INDAH DAN MUDAHNYA ASAS JAHITAN - JPPKK

BELAH BELAH SEMBUNYI KANCING
NO. CIRI-CIRI

Ia sesuai untuk kebanyakan pakaian.
1

Kancing yang sesuai pada belah ini ialah butang
2

Dan lubang butang atau buatng katup.
Lapik pada belah dipotong sekali dengan bahgian hadapan atau
3
bahagian belakang pakaian.
Lapik ini kemudian dilipat ke sebelah dalam pakaian mengikut garis
4
lipatan pakaian sebelah kanan dan kiri.

Langkah-langkah menjahit:

3. BELAH SEMBUNYI KANCING

:

1. Seluar berukuran size M.
2. Panel kiri dan kanan seluar

hadapan.

95

3. Seluar berukuran size M.
4. Panel kiri dan kanan seluar

belakang.

5. Fly atas, ukuran untuk lapik
bergam sahaja (1 ½” x 9”).
- Ukuran kain fly atas (2” x 9”)
seperti gambarajah.

6. Zip seluar lelaki berukuran 8”
7. Fly bawah

8. Jahit lisu tergantung bahagian
hadapan kiri dan kanan.

9. Lisu tergantung berukuran 3”

96

10. Cantumkan fly atas
dengan seluar hadapan kiri
dengan jahitan ½”.

11. Fly atas perlu digosok
dengan lapik bergam.

12. Jahit tindih pada fly atas

sahaja.

13. Gambaran bahagian

dalam jahitan yang ditindih.

14. Pandangan kedudukan kiri
dan kanan panel seluar
hadapan.

Seluar hadapan Seluar hadapan
(kanan) (kiri)

97

15. Fly atas digosok dan dilipat
kearah dalam.

16. Fly bawah dijahit bersama
zip dan panel hadapan kanan
menggunakan tapak mesin zip
biasa.

17. Gambaran siap jahit
menggunakan tapak mesin zip
biasa.

18. Jahit keruk cawat hadapan
kiri dan kanan sehingga aras
hujung zip sahaja.

98

19. Jahit zip pada bahagian fly
atas. Perletakan zip dijarakkan
½” dari jahitan tindih.

20. Kedudukan zip setelah
siap dijahit pada panel hadapan
kiri.

21. Fly telah siap dijahit,
pandangan luar.

99

22. Fly telah siap dijahit,
pandangan dalam

23. Gambaran keseluruhan
Fly yang telah siap dijahit pada
panel hadapan seluar

100

Penyudah Tepi

LAPIK
LURUS

KAF KUN

KOLAR PENYUDAH TEPI BEN &
KEMEJA KASING
"UNTUK MELINDUNGI, GETAH
MENGEMAS,MENGUKUH

DAN MENGHIAS TEPI
PAKAIAN DAN
KELENGKAPAN

RUMAHTANGGA DARIPADA
BERJERUMBAI ATAU
BERJURAI - JURAI."

KELEPET
MELENGKUNG

FUNGSI:

 untuk mengemas dan memelihara tepi kain
 untuk menghasilkan kemasan pakaian lebih menarik
 sebagai hiasan di tepi pakaian

101

PEMILIHAN PENYUDAH TEPI

Jenis fabrik Tujuan Jenis hiasan Tepi bahagian
yang hendak penyudah yang sesuai pakaian yang
digunakan, tepi terhadap
seperti sama sesuatu untuk hendak
pakaian. pakaian. dikemaskan
ada jenis
fabrik nipis
atau fabrik
tebal, ditenun
longgar atau

rapat.

CIRI-CIRI PENYUDAH TEPI:

1 • Penyudah tepi mestilah sesuai dengan fabrik.
2 • la mesti kukuh.
3 • Ia mesti kemas dan rata.
4 • la mesti dijahit dengan baik dan sama lebar.

