๑๐๐ปี กรมอุทกศาสตร์

“งานอุทกศาสตร์....ในก้าวตอ่ ไป

หนงั สอื ท่รี ะลกึ ปี กรมอทุ กศาสตร์

บทที่ ๓
งานอทุ กศาสตร์ก้าวตอ่ ไป

๓.๑. สถานการณ์ในปัจจุบันของงานด้านอุทกศาสตร์ การส�ำรวจ ในแต่ละระดับ ต้ังแต่การส�ำรวจนอกฝั่ง
และการสรา้ งแผนทใี่ นน่านน้�ำไทย (Offshore Survey) การสำ� รวจชายฝง่ั (Coastal Survey)
น่านน�้ำไทย (Thai Waters) มีอาณาบริเวณคิด การสำ� รวจในเขตฐานทพั ทา่ เรอื (Harbor Survey) การสำ� รวจ
เป็นพ้นื ทป่ี ระมาณ ๓๒๓,๔๘๘ ตารางกิโลเมตร เปน็ พื้นที่ เพื่อหาข้อเท็จจริงน�ำมาปรับปรุงแผนท่ี (Survey for
ในฝั่งทะเลด้านอ่าวไทย และด้านฝั่งทะเลอันดามัน ใน Updating Chart) การส�ำรวจในเขตพน้ื ทชี่ ายฝง่ั ที่มีความ
บรรดาพ้ืนท่ีดังกล่าวข้างต้น คิดเป็นพ้ืนท่ีท่ีต้องท�ำการ ยากลำ� บาก เชน่ บริเวณปา่ ชายเลน ในเขตที่มีการขน้ึ - ลง
ส�ำรวจใกล้ฝั่ง Near Shore Survey ประมาณ ของน้�ำ (Inter - Tidal Zone) แตกต่างกันค่อนข้างมาก
๑๕๙๖๖๐.๗๑ ตารางกิโลเมตร (๔๙.๔ %) และพ้ืนท่ี รวมไปถึงการส�ำรวจทางอุทกศาสตร์ในบริเวณน่านน�้ำ
ที่ท�ำการส�ำรวจห่างฝั่ง Off Shore Survey ประมาณ บางสว่ นทอี่ ยใู่ นแผน่ ดนิ (Inland Hydrographic Survey)
๑๘๓,๘๒๗.๖๐ ตารางกโิ ลเมตร (๕๐.๖ %) และร่องน้�ำลึกที่เป็นเขตแดนระหว่างประเทศ สิ่งต่าง ๆ
ลักษณะทางกายภาพของประเทศไทยมีพ้ืนท่ี เหล่าน้ีล้วนเป็นปัจจัยท่ีจะต้องน�ำมาคิดด้วยเสมอ เพ่ือให้
ทางทะเลอยู่ท้ังสองด้าน น่านน�้ำด้านอ่าวไทยมีเนื้อท่ี มีความพร้อมสูงสุดท่ีจะท�ำการส�ำรวจน่านน�้ำได้ทุก ๆ
ประมาณ ๒๐๑,๖๔๔ ตารางกิโลเมตร ความลึกของน้�ำ พื้นท่ี ในทุกสถานการณ์เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลอุทกศาสตร์
โดยเฉลี่ยอยู่ระดับ ๓๐ - ๔๐ เมตร จุดที่ลึกท่ีสุดมีความ ทีค่ รบถว้ นสมบรู ณ์
ลึกเพียง ๘๕ เมตร ส่วนน่านน้�ำด้านฝั่งทะเลอันดามัน ๓.๑.๑ งานดา้ นสมทุ รศาสตรแ์ ละอตุ นุ ยิ มวทิ ยาทะเล
มีพื้นที่ราว ๆ ๑๒๑,๘๔๔ ตารางกิโลเมตร ความลึกน�้ำ งานด้านสมุทรศาสตร์ในส่วนท่ีกรมอุทกศาสตร์
๐ - ๒๐๐ เมตร จะอยู่ใกล้กับขอบฝั่ง ความลึกที่อยู่ รบั ผดิ ชอบสามารถแบง่ เปน็ กจิ กรรมหลกั ๆ ได้ ๓ สว่ นคอื
ห่างออกไปมีความลึกระหว่าง ๑,๐๐๐ – ๒,๕๐๐ เมตร ๑) การตรวจวัดและรวบรวมข้อมูลข่าวสารทาง
คิดเป็นพื้นท่ีถึง ๖๐ % ของน่านนำ้� ในย่านนี้ ประกอบกบั สมทุ รศาสตร์
ประเทศไทยมีชายฝั่งทอดยาวเป็นระยะทาง ประมาณ ๒) การด�ำเนินกรรมวิธีข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูล
๓,๐๐๐ กิโลเมตร มีเกาะแก่งเรียงรายท้ังใหญ่และเล็ก และการจัดท�ำแบบจำ� ลองต่าง ๆ
เป็นจำ� นวนไม่ต่ำ� กวา่ ๙๐๐ เกาะ ๓) การเผยแพร่ข้อมูลและการบริหารจัดการ
การส�ำรวจในน่านน�้ำไทยมีการด�ำเนินการ ข้อมูลข่าวสารทางสมุทรศาสตร์ อย่างไรก็ตามงาน
มายาวนานถึง ๑๕๐ ปี (หรือ ๕๐ ปีก่อนการสถาปนา สมุทรศาสตร์ภายใต้การด�ำเนินการของกรมอุทกศาสตร์
เป็นกรมอุทกศาสตร์ครบรอบ ๑๐๐ ปี โดยเร่ิมต้นอย่าง มุ่งเน้นให้ความส�ำคัญต่อภารกิจด้านการป้องกันประเทศ
เปน็ ทางการในปี พ.ศ. ๒๔๑๔) และไดร้ บั ภาระตอ่ เนอื่ งมา เป็นหลัก แต่ข้อมูลดังกล่าวสามารถใช้ประโยชน์ในการ
ภายใตก้ ารดำ� เนนิ การของกรมอทุ กศาสตรท์ เี่ ปน็ เจา้ ภาพหลกั พัฒนาประเทศด้านต่าง ๆ ได้อย่างกว้างขวางโดยเฉพาะ
ในการส�ำรวจอุทกศาสตร์ในน่านน้�ำไทย งานด้านการ อย่างยิ่งขอ้ มลู ดา้ นระดบั นำ้� ไดม้ กี ารตรวจวดั ระดบั นำ�้ ตาม
ส�ำรวจทางอุทกศาสตร์ในระยะแรก ๆ ก็คือ การหยั่งน�้ำ เวลาจรงิ และใกลเ้ วลาจรงิ ซง่ึ ปจั จบุ นั ไดด้ ำ� เนนิ การไปแลว้
เพอื่ สำ� รวจหาวัตถุท่กี ดี ขวางการเดนิ เรอื ใตน้ ้�ำทั้งปวง และ ๒๖ สถานีซึ่งครอบคลุมพ้ืนท่ีในอ่าวไทยและในฝั่งทะเล
การส�ำรวจรวบรวมองค์ประกอบต่าง ๆ ท่ีต้องน�ำมาใช้ใน อันดามันทั้งหมด อย่างไรก็ตามตลอดระยะเวลาที่
การสรา้ งแผนท่ี เชน่ การตรวจกระแสนำ�้ ลกั ษณะทอ้ งทะเล ผ่านมา กรมอทุ กศาสตรเ์ น้นงานระดับน�้ำในด้านท่ีเก่ียว
ขอบฝั่ง ท่ีหมายโดดเด่น รวมท้ังการตรวจสอบลักษณะ กับการสร้างแผนท่ีและท�ำนายน�้ำเป็นหลัก จากความ
ทางกายภาพอ่ืน ๆ ท่ีมีความส�ำคัญต่อความปลอดภัย ต้องการในอนาคตซึ่งข้อมูลระดับน�้ำเป็นข้อมูลพื้นฐานท่ี
ในการเดนิ เรือ ส�ำคัญที่สุดรายการหนึ่ง การขยายขีดความสามารถ
ในการดำ� เนนิ งานสำ� รวจทางอทุ กศาสตรท์ ผ่ี า่ นมา ของระบบวัดระดับน�้ำให้สามารถตอบสนองต่อความ
กรมอุทกศาสตร์ได้วางแผนในการจัดเตรียมองค์บุคคล ต้องการข้อมูลที่เร็วย่ิงขึ้น มีช่องทางท่ีหลากหลายและ
และการจัดหาเคร่ืองมือ และเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับ มาตรฐานที่สูงขึ้นเพ่ือรองรับการจัดท�ำผลิตภัณฑ์ภายใต้

หนงั สือท่รี ะลกึ ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๒๘

มาตรฐาน S-100 และงานท่ีเก่ียวข้องกับการพัฒนา สถานี Difference GPS เพื่อให้บริการส่งค่าแก้ต�ำบลที่
ประเทศดา้ นอน่ื ๆ ได้ ให้กับเรือต่าง ๆ ท่ีสถานีวิทยุเพื่อการหาต�ำบลที่
ในส่วนของงานอุตุนิยมวิทยาทะเลก็มีลักษณะ ด้วยดาวเทยี มระบบ DGPS หลังสวน จงั หวดั ชุมพร
เช่นเดียวกันแต่มีการด�ำเนินการตลอด ๒๔ ช่ัวโมง เพื่อเป็นการส่งเสริมงานด้านการให้บริการ
ซงึ่ ประกอบไปดว้ ยการดำ� เนนิ การเกยี่ วกบั แผนทอี่ ากาศ การ การเดินเรือสามารถกระท�ำได้อย่างบูรณาการ และ
พยากรณ์อากาศ การตรวจอากาศ และ งานสถิติ โดย มีประสิทธิภาพ กรมอุทกศาสตร์ได้มีการจัดต้ัง
เฉพาะการออกค�ำพยากรณ์ ค�ำเตือนสภาพอากาศรุนแรง ศูนย์สนับสนุนการเดินเรือขึ้น ซ่ึงประกอบด้วยงานด้าน
และพายุ รวมทั้งการเผยแพร่ค�ำพยากรณ์ผ่านเว็บไซต์ เคร่ืองหมายช่วยการเดินเรือ และงานบริการการเดินเรือ
และการพฒั นาแบบจำ� ลองตา่ ง ๆ เพอ่ื ใชเ้ ปน็ เครอื่ งมอื ในการ รวมท้ังการจัดต้ังสถานีอุทกศาสตร์เพ่ือให้บริการในส่วน
สนับสนุนการปฏิบัติการต่าง ๆ ของกองทัพเรือได้อย่างมี ภูมิภาคอีก ๔ แห่ง ที่ฐานทัพเรือสัตหีบ จังหวัดชลบุร ี
ประสิทธิภาพ อ�ำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ทัพเรือภาคที่ ๒
๓.๑.๒ งานด้านการใหบ้ รกิ ารการเดินเรือ จงั หวดั สงขลา และ ฐานทพั เรอื พงั งา จงั หวดั พงั งา ซง่ึ คาดวา่
ในปัจจุบันกรมอุทกศาสตร์ได้ผลิตแผนท่ีเดิน การจัดโครงสร้างการให้บริการใหม่นี้จะสามารถ
เรือกระดาษครอบคลุมน่านน้�ำไทยในมาตราส่วนต่าง ๆ ให้การสนับสนุนการบริการได้เข้าถึงนักเดินเรือ และ
รวมทงั้ สน้ิ ๗๖ หมายเลข และบรรดาบรรณสารการเดนิ เรอื ตา่ ง ๆ บรรดากลุ่มผู้ใช้ประโยชน์จากทะเลได้กว้างขวางยิ่งขึ้น
รวมท้ังการจัดท�ำแผนท่ีเฉพาะเร่ืองอื่น ๆ เพื่อสนับสนุน ในอนาคตอนั ใกลน้ ้ี
การปฏบิ ตั ิการของกองทัพเรอื ในสาขาต่าง ๆ ๘๗ ระวาง ๓.๑.๓ การพฒั นางานดา้ นอทุ กศาสตร์ สมทุ รศาสตร์
นอกจากแผนท่ีเดินเรอื กระดาษแล้ว กรมอทุ กศาสตร์ได้ และอตุ ุนยิ มวทิ ยาทะเล และการใหบ้ รกิ ารการเดนิ เรอื
จดั สรา้ งแผนทเ่ี ดนิ เรอื อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ ( Electronic Navigation เน่ืองจากงานอุทกศาสตร์เป็นงานที่ต้องด�ำเนิน
Chart: ENC) ครอบคลุมเส้นทางการเดินเรือหลัก และ การภายใต้ขั้นตอนและเป็นไปตามมาตรฐานสากลท่ี
ท่าเรือส�ำคัญ ๆ ในน่านน้�ำไทย จ�ำนวน ๑๑ เส้นทาง ประเทศต่าง ๆ ทว่ั โลกใหก้ ารยอมรบั ซงึ่ กรมอุทกศาสตร์
(Main Shipping Routes) รวมท้ังสิ้น ๔๔ หมายเลข ในฐานะที่เป็นตัวแทนของประเทศท้ังในระดับสากล
กรมอทุ กศาสตรม์ แี ผนจะสรา้ งแผนที่ ENC ภายในปี ๒๐๒๐ ระดบั ภมู ภิ าค และระดบั ประเทศ จงึ มภี าระหนา้ ทที่ จ่ี ะตอ้ ง
๑๔ หมายเลข รวมท้ังแผนท่ี ENC ที่ใช้ทางทหาร ปฏิบัติงานส�ำรวจอุทกศาสตร์ให้เป็นไปตามมาตรฐาน
( Military ENC ) จ�ำนวน ๓ หมายเลข และข้อก�ำหนดมาตรฐานการส�ำรวจทางอุทกศาสตร์
ในส่วนของเคร่ืองหมายช่วยการเดินเรือในน่าน ท่ีทางองค์การอุทกศาสตร์สากลก�ำหนดไว้ในบรรณสาร
นำ้� ไทยเฉพาะส่วนทเี่ ป็นทะเลท้งั หมดนน้ั กรมอทุ กศาสตร์ พเิ ศษหมายเลข ๔๔ ทแี่ กไ้ ขใหม่ โดยเฉพาะในร่องน�้ำและ
ได้จัดสร้างประภาคารจ�ำนวน ๑๔ แห่ง กระโจมไฟ เขตฐานทัพท่าเรือถือว่าเป็นพื้นท่ีส�ำคัญและมีความ
จ�ำนวน ๗๒ แห่ง หลักนำ� ๑ คู่ และจดั วางท่นุ ไฟและทุน่ จ�ำเป็นจะต้องส�ำรวจน่านน้�ำดังกล่าวให้ได้ข้อมูล
เคร่ืองหมายรวม ๙๓ ทุ่น นอกจากน้ันยังได้มีการพัฒนา ครอบคลมุ รอ้ ยละ ๑๐๐ ของพน้ื ท่ี ซึง่ เดิมสามารถด�ำเนนิ
ระบบการติดตามสถานะและการพิสูจน์ทราบอัติโนมัติ การได้ ๒ วิธ ี คอื ส�ำรวจดว้ ยเครื่องหยั่งน้�ำแบบ Single
ส�ำหรับเครื่องช่วยการเดินเรือ หรือ ระบบ Automatic Beam แล้วใช้การกราดตรวจพื้นทอ้ งทะเลดว้ ย Side Scan
Identification System/ AIS ในระหวา่ งปี งบประมาณ Sonar หรือส�ำรวจด้วยการใช้ระบบ Multibeam ซ่ึงเป็น
๒๕๔๙ - ๒๕๕๓ และมีการพัฒนาต่อเน่ืองมาจนถึง เครื่องมือหย่ังน้�ำแบบหลายล�ำคล่ืน และปัจจุบัน อยู่ใน
ปจั จบุ นั ประกอบดว้ ยสถานี ควบคมุ หลกั จำ� นวน ๑ สถานี ระหวา่ งการ เตรยี มเสนอโครงการนำ� รอ่ งในการใช้ LiDAR
สถานีควบคมุ ย่อย จำ� นวน ๖ สถานี สถานลี กู ขา่ ย จ�ำนวน ในการสำ� รวจแผนทใ่ี นบริเวณใกล้ฝ่งั จนถงึ ชายฝงั่
๓๙ สถานี สถานที วนสัญญาน จำ� นวน ๓ สถานี ในสว่ น
ของการให้บริการการเดินเรือ กรมอุทกศาสตร์ได้จัดตั้ง
หนงั สอื ทร่ี ะลึก ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๒๙

ภาพที่ ๓ - ๑ การใช้ LiDAR ส�ำรวจพนื้ ที่ชายฝงั่ และบรเิ วณน�ำ้ ต้นื ซ่งึ ดจิ ติ อล จงึ มคี วามจำ� เปน็ ตอ้ งใชข้ อ้ มลู ทห่ี ามาไดใ้ นรปู แบบ
LiDAR สามารถสำ� รวจได้เร็วกว่า Multibeam มาก แต่มีข้อจ�ำกัดดา้ น ดจิ ติ อลดว้ ยเชน่ กนั การบรหิ ารจดั การขอ้ มลู ใหอ้ ยใู่ นรปู แบบ
ความลึก โดยสามารถส�ำรวจลงไปได้ประมาณ ๓ เท่าของความลึก ทพ่ี รอ้ มใช้ ไดม้ าตรฐาน และเป็นสากล เป็นงานอยา่ งหนงึ่
Secchi Disk ท่ีด�ำเนินการควบคู่กันไปกับการสร้างแผนที่โดยจัดให้มี
ฐานข้อมูลอุทกศาสตร์เพ่ือสนับสนุนการสร้างแผนที่
ในอนาคต การส�ำรวจแผนท่ีจะด�ำเนินการโดย ในรูปแบบการบริหารจัดการฐานข้อมูลแบบรวมศูนย์
ใช้ Multibeam ในบรเิ วณน้ำ� ลึก และ LiDAR ในบรเิ วณ (Single Database Management) รวมทั้งการพัฒนา
น�้ำต้ืน การใช้ LiDAR นับเป็นย่างก้าวท่ีส�ำคัญเนื่องจากมี ไปสู่การจัดใหม้ โี ครงสรา้ งพ้นื ฐานข้อมลู เชงิ พื้นที่ทางทะเล
ศักยภาพในการประยุกต์ใช้งานได้หลากหลาย และ ( Marine Spatial Data Infrastructure : MSDI ) ซ่ึงเป็น
เป็นการสร้างพื้นฐานสู่การใช้ LiDAR ในการสนับสนุน การบรู ณาการของการใชข้ อ้ มลู ดา้ นอทุ กศาสตร์สมทุ รศาสตร์
การปฏิบัติการของกองทัพเรือทั้งในด้านการสนับสนุน อตุ นุ ยิ มวทิ ยา รว่ มกนั ไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ และรองรับ
การสงครามทุ่นระเบิดและการตรวจจับเรือด�ำน้�ำและการ การจัดท�ำผลิตภัณฑ์ภายใต้มาตรฐาน S-100
ประเมนิ สิง่ แวดล้อมอย่างรวดเรว็ (Rapid Environmental ในอนาคตในส่วนการพัฒนาการให้บริการ
Assessment : REA) เป็นต้น ในอนาคตอันใกล้ การเดินเรือนั้น จะต้องเร่งพัฒนาการให้บริการที่สามารถ
กรมอุทกศาสตร์จะต้องเร่งผลักดันให้มีการส�ำรวจแผนท่ี เขา้ ถงึ นกั เดนิ เรอื และกลมุ่ ผใู้ ชป้ ระโยชนจ์ ากทะเลใหม้ ากทสี่ ดุ
ท่าเรือทุกแห่งให้ได้ข้อมูลที่ครอบคลุมพื้นที่ท้ังหมดใน ดว้ ยการพฒั นาตอ่ ยอดระบบตา่ ง ๆ ทไ่ี ดด้ ำ� เนนิ การไวแ้ ลว้
อนาคตข้างหน้า เพื่อเป็นหลักประกันว่าพ้ืนที่ท่าเรือหลัก ให้เกิดประสิทธิภาพมากยิ่งข้ึนรวมไปถึงการพัฒนาระบบ
ทกุ แหง่ มคี วามปลอดภัยในระดับสงู สุด งานบริการของศูนย์สนับสนุนการเดินเรือทั้งหน่วยงาน
หลักในส่วนกลางและสถานีอุทกศาสตร์ในภูมิภาค
การใช้ข้อมูลทางอุทกศาสตร์ ท่ีส�ำรวจได้มา ให้สามารถปฏิบัติงานให้บริการได้รวดเร็วและเข้าถึง
ตั้งแต่เดิมมีวัตถุประสงค์เพ่ือสร้างและประกอบระวางขึ้น ความต้องการของผู้ใช้มากที่สุด ศูนย์ภูมิสารสนเทศ
มาเป็นแผนที่เดินเรือกระดาษ และส่วนหน่ึงก็อาจจะน�ำ ทางอุทกศาสตร์ต้ังขึ้นมาเพ่ือสนับสนุนข้อมูลข่าวสาร
มาเขียนในรูปของเอกสาร บรรณสารเพ่ือประโยชน์ ใน สารสนเทศและความรู้ทางอุทกศาสตร์แก่กองทัพเรือ
การใช้แผนที่เดินเรือเป็นหลักเมื่อการสร้างและผลิต ปัจจุบันสามารถตอบสนองต่อความต้องการทางด้าน
แผนท่ีได้พัฒนาไปเป็นระบบการสร้างแผนท่ีเดินเรือ สภาพแวดล้อมทางทะเลได้ระดับพ้ืนฐาน มีความจ�ำเป็น
ต้องมีขีดความสามารถในการสนับสนุนด้วยปฏิบัติของ
กองทัพเรือระดับท่ีสูงข้ึนลดระยะเวลาตอบสนองได้ทัน
ตามกรอบเวลาของหน่วยผู้ใช้ข้อมูล ดังนั้นการพัฒนา
ความเข้าใจร่วมกันระหว่างกรมอุทกศาสตร์ และ
หน่วยงานท่ีใช้ข้อมูล การสร้างองค์ความรู้และระบบ
สนับสนุนท่ีเหมาะสมสามารถรองรับการสร้างผลผลิตได้
อย่างรวดเร็วลดภาระงานตามข้อจ�ำกัดด้านก�ำลังพลที่จะ
เป็นแรงบังคับให้ต้องลดลงในอนาคตรวมถึงลดระยะเวลา
ตอบสนองความตอ้ งการของของผู้ใช้ขอ้ มูลอีกดว้ ย

หนังสือท่รี ะลึก ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๓๐

๓.๒. แนวโนม้ ของงานอุทกศาสตร์ในอนาคต การส�ำรวจอุทกศาสตร์มีความจ�ำเป็นต้องด�ำเนิน
ปัจจุบันงานอุทกศาสตร์เปลี่ยนแปลงไปเร็วมาก การอย่างต่อเน่ืองทั้งตามต�ำบลท่ี และเวลาถ้าไม่มีระบบ
ตา่ งจากทผี่ า่ นมาในอดตี จากความกา้ วหนา้ ทางเทคโนโลยี การแลกเปลี่ยนข้อมูลทางอุทกศาสตร์ท่ีดีส่ิงที่ผู้ที่ต้องใช้
และความต้องการใหม่ ๆ ของผู้ใช้ในอนาคตมีแนวโน้มท่ี ขอ้ มลู จะต้องเผชิญอย่างหลกี เลีย่ งไมไ่ ด้คือ
กรมอทุ กศาสตรต์ อ้ งปรบั ตวั รองรบั ๒ เรอ่ื งหลกั ๆ กค็ อื
๑) นักวิจัยต้องใช้ความพยายามสูงมากในการ
๑) การเตรยี มตวั ทจ่ี ะเปลย่ี นผ่านจาก S – 57 ไป ค้นหา รวบรวม และดำ� เนนิ กรรมวธิ ีขอ้ มูลต่าง ๆ
ส่มู าตรฐาน S-100 ทีเ่ น้นขอ้ มูลเป็นศนู ย์กลาง
๒) นักวิจัยไม่สามารถทุ่มเทความพยายาม
๒) การจัดท�ำข้อมูลเชิงพื้นที่ทางทะเลของ ท�ำงานวิจัยไดเ้ ตม็ ที่ เนอ่ื งจากตอ้ งเสยี เวลามากมายในการ
องค์กรให้ตอบสนองภารกิจของกรมอุทกศาสตร์และ แลกเปล่ียนข้อมูลและข่าวสารกับนักวิจัยอ่ืน ๆ โดย
สนับสนุนการปฏิบัติการของกองทัพเรือ รวมท้ังการ เฉพาะอย่างยงิ่ โครงการระหวา่ งประเทศ
สนับสนุนข้อมูลเชิงพ้ืนที่บางส่วนเพื่อสนับสนุนภาครัฐไป
บริหารจดั การทะเล โดยกรมอทุ กศาสตรจ์ ะมกี ารจดั ทำ� Funda- ๓) ข้อมูลอุทกศาสตร์จะค่อย ๆ สูญหายไปตาม
mental Hydrographic dataset ขึ้นเมื่อสังคมโลกได้ กาลเวลาจากการเสื่อมสภาพของตัวกลางในการเก็บ
พัฒนาเขา้ สยู่ คุ Geo - data กรมอุทกศาสตร์จะมบี ทบาท ข้อมูล สูญหายจากการเกิดอุบัติภัยต่าง ๆ หรือจากการ
ในการจัดท�ำโครงสร้างพ้ืนฐานข้อมูลเชิงพ้ืนท่ีทางทะเล เกษยี ณของบคุ ลากรที่มีประสบการณ์
(Hydro Graphic Spatial Data Infrastructure : HSDI )
ซึ่งโครงสรา้ งขอ้ มลู ทห่ี นว่ ยงานจดั ทำ� จะเปน็ สว่ นหนงึ่ ทจี่ ะไป ภาพที่ ๓ - ๒ ความครอบคลุมชว่ งเวลา และพ้ืนที่
ตอ่ เช่ือมกับข้อมูลเชิงพื้นที่ทางทะเลในอนาคต จากเดิม ของปรากฏการณ์ท่เี กี่ยวขอ้ งกบั อุทกศาสตร์
ที่กรมอุทกศาสตร์รับหน้าที่จัดท�ำแผนที่เดินเรือกระดาษ
หรอื แผนทเี่ ดนิ เรอื อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ ENC เพอ่ื ความปลอดภยั เพื่อสามารถเลือกจัดล�ำดับความส�ำคัญของการ
ในการเดินเรือ จะต้องปรับบทบาทของตัวเองมาเป็น เลือกเก็บข้อมูล และบูรณาการด้านข้อมูลโดยสามารถใช้
ผบู้ รหิ ารจดั การ Fundamental Hydrographic Dataset ประโยชน์จากทรัพยากรที่มีจ�ำกัดได้อย่างคุ้มค่า จึงมีการ
เป็นหลักโดยหน่วยงานอุทกศาสตร์จะมีบทบาทสนับสนุน จัดล�ำดับความส�ำคัญของข้อมูลตามผลกระทบต่อกลุ่มผู้
ข้อมูลพื้นฐานให้หน่วยงานอื่น ๆ ของภาครัฐและ ใช้ประโยชน์ในทุก ๆ ด้านเช่น การเดินเรือ การพลังงาน
ประชาชน สามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้ในลักษณะ และการท�ำเหมืองในทะเล การประมง การท่องเที่ยว
ไม่เสียคา่ ใช้จา่ ยหรอื เสยี ต่�ำมาก การเพาะเลยี้ งสตั วท์ ะเล งานวศิ วกรรมชายฝง่ั ความมนั่ คง
การด�ำเนินงานทางอุทกศาสตร์ มีความจ�ำเป็น แหง่ ชาติ (รวมทัง้ กองทพั เรือ) กลมุ่ NGO การท่องเทยี่ ว
ต้องใช้ทรัพยากรจ�ำนวนมากในการเก็บรวบรวมข้อมูล กล่มุ ผู้บรโิ ภคอาหารทะเล เป็นต้น IOC ประเมนิ ความสำ� คญั
การสร้างเคร่ืองมือต่าง ๆ ในการวิเคราะห์ข้อมูลทั้งการ ของข้อมูลอุทกศาสตร์ตามลำ� ดับดังนี้
สร้างแบบจ�ำลองและการจ�ำลองเพื่อสร้างคุณค่าให้กับ
ข้อมูลท่ีตรวจวัดได้ ความจ�ำเป็นในการแลกเปล่ียนข้อมูล
อุทกศาสตร์เกิดขึ้นจากธรรมชาติของปรากฏการณ์ทาง
อุทกศาสตร์ซ่ึงจะไม่เกิดซ้�ำอย่างสมบูรณ์ แต่จะมีการ
เปลี่ยนแปลงได้เสมอยิ่งไปกว่านั้นปรากฏการท่ีเกี่ยวข้อง
มีกรอบเวลาทีต่ า่ งกนั และความครอบคลุมพื้นทที่ ีแ่ ตกตา่ ง
กันมาก

หนังสือท่รี ะลึก ปี กรมอุทกศาสตร์
๑๓๑

ตารางที่ ๓- ๑ ลำ� ดับความสำ� คัญของข้อมลู อทุ กศาสตร์ (IOC)

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศส่งผล สงั คม กรมอทุ กศาสตรจ์ ะมงุ่ เนน้ การทำ� งานในกจิ ทสี่ อดคลอ้ ง
ให้ในอนาคตการได้ข้อมูลจากหลาย ๆ แหล่งข้อมูลเช่น กบั ความตอ้ งการของกองทพั เรอื โดยตรงมากขน้ึ
Data from Crowd Sourcing และข้อมลู จากระยะไกล ๓. กรมอทุ กศาสตร์จะร่วมมอื กับหนว่ ยงานอืน่ ๆ
Remote Sensing จะสามารถด�ำเนินการได้ง่ายข้ึน ทั้งในและนอกกองทัพเรือ เพื่อสามารถแบ่งปันทรัพยากร
กรมอุทกศาสตร์ ตอ้ งเป็นหนว่ ยงานจดั การข้อมลู เชิงพน้ื ท่ี และขีดสมรรถนะหลักของแต่ละหน่วยงานให้สามารถ
(MSDI) เนอื่ งจากมผี ใู้ ชง้ านจำ� นวนมากและหลากหลายสาขา ตอบสนองต่อความต้องการด้านอื่น ๆ ทั้งนอกเหนือจาก
อีกท้ังปรากฏการณ์ท่ีเก่ียวข้องมีหลากหลายเป็นผลให้ ดา้ นความม่นั คง
ขอ้ มลู อทุ กศาสตรท์ เี่ กย่ี วขอ้ งมหี ลากหลายประเภท ดงั นน้ั ๔. กรมอุทกศาสตร์ต้องสามารถตอบสนองต่อ
ในศตวรรษใหม่ กรมอุทกศาสตร์จะปรับแนวทางการ ความต้องการที่ปัจจัยด้านเวลามีความส�ำคัญที่จะต้อง
ด�ำเนนิ งานเพอื่ ใหส้ อดคล้องกับสภาพแวดล้อมใหมด่ งั น้ี ปรับการสนับสนุนในระดับยุทธศาสตร์ และการวางแผน

๑. การปฏิบัติงานของกรมอุทกศาสตร์จะต้อง เบ้ืองต้นแบบเดิมไปสู่ การมุ่งเน้นการตอบสนองความ
สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และนโยบายของกองทัพเรือ ต้องการของผู้ใช้ข้อมูลในกรอบเวลาในระดบั ยุทธการและ
กระทรวงกลาโหม และยทุ ธศาสตรแ์ ละนโยบายระดบั ชาติ ยทุ ธวธิ มี ากขึ้น

