจ้างผู้เชี่ยวชาญและทปี่ รึกษา
๑๓. สัญญาจ้างออกแบบและควบคุมงาน
๑๔. สัญญาจ้างผู้เช่ียวชาญรายบุคคลหรือจ้างบริษทั ทปี่ รึกษา
๑๕. สัญญาจ้างทาของ

พ.ร.บ. การจัดซื้อจัดจ้างฯ มาตรา ๙๓ (ต่อ)

ในกรณีที่ไม่อาจทาสัญญาตามแบบสัญญาตามวรรคหน่ึงได้ และจาเป็ นต้อง
ร่างสัญญาขึ้นใหม่ ให้ส่งร่างสัญญาน้ันไปให้สานักงานอัยการสูงสุดพิจารณาให้
ความเห็นชอบก่อน เว้นแต่การทาสัญญาตามแบบท่ีสานักงานอัยการสูงสุดได้เคยให้
ความเห็นชอบมาแล้ว ก็ให้กระทาได้

ในกรณีจาเป็ นต้องทาสัญญาเป็ นภาษาต่างประเทศ ให้ทาเป็ นภาษาอังกฤษ
และต้องจัดทาข้อสรุปสาระสาคัญแห่งสัญญาเป็ นภาษาไทยตามหลักเกณฑ์ท่ี
คณะกรรมการนโยบายประกาศกาหนดในราชกิจจานุเบกษา เว้นแต่เป็ นการทา
สัญญาเป็ นภาษาต่างประเทศตามแบบสัญญาท่ีคณะกรรมการนโยบายกาหนด

พ.ร.บ. การจัดซื้อจดั จ้างฯ มาตรา ๙๓ (ต่อ)

ในกรณีท่ีหน่ วยงานของรั ฐไม่ ได้ ทาสั ญญาตามแบบสั ญญาตาม วรรค
หนึ่งหรื อไม่ ได้ ส่ งร่ างสั ญญาให้ สานักงานอัยการสู งสุ ดพิจารณาให้ ความ
เห็นชอบก่อนตามวรรคสองหรือวรรคสาม หรือตามมาตรา ๙๗ วรรคหน่ึง
แล้วแต่กรณี ให้หน่วยงานของรัฐส่งสัญญาน้ันให้สานักงานอัยการสูงสุด
พิจารณาให้ความเห็นชอบในภายหลังได้ เมื่อสานักงานอัยการสูงสุด
พิจารณาให้ ความเห็นชอบแล้ วหรื อเม่ื อสานั กงานอัยการสู งสุ ดพิจารณา
เห็นชอบแต่ให้แก้ไขสัญญา ถ้าหน่วยงานของรัฐแก้ไขสัญญาน้ันให้เป็ นไป
ตามความเห็นของสานักงานอัยการสูงสุดแล้ว ให้ถือว่าสัญญาน้ันมีผล
สมบูรณ์

พ.ร.บ. การจดั ซื้อจัดจ้างฯ มาตรา ๙๓ (ต่อ)

ใน กรณี ที่หน่ วย งาน ข องรั ฐไม่ ได้ ทาสั ญญาตามแบ บ สั ญ ญา
ตามวรรคหน่ึง หน่วยงานของรัฐไม่แก้ ไขสัญญาตามความเห็นของ
สานักงานอัยการสูงสุด หรือคู่สัญญาไม่ตกลงหรือยินยอมให้แก้ไข
สัญญาตามความเห็นของสานักงานอัยการสูงสุด หากข้อสัญญาท่ี
แตกต่างจากแบบสัญญาหรือข้อสัญญาทไ่ี ม่แก้ไขตามความเห็นของ
สานักงานอัยการสูงสุดเป็ นส่ วนที่เป็ นสาระสาคัญหรือเป็ นกรณี
ผิดพลาดอย่างร้ายแรงตามมาตรา ๑๐๔ ให้ถือว่าสัญญาน้ันเป็ น
โมฆะ

พ.ร.บ. องค์กรอยั การและพนักงานอยั การ พ.ศ. ๒๕๕๓

มาตรา ๒๓ สานักงานอัยการสูงสุด นอกจากมอี านาจและหน้าที่เก่ียวกับงานธุรการ
และงานวชิ าการ เพ่ือสนับสนุนและอานวยความสะดวกให้แก่พนักงานอยั การ

แล้วให้มีอานาจและหน้าท่ีดงั ต่อไปนีด้ ้วย
...