102

KEDUDUKAN PENYUDAH TEPI:

Penyudah Tepi Digunakan pada tepi

1. Lapik lurus Hujung lengan

2. Kelepet melengkung Kaki seluar, skirt, blaus, baju kurung

3. Kun Lengan, Leher, Kolar

4. Ikatan pinggang / ben Pinggang, Lengan

5. Kaf

6. Kolar Kemeja

1. LAPIK LURUS:

untuk membuat tepi yang lurus seperti bahagian atas kocek, garis leher
segiempat sama dan kelepet lurus pada sket. Lapik kain serong atau lapik
yang digunting mengikut ira kain bolehlah digunakan

103

LANGKAH-LANGKAH MENJAHIT LAPIK LURUS

B 1. Sediakan dua keping fabrik
A seperti dalam gambar (A = 3x6
inci) (B = 6x6 inci)

2. Tandakan basi ½ inci
dibahagian sebelah dalam (SD)
fabrik seperti di gambar.

BA 3. Temukan kedua-dua keping
fabrik tersebut dan jahit lurus
pada basi kemudian seterika
sehinga rata

BA

4. Lipatkan basi ½ inci pada
bahagian A fabrik dan setrika

5. Kemudian lipat bahagian A ke
bahagian B

104

BA

6. Jahit tindih lurus

7. Kelepet lurus siap dijahit dan
dikemaskan.

105

2. KELEPET MELENGKUNG:

 Kelepet digunakan untuk menyudahkan
 Bahagian tepi bawah pakaian misalnya gaun, kaki seluar, skirt dan
pakaian dalam.
 Sebahagian pakaian misalnya kocek dan hujung lengan.

 Kelepet pada pakaian biasanya lurus atau melengkung. la boleh dibuat kecil
atau lebar.

106

LANGKAH-LANGKAH MENJAHIT KELEPET MELENGKUNG.

1. Buat lipatan pertama selebar
5mm ke sebelah dalam.

2. Buat lipatan kedua di garisan
pemadan dan jelujur.

3. Buat lisu kecil untuk
menghilangkan gelembung.

4. Ratakan lisu dengan jahitan
sembat.

5. Tetapkan kelepet dengan
jahitan sembat susup.

6. Tetapkan lisu dengan jahitan
kelepet.

7. Tekan dan seterika kelepet
supaya rata.

107

3. KUN :

 Kun adalah sekeping fabrik yang digunting dengan menggunakan ira
serong tepat.

 Kun sesuai dijahit pada pakaian yang dibuat daripada fabrik nipis
seperti lawn, fabrik sederhana tebal seperti poplin, fabrik yang mudah
berjerumbai seperti georgette, dan fabrik yang longgar tenunannya
seperti muslin.

 Kun boleh di kategorikan kepada :
 Kun dagangan
 Kun serong tepat

 Kun dagangan ialah kain jalur serong tepat yang dijual di pasaran.Kun
dagangan diperbuat daripada fabrik kapas campuran, satin dan
polyester.

 Kun Serong Tepat adalah Kun yang dihasilkan sendiri dengan
menggunakan fabrik yang sama dengan fabrik pakaian yang dihasilkan
dengan potongan serong 45 darjah.

108

LANGKAH-LANGKAH MENJAHIT KUN
1. Sediakan bahagian pakaian
yang akan dijahit kun contoh
pada bahagian leher. Sediakan
basi yang sesuai iaitu ½ inci
pada keliling leher ataupun
bahagian penyudah tepi yang
lain.

2. Letakkan sebelah luar kun
bertemu dengan sebelah luar
pakaian pada kedudukan garis
basi pakaian dengan garis basi
kun.

3. Mulakan pada hujung belahan
pakaian dengan menyediakan
½ inci lebihan basi bagi
kemasan akhir kun. Semat
peniti dan jelujur.

109

4. Jahit kun yang telah di jelujur
tadi pada keliling leher atau
seluruh bahagian yang
dikehendaki pada pakaian.

5. Potong lebihan basi pada
keliling leher atau bahagian
pakaian mengikut ukuran basi
kun iaitu basi ½ inci pada leher
dipotong mengikut basi jahitan
kun.

6. Terbalikkan kun yang telah
dijahit ke sebelah dalam
pakaian. Lipat lebihan basi kun
pada hujung belah tadi kedalam
dan penitikan.

110

7. Jahit semula kun yang
diterbalikkan ke sebelah dalam
pakaian tadi dengan melipatkan
kun menindih jahitan pertama
yang mencantumkan kun
dengan keliling leher atau
pakaian.