๒. จากทรัพยากรทีม่ ีจ�ำกัด และความตอ้ งการใช้ ๕. ตลอดเวลาที่ผ่านมากรมอุทกศาสตร์ ให้ความ
ประโยชนท์ ห่ี ลากหลายทง้ั ดา้ นความมน่ั คง เศรษฐกจิ และ ส�ำคัญในการรวบรวมข้อมูลทางอทุ กศาสตร์ จะเน้นความรู้

หนงั สือทร่ี ะลกึ ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๓๒

ด้านอุทกศาสตร์มากขึ้นเพ่ือแก้ปัญหาความทา้ ทาย “๓T.๓he. อPุทoกwศeาr สoตfรH์ไyทdยrใoนgตra้นpทhศyTวhรeรษPทoี่ w๑e๑r
ในการดำ� เนนิ งานทส่ี ำ� คญั ในระยะยาว กรมอทุ กศาสตร์ ตอ้ งมงุ่ เนน้ of Nation”
จากองคก์ รทมี่ ขี อ้ มลู เปน็ ศนู ยก์ ลาง เปน็ องคก์ รท่ีมีความรู้
เป็นศูนย์กลาง เพ่ือให้สามารถประยุกต์การใช้ความรู้ทาง จากเกียรติประวัติที่มีมาอย่างยาวนาน ปัจจุบัน
อุทกศาสตร์ในการสร้างผลผลิต และแกป้ ญั หาในดา้ นตา่ ง ๆ กรมอทุ กศาสตร์ ไดด้ ำ� เนนิ งานผา่ นมาถงึ ๑๐๐ ปี ยา่ งกา้ วสู่
ให้กองทัพเรือได้ ทศวรรษท่ี ๑๑ มีความท้าทายหลายหลากในยุคท่ี
เทคโนโลยีในการส�ำรวจข้อมูลในทะเลได้รับการพัฒนา
๖. การส่งเสรมิ การสร้างและเผยแพรค่ วามรทู้ าง อย่างต่อเนื่อง ยานส�ำรวจต่าง ๆ ได้รับการพัฒนาไปสู่ยุค
อุทกศาสตร์เพ่ือให้เกิดความตระหนักรู้สภาพแวดล้อม ไร้คนขับ ระบบสารสนเทศถูกน�ำมาใช้อย่างแพร่หลาย
ของหน่วยปฏิบัติในสถานการณ์ท่ีความรู้ทางอุทกศาสตร์ กองทัพเรือมีการพัฒนาขีดความสามารถในการปฏิบัติ
เป็นปัจจัยแห่งความส�ำเร็จปัจจัยหน่ึง แม้ว่าผลผลิตที่ การในทุกมิติ โดยเฉพาะได้เพิ่มเติมขีดความสามารถใน
หน่วยผู้ใช้อาจยังไม่เห็นความส�ำคัญแต่กรมอุทกศาสตร์ การปฏบิ ตั กิ ารใตน้ ำ�้ โดยการจดั หาเรอื ดำ� นำ�้ เขา้ ประจำ� การ
ใ น ฐ า น ะ ท่ี เ ป ็ น ห น ่ ว ย เ จ ้ า ข อ ง วิ ท ย า ก า ร ท า ง ด ้ า น ในปี ๒๕๖๗ ประชาชนมคี วามตอ้ งการข้อมูลทางทะเลใน
อุทกศาสตร์ต้องศึกษาและหาช่องทางในการสร้างความ หลายมิติมากข้ึน มีการพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์
ตระหนักรู้ถึงความส�ำคัญของผลผลิตดังกล่าวไม่สามารถ (Artificial Intelligence : AI) เพอ่ื ใช้ประกอบการตัดสนิ ใจ
ละเลยได้เน่ืองจากหากหน่วยผู้ใช้เริ่มเข้าใจความส�ำคัญ ตา่ ง ๆ ใหม้ คี วามถกู ตอ้ งรอบคอบสะดวกรวดเรว็ มากยง่ิ ขน้ึ
และพัฒนาความสามารถจนจ�ำเป็นต้องใช้ ข้อมูลข่าวสาร
สารสนเทศและความรทู้ างอทุ กศาสตรน์ น้ั ๆ กรมอทุ กศาสตร์ ‘‘The Power of Hydrography
ต้องใช้เวลาในการสร้างระบบงานและบุคลากรเป็นเวลา The Power of Nation’’
หลายปรี องรบั การสรา้ งผลผลติ ดงั กลา่ ว
ดังนั้นเม่ือพิจารณาจากส่ิงแวดล้อมในอนาคตซ่ึง ตามแผนพัฒนาขีดความสามารถของกระทรวง
ความต้องการใช้ข้อมูลข่าวสารความรู้ทางอุทกศาสตร์ทั้ง กลาโหม ปี ๒๕๖๐ - ๒๕๖๙ และยทุ ธศาสตร์ กองทพั เรอื
ในกองทัพเรือและการพัฒนาประเทศด้านอื่น ๆ รวมถึง ๒๐ ปี พ.ศ. ๒๕๖๐ - ๒๕๗๙ มีเป้าหมายในการพัฒนา
ความจ�ำเป็นในการศึกษาวิจัยให้เกิดองค์ความรู้ท่ี กองทัพเรือให้สามารถต่อสู้กับภัยคุกคามท้ัง ๓ มิติ ด้วย
เก่ียวข้องกับทะเลเพ่ือเพ่ิมความสามารถในการใช้ ก�ำลังรบที่เหมาะสม และสอดคล้องกับสถานการณ์
ประโยชน์จากทะเลได้อย่างย่ังยืนมีความส�ำคัญเพ่ิมข้ึน ซึ่งการด�ำเนินการดังกล่าว ต้องอาศัยข้อมูลข่าวกรองภูมิ
อกี ทัง้ มคี วามหลากหลายในหลาย ๆ มติ ทิ ้งั ความต้องการ สารสนเทศทางอุทกศาสตร์เป็นองค์ประกอบที่ส�ำคัญ
เชิงพ้ืนท่ี ความต้องการด้านเวลาในการตอบสนองต่อการ
ไดข้ อ้ มลู และประเภทของขอ้ มลู ซง่ึ ปจั จบุ นั กรมอทุ กศาสตร์
เก็บข้อมูลบางส่วนเท่านั้นความจ�ำเป็นในการร่วมมือเพื่อ
สามารถได้ข้อมูลหลากหลายประเภทจากการส�ำรวจใน
คราวเดียวกันจะเป็นแรงบังคับให้เกิดความร่วมมือ
กับหน่วยงานอื่น ๆ เพื่อเสริมขีดความสามารถซึ่ง
กรมอุทกศาสตร์อาจไม่จ�ำเป็นต้องด�ำเนินการด้วยตัวเอง
และให้สังคมโดยรวมได้รับประโยชน์จากขีดความ
สามารถของกรมอุทกศาสตร์ซึ่งหน่วยงานอื่นไม่มี

หนงั สือท่ีระลกึ ปี กรมอุทกศาสตร์
๑๓๓

(Hydrographic Spatial Data Infrastructure :HSDI)
และข้อมูลข่าวกรองทางอุทกศาสตร์ ท่ีมีประสิทธิภาพ
และได้มาตรฐาน ภายในปี ๒๕๗๔ และไดก้ �ำหนดพันธกจิ
เพื่อตอบสนองต่อการบรรลุวิสัยทัศน์ และการเป็นหน่วย
งานระดับประเทศในการให้บริการด้านการเดินเรือ
จ�ำนวน ๕ ข้อ ได้แก่

ภาพท่ี ๓ - ๓ เครือข่ายการส่อื สารระบบดจิ ิทัลใตท้ ะเล
ทม่ี า: NATO Centre for Maritime Research and Experimentation

(CMRE) graphic.

เพื่อการวางแผนและด�ำเนินกลยุทธ์ส�ำหรับการปฏิบัติ
การทหารต่าง ๆ โดยเฉพาะพื้นท่ีปฏิบัติการของทัพเรือ ๑. การสนับสนุนข้อมูลทางอุทกศาสตร์เพื่อการ
ภาคนั้นฐานข้อมูลสมุทรศาสตร์และสภาพพ้ืนท้องทะเลมี ปฏิบัติการทางทหารของกองทัพเรือ ด้วยข้อมูลจากศูนย์
ความส�ำคัญย่ิงและต้องด�ำเนินการอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ ข้อมูลข่าวกรองทางอุทกศาสตร์ โดยจะส่งมอบบริการ
ภาวะปกติ อกี ทงั้ จากแนวโน้มสภาวะแวดล้อมโลกท่ีทำ� ให้ ขอ้ มลู ขา่ วกรองทางอทุ กศาสตรโ์ ดยตรงใหแ้ กห่ นว่ ยกำ� ลงั รบ
การเกดิ ภัยพิบัติ และ สาธารณภัยทางทะเล ในหว้ ง ๑๐ ปี และกรมฝ่ายอ�ำนวยการท่ีขอรับการสนับสนุนข้อมูลผ่าน
ข้างหน้า มีความถี่ ความรุนแรง และซับซ้อนเพ่ิมมากข้ึน ระบบ Web Map Service ทสี่ ามารถให้บริการได้ตลอด
ท้ังท่ีเป็นภัยพิบัติที่เกิดขึ้นเองทางธรรมชาติและจากการ ๒๔ ชว่ั โมง ในส่วนของข้อมลู ทางสมทุ รศาสตร์ และข้อมลู
กระท�ำของมนุษย์ ส่งผลกระทบในเชิงลบต่อความมั่นคง อุตุนิยมวิทยาที่เป็นข่าวสารเปิดเผย ไม่มีผลกระทบต่อ
ของชาติทางด้านความปลอดภัยในเส้นทางคมนาคมทาง ควานม่ันคง จะใหบ้ ริการผา่ นเวบ็ ไซต์ของกรมอุทกศาสตร์
ทะเล ระบบเศรษฐกิจ การสูญเสียชีวิตประชาชน และ และผ่านแอปพลเิ คชั่นของกรมอุทกศาสตร์ เพ่ือเพิ่มความ
ทรัพย์สินของประเทศ ในการนี้กองทัพเรือ ในฐานะ หลากหลายและความสะดวกในการเข้ารับบริการ ตลอด
หน่วยงานบรรเทาสาธารณภัยทางทะเลมีหน้าที่ในการ จนเพ่ือเป็นการเพิ่มช่องทางการสื่อสารระหว่างหน่วยงาน
ช่วยเหลือประชาชน และเรือเดินทะเลท่ีประสบภัย กับผู้รับบริการ ในการแจ้งส่ิงที่มีการเปลี่ยนแปลงไปจาก
ในทะเล ซึ่งต้องใช้ข้อมูลทางอุทกศาสตร์ในการวางแผน ข้อมูลที่ปรากฏในแผนที่เดินเรือ หรือจากผลิตภัณฑ์
และปฏิบัติงานในการค้นหาและช่วยเหลือผู้ประสบภัยใน หน่วยงานให้บริการ
ทะเล ๒. การปรับโครงสร้างและพัฒนาระบบของ
จากสภาวะแวดล้อมที่เปล่ียนแปลงไป ดังนั้นใน กรมอทุ กศาสตรใ์ หส้ ามารถรองรบั ระบบการเปน็ หนว่ ยงาน
๑๐ ปขี า้ งหนา้ กรมอทุ กศาสตร์ จงึ ไดก้ ำ� หนดวสิ ยั ทศั นไ์ วว้ า่ ท่ีใช้ข้อมูลเป็นศูนย์กลาง โดยการจัดต้ังศูนย์ข้อมูลข่าว
“จะเป็นหน่วยงานที่ใช้ข้อมูลเป็นศูนย์กลางในการ กรองภูมิสารสนเทศทางอุทกศาสตร์ ประกอบด้วย
สนับสนุนการปฏิบัติการของกองทัพเรือ ด้วยการบริหาร กองภูมิสารสนเทศทางอุทกศาสตร์ กองสมุทรศาสตร์
จัดการที่มีคุณภาพ” เพื่อเป็นเคร่ืองมือก�ำหนดทิศทางใน กองอุตุนิยมวิทยา และกองส�ำรวจแผนท่ี เพื่อสนับสนุน
การปฏิบัติกิจกรรมขององค์กร และพัฒนางานด้าน ขอ้ มลู ขา่ วกรองฯ ใหศ้ นู ยป์ ฏบิ ตั กิ ารเรอื ดำ� นำ�้ และศนู ยส์ งคราม
อุทกศาสตร์อย่างต่อเน่ือง โดยมีเป้าประสงค์ส�ำคัญ ทนุ่ ระเบดิ จดั ตงั้ กองบรหิ ารพสั ดอุ ทุ กศาสตร์ ประกอบดว้ ย
ในการจัดท�ำโครงสร้างข้อมูลพื้นฐานทางอุทกศาสตร์ แผนกเทคนิคเคร่ืองมืออุทกศาสตร์ แผนกคลังพัสดุ
หนงั สือทรี่ ะลึก ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๓๔

แผนกเครอื่ งมอื และซ่อมบ�ำรุง ท�ำหน้าที่ในการอำ� นวยการ เรือใช้งานเครื่องหมายทางเรือล�ำใหม่ทดแทน เรือหลวง
งานด้านการส่งก�ำลังบ�ำรุงสายอุทกศาสตร์ และยกระดับ สุริยะ ท่ีมีอายุการใช้งานมาอย่างยาวนานถึง ๔๐ ปี เพ่ือ
โรงเรยี นอทุ กศาสตร์ เปน็ หนว่ ยขน้ึ ตรงกบั กรมอทุ กศาสตร์ เป็นหลักประกันมาตรฐานในการปฏิบัติงานด้าน
เพ่ือให้มีขีดความสามารถในการพัฒนาบุคลากรสายงาน เครอ่ื งหมายทางเรอื ของประเทศใหส้ ามารถตดิ ตง้ั ตรวจสอบ
อทุ กศาสตรร์ องรบั วทิ ยาการและเทคโนโลยที เ่ี ปลย่ี นแปลงไป และซอ่ มบำ� รงุ ได้อย่างตอ่ เน่ือ
๓. การพัฒนาการส่งก�ำลังบ�ำรุงสายงาน ๕. การเสริมสร้างขีดสมรรถนะก�ำลังพลให้มี
อุทกศาสตร์ให้กับกองทัพเรือให้เพียงพอตามความ ความพร้อมในการปฏิบัติงานตามมาตรฐานสากลโดยการ
ต้องการ และครอบคลุมพื้นท่ีปฏิบัติการ โดยการด�ำเนิน จัดการเรียนการสอนตามมาตรฐานที่ได้รับการรับรอง
การนี้มุ่งเน้นการเสริมสร้างขีดความสามารถในการส่ง จากองค์การอุทกศาสตร์สากล(IHO) ซึ่งประกอบด้วย
ก�ำลังของสถานีอุทกศาสตร์ภาคท่ีต้ังอยู่ในพื้นท่ีของ หลักสูตรที่เกิดข้ึนจากความร่วมกันระหว่างหน่วยงาน
ทพั เรือภาคท่ี ๑ ทัพเรือภาคท่ี ๒ และทพั เรอื ภาคที่ ๓ ให้ ภมู ภิ าคเอเชยี ตะวนั ออก และหลกั สตู รของกรมอทุ กศาสตร์
สามารถด�ำเนินการตามแนวคิด ในแผนปฏิบัติการ ซ่ึงจะเปิดให้หน่วยงานในกองทัพเรือ หน่วยงานราชการ
กรมอุทกศาสตร์รองรับแผนยุทธการของกองทัพเรือ และรัฐวิสาหกิจ ตลอดจนประชาชนท่ัวไปที่ผ่านการคัด
ท่ีเป็นการมอบกิจตามแผนป้องกันประเทศด้านต่าง ๆ เลือกเข้ารว่ มหลักสตู รด้วย
จากกองทพั ไทย
๔. การให้บริการข้อมูลเพ่ือความปลอดภัยใน
การเดินเรือและการบรรเทาสาธารณภัยให้แก่หน่วยงาน
ภาครัฐ และประชาชน ได้อย่างถูกต้อง ทันสมัยตาม
มาตรฐานสากล ครอบคลมุ พนื้ ทรี่ บั ผดิ ชอบของกองทพั เรอื
ได้แก่ ๑) ข้อมูลข่าวสารความปลอดภัยในการเดินเรือ
การใหบ้ ริการเวลามาตรฐานประเทศไทย ระดับน้ำ� ทำ� นาย
ในนา่ นนำ�้ ไทย และเวลาดวงอาทติ ย์ ดวงจนั ทรข์ นึ้ -ตก ผ่าน
แอปพลิเคชั่นกรมอุทกศาสตร์ และการบริการความ
ปลอดภัยในการเดินเรือ ส่งมอบโดยตรงถึงเรือพาณิชย์
และเรือประมงต่าง ๆ ตลอด ๒๔ ช่ัวโมง ด้วยการซ่อม
บ�ำรุงที่ต่อเน่ืองและการแก้ไขความเสียหาย เพื่อให้
เครือ่ งหมายทางเรือ (Aid to Navigation) มคี วามพร้อม
ใช้งานตลอด ๒๔ ช่ัวโมง โดยมีนายประภาคาร ร่วมกับ
ก�ำลังพลของสถานีอุทกศาสตร์ภาค ตลอดจนการจัดหา

หนังสือทร่ี ะลกึ ปี กรมอุทกศาสตร์
๑๓๕

โดยมเี ปา้ หมายเพอื่ ตอบสนองตอ่ ยทุ ธศาสตรช์ าติ การบริการต่าง ๆ สามารถให้บริการได้อย่างต่อเน่ือง
๒ ส่วนหลัก ได้แก่ยุทธศาสตร์ด้านความม่ันคง และ นอกจากนั้นข้อมูลท่ีได้มายังสามารถให้ผลพลอยได้ใน
ยุทธศาสตร์ด้านการสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน การน�ำไปสนับสนุนงานพัฒนาประเทศในรูปแบบอ่ืน ๆ
กลา่ วคอื ในดา้ นความมนั่ คง ใหบ้ รกิ ารสนบั สนนุ ผลติ ภณั ฑ์ เช่น งานเขตแดนระหว่างประเทศทางทะเล การบริหาร
และข้อมูลจ�ำเป็นต่อการปฏิบัติการทางทหารสาขาต่าง ๆ จดั การพน้ื ทที่ างทะเล การวจิ ยั พฒั นาทางทะเล การวเิ คราะห์
ให้กับกองทัพเรือเพื่อให้มีข้อมูลเพียงพอท่ีจะใช้ในการ ผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่ง การอนุรักษ์ทรัพยากร
วางแผนและใช้ประกอบการตัดสินใจ ในการปฏิบัติงาน ทางธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การประมง การวางสาย
ตามหน้าที่และภารกิจในการรักษาความม่ันคงและการ เคเบิ้ล สายไฟฟ้าและท่อทางใต้น้�ำ เป็นต้น และยัง
รักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเลส่งผลให้ประเทศมี สามารถน�ำไปใช้เพ่ือการแจ้งเตือนและบริหารจัดการ
ความมนั่ คงในมติ ทิ างทะเล ตามเปา้ หมายของแผนแมบ่ ท ฯ ภัยพิบัติทางทะเลรวมทั้งการค้นหาและช่วยเหลือผู้
เป้าหมายท่ี ๒ ส�ำหรับด้านการสร้างขีดความสามารถใน ประสบภัยในทะเลอกี ด้วย
การแข่งขันเป็นการด�ำเนินการตามเป้าหมายการพัฒนา ประเดน็ เปา้ หมายทีส่ ำ� คญั ได้แก่
โครงสร้างพื้นฐานของประเทศ ในมิติของโครงข่าย
คมนาคมและขนส่งทางทะเลส่งเสริมให้เกิดความ ๑) การปฏิบัติงานด้านความม่ันคง และการรักษาผล
ปลอดภัยในการเดินเรือและการรักษาชีวิตและทรัพย์สิน ประโยชน์ของชาติทางทะเลของกองทัพเรือเป็นไปอย่าง
ในทะเลซึ่งเป็นไปตามกฎหมายระหว่างประเทศตาม มีประสิทธิภาพ
อนุสญั ญาฯ UNCLOS บทท่ี ๕ Safety Of Life At Sea
(SOLAS) ซ่ึงไทยลงนามรับรองและให้สัตยาบันไว้ โดย ๒) ประชาชนผู้ใช้ทะเลมีข้อมูลเพียงพอในการใช้งาน
เป็นการบริการ บริการผ่านการส�ำรวจและจัดท�ำแผนท่ี เพ่ือความปลอดภัยในการเดินเรือและมีความเช่ือมั่นใน
เดินเรือบรรณสารการเดินเรือ และข้อมูลข่าวสารเพื่อ โครงสร้างการคมนาคมทางทะเล
ความปลอดภยั ในการเดนิ เรอื เชน่ การออกประกาศชาวเรอื
การให้ข้อมูลอุตุนิยมวิทยาทางทะเล การแจ้งเตือน ๓) ระบบทุน่ เครอ่ื งหมายทางเรือและเคร่อื งหมายทาง
สภาวะอากาศรุนแรง และให้บริการข้อมูลระดับน้�ำทะเล เรอื อื่น ๆ ท่ีติดตงั้ ในบรเิ วณฐานทพั -ทา่ เรอื ของกองทัพเรือ
เพ่ือการเดนิ เรอื เปน็ ต้น รวมท้งั การใหบ้ รกิ ารเคร่อื งหมาย พืน้ ท่ปี ฏบิ ัติการของทัพเรอื ภาคท่ี ๑ ทัพเรือภาคท่ี ๒
ทางเรือเพ่ือแจ้งเตือนท่ีหมายอันตรายในทะเลหรือใช้เป็น
ที่หมายในการน�ำเรือให้ปลอดภัย ซ่ึงการด�ำเนินการทั้ง
ปวงนน้ั จะตอ้ งมกี ารสำ� รวจขอ้ มลู ทางอทุ กศาสตร์ สมทุ รศาสตร์
และอุตุนิยมวิทยา เพ่ือน�ำข้อมูลมาจัดท�ำผลิตภัณฑ์เพื่อ
ให้บริการดังที่กล่าวมาแล้วรวมท้ังด�ำรงรักษาให้ระบบ

หนังสอื ทรี่ ะลึก ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๓๖

และ ทัพเรอื ภาคที่ ๓ และพ้นื ทเี่ ดนิ เรืออน่ื ๆ ที่กองทพั เรอื ๒) ประชาชนผู้ใช้ทะเลมีข้อมูลเพียงพอในการใช้งาน
จะต้องเข้าไปปฏิบัติการ ครอบคลุมทั่วน่านน�้ำไทย เพ่ือความปลอดภัยในการเดินเรือ และมีความเช่ือมั่นใน
จะได้รับการตรวจซ่อมบ�ำรุงตามแผนปฏิบัติราชการฯ โครงสรา้ งการคมนาคมทางทะเล
อย่างครบถ้วนและสม�่ำเสมอตามมาตรฐาน ๓ ) ร ะ บ บ เ ค ร่ื อ ง ห ม า ย ท า ง เ รื อ ใ น น ่ า น น้� ำ ไ ท ย มี
ผลผลติ (Output) ทตี่ อ้ งการ คอื ประสิทธิภาพ การเดินเรือในน่านน�้ำไทยของเรือใน
๑) ข้อมูลตัวเลขน้�ำ ลักษณะพื้นท้องทะเล กระแสน�้ำ กองทัพเรือ และเรืออ่ืนๆ มีความปลอดภัย เน่ืองจากมี
ฯลฯ ส�ำหรบั ผลติ แผนท่ีเดินเรอื เครื่องหมายทางเรือ ช่วยในการเดินเรืออย่างพอเพียง
๒) การตรวจสอบความถูกต้องของแผนท่ีเดินเรือ และมีประสิทธภิ าพ
ทสี่ รา้ งใหม่ ดชั นชี วี้ ัดความสำ� เร็จ (KPIs)
๓) ข้อมูลความลึกน้�ำ และเส้นแนวน้�ำบริเวณขอบฝั่ง เชิงปริมาณ ไดแ้ ก่
เพื่อวเิ คราะหอ์ ตั ราการกดั เซาะและทบั ถมของชายฝั่ง ๑) ปรับปรุงต้นฉบับแผนท่ีเดินได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๔) สถานีวัดระดับน้�ำ มีความถูกต้องทางระดับ และ ๗๐ ของจ�ำนวนแผนท่เี ดนิ เรอื ทงั้ หมด
พรอ้ มใชง้ านสำ� หรบั คำ� นวณคา่ ระดบั นำ�้ เพอื่ จดั ทำ� มาตรานำ้� ๒) มฐี านขอ้ มลู แผนทท่ี ะเลและขอ้ มลู ทางสมทุ รศาสตร์
๕) ฐานข้อมูลแผนที่ทะเล และการผลิตต้นฉบับ ร้อยละ ๑๐๐ ในพ้ืนที่ที่ก�ำหนด
แผนที่เดินเรือ และการผลิตแผนที่เดินเรืออิเล็กทรอนิกส์ ๓ ) ระบบทุ่นเครื่องหมายทางเรือและเครื่องหมาย
ตามมาตรฐานทก่ี �ำหนด ทางเรืออ่ืน ๆ ในน่านน้�ำไทยสามารถใช้งานได้ตลอดเวลา
๖) ประภาคาร กระโจมไฟ ในน่านน�ำ้ ไทย สามารถใช้ ไม่น้อยกวา่ ร้อยละ ๙๕ ของเวลาและจำ� นวนเครื่องหมาย
งานได้อย่างต่อเน่ือง และสามารถจัดหาเรือใช้งาน ทางเรือทงั้ หมด
เคร่ืองหมายทางเรือล�ำใหม่ทดแทน เรือหลวงสุริยะ เชิงคุณภาพ ไดแ้ ก่
ได้ตามกรอบเวลาท่กี ำ� หนด ๑) แผนทเ่ี รือได้รับการจดั ทำ� ตามมาตรฐาน มีคา่ ความ
๗) หลักสูตรของโรงเรียนอุทกศาสตร์ได้รับการรับรอง ถูกต้องเชิงต�ำแหน่ง และทางความลึกได้ตามมาตรฐาน
มาตรฐานจากองค์การอุทกศาสตร์สากล องค์การอุทกศาสตร์สากล IHO S-44 และได้รับการจัด
๘) การส่งก�ำลังบ�ำรุงสายงานอุทกศาสตร์ให้กับ เก็บอย่างเป็นระบบตามมาตรฐานองค์การอุทกศาสตร์
กองทพั เรอื ได้อย่างเพียงพอตามความต้องการ สากล (S-100)
๙) ข้อมูลข่าวกรองภูมิสารสนเทศทางอุทกศาสตร์ ๒) เครอื่ งหมายทางเรอื ในนา่ นนำ�้ ไทยทก่ี รมอทุ กศาสตร์
สนับสนุนการวางแผนและด�ำเนินกลยุทธ์ส�ำหรับการ เป็นไปตามได้มาตรฐานสากลตามที่สมาคมประภาคาร
ปฏิบตั กิ ารทหารตา่ ง ๆ ระหวา่ งประเทศ (IALA) กำ� หนด
ผลลัพธ์ (Outcome) ทีต่ อ้ งการ ไดแ้ ก่
๑) การปฏิบัติงานด้านความมั่นคง และการรักษาผล
ประโยชน์ของชาติทางทะเลของกองทัพเรือเป็นไปอย่างมี
ประสทิ ธภิ าพ

หนงั สือทร่ี ะลกึ ปี กรมอุทกศาสตร์
๑๓๗

๓.๔. ขดี ความสามารถของกรมอุทกศาสตร์ ในทศวรรษท่ี ๑๑ - ๑๒ เพื่อรองรับยุทธศาสตร์ กองทัพเรือ
ระยะ ๒๐ ปี พ.ศ. ๒๕๖๐-๒๕๗๙

ขดี
ความสามารถ

ในอนาคต
เพื่อรองรบั
ยทุ ธศาสตร์
กองทพั เรือ
ระยะ ๒๐ ปี
พ.ศ.๒๕๖๐ -

๒๕๗๙

ข้อมลู ขา่ วสาร สารสนเทศทางอทุ กศาสตรเ์ ปน็ ปจั จัยทวีก�ำลัง (Force Multiplier) ของการปฏบิ ัตกิ ารทางเรอื
กรมอุทกศาสตร์มีขอบเขตความรับผิดชอบและหน้าท่ีที่ส�ำคัญ คือ รวบรวม จัดท�ำ วิเคราะห์ และให้บริการข้อมูล
อุทกศาสตร์ อุตุนิยมวิทยา และสมุทรศาสตร์ให้กับหน่วยต่าง ๆ ในกองทัพเรือ หรืออาจกล่าวโดยสรุปได้ว่า ภารกิจ
ท่ีส�ำคัญที่สุด คือ การสนับสนุนข้อมูลข่าวสารสารสนเทศและความรู้ทางอุทกศาสตร์ให้แก่หน่วยปฏิบัติของกองทัพเรือ
ในรปู แบบทถี่ กู ต้อง มีความทันสมัย ภายในเวลาท่ีตอ้ งการ เพ่ือใหฝ้ ่ายเรามีความไดเ้ ปรยี บในการตัดสนิ ใจในการปฏบิ ัติ
การยทุ ธ

กรมอุทกศาสตร์มีการส�ำรวจอุทกศาสตร์ สมุทรศาสตร์ และอุตุนิยมวิทยา ในน่านน้�ำไทย โดยมีการเก็บ
รวบรวมขอ้ มูล และทำ� การวิเคราะหเ์ พือ่ นำ� ไปใช้ในการสนับสนุนการปฏบิ ัติการทางทหารของหน่วยต่าง ๆ ในกองทัพเรือ
ทัง้ ยามสงบและยามสงคราม ซ่งึ มีความต้องการข้อมลู สภาวะแวดล้อมธรรมชาติเพ่ือนำ� ไปใชใ้ นการปฏิบตั กิ ารทางทหาร
มคี วามแตกตา่ งกันไปในแต่ละสาขา
ในสงครามปราบเรือด�ำน�้ำ และเรือด�ำน้�ำ ลักษณะทางกรมอุทกศาสตร์โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ด้าน Ocean
Acoustic และ Geo-Acoustic ท่ีส่งผลต่อการเดินทางของเสียงใต้น�้ำจะมีความส�ำคัญอย่างมาก ในการยกพลข้ึนบก
ลักษณะอุทกศาสตร์บริเวณชายฝั่ง โครงสร้างของชายฝั่งและข้อมูลสมุทรศาสตร์ ในบริเวณใกล้ฝั่งในเขตคลื่นเเตกตัว
จะได้รับความสนใจเป็นพิเศษ ในสงครามทุ่นระเบิดต้องการข้อมูลความลึกน้�ำ และวัตถุใต้น�้ำ ความรู้ความเข้าใจใน
ลกั ษณะพนื้ ทช่ี ายฝง่ั และโครงสรา้ งทางธรณวี ทิ ยาของพนื้ ทอ้ งทะเล การปฏบิ ตั กิ ารสงครามพเิ ศษตอ้ งการขอ้ มลู กระแสนำ้�
และระดับน�้ำ แผนที่ท่ีทันสมัย และความสว่างของดวงจันทร์ เป็นต้น กรมอุทกศาสตร์ได้น�ำแนวทางการใช้ข้อมูลทาง
อุทกศาสตร์ Battlespace on Demand (BonD) ของกองทัพสหรัฐฯ เป็นต้นแบบก�ำหนดแนวทางการสนับสนุน
กองทัพเรือในทศวรรษที่ ๑๑-๑๒ ดังตอ่ ไปนี้