(๒) ให้คาปรึกษา และตรวจร่างสัญญาหรือเอกสารทางกฎหมายให้แก่รัฐบาลและ
หน่วยงานของรัฐ

(๓) ให้คาปรึกษา และตรวจร่างสัญญาหรือเอกสารทางกฎหมายให้แก่นิติบุคคลซ่ึง
มิใช่ หน่ วยงานของรั ฐแต่ ได้ มีพระราชบัญญัติหรื อพระราชกฤษฎีกาจั ดต้ังขึ้น
ท้ังนี้ ตามที่เห็นสมควร

ในการตรวจร่างสัญญาตาม (๒) และ (๓)

ให้สานักงานอัยการสูงสุดมีหน้าทรี่ ักษาประโยชน์ของรัฐ
ในการนี้สานักงานอัยการสูงสุดมีหน้าท่ีรายงานรัฐบาล
หรือหน่วยงานของรัฐตาม (๒) หรือนิติบุคคลตาม (๓)
ทเี่ ป็ นคู่สัญญาให้ทราบถึงข้อทีค่ วรปรับปรุงหรือแก้ไขให้
ส ม บู ร ณ์ ข้ อ เ สี ย เ ป รี ย บ ห รื อ ข้ อ ที่อ า จ ก่ อ ใ ห้ เ กิ ด ค ว า ม
เสียหายแก่รัฐ

พ.ร.บ. การจัดซื้อจดั จ้างฯ มาตรา ๙๔
การทาสัญญาของหน่วยงานของรัฐในต่างประเทศ จะทาสัญญาเป็ น

ภาษาอังกฤษ หรือภาษาของประเทศท่ีหน่วยงานของรัฐน้ันต้ังอยู่ โดย
ผ่านการพจิ ารณาของผ้เู ช่ียวชาญของหน่วยงานของรัฐกไ็ ด้
มาตรา ๙๕

สัญญาที่ทาในราชอาณาจักรต้องมีข้อตกลงในการห้ามคู่สัญญาไป
จ้างช่วงผู้อ่ืนทาอีกทอดหน่ึง ไม่ว่าท้ังหมดหรือบางส่วน เว้นแต่การจ้าง
ช่วงแต่บางส่วนที่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานของรัฐท่ีเป็ นคู่สัญญาแล้ว
ถ้าคู่สัญญาไปจ้างช่วงโดยฝ่ าฝื นข้อตกลงดังกล่าว ต้องกาหนดให้มี
ค่าปรับสาหรับการฝ่ าฝื นข้อตกลงน้ันไม่น้อยกว่าร้อยละสิบของวงเงิน
ของงานท่ีจ้างช่วงตามสัญญา

แบบสัญญา สัญญาจ้างก่อสร้าง

ข้อ ๙ การจ้างช่วง

ผ้รู ับจ้างจะต้องไม่เอางานท้ังหมดหรือแต่บางส่วน
แห่งสัญญานีไ้ ปจ้างช่วงอกี ทอดหนึ่ง เว้นแต่การจ้างช่วงงาน
แต่บางส่วนท่ไี ด้รับอนุญาตเป็ นหนังสือจากผู้ว่าจ้างแล้ว การ
ทีผ่ ้วู ่าจ้างได้อนุญาต ให้จ้างช่วงงานแต่บางส่วนดังกล่าวน้ัน
ไม่เป็ นเหตุให้ผ้รู ับจ้างหลดุ พ้นจากความรับผดิ หรือพนั ธะ
หน้าท่ี ตามสัญญานี้ และผู้รับจ้างจะยงั คงต้องรับผดิ ใน
ความผดิ และความประมาทเลนิ เล่อของผู้รับจ้างช่วงหรือของ
ตัวแทนหรือลกู จ้างของผู้รับจ้างช่วงน้ันทุกประการ

แบบสัญญา สัญญาจ้างก่อสร้าง
ข้อ ๙ วรรคสอง

กรณผี ้รู ับจ้างไปจ้างช่วงงานแต่บางส่วนโดยฝ่ าฝื นความ
ในวรรคหน่ึง ผ้รู ับจ้างต้องชาระค่าปรับให้แก่ผู้ว่าจ้างเป็ นจานวน
เงินในอตั ราร้อยละ.....................(.........................) ของวงเงินของ
งานทจี่ ้างช่วงตามสัญญา ท้ังนี้ ไม่ตัดสิทธิผ้วู ่าจ้างในการบอกเลกิ
สัญญา

แบบสัญญา สัญญาจ้างทวั่ ไป ข้อ ๘ ใช้ข้อความเช่นเดียวกนั

พ.ร.บ. การจัดซื้อจดั จ้างฯ มาตรา ๙๖

หน่วยงานของรัฐอาจจดั ทาข้อตกลงเป็ นหนงั สือโดยไม่ทา
ตามแบบสัญญา ตามมาตรา ๙๓ กไ็ ด้ เฉพาะในกรณี ดงั ต่อไปนี้