8. Kun yang telah siap dijahit pada
keliling laher. Gosok tekan kun
yang telah siap pada sebelah
luar pakaian.

111

4. BEN DAN KASING GETAH:
Ben merupakan sejenis pengeras yang digunakan pada ikatan pinggang
yang diaplikasikan pada seluar, kain dan juga skirt. Ben dimasukkan
ataupun dilipatkan bersama lipatan kasing Kasing ialah bermaksud kelepet
yang disusupkan dengan getah kenyal. Selain daripada getah kenyal, bahan
seperti reben, pita, tali pintal dan tiub fabrik boleh digunakan untuk
disusupkan ke dalam kasing. Istilah lain bagi kasing ialah ikatan pinggang. Ia
membawa maksud yang sama dan ia adalah satu kaedah untuk
menyudahkan tepi skirt atau tepi seluar di bahagian pinggang. Tujuan asal
sebenar ikatan pinggang adalah untuk menetapkan kedudukan bahagian
pinggang di badan.

112

LANGKAH-LANGKAH MENJAHIT BEN DAN KASING GETAH

A

a. Ikatan pinggang.

B

b. Kain saiz M (Ukuran punggung
36”)

Jahit ikatan a. Jahit lisu pada skirt hadapan
pinggang dengan dan belakang
skirt.
b. Tinggalkan ruangan 8” untuk
jahitan zip.

c. Kemudian selebihnya jahit lurus
hingga hujung kain.

a. Jahit ikatan pinggang dengan
skirt.

b. Lebihkan ikatan pinggang
anggaran 1” terlebih dari
pinggang skirt untuk kiri dan
kanan.

113

2 6 6 a. Gambaran setelah dijahit ikatan
½” ½” ” pinggang dengan skirt.

3 6 a. Ukuran pinggang saiz M. (25”)
½” ½” b. Jumlah keseluruhan mesti

Jahit bahagian hadapan getah nilainya 25”.
untuk tetapkan c. 3 ½” termasuk lebihan untuk

jahit palang.

a. Jahit tetapkan bahagian
hadapan terlebih dahulu.

b. Lakukan perkara yang sama
untuk bahagian belakang.

a. Jahit tetapkan bahagian
hadapan terlebih dahulu.

b. Lakukan perkara yang sama
untuk bahagian belakang.

114

Jahit bahagian a. Jahit getah, tetapkan bahagian
getah untuk hadapan terlebih dahulu.
tetapkan
b. Lakukan perkara yang sama
Jahit bahagian ben untuk getah bahagian
hadapan dan belakang. belakang.

c. Seperti digambarajah.

a. Jahit ben tetapkan bahagian
hadapan terlebih dahulu.

b. Lakukan perkara yang sama
untuk ben bahagian belakang.

c. Seperti digambarajah.

a. Gambaran siap untuk ben dan
kasing getah.

b. Seperti digambarajah.

115

5. KAF:
Penyudah tepi khas bagi hujung lengan. Ianya biasanya dibuat sebagai
pelengkap agar nampak kemas, bersesuaian dengan perletakan butang dan
digunakan pada pakaian formal. Ini bermaksud kaf adalah Penyudah Tepi
yang dijahit pada bahagian penghujung atau bawah lengan blaus atau
kemeja bagi lelaki, wanita mahupun kanak-kanak. Kaf juga termasuk atau
melalui proses bahagian ben yang diterbalikkan atau dijahit secara
berasingan. Biasanya kaf dibuat daripada fabrik yang sama.

116

LANGKAH-LANGKAH MENJAHIT BEN DAN KASING GETAH

1. Gunting sekeping fabrik
dengan pola lengan standart
saiz M

2. Guntingkan dua keping fabrik

4 inci

membentik kaf dengan basi

½ inci dikeliling kaf

8 inci 3. Sediakan juga pleket lengan
8 inci

dengan saizsepeti dalam

gambar.

4 ½ inci

4. Guntingkan lapik gam tebal
(interfacing) tanpa basi
mengikut bentuk kaf

5. Seterika diatas salah satu
kepingan fabrik kaf tadi
seperti didalam gambar

117

6. Cantumkan sebelah luar kaf
yang telah dilekatkan dengan
interfacing tadi kemudian jahit
ditepi interfacing tersebut
bagi mencantumkan kedua-
dua kepingan itu

7. jahit ditepi interfacing tersebut
bagi mencantumkan kedua-
dua kepingan itu

8. snipkan dibahagian yang
melengkung yang telah siap
dijahit

9. terbalikkan kaf dan seterika
dengan melipat basi yang
dibahagian atas kaf masuk
kedalam.