หนังสือท่รี ะลึก ปี กรมอุทกศาสตร์
๑๓๘

ภาพท่ี ๓ - ๔ แสดงกรอบแนวคิด BonD – สนับสนนุ ยทุ ธศาสตรท์ างสมุทรศาสตร์ระยะยาว
เชื่อมระหวา่ งข้อมลู สภาพแวดลอ้ มไปยังการตดั สนิ ใจ

BonD จัดระดับข้อมูลขา่ วสารสารสนเทศทางอุทกศาสตร์ไว้ ๔ ระดับคอื ๑) ระดบั ท่ี ๑.(Tier 0) ระดับข้อมลู
๒) ระดับท่ี ๒.(Tier 1) ระดับการพยากรณ์สภาพแวดล้อม ๓) ระดับท่ี ๓.(Tier 2) ระดับการพยากรณ์สมรรถนะ และ
๔) ระดับท่ี ๔.(Tier 3) ระดบั การตดั สนิ ใจ
ระดบั ที่ ๑. (Tier 0) ระดบั ขอ้ มลู เกบ็ รวบรวมขอ้ มลู สภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาติ ประกอบดว้ ยขอ้ มลู ทร่ี วบรวม
ไดจ้ ากการตรวจวัดปัจจัยทางอทุ กศาสตร์ สมทุ รศาสตร์และอตุ ุนิยมวทิ ยา โดยใชเ้ คร่ืองมือสำ� รวจตา่ ง ๆ และเครอ่ื งมือ
ตรวจวัดในสง่ิ แวดลอ้ มจรงิ

ความโปรง่ แสง ความโปรง่ แสงเฉพาะพนื้ ที่

ภาพที่ ๓-๕ ตัวอย่าง ข้อมูลสนบั สนุนการปฏิบตั กิ ารทางทหารในมติ ติ า่ ง ๆ ระดบั ท่ี ๑. (Tier0)

หนงั สอื ทีร่ ะลกึ ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๓๙

ภาพท่ี ๓-๖ ตัวอย่าง ข้อมูลสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารในมิติ ระดบั ที่ ๓. (Tier 2) ประเมินผลลกั ษณะสภาพ
ตา่ ง ๆ ระดบั ที่ ๑. Thermocline (ซา้ ยบน) Surface Duct (ขวาบน) แวดลอ้ มทางธรรมชาตใิ นอนาคตตอ่ การปฏบิ ตั กิ ารทางเรอื
โดยน�ำผลการพยากรณ์สภาพแวดล้อม ในระดับที่ ๒
Sound Channel (ซ้ายลา่ ง) และ Shadow Zone (ขวาล่าง) ร่วมกับคุณลักษณะของระบบอาวุธ ระบบตรวจจับ และ
บคุ ลากร วา่ จะมผี ลกระทบอยา่ งไรตอ่ ขดี ความสามารถของ
ระดับที่ ๒. (Tier 1) คาดการณ์ลักษณะสภาพ บคุ คล แพลตฟอรม์ ระบบตรวจจบั และ ระบบอาวธุ ในเวลา
แวดลอ้ มทางธรรมชาตใิ นอนาคต โดยนำ� ขอ้ มลู จาก ระดบั ที่ และพ้นื ท่ีที่จะมีการปฏบิ ัติการของหนว่ ยของ กองทพั เรือ
๑ รว่ มกบั แบบจำ� ลองทางคณติ ศาสตรเ์ พอื่ พยากรณส์ ภาพ ขอ้ มลู ท่ใี ช้
แวดล้อมในเวลาและพน้ื ท่ตี ามความต้องการในการปฏิบัติ สภาพแวดล้อม อุณหภูมิ ความเค็ม ความลึก ลักษณะ
การของหนว่ ยเรือ ตะกอน สภาวะทะเล เสียงแวดล้อม ฝน โซนาร์ ความถี่
กำ� ลงั สง่ ความลึกของโซนาร์
ผลลพั ธ์ POD (Probability of Detection)/ Sonic Layer/
Depth Cut off Frequency

ภาพท่ี ๓-๗ ตวั อย่าง ขอ้ มูลสนบั สนุนการปฏบิ ัตกิ ารทางทหาร ภาพที่ ๓-๙ ตวั อยา่ ง ขอ้ มลู สนบั สนนุ การปฏบิ ตั กิ ารทางทหารในมติ ติ า่ ง ๆ
ในมิตติ ่าง ๆ ระดบั ท่ี ๒. (Tier 1) ทิศทางและความเร็วกระแสน้�ำ ระดบั ที่ ๓. POD ของโซนาร์ จากโปรแกรม WADER ซ่งึ แสดง POD
ณ จุดที่มีข้อมูลทางอุทกศาสตร์และคุณลักษณะของโซนาร์

ภาพที่ ๓ - ๑๐ ตัวอยา่ งข้อมูลสนบั สนนุ การปฏิบัติการทางทหารใน
มติ ติ า่ ง ๆ ระดบั ที่ ๓. (Tier 2) ซงึ่ นำ� ผล POD จากโปรแกรม WADER

มาสร้างในรปู แบบข้อมูลเชงิ พืน้ ที่

ภาพที่ ๓-๘ ตัวอย่าง ข้อมูลสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารใน ปี กรมอทุ กศาสตร์
มติ ติ า่ ง ๆ ระดบั ที่ ๒. ความสงู ของระดบั นำ�้ ทเ่ี ปลย่ี นแปลงจากระดบั ปกติ
จากโปรแกรม POM (ภาพบน) และความสูง และทิศทางของคล่ืนนัย

ส�ำคัญจากโปรแกรม WAM (ภาพลา่ ง)
หนงั สอื ที่ระลกึ
๑๔๐

ภาพท่ี ๓-๑๑ ตัวอย่าง ข้อมูลสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารในมิติ ๓.๕ ทศวรรษท่ี ๑๑ กา้ วแรกการพฒั นาสศู่ ตวรรษใหม ่
ต่าง ๆ ระดับที่ ๓. ซ่ึงน�ำผล POD จากแบบจ�ำลองทางอุตุนิยมวิทยา เคร่ืองมือส�ำคัญ ที่กรมอุทกศาสตร์ วางแผน
รว่ มกับคุณลักษณะของเรดาร์ (ภาพซ้าย) น�ำมาสร้างระยะตรวจจับ ด�ำเนินการจัดหา เพื่อพัฒนาขีดความสามารถในการเก็บ
ของเรดาร์ X-Band ต่อเป้าผิวน้�ำขนาดเล็กในรูปแบบข้อมูลเชิงพื้นที่ รวบรวมข้อมูลสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ส�ำหรับการ
สนับสนุนข้อมูลทางอุทกศาสตร์เพื่อการปฏิบัติการทาง
(ภาพขวา) ในลักษณะเดยี วกบั โซนาร์ ทหารของกองทัพเรือ การพัฒนาประเทศและการช่วย
เหลือประชาชน ไดแ้ ก่
ระดบั ที่ ๔. (Tier 3) ก�ำหนดแนวทางการปฏบิ ตั ิ
การทางเรือท่ีสอดคล้อง เป็นการใช้ข้อมูลข่าวสารและ ๑) ระบบหยัง่ น�้ำสำ� หรบั เรือพฤหสั บดี ๕ และ ๖
ความรูจ้ ากทุกระดับมาประยุกต์ ใช้ในการตดั สนิ ใจซ่งึ รวม และระบบหยงั่ นำ�้ แบบหลายลำ� คลนื่ สำ� หรบั นำ�้ ลกึ ของเรอื
ถึงการประเมนิ ความเสยี่ งในรูปแบบตา่ ง ๆ ด้วย หลวงพฤหัสบดี เพ่ือพัฒนาขีดความสามารถของเรือให้
สามารถส�ำรวจแบบหลายล�ำคล่ืนได้ในช่วงความลึกน�้ำ
ใต้หวั Transducer (Depth below transducer) ต้ังแต่
๐-๓,๐๐๐ เมตร เพ่ือใช้ส�ำหรับการหาข้อมูลความลึก
น�้ำ และส่ิงอันตรายใต้น้�ำในการส�ำรวจ ส�ำหรับการจัดท�ำ
แผนท่ีเดินเรือ (Hydrographic Survey) ตามมาตรฐาน
การส�ำรวจทางอุทกศาสตร์ขององค์การอุทกศาสตร์สากล

ภาพที่ ๓-๑๒ ตัวอย่างข้อมูลสารสนเทศ ในระดับที่ ๔. (Tier 3)
The Decision Layer แผนผงั ช่วยการตกลงใจจากความสงู คลนื่

นยั ยะส�ำคญั (รูปซ้าย )และตารางการตดั สนิ ใจ (รูปขวา)

ภาพท่ี ๓-๑๓ ตัวอย่างข่าวสาร สารสนเทศ ในระดับท่ี ๔. (Tier 3) บรรณาธกิ รครงั้ ท่ี ๕ ชนั้ 1a (IHO S-44 5 th Edition: 1a)
The Decision Layer แผนท่ีประเมินความเส่ียงของการปฏิบัติ ๒) ทนุ่ ตรวจคลน่ื และทนุ่ สำ� รวจทางสมทุ รศาสตร์
การของโจรสลัด สีแดงคือความเสี่ยงท่ีจะมีการปฏิบัติการของโจร
สลัดสูง สีเหลืองคือความเส่ียงที่จะมีการปฏิบัติการของโจรสลัดสีเขียว เพ่ือเพิ่มขีดความสามารถในการตรวจวัดและรวบรวม
การปฏิบัติการของโจรสลัดไม่น่าเกิดข้ึน โดยพิจารณาจากความสูง ขอ้ มูลคลืน่ ในทะเล รวบรวมขอ้ มลู อณุ หภมู ิ และความเค็ม
ของนำ้� ทะเลตามชนั้ ความลกึ แบบตอ่ เนอ่ื งทง้ั ในเวลาคลนื่
ของคล่นื นัยสำ� คญั ลมสงบ และคลื่นลมแรง ส�ำหรับใช้ในงานตรวจวัดข้อมูล
ทางด้านสมทุ รศาสตร์ เชน่ กระแสนำ�้ ความเคม็ อณุ หภมู ิ
ความเรว็ เสยี ง

๓) ปรบั ปรงุ ระบบบรหิ ารจดั การขอ้ มลู แผนทที่ ะเล
แบบเบ็ดเสร็จ ให้โปรแกรมในระบบดังกล่าวเป็น Latest
Release (Update) และ Service Pack (Fix) ล่าสุด
รองรับการจัดท�ำแผนท่ีในระบบบริหารจัดการแผนท่ีทาง
ทะเลแบบเบ็ดเสร็จ

หนงั สือทรี่ ะลกึ ปี กรมอุทกศาสตร์
๑๔๑

กลอ้ งบนั ทกึ ภาพวดิ โี อใตน้ ำ�้ พรอ้ มไฟฉาย และตดิ ตง้ั ระบบ
เซน็ เซอรป์ อ้ งกนั การชนของยานสำ� รวจใตน้ ำ้� ดว้ ยคลนื่ เสยี ง
แบบ Looking Forward Sonar สามารถตรวจจับและ
หลบหลีกวัตถุกีดขวางบนเส้นทางได้ในระยะไม่น้อยกว่า
๑๐ เมตร

ภาพท่ี ๓ - ๑๔ ทุ่นส�ำรวจทางสมุทรศาสตร์ ๖) ระบบแสดงผลขา่ วกรองทางอทุ กศาสตร์ สำ� หรบั ให้

บรกิ ารขอ้ มลู ขา่ วกรองทางอทุ กศาสตรส์ นบั สนนุ การปฏบิ ตั ิ
การทางทหารและการตัดสินใจของผู้บังคับบัญชา โดยใช้
ขอ้ มลู อทุ กศาสตร์ สมทุ รศาสตรแ์ ละอตุ นุ ยิ มวทิ ยา ผา่ นการ
วเิ คราะหแ์ ละประมวลผล ประกอบดว้ ยสว่ นตา่ ง ๆ ทส่ี ำ� คญั
จ�ำนวน ๔ ส่วน ได้แก่ ส่วนสนับสนุนระบบแสดงผลข่าว
กรองทางอทุ กศาสตรแ์ ละรกั ษาความปลอดภยั สว่ นบรหิ าร
จัดการ วิเคราะห์ ประมวลผล ข้อมูลภูมิสารสนเทศทาง
ภาพท่ี ๓-๑๕ ระบบบริหารจัดการขอ้ มลู แผนท่ที ะเลแบบเบด็ เสร็จ ทหารดา้ นอทุ กศาสตร์ สว่ นสนบั สนนุ การปฏบิ ตั กิ ารเรอื ดำ� นำ้�
๔) ระบบหยง่ั นำ�้ ชนดิ หลายลำ� คลน่ื พรอ้ มพาหนะ แบบ และสว่ นสนบั สนนุ การปฏบิ ตั กิ ารทางทหารของกองทพั เรอื
ติดต้ังประจ�ำท่ีกับเรือยนต์ส�ำรวจขนาดเล็กเพ่ือสนับสนุน
การส�ำรวจเร่งด่วนได้อย่างรวดเร็ว ใช้ในการส�ำรวจความ
ลกึ นำ้� ในเขตฐานทัพ ทา่ เรอื ร่องน้�ำสำ� คญั การส�ำรวจช่อง
ทางเพอื่ สง่ ความชว่ ยเรอื ทางมนษุ ยธรรม (Humanitarian
Assistance Disaster Relief : HADR) และส�ำรวจสิ่ง
อันตรายใต้น�้ำเพ่ือจัดท�ำแผนที่เดินเรือส�ำหรับเรือด�ำน�้ำ
และร่องนำ้� ช่องทางออกจากทา่ เรือของเรือดำ� นำ�้ โดยมคี ่า
ความถูกต้องของข้อมูลเป็นไปตามมาตรฐานการส�ำรวจ
อุทกศาสตร์ช้ันพิเศษขององค์การอุทกศาสตร์สากล (IHO
S - 44 5th Edition: Special Order)
๕) ยานส�ำรวจใต้น�้ำแบบอัตโนมัติ (AUV) เพื่อพัฒนา
ขดี ความสามารถในการคน้ หาและพสิ จู นท์ ราบ สงิ่ อนั ตราย
ใต้น้�ำท่ีความลึกมากกว่า ๑๐๐ เมตร ตามมาตรฐานการ
สำ� รวจอทุ กศาสตรช์ น้ั พเิ ศษขององคก์ ารอทุ กศาสตรส์ ากล
(IHO S - 44 5th Edition: Special Order) โดยจะติดตงั้

หนงั สอื ทรี่ ะลึก ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๔๒

๗) ระบบพยากรณ์สภาวะแวดล้อมทางสมุทรศาสตร์ ๓.๖ ทศวรรษท่ี ๑๒ กา้ วยา่ งสอู่ นาคตอนั กวา้ งไกล
เพ่ือเพิ่มขีดความสามารถในการคาดหมายลักษณะทาง
สมุทรศาสตร์ บรรยากาศ และคล่นื ลมในทะเลล่วงหน้าให้ ท่ีกล่าวมาข้างต้นเป็นการพัฒนางานของ
ไดอ้ ยา่ งนอ้ ย ๗ วนั ไดแ้ ก่ ขอ้ มลู กระแสนำ้� ตามชนั้ ความลกึ กรมอุทกศาสตร์ในช่วงระยะ ๑๐ ปีแรกในศตวรรษท่ี ๒
อณุ หภมู -ิ ความเคม็ นำ�้ ทะเลตามชน้ั ความลกึ ความเรว็ เสยี ง อย่างไรก็ตามความส�ำคัญและความซับซ้อนของงาน
ใต้น�้ำตามช้ันความลึก คล่ืนผิวน้�ำ และตัวแปรทาง อทุ กศาสตรซ์ งึ่ มหี ลากหลายมติ ทิ ง้ั ในแงข่ องประเภทขอ้ มลู
อุตุนิยมวิทยา เช่น อุณหภูมิ ความช้ืน ความกดอากาศ ข่าวสารสารสนเทศและความรู้มิติในกรอบเวลาซึ่งต้องมี
ทิศทางและความเร็วลม ตามระดับความสูง ซ่ึงเม่ือแล้ว การด�ำเนินการในกรอบเวลา ต้ังแต่ตามเวลาจริงใกล้เวลา
เสร็จนอกจากจะสามารถสนับสนุนการปฏิบัติการของเรือ จรงิ ไปจนถงึ เปน็ ทศวรรษหรอื ศตวรรษสำ� หรบั งานทางดา้ น
ด�ำน�้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพแล้วยังสามารถสนับสนุน วทิ ยาศาสตรซ์ ง่ึ มคี วามสำ� คญั ตอ่ การพฒั นาประเทศทง้ั ทาง
ปฏบิ ตั กิ ารทางทหารของกองทพั เรอื ไดใ้ นทกุ มติ ิ ทง้ั ในนา่ น ด้านเศรษฐกิจและสังคมส�ำหรับการปฏิบัติการทางทหาร
นำ้� ประเทศไทยและพ้ืนทต่ี า่ งประเทศ เมอื่ สน้ิ สุดทศวรรษ งานของกรมอทุ กศาสตรจ์ ะอยใู่ นกรอบเวลาตงั้ แตใ่ กลเ้ วลา
แรกของศตวรรษท่ี ๒ กรมอุทกศาสตร์จะสามารถตอบ จริงไปจนถึงสัปดาห์หรือเดือน ตามความต้องการข้อมูล
สนองต่อความต้องการของกองทัพเรือ และการพัฒนา สภาพแวดลอ้ มในการวางแผนทง้ั ระดบั ยทุ ธศาสตร์ ยทุ ธการ
ประเทศได้พร้อม ๆ กัน มีมาตรฐานเป็นไปตามที่ก�ำหนด และยุทธวธิ ี
โดยองคก์ รระหวา่ งประเทศโดยมรี ะบบสนับสนนุ ทางด้าน ดงั นนั้ ตง้ั แตท่ ศวรรษที่ ๑๒ เปน็ ตน้ ไปกรมอทุ กศาสตร์
IT ท่ีเหมาะสม จะเนน้ ในการพฒั นาใหก้ ารปฏบิ ตั งิ านซงึ่ นำ� รอ่ งในทศวรรษ
ท่ี ๑๑ ใหม้ คี วามสมบรู ณย์ ่งิ ข้ึนในทุกมิติโดยน�ำแนวคดิ ใน
การสนบั สนนุ กองทพั เรอื ของหนว่ ยงานในลกั ษณะเดยี วกนั
ของชาตทิ มี่ คี วามกา้ วหนา้ และแนวคดิ รวมถงึ มาตรฐานตา่ ง
ๆ ท่ีก�ำหนดโดยองค์กรระหว่างประเทศที่รับผิดชอบงาน
ดา้ นนน้ั อยู่ เช่น IHO IALA IMO และ IOC Rapid Envi-
ronmental Assessment (REA) REACH-BACK และ
Network Centric Warfare (NCW)
เนอ่ื งจากการสรา้ งผลผลติ ทางอทุ กศาสตรม์ คี วาม
หลากหลายตอ้ งการทรพั ยากรเป็นจำ� นวนมาก ดงั น้นั การ
มีข้อมูลข่าวสาร สารสนเทศและความรู้ทางอุทกศาสตร์
ครบถ้วนและสอดคล้องกับเวลาในการปฏิบัติงานจึง
สามารถดำ� เนนิ การไดอ้ ยา่ งจำ� กดั องคก์ รสนธสิ ญั ญาปอ้ งกนั
แอตแลนติกเหนือ (NATO) ก�ำหนดแนวคิดเพ่ือช่วยให้
ทราบถงึ สภาพแวดลอ้ มของพนื้ ทป่ี ฏบิ ตั กิ ารและใหข้ อ้ มลู แกผ่ มู้ ี
อ�ำนาจตัดสินใจว่าส่ิงแวดล้อมจะส่งผลต่อการปฏิบัติการ
ของหนว่ ยของฝา่ ยเราและฝา่ ยตรงขา้ มทอ่ี ยใู่ นพน้ื ทอี่ ยา่ งไร
ในการสนับสนุนการส�ำรวจข้อมูลต่างๆทางอุทกศาสตร์
ส�ำหรับการประเมินสิ่งแวดล้อมอย่างรวดเร็ว (Rapid
Environmental Assessment : REA)

หนังสือที่ระลกึ ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๔๓

ในฐานะสว่ นหนง่ึ ของแนวคดิ REA ภาพพน้ื ผวิ ทาง แห่งความส�ำเร็จของกรมอุทกศาสตร์ ในการสนับสนุน
น้�ำและพ้ืนทะเลของพื้นท่ีปฏิบัติการน�ำไปสู่ความรู้ที่เป็น กองทัพเรือในระดับยุทธวิธี เดิมเม่ือหน่วยกองทัพเรือ
ปัจจัยทวีก�ำลังให้ทราบถึงข้อได้เปรียบและเสียเปรียบใน จะเขา้ พนื้ ทป่ี ฏบิ ตั กิ าร กรมอทุ กศาสตรจ์ ะมขี อ้ มลู สนบั สนนุ
เชงิ เปรยี บเทยี บของหนว่ ยปฏบิ ตั ทิ เี่ กย่ี วขอ้ ง ดงั นน้ั การไดข้ อ้ มลู หนว่ ยปฏบิ ัติ โดยใชข้ อ้ มูลจากอดตี (Historical Data) ที่
สภาพแวดล้อมใกล้เวลาจริงที่สุดเป็นขีดความสามารถ เคยรวบรวมไว้ หลงั จากกรมอทุ กศาสตร์ ใชแ้ บบจำ� ลองทาง
ส�ำคัญ ซ่ึงจะมีการน�ำยานพาหนะการส�ำรวจอุทกศาสตร์ คณิตศาสตร์มากข้ึนในช่วงหลายปที ี่ผา่ นมา
เฉพาะทางมาใชเ้ พอื่ ใหไ้ ดข้ อ้ มลู ทจ่ี ำ� เปน็ เมอ่ื ความแมน่ ยำ� ปจั จบุ นั กรมอทุ กศาสตร์ สามารถใหก้ ารสนบั สนนุ
และความละเอียดของระบบตรวจจับดีขึ้นและใช้ร่วมกับ หน่วยกองทัพเรือในระดับการพยากรณ์สภาพแวดล้อม
อากาศยานหรือยานไร้คนขับ ปริมาณข้อมูลท่ีรวบรวมได้ (Tier 1) ได้มากขึ้น อย่างไรก็ตามการสร้างผลผลิตนอก
จะมีปริมาณเพ่ิมข้ึนอย่างมาก ดังนั้นความจ�ำเป็นในการ เหนอื จากทเี่ ปน็ ผลลพั ธโ์ ดยตรงจาก แบบจำ� ลองตา่ ง ๆ ตอ้ ง
รวมชดุ เครอื่ งมอื ตา่ ง ๆ ทเ่ี ออื้ ใหก้ ารประมวลผลขอ้ มลู เปน็ ผ่านการด�ำเนินกรรมวิธีข้อมูลที่แยกส่วนไม่เชื่อมต่อกัน
ไปโดยอัตโนมัติอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพจึงเป็น อยา่ งสมบูรณ์
ส่ิงจ�ำเป็น
เมื่อกรมอุทกศาสตร์สามารถสร้างผลผลิตได้
สอดคลอ้ งกบั การใช้งานของหน่วยตา่ ง ๆทง้ั หมดแล้ว ใน
ระยะต่อไป กรมอุทกศาสตร์ จะเน้นในเรื่องการสามารถ
สนับสนุนถึงระดับยุทธวิธีซึ่งรวมถึง ความสามารถด้าน
REA และ Reach Back Support จะเปน็ แนวคดิ หลักใน
การสนับสนุนการปฏบิ ตั กิ ารของกองทพั เรอื

การสร้างขีดสมรรถนะ REA ร่วมกับแนวคิด
Reach Back เป็นองค์ประกอบส�ำคัญองค์ประกอบหน่ึง
ของ Network - Centric Warfare และกระบวนงานท่ี
เก่ียวข้องซ่ึงสนับสนุนด้วยระบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่
เหมาะสมเพอ่ื ใหส้ ามารถทำ� งานไดอ้ ยา่ งอตั โนมตั เิ ปน็ ปจั จยั

หนังสือท่ีระลึก ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๔๔

กรณีสมมุติการสนับสนุนการปฏิบัติการของ เมอ่ื หนว่ ยปฏบิ ตั ฝิ า่ ยเราเขา้ พน้ื ทแ่ี ละสามารถเกบ็
กรมอทุ กศาสตรใ์ นอนาคต เช่น เมอื่ หนว่ ยปฏบิ ตั ิของกอง ข้อมูลทางอุทกศาสตร์เพ่ิมเติมแนวคิด Reach Back
ทัพเรือจะเข้าพื้นที่ปฏิบัติการ กรมอุทกศาสตร์จะต้องมี จะชว่ ยใหก้ รมอทุ กศาสตรส์ ามารถปรบั ปรงุ ขอ้ มลู ดงั กลา่ ว
ความสามารถในการประเมินสภาพแวดล้อมได้อย่าง ให้ถูกต้องย่ิงข้ึนโดยหน่วยท่ีเข้าพ้ืนท่ีก่อน ตรวจวัดข้อมูล
รวดเร็วโดยใช้ระบบตรวจวัดท่ีเหมาะสม เช่น Remote ทางอุทกศาสตร์ตามกิจของตนและส่งข้อมูลกลับมาท่ี
sensing LiDAR และการเก็บข้อมูลสมุทรศาสตร์ด้วย กรมอทุ กศาสตรเ์ พอื่ นำ� ขอ้ มลู มารวมกลบั ขอ้ มลู ชดุ เดมิ แลว้
XCTD เป็นต้น REA จะท�ำให้กรมอุทกศาสตร์มีขีดความ สรา้ งขอ้ มลู ขา่ วสารสารสนเทศและความรชู้ ดุ ใหมท่ ถ่ี กู ตอ้ ง
สามารถในการสนับสนุนข้อมูลข่าวสารสารสนเทศและ มากกว่าเดิมแล้วส่งข้อมูลข้าวสารสารสนเทศและความรู้
ความรทู้ างดา้ นสภาพแวดลอ้ มทมี่ ผี ลกระทบตอ่ การปฏบิ ตั ิ ดงั กลา่ วใหก้ บั หนว่ ยปฏบิ ตั ทิ กุ หนว่ ยทก่ี ำ� ลงั จะเขา้ พน้ื ทนี่ นั้
การของหน่วยที่เก่ียวข้องทั้งฝ่ายเราและฝ่ายตรงข้ามใกล้ ดังนั้นหน่วยทุกหน่วยที่จ�ำเป็นต้องได้ข้อมูลแม้ว่าจะยังไม่
เคยี งกบั เวลาจรงิ และพน้ื ที่จรงิ มากทสี่ ุด เขา้ พน้ื ทส่ี ามารถไดป้ ระโยชนจ์ ากหนว่ ยปฏบิ ตั ซิ งึ่ เขา้ พน้ื ที่
ไปแล้วและกระบวนการท�ำงานน้ีจะด�ำเนินการอย่าง ต่อ
เน่ืองเพื่อให้หน่วยปฏิบัติได้รับข้อมูลสภาพแวดล้อมที่ถูก
ตอ้ งท่สี ุดเทา่ ทีจ่ ะเป็นไปได้

จากธรรมชาตขิ องงานของกรมอทุ กศาสตร์ ในอนาคต REA Reach-Back และ Network -Centric Warfare
จะเป็นการสนับสนุนในระดับปกติของกรมอุทกศาสตร์ในอนาคต และความสามารถหลักของกรมอุทกศาสตร์ คือการ
ใช้แนวทางดังกล่าวออกแบบกระบวนงานโดยมีพ้ืนฐานในการประยุกต์ใช้ข้อมูลทางอุทกศาสตร์ ในการแก้ปัญหาให้
กองทัพเรอื ในทศวรรษที่ ๑๒ เป็นตน้ ไป
บทสรุป แม้งานด้านอุทกศาสตร์ในน่านน้�ำไทย จะด�ำเนินการผ่านกาลเวลามายาวนานถึง ๑๕๐ ปีนับต้ังแต่ปี
พ.ศ. ๒๔๑๔ ที่ประเทศไทยเร่ิมจ้างชาวต่างชาติเข้ามาด�ำเนินงานด้านอุทกศาสตร์ในน่านน้�ำไทยแล้วก็ตาม ก็ยังมีเร่ือง
ราวที่จะต้องพัฒนาให้สืบต่อจากบรรพชนของเราท่ีได้สร้างรากฐานไว้ ด้วยการต่อยอดไปสู่ระบบที่ทันสมัย ทัน
ต่อเทคโนโลยี ไม่ว่าจะด้านการส�ำรวจแผนที่ท่ีสามารถกระท�ำได้อย่างรวดเร็ว และงานด้านอื่น ๆ ท่ีเก่ียวข้องกับงาน
อทุ กศาสตร์ ด้วยเจตนารมณ์ที่จะสะท้อนใหเ้ หน็ วา่ งานด้านน้กี ม็ ีความส�ำคญั ต่อกองทพั เรือ ถา้ ใครเข้ามาติดต่องานที่
กรมอุทกศาสตร์ จะเหน็ ขอ้ ความตวั โตทเี่ ขียนติดไว้ท่หี ้องโถงของอาคารชน้ั ลา่ งว่า “ เราช่วยให้กองทพั เรือรบได้ มีชยั ใน
ยุทธนาวี ” ถ้าเราพัฒนางานด้านอุทกศาสตร์สนับสนุนกองทัพเรือถึงข้ันรบได้มีชัยแล้ว ก็แน่นอนเหลือเกินว่าผลพวงที่
วา่ นีจ้ ะช่วยพฒั นาประเทศให้เจรญิ กา้ วหนา้ อีกส่วนหนึ่งดว้ ย
กรมอทุ กศาสตร์ พรอ้ มแล้วที่จะกา้ วต่อไปสทู่ ศวรรษที่ ๑๑ ด้วยความสามัคคี ม่งุ มน่ั ท่จี ะเป็นพลงั ส�ำคัญในการ
สนบั สนนุ กองทพั เรือ ชว่ ยเหลอื ประชาชน และพฒั นาประเทศตอ่ ไป

“The Power of Hydrography The Power of Nation”

