ผู้ป่วยเรื้อรัง ท่านบุญตา(เข้าเล่มสอบ)

๘๙

สมำ่ เสมอ ทำและดแู ลไปวัน ๆ ทำใจให้สบายไม่เครยี ด เราต้องไปใหค้ ำแนะนำให้ทานอาหารตรงเวลา
มผี ลตอ่ คนท่ีเปน็ โรคเบาหวานบา้ งคนกม็ อี าการวบู ได้

นางอรพินทร์ อินต๊ะยศ๑๔ นายกิจการ กาวิโล๑๕ นายอภิสิทธิ์ อินต๊ะยศ๑๖ นางจินดา สุขคำ
ฟอง๑๗ นางคำน้อย อุตเคียน๑๘ นางลิต เทพครเมือง๑๙ นางคำ ประสพสงค์๒๐ นางสม แสงเพชร๒๑
นางสาวสุกันยา ใจดี๒๒ พระสมุห์วุฒิชัย มหาวํสนนฺโท๒๓ พระชนะพร อคฺคธมฺโม๒๔ พระธรรมดา
จนฺทปญฺโ ๒๕ นางบัวแรง อุทา๒๖ นางบัวลอย แก่นสาร๒๗ และนางรัตติยา มีกัน๒๘ มีความคิดเห็นว่า
ใหค้ วามรู้กบั ญาติผ้ปู ่วยในเร่ืองภาวะของโรค การกำเนดิ ของโรค สุขศึกษา สอนญาติให้ประเมินภาวะ
เบาหวานของผู้ปว่ ยรวมถึงโรคซอ้ นตา่ ง ๆ สร้างการมสี ่วนร่วมระหวา่ งญาตแิ ละผูป้ ว่ ยในการรักษา เชน่
การทานยา ให้ความรู้กับผู้ป่วยเพื่อนำไปดูแลตัวเองที่บ้าน ติดตามประเมินผลการดูแลตัวเองจากการ
ตรวจน้ำตาลในเลือดตามนัด มีการประเมินภาวะสุขภาพของผู้ป่วยโดยการตรวจสุขภาพประจำปีใน
ผู้ป่วยทุกราย การสร้างองค์ความรู้ที่ถูกต้อง ชี้แนวทางการปฏิบัติที่ถูกต้องโดยการพูดคุย การใช้ส่ือ
การนำเสนอตัวอย่างของคนในชุมชน ในฐานะญาติของผู้ป่วยมีรูปแบบสร้างความเข้มแข็ง โดยการ
นำเอาหลกั คำสอนของพระพทุ ธเจ้าเกี่ยวกบั ความกตญั ญูกตเวทคี ือร้คู ุณ มีความเขม้ แข็ง คอื มลี ูกหลาน
อยู่ด้วยก็เป็นกำลังใจ ให้กำลังใจตัวเอง ท่านเคยเลี้ยงเรามานะ เดี๋ยวนี้เราตอบแทนท่านเพราะท่าน
ป่วยเรื้อรังและแก่ชรามากแล้วเดินไม่ได้ ไม่คิดมากใหน ๆ เราก็เป็นลูกท่านทำให้เราเกิดมาแล้ว เราก็
ต้องตอบแทนพระคณุ ท่าน เม่อื ยามทา่ นเจบ็ ปว่ ยไข้ ตอ้ งใชค้ วามอดทนอยูเ่ สมอวา ตอนเรายังเล็ก ดแู ล

๑๔ สัมภาษณ์ นางอรพินทร์ อนิ ต๊ะยศ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพบ้านนำ้ แพร่,
๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.

๑๕ สัมภาษณ์ นายกิจการ กาวิโล ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพบ้านน้ำแพร่, ๒๔ มกราคม
๒๕๖๕.

๑๖ สัมภาษณ์ นายอภิสิทธิ์ อินต๊ะยศ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพยางฮอม, ๒๔ มกราคม
๒๕๖๕.

๑๗ สัมภาษณ์ นางจนิ ดา สุขคำฟอง ญาติผ้ดู แู ลผปู้ ่วย, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๑๘ สมั ภาษณ์ นางคำนอ้ ย อตุ เคยี น,นายอภชิ าติ อตุ เคยี น, ญาติผดู้ แู ลผปู้ ว่ ย, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๑๙ สมั ภาษณ์ นางลติ เทพครเมือง ญาติผดู้ ูแลผปู้ ่วย, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๒๐ สัมภาษณ์ นางคำ ประสพสงค์ ญาตผิ ู้ดแู ลผูป้ ว่ ย, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๒๑ สัมภาษณ์ นางสม แสงเพชร ญาติผดู้ แู ลผ้ปู ว่ ย, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๒๒ สัมภาษณ์ นางสาวสกุ ันยา ใจดี ญาตผิ ู้ดแู ลผู้ป่วย, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๒๓ สัมภาษณ์ พระสมุห์วุฒิชัย มหาวํสนนฺโท เจ้าอาวาสวัดห้วยเดื่อ พระคิลานุปัฏฐาก, ๒๔ มกราคม
๒๕๖๕.
๒๔ สัมภาษณ์ พระชนะพร อคคฺ ธมฺโม วดั น้ำลอ้ ม พระคิลานปุ ฏั ฐาก, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๒๕ สมั ภาษณ์ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ วัดห้วยหลวงเหนือ พระคลิ านปุ ัฏฐาก, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๒๖ สัมภาษณ์ นางบวั แรง อทุ า อาสาสมคั รดูแลผู้สูงอายุ. บา้ นน้ำแพร่, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๒๗ สมั ภาษณ์ นางบัวลอย แกน่ สาร อาสาสมคั รดูแลผู้สงู อายุ. บา้ นท่งุ ศรเี กดิ , ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.
๒๘ สัมภาษณ์ นางรัตตยิ า มีกัน อาสาสมัครดแู ลผสู้ งู อาย.ุ บา้ นป่าบง, ๒๔ มกราคม ๒๕๖๕.

๙๐

ตวั เองช่วยเหลือตวั เองไม่ได้ ก็มพี ่อแมท่ ่ีทำให้เรา ฉะนนั้ ในเม่ือท่านปว่ ย เรากด็ แู ลท่านบ้าง ให้กำลังใจ
ตัวเองและผู้ปว่ ย สร้างเสริมความตระหนักถึงหนา้ ทีใ่ นการเป็นผู้ดแู ลผู้ป่วย รับฟังการระบายความใน
ใจกับญาติพี่น้องของผู้ป่วย การพูดคุยเสริมสร้างกำลังใจแก่ญาติผู้ป่วย ต้องสำรวจดูว่าในครอบครัว
ของญาติผู้ป่วยมีกี่คน ผู้ใหญ่ เด็ก คุณภาพชีวิต ๆ ทั้งอาการของผู้ป่วยและญาติผู้ป่วย สังเกตอาการ
ของผูป้ ว่ ย อย่างใกลช้ ิด ควรใชเ้ ครือ่ งวัดนำ้ ตาล ตรวจเบาหวาน สง่ ต่อสถานบริการ โรงพยาบาล

สรุปได้ว่ารูปแบบหรือแนวทางทีส่ มั ภาษณม์ าทัง้ หมดมี ๓ ประเด็นหลักใหญ่ ๑. ให้ความรู้กบั
ผู้ป่วยเพื่อนำไปดูแลตัวเองที่บ้าน ๒. ติดตามประเมินผลการดูแลตัวเองจากการตรวจค่าน้ำตาลใน
เลือด ๓. มีการประเมินภาวะสุขภาพของผู้ป่วยโดยการตรวจสุขภาพประจำปีในผู้ป่วยทุกราย
สอดคลอ้ งกับงานวจิ ัย๒๙พลู สุข สังข์ร่งุ เรื่องมนษุ ยสัมพันธ์ในองค์กรกล่าวว่าขวัญเปน็ สถานการณ์ทาง
จิตใจที่แสดงออกในรูปของพฤติกรรมต่าง ๆ เช่น ความกระตือรือร้น ความหวัง ความกล้า ความ
เชื่อมั่น และในทางตรงกันข้ามคนที่ปราศจากขวัญจะแสดงออกในรูปของความเฉื่อยชา ความ
หวาดระแวงขาดความเชอ่ื ม่ัน

รูปแบบหรือแนวทางแต่ละอย่างดังกล่าวมีวิธีการต่างกันกับผู้ให้ข้อมูล รูปแบบหรือ
แนวทางแต่ละอย่างดังกล่าวไม่มวี ิธีการต่างกันแต่อย่างไรมีเพียงแต่พูดคยุ รับฟัง และให้กำลังใจเพียง
เท่านั้น๓๐แนวทางรูปแบบต้องปรับให้เข้ากับสถานการณ์ ณ ขณะนั้น๓๑แนวทางแต่ละอย่างก็ไม่
เหมือนกันบ้างครั้งไปดูด้านสุขภาพของผู้สูงอายุ๓๒ รูปแบบการสร้างองค์ความรู้และชี้แนวทางปฏิบัติ
ใช้วิธีการใหก้ ระบวนการแบบกลุม่ และรายบุคคล ขึ้นอยู่กับพื้นฐานองค์ความรู้และระดับการรับรู้ของ
แต่ละคน๓๓สังเกตอาการของผู้ป่วย อย่างใกล้ชิด ควรใช้เครื่องวัดน้ำตาล ตรวจเบาหวาน ส่งต่อสถาน
บริการ โรงพยาบาล๓๔ สงั เกตอาการของคนท่เี ป็นโรคเบาหวาน เช่น ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะมีมดข้ึน มี
อาการหิวบ่อย ใช้อุปกรณ์หรือเครื่องมือทางการแพทย์ที่มีความแม่นยำ๓๕ สังเกตอาการของเบาวาน
เช่นปัสสาวะบ่อย ผิวคล้ำ มีอาการหิวบ่อย มีวิธีค่อยเป็นค่อยไป ทำไปเรียนรู้ไปแล้วแต่สถานการณ์
บางท่กี เ็ ชงิ ลกุ บางท่ตี ้องใช้อปุ กรณห์ รือเครอ่ื งมอื เพื่อหาความแม่นยำ๓๖ ความเปน็ หว่ งสุขภาพของคน
ในครอบครัว๓๗ การทานอาหาร ต้องเลือกอาหารที่จะไม่เพิ่มความหวานหรือน้ำตาลมากเกินไป การ

๒๙ ไพรินทร์ พัสดุ, “ความเครียด การเผชิญความเครียดของญาติผู้ดูแล และการจัดการกับปัญหา
พฤติกรรมและอารมณ์ในผู้ป่วยภายหลังบาดเจ็บที่ศีรษะ”, วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตร์มหาบัณฑิต, (บัณฑิต
วิทยาลยั : มหาวทิ ยาลัยมหิดล, ๒๕๕๖), หน้า ๒๑๙.