118

10. Pleket lengan yang telah
siap dilekatkan dengan
interfacinghendaklah di seterika
dengan melipat basi keliling
kedalam

11. Gunting bahagian bawah
lengan untuk dijahit pleket.
Jarak diatara ruang yang perlu
digunting ialah 3 inci dari basi
lengan belakang.

Lengan belakang 12. Pastikan kedudukan pleket
Lengan hadapan adalah betul, iaitu
lenganbelakang dan lengan
hadapan.

13. Penitikan kedua-dua pleket
tersebut.

119

14. Jahitkan dulu bahagian pleket
bawah iaitu dibahagian lengan
belakang

15. Seterusnya jahitkan pleket
atas iaitu bahagian yang
mempunyai bentuk penjuru yang
tajam ke bahagian lengan
hadapan.

16. Kemaskan hujung pleket
yang berbentuk itu.

120

17. Kedua-dua pleket siap dijahit
dengan kemas.

18. Kemudian, penitikan kaf yang
telah siap diseretika dengan
bahagian lengan supaya
kedudukan kemas dan mudah
dijahit.

19. Pastikan juga lebihan pada
lengan tersebut dilipat beriring
dan dipenitikan

20. Jahit tindih ditepi kaf
sehingga ke hujung dan
matikan.

21. Seterusnya jahitkan tindih
satu tapak dari jahitan tadi di
sekeliling kaf supaya kelihatan
lebih kemas.

121

22. Kaf yang telah siap dijahit
dan dikemaskan.

122

6. KOLAR:

Kolar mempunyai fungsinya yang tersendiri dan di antara kegunaannya
adalah untuk mengemas garis leher pada pakaian, menunjukkan rekabentuk
pakaian dan untuk menutup kecacatan si pemakai yang ada pada lehernya.

123

LANGKAH-LANGKAH MENJAHIT KOLAR

1. Potong pola asas bodice
hadapan dan belakang dan
jahitkan bahagian bahu dan
juga sisi badan.

2. Sediakan kolar. Lekatkan
lapik dalam sederhana tebal
bergam pada kolar bawah.
Temukan kolar bawah
dengan kolar atas.

3. Semat peniti, jelujur dan jahit
mesin pada kolar. Trim basi
dan gunting serong pada
penjuru kolar.Tekan buka
kelim.

124

4. Terbalikkan kolar dan
tekan.Jahit jelujur tegak. Jahit
tindih pada tepi kolar

5. Temukan kolar kemeja
kepada bahagian leher pola
asas bodice dan jahit tindih.

6. Kolar kemeja yang siap dijahit
dikemaskan.

125

Penghilang
Gelembung

PENGHILANG LISU
GELEMBUNG TERGANTUNG

"IALAH PROSES
PENGECILAN SEBAHAGIAN

PAKAIAN ATAU ARTIKEL
UNTUK MEMBERI BENTUK,
PADANAN YANG ELOK SERTA

KESELESAAN KEPADA
PEMAKAI"

LISU LISU
PEMADAN PEMADAN
CEMBUNG CEKUNG

FUNGSI:

 Untuk memberi bentuk pada pakaian
 Untuk memadankan pakaian
 Sebagai hiasan
 Memberi ruang untuk pergerakan yang mudah.

126

PEMILIHAN PENGHILANG
GELEMBUNG

Pakaian yang Fabrik yang Stail pakaian
hendak dibuat digunakan ( tebal ( kedudukannya)

atau nipis).

CIRI-CIRI PENGHILANG GELEMBUNG:

1 • Mestilah sesuai kedudukannya pada pakaian
2 • Mesti ditekan dengan baik
3 • Lisu pemadan mesti dijahit dengan kemas
4 • Kedut mestilah sama rata sebelum dipasang.

127

KEDUDUKAN PENGHILANG GELEMBUNG:

 Lisu Pamadan
 Lisu Pemadan Cembung – Diguna pada dada, bahu, siku,
lubang lengan dan pinggang.
 Lisu Pemadan Cekung – Diguna pada ikatan pinggang di
Cheongsam, samfu, kot, jaket, kebaya dan gaun.
 Lisu Pemadan Tergantung – diguna pada ikatan pinggang
seluar.