หนังสือทร่ี ะลึก ปี กรมอทุ กศาสตร์
๑๔๕

ผนวก ก

หน่วยงาน Hydrography มุ่งไปสู่ Hydrospatial Infrastructure

นบั ตง้ั แตม่ กี ารสำ� รวจและทำ� แผนทแี่ มน่ ำ้� เจา้ พระยาจากกรงุ ศรอี ยธุ ยาจนถงึ ปากนำ้� ในสมยั สมเดจ็ พระนารายณม์ หาราช
จนเป็นการส�ำรวจแผนท่ีทะเลอย่างถูกหลักวิชาการในน่านน้�ำไทยในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อ
ใช้ประโยชน์ในการเดินเรือมาเจริญพระราชไมตรีและติดต่อค้าขายของชาวต่างชาติให้มีความปลอดภัย จะเห็นได้ว่า
ข้อมูลความลึกน�้ำและแผนท่ีทะเลเป็นข้อมูลพ้ืนฐานที่ส�ำคัญอย่างหนึ่งของชาติอันเป็นส่วนส่งเสริมให้เกิดการพัฒนา
ทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองของไทย ท่ีรับจากต่างชาติผ่านเข้ามาทางเรือต้ังแต่อดีต หลังจากที่หน่วยงาน
สำ� รวจ Surveying Office ของไทยไดส้ ถาปนาเปน็ กรมอทุ กศาสตรใ์ นปี พ.ศ. ๒๔๖๔ มีงานด้านความปลอดภยั ในการ
เดินเรืออื่น ๆ ที่ต้องรับผิดชอบนอกเหนือจากแผนที่ทะเลได้แก่ กิจการกระโจมไฟและทุ่น การออกประกาศชาวเรือ
มาตราน้�ำ รวมถึงการรักษาเวลามาตรฐานของประเทศ และภายหลังมีงานด้านสมุทรศาสตร์และอุตุนิยมวิทยา ซ่ึง
มีหน้าท่ีจัดเก็บข้อมูลทางสถิติของน�้ำทะเลและสภาพอากาศในน่านนำ�้ ไทยอีกด้วย จึงถือได้ว่างานดูแลรับผิดชอบข้อมูล
พ้ืนฐานทางทะเลที่ส�ำคัญของชาติเป็นหน้าท่ีและภารกิจของกรมอุทกศาสตร์ท่ีปฏิบัติเร่ือยมาตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันและ
ต่อไปในอนาคต เชน่ เดยี วกบั หนว่ ยงานอทุ กศาสตรข์ องชาตอิ น่ื ๆ เปน็ ไปตามทอี่ งคก์ ารอทุ กศาสตรส์ ากล (IHO) ใหค้ ำ�
นยิ ามไว้ว่า “Hydrography อุทกศาสตร์ : วิชาการแขนงหนึ่งของวิทยาศาสตร์ประยุกต์ว่าด้วยการวัดและอธิบายรวม
ทั้งการท�ำนายการเปลี่ยนแปลงตามกาลเวลาของลักษณะทางกายภาพของ มหาสมุทร ทะเล พื้นท่ีชายฝั่ง ทะเลสาบ
และแม่น�้ำ เพื่อวัตถุประสงค์หลักในการเดินเรืออย่างปลอดภัย และสนับสนุนกิจกรรมทางทะเลอื่น ๆ ทั้งหมด รวมไป
ถึงการพฒั นาดา้ นเศรษฐกิจ ดา้ นความม่นั คงและการป้องกนั ประเทศ ด้านงานวิจัย และด้านการปกป้องสงิ่ แวดล้อม”
ปัจจุบันความต้องการข้อมูลพื้นฐานทางทะเลนับวันจะเพิ่มมากข้ึนอย่างต่อเนื่อง อันเนื่องมาจากปัจจัยหลาย
อย่างได้แก่ สภาพอากาศโลกที่เปลี่ยนแปลง ระดับน�้ำทะเลสูงขึ้น การพัฒนาของการเดินเรืออัตโนมัติ การเติบโตของ
กจิ การทา่ เรอื และขนสง่ รวมไปถงึ แรงผลกั ดนั จากประชาคมโลกอยา่ งเชน่ Blue Economy โดยธนาคารโลก และเปา้ หมาย
การพัฒนาอย่างยงั่ ยนื (Sustainment Development Goals: SDG) ขององคก์ ารสหประชาชาติ (UN) ทีม่ ีเป้าหมาย
การพัฒนาของประชาคมโลกไปสอู่ นาคตอยา่ งยัง่ ยนื ท้งั หมด ๑๗ เป้าหมาย ซึง่ มเี ป้าหมายทชี่ ่อื วา่ Life Below Water
ที่เก่ียวกับการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากมหาสมุทรและทรัพยากรทางทะเลเพื่อการพัฒนาอย่างย่ังยืน โดยก�ำหนด
“แผนทศวรรษแหง่ สมทุ รศาสตร”์ (UN Decade of Ocean Science 2021-2030) ซง่ึ ประเทศไทยกร็ บั เปา้ หมายของ UN
ไวใ้ นยทุ ธศาสตรช์ าติ ๒๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๖๑ – ๒๕๘๐) ดา้ นสร้างการเตบิ โตอยา่ งยัง่ ยนื บนสังคมเศรษฐกจิ ภาคทะเลด้วย
นอกจากนั้นกรมอุทกศาสตร์ในฐานะสมาชิกในนามประเทศไทยในองค์การอุทกศาสตร์สากล ยังต้องปฏิบัติตามแผน
ยทุ ธศาสตรข์ อง IHO Strategic Plan (ค.ศ.๒๐๒๑ - ๒๐๒๖) ซ่งึ มี ๓ เปา้ หมายไดแ้ ก่ การวิวฒั น์งานอุทกศาสตร์ เพือ่
ประสทิ ธภิ าพและความปลอดภัยของการเดนิ เรอื การเพ่ิมพูนการใช้ข้อมูลอทุ กศาสตรเ์ พอ่ื ประโยชนท์ างสงั คม และการ
มีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในระดับสากลด้านองค์ความรู้และการใช้มหาสมุทรอย่างยั่งยืน ซ่ึงมีตัวช้ีวัดที่ส�ำคัญคือการสร้าง
ช่องทาง (Portal) เพ่ือสนับสนุนโครงสร้างพ้ืนฐานภูมิสารสนเทศทางทะเล (Marine Spatial Data Infrastructure:
MSDI) ในระดับภูมิภาคและสากล ท�ำให้หน่วยงานสมาชิก IHOของทุกชาติในฐานะที่เป็นองค์กรท่ีดูแลข้อมูลพื้นฐาน
ทางทะเล จ�ำเป็นต้องมีการปรับปรุงโครงสร้าง ยุทธศาสตร์และกระบวนการท�ำงานขององค์กรให้รองรับกับการพัฒนา
และการแข่งขันในการแสวงหาทรัพยากรเพ่ือความมั่นคงของชาติ โดยเฉพาะความม่ันคงแห่งชาติทางทะเลที่มีมูลค่า
มากมายมหาศาล

หนังสอื ทีร่ ะลกึ ๑๔๖ปี กรมอทุ กศาสตร์

ด้วยการก�ำกับดูแล มาตรฐาน เทคโนโลยีและการส่ือสาร
รวมถึงเนื้อหาข้อมูล” โดยกลุ่มประเทศข้างต้นมีการ
พฒั นา MSDI เข้ากับ NSDI ของชาตดิ ว้ ย ท�ำให้เห็นไดว้ า่
MSDI จงึ เปน็ สว่ นหนงึ่ ของ NSDI

ภาพที่ ๑ MSP 2020-2026 ของประเทศเบลเยยี่ มในทะเลเหนอื
ทมี่ า : https://www.health.belgium.be/

ด้วยความต้องการใช้ทะเลเพ่ิมมากขึ้นตามล�ำดับ
การบริหารจัดการเขตทางทะเลโดยการวางแผนเชิงพื้นที่
ทางทะเล (Marine Spatial Planning: MSP) ของชาติ
โดยรวมอย่างมีประสิทธิภาพเป็นส่ิงจ�ำเป็นที่ต้องด�ำเนิน
การโดยเร็ว หากไม่มีการก�ำหนดเขตทางทะเลท่ีชัดเจน ภาพที่ ๒ ชดุ ภมู สิ ารสนเทศพืน้ ฐาน (FGDS) ของประเทศไทย
ทมี่ า : ส�ำนกั งานพฒั นาเทคโนโลยอี วกาศและภมู ิสารสนเทศ

ว่าพ้ืนท่ีใดใช้ในกิจกรรมอะไร จะท�ำให้เกิดปัญหาความ ประเทศไทยได้เร่ิมจัดท�ำ NSDI ในปี พ.ศ. ๒๕๔๕
วุ่นวายและสับสนในการใช้พ้ืนที่ทับซ้อนกัน และในพ้ืนท่ี เพ่ือลดปัญหาการลงทุนซ�้ำซ้อนของภาครัฐ และเพื่อ
เดียวกันอาจมีการใช้กฎหมายต่างกันเน่ืองจากมีกิจกรรม ให้การพัฒนาทางด้านภูมิสารสนเทศเป็นไปในทิศทาง
ต่างกันเช่น การวางปะการังเทียมในเส้นทางเดินเรือ ที่เหมาะสมซ่ึงมีชุดข้อมูลภูมิสารสนเทศพื้นฐาน (FGDS)
เป็นต้น ซึ่งการจะมี MSP ได้จะต้องเริ่มจากการพัฒนา ที่ได้รวบรวมข้อมูลเชิงพ้ืนท่ีจากหน่วยงานภาครัฐจ�ำนวน
MSDI ให้พร้อมก่อน โดยนิยามของ SDI (Spatial Data ๑๓ ชน้ั ขอ้ มูล ไดแ้ ก่
Infrastructure) หรือ โครงสร้างพื้นฐานภูมิสารสนเทศ
คือ“ความสัมพันธ์พื้นฐานของเทคโนโลยี นโยบาย และ ๑) ชั้นขอ้ มลู ภาพถา่ ยทางอากาศ
การจัดเตรียมของหน่วยงานเพื่ออ�ำนวยความสะดวกใน ๒) ชน้ั ขอ้ มลู ภาพถ่ายจากดาวเทียม
การเข้าถึงและใช้งานข้อมูลเชิงพื้นท่ี” มีประเทศสมาชิก ๓) ชั้นขอ้ มูลหมดุ หลกั ฐานแผนที่
IHO กลุ่มแรกได้ริเริ่มจัดท�ำ NSDI (National Spatial ๔) ชน้ั ขอ้ มูลความสูงภูมิประเทศเชิงเลข
Data Infrastructure) ได้แก่ ออสเตรเลีย เบลเย่ียม ๕) ชัน้ ข้อมลู เขตการปกครอง
แคนาดา ฟนิ แลนด์ ฝรั่งเศส เยอรมนี นวิ ซีแลนด์ นอรเ์ วย์ ๖) ชั้นขอ้ มูลเส้นทางคมนาคม
สเปน สวีเดน สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา ๗) ชั้นข้อมลู แมน่ ้ำ� ล�ำธาร แหล่งน�้ำ
มอี งคป์ ระกอบหลกั ๕ ส่วน ไดแ้ ก่ ๘) ชนั้ ขอ้ มลู เขตชุมชน
๙) ชั้นข้อมลู การใชท้ ด่ี ิน
๑) ระบบเครือขา่ ยให้บรกิ ารข้อมูล (Clearinghouse) ๑๐) ชั้นข้อมลู ป่าไม้
๒) ชุดข้อมูลภูมิสารสนเทศพ้ืนฐาน (Fundamental ๑๑) ชั้นข้อมูลแผนทภี่ มู ปิ ระเทศ
Geographic Data Set: FGDS) ๑๒) ชั้นข้อมลู แปลงทีด่ ิน
๓) ข้อมูลอรรถาธบิ าย (Metadata) ๑๓) ช้ันข้อมูลอุทกศาสตร์ทางทะเล ให้บริการผ่าน
๔) มาตรฐาน (Standard) “ระบบสืบค้นและบริการภูมิสารสนเทศกลางของ
๕) ความรว่ มมอื (Partnership) ระหวา่ งหนว่ ยงานตา่ ง ๆ ประเทศ (NGIS Portal) แตท่ งั้ นี้ FGDS ของไทยสว่ นใหญ่
สว่ นคำ� วา่ MSDI (Marine Spatial Data Infrastructure) เป็นข้อมูลเชิงพื้นที่ทางบก ส่วนทางทะเลมีช้ันข้อมูล
คอื “องคป์ ระกอบของ SDI ทมี่ งุ่ เนน้ ไปทางทะเล ซงึ่ ประกอบ อุทกศาสตร์ทางทะเลโดยกรมอุทกศาสตร์เพียงเท่าน้ัน

หนงั สอื ทีร่ ะลึก ๑๔๗ปี กรมอทุ กศาสตร์

NSDI ของไทยในปัจจุบันจึงมีข้อมูลเชิงพื้นท่ียังไม่ตอบ ๒. มาตรฐาน (Standards) ที่เป็นมาตรฐานสากล
โจทย์ของกิจกรรมทางทะเลทั้งหมดที่มีมากขึ้นอย่างต่อ ส�ำหรับภูมิสารสนเทศ อย่างเช่น มาตรฐานขององค์การ
เนื่อง โดยเฉพาะการรองรับพระราชบัญญัติการรักษาผล อุทกศาสตร์สากลที่มีมาตรฐานส�ำหรับจัดการข้อมูล
ประโยชนแ์ ห่งชาตทิ างทะเล พ.ศ. ๒๕๖๒ ทเ่ี ร่มิ บังคบั ใช้ เชิงพื้นที่ทางทะเลได้ทุกประเภทช่ือ IHO S-100 ซ่ึงมี
รากฐานมาจากมาตรฐานทางภูมิศาสตร์ของ ISO 19100
หรือมาตรฐานของ Open Geospatial Consortium
(OGC) ที่เป็นมาตรฐานเฉพาะทางส�ำหรับการก�ำหนดรูป
แบบข้อมูล การส่งข้อมลู และการบรกิ ารดว้ ยเวบ็ ไซต์
๓. ระบบสารสนเทศ (Information Systems) คือ
การจัดเตรียมโครงสร้างทง้ั ฮารด์ แวรแ์ ละซอฟตแ์ วร์ ทำ� ให้
เกิดการบริการข้อมูลเพื่อน�ำไปสร้างเป็นผลิตภัณฑ์ต่อ ๆ
ไป โครงสร้างระบบสารสนเทศจะชว่ ยให้ MSDI สามารถ
ภาพที่ ๓ เสาหลกั ทง้ั ๔ ดา้ นของ MSDI ท�ำงานบนระบบจีออเดติกที่แตกต่างกันได้ ช่วยให้ผู้ใช้
ทม่ี า: เอกสาร IHO C-17

แนวคดิ ของ MSDI ในปจั จบุ นั ไดเ้ ปดิ กวา้ งมากขน้ึ สามารถแปลงข้อมูลเพื่อไปใช้ในโครงสร้างแผนที่ที่ต่าง
ในประเภทขอ้ มลู ทน่ี ำ� ไปใชอ้ ยา่ งหลากหลาย เชน่ การวางแผน ระบบกันได้ ซึ่งระบบบริการนี้ในปัจจุบันนิยมใช้ Web
เชงิ พนื้ ทที่ างทะเล การจดั การสงิ่ แวดลอ้ ม และการตอบสนอง Portal (เวบ็ ศนู ย์รวม) และระบบบรกิ าร Cloud
ต่อภัยพิบัติ ดังน้ันต้องมีข้อมูลที่พร้อมสนับสนุนกิจกรรม ๔. ขอ้ มลู เชงิ พน้ื ท่ี (Geospatial Data) เปน็ องคป์ ระกอบ
ท่ีหลากหลายดังกล่าวได้โดยปกติ ไม่ได้จ�ำกัดเพียง ส�ำคัญท่ีสุดของ MSDI ที่ต้องมี หากปราศจากข้อมูล
กิจกรรมเฉพาะเรื่องเหมือนแต่ก่อนอย่างแผนท่ีเดินเรือ MSDI กจ็ ะหมดความสำ� คญั แกน่ แทข้ อง MSDI คอื ชดุ ขอ้ มลู
เปน็ ตน้ ดงั นนั้ MSDI จงึ ไมไ่ ดม้ แี คข่ อ้ มลู อทุ กศาสตร์ แตเ่ ปน็ เชิงพ้ืนที่ (Spatial Data Layer) ท่ีผูใ้ ช้ส่วนใหญต่ อ้ งการใช้
โครงสร้างพ้ืนฐานท่ีสนับสนุนข้อมูลทางทะเลในทุกด้าน ในทกุ โอกาส ซงึ่ สามารถนำ� มาประกอบขน้ึ เปน็ แผนทฐี่ าน
และทกุ ระดบั โดยในปี พ.ศ. ๒๕๕๒ IHO ได้ออกเอกสาร (Base map) ท่ีสามารถเรียกดแู ละสืบค้นขอ้ มูลได้ ข้อมูล
ช่ือว่า“Spatial Data Infrastructures: The Marine ดังกล่าวจ�ำเป็นต้องมีการก�ำหนดระบบพิกัดอ้างอิง
Dimension-Guidance for Hydrographic Offices” ต�ำแหน่งบนโลกด้วย รวมถึงต้องมีโปรแกรมประยุกต์
หรือ IHO C-17 มีเนื้อหากล่าวถึงแนวทางการพัฒนา ในการเรียกข้อมูลมาวิเคราะห์และแสดงผลได้ ซึ่งส่วน
MSDI ของชาติที่มีองค์ประกอบเป็นเสาหลัก ๔ ด้าน ประกอบของขอ้ มลู เชงิ พนื้ ทที่ สี่ ำ� คัญไดแ้ ก่
ได้แก่ ๔.๑ ขอ้ มลู อรรถาธบิ าย (Metadata) คอื คำ� อธบิ าย
๑. นโยบายและการกำ� กบั ดแู ล (Policy and Governance) ของชุดข้อมูลซึ่งปกติแล้วระบบจัดการ Metadata
ที่จ�ำเป็นต้องมีนโยบายในการสร้างสารสนเทศท่ีใช้งาน จะอยู่ในส่วนบริการข้อมูล Clearinghouse เพื่อเป็น
ร่วมกันได้ ซ่ึงนโยบายน้ีต้องเช่ือมโยงกับยุทธศาสตร์ กลไกในการสืบค้นข้อมูลที่ต้องการว่าข้อมูลอยู่ที่ใด มีใคร
ระดบั ประเทศ ภูมิภาค หรือระดบั สากล เพอ่ื การแบ่งปัน เปน็ ผดู้ แู ล หรอื นำ� ขอ้ มลู ไปใชภ้ ายใตเ้ งอ่ื นไขไดอ้ ยา่ งไรบา้ ง
แลกเปลย่ี นขอ้ มลู ภมู สิ ารสนเทศดว้ ยกนั ได้ และมหี นว่ ยงาน กลไกน้ปี จั จุบันจะใช้ Web Portal เป็นตวั จดั การ
ในการกำ� กบั ดแู ลทชี่ ดั เจนเพอ่ื สง่ เสรมิ ใหม้ คี วามรบั ผดิ ชอบ ๔.๒ แบบจ�ำลองข้อมูล (Data Model) เป็นโครง
ในการปฏิบัติเพื่อไปสู่เป้าหมายร่วมกัน ซึ่งอาจจะต้องมี ร่างข้อมูลภูมิสารสนเทศที่จะบรรจุใน MSDI เพ่ือก�ำหนด
การปรับเปลีย่ นวฒั นธรรมองคก์ รการใชค้ วามร้แู ละทกั ษะ รูปแบบและโครงสร้างข้อมูลของชุดข้อมูลทางทะเลชนิด
ของบคุ ลากรโดยเพม่ิ การฝกึ อบรม รวมถงึ มกี ารบรหิ ารการ ต่าง ๆ ซึ่งมีหลากหลายชนิด ซ่ึงมีแบบจ�ำลองข้อมูล IHO
เปลี่ยนแปลง ตลอดจนน�ำการปฏิบัติท่ีเป็นเลิศ (Best S-100 Universal Hydrographic Data Model เปน็ แบบ
Practice) มาใช้ จ�ำลองท่ีใช้จัดเก็บข้อมูลทางทะเลได้อย่างหลากหลาย

หนังสือที่ระลึก ๑๔๘ปี กรมอทุ กศาสตร์

ไม่จ�ำกดั แคข่ ้อมลู อุทกศาสตร์เทา่ นั้น ๓) การทำ� แผนท่ีแหล่งท่อี ยอู่ าศยั และพืน้ ทมี่ รดก
การเข้าร่วม NSDI ของหน่วยงานอุทกศาสตร์ ๔) การก�ำหนดพื้นทีอ่ นุรักษ์
หรือหน่วยงานทางทะเลของชาติค่อนข้างช้า เน่ืองจาก ๕) การเลือกพ้นื ที่ด้านพลงั งาน
ขาดความเข้าใจว่า MSDI น้ันเป็นส่วนหนึ่งของ NSDI ๖) การหาเส้นทางเดนิ เรือท่ีเหมาะสม
จึงอาจไม่เห็นความส�ำคัญในการน�ำข้อมูลทางทะเลเข้า ๗) การดูแลการก�ำจดั ของเสียของเรือ
ร่วม NSDI ทำ� ให้ MSDI ลา้ หลังกวา่ ขอ้ มลู ทางบก ดงั นัน้ ๘) ความมัน่ คงและการปอ้ งกนั ประเทศ
การศึกษาและเรียนรู้จึงมีความส�ำคัญอีกประการนอก ๙) การสกดั สสารพนื้ ท้องทะเล
เหนอื จากเสาหลกั ทง้ั ๔ ข้างตน้ ๑๐) กฎหมายดา้ นการประมง
๑๑) การป้องกนั และการจัดการแนวชายฝัง่
ภาพที่ ๕ MSDI ช่วยบูรณาการภูมิสารสนทางทะเลระหว่างหน่วยงาน ๑๒) การอนญุ าตและให้ความยนิ ยอม
ไปถึงผใู้ ช้งานเปน็ ไปอยา่ งมีระบบและมปี ระสทิ ธภิ าพผา่ น ๑๓) การวางแผนและการจดั การเหตุฉุกเฉนิ
SDI Access Point (Portal) ๑๔) การตอบสนองตอ่ เหตฉุ กุ เฉิน
๑๕) การวางแผนและปฏบิ ตั ิการสำ� รวจ
ตามที่หน่วยงานอุทกศาสตร์ของประเทศสมาชิก ๑๖) การพกั ผ่อนและการทอ่ งเท่ียว
IHO ทั้งหมดเป็นหน่วยงานหลักที่ดูแลรับผิดชอบ ๑๗) พ้ืนที่คุ้มครองทางทะเล (Marine Protected
งานสร้างแผนที่เดินเรือ และข้อมูลทางสมุทรศาสตร์ Area: MPA)
ของประเทศ เนื้อหาของงานหรือข้อมูลที่รับผิดชอบ จากหนว่ ยงาน Hydrography สู่องคก์ ร Hydrospatial
จึงไม่ได้จ�ำกัดอยู่แค่ในระดับองค์กรของตนแต่จะจัดอยู่ใน จากอดีตโครงสร้างหน่วยงานอุทกศาสตร์
ระดับประเทศและระดับสากล ดังนั้นการวางตนให้มี (Hydrographic Office: HO) ของชาติต่าง ๆ ส่วนใหญ่
บทบาทใน MSDI เป็นสิ่งส�ำคัญต่อหน่วยงานอุทกศาสตร์ มกี ำ� เนดิ ลกั ษณะเดยี วกนั คอื เปน็ หนว่ ยงานภายใตก้ องทพั เรอื
หาก MSDI ได้รับการพัฒนาไปจนถึงเป้าหมายโดย โดยในยคุ เรมิ่ ตน้ จะเปน็ การสำ� รวจและจดั ทำ� แผนทเี่ ดนิ เรอื
สมบูรณ์แล้วจากชั้นข้อมูลพ้ืนฐานที่ได้รับการออกแบบ เพื่อสนับสนุนให้กับกองเรือรบและเรือสินค้าเป็นหลัก
ไว้อย่างดีเพิ่มเติมจากชั้นข้อมูลอุทกศาสตร์ที่มีอยู่ ก็จะ เมือ่ ยคุ สมยั เปล่ยี นไป HO มีงานสนบั สนุนขอ้ มลู ทางทะเล
สามารถน�ำไปใช้เป็นเครื่องมือสนับสนุนการใช้ประโยชน์ เพม่ิ มากขึน้ ท�ำให้ HO มีการปรบั โครงสร้างองคก์ รเข้ากับ
ในกิจกรรมทางทะเลได้แทบท้ังส้ิน ขจัดปัญหาเร่ืองการ สภาวะแวดล้อมของโลกท่ีเปลี่ยนไป รวมถึงแรงผลักดัน
เก็บข้อมูลซ้�ำซ้อนและปัญหาการไม่สามารถเข้าถึงข้อมูล จากประชาคมโลกที่กล่าวข้างต้น โดย HO ส่วนใหญ่จะ
ของแต่ละหนว่ ยงานไดโ้ ดยสะดวก รวมถึงปญั หาข้อมูลไม่ เข้าไปอยู่ร่วมเป็นองค์กรภูมิสารสนเทศของประเทศขึ้น
อยูใ่ นรูปแบบที่จะสามารถนำ� ไปใชไ้ ดท้ นั ที ทง้ั นีผ้ ูใ้ ชข้ อ้ มูล ตรงกับรัฐบาลเพื่อให้การบริหารจัดการด้านโครงสร้างพื้น
ภาคทะเลสามารถรับบริการข้อมูลได้โดยสะดวกผ่านทาง ฐานภูมิสารสนเทศทางทะเลเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
SDI Access Point หรือ Portal ท่ีสามารถสนับสนุน HO จงึ มีบทบาทสำ� คัญในการรับผดิ ชอบ MSDI ของชาติ
กิจกรรมทางทะเลต่าง ๆ ได้ดงั ตอ่ ไปนี้ โดยตรง
ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ.๒๐๒๐ IHO ได้ร่าง
๑) การวางแผนเชงิ พื้นท่ที างทะเล (MSP) นิยามค�ำใหม่แทน “Hydrography” ไปเป็นค�ำว่า
๒) การจดั การพื้นทชี่ ายฝง่ั “Hydrospatial : ภูมิสารสนเทศอุทกศาสตร์ วิชาการ
แขนงหน่ึงของวิทยาศาสตร์ประยุกต์ว่าด้วยการวิเคราะห์
การท�ำความเข้าใจ และการเข้าถึงข้อมูลแบบสถิตและ
พลวัตของภูมิสารสนเทศทางทะเลในรูปแบบดิจิทัลและ

หนงั สอื ทีร่ ะลึก ๑๔๙ปี กรมอทุ กศาสตร์

แอนะล็อก สัญญาณดิจิทัล การตรวจวัดและอธิบาย อเนกประสงค์และแลกเปลี่ยนได้ง่ายโดยจัดเป็นกลุ่ม
คุณลักษณะทางกายภาพ ชีวภาพ และเคมีของมหาสมุทร หัวข้อภูมิสารสนเทศหลัก (MSDI Theme) ท�ำให้เกิด
ทะเล พ้นื ทีช่ ายฝ่ัง ทะเลสาบ และแม่น้�ำ จากแหล่งขอ้ มลู การบริการข้อมูลและผลิตภัณฑ์ได้อย่างหลากหลายให้
ทมี่ อี ยทู่ ง้ั หมดในเวลาจรงิ และใกลเ้ วลาจรงิ รวมถงึ การเกบ็ กบั ผูใ้ ช้ในทกุ กิจกรรมผ่านระบบ Portal
ประวัติและการท�ำนายการเปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา ในโอกาสครบรอบ ๑๐๐ ปี กรมอุทกศาสตร์
เพ่ือวัตถุประสงค์ในการเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานข้อมูล ได้ถึงเวลาเปลี่ยนผ่านจากองค์กร “Hydrography”
เชิงพื้นท่ีทางทะเลที่มีมาตรฐาน คุณภาพสูง และทันสมัย เปน็ “Hydrospatial Infrastructure หรอื โครงสรา้ งพนื้ ฐาน
ไดท้ นั เวลา ประสทิ ธภิ าพและความปลอดภยั ในการเดนิ เรอื ภูมิสารสนเทศทางอุทกศาสตร์” ท่ีได้เริ่มจากการ
การสนับสนุนกิจกรรมทางน้�ำและทางทะเล รวมถึงการ ปรบั โครงสรา้ งองคก์ รดว้ ยวสิ ยั ทศั นใ์ หม่ “จะเปน็ หนว่ ยงาน
พั ฒ น า ด ้ า น เ ศ ร ษ ฐ กิ จ แ ล ะ สิ่ ง แ ว ด ล ้ อ ม ท า ง ท ะ เ ล ท่ีใช้ข้อมูลเป็นศูนย์กลางในการสนับสนุนการปฏิบัติการ
อย่างย่ังยืน ด้านความมั่นคงและการป้องกันประเทศ ของกองทัพเรือ ด้วยการบริหารจัดการท่ีมีคุณภาพ”
และด้านการวิจัยทางวิทยาศาสตร์” ความหมายใหม่ และได้จัดต้ังศูนย์ข้อมูลข่าวกรองภูมิสารสนเทศทาง
ส่ือให้เห็นว่างานของ HO ในสภาวะปัจจุบันรวมไปถึง อุทกศาสตร์ รวมถึงการจัดหาเทคโนโลยีสมัยใหม่
อนาคตน้ันต้องเกี่ยวข้องกับข้อมูลเชิงพื้นท่ีที่ครอบคลุม ใ น ก า ร ส ร ้ า ง ฐ า น ข ้ อ มู ล เ ชิ ง พื้ น ที่ แ บ บ ห ล า ย มิ ติ
กจิ กรรมทางน้�ำท้ังหมด และสามารถใหบ้ รกิ ารขอ้ มูลย้อน (Multidimensional Spatial Data) เชน่ ยานสำ� รวจใตน้ ำ�้
หลังหรือล่วงหน้าได้โดยทันทีพร้อมด้วยคุณภาพ ท�ำให้ แบบอัตโนมัติ (AUV) ยานส�ำรวจผิวน้�ำแบบไร้คนขับ
HO ในปัจจุบันต้องเผชิญกับส่ิงท้าทายหลายอย่างในการ (USV) ทุ่นตรวจข้อมูลสมุทรศาสตร์ ระบบพยากรณ์
เข้าร่วม MSDI ตัวอย่างเช่น การปรับเปลี่ยนวัฒนธรรม สภาวะคลื่นลม และการส�ำรวจแบบ Airborne
องค์กรให้มีความเข้าใจต้ังแต่ผู้ปฏิบัติไปจนถึงผู้บริหาร Lidar Bathymetry (ALB) ท่ีจะผลิตภูมิสารสนเทศทาง
การตกลงใจเข้าร่วม MSDI ของชาติซึ่งอยู่สูงข้ึนไป อุทกศาสตร์สนับสนุนภารกิจของกองทัพเรือในทุกมิติ
ในระดับรัฐบาลมากกว่าระดับหน่วย HO และต้องเข้าใจ โดยเฉพาะการสงครามใต้น�้ำท่ีมีอาวุธทางยุทธศาสตร์
ว่าข้อมูลอุทกศาสตร์เป็นภูมิสารสนเทศแทนที่จะเห็น ที่ส�ำคัญของชาตินั่นก็คือเรือด�ำน�้ำ พร้อมกับสามารถ
เป็นผลิตภัณฑ์ดังเช่นแต่ก่อน รวมถึงมีขั้นตอนปฏิบัติ สนบั สนนุ ขอ้ มลู พนื้ ฐานดา้ นเดนิ เรอื (Common Maritime
ในการเปลี่ยนผ่านจากการด�ำเนินงานแบบมีผลิตภัณฑ์ Data Structure: CMDS) ในระบบ e-Navigation
เปน็ ศนู ยก์ ลาง (Product Centric) ไปเป็นการดำ� เนินงาน ที่ก�ำหนดโดยองค์การทางทะเลระหว่างประเทศ (IMO)
แบบมขี อ้ มูลเปน็ ศนู ยก์ ลาง (Data Centric) หรือเป็นการ ผ่าน MSDI ไปสู่ชาวเรือท่ัวไปอย่างกว้างขวาง สร้างการ
จดั การขอ้ มลู (Data Management) ซ่งึ องค์กรจะจดั การ เติบโตอย่างยั่งยืนบนสังคมเศรษฐกิจภาคทะเลของชาติ
ข้อมูลเชิงพ้ืนที่ให้สามารถน�ำกลับมาใช้ได้อีกในลักษณะ ต่อไป

ภาพที่ ๖ ลักษณะการดำ� เนนิ งานองค์กร Hydrospatial ดว้ ยระบบภมู สิ ารสนเทศทางอทุ กศาสตร์