๓๐ พระสมหุ ์วฒุ ชิ ยั มหาวสํ นนฺโท, ๒๕๖๕.
๓๑ พระธรรมดา จนทฺ ปญฺโ , ๒๕๖๕.
๓๒ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๓๓ นายอภิสทิ ธิ์ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๓๔ นางบวั ลอย แกน่ สาร, ๒๕๖๕.
๓๕ นางรัตติยา มีกัน, ๒๕๖๕.
๓๖ นางฉลอง ชยั เขียว, ๒๕๖๕.
๓๗ นางบวั แรง อทุ า, ๒๕๖๕.

๙๑

ทานยา ตามแพทย์ส่งั และให้ถูกวิธี คอื เวลาและปรมิ าณทก่ี ินแตล่ ะม้ือ การออกกำลงั ทำเท่าเหมาะสม
กับโรคชนิดนั้น ๆ๓๘ แตกต่างกันตรง พูดให้คำแนะนำเฉย ๆ และพูดพร้อมภาพประกอบเพื่อให้ญาติ
ผู้ป่วยมองเหน็ ภาพ๓๙ เน้นเรื่องการป้องกัน ดแู ลสขุ ภาพกอ่ นการเจ็บป่วย๔๐ เปน็ การให้ความรู้โดยการ
สอนทกั ษะต่าง ให้สามารถนำปใชไ้ ด้

เป็นการสร้างการมีส่วนร่วมโดยการปฏิบัติจริง๔๑ เป็นการให้ความรู้โดยจนท. แต่ให้ผู้ป่วยมี
ส่วนร่วมโดยการนำไปปฏิบัติที่บ้าน เป็นการติดตามโดยจนท.รพ.สต.๔๒ ดูแลอาหารการกิน จัดยา ใส่
แพมเพิส อาบน้ำ ใส่เสื้อผ้าให้ท่าน๔๓ จำแนกเวลาให้เหมาะสมกับญาติที่ทำหน้าที่ดูแลผู้ป่วย๔๔ ทำให้
ท่านมคี วามสขุ ปรนนบิ ัตทิ ่านในส่ิงทท่ี ่านทำไมไ่ ด้ หาอาหารเสรมิ ทีม่ ีประโยชน์ให้ท่านทาน๔๕ ดูแลเอา
ใจใส่ในทกุ ๆ เรอื่ ง๔๖ เวลาท่านปว่ ยเดินไปไหนไม่ได้ เราก็ต้องช่วยพยงุ ท่าน๔๗ การจดั การความเครียด
ดว้ ยสติ ฝกึ สติ ทำใหเ้ กดิ การผ่อนคลาย การมองมุมบวก พยายามทำใจดีในสถาณการณ์ท่ีเกิดขึ้น เช่น
มีผู้ป่วยเป็นเบาหวานก็ดีกว่าผู้ป่วยเป็นอัมพาตหรือตาบอด การทำกิจกรรมท่ีทำแล้วไม่ก่อให้เกิด
ความเครียด๔๘ ควรรับประทานอาหาร ลด หวาน มันเค็ม งดทานข้าวเหนียว แนะนำการจัดกล่องยา
โดยแบ่งเป็นแต่ละมื้อไว้ในกล่อง จัดใส่เป็นซองในกระปกุ เดยี วกัน ถ้ามีอาการนำ้ ตาลต่ำ เหงื่อแตก ใจ
สั่น ลาย ปากเขียว แขนอ่อนแรง น้ำตาลสูง แน่นอก๔๙ สามารถพัฒนาความเป็นอิสระในการดูแล
ภาวะเบาหวานของตนเองได้ โดยจดั ทำระบบการส่งต่อท่ีไมซ่ ับซ้อนแต่มีข้อมูลครบถว้ น๕๐ ทางกายกับ
ทางจิตใจ๕๑ ทำให้ดีที่สุด เท่าที่ทำได้๕๒ ไม่คิดมาก ดูแลตัวเอง๕๓ ต้องปฏิบัติตามที่หมอสั่งและมียาให้
กินตอ่ เน่ือง๕๔ การปฏบิ ัติ คอื การทญี่ าติผู้ปว่ ยรู้บญุ คณุ ที่ผู้ป่วยในฐานะทเี่ ปน็ แมผ่ ู้ที่ให้กำเนิดเล้ียงดูจน

๓๘ นางสาววีรตั นา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๓๙ นายปรชั ญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๔๐ นายแพทย์อทุ ศิ ศรวี ิชัย, ๒๕๖๕.
๔๑ นายกิจการ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๔๒ นางอรพินทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๔๓ นางลิต เทพครเมือง, ๒๕๖๕.
๔๔ พระชนะพร อคคฺ ธมฺโม, ๒๕๖๕.
๔๕ นางสาวสกุ ันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๔๖ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๔๗ นางคำ ประสพสงค,์ ๒๕๖๕.
๔๘ พระครปู ระพัฒน์ภูมริ ัช, ๒๕๖๕.
๔๙ นางภสั ชลิตา อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๕๐ นางช่อทพิ ย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๕๑ พระครูปัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๕๒ นางสาวสจุ ิรา ตอ้ มแต้ม, ๒๕๖๕.
๕๓ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๕๔ นางคำนอ้ ย อุตเคยี น,นายอภิชาติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.

๙๒

เตบิ ใหญใ่ หท้ ั้งความรักการศึกษาและดูแลจนเติบใหญ่๕๕ ไม่ต่างกันเพราะท่านเปน็ แม่เราก็พ่ึงระลึกอยู่
เสมอว่าทา่ นเลี้ยงเราไดต้ อนเดก็ เราก็ต้องเล้ยี งทา่ นได้ตอนแก่ เชน่ กัน๕๖

รูปแบบหรือแนวทางแต่ละอย่างดังกล่าว มีฐานคิดมาจาก มาจากสุขภาพและความเป็น
ห่วงเป็นใยในครอบครัว มาจากความพร้อมใจพร้อมกายพร้อมและความเชื่อมั่นพร้อมที่จะทำ ๕๗
สขุ ภาพ ความเปน็ หว่ งของคนในครอบครวั ๕๘และญาตพิ ี่น้อง๕๙ ตามประสบการณ์ท่ีทำมา๖๐ บ้างคร้ังก็
ไปให้ความรู้ด้านสุขภาพทางด้านจิตใจของผู้สูงอายุและญาติ๖๑ ผู้ป่วยย่อท้อและไม่สู้จึงอยากให้
กำลังใจ ผปู้ ว่ ยจะไดไ้ มย่ อมแพ้ต่ออุปสรรคและมีกำลังใจในกำรดำเนินชีวติ ๖๒ การดูแลผู้ป่วยเบาหวาน
ในสถานการณร์ ะบาดของโควิด-๑๙๖๓ สขุ อนามัย กบั สติปัฏฐาน ๔๖๔ เหน็ คนอืน่ ทำ เรากก็ บ็ เอามาทำ
เองบ้าง๖๕ คิดเอง๖๖ ส่วนมากจะคิดเอง ทำเอง๖๗ มุมมองทางศาสนา ความเครียดหรือความทุกข์
อาจจะเข้าได้กับตัณหาหรือความอยากนั่นเอง อยากเป็นอยากได้ ความไม่ยากได้ เช่น ไม่อยาก
เจ็บป่วย ไม่อยากจะทุกข์ เมื่อไม่ได้อย่างที่ต้องการ จึงทำให้เกิดความเครียดหรือทุกข์ขึ้นมานั่นเอง๖๘
คิดว่าให้แม่มีความสุขที่แม่จะสบายใจได้มีกำลังใจต่อต้านโรคของตัวเอง๖๙ ฐานความคิดมาจาก เวลา
การทำงานของแต่ละบุคคล เพราะแต่ละคนก็ต้องมีหน้าที่ของใครของมันประจำวันอยู่แล้ว ๗๐ มี
ความคิดมาจากคำสั่งสอนของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนการท่ีเป็นบุตรเมื่อมารดาบิดาเลี้ยงดู
เราแล้วโตขึ้นเราต้องเลี้ยงท่านตอบ๗๑ ทั้งทฤษฎีและภาคปฏิบัติ๗๒ รูปแบบหรือแนวทางแต่ละอย่างมี
ฐานคิดมาจากหนังสือและวารสาร เช่น คู่มือการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข และหนังสือการ

๕๕ นางจินดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๕๖ นางจำปี แก้วดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๕๗ นางฉลอง ชัยเขยี ว, ๒๕๖๕.
๕๘ นางบวั ลอย แก่นสาร, ๒๕๖๕.
๕๙ นางรัตติยา มกี นั , ๒๕๖๕.
๖๐ นางคำนอ้ ย อตุ เคียน,นายอภิชาติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.
๖๑ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๖๒ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๖๓ นางชอ่ ทิพย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๖๔ พระครปู ญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๖๕ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๖๖ นางสาวสจุ ริ า ต้อมแตม้ , ๒๕๖๕.
๖๗ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๖๘ พระครปู ระพฒั นภ์ ูมริ ชั , ๒๕๖๕.
๖๙ นางลติ เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๗๐ พระชนะพร อคคฺ ธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๗๑ นางจินดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๗๒ พระธรรมดา จนฺทปญฺโ , ๒๕๖๕.