Rajah 1: Kedudukan Lisu Pemadan
Sumber : Comprehension Home
Science Book 2

128

1. LISU PEMADAN CEMBUNG:

Lisu pemadan Cembung adalah lisu yang digunakan atau dihasilkan bagi
menampakkan bentuk badan dan mengindahkan rekaan pakaian terutama
pakaian wanita. Ia juga digunakan bagi menghilangkan gelembung pada
sesuatu pakaian. Lisu cembung juga boleh digunakan sebagai hiasan pada
sesuatu rekaan pakaian . Lisu ini selalunya digunakan pada Baju Kurung
Moden, Baju Kebaya, Kemeja Wanita Blaus wanita dan juga sebahagian
pakaian lelaki.

129

LANGKAH-LANGKAH MENJAHIT LISU PEMADAN CEMBUNG

1. Kedudukan Lisu cembung
adalah pada garis jarak mercu
dada pada bahagian badan
pakaian. Sediakan garisan
dengan menanda garisan dada
dan garisan pinggang juga
garis lurus jarak mercu.

2. Tanda ukuran 1¼ inci dibawah

garisan dada bagi

menghasilkan lisu bahagian

atas dan seterusnya membuat

satu garisan lurus

menyambung ke garisan

pinggang.

3. Tanda ukuran 4¼ inci dibawah
garisan pinggang bagi
menghasilkan lisu bahagian
bawah dan seterusnya
membuat satu garisan lurus
menyambung ke garisan
pinggang.

130

4. Tanda ukuran lebar lisu yang
dikehendaki iaitu ½ inci pada
sebelah kanan dan ½ inci pada
sebelah kiri garisan pinggang.
Ukuran keseluruhan lisu yang
dikehendaki adalah 1 inci.

5. Sambungkan garisan lisu dari
bahagian yang ditanda pada
garis dada menyentuh garis
pinggang pada lebar lisu dan
pada garis bawah yang ditanda
sehingga membentuk lisu
cembung yang dikehendaki.

6. Gosok garis tengah lisu berada
pada lipatan bagi memudahkan
proses jahitan nanti. Peniti dan
jelujur pada garis lisu jika perlu.

131

7. Jahit Lisu Cembung mengikut
garisan yang telah siap ditanda.

8. Gosok jahitan yang telah
terhasil pada bahagian sebelah
dalam pakaian.

9. Lisu Cembung yang terhasil
pada bahagian sebelah luar
pakaian.

132

2. LISU TERGANTUNG :

Lisu pemadan tergantung adalah lipatan yang tirus seperti lisu pemadan
tetapi tidak dijahit hingga ke hujung lisu.
Jahitan boleh dilakukan di sebelah luar atau dalam pakaian.

LANGKAH-LANGKAH MENJAHIT LISU TERGANTUNG

1. Tandakan garisan yang hendak
dijahit lisu tergantung iaitu pada
garis tengah seluar. Ukuran
panjang lisu tergantung adalah
1 ½ inci dibawah garis
pinggang.

2. Tandakan ukuran lisu yang
dikehendaki ½ inci pada
sebelah kanan dan ½ inci pada
sebelah kiri. Lebar keseluruhan
lisu untuk dijahit adalah 1 inci.

133

3. Bentukkan petak garisan lisu
yang siap ditanda iaitu pada
sebelah bahagian dalam
pakaian yang akan dijahit lisu
tergantung.

4. Gosok lisu dengan garisan
tengah berada pada lipatan
menjadi sebelah bahagian
untuk memudahkan proses
jahitan nanti.

5. Jahit lisu pada garisan yang
ditanda mengikut ukuran yang
dikehendaki iaitu jahitan adalah
pada bahagian sebelah dalam
pakaian.

134

6. Jahitan lisu yang terhasil pada
bahagian sebelah dalam
pakaian. Lipat ke satu arah dan
gosok sehingga membentuk
garisan lipatan.

7. Hasil Lisu Tergantung yang
telah siap berada pada
bahagian sebelah luar pakaian
beserta lipatan yang terhasil
pada garis tengah seluar atau
pakaian.

135

Kancing

ZIP BUTANG BUTANG
SEMBUNYI DAN KATUP

LUBANG
BUTANG
BERSIRAT

KANCING

KANCING DIPERLUKAN
UNTUK MENUTUP

BELAH PADA SESUATU
PAKAIAN.