หนังสอื ทร่ี ะลกึ ๑๕๐ปี กรมอุทกศาสตร์

ผนวก ข

มาตรฐานขอ้ มลู อุทกศาสตร์ในรปู แบบสากล IHO S-100 Universal Hydrographic Data Model

ภาพท่ี ๗ หนังสือมาตรฐานองค์การอุทกศาสตรส์ ากล ล�ำดับที่ ๑๐๐ “รูปแบบสากลของขอ้ มลู อทุ กศาสตร์ ”
(IHO S – 100) ทร่ี ะลึกวนั สถาปนากรมอทุ กศาสตรค์ รบรอบ ๙๘ ปี ๑๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๒

หนงั สอื ท่รี ะลกึ ๑๕๑ปี กรมอทุ กศาสตร์

ในปัจจุบันมีความพยายามจากหลายภาคส่วน ก็จะมีมาตรฐานย่อยเช่นเดียวกับมาตรฐานย่อยของ ISO
ทต่ี อ้ งการแสวงหาประโยชนจ์ ากทะเลเพมิ่ มากขน้ึ สง่ ผลให้ 19100 แตถ่ ูกเรียกในช่อื มาตรฐานท่ตี า่ งออกไป อาทิ เช่น
ข้อมูลอุทกศาสตร์ซ่ึงเป็นพื้นฐานต่องานพัฒนาในทะเล IHO S-101 จะเป็นมาตรฐานย่อยในชุดของมาตรฐาน
มคี วามตอ้ งการใชง้ านนอกเหนอื จากการผลติ แผนทเ่ี ดนิ เรอื IHO S-100 ที่กล่าวถึงเรื่องแผนท่ี ENC หรือมาตรฐาน
แต่เพียงอย่างเดียว ดังนั้นองค์การอุทกศาสตร์สากล IHO S-102 จะเป็นมาตรฐานส�ำหรับลักษณะผิวพื้น
จึงได้ทบทวนและพิจารณาหาแนวทางในการสนองตอบ ของพื้นท้องทะเล กล่าวคือ มาตรฐานที่แตกย่อยนั้น
ต่อแนวโน้มการใช้งานแผนที่เดินเรือท่ีมีความหลากหลาย จะไม่ได้จ�ำกัดเฉพาะการใช้งานในการเดินเรือเท่านั้น
มากขนึ้ แต่จะครอบคลุมผลิตภัณฑ์อ่ืน ๆ ท่ีสามารถน�ำไปใช้งาน
เดิมข้อมูลภูมิสารสนเทศทางอุทกศาสตร์ ในเคร่ือง ECDIS ภายใตแ้ บบจ�ำลองของขอ้ มลู เดียวกัน
ไดถ้ กู กำ� หนดมาตรฐานสำ� หรบั วตั ถปุ ระสงคเ์ พอ่ื การเดนิ เรอื เพื่อให้เห็นภาพการประยุกต์ใช้งานได้อย่าง
โดยหน่วยงานด้านอุทกศาสตร์มาแล้วเป็นระยะเวลา ชัดเจนข้ึน ต่อไปนี้จะเป็นการแสดงตัวอย่างผลิตภัณฑ์ที่
ชว่ งหนง่ึ ซึง่ มาตรฐานที่ถูกพัฒนาและก�ำหนดขึน้ คือ IHO จะถูกสร้างขึ้นภายใต้คุณลักษณะ เฉพาะของผลิตภัณฑ์
S-57 ไดม้ กี ารกำ� หนดขน้ึ ในปี พ.ศ. ๒๕๓๕ โดยมจี ดุ มงุ่ หมาย ตา่ ง ๆ ท่ีเกดิ จากมาตรฐาน S-100 ทป่ี ระกอบดว้ ย ขอ้ มลู
เป็นมาตรฐานกลางในการแลกเปลี่ยนและถ่ายโอนข้อมูล ภาพถ่ายดาวเทียมและข้อมูลความลึกน�้ำแบบตารางกริด
อุทกศาสตร์ โดยที่ IHO เป็นหน่วยงานควบคุมและ (Imagery and gridded data) และข้อมูลความลึกน�้ำ
ก�ำหนดมาตรฐานที่ถูกพัฒนาบนพื้นฐานของมาตรฐาน รายละเอยี ดสงู (High-density bathymetry) เครอื่ ง ECDIS
สากลทางสารสนเทศภูมิศาสตร์ (ISO GIS standards) ทม่ี คี วามสามารถแสดงผลอยา่ งเปน็ ปจั จบุ นั สำ� หรบั ขอ้ มลู
คอื มาตรฐาน ISO 08211 (Embedded in Encapsulation) ท่ีมีการเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา (Dynamic ECDIS)
ต่อมามีการปรับปรุงเป็นบรรณาธิกรครั้งที่ ๒.๐ การบริหารจัดการความลึกท่ีปลอดภัยต่อการเดินเรือ
จนกระทั่งถึงบรรณาธิกรครั้งท่ี ๓.๐ เม่ือปี พ.ศ. ๒๕๓๙ สำ� หรบั เรอื ทมี่ อี ตั รากนิ นำ�้ ลกึ มาก (Under Keel Clearance
กม็ กี ารใชม้ าตรฐานบรรณาธกิ รนเี้ รอื่ ยมาจนกระทง่ั ปรบั แก้ Management) กระแสนำ�้ บรเิ วณผวิ หนา้ นำ�้ ทะเล (Surface
เปน็ บรรณาธิกรคร้งั ที่ ๓.๑ ในปี พ.ศ. ๒๕๔๓ ทอ่ี งคก์ าร Currents) สารสนเทศภูมศิ าสตรท์ างทะเล (Marine GIS)
อุทกศาสตร์สากลประกาศว่าจะไม่มีการแก้ไขมาตรฐาน และ การให้บริการสารสนเทศภูมิศาสตร์หรือแผนท่ีผ่าน
IHO S-57 อีกต่อไป เน่ืองจากมีขีดจ�ำกัดและแนวคิด ทางเว็บไซต์ (Web-based services)
ที่จ�ำกัดวงของกลุ่มผู้ใช้งานเฉพาะด้านการเดินเรือแต่
เพียงด้านเดียว และยังไม่มีความอ่อนตัวในการประยุกต์
หรือดัดแปลงไปใช้งานในด้านอ่ืน ๆ ทั้งไม่สามารถ
สนับสนุนความต้องการในการใช้งานในลักษณะท่ีร่วมกัน
กับขอ้ มูลอ่ืน ๆ เชน่ ขอ้ มูลความลกึ แบบกริดหรือข้อมลู ท่ี
เปลีย่ นแปลงไปตามเวลาอกี ดว้ ย
องค์การอุทกศาสตร์สากลจึงได้พัฒนามาตรฐาน
ใหม่เพื่อรองรับการใช้งานที่หลากหลายและสอดคล้องกบั
มาตรฐานสากลในด้านเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศเรียกว่า
IHO S-100 ซ่ึงพัฒนาขึ้นบนพ้ืนฐานในเร่ืองมาตรฐาน ภาพที่ ๘ มาตรฐาน S - 100 และมาตรฐานยอ่ ยภายใตม้ าตรฐาน
สากลของสารสนเทศภูมิศาสตร์ (ISO GIS standards) S - 100 และผลติ ภณั ฑบ์ รกิ ารทจ่ี ะเกิดขึน้ จากคณุ ลกั ษณะ

ของผลติ ภณั ฑ์มาตรฐาน S - 100

คือ มาตรฐาน ISO 19100 ที่มีการแบ่งออกเป็นมาตรฐาน
ยอ่ ย ๆ อาทิ เชน่ ISO 19107, ISO 19113, ISO 19115
และ ISO 19126 ดังน้ันมาตรฐาน IHO S-100

หนังสือทรี่ ะลึก ๑๕๒ปี กรมอทุ กศาสตร์

***มาตรฐาน IHO S-100 มีองค์ประกอบ ๑. ภาษาโครงรา่ งตามแนวคดิ (Conceptual Schema
ท่ีส�ำคัญซึ่งมีความสอดคล้องกับชุดมาตรฐาน ISO Language)
191000 จ�ำนวนท้ังส้ิน ๑๒ ส่วน ได้แก่ ภาษาโครงร่าง
ตามแนวคิด (Conceptual Schema Language) ๒. การบริหารจัดการทะเบียนข้อมูลภูมิสารสนเทศ
การบริหารจัดการทะเบียนข้อมูลภูมิสารสนเทศของ ขององค์การอุทกศาสตร์สากล (Management of IHO
องค์การอุทกศาสตร์สากล (Management of IHO Geospatial Information Registers) ซึ่งแบง่ ออกเป็น
Geospatial Information Registers) ซงึ่ แบง่ ออกเปน็
ทะเบียนข้อมูลพจนานุกรมแนวคิดของวัตถุรูปลักษณ์ ๒.๑ ทะเบียนข้อมูลพจนานุกรมแนวคิดของวัตถุ
(Feature Concept Dictionary Registers) และ รปู ลกั ษณ์ (Feature Concept Dictionary Registers)
ทะเบยี นขอ้ มลู การแสดงผล (Portrayal Register) รปู แบบ
วัตถุรูปลักษณ์ทั่วไปและกฎส�ำหรับโครงร่างเชิงประยุกต์ ๒.๒ ทะเบยี นขอ้ มลู การแสดงผล (Portrayal Register)
(General Feature Model and Rules for Application ๓. รปู แบบวตั ถรุ ปู ลกั ษณท์ ว่ั ไป (General Feature Model)
Schema) ซ่ึงแบ่งออกเป็นข้อมูลเพื่อการอรรถาธิบาย ๔. ขอ้ มลู เพ่อื การอรรถาธิบาย (Metadata)
ข้อมูลเพื่อการอรรถาธิบายส�ำหรับข้อมูลภาพ และข้อมูล ๕. บญั ชรี ายการวตั ถรุ ปู ลกั ษณ์ (Feature Catalogue)
เพ่ือการอรรถาธิบายการควบคุมคุณภาพ บัญชีรายการ ๖. ระบบพกิ ดั อา้ งองิ (Coordinate Reference System)
วัตถรุ ปู ลกั ษณ์ (Feature Catalogue) ระบบพิกดั อา้ งองิ ๗. โครงรา่ งข้อมลู เชิงพื้นท่ี (Spatial Schema)
(Coordinate Reference System) โครงรา่ งขอ้ มลู เชงิ พนื้ ท่ี ๘. ขอ้ มลู ภาพและขอ้ มลู กรดิ (Imagery and Gridded Data)
(Spatial Schema) ขอ้ มลู ภาพและขอ้ มลู กรดิ (Imagery ๙. การแสดงผลขอ้ มลู (Portrayal)
and Gridded Data) การแสดงผลข้อมูล (Portrayal) ๑๐. รูปแบบการเขา้ รหสั (Encoding Formats)
และ การแสดงผลดว้ ยภาษา Lua (Portrayal (Lua)) รปู แบบ ๑๑. ขอ้ กำ� หนดของผลติ ภณั ฑ์ (Product Specifications)
การเขา้ รหสั (Encoding Formats) แบง่ เปน็ การเขา้ รหสั ๑๒. การบำ� รงุ รกั ษามาตรฐาน IHO S-100 (Maintenance
ตามมาตรฐาน ISO/IEC 8211Encoding การเข้ารหัส Procedures)
ด้วยภาษา Geographic Markup Language : GML ๑๓ การเขียนสครปิ ต์ (Scripting)
Encoding และการเข้ารหัส HDF5 Encoding ๑๔. การแลกเปล่ียนการส่ือสารด้วยระบบออนไลน์
ข้อก�ำหนดของผลิตภัณฑ์ (Product Specifications) (Online Communication Exchange)
การบ�ำรุงรักษามาตรฐาน IHO S-100 (Maintenance ๑๕. การเข้ารหสั และการป้องกนั ขอ้ มูล (Encryption
Procedures) การเขยี นสครปิ ต์ (Scripting) การแลกเปลยี่ น and Data Protection)
การสอ่ื สารดว้ ยระบบออนไลน์ (Online Communication
Exchange) และสดุ ทา้ ยเปน็ สว่ นการเขา้ รหสั และการปอ้ งกนั ภาพที่ ๙ ผลติ ภณั ฑ์ข้อมลู ต่าง ๆ ตามมาตรฐานหลกั S - 100
ข้อมูล (Encryption and Data Protection) *** (เครดติ ภาพ Korea Hydrographic and Oceanographic Agency
**ตาม S100 Edtion 4.0.0 – December
2018 มี ๑๕ ส่วน ถ้าไม่แกไ้ ขจะใช้ ๑๒ สว่ น ก็ขอให้แยก
เปน็ ขอ้ ได้ไหม เนอื่ งจากข้อมลู มีจ�ำนวนมาก**

มาตรฐาน IHO S-100 มีองค์ประกอบท่ีส�ำคัญ
ซึ่งมีความสอดคล้องกับชุดมาตรฐาน ISO 191000
จำ� นวนทงั้ สน้ิ ๑๕ สว่ น (S100 Edtion 4.0.0 – December
2018) ไดแ้ ก่

หนงั สือท่ีระลกึ ๑๕๓ปี กรมอทุ กศาสตร์

ดังนั้น มาตรฐาน S-100 จึงเป็นมาตรฐาน องคก์ ารอตุ นุ ยิ มวทิ ยาโลก (World Meteorological
ในภาพรวมในลักษณะของมาตรฐานกลาง ที่สามารถ Organization หรอื WMO) จะเป็นผูก้ ำ� หนดและควบคมุ
น�ำไปก�ำหนดรายละเอียดคุณลักษณะของผลิตภัณฑ์ มาตรฐานท่ีเกี่ยวกับช้ันข้อมูลน้�ำแข็งและสภาพอากาศ
ต่าง ๆ ท่ีอยู่ในชุดของมาตรฐานกลาง คือ ISO 19100 (Ice และ Weather Overlay) องค์การทางทะเล
เดียวกนั สำ� หรับแผนที่ ENC เดิมทีอ่ ยู่บนมาตรฐาน IHO ระหวา่ งประเทศ (International Maritime Organization
S-57 ก็ถูกปรับเปลี่ยนเป็นแผนท่ี ENC ตามมาตรฐาน หรอื IMO) จะเปน็ ผกู้ ำ� หนดและควบคมุ มาตรฐานทเี่ กยี่ วกบั
S-101 ENC สำ� หรับมาตรฐานในการก�ำหนดรายละเอียด E-navigation
คณุ ลกั ษณะของผลติ ภณั ฑอ์ น่ื ๆ กจ็ ะถกู กำ� หนดแตกตา่ งกนั อ ง ค ์ ก า ร ส น ธิ สั ญ ญ า แ อ ต แ ล น ติ ก เ ห นื อ
ไปโดยมหี นว่ ยงานสากลแต่ละดา้ นรับผดิ ชอบ โดยมี (The North Atlantic Treaty Organization หรือ
องค์การอุทกศาสตร์สากล (IHO) จะเป็น NATO) โดย NATO Geospatial Maritime Working
ผู้ก�ำหนดและควบคุมมาตรฐาน IHO S-101 ถึง S-199 Group (GMWG) จะเป็นผู้ก�ำหนดและควบคุมมาตรฐาน
ได้แก่ S-101 ENC, S-102 Bathymetric Surface, ทเ่ี กยี่ วกับ GMWG: S-501 ถึง 525 ซงึ่ เป็นเร่ืองเกีย่ วกับ
S-103 Sub-surface Navigation, S-104 Water Level Additional Military Layers – AML ที่เป็นชั้นข้อมูล
Information for Surface Navigation, S-111 Surface พเิ ศษทใ่ี ชง้ านในดา้ นการทหารและการปฏบิ ตั กิ ารทางเรอื
Currents, S-112 Dynamic Water Level Data Trans- สาขาต่าง ๆ และในกลุ่มผู้ใช้งานอื่น ๆ จะก�ำหนดและ
fer, S-121 Maritime Limits and Boundaries, S-122 ควบคุมมาตรฐาน S-401 เป็นต้นไป อาทิเช่น Inland
Marine Protected Areas, S-123 Radio Services, ENC Harmonization Group (IEHG) จะก�ำหนดและ
S-124 Navigational Warnings, S-125 Navigational ควบคมุ มาตรฐาน IEHG S-401 Inland ENC (มาตรฐาน
Services, S-126 Physical Environment, S-127 Traffic ของแผนที่ ENC ในล�ำน้�ำในแผ่นดิน) และ IEHG S-402
Management, S-128 Catalogues of Nautical Bathymetric Inland ENC [HSSC9/50] (มาตรฐาน
Products, S-129 Under Keel Clearance Management ของลักษณะภูมิประเทศของพ้ืนท้องน้�ำในล�ำน้�ำที่อยู่ใน
(UKCM) แผ่นดิน) คณะกรรมาธิการร่วมทางด้านสมุทรศาสตร์
สมาคมประภาคารระหว่างประเทศ (IALA) และอุตุนิยมวิทยา (Joint Technical Commission
จะเปน็ ผกู้ �ำหนดและควบคมุ มาตรฐาน S-201 ถึง S-299 for Oceanography and Marine Meteorology หรือ
ไดแ้ ก่ S-201 Aids to Navigation Information, S-210 JCOMM จะก�ำหนดและควบคุมมาตรฐานช้ันข้อมูล
Inter-VTS Exchange Format, S-230 Application JCOMM S-411 Ice Information รวมท้ัง JCOMM
Specific Messages, S-240 DGNSS Station Almanac, S-412 Weather Overlay
S-245 e-Loran ASF Data, S-246 e-Loran Station
Almanac, S-247 Differential e-Loran Reference
Station Almanac
คณะกรรมาธิการความร่วมมือทางด้าน
สมุทรศาสตร์ระหว่างประเทศ Intergovernmental
Oceanographic Commission หรือ IOC จะเป็น
ผกู้ ำ� หนดและควบคมุ มาตรฐาน S-301 ถงึ S-399

หนังสอื ที่ระลกึ ๑๕๔ปี กรมอุทกศาสตร์

ผนวก ค

การน�ำเทคโนโลยีการส�ำรวจด้วยคล่ืนล�ำแสงมาใช้ในงานส�ำรวจอุทกศาสตร์ กับภารกิจสนับสนุนการ
ปฏบิ ตั กิ ารทางทหารของกองทัพเรอื ของกรมอทุ กศาสตรใ์ นอนาคต
ข้อมูลข่าวกรองสภาวะแวดล้อมทางทะเล เครื่องมือส�ำรวจอุทกศาสตร์ กรอบเวลาปฏิบัติงาน และ
มคี วามส�ำคัญต่อการปฏบิ ัตกิ ารทางทหารของกองทัพเรือ งบประมาณท่ีกรมอุทกศาสตร์ได้รับการจัดสรรใน
โดยการปฏิบัติการทางทหารในทะเลของประเทศท่ี แต่ละปี ส่งผลให้เกิดความล่าช้าในการส�ำรวจฯ และ
พัฒนาแล้ว เช่น สหรัฐอเมริกา เยอรมัน สวีเดน ฯลฯ จดั ทำ� ขอ้ มลู ฯ ซง่ึ ขดั แยง้ กบั ความตอ้ งการของขอ้ มลู ขา่ วกรอง
สว่ นใหญจ่ ะใหค้ วามสำ� คญั กบั ขอ้ มลู สภาวะแวดลอ้ มทางทะเล ทางอุทกศาสตร์ที่ต้องการข้อมูลท่ีเป็นปัจจุบันและมี
เป็นอย่างมาก เนื่องจากหัวใจของความส�ำเร็จของการ ความถูกต้องสูงมากที่สุด ส�ำหรับใช้ในการปฏิบัติการ
วางแผนและการปฏิบัติการรบ รวมถึงการปฏิบัติการ ทางทหารของกองทัพเรือในทุก ๆ มิติ ในปัจจุบันระบบ
ใด ๆ ในทะเลมีความจ�ำเป็นต้องใช้ข้อมูลสภาวะแวดล้อม เครอ่ื งชว่ ยตา่ ง ๆ ทชี่ ว่ ยวเิ คราะหส์ ภาวะแวดลอ้ มทางทะเล
ทางทะเลที่มีความถูกต้อง และเป็นปัจจุบัน อันจะท�ำให้ สามารถท�ำการคาดการณ์การเปลี่ยนแปลงของสภาพ
สามารถคาดการณ์แนวโน้มของสภาวะแวดล้อมทางทะเล ทางกายภาพของสภาวะทะเลไดถ้ กู ต้องมากยง่ิ ข้นึ
ท่ีส่งผลต่อการปฏิบัติการฯ ได้แม่นย�ำและเป็นประโยชน์ แต่ระบบดังกล่าวจ�ำเป็นต้องมีข้อมูลอุทกศาสตร์
ต่อการรบ เช่น คล่ืนลม กระแสน้�ำ สภาพอุตุนิยมวิทยา ที่มีความละเอียดถูกต้องสูงและเป็นข้อมูลที่เป็นปัจจุบัน
ในพ้ืนท่ีปฏิบัติการ เป็นต้น ซ่ึงกองทัพเรือตระหนักถึง มากท่ีสุด นอกจากน้ันความต้องการข้อมูลอุทกศาสตร์
ความสำ� คญั ของขอ้ มลู ขา่ วกรองสภาวะแวดลอ้ มทางทะเล ยังรวมถึงการน�ำข้อมูลอุทกศาสตร์มาใช้ในการปรับปรุง
หรือข้อมูลข่าวกรองทางอุทกศาสตร์ จึงได้มีมติอนุมัติให้ แผนที่เดินเรือท่ีครอบคลุมน่านน�้ำไทยให้ทันสมัย โดย
จัดตั้งศูนย์ข้อมูลข่าวกรองภูมิสารสนเทศทางอุทกศาสตร์ เฉพาะในพ้ืนท่ีห่างฝั่ง (Off-shore Area) และพื้นท่ีใกล้
กรมอุทกศาสตร์ เมื่อ ๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๓ ฝ่งั (Coastal Area) ในการน้กี รมอุทกศาสตร์ไดพ้ ยายาม
กรมอทุ กศาสตร์ เปน็ หนว่ ยงานภายใตก้ องทพั เรอื แก้ไขปัญหา โดยได้ท�ำการศึกษาหาแนวทางท่ีเหมาะสม
จึงไม่สามารถปฏิเสธในหน้าที่รับผิดชอบได้ ในเรื่องของ เพอ่ื ลดขอ้ จำ� กดั ดา้ นตา่ ง ๆ ในการสำ� รวจอทุ กศาสตร์ จงึ มี
การส�ำรวจข้อมูลสภาวะแวดล้อมทางทะเล เช่น ข้อมูล แนวคิดในการน�ำเทคโนโลยีการส�ำรวจ Bathymetric
อุตุนิยมวิทยาทางทะเล (Marine Meteorological LiDAR มาปรับใชเ้ พ่อื ท�ำให้การส�ำรวจอุทกศาสตร์ส�ำหรับ
Data) ข้อมูลสมุทรศาสตร์ (Oceanographic Survey จัดท�ำข้อมูลสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารของ
Data) และข้อมูลอุทกศาสตร์ (Hydrographic Survey กองทัพเรือ และปรับปรุงแผนที่เดินเรือ โดยมี
Data) ในพ้ืนท่ีอาณาเขตทางทะเลของราชอาณาจักรไทย วัตถุประสงค์หลัก คือ สามารถจัดเตรียมข้อมูลได้อย่าง
และจัดท�ำข้อมูลข่าวกรองภูมิสารสนเทศทางอุทกศาสตร์ รวดเร็ว ถูกต้องสูง ใช้ก�ำลังพลและเวลาในการส�ำรวจฯ
(Hydrographic Intelligence Data) ส�ำหรับสนับสนุน น้อยลง
การปฏิบัติการทางทหารของกองทัพเรือให้ครบในทุกมิติ เทคโนโลยีด้านการส�ำรวจอุทกศาสตร์ส�ำหรับสนับสนุน
ให้มีความถูกต้องและเป็นปัจจุบัน โดยอาณาบริเวณของ การปฏบิ ัตกิ ารทางทหาร
น่านน้ำ� ไทยมขี นาดของพืน้ ทีป่ ระมาณ ๓๒๐,๐๐๐ ตาราง ถึงแม้ว่าเทคโนโลยีด้านการส�ำรวจอุทกศาสตร์ที่
กิโลเมตร ซ่ึงถือว่ามีขนาดใหญ่มากเม่ือเทียบกับจ�ำนวน ให้ค่าความถูกต้องสูงในปัจจุบันได้มีการพัฒนาให้มีความ
ก�ำลังพลของกรมขนาดกลางอย่างกรมอุทกศาสตร์ ก้าวหน้าเป็นอย่างมาก ซึ่งเหตุผลที่ท�ำให้เกิดการพัฒนา
ในบรรดาข้อมูลสภาวะแวดล้อมทางทะเลท้ังหมด ขอ้ มลู ดังกล่าว เป็นผลมาจากความต้องการข้อมูลที่มีความถูก
อุทกศาสตร์ถือว่าเป็นข้อมูลพ้ืนฐานท่ีส�ำคัญอย่างมาก ต้องสูง และเพ่ือให้เป็นไปตามข้อก�ำหนดตามมาตรฐาน
เนื่องจากเป็นข้อมูลฐานหรือเป็นข้อมูลเบื้องต้นส�ำหรับ การส�ำรวจอุทกศาสตร์ขององค์การอุกศาสตร์สากล
การด�ำเนนิ การหรอื ปฏบิ ัตกิ ารในทุก ๆ สาขาในทะเล (IHO Standards for Hydrographic Surveys)
จากสถานะปจั จบุ นั เนอ่ื งจากขอ้ จำ� กดั ดา้ นกำ� ลงั พล ที่มีการปรบั ปรงุ อย่เู สมอ โดยเฉพาะบรรณาธกิ รคร้ังลา่ สดุ
ทผี่ า่ นการฝกึ อบรมและมีคณุ วุฒิการสำ� รวจอทุ กศาสตร์ได้

หนังสือทรี่ ะลึก ๑๕๕ปี กรมอุทกศาสตร์

(บรรณาธกิ รครง้ั ท่ี ๖: 6th Edition IHO Publication No. 44) ระบบส�ำรวจแบบ LiDAR เป็นระบบส�ำรวจที่
ซึ่งมีการก�ำหนดค่าความถูกต้องขั้นต่�ำให้มีความถูกต้อง ใช้เทคโนโลยีการรังวัดท่ีแตกต่างจากระบบการส�ำรวจ
สูงมากยิ่งขึ้น (มีการเพิ่มชั้นงานท่ีต้องท�ำการส�ำรวจให้มี แบบ SBES และ MBES โดยเป็นเทคโนโลยที ีม่ กี ารใช้คล่นื
ความละเอียดและถูกตอ้ งสงู ) ล�ำแสงในการรังวัด และใช้อากาศยานเป็นพาหนะในการ
ส�ำหรับการส�ำรวจหยั่งน้�ำหรือการส�ำรวจ ส�ำรวจ ซ่ึงโดยปกติจะมีการจ�ำแนกระบบส�ำรวจที่ใช้คล่ืน
อุทกศาสตร์ในทะเลระบบส�ำรวจอุทกศาสตร์ที่ใช้ส�ำหรับ ลำ� แสงเปน็ ๒ ชนดิ ไดแ้ ก่ ชนดิ สำ� รวจทางบก (สำ� รวจความสงู
การตรวจวัดความลึกน�้ำท่ีนิยมใช้ในปัจจุบันมีอยู่ จ�ำนวน ของสภาพภมู ปิ ระเทศทางบก) หรอื Topographic LiDAR
๓ ระบบ โดยเป็นระบบส�ำรวจท่ีใช้คลื่นสัญญาเสียง และชนิดท่ีส�ำรวจได้ท้ังบนบกและในน้�ำหรือท่ีใช้ในงาน
(Sound wave) หรอื ทรี่ จู้ กั กนั ในนามระบบสำ� รวจหยงั่ นำ�้ ส�ำรวจอทุ กศาสตร์ หรอื Bathymetric LiDAR
แบบเสียงสะท้อน (Echo sounder Survey System) ระบบ Topographic LiDAR เป็นระบบฯ ที่ใช้
จ�ำนวน ๒ ระบบ ได้แก่ ระบบหย่ังน้�ำแบบล�ำคล่ืนเด่ียว คลนื่ ลำ� แสงอนิ ฟาเรด (แสงสีแดง) ในการรังวดั โดยจะเป็น
(Single-beam Echo sounder System: SBES) ระบบหยงั่ นำ้� คลน่ื ลำ� แสงทมี่ คี วามยาวคลน่ื ประมาณ ๑,๐๖๔ นาโนเมตร
แบบหลายล�ำคลื่น (Multi-beam Echo sounder และระบบ Bathymetric LiDAR ซ่ึงจะมีท้ังระบบท่ีใช้
System: MBES) ระบบส�ำรวจท้ังสองระบบนี้ใช้เรือเป็น คลนื่ ลำ� แสงสีเขียว (Green Wavelength) อย่างเดยี ว ซงึ่
พาหนะในการส�ำรวจ โดยในพื้นที่ส�ำรวจขนาดกลาง เปน็ คลนื่ ลำ� แสงทมี่ คี วามยาวคลนื่ ประมาณ ๕๓๒ นาโนเมตร
การหยั่งน�้ำให้ครอบคลุมในหน่ึงพ้ืนท่ีอาจต้องใช้เวลา และระบบท่ีใช้ท้ังคล่ืนล�ำแสงอินฟราเรด (แบบเดียวกับ
อย่างน้อยประมาณ ๑ เดือน ด้วยระบบหย่ังน้�ำดังกล่าว ระบบส�ำรวจความสูงของสภาพภูมิประเทศทางบก) และ
ในการสำ� รวจแตล่ ะครงั้ จะไดข้ อ้ มลู เฉพาะขอ้ มลู ความลกึ นำ้� คลื่นล�ำแสงสีเขียว ตารางด้านล่างแสดงการเปรียบเทียบ
แต่ยังมีระบบท่ีสามารถหยั่งความลึกน้�ำได้อีกหน่ึงระบบ คุณลกั ษณะของระบบสำ� รวจท้ังแบบ Topographic และ
คือระบบทีใ่ ช้คลื่นลำ� แสง (Light Wave) จ�ำนวน ๑ ระบบ Bathymetric LiDAR
คอื ระบบสำ� รวจแบบ Light Detection and Ranging (LiDAR)

ตารางที่ แสดงข้อมลู เปรียบเทียบคุณลกั ษณะเบือ้ งตน้ ของระบบส�ำรวจดว้ ยคลน่ื ลำ� แสงแบบตา่ ง ๆ

หนังสอื ท่ีระลึก ๑๕๖ปี กรมอทุ กศาสตร์

องคป์ ระกอบที่สำ� คญั ของระบบ Bathymetric LiDAR มี จ�ำนวน ๔ องค์ประกอบ ดังน้ี
๑. เครอ่ื งรับคา่ พกิ ัดจากดาวเทยี มระบบ GNSS (GNSS Receiver) ซึง่ จะมหี น้าทใ่ี หค้ า่ พกิ ดั ของอากาศยาน
๒. ระบบตรวจวัดการเคล่ือนไหวของอากาศยาน (Inertial Measurement Unit: IMU) ซึ่งจะท�ำหน้าท่ีตรวจวัด

การเคลื่อนไหวของอากาศยานในทิศทาง Roll Pitch และ Yaw
๓. เครื่องเลเซอรส์ แกน (Laser Scanner) ซึง่ จะท�ำหนา้ ท่ีสง่ คลืน่ ล�ำแสงเป็น Pattern ทกี่ �ำหนดโดยระบบสำ� รวจ
๔. เซนเซอร์รับสัญญาณ (Receiver Sensor) ท่ีท�ำหน้าที่แปลงสัญญาณทีส่ ง่ ออกโดยเครือ่ งเลเซอร์สแกน หลักการ