๙๓

เสริมสร้างสุขภาพจิต๗๓ ฐานแนวคิดคือ การตีความเข้าใจและความรุนแรงของโรค เพื่อให้เกิดความ
ตระหนัก นำสู่การปฏิบัติที่ถูกต้อง๗๔ รูปแบบและนวทาง คือ การใช้การมีส่วนร่วมในพฤติกรรม
สุขภาพตามแบบแผนความเช่ือดา้ นสขุ ภาพ Health beligf model๗๕

ใช้แนวคิดจากการสร้าง Empowerment ที่ผู้ป่วยมีศักยภาพในการดูแลตัวเอง โดย
เสริมสร้างความรู้หรือจัดการความรู้ ( Knowledge Management : KM) ใช้กระบวนการ
Monitoring and Evaluation เพื่อประเมินผลการดูแลตนเองและของผู้ป่วยเป็นระยะ๗๖ หลักการ
ของ ๓อ. ๒ส.๗๗ การทานอาหาร หาความรู้จากนักโภชนาการ การทานยา ตามคำแนะนำของแพทย์
การออกกำลัง ตามคำแนะนำของนักกายภาพ๗๘ วิธกี ารป้องกนั การเกดิ โรคมีความสำคัญ๗๙ ญาติและ
ผู้ป่วยบางรายไม่ทราบว่าอาหารชนิดไหนควรรับประทานหรือไม่ ญาติและผู้ป่วยบางราย กินยาไม่
ถูกต้อง ฉีดยาไม่เป็น ญาติและผู้ป่วยบางรายไมร่ ู้ว่าการท่ีนำ้ ตาลต่ำสูง เป็นอย่างไร๘๐ เรื่องหน้าที่ของ
ลูกที่ต้องพึ่งกระทำต่อพ่อแม่เมื่อท่านแก่เฒ่า๘๑ สุขภาพจิตใจ๘๒ความห่วงใยของคนในครอบครัวและ
ญาติพี่น้อง๘๓ความกตัญญู๘๔ สรุปได้ว่ารูปแบบหรือแนวทางแต่ละอย่างดังกล่าว มีฐานคิดมาจาก
มาจากสุขภาพและความเป็นหว่ งเป็นใยในครอบครัว มาจากความพร้อมใจพร้อมกายพร้อมและความ
เชื่อมั่นพร้อมที่จะทำซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของสโนดดอน๘๕เรื่องการจัดการเงื่อนไขระยะยาว
กล่าวว่าความเจ็บป่วยที่มีอาการค่อยเป็นค่อยไป ระยะเวลาของการเจ็บป่วยและการดูแลรักษา
ยาวนาน ต้องการการดูแลอย่างใกล้ชิด การเจ็บป่วยมักเป็นอย่างถาวรค่อยๆ ลุกลามจนมีอาการ
รุนแรงมากข้นึ หากได้รบั การดแู ลรักษาอย่างเหมาะสมต่อเน่ืองจะทำให้อาการทเุ ลา มีคุณภาพชีวิตที่ดี
หากไม่ไดร้ บั การดูแลรักษาท่เี พียงพอ จะมีภาวะแทรกซอ้ น และเสยี ชีวิตกอ่ นวัยอันควร

รูปแบบหรือแนวทางการการสร้างความเข็มแข็งให้กำลังใจแก่ตนเอง มีกำลังใจ มีวิธีการ
ดูแลที่ถูกต้อง๘๖ ได้กำลังใจจากพื้นฐานครอบครัวทีม่ ีความรักความอบอุ่นจากญาติพี่น้องทุก ๆ คนให้

๗๓ พระสมุหว์ ฒุ ชิ ยั มหาวสํ นนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๗๔ นายอภสิ ิทธ์ิ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๗๕ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๗๖ นางอรพนิ ทร์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๗๗ นายปรชั ญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๗๘ นางสาววีรตั นา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๗๙ นายแพทย์อุทิศ ศรีวชิ ัย, ๒๕๖๕.
๘๐ นางภัสชลติ า อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๘๑ นางจำปี แกว้ ดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๘๒ พระสุวัชชัย ชยวุฑฺโฒ, ๒๕๖๕.
๘๓ นางบวั แรง อุทา, ๒๕๖๕.
๘๔ นางสาวสกุ นั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๘๕ Snoddon, J., Case management of long-term conditions: principles and practice
for nurses, (Massachusetts: Blackwell, ๒๐๑๐), p.๑.
๘๖ พระครูปญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.

๙๔

กำลังใจ๘๗ ต้องทำตัวเองให้เข้มแข็งอยู่เสมอ๘๘ อยู่เพื่อคนที่เราดูแลให้ดีที่สุด๘๙ ทำให้เรารู้ว่าสิ่งที่เรา
กำลังจะเจอมันต้องเป็นงานหนักแน่น เพราะฉะนั้นเราต้องเตรียมตัว เตรียมใจให้พร้อม กับสิ่งนั้น๙๐
เรามีความสุขที่ได้ตอบแทนบุญคุณที่ท่านได้เลี้ยงเรามาตอนเด็ก ๆ จนเติบใหญ่มาจนได้มีครอบครัว
ปัจจุบันนี้๙๑ ต้องมีกำลังใจและคนรอบข้าง๙๒ มีความสำคัญอย่างมากเพราะบางทีไ่ ม่อาจจะพูดรุนแรง
ได้ ต้องข่มใจตนเองและคิดถึงบุญคุณที่ท่านเลี้ยงเรามา๙๓ เวลาเราทำอะไรให้แม่ไม่ว่าจะป้อนข้าว
อาบนำ้ ให้ ทา่ นมคี วามสุข ขอแค่มเี ราอยขู่ า้ ง ๆ

ความเข้มแข็งก็มีขึ้นมาและความสุขที่เห็นท่านมีความสุข๙๔ กำลังใจคือพลังที่ช่วยให้เรามี
ความกระตื้อรื้อรน ทำให้เรามีแรงเพื่อที่จะลงมือทำอะไรใหม่ ๆ หรือกลับมาเริ่มทำอะไรซ้ำได้อีกคร้ัง
หน่ึง๙๕

ให้คำแนะนำและให้กำลังใจในการดูแลผู้ป่วยเบาหวาน๙๖ ทำให้สามารถดูแลผู้ป่วยได้อย่าง
ถูกต้อง และดูแลสุขภาพตนเองหลีกเลี่ยงการเกิดโรค๙๗ ยึดหลักพรหมวิหาร ๔ มาใช้สำคัญเน้นความ
เมตตา กรุณา ตอ่ ผู้ปว่ ย เรือ่ งกรรมทม่ี ีความสัมพันธ์กนั ๙๘

ทำความเข้มแข็งให้หมู่บ้านให้มีกำลังใจแก่ญาติและผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุ ผู้ป่วยแผลทำความ
ความสะอาดแผลก็แบบสะนิด๙๙ จะทำให้จิตใจเข้มแข็งหรือการพูดจาอ่อนหวานให้กำลังใจ มี
ความสำคัญมาก ถ้าไม่มีความเชื่อมั่น ทำให้เขาไม่รู้สึกที่จะต่อสู้อยู่เพียงลำพัง๑๐๐ ทำให้จิตใจเข้มแข็ง
พูดจาให้กำลังใจ ไม่ให้ผู้ป่วยคิดมาก๑๐๑ ความสำคัญในการสร้างความเข้มแข็งและให้กำลังใจผู้ดูแล
ผู้ป่วยต้องมีความสำคัญอยู่แล้วเพราะผู้ดูแลก็ต้องมีความเครียดเพราะผู้ดูแ ลผู้ป่วยต้องเอาใจใส่ดูแล
เป็นพิเศษกว่าคนปกติธรรมดาทั่วไป๑๐๒ การสร้าง Empowerment ของผู้ป่วยและญาติทำให้
สามารถดึงศักยภาพในตัวของตัวเองออกมาดูแลสุขภาพได้โดยใช้ฐานความรู้ (KM) ที่จนท.แนะนำถึง

๘๗ นางจินดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๘๘ นางอานพ สอนแก้ว, ๒๕๖๕.
๘๙ นางสาวสจุ ริ า ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๙๐ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๙๑ นางลิต เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๙๒ นางคำน้อย อุตเคียน,นายอภชิ าติ อตุ เคยี น, ๒๕๖๕.
๙๓ นางจำปี แกว้ ดามเรือน, ๒๕๖๕.
๙๔ นางสาวสุกันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๙๕ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๙๖ นางภสั ชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๙๗ นายแพทยอ์ ทุ ศิ ศรวี ิชยั , ๒๕๖๕.
๙๘ พระชนะพร อคฺคธมฺโม, ๒๕๖๕.
๙๙ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๑๐๐ นางฉลอง ชัยเขยี ว, ๒๕๖๕.
๑๐๑ นางบวั แรง อทุ า, ๒๕๖๕.
๑๐๒ พระสุวชั ชัย ชยวุฑฺโฒ, ๒๕๖๕.

๙๕

ผลให้เกิดผลสำเร็จในการดูแลรักษาผูป้ ่วยสามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้และไม่เกิดภาวะแทรกซ้อน
ของโรค๑๐๓ เพ่อที่ญาติของผู้ป่วยสามารถเข้าใจและสามารถดูแลผู้ป่วยได้โดยเข้าใจ๑๐๔ รูปแบบการ
สร้างความเข้มแข็งและให้กำลังใจโดยให้ทัศนคติเชิงบวก เพื่อให้ญาติและผู้ป่วยมีความพร้อมในการ
เผชิญในการปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ๑๐๕ แนวทางการสร้างความเข้มแข็งให้กำลังใจแก่ญาติของ
ผู้ป่วยมีความสำคัญเป็นอย่างมากซึ่งถ้าญาติของผู้ป่วยมีความเข้มแข็งก็จะสามารถดูแลผู้ป่วยได้ดี ทำ
ให้ผู้ป่วยมีกำลังใจสู้มากขึ้น๑๐๖ ทำให้จิตใจเข้มแข็ง๑๐๗ พูดจาให้กำลังใจ๑๐๘ สร้างความเข้าใจการ
ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ กระตุ้น และเสริมศักยภาพในการดูแลผู้ป่วยให้เกิดความรอบรู้ด้าน
สุขภาพ๑๐๙ ปญั หาบางอย่างไม่สามารถแกไ้ ขโดยลำพงั ผูเ้ ดียว

การได้พบปะพูดคุยกับคนใกล้ชิด เปิดใจรับคำแนะนำจากกัลยาณมิตรหรอื ครูบาอาจารย์ จึง
ช่วยให้มีมุมมองในการแก้ไขปัญหาได้กว้างขวางยิ่งขึ้น และมีกำลังใจในการต่อสู้ปัญหาอุปสรรคที่
เกิดขึ้นในชีวิตได้๑๑๐ กำลังใจถือว่าสำคัญมาก เพราะใจเป็นนาย กายเป็นบ่าว เพราะถ้าใจเสีย ส่งผล
กระทบให้ร่างกายเจ็บป่วยได้ ยิ่งต้องดูแลผูป้ ่วยโรคเรื้อรัง กำลังใจสำคัญที่สุด๑๑๑ การปฏิบัติท่ีถูกต้อง
ตามหลักความรูค้ วามเข้าใจทีถ่ ูกต้องจะนำมาซงึ่ การลดความรนุ แรงของโรค๑๑๒ ใหค้ วามรู้ แนะนำและ
คำปรึกษาและชวนพูดคุยให้กำลังใจอยู่เสมอ จะเป็นการช่วยผ่อนคลาย เพิ่มความสบายใจและสบาย
กายพรอ้ มท่จี ะสูใ้ นวนั ตอ่ ๆ ไป๑๑๓

สรุปได้ว่ารูปแบบหรือแนวทางการการสร้างความเข็มแข็งให้กำลังใจแก่ญาติของผู้ป่วย
จำเป็นอย่างยิ่งที่ทำให้ผู้ดูแลผู้ปว่ ยมีกำลงั ใจและเปน็ ผูเ้ ชือ่ มกับผู้ปว่ ยโดยตรง ซึ่งสอดคล้องกับแนวคดิ
ของ เสนาะ ติเยาว์๑๑๔เรื่องการบริหารงานบุคคล กล่าวว่าให้ความหมายของ “ขวัญ” ว่าคือ สภาพ
ทางใจที่สะท้อนให้เห็นถึงการทำงานของตนหรือเป็นความรู้สึกทีม่ ีตอ่ พฤติกรรมของคนต่อการทำงาน
เช่นอารมณ์ ความกระตือรือร้น ความหวัง และความตั้งใจ ขวัญจึงเป็นสภาพอย่างหนึ่งของจิตใจท่ี

๑๐๓ นางอรพนิ ทร์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๑๐๔ นายปรัชญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๑๐๕ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๑๐๖ พระสมหุ ว์ ุฒิชยั มหาวํสนนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๑๐๗ นางรตั ติยา มีกัน, ๒๕๖๕.
๑๐๘ นางบวั ลอย แกน่ สาร, ๒๕๖๕.
๑๐๙ นางช่อทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๑๑๐ พระครูประพัฒน์ภมู ริ ัช, ๒๕๖๕.
๑๑๑ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ , ๒๕๖๕.
๑๑๒ นายอภิสทิ ธ์ิ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๑๑๓ นางสาววรี ตั นา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๑๑๔ เสนาะ ตเิ ยาว์, การบริหารงานบคุ คล, พิมพค์ รั้งที่ ๑๑, (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์
มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์, ๒๕๓๙), หนา้ ๘.