(๑) การจดั ซื้อจัดจ้างโดยวธิ ีคดั เลือกตามมาตรา ๕๖ (๑)
(ค) หรือการจดั ซื้อจัดจ้างโดยวธิ ี เฉพาะเจาะจงตามมาตรา ๕๖
(๒) (ข) (ง) หรือ (ฉ) หรือการจ้างทปี่ รึกษาโดยวธิ ี
เฉพาะเจาะจง ตามมาตรา ๗๐ (๓) (ข)

(๒) การจดั ซื้อจดั จ้างจากหน่วยงานของรัฐ
(๓) กรณที ค่ี ู่สัญญาสามารถส่งมอบพสั ดุได้ครบถ้วนภายใน

ห้าวนั ทาการนับต้งั แต่วนั ถัดจากวนั ทาข้อตกลงเป็ นหนงั สือ

พ.ร.บ. การจดั ซื้อจดั จ้างฯ มาตรา ๙๖ (ต่อ)

(๔) การเช่าซึ่งผ้เู ช่าไม่ต้องเสียเงนิ อื่นใดนอกจากค่าเช่า
(๕) กรณอี ื่นตามทค่ี ณะกรรมการนโยบายประกาศกาหนดใน
ราชกจิ จานุเบกษา
ในกรณที ก่ี ารจัดซื้อจัดจ้างมวี งเงนิ เลก็ น้อยตามที่กาหนดใน
กฎกระทรวง จะไม่ทาข้อตกลง เป็ นหนังสือไว้ต่อกนั กไ็ ด้ แต่
ต้องมหี ลกั ฐานในการจัดซื้อจัดจ้างน้นั
ในการออกกฎกระทรวงตามวรรคสองจะกาหนดวงเงนิ
เลก็ น้อยให้แตกต่างกนั ตามขนาด หรือประเภทของหน่วยงาน

ของรัฐกไ็ ด้

พ.ร.บ. การจดั ซื้อจดั จ้างฯ มาตรา ๙๗ วรรคแรก

สัญญาหรือข้อตกลงเป็ นหนังสือที่ได้ลงนามแล้วจะแก้ไขไม่ได้ เว้น
แต่ในกรณีดงั ต่อไปนีใ้ ห้อยู่ในดุลพนิ ิจของผู้มอี านาจที่จะพจิ ารณาอนุมตั ิให้
แก้ไขได้

(๑) เป็ นการแก้ไขตามมาตรา ๙๓ วรรคห้า
(๒) ในกรณีท่ีมีความจาเป็ นต้องแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลง หากการ
แก้ไขน้ันไม่ทาให้หน่วยงานของรัฐเสียประโยชน์
(๓) เป็ นการแก้ไขเพ่ือประโยชน์แก่หน่วยงานของรัฐหรือประโยชน์
สาธารณะ
(๔) กรณีอื่นท่ีกาหนดในกฎกระทรวง

มาตรา ๙๗ (ต่อ)

ในกรณีการแก้ ไขสั ญญาที่หน่ วยงานของรั ฐเห็นว่ าจ ะมี
ปัญหาในทางเสียประโยชน์หรือไม่รัดกมุ พอกใ็ ห้ส่งร่างสัญญาท่ีแก้ไข
น้ันไปให้สานักงานอยั การสูงสุดพจิ ารณาให้ความเห็นชอบก่อน

การแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลงตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง
จะต้องปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณหรือกฎหมาย
อ่ืนที่เก่ียวข้อง หากมีความจาเป็ นต้องเพิ่มหรือลดวงเงิน หรือเพ่ิม
หรือลดระยะเวลาส่งมอบของหรือระยะเวลาในการทางาน ให้ตกลง
พร้อมกนั ไป

มาตรา ๙๗ (ต่อ)

ในกรณีที่มีการแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลงเพื่อเพ่ิมวงเงิน เมื่อ
รวมวงเงินตามสัญญาหรือข้อตกลงเดิมและวงเงินที่เพ่มิ ขึ้นใหม่แล้ว
หากวงเงินรวมดังกล่าวมีผลทาให้ผู้มีอานาจอนุมัติส่ังซื้อหรือสั่งจ้าง
เปล่ียนแปลงไป จะต้องดาเนินการให้ผู้มีอานาจอนุมัติสั่งซื้อหรือสั่ง
จ้างตามวงเงินรวมดังกล่าวเป็ นผู้อนุมัติการแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลง
ด้วย

ในกรณีที่มีการแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลงเพื่อลดวงเงิน ให้ผู้มี
อานาจอนุมัติส่ังซื้อหรือส่ังจ้างตามวงเงินรวมดังกล่าวเป็ นผู้อนุมัติ
การแก้ไขสัญญาหรือข้อตกลง