ทำ� งานของระบบสำ� รวจ Bathymetric LiDAR (ภาพท่ี ๑๐)
ระบบส�ำรวจฯ จะใช้คล่ืนล�ำแสงท่ีมีความยาวคลื่นน้อยกว่า (แสงสีเขียว) ในการตรวจวัดความลึกน้�ำ (Depth
Measurement) โดยข้อมูลที่ได้จะเป็นข้อมูลแบบพอยด์คราวด์ (Point cloud) (ภาพที่ ๑๑) ซึ่งเป็นข้อมูล
ท่ีมีค่าต�ำแหน่งหรือค่าพิกัด (Positions) และความสูง (Heights) หรือความลึกน้�ำ (Soundings) ซึ่งระบบดังกล่าว
สามารถทำ� การหยั่งนำ�้ ได้ถึงระดบั ความลกึ ประมาณ ๒ – ๓ เทา่ ของ Secchi Disk Depth (ความลกึ มากสดุ ท่ีตามนษุ ย์
จะสามารถแยกสดี �ำและสขี าวของแผ่นจานกลมขนาดประมาณครงึ่ เมตรท่ีถูกหยอ่ นลงไปในน้ำ� ) โดยความลกึ น้ำ� มากสุด
ทหี่ ยง่ั ไดป้ ระมาณ ๗๕ เมตร (ในสภาพนำ้� ท่มี คี วามโปร่งแสงสูงและไม่มีคล่ืน) ปจั จุบันข้อมูลท่ีไดจ้ ากการสำ� รวจด้วยระบบ
LiDAR ไดร้ ับการรบั รองตามมาตรฐานการส�ำรวจทางอุทกศาสตร์ บรรณาธิกรคร้ังท่ี ๕ ชั้น 1b (IHO S-44 5th Ed: 1b)
จึงสามารถมั่นใจในเรื่องของค่าความถูกต้องของข้อมูล ซึ่งจากเทคโนโลยีปัจจุบันท�ำให้สามารถลดขนาดและน้�ำหนัก
ของระบบส�ำรวจฯ จนท�ำใหส้ ามารถติดตั้งกับอากาศยานไร้คนขบั (UAV) ขนาดกลางได้

ภาพท่ี ๑๐ ตวั อยา่ งการบนิ ขณะท�ำการส�ำรวจหยง่ั น้�ำด้วยระบบ LiDAR และหลกั การท�ำงานของระบบ Bathymetric LiDAR

ภาพที่ ๑๑ ขอ้ มลู ทไ่ี ด้จากการสำ� รวจดว้ ยระบบส�ำรวจแบบ Bathymetric LiDAR

หนังสือท่ีระลกึ ๑๕๗ปี กรมอุทกศาสตร์

แนวคิดในการติดต้ังระบบฯ ส�ำหรับใช้ในการส�ำรวจอุทกศาสตร์ เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหาร
ของกองทัพเรอื จะประกอบด้วยระบบ จำ� นวน ๓ ระบบ ดังน้ี
๑. ระบบ Bathymetric LiDAR ทำ� หนา้ ทใี่ นการตรวจวดั ความลกึ นำ�้ และสภาพ Topographic บรเิ วณชายหาด
เนื่องจากเทคโนโลยีการส�ำรวจดังกล่าวใช้เครื่องบินหรืออากาศยานไร้คนขับ (UAV) เป็นพาหนะในการส�ำรวจ ท�ำให้
ทำ� การสำ� รวจไดร้ วดเรว็ ซง่ึ ระบบสำ� รวจแบบ Bathymetric LiDAR สามารถสำ� รวจดว้ ยอตั ราเรว็ สงู สดุ ประมาณ ๗๐ – ๗๕
ตารางกโิ ลเมตรต่อวัน (ข้นึ อยู่กบั ความเร็วของอากาศยานและระบบสำ� รวจฯ) โดยระบบ Bathymetric LiDAR สามารถ
สำ� รวจความสงู ของสภาพภมู ปิ ระเทศและความลกึ นำ้� ทงั้ สองฝง่ั ของเสน้ ขอบฝง่ั ได้ ซง่ึ ระบบ Bathymetric LiDAR ท่ีเหมาะ
สมกับกรมอุทกศาสตร์ควรจะเป็น ตราอักษร REIGL VQ-840-G เนื่องจากมีค่าความละเอียดทางราบสูงและมีน้�ำหนัก
เบาสามารถติดตัง้ กับอากาศยานไรค้ นขับ (UAV) ขนาดกลางได้
๒. ระบบถ่ายภาพความละเอียดสูง (High-resolution Photographic System) โดยจะเปน็ ระบบท่ใี ช้สำ� หรบั
การภาพถา่ ยภาพบรเิ วณชายฝั่งขณะบินสำ� รวจ ซง่ึ ภาพถา่ ยจะมคี า่ พิกดั ทำ� ใหส้ ามารถนำ� ภาพทีไ่ ดไ้ ปสกดั ขอ้ มูลทส่ี ำ� คัญ
ส�ำหรับการจัดท�ำข้อมูลหรือจัดท�ำแผนท่ีบริเวณชายฝั่ง ซึ่งปัจจุบันขนาดของกล้องถ่ายภาพมีขนาดเล็กและสามารถ
ถ่ายภาพได้นาน เน่อื งจากมแี บตเตอรที่ ีม่ ีประสทิ ธภิ าพและความจุในการบันทกึ ขอ้ มลู สูง
๓. อากาศยานไร้คนขับขนาดกลาง เปน็ อากาศยานแบบเชอื้ เพลงิ ๒ ระบบ (Hybrid UAV) คือมที ้ังแบตเตอร่ี
และนำ�้ มันเชอื้ เพลิง โดยจะสามารถขน้ึ และลงทางดิง่ (การขึ้น – ลงใช้พลงั งานจากแบตเตอร)่ี และสามารถเดนิ ทางโดย
ใช้พลังงานน�้ำมันเชื้อเพลิง และแรงยกปีก ขณะท�ำการบินซ่ึงจะท�ำให้ประหยัดพลังงานระหว่างบินส�ำรวจท�ำให้
บินส�ำรวจได้นานข้ึน มรี ะบบปอ้ งกนั การตกกระแทกทำ� ใหม้ คี วามปลอดภยั จากการตกระดบั สูง
บทสรปุ
การรวมเทคโนโลยกี ารสำ� รวจทงั้ ๒ แบบน้ี (Bathymetric LiDAR และ กลอ้ งถา่ ยภาพความละเอยี ดสงู ) จะทำ� ให้
การส�ำรวจอุทกศาสตร์บริเวณพ้ืนที่น้�ำต้ืนหรือบริเวณใกล้ชายฝั่งของกรมอุทกศาสตร์มีประสิทธิภาพ เน่ืองจากสามารถ
ท�ำได้รวดเร็วช่วยลดเวลาในการด�ำเนินการ และก�ำลังพลในการส�ำรวจได้อย่างมาก เนื่องจากการเป็นการติดตั้งร่วมกัน
ของระบบส�ำรวจท้ังสองระบบ ท�ำให้การส�ำรวจเพียงคร้ังเดียวได้ข้อมูลครบถ้วนสามารถน�ำมาจัดสร้างแผนที่หรือจัดท�ำ
ขอ้ มูลภมู สิ ารสนเทศทางอุทกศาสตรส์ นบั สนุนการปฏิบตั ิการทางทหารไดเ้ ลย
ข้อมูลค่าพิกัดของข้อมูลทางบกจะสามารถหาได้จากการสกัดข้อมูลจากภาพถ่ายทางบกท่ีมีความละเอียดสูง
ซ่ึงจะมาพร้อมกับค่าพิกัด (ค่าพิกัดของภาพจะได้จากค่าพิกัดของอากาศยาน) ปัจจุบันได้มีการน�ำระบบหยั่งน้�ำแบบ
Bathymetric LiDAR ไปใช้ในการส�ำรวจอุทกศาสตร์ในหลายประเทศ ส่วนใหญ่จะเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว เช่น
สหรฐั อเมรกิ า ออสเตรเลยี เปน็ ตน้ ซงึ่ แนวคดิ ในการนำ� ระบบ Bathymetric LiDAR และกลอ้ งถา่ ยภาพความละเอยี ดสงู
ไปใช้ในการส�ำรวจอุทกศาสตร์สนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารในอนาคต ดังนั้น การส�ำรวจข้อมูลความลึกน้�ำ
ของกรมอทุ กศาสตรใ์ นอนาคตจะใช้ LiDAR ในบรเิ วณทค่ี วามลกึ นำ�้ นอ้ ยไปถงึ ชายฝง่ั รว่ มกบั การสำ� รวจดว้ ย เครอ่ื งหยงั่ นำ้� แบบ
หลายลำ� คลนื่ (Multi – Beam Echo sounder) ในเขตนำ้� ลึก การใช้ระบบเกบ็ ข้อมูลทห่ี ลากหลายจงึ มีความเหมาะสม
และชว่ ยลดข้อจ�ำกดั ด้านต่าง ๆ ในปจั จุบันของกรมอุทกศาสตร์

หนังสอื ท่ีระลกึ ๑๕๘ปี กรมอุทกศาสตร์

ผนวก ง

แผนแม่บทสถานวี ัดระดบั นำ้� ในนา่ นนำ�้ ไทยของกรมอทุ กศาสตร์ กองทพั เรอื

ข้อมูลระดับน้�ำเป็นข้อมูลท่ีมีความส�ำคัญอย่างยิ่ง (Near Real Time) และสามารถรับส่งข้อมูลได้ตลอด
ตอ่ กรมอทุ กศาสตร์ กองทพั เรอื และประเทศไทย โดยเปน็ เวลา รวมทั้งมีความต้องการข้อมูลระดับที่ต้องการ
ขอ้ มูลพ้ืนฐานที่ถูกน�ำไปใชใ้ นงานดา้ นต่าง ๆ อาทิ การน�ำ มาตรฐานที่สูงกว่าความต้องการในด้านความปลอดภัย
มาใช้หักนำ�้ เข้าสเู่ ส้นเกณฑ์แผนที่ (Chart Datum) ในการ ในการเดินเรือหรือการเป็นข้อมูลส�ำหรับใช้ร่วมกับแบบ
สำ� รวจและสรา้ งแผนทเ่ี ดนิ เรอื สนบั สนนุ การปฏบิ ตั กิ ารทาง จำ� ลองต่าง ๆ ดว้ ย เช่น การศกึ ษาการเปลยี่ นแปลงระดับ
ทหารสาขาตา่ ง ๆ ของกองทพั เรอื การทำ� นายนำ้� เพอ่ื จดั ทำ� นำ้� ระยะยาว จงึ ตอ้ งมกี ารตดิ ตง้ั ระบบ CGPS (Continuous
มาตรานำ้� ทำ� นายเพอื่ ใชป้ ระโยชนใ์ นการเดนิ เรอื ทว่ั นา่ นนำ้� ไทย GPS) กับสถานีวดั ระดับน�้ำถาวรด้วย
การแจ้งเตือนภัยการเกิดภัยพิบัติในทะเลโดยเฉพาะ
สึนามิและคล่ืนพายุซัดฝั่ง (Storm Surge) การศึกษา ๓. การท�ำนายน้�ำในน่านน�้ำไทย ซึ่งปัจจุบันมีการ
การเปลี่ยนแปลงชายฝั่ง การเปลี่ยนแปลงระดับน้�ำทะเล ท�ำนายน�้ำรวมท้ังสิ้น ๒๙ สถานีท่ัวน่านน้�ำไทย (อ่าวไทย
ในระยะยาว เนอ่ื งจากการเปลย่ี นแปลงภมู อิ ากาศ (climate ฝงั่ ตะวนั ออก อา่ วไทยฝงั่ ตะวนั ตก (ภาคใต)้ และ ฝ่ังทะเล
change) และการพยากรณ์สภาวะทะเล ซึ่งงานต่าง ๆ อันดามัน) นั้น มีความพอเพียง แต่รูปแบบการให้บริการ
ดังกล่าวล้วนต้องการข้อมูลระดับน�้ำท่ีเพียงพอ ถูกต้อง จะสอดคล้องกับเทคโนโลยีในปัจจุบันและในอนาคตจะ
และมีความทันสมัย โดยข้อมูลระดับน�้ำจะได้มาจากการ ต้องสามารถให้บริการผ่านแอปพลิเคชั่น และระบบเครือ
ติดต้ังสถานีวัดระดับน้�ำ (Tidal Station) และเก็บข้อมูล ขา่ ยตา่ ง ๆ ได้
เท่าน้ัน แต่ในปัจจุบันกรมอุทกศาสตร์มีเครือข่ายสถานี
วัดระดับน�้ำที่ยังไม่สามารถตอบสนองความต้องการใน ๔. การบูรณาการร่วมกับหน่วยงานอ่ืน ๆ ที่มีเครือ
งานด้านต่าง ๆ ได้อย่างเพียงพอ จึงจ�ำเป็นจะต้องหาวิธี ข่ายสถานีวัดระดับน้�ำ อาทิ กรมเจ้าท่า การท่าเรือ หรือ
การแก้ปัญหาเพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลระดับน�้ำที่เพียงพอ กรมทรพั ยากรธรณี ในการขอใชข้ อ้ มลู ระดบั นำ�้ รว่ มกนั โดย
สามารถตอบสนองตอ่ ความตอ้ งการในดา้ นตา่ ง ๆ ไดอ้ ยา่ ง จะมกี ารพฒั นามาตรฐานการทำ� งานทงั้ กระบวนงานรว่ มกนั
มีประสิทธิภาพ ดังนั้นกรมอุทกศาสตร์จึงได้จัดท�ำ โดยใชข้ ้อแนะน�ำของ IOC เป็นแนวทาง
“ แผนแม่บทสถานีวัดระดับน�้ำในน่านน�้ำไทย ” ข้ึนเพื่อ
เป็นแนวทางในการแก้ไขปญั หาดังกลา่ ว จากท่ีกล่าวมาท�ำให้สามารถก�ำหนดแนวทางการ
พฒั นาเครอื ขา่ ยสถานวี ดั ระดบั นำ้� ของกรมอทุ กศาสตรไ์ ด้ ดงั น้ี
กรมอุทกศาสตร์ได้ก�ำหนดแนวทางการพัฒนาเครอื
ขา่ ยสถานวี ดั ระดบั นำ�้ จากความตอ้ งการหลกั ดา้ นตา่ ง ๆ รวม ๑. สถานีวัดระดับน�้ำของกรมอุทกศาสตร์ทั้งหมด
ถงึ สภาพแวดลอ้ มในปจั จุบัน ดังนี้ จะวัดข้อมูลในระบบดิจิทัล (Digital) โดยติดต้ังเครื่องวัด
ระดับนำ้� แบบคล่ืนเรดาร์เป็นหลัก (Radar Tide Gauge)
๑. การส�ำรวจและสร้างแผนท่ีเดินเรือ ซ่ึงต้องการ มีอุปกรณ์สื่อสารท่ีสามารถรับ-ส่งข้อมูลได้ตลอดเวลา
ข้อมูลระดับน้�ำท่ีมีความถูกต้องสูงตามมาตรฐานการ โดยสถานีวัดระดับน้�ำใกล้ฝั่งติดตั้งระบบรับส่งข้อมูลทาง
สำ� รวจแผนท่เี ดนิ เรอื S-44 ขององค์การอุทกศาสตร์สากล GPRS ในขณะท่ีสถานีวัดระดับน�้ำท่ีตั้งอยู่บนเกาะห่างฝั่ง
(IHO) ช้ันพิเศษ (Special Order) จะใชร้ ะบบสื่อสารผ่านดาวเทยี ม

๒. ความตอ้ งการใชข้ อ้ มลู ระดบั นำ้� ในงานดา้ นตา่ ง ๆ ๒. ความถูกต้องของการตรวจวัดระดับน�้ำ ด�ำเนิน
อาทิ การสนบั สนนุ ข้อมลู แจง้ เตอื นภยั พิบตั ิทางทะเล การ การเดินระดับชั้น ๑ (First Order) ไปยังหมุดระดับ
พยากรณ์สภาพแวดล้อมทางทะเลเพื่อใช้ในการปฏิบัติ ประจ�ำสถานีวัดระดับน้�ำ (Tide Gauge Bench Mark)
การทางทหาร การศึกษาการเปล่ียนแปลงระดับน้�ำทะเล ของสถานีวัดระดับน�้ำทุกสถานี ก่อนการติดต้ัง CGPS
และการเปลี่ยนแปลงชายฝั่ง เป็นต้น ซึ่งต้องการข้อมูล เพ่ือให้ค่าระดับประจ�ำสถานีมีความถูกต้องสูงที่สุด โดย
ในลักษณะเวลาจรงิ (Real Time) หรือใกลเ้ คยี งเวลาจรงิ การติดต้ัง
CGPS เพอ่ื วัดการเคล่อื นตัวทางดง่ิ ของเปลือกโลกบริเวณ
สถานวี ดั ระดบั นำ�้ จะพจิ ารณาตดิ ตง้ั ในสถานวี ดั ระดบั นำ้� ถาวร

หนังสอื ท่รี ะลึก ๑๕๙ปี กรมอุทกศาสตร์

ทต่ี รวจวดั ระดบั นำ้� มาเปน็ เวลานาน เพอ่ื นำ� คา่ ทไี่ ดไ้ ปปรบั แก้ อันรวดเร็ว แต่จากสภาพความเป็นจริงในปัจจุบันอันมี
ค่าระดับอ้างอิงของเครื่องวัดระดับน้�ำ ให้สามารถตรวจ ข้อจ�ำกัดในหลาย ๆ ด้าน กรมอุทกศาสตร์อาจใช้วิธีการ
วัดระดับสมบรู ณ์ได้ ดำ� เนินการแบบค่อยเป็นค่อยไป โดยเนน้ ในพื้นท่ที ม่ี คี วาม
ส�ำคัญและความจ�ำเป็นเร่งด่วนก่อน ตลอดจนพัฒนาการ
๓. อนาคตจะติดต้ังสถานีวัดระดับน้�ำถาวรเพ่ิมข้ึน ด�ำเนินการร่วมกันกับหน่วยงานอื่นในลักษณะบูรณาการ
อีก ๔ สถานี จาก ๒๖ สถานีในปัจจุบัน รวมเป็น ๓๐ เพ่ือให้สามารถบรรลุผลส�ำเร็จได้ตามความมุ่งหมายของ
สถานี และทุกสถานี จะประกอบด้วยระบบตรวจวัด การสนับสนุนข้อมูลระดับน�้ำที่มีความถูกต้อง ทันสมัย
ระดับน้�ำอย่างน้อยสองระบบ (อาทิ เคร่ืองวัดระดับน้�ำ และพอเพียงให้กับงานของกรมอุทกศาสตร์ ตลอดจน
แบบคลื่นเรดาร์ และ แบบท�ำงานด้วยความกดดันน�้ำ) ความตอ้ งการของกองทพั เรอื และประเทศไทยต่อไป
และ CGPS ดังน้ี
ภาพที่ ๑๒ แผนที่แสดงทต่ี ง้ั สถานีวัดระดับน้ำ� ถาวรในปจั จบุ นั
- ระหว่างเกาะมัตโพน - เกาะปราบ (ปากน้�ำ ๒๖ สถานี และสถานีใหม่ ๔ สถานี
หลงั สวน จงั หวดั ชมุ พร)

- ระหว่างเกาะสมุย - ปากพนัง (ปากน้�ำสิชล
จังหวัดนครศรีธรรมราช)

- ระหวา่ งระนอง - ครุ ะบรุ ี (แหลมสน จงั หวดั ระนอง)
- เกาะ สรุ ินทร์ จังหวดั ระนอง
๔. มกี ารบรู ณาการงานรว่ มกบั หนว่ ยงานอืน่ อาทิ
๔.๑ การขอใชข้ อ้ มลู ระดบั นำ้� จากสถานวี ดั ระดบั นำ้�
ของหนว่ ยงานอนื่ ๆ ทมี่ อี ยแู่ ลว้ ในพน้ื ทต่ี า่ ง ๆ ทกี่ รมอทุ กศาสตร์
สามารถน�ำมาใช้ประโยชน์ได้ เช่น กรมเจา้ ท่า การทา่ เรือ
แห่งประเทศไทย กรมทรัพยากรธรณี ฯลฯ โดยพัฒนา
มาตรฐานเคร่ืองวัดระดับน�้ำและอุปกรณ์ประกอบร่วมกัน
รวมทั้งการด�ำเนินกรรมวิธีข้อมูลในมาตรฐานเดียวกัน
ตามแนวทางท่ี PSMSL UH Hawaii และ IOC ใช้เป็น
แนวทาง
๔.๒ การบูรณาการดา้ นระดบั อ้างอิงทางดง่ิ (Ref-
erence Vertical Datum) กับหน่วยงานอื่นเพ่ือ
เพิ่มความถูกต้องของระดับอ้างอิงทางดิ่ง และ
ลดงานเดินระดับของกรมอุทกศาสตร์ กรมแผนที่
กรมทรพั ยากรธรณี ในการดำ� เนนิ การดา้ น CGPS รว่ มกนั
สรปุ
แผนแมบ่ ทสถานวี ดั ระดบั น�ำ้ ในนา่ นน้ำ� ไทยของกรม
อทุ กศาสตร์ ถกู จดั ทำ� ขนึ้ เพอื่ ตอบสนองความตอ้ งการข้อมูล
ระดับน�้ำในงานด้านต่าง ๆ ซึ่งถ้าหากได้รับการสนับสนุน
ท้ังงบประมาณและการบูรณาการระหว่างหน่วยงานแล้ว
กจ็ ะสามารถดำ� เนินการใหเ้ หน็ ผลเปน็ รปู ธรรมได้ในเวลา

หนังสือที่ระลกึ ๑๖๐ปี กรมอุทกศาสตร์

ตารางที่ - สถานีวดั ระดบั น�้ำและอปุ กรณป์ ระกอบตามแผนแมบ่ ทสถานีระดับนำ้�

หนังสือที่ระลกึ ๑๖๑ปี กรมอุทกศาสตร์

ผนวก จ

แผนพฒั นาระบบสารสนเทศเคร่อื งหมายทางเรอื (Aid to Navigation Information System)

๑. กล่าวโดยทว่ั ไป ๒.๒ ประสิทธิภาพการให้บริการเครื่องหมาย
ในปัจจุบันการขนส่งทางทะเลมีความส�ำคัญ ทางเรือ ตามเอกสาร IALA ข้อเสนอแนะที่ ๐-๑๓๐ ได้
อย่างย่ิงต่อการค้าระหว่างประเทศ ซึ่งถือเป็นปัจจัย ก�ำหนดประสิทธิภาพการให้บริการเคร่ืองหมายทางเรือ
ส�ำคัญในการพัฒนาและก่อให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจ โดยการพิจารณาปจั จัยส�ำคญั ๓ ปัจจัยคือ
ของไทยมาอย่างต่อเนื่อง โดยมากกว่าร้อยละ ๘๐ ของ
ปริมาณการค้าระหว่างประเทศมาจากการขนส่งทาง ๑) ความพร้อมใช้งานของเคร่ืองหมายทางเรือ
ทะเล และจากผลการวิจัยด้านการเกิดอุบัติเหตุทางทะเล (Availability of an Aid to Navigation )
บ่งช้ีว่า ประมาณร้อยละ ๖๐ ของอุบัติเหตุเรือโดนกัน
และติดตื้นเป็นผลโดยตรงจากความผิดพลาด องค์บุคคล ๒) การเฝ้าตรวจติดตามการท�ำงานของ
ที่แม้ว่าได้รับการฝึกขั้นก้าวหน้าในการบริหารจัดการ เครอื่ งหมายทางเรอื
ทรัพยากรที่อยู่บนสะพานเดินเรือมาแล้วก็ตาม ยังคงดู
เสมือนว่า นายยามเรือเดินยังคงต้องตัดสินใจตามล�ำพัง ๓) ความเชือ่ ถอื ไดข้ องเคร่อื งหมายทางเรอื
ในเรอ่ื งของการเดินเรอื และการหลีกเล่ียงมิให้เรือโดนกัน ๒.๓ ความพรอ้ มใช้งาน (Availability) คือความ
ทง้ั นสี้ าเหตสุ ว่ นหนง่ึ จากการลดคนประจำ� สถานยี ามเรอื เดนิ น่าจะเป็นที่เคร่ืองหมายทางเรือ หรือระบบท่ีปฏิบัติงาน
แตถ่ า้ นำ� เอาการเดนิ เรอื อเิ ลก็ ทรอนกิ ส์ (e-Navigation) มา เฉพาะอยู่ ตามที่สุ่มเลือกมา ณ เวลาใด ๆ ซึ่งได้นิยามไว้
ช่วยปรับปรุงในเร่ืองดังกล่าวมาใช้บนสะพานเดินเรือ ด้วยเช่นกันในข้อมติของ IMO ท่ี A.1047 (27) ส�ำหรับ
และมีการใช้ประสานอย่างใกล้ชิด กับอุปกรณ์และระบบ WWRNS ดังนี้ “ระบบท่ีจะได้รับการพิจารณาว่าพร้อม
บริหารจัดการการจราจรทางน้�ำ ประกอบกับสารสนเทศ ใช้งาน เมื่อมีความพร้อมอย่างสมบูรณ์ตามระดับความ
ทางทะเล (Marine Information Overlays : MIOs) ซึง่ แมน่ ยำ� หน่ึง ๆ ทกี่ ำ� หนดไว”้ โดยท่วั ไปแล้ว IALA ใชศ้ ัพท์
ชาวเรือต้องการน�ำมาใช้วางแผน และปฏิบัติการเดินทาง ค�ำนี้เพื่อเป็นการตรวจวัดเชิงประวัติ ซ่ึงจ�ำนวนร้อยละ
ประเมนิ ความเสยี่ งในการเดนิ เรอื เหลา่ นจ้ี ะชว่ ยใหค้ วามเสย่ี ง (%) ของเวลาเคร่ืองหมายทางเรือได้ปฏิบัติหน้าที่จ�ำเพาะ
จากการโดนกัน การติดต้ืน และโอกาสผิดพลาดอ่ืน ๆ หนง่ึ ๆ สำ� หรบั ความไมพ่ รอ้ มใชง้ าน (Non - Availability)
ลดลงอยา่ งมนี ยั สำ� คญั (อา้ งองิ ตามเอกสาร NAVGUIDE : น้ัน อาจเกิดข้ึนได้โดยการหยุดให้บริการทั้งที่ก�ำหนด
AIDS NAVIGATION MANUAL ฉบบั บรรณาธกิ รครง้ั ท่ี ๗ ล่วงหนา้ และ/หรอื ไม่ไดก้ �ำหนดล่วงหนา้
ปี ค.ศ.๒๐๑๔ หนา้ ๙๐) ๒.๔ การคำ� นวณความพร้อมใชง้ าน ความพรอ้ ม
ใช้งานของเครื่องหมายทางเรือ ค�ำนวณได้จากสมการต่อ
๒. นยิ าม ไปนี้ โดยปกติแสดงในรปู ของรอ้ ยละ
๒.๑ เครอ่ื งหมายทางเรือ (Aids to Navigation)
หมายถึง อุปกรณ์หรือระบบที่มิได้อยู่ในเรือ ได้รับการ ความพรอมใชงาน = (MTBF) หรอื เวลาใชง านได (Up Time) หรือ (เวลารวม - เวลาใชงานไมได)
ออกแบบเพ่ือใช้งานในการช่วยเพ่ิมความปลอดภัยและ (MTBF + MTTR) เวลารวม (Total Time) เวลารวม
ประสทิ ธภิ าพของการเดนิ เรอื และ/หรอื การจราจรทางนำ้�
เชน่ เครอื่ งหมายทางทศั นะ (Visual Aids to Navigation) ๒.๕ ความต่อเน่ือง (Continuity) คือ ความน่า
เครอื่ งหมายทางเรอื เรดาร์ (Radar Aids to Navigation) จะเป็นเครื่องหมายทางเรือหรือระบบ จะปฏิบัติภารกิจ
ระบบวิทยุหาต�ำบลที่ (RADIO NAVIGATION SYSTEM) จ�ำเพาะโดยปราศจากการหยุดชะงัก ระหว่างเวลา
และเครื่องหมายช่วยการเดินเรืออื่น ๆ อ้างอิง ตาม จำ� เพาะทีก่ ำ� หนด นบั แต่จุดเร่มิ ตน้ ของคาบเวลาน้นั
เอกสาร NAVGUIDE : AIDS NAVIGATION MANUAL ตัวอย่างเช่น ถ้าสถานี DGPS มีการท�ำงาน
ฉบับบรรณาธิกรครัง้ ท่ี ๗ ปี พ.ศ. ๒๕๕๗ หนา้ ๓๐ อย่างถูกต้อง ขณะท่ีเรือก�ำลังเข้ามาในท่าเรือ
ปัจจัยความต่อเนื่อง คือ ความน่าจะเป็นท่ีการให้บริการ
ของ DGPS นั้น จะมีอย่างไม่ขาดตอนในช่วงเวลาที่เรือ