๙๖

เกิดขึ้นจากภายในตัวบุคคลหรือกลุ่มคนแต่มีอิทธิพลภายนอกบังคับ สภาพทางจิตใจนี้จะเป็นส่ิง
กำหนด

กำลังใจในการทำงานที่มีผลโดยตรง กล่าวอีกนัยหนึ่ง ขวัญเป็นอาการที่เกิดขึ้นในจิตใจของ
คนซึ่งแสดงออกทางอารมณ์อันจะก่อใหเ้ กิดกำลังใจท่ีจะใหค้ วามรว่ มมือในการปฏบิ ัติงานผลของขวัญ
จะมีตอ่ ความกระตือรอื ร้น ความคิดริเริม่ ความสำเรจ็ ของงาน คา่ ใชจ้ า่ ย และระเบียบวนิ ัยขององค์การ

จากการทบทวนความหมายของขวัญและกำลังใจดังกล่าว สรุปได้ว่า ขวัญเป็นสภาวะของ
จิตใจหรือความรสู้ ึกของบุคคลทเี่ ปน็ พฤติกรรมแสดงออกต่อสภาพแวดลอ้ มหรือปัจจยั ตา่ ง ๆ ทีม่ ผี ลต่อ
การปฏิบัติงานอันเป็นสิ่งบ่งชี้ให้เห็นถึงความตั้งใจ และทำให้เกิดกำลังใจที่จะร่วมมือร่วมใจกัน
ปฏิบัตงิ านให้ประสบผลสำเร็จ

ในฐานะเป็นญาติของผู้ป่วยทา่ นมีปัญหาทางด้านขวัญกำลังใจ ทำให้สามารถดูแลผู้ป่วยได้
อย่างถูกต้อง ทำให้จิตใจเข้มแข็งและพูดจาให้กำลังใจท่านสม่ำเสมอ แต่ก็กลัวที่จะสูญเสียท่านไป๑๑๕
ผู้ป่วยไม่ยอมทำอะไร ไม่ค่อยพยายามที่จะทำให้ได้๑๑๖ เรื่องการที่แม่เราขี้น้อยใจ แต่ก็ทราบตาม
ประสาคนแก่และเรื่องที่ชอบเอาแต่ใจตนเอง๑๑๗ กลัวว่าจะดูแลท่านไม่ดีพอ๑๑๘ คำพูดของผู้ป่วย ไม่
เคยให้กำลังใจเลย๑๑๙ กลัวท่านจะลำบาก กินไม่ได้ นอนไม่หลับ๑๒๐ ผู้ป่วยว่าไม่ฟัง๑๒๑ การหมั่นข่มใจ
ตนเองให้ไม่พูดวาจาทำร้ายกระทบจิตใจท่านและค่อยเป็นปฏิบัติต่อแม่ที่พึงกระทำได้๑๒๒ ไม่มีปัญหา
เพราะญาตพิ ่ีนอ้ งทกุ คนใหก้ ำลงั ใจและเขา้ ใจในการดแู ลผูป้ ว่ ยเปน็ อยา่ งดี๑๒๓

ญาติของผู้ป่วยมักมีปัญหาทางด้านขวัญกำลังใจเรื่องใดมากทีส่ ุด ความเหนื่อยลา้ จากการ
ดูแลผู้ป่วย๑๒๔ ขวัญและกำลังใจลดลง๑๒๕ ผู้ป่วยมักจะใจร้อนเอาตัวเองเป็นที่ตั้ง ใจร้อน ดื้อ ไม่ฟังคำ
บอกกลา่ วหรือคำแนะนำใด ๆ ทั้งส้ิน ทำให้ผู้ดูแล ท้อ เบอื่ ๑๒๖ ความวติ กกงั วล ชาดกำลังใจ ทอ้ แท้ หด
หใู่ จ ความเครยี ด๑๒๗ ผูป้ ่วยบางท่านบ้างคนด้ือไม่ยอมทานยา ญาติคนป่วยจึงเหนื่อย๑๒๘ ซ่ึงสอดคล้อง

๑๑๕ นางสาวสุกนั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๑๑๖ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๑๑๗ นางจำปี แกว้ ดามเรือน, ๒๕๖๕.
๑๑๘ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๑๑๙ นางสาวสจุ ริ า ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๑๒๐ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๑๒๑ นางคำน้อย อุตเคยี น,นายอภิชาติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.
๑๒๒ นางลติ เทพครเมือง, ๒๕๖๕.
๑๒๓ นางจินดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๑๒๔ นายแพทยอ์ ทุ ิศ ศรีวิชยั , ๒๕๖๕.นายแพทยอ์ ทุ ศิ ศรวี ชิ ัย, ๒๕๖๕.
๑๒๕ นางช่อทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๑๒๖ นางสาววรี ัตนา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๑๒๗ พระครปู ระพฒั นภ์ ูมิรัช, ๒๕๖๕.
๑๒๘ พระธรรมดา จนฺทปญโฺ , ๒๕๖๕.

๙๗

กบั แนวคดิ ของปรียาพร วงศ์อนุตรโรจน์๑๒๙ เรื่อง จิตวิทยาการบริหารงานบุคคล กลา่ ววา่ “ขวัญ” ไว้
ว่า เป็นสถานการณ์ทางจิตใจ ที่แสดงออกในรูปของพฤติกรรมต่าง ๆ เช่น ความกระตือรือร้น
ความหวังความกลา้ ความเชอ่ื มน่ั ขวัญเปน็ ความรสู้ กึ ของบคุ คลทม่ี ีตอ่ สภาพแวดลอ้ ม คนทม่ี ขี วัญดี จึง
สังเกตได้จากความกระตือรือร้นในการทำงาน เต็มใจทำตามกฎข้อบังคับของหน่วยงานพยายาม
ปฏิบัติงานให้บรรลุจุดมุ่งหมาย ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่เป็นผลดีกับองค์การ ขวัญไม่ดีพบได้จากความ
ท้อแท้ เบือ่ หนา่ ย ขาดความเต็มใจที่จะทำงาน ขาดงาน ไม่รบั ผิดชอบงาน

อาการโรคเบาหวาน ซง่ึ ตอ้ งใชเ้ วลาในการรักษาทยี่ าวนาน๑๓๐ ญาตมิ กั มปี ญั หา เร่ืองการดูแล
ผู้ป่วยเรอ้ื รงั เป็นนานไม่หายสักท่ี๑๓๑ ส่วนใหญ่ญาตมิ ีปัญหาด้านจะท้ิงผ้สู ูงอายุอยคู่ นเดียวไม่ค่อยได้๑๓๒
ผปู้ ว่ ยมักไม่ปฏบิ ัตติ ามคำแนะนำ๑๓๓

ปัจจัยค่าครองชีพ เวลาที่จะต้องมาดูแล๑๓๔ การเงิน สุขภาพผู้ป่วย มีความกังวลใจ๑๓๕ ด้าน
การใช้ชีวิตประจำวัน รายได้ลดลง รายจ่ายมากขึ้นหรือค่าครองชีพสูง๑๓๖ ค่าใช้จ่าย ค่าครองชีพสูง
ขาดรายได้๑๓๗ มหี ลายอยา่ งในแตล่ ะวันท่จี ำเปน็ ต้องใช้ คา่ ครองชพี สงู ๑๓๘ ขาดรายได้๑๓๙

ดา้ นจิตใจเพราะต้องดแู ลผปู้ ว่ ย อาจทำให้เกิดความเครยี ดส่ังสม๑๔๐ ส่วนใหญญ่ าตจิ ะมีปัญหา
การดูแลผู้ป่วยที่เป็นโรคเรื้อรังและมีภาวะสมองเสื่อมร่วมด้วย ทำให้การดูแลมีความซับซ้อนมาก
ขึ้น๑๔๑ การดูแลผู้ป่วยที่เป็นเรื้อรังในระยะเวลาที่ยาวนานรว่ มกับผู้ป่วยไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้
เพราะมีปัญหาเกี่ยวกับโรคซับซอ้ นมากขึ้น๑๔๒ ญาติของผู้ป่วยมักมีปัญหาใหญ่ ๆ อยู่ ๒ เรื่อง ๑. ต้อง
ดูแลผู้ป่วยจนไม่ได้ไปทำงานหรือทำงานจนไม่ได้ดูแลผู้ป่วย ซึ่งปัญหาหลักคือ เรื่องการครองชีพ และ
๒. เมื่อผ้ปู ว่ ยมอี าการทรุดหนกั ลง๑๔๓

๑๒๙ ปรยี าพร วงศอ์ นตุ รโรจน์, จติ วทิ ยาการบรหิ ารงานบุคคล, (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์พมิ พ์ดี,
๒๕๒๕), หน้า ๒๑.

๑๓๐ นายอภสิ ทิ ธิ์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๑๓๑ นางภสั ชลติ า อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๑๓๒ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๑๓๓ นายปรชั ญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๑๓๔ พระชนะพร อคฺคธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๑๓๕ พระครูปญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๑๓๖ นางฉลอง ชยั เขียว, ๒๕๖๕.
๑๓๗ นางบัวแรง อุทา, ๒๕๖๕.
๑๓๘ นางบัวลอย แก่นสาร, ๒๕๖๕.
๑๓๙ นางรัตติยา มีกนั , ๒๕๖๕.
๑๔๐ พระสุวัชชยั ชยวฑุ ฺโฒ, ๒๕๖๕.
๑๔๑ นางอรพินทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๑๔๒ นายกิจการ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๑๔๓ พระสมหุ ว์ ุฒิชยั มหาวสํ นนฺโท, ๒๕๖๕.