ZIP BIASA CANGKUK
DAN MATA

CANGKUK
DAN

PALANG

FUNGSI KANCING:

 Menutup belah
 Hiasan pada pakaian

136

PEMILIHAN KANCING

Kancing mesti Kancing Kedudukan Kancing
sesuai untuk mestilah kancing hendaklah
jenis pakaian sesuai dengan sesuai dengan
yang dibuat. fabrik yang ditentukan jenis belah
digunakan oleh
pakaian
kedudukan
belah.

CIRI-CIRI KANCING:

• Ia dijahit di atas sekurang-kurangnya dua lapis fabrik.

1

• Bilangan kancing hendaklah mencukupi supaya belah tidak

2 ternganga

• Jarak antara kancing hendaklah sama supaya belah tertutup

3 rata.

137

KEDUDUKAN KANCING:

Kedudukan kancing adalah mengikut kesesuaian pada belah pakaian.
Hiasan pada pakaian mengikut rekaan

138

1. BUTANG DAN LUBANG BUTANG

Perlu di ingat, butang perlu dijahit di sebelah luar lapik tindih bawah.

Saiz butang yang terdapat di pasaran terdiri dari pelbagai saiz dan bentuk. Rajah 5.3
menunjukkan saiz-saiz butang yang boleh di dapati di pasaran.

LANGKAH-LANGKAH MENJAHIT BUTANG DAN LUBANG
BUTANG

Rajah 5.4 Rajah 5.5 Langkah 1
Kedudukan Kedudukan
 Tandakan kedudukan butang dengan 2
butang butang jarum peniti (Rajah 5.4)

 Letakkan butang di antara kedua jarum
penitii (Rajah 5.5)

 Jahitkan melalui lubang butang
beberapa mata jahitan di atas batang
mancis atau pencungki lgigi yang
terletak di atas butang.

139

Langkah 2

 Lilitkan benang di kelliling bawah butang
beberapa kali. (Rajah 5.6)

 Balikkan ke sebelah dalam.
 Kemaskan dengan jahit lubang butang

untuk mengukuhkannya. ( Rajah 5.7)

Rajah 5.6 Menjahit butang Rajah 5.7 Menjahit butang dua

dua lubang lubang

Sumber : Pengajian Pakaian Sumber : Pengajian Pakaian

Ting. 4 Ting. 4

Rajah 5.8 Menjahit butang pipih empat lubang
Menjahitbutangpipihempatlubang Pelbagai cara untuk menjahit butang
berlubang empat.
Sumber :simdievhanimioldum.blogspot.com
Menjahit butang bertangkai
 Jahit beberapa jahitan melalui lubang
pada tangkai butang dan fabrik dengan
membiarkan benang kendur.
 Lilitkan benang di keliling tangkai butang
beberapa kali seperti rajah 5.6.
 Kemaskan jahitan di sebelah dalam
dengan jahit lubang butang.

140

Menjahit lubang butang
Lubang butang yang kedua hujungnya bulat digunakan untuk :

 Bahagian hadapan blaus
 Flap kocek
 Manset yang dibuat daripada fabrik nipis
Lubang butang yang mempunyai satu hujungnya bulat dan satu hujung
empat segi digunakan untuk tarikan yang kuat seperti
 Manset
 Tali pinggang
Lubang butang yang kedua hujungnya segiempat digunakan di mana ada
tarikan menegak seperti
 Kemeja lelaki
 Kemeja perempuan
 Di bahagian pinggang seluar pendek kanak-kanak
Lubang butang dijahit atas dua lapis fabrik dengan menggunakan selembar
benang sahaja.
Lubang butang boleh dibuat melintang atau menegak .
Hujung yang berjahit bulat menahan tarikan benang.
Untuk baju yang tidak ketat kedua-dua hujung lubang butang yang tegak
dijahit empat segi atau bulat seperti blaus longgar atau kemeja

butang dan lubang butang bersirat hanya sesuai
digunakan untuk jenis butang cendawan.

a) Gunakan dua lembar benang. Mulakan dengan
jahit kia. Susupkan jarum dari a-b, jahit tiga kali
dengan membentuk gelung

b) Jahit insang pari/ lubang butang pada gelung
c) Ulangkan langkah 1 dan 2 pada sebelah kiri.

141