หนงั สือท่รี ะลกึ ๑๖๒ปี กรมอทุ กศาสตร์

เดินเข้าสู่ท่าเทียบ ในกรณีของระบบ GNASS นั้น IALA ทางทะเลระหว่างประเทศ (IMO) ซ่ึงเป็นหน่วยท่ีรับผิด
ได้มีข้อเสนอว่า การค�ำนวณช่วงเวลาความต่อเนื่องให้ ชอบควบคุมด้านความปลอดภัยในการเดินเรือในภาพ
มีมูลฐานอยู่ท่ีกรอบ ๑๕ นาทีซ่ึงเป็นไปตามข้อก�ำหนด รวมของโลก ได้ก�ำหนดมาตรฐานส�ำหรับ ECDIS ข้ึน
IMO ท่ี A.1046 (27) สำ� หรับ WWRNS พร้อมทั้งออกกฎบังคับให้เรือเดินทะเลทั้งหลาย ต้องติด
๒.๖ เดินเรืออิเล็กทรอนิกส์ (e-Navigation) ต้ังและใช้ ECDIS บนสะพานเดินเรือ รวมทั้งท่าเรือของ
IMO ได้กำ� หนดนยิ ามไว้ คอื การด�ำเนินการให้สอดคล้อง ประเทศพัฒนาแล้วหลายประเทศ อาจปฏิเสธไม่ให้เรือ
กันด้วยการรวบรวม สนธิ แลกเปล่ียน และวิเคราะห์ ซึ่ง เดินทะเลท่ีไม่ติดต้ัง ECDIS บนสะพานเดินเรือเขา้ ทา่ เรอื
สารสนเทศเดินเรือ ท้งั ทอี่ ยู่บนเรือ และบนฝ่งั ด้วยวธิ กี าร ของตน ซ่ึงระบบ ECDIS ได้ท�ำให้เกิดการเปล่ียนแปลง
อิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้การเดินเรือจากที่หน่ึงไปยังอีกที่ อย่างมากต่อธรรมเนียมของการเดินเรือ ซึ่ง ECDIS ใช้
หน่ึง และการให้บริการท่ีเกี่ยวข้องเป็นไปด้วยดี ทั้งนี้เพื่อ ข้อมูลแผนที่ ENC แทนแผนท่ีเดินเรือกระดาษแบบ
ความปลอดภัยในทะเลและการปกป้องส่ิงแวดล้อม ด้ังเดิม และใช้ร่วมกับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อื่น ๆ อย่าง
ทางทะเล(อ้างอิง ตามเอกสาร NAVGUIDE : AIDS หลากหลาย ในการน�ำเข้าข้อมูลต่าง ๆ เช่น GNSS
NAVIGATION MANUAL ฉบับบรรณาธิกรครั้งที่ ๗ ปี DGNSS AIS สารสนเทศคุณสมบัติของเคร่ืองหมายทาง
ค.ศ.๒๐๑๔ หนา้ ๙๐) เรอื (A to N Attribute Information) เรดาร์ เคร่ืองหย่ัง
๒.๗ โครงสร้างข้อมูลทางทะเลร่วม (Common น�้ำ เข็มทิศ แผนที่อิเล็กทรอนิกส์ บรรณสารการเดินเรือ
Maritime Data Structure : CMDS) คอื ตัวแทนท่ีเปน็ การแก้ไขแผนที่ ระดับน�้ำ และสารสนเทศอุตุนิยมวิทยา
นามธรรมขององคภาวะต่าง ๆ ท่ีอยู่ภายในแวดวงของ เป็นต้น
กิจกรรมทางทะเล ซึ่งผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหรือผู้ต้องการ ๒.๙ สารสนเทศทางทะเล (Marine Information
เอาไปใช้ ควรเขา้ ถงึ ได้ และควรนำ� มาใช้อา้ งองิ สำ� หรับการ Overlays : MIOs) การใหบ้ รกิ ารและนำ� เสนอสารสนเทศ
พัฒนาส่ิงเหล่านี้ คือ การให้บริการทางทะเล การพัฒนา ทางทะเลท่ีทันกาล ถือเป็นองค์ประกอบส�ำคัญของการ
โปรแกรมประยุกต์ (Applications) และฐานข้อมูล โดย เดินเรืออิเล็กทรอนิกส์ เรียกว่าชั้นของสารสนเทศทาง
IMO ก�ำหนดขึ้นมาเพื่อให้การแลกเปล่ียนข้อมูลทาง ทะเล (MIOs) ซึ่งชาวเรือต้องการข้อมูลสารสนเทศทาง
ทะเลในความรับผิดชอบ สอดคล้องเป็นแนวทางเดียวกัน ทะเลน�ำมาใช้วางแผน และปฏิบัติการเดินทาง ประเมิน
ซ่ึงความรับผิดชอบของ CMDS ได้ถูกแบ่งออกเป็นหน่วย ความเสี่ยงในการเดินเรือ และการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
ยอ่ ยลงไปตามภารกจิ หน้าทขี่ องแต่ละหนว่ ยงาน ซึ่งมีทั้งสารสนเทศแบบคงที่และแบบพลวัต คือ

๑) สารสนเทศแบบคงที่มักเกี่ยวกับ พื้นท่ี
คุม้ ครองทางทะเล ลกั ษณะพ้ืนท้องทะเล
๒) สารสนเทศที่เป็นพลวัต มักมีการเผย
แพร่ออกอากาศผ่านทาง AIS โดยถือเป็นสารสนเทศเวลา
วกิ ฤต ทเ่ี กยี่ วขอ้ งกบั ขอ้ มลู เรอื /การเดนิ เรอื สัญญาณจราจร
ทางน้�ำ พื้นที่ประกาศ สินค้าอันตราย สภาวะแวดล้อม
อุตุนยิ มวิทยา และสถานะ AtoN เป็นต้น
๒.๑๐ สารสนเทศคุณสมบัติเครื่องหมายทาง
เรือ (AtoN Attribute Information) การแลกเปลี่ยน
ภาพท่ี ๑ แสดงแนวคิดเรือ่ งการใหบ้ รกิ ารเดนิ เรืออเิ ล็กทรอนกิ ส์ สารสนเทศเกีย่ วกบั AtoN ในระหว่างหนว่ ยงานใด ๆ ใน
รูปแบบดิจิทัล จ�ำเป็นต้องมีข้อตกลงก�ำหนดมาตรฐาน
๒.๘ ระบบแสดงแผนท่ีเดินเรืออิเล็กทรอนิกส์ สากลขึ้น เพื่อให้สารสนเทศเหล่านี้สามารถรวบรวมส่ง
และสารสนเทศเพื่อการเดินเรือ (Electronic Chart ได้อย่างอัตโนมัติ โดยระบบที่รับได้อย่างอัตโนมัติเช่นกัน
Display and Information System: ECDIS) องค์การ

หนงั สือท่รี ะลึก ๑๖๓ปี กรมอทุ กศาสตร์

มาตรฐานท่ีว่านี้ช่วยให้การบริหารจัดการสารสนเทศ สินคา้ ฯลฯ และเคร่อื งรบั วทิ ยุ VHF บนฝั่ง ท่ีอยู่ในระยะ
AtoN เป็นไปอย่างสอดคล้องประสานกัน โดยเฉพาะ รบั คลน่ื ได้ ภาพที่ ๒ แสดงใหเ้ หน็ ภาพรวมทง้ั หมดของระบบ
อย่างย่ิงกับสารสนเทศที่เก่ียวข้องกับชาวเรือ อาทิข้อมูล
“สถานการณป์ กติ” (ตำ� บลที่ สี รูปทรง ไฟ ฯลฯ) อีกทัง้
“สถานการณ์ไม่ปกติ” (เคร่ืองหมายยอดขาดหาย ระยะ
เหน็ ของไฟลดลง ไฟดบั ฯลฯ) สารสนเทศชนดิ นี้สามารถ
บรรยายในลกั ษณะ ข้อมลู คุณสมบัติ (Attribute Data)
และขอ้ มลู แจกแจง (Metadata)
๒.๑๑ สารสนเทศอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
(Meteorological & Hydrological Information)
IMO รับผิดชอบในการออกอากาศข่าวสาร AIS แบบ
เลขฐานสอง (AIS Binary Broadcast Message) หรือ ภาพท่ี ๒ ภาพรวมของระบบ AIS
AIS Message 8 ซ่ึงโครงสร้างข่าวสารถูกก�ำหนดให้
เป็นสารสนเทศ อุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา หลาย ๆ AIS ปฏิบัติงานอย่างอัตโนมัติในการแลกเปล่ียน
ประเทศมีการติดตั้งสถานีน้�ำและกระแสน�้ำ เพื่อช่วยใน สารสนเทศทอ่ี ยบู่ นเรอื (จากเซน็ เซอรต์ า่ ง ๆ ทต่ี ดิ ตง้ั บนเรอื )
การท�ำนายระดับน้�ำและกระแสน�้ำ หรือเพื่อการออก ทัง้ ระหว่างเรือกับเรือ และเรือกบั สถานชี ายฝง่ั
อากาศสารสนเทศดังกล่าวตามเวลาจริงให้แก่การเดิน
เรือ ซึ่งข้อมูลสารสนเทศอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา ๒.๑๒.๑ AIS บนฝงั่ ใน SOLAS บทที่ ๕ กฎขอ้
ตามเวลาจริงนี้ โดยทั่วไปแล้วใช้เพ่ือแก้ปัญหาที่ในบาง ๑๙, ๒.๔ ให้ข้อก�ำหนดของ AIS ที่ติดต้ังบนเรือดังนี้ คือ
คร้ังความสูงน้�ำจริงแตกต่างกันมากกับความสูงน้�ำท�ำนาย ต้องส่งและรับสารสนเทศกับสถานีฝั่งซ่ึงติดตั้งอุปกรณ์ท่ี
เน่ืองจากสภาวะทางอุตุนิยมวิทยาและความผิดปกติของ เหมาะสม ในการนี้จ�ำเป็นต้องจัดให้มีสถานีฐาน AIS
ระดับน้�ำทะเล ด้วยการให้สารสนเทศตามเวลาจริงใน ชายฝั่ง เพอ่ื ใหเ้ กดิ ประโยชน์สงู สดุ จากอนสุ ญั ญา SOLAS
ลักษณะดังกล่าวนี้ ด้วยการสนธิระหว่างระบบท่ีอยู่บน 1974 (และท่ีแก้ไข) ซึ่ง AIS เปรียบเสมือนเคร่ืองมือ
เรือและชายฝั่งเข้าด้วยกัน สามารถน�ำมาประยุกต์ใช้กับ ที่เก่ียวข้องกับบริการจารจรทางน�้ำ (Vessel Traffic
เดินเรืออิเล็กทรอนิกส์แบบพลวัต อาทิ ได้รับทราบระดับ Service: VTS ) ซึ่งหน่วยงานที่รับผิดชอบ ควรน�ำมา
น้ำ� สงู คลนื่ หรอื สภาวะทะเล (Sea State) อยา่ งตอ่ เนื่อง พิจารณาใช้ร่วมกับศนู ย์ VTS ท่มี ีอยู่ สารสนเทศจาก AIS
ไม่ขาดตอน ที่น�ำมาใช้กับปฏิบัติการ VTS ได้อธิบายไว้ในคู่มือ IALA
๒.๑๒ ระบบแสดงตนอัตโนมัติ (Automatic VTS ตอนท่ี ๑๐๑๕ - ๑๐๒๗
Identification System : AIS) คือ เทคโนโลยีในการ
ส่งผ่านข้อมูลระหว่างเรือกับฝั่ง ในรูปแบบของการออก ๒.๑๒.๒ AIS บนเรอื เครอื่ ง AIS ทตี่ ดิ ตงั้ บนเรอื จะ
อากาศและการถามตอบระหว่างกัน โดยใช้คล่ืนวิทยุใช้ ส่งออกอากาศข้อมูลเกี่ยวกับตนเองอย่างอัตโนมัติ และ
งานในทะเลยา่ นความถ่ี VHF ซ่ึงท�ำให้มีความเปน็ ไปไดใ้ น ตอ่ เนอ่ื งไปยงั เรอื และสถานอี นื่ ๆ ทต่ี ดิ ตงั้ AIS ทง้ั ยงั ทำ� การ
การเฝ้าตรวจและติดตามเรือ ด้วยการใช้อุปกรณ์ท่ีติดตั้ง รับข้อมูลท่ีมาจากสถานีอ่ืน ๆ (เรือและฝั่ง) น�ำมาแสดง
บนเรอื และทอ่ี ยู่กบั สถานบี นฝ่ัง บนจอท้ังเป็นข้อความและกราฟิกได้ตามความประสงค์
AIS มีองค์ประกอบ คือ เคร่ืองรับส่งวิทยุ VHF สารสนเทศ AIS ท่ีส่งออกอากาศจากสถานีเรือประกอบ
ที่มีขีดความสามารถในการแลกเปล่ียนสารสนเทศกับเรือ ไปดว้ ยข้อมลู ดังน้ี
อ่นื ๆ อาทิ นามเรยี กขานสถานี ตำ� บลท่ี เขม็ เหนอื พน้ื ดิน
(COG) ความเร็ว ความยาว และชนิดเรอื สารสนเทศของ ๑) สารสนเทศประจ�ำหรือคงท่ี ซ่ึงป้อน
เข้าสู่เคร่ือง AIS เมื่อมีการติดต้ัง และจ�ำเป็นต้องมีการ
เปล่ียนแปลงใหม่เพียงกรณีเรือเปล่ียนชื่อ นามเรียกขาน
(Call Sing) ฯลฯ สารสนเทศดงั กลา่ วนี้ สง่ ออกอากาศทกุ ๆ
หกนาที หรือเม่อื ไดร้ ับการร้องขอจากหนว่ ยงานชายฝั่ง

หนังสอื ท่ีระลึก ๑๖๔ปี กรมอทุ กศาสตร์

๒) สารสนเทศที่เก่ียวกับการเดินทาง ๔) ให้สารสนเทศในท้องถ่ินท้ังด้าน
(จุดหมายปลายทาง เวลาถึงโดยประมาณ ฯลฯ) ซึ่งป้อน อตุ ุนยิ มวทิ ยา และอทุ กศาสตร์
เข้าเครื่องปรับปรุงให้ทันสมัยโดยผู้ใช้ในช่วงระหว่างการ ๕) มีความเป็นไปได้ในการน�ำมาใช้
เดินทาง สารสนเทศเหล่านี้ส่งออกอากาศทุก ๆ หกนาที ทดแทน กระโจมเรดาร์ (Racon) ในอนาคต โดยใหร้ ะยะ
เช่นกัน ดังน้ันสารสนเทศ AIS ที่ถูกต้องจึงถูกส่งไปยังเรือ ตรวจจับที่ไกลกว่า และให้การพิสูจน์ทราบเป้าได้ในทุก
อื่น ๆ หน่วยงานชายฝั่ง ชาวเรือได้รับข้อมูลปัจจุบันที่ สภาพอากาศ
เก่ียวข้องกับการเดินเรือ อาทิ อัตราการกินน�้ำลึก ชนิด ๖) รวบรวมข้อมูลการสัญจรจากเรือที่
ของสินค้าอันตราย จุดหมายปลายทาง เวลาถึงโดย ติดต้ัง AIS เพ่ือวัตถุประสงค์ในการวางแผนอนาคตเกี่ยว
ประมาณ ท้ังในช่วงเรม่ิ ต้นการเดนิ ทางแตล่ ะคร้ัง และเมื่อ กับเคร่ืองหมายทางเรือ ด้วยเหตุผลทางปฏิบัติหรือทาง
ใดทม่ี ีการเปล่ยี นแปลงที่สำ� คัญเกดิ ขน้ึ เศรษฐศาสตร์ อาจเป็นการไม่เหมาะสมในการติดตั้ง AIS
๓) สารสนเทศที่เป็นพลวัต ได้รับการ กบั AtoN
ปรับปรุงให้ทันสมัยอย่างอัตโนมัติ จากเซ็นเซอร์ต่าง ๆ ๓. แผนการพฒั นาระบบสารสนเทศเครือ่ งหมาย
บนเรือท่ีเช่ือมต่อกับ AIS อาทิ เข็มเหนือพื้นดิน (COG) ทางเรอื (Aid to Navigation Information System)
ความเร็วเหนือพ้ืนดิน (SOG) ต�ำบลท่ี (ที่เที่ยงตรงและ ๓.๑ ภารกิจหน่วย กรมอุทกศาสตร์ มีหน้าที่
ระบุความสมบูรณ์) เวลา และ สภาวะการเดินเรือ (อาทิ อ�ำนวยการ ประสานงาน แนะน�ำ ก�ำกับการด�ำเนิน
เรือก�ำลังเดนิ ) การ ให้การสนับสนุน และให้บริการด้านอุทกศาสตร์
๔) ออกอากาศหรือส่ง ข่าวสารส้ัน ๆ ที่ สมทุ รศาสตร์ อตุ นุ ิยมวิทยา วศิ วกรรมชายฝง่ั เครื่องหมาย
เก่ียวกับความปลอดภัย (Short Safety Related Mes- ทางเรือ การเดินเรือ เวลามาตรฐานประเทศไทย และ
sage) ตามความตอ้ งการ งานเขตแดนระหว่างประเทศ รวมทั้งการสงก�ำลังพัสดุ
๒.๑๒.๓ AIS เคร่อื งหมายทางเรอื (AIS AtoN) สายอุทกศาสตร์สมุทรศาสตร์และอุตุนิยมวิทยา ตลอด
คือ AIS แบบเฉพาะส�ำหรับใช้กับงานเคร่ืองหมายทาง จนให้การฝึกและศึกษาวิจัย พัฒนาวิชาการอุทกศาสตร์
เรือ เพ่ือใช้ส�ำหรับบอกต�ำบลที่ของเคร่ืองหมายทางเรือ สมุทรศาสตร์ อุตุนิยมวิทยา และวิชาการอื่นตามที่ไดรับ
ณ เวลาใด ๆ โดยไม่จ�ำเป็นต้องมีจอพิเศษเพ่ือการนี้โดย มอบหมาย มเี จา้ กรมอทุ กศาสตรเ์ ปน็ ผบู้ งั คบั บญั ชารบั ผดิ ชอบ
เฉพาะ นอกจากน้ัน AIS ที่น�ำมาใช้เป็น AtoN ยังให้ ๓.๒ วสิ ัยทัศน์
สารสนเทศและข้อมลู ซงึ่ ๓.๒.๑ วสิ ยั ทัศน์ของกองทพั เรือ
๑) ช่วยเสริมหรือทดแทนเครื่องหมาย “กองทัพเรือ จะเป็นกองทัพเรือช้ันน�ำในภูมิภาค
ทางเรือท่ีมีอยู่ ให้การพิสูจน์ทราบ และบอกสภาพความ ด้วยขนาดของก�ำลังรบ ท่ีสมดุล ทันสมัยภายใต้การ
สมบูรณ์ของเครื่องหมายฯ นั้น รวมทั้งสารสนเทศอ่ืน บริหารจดั การทเ่ี น้นคณุ ภาพเปน็ สำ� คญั ”
ๆ อาทิ ระดับน�้ำตามเวลาจริง สภาพอากาศในท้องถิ่น ๓.๒.๒ วสิ ยั ทัศน์ของกรมอุทกศาสตร์
บริเวณทเี่ รอื อยู่ หรอื ที่สถานชี ายฝ่งั “จะเป็นหน่วยงานท่ีใช้ข้อมูลเป็นศูนย์กลางใน
๒) ให้ต�ำบลท่ีของเครื่องหมายทางเรือ การสนับสนุนการปฏิบัติการของกองทัพเรือ ด้วยการ
ลอยน�้ำ (หลัก ๆ คือทุ่น) โดยการส่งออกอากาศต�ำบล บรหิ ารจัดการที่มคี ณุ ภาพ”
ท่ีที่แม่นย�ำ (จาก DGNSS) เพื่อการเฝ้าระวังว่าทุ่น ๓.๓ พนั ธกจิ
เครอ่ื งหมายน้ันยงั อยปู่ ระจำ� สถานีหรอื ไม่ ได้ก�ำหนดพันธกิจ เพื่อตอบสนองต่อการบรรลุ
๓) ใหส้ ารสนเทศตามเวลาจริง ในการเฝ้า วิสัยทัศน์กรมอุทกศาสตร์ ด้านการให้บริการความ
ตรวจสมรรถภาพ และการเปล่ียนแปลงพารามิเตอร์ของ ปลอดภัยในการเดินเรือ ในฐานะผู้แทนประเทศไทย
AtoN ด้วยการเชื่อมโยงข้อมูล และการควบคมุ จากระยะ ในการเป็นสมาชิกสมาคมประภาคารระหว่างประเทศ
ไกล และเปดิ ใชง้ านระบบสำ� รอง ถา้ จำ� เปน็ ประเภทชาติสมาชกิ

หนังสอื ท่รี ะลึก ๑๖๕ปี กรมอุทกศาสตร์

(IALA National Members) คือ “เครื่องหมายทาง years หรอื เครอ่ื งหมายพเิ ศษอนื่ ๆ อา้ งองิ บรรณสาร IALA
เรือที่กรมอุทกศาสตร์ รับผิดชอบมีความพร้อมใช้งาน ผลการพิจารณา (Availbility of an Aid to
ตามมาตรฐาน IALA และ สามารถให้บริการสารสนเทศ Navigation ) เครื่องหมายทางเรือท่ีมีความส�ำคัญล�ำดับ
คณุ สมบตั เิ ครอื่ งหมายทางเรอื (AtoN Attribute Information) ที่ ๑ จ�ำนวน ๑๓๘ แห่ง โดยมีเป้าหมายความพร้อมใช้
ให้กับผู้ใช้บริการครอบคลุมพ้ืนที่รับผิดชอบ” โดยเฉพาะ งานร้อยละ ๙๙.๘ ล�ำดับท่ี ๒ จ�ำนวน ๒๗ แห่ง มีเป้า
อย่างย่ิงกับสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับชาวเรือ อาทิข้อมูล หมายความพร้อมใชง้ านรอ้ ยละ ๙๙.๐ ลำ� ดบั ท่ี ๓ จำ� นวน
“สถานการณป์ กต”ิ (ต�ำบลท่ี สี รปู ทรง ไฟ ฯลฯ) อกี ทัง้ ๑๔ แหง่ มีเปา้ หมายความพร้อมใช้งานรอ้ ยละ ๙๗.๐
“สถานการณ์ไม่ปกติ” (เครื่องหมายยอดขาดหาย ระยะ
เห็นของไฟลดลง ไฟดับ ฯลฯ) โดยบรรยายในลักษณะ ตารางท่ี ๑ แสดงผลการพจิ ารณาล�ำดบั ความสำ� คัญของเครอื่ งหมาย
ทางเรือและเป้าหมายความพร้อมใช้เครื่องหมายทางเรือ ของ อศ.

ข้อมูลคุณสมบัติ (Attribute Data) และข้อมูลแจกแจง Category จำ� นวน กำ� หนดเป้า
(Metadata) ผ่าน “ระบบสารสนเทศเครอื่ งหมายทางเรอื (ล�ำดับความสำ� คญั ) A to N หมายความพรอ้ ม
(AtoN Information System)”
๓.๔ การดำ� เนนิ งานทผี่ ่านมา ๑ ๑๓๘ ใช้ (%)
๙๙.๘
๓.๔.๑ การพิจารณาการจัดล�ำดับความ
สำ� คญั ของเครอ่ื งหมายทางเรอื กรมอทุ กศาสตร์ กำ� หนดลำ� ดบั
ชั้นของเคร่ืองหมายทางเรือ ด้วยวิธีการจัดล�ำดับความ ๒ ๒๗ ๙๙.๐

ส�ำคัญในการใช้เคร่ืองหมายทางเรือต่อความปลอดภัยใน ๓ ๑๔ ๙๗.๐
การเดินเรือเปน็ สำ� คญั รว่ มกบั การนำ� ขอ้ มลู สถติ เิ รอื สนิ คา้ อา้ งอิง บรรณสาร IALA ขอ้ เสนอแนะที่ ๐-๑๓๐ เปา้ หมายในการ
เรือประมง และข้อมูลความหนาแน่นในการจราจรทาง จัดล�ำดับและความพรอ้ มใชส้ �ำหรับเครอ่ื งหมายทางเรอื ระยะใกล้
ทะเล (ข้อมูลจาก https://www.marinetraffic.com)
และข้อมูล จากระบบ AIS ของกรมอุทกศาสตร์ ๓.๔.๒ ระบบ สารสนเทศเคร่ืองหมายทาง
มาพจิ ารณา โดยผเู้ ชยี่ วชาญดา้ นเครือ่ งหมายทางเรอื และ เรือของกรมอุทกศาสตร์เป็นระบบเฝ้าตรวจ โดยการน�ำ
นกั เดินเรอื มารว่ มวิเคราะห์ จัดล�ำดบั ไดด้ ังนี้ ต�ำแหน่งและข้อมูลสถานะของเคร่ืองหมายทางเรือ
ล�ำดับ ๑ คือ เครื่องหมายทางเรือที่จ�ำเป็นต่อ ต่าง ๆ เช่น ทุ่น กระโจมไฟ ประภาคาร หรือวัตถุต่าง ๆ
การเดนิ เรอื อยา่ งมนี ยั สำ� คญั คอื อยใู่ นพน้ื ทเ่ี สน้ ทางเดนิ เรอื โดยส่งผ่านสถานีควบคุมย่อยซึ่งต้ังอยู่ ณ สถานีชายฝั่ง
หลกั และมกี ารจราจรหนาแนน่ ตงั้ แต่ 32 routes/0.02km2/ (Remote Site) ท่ัวประเทศ ไปยังสถานีควบคุมหลัก
years หรือ เป็นเคร่ืองหมายทางเรือท่ีใช้ในการน�ำเรอื เขา้ (Central Control Center) เพื่อน�ำข้อมูลทั้งหมดมา
รอ่ งน�้ำ หรือ เป็นเครือ่ งหมายทางเรือภายในรอ่ งน�ำ้ หรือ ท�ำการประมวลผล บันทึกผล และแสดงข้อมูลทั้งหมด
(ทนุ่ จตรุ ทศิ หรอื ทนุ่ แสดงสง่ิ อนั ตรายโดดเดย่ี ว ทอี่ ยบู่ รเิ วณ บนโปรแกรม แผนที่ ENC เพื่อน�ำไปใช้ประโยชน์ด้านการ
เสน้ ทางเดนิ เรอื ทม่ี คี วามหนาแนน่ 16-31routes/0.02km2/ รายงาน การเผยแพร่ข้อมูลต่อไป ซ่ึง สถานี AIS ของ
years) กรมอทุ กศาสตร์ ประกอบดว้ ย
ลำ� ดบั ๒ คอื เครอ่ื งหมายทางเรอื ทจี่ ำ� เปน็ ตอ่ การ
เดินเรืออย่างมีนัยส�ำคัญ ซึ่งเป็นเส้นทางรอง อยู่ในพ้ืนที่ ๑) สถานคี วบคมุ หลกั (AIS Base Station)
เส้นทางเดินเรือท่ีมีการจราจรหนาแน่นต้ังแต่ 16-31 ตงั้ อยู่ ณ กรมอุทกศาสตร์ ท�ำหน้าที่รับส่งข้อมูลระหว่าง
routes/0.02 km2/ years เรือ สถานีควบคุมย่อย และ สถานีลูกข่าย (AIS AtoN)
ล�ำดบั ๓ คือ เครือ่ งหมายทางเรือที่จำ� เปน็ ตอ่ การ โดยการรับส่งข้อมูลผ่านช่องทางการสื่อสารต่าง ๆ เพ่ือ
เดินเรืออย่างมีนัยส�ำคัญ ซึ่งอยู่ในพ้ืนที่เส้นทางเดินเรือที่ นำ� เอาข้อมูลต่าง ๆ ของเรอื และเครอื่ งหมายทางเรอื ท่ตี ิด
มีการจราจรหนาแน่นต้ังแต่ 1-15 routes/0.02 km2/ ต้งั ระบบ AIS มาประมวลผล บนั ทกึ และแสดงผลบนแผนท่ี
อเิ ลค็ ทรอนคิ ส์ นอกจากนี้ สถานีควบคุมหลักยังสามารถ

หนงั สอื ทร่ี ะลกึ ๑๖๖ปี กรมอทุ กศาสตร์

ควบคุมและส่ังการไปยังสถานีลูกข่ายได้อีกด้วย เช่น สั่ง ภาพที่ ๕ กระโจมไฟเกาะลันตาติดตงั้ AIS AtoN
ปดิ - เปดิ ไฟ เปลยี่ นลกั ษณะไฟ ตลอดจนตรวจสอบสถานการ
ทำ� งานต่าง ๆ ของสถานลี กู ข่าย เปน็ ต้น

๒) สถานีควบคุมย่อย (Remote Site)
ทำ� หนา้ ทร่ี บั สญั ญาณจากเครอ่ื งหมายทางเรอื และเรอื ตา่ ง ๆ
ท่ีติดต้ังระบบ AIS เพ่ือน�ำมาแสดงผล บันทึกและส่ง
ข้อมูลไปยังสถานีควบคุมหลัก เพื่อท่ีสถานีควบคุมหลัก
จะได้น�ำข้อมูลเหล่าน้ันไปท�ำการประมวลผลและจัดการ
บริหารข้อมูลท่ีได้มา ให้อยู่ในรูปแบบของ สารสนเทศ
เคร่ืองหมายทางเรือ ท่ีพร้อมจะน�ำไปใช้งานได้ต่อไป มี
จำ� นวน ๗ สถานี

๓) สถานีทวนสัญญาณ ท�ำหน้าท่ีทวน
สัญญาณเป้าที่อยู่ห่างจากสถานีควบคุมเกิน ๓๐ ไมล์
และส่งต่อสัญญาณที่ได้จากเป้าไปยังสถานีควบคุมย่อย
และสถานีควบคมุ หลัก มีจ�ำนวน ๔ สถานี

๔) AIS เคร่ืองหมายทางเรือ (AIS AtoN)
คอื AIS แบบเฉพาะสำ� หรับใช้กับงานเครอื่ งหมายทางเรอื
เพื่อใช้ส�ำหรับบอกต�ำบลท่ีของเคร่ืองหมายทางเรือ ณ
เวลาใด ๆ ติดตั้ง จำ� นวน ๓๙ ชดุ

ภาพที่ ๖ แสดงพื้นท่ีครอบคลุมสัญญาณ AIS

๔. เป้าหมายการด�ำเนินการ
๑. ระบบสารสนเทศเครื่องหมายทางเรือมี
ภาพที่ ๓ แสดงสถานีควบคุมหลกั ณ กรมอทุ กศาสตร์ ความพร้อมใช้งาน สามารถปฏิบัติงานได้อย่างต่อเนื่อง มี

ขีดความสามารถในการเฝ้าตรวจและควบคุมเคร่ืองหมาย
ทางเรือจากระยะไกล มีพ้ืนท่ีครอบคลุมฝั่งอ่าวไทยและ
อันดามัน ได้ ๒๔ ชม. และผมู้ ีหนา้ ทีด่ แู ล AtoN สามารถ
วิเคราะห์ความเส่ียง ของข้อบกพร่องที่อาจจะเกิดกับ
AtoN และสามารถเข้าไปแก้ไขก่อนที่ AtoN จะหยุดการ
ท�ำงาน เพือ่ ให้ AtoN มคี วามพรอ้ มใช้งาน (Availability
of an Aid to Navigation
๒. เครอื่ งหมายทางเรอื ทก่ี รมอทุ กศาสตรร์ บั ผดิ ชอบ
ภาพท่ี ๔ แสดงสถานคี วบคุมย่อยเขาตังกวน จว.สงขลา ติดต้ัง AIS AtoN ทังหมดสามารถส่งข้อมูลสารสนเทศ

คณุ สมบตั เิ ครอ่ื งหมายทางเรอื (AtoN Attribute Information)
หนังสอื ทีร่ ะลกึ ๑๖๗ปี กรมอุทกศาสตร์