๙๘

ปัญหาดังกล่าวมาท่านในฐานะญาติ มีวิธีการจัดการกับปัญหา ต้องพูดจากับท่านดี ๆ ให้
กำลงั ใจทา่ นใหม้ าก ๆ ๑๔๔ ต้องเหน็ อกเห็นใจ แสดงออกซง่ึ ความห่วงใยใส่ใจต่อผู้ปว่ ย๑๔๕ ทำใจยอมรับ
มันให้ได้ ถ้าวนั น้นั มาถึง๑๔๖ ดแู ลตามสภาพ๑๔๗ เราไดต้ อบแทน ดแู ลทา่ นตอนแก่๑๔๘

ในฐานะผู้ดูแลผู้ป่วยต้องมีการใช้จ่ายเข้ามาเกี่ยวข้อง ปัญหาตรงนี้ญาติพี่น้องช่วยกันดูแล
แก้ไขจึงไม่ค่อยมีปัญหาให้คิด๑๔๙ แก้ปัญหาให้มันดีทุกอย่างอะไรจะดีเราก็คิดเอง๑๕๐ ก็พยายามทำให้
ท่านไม่เหนื่อยใจท่านต้องการอะไรท่เี ราพอทำได้ก็ทำให้ทา่ นและคอยพูดคยุ ให้กำลังใจท่านบ่อย ๆ๑๕๑
ไม่มเี ลย๑๕๒

ปัญหาดังกลา่ ว ในฐานะพระสงฆ์ ทา่ นมีวิธีการการสื่อสารกบั ญาติผูป้ ว่ ย การรกั ษาใจไม่ให้
เป็นทุกข์ เมื่อคนในครอบครัวต้องผจญกับโรคภัยไข้เจบ็ น้ันเป็นเร่ืองยาก แต่มียาขนานวเิ ศษน่ันคอื คำ
สอนของพระพทุ ธเจ้าที่วา่ ถึงแมร้ ่างกายปว่ ยแต่ถ้าใจเราไมป่ ว่ ย เรากจ็ ะมกี ำลงั ใจตอ่ สกู้ บั ความเจ็ยป่วย
และอยเู่ ป็นกำลงั ใจให้ผปู้ ่วยได๑้ ๕๓ การสนทนา ให้คำแนะนำ การเยี่ยมเยอื น๑๕๔

ปัญหาดังกล่าว ในฐานะเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ มีวิธีการการสื่อสารกับญาติผู้ป่วย ใน
ด้านของพระคิลานุปัฏบาก มีวิธีการสื่อสารกับญาติผู้ป่วยเพียงแตพ่ ูดคุย รับฟังปัญหา และให้กำลังใจ
เพียงเท่านั้น๑๕๕ เราเลยพูดเรื่องกตัญญูกตเวทิตาให้ญาติผู้ป่วยฟัง (เพราะคนป่วยบางท่านก็เป็นบิดา
มารดา ปู่ย่า ตายาย ทวดของเรา )๑๕๖ คอยให้กำลังใจ ค่อยให้คำปรึกษา เพื่อแก้ไขปัญหาต่าง ๆ
ร่วมกัน๑๕๗ แนะนำให้สื่อสารกับหน้าที่สาธารณสุขหรือจิตอาสาที่มีความรู้ทางสาธารณสุข๑๕๘ พูดคุย
กับญาติ เสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจ ให้รู้สึกว่าตนเองมีคุณค่าเพิ่มขึ้น สามารถเผชิญความเครียด
ทางจิตใจและสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างเหมาะสม๑๕๙ ต้องบอกกัญาติและป่วยเฝ้าระวังจะผู้สูงอายุ

๑๔๔ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๑๔๕ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๑๔๖ นางสาวสุกนั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๑๔๗ นางคำนอ้ ย อุตเคียน,นายอภิชาติ อุตเคยี น, ๒๕๖๕.
๑๔๘ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๑๔๙ นางจนิ ดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๑๕๐ นางลติ เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๑๕๑ นางจำปี แก้วดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๑๕๒ นางสาวสจุ ริ า ตอ้ มแต้ม, ๒๕๖๕.
๑๕๓ พระครปู ระพฒั นภ์ ูมิรัช, ๒๕๖๕.
๑๕๔ พระครปู ัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๑๕๕ พระสมหุ ว์ ุฒชิ ัย มหาวํสนนฺโท, ๒๕๖๕.
๑๕๖ พระธรรมดา จนทฺ ปญฺโ , ๒๕๖๕.
๑๕๗ พระสวุ ชั ชัย ชยวุฑโฺ ฒ, ๒๕๖๕.
๑๕๘ พระชนะพร อคฺคธมฺโม, ๒๕๖๕.
๑๕๙ นางช่อทิพย์ คูหา, ๒๕๖๕.

๙๙

เป็นอย่างมาก๑๖๐ ค่อย ๆ พูดจาและอธิบาย๑๖๑ ต้องสอบถามทั้งสองฝ่ายไม่ว่าผู้ป่วยและญาติ/ผู้ดูแล
วา่ กวา่ เจอปญั หาเชน่ น้ีต้องแก้ไข เช่น

กรณีผู้ป่วยเอาแต่ใจตัวเอง ต้องคอยแนะนำเรื่องการรอคอยและให้โอกาสหรือเวลาคนดูแล/
ญาตินิดหนึ่งและค่อยปรับเวลาเข้าหากัน๑๖๒ ทำความเข้าใจถึงธรรมชาติของผู้ป่วยสมองเสื่อมและ
แนะนำวิธีการดูแลผู้ป่วยที่ถูกต้อง๑๖๓ ทำความเข้าใจในพยาธิสภาพและการดำเนินของโรคที่เป็นอยู่
รวมถึงวิธีการดูแลผู้ป่วยที่ถูกต้อง๑๖๔ ทำความเข้าใจและให้กำลังใจ๑๖๕ ให้ความรู้และให้กำลังใจ
สม่ำเสมอ๑๖๖ ให้ความรู้แก่ญาตเิ ร่ืองการดูแลผู้ป่วยและควรปฏิบัติ ดังนี้ ๑.ทานยาตามแพทย์สั่งอย่าง
สมำ่ เสมอ ๒.ไม่สูบบุหรีแ่ ละไมด่ ่ืมสุรา ๓.นอนหลับพกั ผ่อนใหเ้ พียงพอ ๔.ไปพบแพทย์ตามนัด๑๖๗ ควร
ไปตามนัดทุกครั้ง ควรงดการสูบบุหรี่ และเครื่องดื่มเอลกอฮอล์ ให้คำแนะนำมีทางออกหลายอย่าง
เช่น การนอนหลับให้เพียงพอ ควรปฏิบัติตัวตามแพทย์สั่งอย่างสม่ำเสมอ๑๖๘ แนะนำเรื่องโรคและ
อาการของผู้ปว่ ย เปน็ ข้นั ตอนและการรักษาเกีย่ วกับโรคที่เปน็ อยู่๑๖๙

ในฐานะญาตขิ องผู้ป่วย มวี ิธีการหรอื หลักการจัดอาหารเพื่อตนเอง กนิ อาหารให้ตรงเวลา
ทำให้ท่านเข้มแข็ง ไม่อ่อนแอหรือท้อแท้๑๗๐ จัดอาหารให้ครบ ๕ กลุ่ม กินหลากหลายในปริมาณท่ี
เหมาะสม ปรุงอาหารให้สุกใหม่ ดื่มน้ำสะอาด งดดื่มน้ำเคร่ืองดื่มและแอลกอฮอร์๑๗๑ ทานอะไรก็ได้
เวลาไหนก็ได้ เมื่อสะดวก๑๗๒ ทำเอง๑๗๓ แบ่งเวลาใหถ้ กู ตอ้ งเข้าใจตวั เองว่าดูแลผู้ป่วยมีหลกั การในการ
ดูแลสุขภาพและบริโภคสิ่งที่มีประโยชน์๑๗๔ จัดการเรื่องอาหารของคนป่วยก่อน อาหารคนดูแลกินที

๑๖๐ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๑๖๑ นายปรชั ญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๑๖๒ นางสาววีรัตนา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๑๖๓ นางอรพินทร์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๑๖๔ นายกิจการ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๑๖๕ นายแพทยอ์ ุทศิ ศรวี ชิ ยั , ๒๕๖๕.
๑๖๖ นายอภิสทิ ธิ์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๑๖๗ นางรัตติยา มกี นั ,นางบัวลอย แกน่ สาร,นางบัวแรง อุทา, ๒๕๖๕.
๑๖๘ นางฉลอง ชัยเขียว, ๒๕๖๕.
๑๖๙ นางภสั ชลิตา อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๑๗๐ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๑๗๑ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๑๗๒ นางสาวสกุ ันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๑๗๓ นางคำนอ้ ย อตุ เคยี น,นายอภิชาติ อตุ เคียน, ๒๕๖๕.
๑๗๔ นางจนิ ดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.

๑๐๐

หลัง๑๗๕ จดั ตามทแี่ ม่เราสามารถกินไดด้ ้วย และจดั อาหารให้อยู่ระหว่างความชอบของเราและสุขภาพ
ของท่านด้วย๑๗๖ ดแู ลสขุ ภาพตวั เองให้ดที ส่ี ดุ เพอื่ ใหอ้ ยูร่ อด๑๗๗ ทานไดท้ ุกอย่าง ไม่มีปัญหา๑๗๘

ฐานะญาตผิ ้ดู แู ลคนป่วยเรอื้ รงั มีวธิ ีการในการปฏิบตั ติ นเองในชีวิตประจำวัน ทำงานของ
ตนเองตามปรกติ ทำงานบ้านบ้าง หรือนอนบ้าง หรืออาจจะเป็นการพูดคุยกับคนอื่นบ้าง (พี่สาว)๑๗๙
ทำงานบ้านไป ไม่ต้องกังวน๑๘๐ ทำให้ตัวเองไม่เครียด ผ่อนคลาย๑๘๑ เรามีธุระฝากญาติช่วยช่วยดูแล
เป็นบางครั้ง๑๘๒ ปรับตัวเองในฐานะผู้ดูแลผู้ป่วย ต้องแบ่งเวลาให้อยู่ได้กับผู้ป่วย ไม่ว่าจะอยู่ใน
สถานการณ์ใด๑๘๓ ทำตามปกติมีงานก็ทำงาน๑๘๔ ดูแลสุขภาพตัวเองให้ดี๑๘๕ ดูแลตัวเองให้มีความสุข
นกึ ถึงผอู้ ่ืนและทำให้มคี วามสขุ ๑๘๖ กด็ ูแลทา่ นสมำ่ เสมอไมใ่ หข้ าดตกบกพร่อง๑๘๗
สรปุ ได้วา่

ในฐานะเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ มีวิธีให้คำแนะนำเรือ่ งโภชนาการกบั ญาตผิ ู้ป่วย แนะนำ
ปฏิบัติตามโภชนาการบัญญัติ ๙ ประการ หลีกเลี่ยงอาหารที่มีรสเค็ม อาหารมัน ๆ หวานหลีกเลี่ยง
อาหารรสจัด อาหารหมักดอง ผลไม้รสหวาน๑๘๘ ไปให้คำแนะนำญาติและให้อาหรที่มีประโยชน์และ
ลดอาหาร เชน่ หวาน มัน เค็ม๑๘๙ ควรควบคุมเรื่องอาหาร ๑.เลือกทายอาหารท่มี ีพลังงานต่ำ ๒.เลือก
ผลไม้ไม่หวานจัด ๓.ดมื่ นำ้ แทนผลไม้หรอื น้ำอดั ลม๑๙๐ แนะนำให้ทานอาหารให้ครบ ๕ หมู่ ทานอาหาร
ให้ตรงเวลา อย่าทำอาหารที่มีรสจัดเกินไป๑๙๑ ๑. อาหารที่ควรหลีกเลี่ยง คือ อาหารเพิ่มน้ำตาลใน
เลือดสูงขึ้น เช่น นม ไอศกรีม เค้ก ๒. อาหารที่รับประทานได้จำกัด เช่น ผัก เครื่องเทศ ๓. อาหารท่ี
รบั ประทานได้ แตจ่ ำกัดปริมาณ เช่น ข้าว ขนมปัง เกลอื ผลไม้๑๙๒

๑๗๕ นางลติ เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๑๗๖ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.
๑๗๗ นางสาวสุจิรา ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๑๗๘ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๑๗๙ นางจำปี แกว้ ดามเรือน, ๒๕๖๕.
๑๘๐ นางอานพ สอนแก้ว, ๒๕๖๕.
๑๘๑ นางสาวสจุ ริ า ต้อมแตม้ , ๒๕๖๕.
๑๘๒ นางลิต เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๑๘๓ นางจินดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๑๘๔ นางคำน้อย อตุ เคยี น,นายอภชิ าติ อตุ เคยี น, ๒๕๖๕.
๑๘๕ นางสาวสุกันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๑๘๖ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๑๘๗ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๑๘๘ นางภัสชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๑๘๙ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๑๙๐ นางรตั ติยา มกี นั ,นางบัวลอย แกน่ สาร,นางบวั แรง อทุ า, ๒๕๖๕.
๑๙๑ พระสุวชั ชัย ชยวฑุ ฺโฒ, ๒๕๖๕.
๑๙๒ นางชอ่ ทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.

๑๐๑

หลักของ ๓ อ. ๒ส. โดยจะเน้นเรื่องอาหารเป็นหลัก๑๙๓ แนะนำตามหลักการให้อาหารกับ
ผู้ป่วยเบาหวาน๑๙๔ ให้อาหารที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละรายแต่ละช่วงวัย เช่น ผู้ป่วยสูงอายุต้องให้
อาหารที่ครบ ๕ หมู่ เป็นอาหารอ่อนย่อยง่าย รสไม่จัดเกินไป๑๙๕ อาหารที่เหมาะสมกับโรคในแต่ละ
ราย ภาวะโภชนาการที่ผู้ป่วยควรไดร้ ับ๑๙๖ ควรรับประธานอาหารทม่ี ีประโยชน์ เว้นจากเครื่องด่ืมของ
มนึ เมา๑๙๗ แนะนำให้มคี วามประหยดั อดทน กินอาหารที่มีประโยชน์และที่มอี ย่ใู นชุมชน อาหารปลอด
สารพิษและของพื้นบา้ นท่หี าได้ง่าย

มีการควบคุมอาหาร เลือกทานอาหารพลังงานต่ำ ผลไม้หวานน้อย ควรดื่มน้ำเปล่า๑๙๘
แนะนำใหท้ านอาหารท่ีมีพลังงานต่ำ ให้เลอื กทานผลไม้ท่ีไมห่ วานจดั ทานน้ำเปลา่ แทนน้ำผลไม้ท่ีมีรส
หวาน ใช้น้ำตาลเทียมแทนน้ำตาล หลีกเลี่ยงอาหารที่ใส่กะทิ อาหารมัน ทอด ของหวาน เป็นต้น๑๙๙
วิธีให้คำแนะนำเรื่องโภชนา อาหารกับญาติผู้ป่วย คือ ให้กินยาตามแพทย์สั่งให้ผู้ป่วยเลย จะได้ลด
ปญั หาด้านสขุ ภาพของผดู้ ูแล๒๐๐ เบาหวาน ตอ้ งลดหวานจะตอ้ งทานอาหารประเภท เน้ือสัตว์ที่มีไขมัน
ต่ำเป็น ไก่ ปลา กุ้ง และข้าว-แป้งไม่ขัดสี โดยให้ทานแต่ละชนิดแต่ละอย่าง ๑ ส่วน อี ก ๒ ส่วนเน้น
ผัก เลี่ยงอาหารประเภท คาโบไฮเดรด ข้าว แป้ง หรือ น้ำตาล๒๐๑ ลดอาหารรสหวาน อาหารประเภท
แปง้ เครือ่ งด่มื ชูกำลัง๒๐๒

การกระตุ้นให้ผู้ป่วยดแู ลสขุ อนามัย การรักษาความสะอาด ทำความเข้าใจการเปล่ียนแปลง
ทจ่ี ะเกิดขนึ้ ในผู้ปว่ ย ทงั้ ร่างการและจติ ใจ อารมณ์ พฤตกิ รรมรบั ฟังอาการเปล่ยี นแปลงของผปู้ ว่ ย เพ่ือ
นำไปจัดการตนเอง เพื่อช่วยให้ผูป้ ่วยปรับตัวและจัดการกับปัญหาดา้ นพฤติกรรมของผู้ป่วยได้๒๐๓ ลด
อาหารหวาน มนั รจู้ กั ปรมิ าณในการบรโิ ภค๒๐๔

ในฐานะพระสงฆ์ ท่านคิดว่าญาติของผู้ป่วยเรื้อรังมักประสบกับภาวะปัญหาทางจิตใจ
การการจัดการความเครียดด้วยสติ ฝึกสติ ทำให้เกิดการผ่อนคลาย การมองมุมบวก พยายามทำใจดี
ในสถาณการณ์ที่เกิดขึ้น เช่น มีผู้ป่วยเป็นเบาหวานก็ดีกว่าผู้ป่วยเป็นอัมพาตหรือตาบอด การทำ

๑๙๓ นายปรชั ญารตั น์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๑๙๔ นายอภสิ ทิ ธ์ิ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๑๙๕ นางอรพนิ ทร์ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๑๙๖ นายกิจการ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๑๙๗ พระชนะพร อคฺคธมฺโม, ๒๕๖๕.
๑๙๘ นางฉลอง ชัยเขียว, ๒๕๖๕.
๑๙๙ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ , ๒๕๖๕.
๒๐๐ พระสมหุ ว์ ฒุ ชิ ยั มหาวสํ นนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๒๐๑ นางสาววรี ัตนา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๒๐๒ นายแพทย์อุทศิ ศรวี ชิ ยั , ๒๕๖๕.
๒๐๓ พระครูประพัฒนภ์ ูมริ ัช, ๒๕๖๕.
๒๐๔ พระครูปญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.

๑๐๒

กิจกรรมที่ทำแล้วไม่ก่อให้เกิดความเครียด๒๐๕ หลักการดูแลสุขภาพกายและจิตใจ๒๐๖ เรื่องรักษา
สุขภาพ หาเวลาพักผ่อนให้เพียงพอ๒๐๗ ไม่มีความคิดเห็น๒๐๘ สติ ปัญญา ขันติ วิริยะ สมาธิ อุเบกขา
อธิบายใหเ้ ขาฟงั ท่ลี ะข้อ ๆ วิชาการ หลักการ ปฏบิ ัติการ๒๐๙ เพราะในตัวของญาติผู้ดูแลมีความเครียด
ก็ต้องให้ญาติหากิจกรรมที่ทำได้ในยามว่างจากการดูแลผู้ป่วย เช่น การดูหนัง ฟังเพลงที่เนาโปรด
ปราน รดนำ้ ต้นไม้ ปลูกผกั สวนครวั เป็นตน้ ๒๑๐

สรุปได้ว่าญาติของผู้ปว่ ยมักมีประสบกับภาวะปัญหาทางจิตใจเนื่องจากความเครียดที่ต้องได้
เฝ้าผู้ป่วยด้วยความกังวลซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของสุวภรณ์ แนวจำปา๒๑๑วิจัยเรื่อง “การดูแล
ผปู้ ่วยระยะสดุ ทา้ ยใกล้ตายเชงิ พทุ ธบูรณาการ” ผลการวจิ ยั สรุปไดว้ ่า ผ้ปู ่วยระยะสดุ ทา้ ยใกลต้ าย ควร
ได้รับการดูแลรักษาแบบองค์รวมครอบคลุมมิติทางกาย มิติทางจิต มิติทางปัญญา มิติทางสังคม
วิธีการแบบองค์รวม เช่น การดูแลด้านร่างกายโดยการสร้างบรรยากาศ การดูแลด้านจิตใจ เช่น การ
สวดมนต์ไหว้พระ ให้ครอบครัวของผู้ป่วยและเครือข่ายสังคมให้เป็นส่วนหนึ่งในทีมดูแลผู้ป่วย โดยมี
จดุ มุง่ หมายสงู สดุ อยู่ท่ี การตายอย่างสงบ หลักการและวธิ กี ารดแู ลผู้ปว่ ยระยะสดุ ทา้ ยใกล้ตายเชิงพุทธ
บูรณาการคือ ผู้ทำหน้าที่ดูแลผู้ป่วยต้องมีพรหมวิหารธรรมคือเมตตากรุณาเป็นพื้นฐาน โดยส่วนตน
ผดู้ แู ลเองก็มคี วามเขา้ ใจโลกและชีวิต

ในฐานะเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ แนะนำหลักการ วิธีการในการปฏิบัติตัวแก่ญาติของ
ผู้ป่วยเรื้อรัง แนะนำดูแลสุขภาพกาย จิตใจ สังคมและจิตวิญญาณ๒๑๒ ป้องกันไม่ให้เกิด
ภาวะแทรกซ้อนกับผู้ป่วยเบาหวาน ให้ผู้ป่วยมีสุขภาพดี ให้คำแนะนำการทานอาหาร การออกกำลัง
กาย การทานยาต่อเนื่อง พักผ่อนให้เพียงพอ๒๑๓ แบ่งสัดส่วนอาหารให้เหมาะสม แบ่ง ๔ ส่วน ๒:๑:๑
ผัก : เนื้อสัตว์ : แป้ง ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ควบคุมปริมาณน้ำตาลที่จะได้รับจากอาหาร
ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑณ์ปกติหรือมีดัชนีมวลกาย (BMI ๑๘.๕-๒๒.๙ kG/ตรม.)๒๑๔ การกิน
อาหารท่ีมีประโยชน์ถกู หลกั โภชนาการ เหมาะสมกับผ้ปู ว่ ยแต่ละโรค การออกกำลงั กายทีเ่ หมาะสมกับ

๒๐๕ พระครปู ระพฒั น์ภมู ริ ัช, ๒๕๖๕.
๒๐๖ พระครูปญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๒๐๗ พระชนะพร อคฺคธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๒๐๘ พระสมุหว์ ฒุ ิชยั มหาวสํ นนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๒๐๙ พระธรรมดา จนทฺ ปญฺโ , ๒๕๖๕.
๒๑๐ พระสุวัชชัย ชยวุฑโฺ ฒ, ๒๕๖๕.
๒๑๑ สุวภรณ์ แนวจำปา, “การดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายใกล้ตายเชิงพุทธบูรณาการ”, วิทยานิพนธ์พุทธ
ศาสตรดุษฎีบัณฑิต, (บัณฑติ วิทยาลัย: มหาวทิ ยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย, ๒๕๕๔).
๒๑๒ นายแพทย์อทุ ศิ ศรวี ิชัย, ๒๕๖๕.
๒๑๓ นางชอ่ ทิพย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๒๑๔ นางสาววีรตั นา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.