ให้กับผู้รับบริการได้อย่างอัตโนมัติ โดยเฉพาะอย่างย่ิง งานการปฏิบัติราชการตรวจซ่อมบ�ำรุงฯประจ�ำปี งป.
กับสารสนเทศที่เก่ียวข้องกับชาวเรือ อาทิข้อมูล ๕ ปี ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๖๔-๒๕๖๘ มี ๒ แผนงาน เปน็ เงนิ ทงั้ สนิ้
“สถานการณ์ปกต”ิ (ต�ำบลที่ สี รูปทรง ไฟ ฯลฯ) อีกท้ัง ๑๕๓ ลา้ นบาท
“สถานการณไ์ มป่ กต”ิ (เครอ่ื งหมายยอดขาดหาย ระยะเหน็ แผนงาน
ของไฟลดลง ไฟดับ ฯลฯ) ๑. จดั ซ้ือทนุ่ พรอ้ มอุปกรณ์ประกอบท่นุ ตะเกยี ง
พลังงานแสงอาทิตย์ระยะใกล้ (สำ� หรบั ติดต้ังทนุ่ ) ตะเกียง
๓. เครื่องหมายทางเรือมีความพร้อมใช้ พลังงานแสงอาทิตย์ระยะกลาง (ส�ำหรับติดตั้งกระโจมไฟ
งานตามเปา้ หมายที่กำ� หนด หลักไฟ ไฟนำ� ไฟเส้ยี ว) งบประมาณ ๗๗ ลา้ นบาท
๒ . ก า ร ป ฏิ บั ติ ร า ช ก า ร ต ร ว จ ซ ่ อ ม บ� ำ รุ ง
๔. พฒั นาบคุ ลากรของกรมอุทกศาสตร์ ใหม้ ี เครื่องหมายทางเรือ และระบบเทคโนโลยีควบคุม
ศักยภาพด้านเทคโนโลยี ระบบควบคุมติดตามระยะไกล ติดตามระยะไกลและสารสนเทศเครื่องหมายทางเรือ งบ
และสารสนเทศเครอ่ื งหมายทางเรือฯ ประมาณ ๗๖ ลา้ นบาท
๕. ยทุ ธศาสตร์ และแผนงานโครงการ ยุทธศาสตร์ท่ี ๔ พัฒนาบุคลากรของกรม
ยุทธศาสตร์ท่ี ๑ การพัฒนาระบบสารสนเทศ อุทกศาสตร์ ให้มีศักยภาพด้านเทคโนโลยี ระบบควบคุม
เครื่องหมายทางเรือให้มีความพร้อมใช้งาน สามารถ ติดตามระยะไกลและสารสนเทศเครื่องหมายทางเรือฯ
ปฏิบัติงานได้อย่างต่อเนื่อง มีขีดความสามารถในการ โดยกำ� หนดแผนพฒั นาบคุ ลากร งบประมาณ ๕ ปี ตงั้ แต่
เฝ้าตรวจและควบคุมเคร่ืองหมายทางเรือจากระยะไกลมี พ.ศ. ๒๕๖๔-๒๕๖๘ เป็นเงิน ทั้งส้ิน ๖.๕ ล้านบาท ดังนี้
พ้ืนที่ครอบคลุมฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน มี ๑ แผนงาน แผนงานการฝึกอบรม หลักสูตร Level 1
เป็นเงนิ ท้ังสน้ิ ๑๒ ล้านบาท AToN MANAGER COURSE หลักสูตร Level 1 AToN
แผนงาน จ้างซ่อมและปรับปรุงระบบควบคุม MANAGER RISK MANAGEMENT COURSE หลักสูตร
ระยะไกลและสารสนเทศเครื่องหมายทางเรือในน่าน Level 1 AToN MANAGER GNSS AND E-NAVIGATION
น�ำ้ ไทย จำ� นวน ๘ สถานี งบประมาณ ๑๒ ล้านบาท COURSE หลกั สตู ร Level 1 AToN MANAGER GNSS
ยุทธศาสตรท์ ่ี๒ ติดตั้งAISAtoNกับเคร่ืองหมาย AND E-NAVIGATION COURSE และหลักสูตร Level 2
ทางเรือท่ีกรมอุทกศาสตร์รับผิดชอบทั้งหมด เพ่ือให้ AToN TECHNICIAN COURSE
สามารถส่งข้อมูลสารสนเทศคุณสมบัติเคร่ืองหมายทาง เอกสารอ้างองิ
เรือ (AtoN Attribute Information) ให้กับผู้รับบริการ ภาษาไทย
ได้อย่างอัตโนมัติ โดยเฉพาะอย่างย่ิงกับสารสนเทศที่ พลเรือโท จรนิ ทร์ บญุ เหมาะ, (๒๕๖๐).ค่มู อื เครอื่ งหมาย
เกี่ยวข้องกับชาวเรือ อาทิข้อมูล “สถานการณ์ปกติ” ทางเรือ NAVGUIDE
(ตำ� บลที่ สี รปู ทรง ไฟ ฯลฯ) อกี ทง้ั “สถานการณไ์ มป่ กต”ิ
(เครอื่ งหมายยอดขาดหาย ระยะเหน็ ของไฟลดลง ไฟดบั ฯลฯ) เอกสารคู่มือการปฏิบัติงานด้านเคร่ืองหมายทาง
มี ๒ แผนงาน เปน็ เงนิ ท้ังส้นิ ๓๘ ลา้ นบาท เรอื .,กรมอุทกศาสตร์ กองทพั เรือ.
แผนงาน นาวาเอก อดิเรก มหันตะกาศรี, (๒๕๕๔). เอกสารคู่มือ
๑.แผนงานจัดซื้อตะเกียงระบบเซลสุริยะแบบ ระบบควบคุมระยะไกลและสารสนเทศเคร่ืองหมาย
ระยะใกล้ (ชนิดมี AIS AtoNในตัว) ส�ำหรับ ติดทุ่น ทางเรือ.,กองเคร่ืองหมาย กรมอุทกศาสตร์ กองทพั เรือ.
จำ� นวน ๘๕ ชุด งบประมาณรวม ๒๓ ล้านบาท ภาษาองั กฤษ
๒. แผนงานจัดซ้ือ AIS AtoN ส�ำหรับติดบน International Association Of Marine Aids To Nav-
กระโจมไฟ จ�ำนวน ๖๐ ชดุ งบประมาณ ๑๕ ล้านบาท igation And Lighthouse Authorities (IALA),.
ยุทธศาสตร์ที่ ๓ ด�ำรงสภาพและปรับปรุงขีด
ความสามารถสมรรถนะเครื่องหมายทางเรือและระบบ NAVGUIDE AIDS TO NAVIGATION MANUAL,
แสดงตนอัตโนมัติเคร่ืองหมายทางเรือ ให้มีความพร้อม 2014 7 Edition
ใช้งานตามล�ำดับความส�ำคัญท่ีกรมอุทกศาสตร์ก�ำหนด International Association Of Marine Aids To Nav-
โดยก�ำหนดแผนงานการจัดซ้ือ/จัดจ้างประจ�ำปีและแผน igation And Lighthouse Authorities (IALA),.

หนังสือท่ีระลกึ ๑๖๘ ปี กรมอทุ กศาสตร์

ผนวก ฉ

แผนพัฒนาสถานีสง่ สัญญาณคา่ แก้อัตราผดิ ทางตำ� บลท่ี ใหก้ ับระบบเดินหนดว้ ยดาวเทียม
(Differential Global Navigation Satellite System : DGNSS)

๑. ความเปน็ มา ประเทศไทยในสมาคมประภาคารระหว่างประเทศ
การขนส่งทางทะเลมีความส�ำคัญอย่างย่ิงต่อการ (International Association of Marine Aids to Navigation
ค้าระหว่างประเทศ ซึ่งถือเป็นปัจจัยส�ำคัญในการพัฒนา and Lighthouse Authorities : IALA) โดยเข้าเป็น
และก่อให้เกิดกิจกรรมทางเศรษฐกิจของไทยมาอย่างต่อ สมาชิกสมาคมประภาคารระหว่างประเทศประเภทชาติ
เนือ่ ง โดยมากกว่ารอ้ ยละ ๘๐ ของปริมาณการค้าระหวา่ ง สมาชกิ (IALA National Members) ตง้ั แต่ ๑ มกราคม
ประเทศมาจากการขนส่งทางทะเล เนื่องจากเป็นการ ๒๕๑๖
ขนสง่ ทใ่ี ชต้ น้ ทนุ ตำ่� และสามารถขนสนิ คา้ ไดใ้ นปรมิ าณสงู เมอ่ื
เทยี บกบั การขนสง่ ทางบกและทางอากาศ อกี ทงั้ ในปจั จบุ นั ๓. ค�ำแนะน�ำของ IALA เก่ียวกับระบบเดินหน
เรือขนส่งสินค้าและเรือโดยสารเกือบทุกประเภทใช้ ด้วยดาวเทยี ม GNSS (Global Navigation Satellite
ระบบเดนิ หนดว้ ยดาวเทยี ม GNSS (Global Navigation System)
Satellite System) ช่วยในการเดินเรือมากข้ึน แต่ ๓.๑ ตามค�ำแนะน�ำของ IALA ที่ ๑๕๐ (IALA
อย่างไรก็ตาม ระบบเดินหนด้วยดาวเทียม GNSS ที่ติด RECOMMENDATION R-๑๕๐) เร่ืองข้อก�ำหนดบริการ
ตั้งบนเรือจ�ำเป็นต้องมีการแก้ไขค่าความคลาดเคลื่อนจาก DGNSS การปรับปรุงและการใช้งานในอนาคต (DGNSS
การค�ำนวณต�ำบลท่ีของเรือ เพื่อความปลอดภัยในการ SERVICE PROVISION, UPGRADES AND FUTURE
เดินเรือ โดยเฉพาะการเดินเรือผ่านพ้ืนท่ีอันตราย การ USES) แนะน�ำให้ หน่วยงานที่เป็นผู้แทนชาติสมาชิก
เดินเรือชายฝั่ง การเดินเรือในร่องน้�ำ และในท่าเรือ โดย IALA และหน่วยงานท่ีเหมาะสมอื่น ๆ ท่ีให้บริการด้าน
วิธีท่ีนิยมท่ัวโลกในปัจจุบันคือ การจัดตั้งสถานีถ่ายทอด การเดินเรือ พิจารณาการให้บริการ DGNSS ในย่าน
สัญญาณค่าแก้ความต่าง (Differential Correction) ความถี่ ๒๘๓.๕-๓๑๕ kHz ในภูมภิ าค ๑ และ ๒๘๕-๓๒๕
ท่ีไม่เข้ารหัสและสารสนเทศท่ีมีความสมบูรณ์ ให้แก่ผู้ใช้ kHz ในภูมิภาค ๒ และ ๓ เพื่อปรับปรงุ ความปลอดภัยใน
ในทะเล เพ่ือน�ำมาใช้ปรับปรุงความแม่นย�ำและความ การเดนิ เรอื ในชายฝัง่ ที่คบั แคบ ตามค�ำแนะนำ� ของ IALA
สมบูรณ์ให้กับระบบที่ใช้ GNSS เป็นพ้ืนฐานในการหา ๓.๒ คำ� แนะนำ� ของ IALA ท่ี ๑๒๑ ประสิทธิภาพ
ต�ำบลที่ ความเร็ว และข้อมูลเวลา (position, velocity และการตรวจสอบบริการ DGNSS ในย่านความถ่ี
and time data : PVT) ๒๘๓.๕- ๓๒๕ KHZ (IALA RECOMMENDATION R – ๑๒๑)
แจ้งสมาชกิ ให้ทราบถงึ มติ IMO ท่ี A.๙๑๕ (๒๒) เกีย่ วกบั
๒. อ�ำนาจหน้าที่ นโยบายการเดินเรือส�ำหรับระบบดาวเทียมน�ำร่องโลกใน
๒.๑ กรมอุทกศาสตร์ มีหน้าท่ีอ�ำนวยการ อนาคต (GNSS) และ มติ IMO ที่ A.๑๐๔๖ (๒๗) ระบบ
ประสานงาน แนะน�ำ ก�ำกับ ด�ำเนินการ ให้การ วิทยุเพือ่ การเดนิ เรือทั่วโลก (World Wide Radio navi-
สนับสนุน และให้บริการด้านอุทกศาสตร์ สมุทรศาสตร์ gation System) และ แนะน�ำให้ หนว่ ยงานท่ีเป็นผู้แทน
อุตุนิยมวิทยา วิศวกรรมชายฝั่ง เครื่องหมายทางเรือ ชาตสิ มาชกิ IALA และหนว่ ยงาน อน่ื ๆ ทเี่ หมาะสม จดั หาหรอื
การเดินเรอื เวลามาตรฐานประเทศไทย และงานเขตแดน ตง้ั ใจจะใหบ้ รกิ าร DGNSS ในยา่ นความถ่ี ๒๘๓.๕ - ๓๒๕ kHz
ทางทะเลระหว่างประเทศ รวมท้ังการส่งก�ำลังพัสดุสาย ควรใช้หลักการต่อไปนี้
อทุ กศาสตร์ สมทุ รศาสตร์ และอตุ นุ ยิ มวทิ ยา ตลอดจนการฝกึ
และศึกษาวิจัย พัฒนาวิชาการอุทกศาสตร์ สมุทรศาสตร์ ๓.๒.๑ ใหบ้ ริการตาม ITU-R Recommenda-
อุตุนิยมวิทยา และวิชาการอ่ืนตามที่ไดรับมอบหมาย มี tion M.823-3
เจา้ กรมอุทกศาสตรเ์ ปน็ ผูบ้ ังคบั บัญชารบั ผิดชอบ
๒.๒ กรมอุทกศาสตร์ กองทัพเรือ เป็นผู้แทน ๓.๒.๒ ให้ข้อมูลความสมบรู ณ์ของ GNSS
๓.๒.๓ ให้บริการด้วยระดับความซ�้ำซ้อนเพ่ือ
ใหบ้ รรลขุ อ้ กำ� หนดดา้ นประสทิ ธภิ าพ IMO A.๑๐๔๖ (๒๗)

หนงั สอื ทีร่ ะลึก ๑๖๙ ปี กรมอุทกศาสตร์

๓.๒.๔ จัดหาวิธีการตรวจสอบประสิทธิภาพ น�ำเคร่ืองรับสัญญาณเครื่องท่ีสองไปยังจุดที่ต้องการหา
ของบรกิ าร ต�ำแหน่งเปรียบเทียบกับสถานีฐาน โดยจะถูกเรียกว่า
รีโมท (Rover) หลักการที่ว่านี้ได้น�ำมาประยุกต์ใช้กับกับ
๓.๒.๕ ให้ข้อมูลเกี่ยวกับบริการแก่ลูกเรือ กระโจม DGNSS ของ IALA ซ่ึงทำ� หนา้ ท่วี ัดระยะทางและ
ตวั อย่างเชน่ อัตราค่าแก้ระยะทาง ท่ีหามาได้ ณ สถานีอ้างอิง เพื่อน�ำ
ค่าไปใช้แก้ความต่างระหว่างระยะทางที่วัดได้ ณ เครื่อง
๑) ค�ำอธบิ ายของบรกิ าร รับ
๒) บรรลุประสิทธภิ าพการบรกิ าร ๔.๔ กระโจม DGNSS ของ IALA (IALA Beacon
๓) บริการข้อมลู ข้อขดั ข้องของระบบ DGNSS) คอื การใหบ้ รกิ ารคา่ แกค้ วามตา่ ง (Differential
๔) พื้นท่ใี ห้บรกิ ารทางภมู ิศาสตร์ Correction) ท่ีไม่เข้ารหัสและสารสนเทศที่มีความ
๓.๒.๖ ให้น�ำหลักการออกแบบและการน�ำ สมบูรณ์ ให้แก่ผู้ใช้ในทะเล เพ่ือน�ำมาใช้ปรับปรุงความ
ไปใช้งานที่ก�ำหนดไว้ในแนวทางปฏิบัติของ IALA ที่ แมน่ ยำ� และความสมบรู ณใ์ หก้ บั ระบบท่ใี ช้ GNSS เป็นพ้ืน
เก่ียวข้อง ฐานในการหา ตำ� บลท่ี ความเรว็ และขอ้ มลู เวลา (position,
๔. คำ� นยิ าม velocity and time data : PVT)
๔.๑ เครื่องหมายทางเรือ (Aids to Navigation) ๔.๕ ระดับการให้บริการ (Level of Service :
หมายถึง อุปกรณ์หรือระบบที่มิได้อยู่ในเรือ ได้รับการ LOS) คือ พันธกรณีของหน่วยงานท่ีรับผิดชอบท่ีต้อง
ออกแบบเพ่ือใช้งานในการช่วยเพ่ิมความปลอดภัยและ ให้บริการต่อชาวเรือ ผู้เดินเรือ หรือปฏิบัติงานในพื้นที่
ประสิทธิภาพของการเดนิ เรือและ/หรือการจราจรทางน้�ำ หรือ ภาครัฐส่วนอ่ืนที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดหางบ
เช่น เครื่องหมายทางทศั นะ (Visual Aids to Navigation) ประมาณให้กับการบริการท่ีเก่ียวข้อง โดย ระดับการให้
เครอื่ งหมายทางเรอื เรดาร์ (Radar Aids to Navigation) บริการสามารถท�ำในรูปถ้อยแถลงที่ชัดเจน ง่ายต่อการ
ระบบวิทยุหาต�ำบลที่ (RADIO NAVIGATION SYSTEM) ท�ำความเข้าใจ และให้เป็นที่แพร่หลายไปยังทุกฝ่ายท่ี
และเครื่องหมายช่วยการเดินเรืออื่น ๆ อ้างอิง ตาม เก่ยี วขอ้ ง
เอกสาร NAVGUIDE : AIDS NAVIGATION MANUAL ๔.๖ ความแม่นย�ำจากการหาต�ำบลท่ีจากการใช้
ฉบบั บรรณาธิกรคร้งั ท่ี ๗ ปี พ.ศ. ๒๕๕๗ หนา้ ๓๐ เคร่ืองหมายทางเรือระบบต่าง ๆ (Accuracies of Aids
๔.๒ ระบบเดนิ หนดว้ ยดาวเทยี ม GNSS (Global to Navigation Systems) สรุปได้ตามตารางด้านล่าง
Navigation Satellite System) คือ ระบบน�ำทาง โดยมีสมมุติฐานว่า ความแม่นย�ำทางต�ำบลท่ีจากการแบ
ด้วยดาวเทียม โดยใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เป็นตัวรับ ริ่งที่หมายโดยเรดาห์ และทางทัศนะ เท่ากับ ๐.๕ องศา
สัญญาณเพื่อประมวลผลเชิงต�ำแหน่ง ณ จุดที่อุปกรณ์รับ และ แบรง่ิ วิทยุ เท่ากับ ๐.๒ องศา
สัญญาณตั้งอยู่ เทคโนโลยีน้ีก�ำลังได้รับความนิยมอย่าง
มากในงานด้านส�ำรวจและการวิจัย ซึ่งปัจจุบันนี้ได้มีการ ตารางที่ ๑ ตัวบง่ ชีค้ วามแม่นยำ� ในการหาตำ� บลท่เี รอื
พัฒนาระบบน�ำทางด้วยดาวเทียมข้ึนมาหลายระบบ เช่น ของระบบเคร่อื งหมายทางเรือ
GPS (USA), GLONASS (Russia), Galileo (Europe),
BeiDou (China), QZSS (Japan), SBAS เป็นต้น ระยะหา่ งจากฝัง่ ความแม่นย�ำทไี่ ด้รับจากวิธีการทาที่เรือ
๔.๓ ระบบเดนิ หนดว้ ยดาวเทยี มความละเอยี ดสงู (ไมล์ทะเล
(Differential Global Navigation Satellite Sys- ไม่จ�ำกดั > 500 เมตร 100-500 เมตร < 100 เมตร
tem : DGNSS) คือ ระบบเดินหนด้วยดาวเทียมแบบมี 800 - 150
ค่าแก้ เป็นการปรับปรุง GNSS ให้มีความถูกต้องมากข้ึน 150 - 130 ดาราศาสตร์ GNSS
การหาค่าพิกัดต�ำแหน่งลักษณะนี้เป็นวิธีการหาค่าโดยใช้
หลักการเปรียบเทียบกันระหว่างจุดสองจุด โดยเครื่องรับ 30 - 6 ดาราศาสตร์ GNSS
สญั ญาณ GNSS เครื่องหน่ึงจะวางรบั สญั ญาณทห่ี มุดหลัก
ฐานซงึ่ รตู้ ำ� แหนง่ X,Y,Z ทแี่ นน่ อนแลว้ (known coordinate) 6 หรอื น้อยกว่า ดาราศาสตร์ และกระโจม GNSS
เคร่ืองรับนี้ถูกเรียกว่าสถานีฐาน (Base station) และ วทิ ยุ และระบบที่ไดค้ วามแมน่ ย�ำสงู

ดาราศาสตร์ กระโจมวิทยุ แบริงเรดาร์ GNSS
แบริงทศั นะ และแบรงิ วทิ ยุ และระบบทไี่ ดค้ วามแม่นย�ำสงู

กระโจมวทิ ยุ แบริงทัศนะ GNSS
และแบริงเรดาร์ และระบบทีไ่ ดค้ วามแม่นยำ� สูง

อ้างอิง : เอกสาร NAVGUIDE : AIDS NAVIGATION MANUAL
ฉบับบรรณาธิกร ครั้งที่ ๗ ปี พ.ศ. ๒๕๕๗ หนา้ ๑๘๐

หนังสอื ทีร่ ะลึก ๑๗๐ปี กรมอทุ กศาสตร์

๔.๗ ข้อก�ำหนดการเดินเรือในปัจจุบัน และ ขอ้ มูลไมน่ อ้ ยกว่าหน่ึงครงั้ ในทุก ๆ ๒ วนิ าที
อนาคตตามทกี่ ำ� หนดไวใ้ นมติ IMO A. 1046 (27) เกยี่ วกบั ๔) ความพร้อมของสัญญาณควรเกนิ ๙๙.๙๘%
ระบบวทิ ยเุ พ่ือการเดินเรอื ทัว่ โลก (WWRNS) ดังน้ี ๕) เมื่อระบบพร้อมใช้งานความต่อเนื่องของ
๔.๗.๑ การเดนิ เรอื ในมหาสมทุ ร (NAVIGATION บริการควรสูงกว่าหรือเท่ากับ ๙๙.๙๗% ช่วงระยะเวลา
IN OCEAN WATERS) ๑๕ นาที
๑) ในกรณที ใ่ี ชร้ ะบบวทิ ยเุ ดนิ เรอื (radio navigation) ๖) ควรแจ้งเตอื นความสมบูรณ์ของระบบทำ� งาน
เพื่อช่วยในการเดินเรือของเรือในมหาสมุทร ระบบควร ผิดพลาดไมพ่ รอ้ มใช้งานหรือไม่ตอ่ เน่ือง ใหก้ บั ผู้ใช้ภายใน
ให้ข้อมูลต�ำแหน่งโดยมีข้อผิดพลาดไม่เกิน ๑๐๐ ม. ๑๐ วนิ าที
มีความน่าจะเป็น ๙๕% ระดับความแม่นย�ำน้ีเหมาะ ๗) ระบบจะถือว่าพร้อมใช้งานเมื่อมีความ
ส�ำหรับวัตถุประสงค์ท่ัวไป การน�ำทางและการจัดเตรียม สมบรู ณท์ จ่ี ำ� เป็นส�ำหรับ ระดบั ความแม่นย�ำทก่ี �ำหนด
ขอ้ มลู ตำ� แหน่งใน GMDSS
๒) จากข้อเท็จจริงที่ว่า มีการเดินเรือท่ัวโลก
ข้อมูลท่ีให้ไว้ โดยระบบ Radio Navigation จะต้อง
เหมาะส�ำหรับการเดินเรอื โดยทั่วไป มีส่วนรว่ มในการเดนิ
ทางระหวา่ งประเทศในน่านนำ�้ มหาสมุทรใด ๆ
๓) ค�ำนึงถึงสภาพแวดล้อมความถี่วิทยุความ
ครอบคลุมของระบบ ควรเพียงพอท่ีจะจัดให้มีการ
กำ� หนดต�ำแหนง่ ตลอดระยะการเดนิ เรอื น้ี
๔) ระบบวิทยเุ ดนิ เรอื (Radio Navigation) ควร
อนุญาตให้มีอัตราการปรับปรุงของต�ำบลที่ ที่ค�ำนวณได้ ตารางที่ ๒ ขอ้ กำ� หนดการปฏิบัติการเดนิ เรอื ตามมติ
IMO A. 1046 (27)

ข้อมูลไมน่ อ้ ยกวา่ หนง่ึ ครง้ั ในทกุ ๆ ๒ วนิ าที ๔.๘ มติ IMO A.915 (22) เกี่ยวกับนโยบาย
๕) ความพรอ้ มของสญั ญาณควรเกิน ๙๙.๙๘% การเดินเรือส�ำหรับ GNSS ในอนาคต ได้ก�ำหนดความ
๖) ควรแจ้งเตือนความสมบูรณ์เก่ียวกับความผิด ต้องการข้ันต่�ำ ของระดับการบริการ ระบบเดินหนด้วย
ปกติของระบบการไม่พร้อมใช้งานหรือความไม่ต่อเน่ือง ดาวเทียม GNSS (Global Navigation Satellite
ให้แก่ผู้ใช้โดยเร็วที่สุดโดยระบบ Maritime Safety System) ในอนาคต ไว้ดังนี้
Information (MSI) ๔.๘.๑ การเดินเรือ ในมหาสมุทร นักเดินเรือ
๔.๗.๒ การเดินเรือในร่องน�้ำ เดินเรือในท่าเรือ ต้องการข้อมูลต�ำบลท่ี ที่มีข้อผิดพลาดทางราบ ไม่เกิน
และ เดินเรือชายฝั่ง( NAVIGATION IN HARBOUR 1000 เมตร
ENTRANCES, HARBOUR APPROACHES AND COASTAL ๔.๘.๒ การเดินเรือชายฝั่ง นักเดินเรือต้องการ
WATERS) ขอ้ มูลตำ� บลท่ี ทม่ี ขี อ้ ผดิ พลาดทางราบ ไมเ่ กนิ ๑๐๐ เมตร
๑) ในกรณที ใ่ี ชร้ ะบบวทิ ยเุ ดนิ เรอื (Radio Navigation) ๔.๘.๓ การเดินเรือเข้าท่าเรือและน่านน้�ำจ�ำกัด
เพอ่ื ช่วยในการเดินเรือ ระบบควรให้ขอ้ มูลต�ำแหนง่ ทีม่ ีข้อ นักเดินเรือต้องการข้อมูลตำ� บลที่ ท่ีมีข้อผิดพลาดทางราบ
ผิดพลาดไมเ่ กนิ ๑๐ ม. มคี วามเช่ือมัน่ ไมน่ ้อยกว่า ๙๕% ไม่เกิน ๑๐ เมตร
๒) ค�ำนึงถึงสภาพแวดล้อมความถี่วิทยุความ ๔.๘.๔ การเดินเรอื ในทา่ เรือ นกั เดนิ เรอื ตอ้ งการ
ครอบคลุมของระบบ ควรเพียงพอท่ีจะจัดให้มีการ ขอ้ มลู ตำ� บลที่ ทม่ี ขี อ้ ผดิ พลาดทางราบ ไมเ่ กนิ ๑ เมตร
กำ� หนดตำ� แหนง่ ตลอดระยะการเดนิ เรอื น้ี ๔.๘.๕ การเดนิ เรอื ในรอ่ งนำ�้ นกั เดนิ เรอื ตอ้ งการ
๓) ระบบวทิ ยุเดินเรอื (Radio Navigation) ควร ขอ้ มลู ตำ� บลที่ ทม่ี ขี อ้ ผดิ พลาดทางราบ ไมเ่ กนิ ๑๐ เมตร
อนุญาตให้มีอัตราการปรับปรุงของต�ำแหน่งท่ีค�ำนวณได้

หนังสือทรี่ ะลกึ ๑๗๑ปี กรมอทุ กศาสตร์

ตารางที่ ๓ ความต้องการข้ันตำ�่ ส�ำหรับการเดินเรอื ทวั่ ไป – ระบบส�ำรอง

๕. สถานภาพสถานีส่งสญั ญาณ DGNSS ในนา่ นน�ำ้ ไทย
๕.๑ กรมอุทกศาสตร์ ติดตง้ั สถานี DGPS จำ� นวน ๑ สถานี

ภาพแสดงท่ีต้งั สถานีส่งสญั ญาณ DGNSS ในน่านน�้ำไทยในปจั จบุ นั ภาพแสดงการขยายสถานสี ่งสัญญาณ DGNSS ในนา่ นนำ้� ไทย

ภาพที่ ๑ แสดงท่ีต้ังสถานีส่งสัญญาณ DGNSS ในนา่ นน�้ำไทยในปจั จุบันและอนาคต
(Differential Global Navigation Satellite System : DGNSS)

หนงั สือที่ระลึก ๑๗๒ปี กรมอทุ กศาสตร์

๖. สรปุ
จากภาพแสดงท่ีตั้งสถานีส่งสัญญาณค่าแก้อัตราผิดทางต�ำบลที่ ให้กับระบบเดินหนด้วยดาวเทียมความ
ละเอียดสูง (DGNSS) ในน่านน�้ำไทย สรุปว่า พ้ืนท่ีการส่งสัญญาณแก้อัตราผิดทางต�ำบลท่ีฯ ครอบคลุมพ้ืนท่ีชายทะเล
ฝง่ั อ่าวไทยแลว้ แตพ่ ื้นท่ชี ายฝั่งทะเลอนั ดามนั ยังไม่มีการจดั ต้งั สถานีส่งสัญญาณ DGNSS

๗. เป้าหมาย
อศ.จัดตั้ง สถานีส่งสัญญาณค่าแก้อัตราผิดทางต�ำบลที่ ให้กับระบบเดินหนด้วยดาวเทียมความละเอียดสูง
(DGNSS) เพ่อื ปรบั ปรุงความปลอดภัยในการเดนิ เรอื ในชายฝ่งั ท่ีคบั แคบ ร่องน้ำ� และท่าเรือ ในพื้นทร่ี ับผดิ ชอบของ อศ.
และพ้ืนทีป่ ฏิบตั ิการของ ทร. ให้เป็นไปตาม ตามค�ำแนะน�ำของ IALA ท่ี ๑๕๐ ขอ้ ก�ำหนดบริการ DGNSS การปรบั ปรงุ
และการใช้งานในอนาคต และ ค�ำแนะน�ำของ IALA ที่ ๑๒๑ ประสิทธิภาพและการตรวจสอบบริการ DGNSS
ในยา่ นความถี่ ๒๘๓.๕ - ๓๒๕ KHZ

๘. แผนงาน

แผนงาน/โครงการ จ�ำนวน
แผนงานตดิ ตั้งสถานีสง่ สญั ญาณค่าแก้ต�ำบลท่ี (Differential GNSS) บรเิ วณทา่ เรือ และร่องน้ำ� ทีส่ �ำคญั ๒
จ�ำนวน ๒ สถานี

๑ ตดิ ตง้ั สถานสี ่งสัญญาณ DGNSS ทปี่ ระภาคารเกาะนก รัศมีการสง่ สัญญาณ ๑๐๐ ไมล์ ครอบคลมุ พ้นื ที่ ๑
ต้งั แต่ เกาะภเู กต็ ถึง กระโจมไฟเกาะปะลัย

๒. ตดิ ตั้งสถานสี ง่ สัญญาณ DGNSS ที่สถานอี ุทกศาสตรพ์ ังงา รัศมกี ารส่งสญั ญาณ ๑๐๐ ไมล์ ครอบคลุมพืน้ ท่ี ๑
ตง้ั แต่ เกาะภเู ก็ต ถงึ ทา่ เรอื ทบั ละมุ ฐท.พง.ทรภ.๓ จว.พงั งา ถึง เกาะพยาม จว.ระนอง

เอกสารอ้างองิ
ภาษาไทย
พลเรอื โท จรนิ ทร์ บุญเหมาะ , (๒๕๖๐).คมู่ ือเครอ่ื งหมายทางเรอื NAVGUIDE

เอกสารคู่มอื การปฏิบัตงิ านด้านเครอื่ งหมายทางเรอื .,กรมอุทกศาสตร์ กองทพั เรอื .
ภาษาองั กฤษ
International Association Of Marine Aids To Navigation And Lighthouse Authorities (IALA),.

NAVGUIDE AIDS TO NAVIGATION MANUAL, 2014 7 Edition
International Association Of Marine Aids To Navigation And Lighthouse Authorities (IALA),.

GNSS Vulnerability and Mitigation Measures, IALA Recommendation R-129, Edition 2
December 2008
International Association Of Marine Aids To Navigation And Lighthouse Authorities (IALA),.
THE PERFORMANCE AND MONITORING OF DGNSS SERVICES IN THE FREQUENCY
BAND 283.5 – 325 KHZ, IALA Recommendation R-121, Edition 2 May 2015
International Association Of Marine Aids To Navigation And Lighthouse Authorities (IALA),.
DGNSS SERVICE PROVISION UPGRADES AND FUTURE USES, IALA Recommendation
R-150, Edition 1.0 December 2016
International Maritime Organization (IMO),. WORLDWIDE RADIONAVIGATION SYSTEM,
Resolution A.1046 (27), Adopted on 30 November 2011

..........................................................................................

หนังสอื ทรี่ ะลกึ ๑๗๓ปี กรมอุทกศาสตร์