๑๐๓

แต่ละวัย ทำจิตใจให้ผ่องใสลดความเครยี ดการพักผ่อน นอนหลับที่เพยี งพอ กินยาถูกต้องถูกวิธีขนาด
และเวลา๒๑๕ การรับประทานอาหารตามหลักโภชนาการเหมาะสมกับโรค

การออกกำลังกายที่เหมาะสมกับโรคและวยั ผ้ปู ่วย การรบั ประทานยารกั ษาโรคให้ตามแพทย์
สัง่ และพักผ่อนใหเ้ พียงพอ๒๑๖ พยาธสิ ภาพของโรค การปฏบิ ตั ิตนเพื่อป้องกนั การเกดิ ของโรคเบาหวาน
หากญาติเป็นญาติสายตรงกับผปู้ ว่ ยมีปัจจัยเสี่ยงสูง๒๑๗ แนะนำการรบั ประทานอาหารเปน็ หลัก เพราะ
โรคส่วนใหญ่มักเกิดจากการรับประทานอาหารรับประทานตามใจปากที่อยากรับประทาน๒๑๘ ควร
ดูแลเอาใจใส่ผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดทุก ๆ ด้าน แนะนำเรื่องความสะอาด การจัดยา การกินอาหารที่มี
ประโยชน์และตรงเวลา อาหารปรุงสุกใหม่ ๆ และทำใจให้สบายผ่อนคลาย๒๑๙ ไม่มี ผู้ป่วยในทุก ๆ
ด้าน คอยใหก้ ำลงั ใจผปู้ ว่ ยและญาติ๒๒๐ แนะนำเรอ่ื งการประกอบอาหารการปรงุ อาหาร แนะนำการ
ควบคุมน้ำหนัก การออกกำลังกาย วันละ ๓๐ นาที ๕ ครั้ง ต่อ ๑ สัปดาห์ งดสูบบุหรี่ หรือดื่มสุรา
ให้กับญาตเิ พอ่ื ควบคุมผูป้ ว่ ย๒๒๑ ฐานะเปน็ ผู้ดูแลเป็นบ้างครัง้ ตอ้ งใหท้ ำตามท่หี มอให้เปน็ ประจำกินยา
ตามแพทยส์ ัง่ ๒๒๒

ในฐานะญาติผู้ดูแลคนป่วยเรื้อรัง มีวิธีการสร้างขวัญกำลังใจแก่ตนเอง พยายามไม่เครียด
และคอยระบายปรบั ทกุ ข์กับพ่ีสาวบอ่ ย ๆ๒๒๓ เข้มแขง็ ไมท่ ้อแท้ให้กำลังใจตวั เอง๒๒๔ ตอ้ งรำลึกเสมอว่า
ผู้ป่วยคือผู้ที่มีพระคุณต่อเรา๒๒๕ อยากให้ผู้ป่วยหายและกลับมาแข็งแรงเหมือนเดิม๒๒๖ ตั้งเป้าหมาย
เล็ก ๆ เริ่มทำเรื่องง่าย ๆ เล็กให้สำเร็จ เพราะจะได้มีกำลังใจที่จะเดินหน้าทำงานชิ้นใหญ่ต่อไป และ
เช่ือม่นั ในตวั เอง๒๒๗ เราต้องคิดเสมอว่าผู้ป่วยเร้ือรัง ลุกยากนอนยาก ทุกอยา่ งมันต้องค่อยทำไป๒๒๘ ก็
ดแู ลกนั ไปเปน็ วัฏฏะจักร๒๒๙ ทำใจใหส้ บาย ไมต่ ้องเครยี ดมาก๒๓๐ ดแู ลไปขจนสดุ ความสามารถ๒๓๑

๒๑๕ นางอรพนิ ทร์ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๒๑๖ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๒๑๗ นายอภิสิทธิ์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๒๑๘ นายปรชั ญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๒๑๙ นางฉลอง ชยั เขียว, ๒๕๖๕.
๒๒๐ นางรตั ตยิ า มกี ัน,นางบวั ลอย แกน่ สาร,นางบวั แรง อทุ า, ๒๕๖๕.
๒๒๑ นางภสั ชลติ า อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๒๒๒ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๒๒๓ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.
๒๒๔ นางลิต เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๒๒๕ นางจนิ ดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๒๒๖ นางสาวสุกนั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๒๒๗ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๒๒๘ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๒๒๙ นางคำน้อย อุตเคยี น,นายอภิชาติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.
๒๓๐ นางอานพ สอนแก้ว, ๒๕๖๕.
๒๓๑ นางสาวสจุ ิรา ตอ้ มแต้ม, ๒๕๖๕.

๑๐๔

ในฐานะพระสงฆ์ ท่านมีวิธีการสร้างขวัญกำลังใจแก่ญาติของผู้ป่วยเรื้อรัง กิจกรรมที่เคยทำ
รว่ มกบั คณะสงฆใ์ นอำเภอ คือ ออกเยย่ี มให้กำลงั ใจ รบั บิณฑบาตจากผ้ปู ่วยและญาติผู้ป่วย สอดแทรก
หลักธรรมเพื่อสร้างขวัญและกำลังใจ พร้อมกับมอบส่ิงของเคร่ืองอุปโภคบริโภค และปัจจัยมอบให้กับ
ผูป้ ว่ ยและญาตผิ ู้ดแู ลผู้ป่วย เปน็ ตน้ ๒๓๒ ใหห้ ลกั ธรรมในการคิดและปฏิบตั ิ๒๓๓

ในฐานะพระสงฆ์ ท่านคิดว่าญาติของผู้ป่วยเรื้อรังมักประสบกับภาวะปัญหาทางจิตใจ
ความเครียด ความวิตกกังวล ขาดกำลงั ใจ๒๓๔ กงั วลรับคำบ่น นินทา การสร้างขวัญกำลงั ใจ๒๓๕
ในฐานะพระคิลานุปัฏฐาก มีวิธีการสร้างขวัญกำลังใจแก่ญาติของผู้ป่วยเรื้อรัง หลักพระธรรมคำส่ัง
สอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า บุญ บาป๒๓๖ ยกพุทธประวตั ิบ้าง ประวัติพระอรหนั ต์บ้าง ตอนอาพาธ
มาเลา่ ให้ญาติผู้ป่วยฟงั ๒๓๗ ไมม่ ๒ี ๓๘

ในฐานะเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ มีวิธีการสร้างขวัญกำลังใจแก่ญาติของผู้ป่วยเรื้อรัง สร้าง
ความรู้ที่ถูกต้อง แจ้งการดำเนินของโรค การพยากรณ์โรคอย่างตรงไปตรงมา๒๓๙ ชี้แนะการฝึกทักษะ
แก้ไขปัญหา, การจัดการอารมณ์ที่เหมาะสม, พูดคุยระบายความรู้สึก๒๔๐ พูดคุยให้กำลังใจ และหาวิธี
ให้ตัวเองผ่อนคลาย โดยการออกกำลังกาย ดูหนัง ฟังเพลงและแต่งตัวสวย ๆ ให้สดชื่นมีชีวิตชีวา๒๔๑
เสริมสร้างศักยภาพให้ผู้ป่วยสามารถแลตนเองให้ได้มากที่สุด เพื่อให้ผู้ป่วยรู้สึกถึงความมีคุณค่าใน
ตนเองไม่เปน็ ภาระพ่ึงพงิ ของผอู้ ่นื ๒๔๒ สรา้ งความม่ันใจให้ญาติในการดแู ลอยา่ งถูกวธิ ี การสรา้ งทัศนคติ
เชิงบวกในการดแู ล๒๔๓ พดู คยุ ให้ความรูท้ ถี่ ูกต้อง การปฏิบตั ทิ ถี่ ูกต้อง๒๔๔ พดู คุยใหก้ ำลังใจและแนะนำ
ตัวอย่างของคนที่เป็นโรคแล้วหาย เพื่อจะให้ผู้ป่วยและญาติมีกำลังใจในการดูแลผู้ป่วยต่อไป๒๔๕ ลง
พน้ื ทีเ่ ย่ียมเยือน บางครง้ั ก็มสี ิ่งของเล็ก ๆ นอ้ ยช่วยเหลอื เบอ้ื งต้น ก่อนท่ีจะสรา้ งความม่ันใจให้มีความ
เชื่อถือเชื่อมั่นและสร้างขวัญกำลังใจ ให้ความหวังให้ความสุข ชวนพูดคุยแต่เรื่องดี ๆ จะคลายความ

๒๓๒ พระครปู ระพฒั นภ์ มู ริ ชั , ๒๕๖๕.
๒๓๓ พระครปู ัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๒๓๔ พระครปู ระพฒั น์ภูมริ ชั , ๒๕๖๕.
๒๓๕ พระครูปญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๒๓๖ พระชนะพร อคฺคธมฺโม, ๒๕๖๕.
๒๓๗ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ , ๒๕๖๕.
๒๓๘ พระสมุหว์ ฒุ ชิ ัย มหาวํสนนโฺ ท, พระสุวชั ชยั ชยวฑุ ฺโฒ, ๒๕๖๕.
๒๓๙ นายแพทยอ์ ทุ ิศ ศรีวิชัย, ๒๕๖๕.
๒๔๐ นางช่อทิพย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๒๔๑ นางสาววีรตั นา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๒๔๒ นางอรพนิ ทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๒๔๓ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๒๔๔ นายอภสิ ทิ ธิ์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๒๔๕ นายปรชั ญารตั น์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.

๑๐๕

กังวล๒๔๖ ลงพน้ื ท่ีเยย่ี มเยือน มอบสง่ิ ของหรือถุงยงั ชีพ เพ่อื ช่วยเหลือเบื้องต้น๒๔๗ เป็นคนดูแลผู้สูงอายุ
ที่บ้านส่วนใหญ่ช่วยทบทวนความทรงจำ๒๔๘ ให้คำแนะนำและให้กำลังใจในการดูแล และการ
รับประทานยาอย่างต่อเน่ือง รวมไปถงึ การรบั ประทานอาหารและการออกกำลงั กาย๒๔๙

ในฐานะพระคิลานุปัฏฐาก ท่านคิดว่าญาติของผู้ป่วยเรื้อรังมักประสบกับภาวะปัญหาทาง
จิตใจ ปัจจยั ๔ ทจี่ ะมาใช้จา่ ยค่าครองชีพประจำวนั วัน (คนมรี ายไดน้ ้อย)๒๕๐ ดังกลา่ วมาแล้วนั้น ญาติ
ของผู้ป่วยมักมีปัญหาอยู่ ๒ ด้านให้ ๆ คือ ด้านการดูแลอาจจะไม่มีเวลาบวกกับเรื่องของค่าครองชีพ
ปัญหาในด้านของตัวผู้ป่วยอาการทรุดหนังลง๒๕๑ ท้อใจ ท้อแท้ใจ เหนื่อย เพลีย เพราะต้องดูแลเป็น
ระยะเวลานาน ๆ๒๕๒ ความเครยี ดเปน็ หลัก๒๕๓

สรุปได้ว่าในฐานะที่ญาตดิ ูแลผู้ป่วยเรือ้ รัง ท่านได้ประสบกับภาวะปัญหาทางจิตใจ ผู้ป่วย
อาจมภี าวะจิตใจทไี่ มป่ กติหงดุ หงิด การพูดจาบางครั้งอาจจะทำให้ผู้ดูแลเบื่อหน่ายบ้างคร้ัง๒๕๔ ลำบาก
ใจ ตอนที่จะเอาท่านขึ้นเตียง กลัวท่านล้ม๒๕๕ ต้องเผชิญความทุกข์ใจ เหนื่อยจัง เพราะผู้ป่วยไม่ค่อย
เชื่อฟัง๒๕๖ บ้างครั้งก็รู้สึกอ่อนล้า แต่ก็ต้องใช้ความอดทนเป็นที่ตั้ง๒๕๗ คำพูดจาของผู้ป่วย ไม่เคยให้
กำลังใจ๒๕๘ อาจเป็นเรือ่ งทีพ่ ูดคยุ กันในบางครั้งอาจไม่ค่อยรู้เร่ืองกันบ้างและอาจเป็นเรื่องบางครั้งเรา
พูดหรือเตือนอะไรลงไปท่านก็ไม่ทำตามบ้าง๒๕๙ ไม่คิดอะไรมาก๒๖๐ ไม่มี๒๖๑ปัญหาทางจิตใจดังกล่าว
ท่านมีวิธีการแก้ไขปัญหานั้น เข้มแข็ง เพื่อจะมีแรงต่อสู้ในวันข้างหน้า๒๖๒ บางครั้งก็ต้องพึ่งธรรมบ้าง
เป็นบางคร้ัง๒๖๓ อาจเป็นไม่พดู ซ้ำหรืออาจเปน็ การดบุ า้ งในบ้างคร้ัง๒๖๔ หาผูช้ ่วย๒๖๕ มคี วามสุขดีท่ีดูแล

๒๔๖ นางฉลอง ชยั เขยี ว, ๒๕๖๕.
๒๔๗ นางรตั ตยิ า มกี ัน,นางบัวลอย แกน่ สาร,นางบวั แรง อุทา, ๒๕๖๕.
๒๔๘ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๒๔๙ นางภัสชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๒๕๐ พระชนะพร อคฺคธมฺโม, ๒๕๖๕.
๒๕๑ พระสมุห์วุฒิชัย มหาวสํ นนฺโท, ๒๕๖๕.
๒๕๒ พระธรรมดา จนฺทปญฺโ , ๒๕๖๕.
๒๕๓ พระสุวชั ชยั ชยวฑุ โฺ ฒ, ๒๕๖๕.
๒๕๔ นางจินดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๒๕๕ นางสาวสกุ นั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๒๕๖ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๒๕๗ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๒๕๘ นางสาวสจุ ริ า ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๒๕๙ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.
๒๖๐ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๒๖๑ นางลติ เทพครเมือง,นางคำน้อย อตุ เคียน,นายอภชิ าติ อตุ เคยี น, ๒๕๖๕.
๒๖๒ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๒๖๓ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๒๖๔ นางจำปี แกว้ ดามเรือน, ๒๕๖๕.
๒๖๕ นางสาวสกุ นั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.

๑๐๖

แม่๒๖๖ ต้องใช้ความอดทนในการดูแลสูง บางเวลาเราก็ปล่อยวาง หาเวลาว่างทำในสิ่งที่เราชอบเพื่อ
ผอ่ นคลาย๒๖๗ น่งิ ๒๖๘ ทำวนั น้ีใหด้ ีทส่ี ดุ ๒๖๙ ไม่ม๒ี ๗๐
สรุปได้วา่

ในฐานะเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ท่านคิดว่า ญาติของผู้ป่วยเรื้อรังมักประสบกับภาวะปัญหา
ทางจิตใจ เรื่องการบริหารจัดการเวลา ซึ่งต้องดูแลผู้ป่วยและต้องประกอบอาชีพทำมาหากิน๒๗๑ เบ่ือ
ห่ายในการดูแลผู้ป่วยเบาหวาน๒๗๒ เจอสภาพเดิม ๆ ในทุก ๆ วันเกิดความเบื่อหน่ายและท้อบางคร้ัง
ทำอะไรก็ไม่ถูกใจผู้ป่วยทำให้รูส้ ึกไม่ดีและจะทำให้ปฏิบัติตอ่ ผู้ปว่ ยด้วยวิธีที่แย่ ๆ บางครั้งอาจจะเปน็
อันตรายต่อผู้ป่วยและผู้ดูแลก็จะมีความเครียดสะสมมากขึ้น๒๗๓ ความเบื่อหน่ายในการที่ต้องกินยา
เป็นประจำทุกวัน บางคนอาจจะกลัวและวิตกกังวลในการทำกิจกรรมและการกินที่ต้องเคร่งครัดกว่า
คนทั่วไป๒๗๔ ความเครียดในการดแู ลผู้ป่วยเรื้อรัง ความวิตกกังวลและความกลวั ในการดแู ล๒๗๕ ความ
เหนื่อยล้าและความหมดหวัง๒๗๖ ผู้ป่วยไม่ยอมฟังญาติอธิบาย มักมีปากเสียงกัน๒๗๗ พบปัญหาแก้ไม่
ตก ค่าใช้จ่ายสูง เวลาน้อยที่มาดูแล มีการไม่เข้าใจกัน บางครั้งผู้ป่วยไม่ให้ความร่วมมือ พูดจาไม่
ไพเราะ ขาดความมีสติ ขาดความยับยัง้ ชงั่ ใจ น้อยใจในโรคภยั ไขเ้ จ็บ๒๗๘ ไมม่ เี วลาดแู ลผ้ปู ว่ ย ค่าใชจ้ ่าย
สูง รายได้น้อยและความเครียด๒๗๙ เรื่องการดูแลผู้ป่วยท่ีเป็นระยะเวลานาน ๆ หลังอาการผู้ป่วยไม่มี
ขนึ้ หรอื แย่ลง๒๘๐ ไปเย่ยี มทุกครง้ั จะเจอปัญหาท่ผี ้สู งู อายจุ ะมีอาการเจ็บปวด ด้านจติ ใจไม่เคยเจอ๒๘๑

สรุปได้ว่าปัญหาทางจิตใจดังกล่าว ในฐานะพระสงฆ์ ท่านมีวิธีการ ให้คำปรึกษา หรือ
แนะนำในรูปแบบ กระบวนการคิดตามหลักพระพุทธศาสนา๒๘๒ กิจกรรมที่เคยทำรว่ มกับคณะสงฆ์ใน
อำเภอ คือ ออกเยย่ี มใหก้ ำลังใจ รับบณิ ฑบาตจากผูป้ ว่ ยและญาติผู้ปว่ ย สอดแทรกหลักธรรมเพ่ือสร้าง

๒๖๖ นางลิต เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๒๖๗ นางจนิ ดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๒๖๘ นางคำนอ้ ย อตุ เคียน,นายอภิชาติ อุตเคยี น, ๒๕๖๕.
๒๖๙ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๒๗๐ นางสาวสุจริ า ตอ้ มแต้ม, ๒๕๖๕.
๒๗๑ นายแพทยอ์ ทุ ศิ ศรีวชิ ยั , ๒๕๖๕.
๒๗๒ นางช่อทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๒๗๓ นางสาววรี ัตนา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๒๗๔ นางอรพินทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๒๗๕ นายกิจการ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๒๗๖ นายอภิสิทธิ์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๒๗๗ นายปรชั ญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๒๗๘ นางฉลอง ชยั เขียว, ๒๕๖๕.
๒๗๙ นางรตั ตยิ า มีกนั , นางบวั ลอย แก่นสาร, นางบวั แรง อทุ า, ๒๕๖๕.
๒๘๐ นางภสั ชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๒๘๑ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๒๘๒ พระครูปญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.

๑๐๗

ขวัญและกำลังใจ พร้อมกับมอบสิ่งของเครื่องอุปโภคบริโภค และปัจจัยมอบให้กับผู้ป่วยและญาติ
ผดู้ ูแลผู้ปว่ ย ความวติ กกงั วล ชาดกำลงั ใจ ทอ้ แท้ หดหูใ่ จ ความเครยี ด๒๘๓
ปัญหาทางจิตใจดังกล่าว ในพระคิลานุปัฏฐากท่านมีวิธีการ ให้คำปรึกษา หรือแนะนำในรูปแบบ
ปัญหาดังกล่าวคงต้องพูดคุยถึงปัญหาและให้ความช่วยเหลือตามอัตภาพ๒๘๔ แนะนำอาชีพที่เอื้อเฟื้อ
และเหมาะสม๒๘๕ หากจิ กรรมทำในยามว่างเพ่ือผ่อนคลายอารมณ์ เชน่ การดูหนัง ฟังเพลงท่ีเนาโปรด
ปราน รดน้ำต้นไม้ ปลกู ผักสวนครัว เป็นต้น๒๘๖

ปัญหาทางจิตใจดังกล่าว ในฐานะเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ ท่านมีวิธีการ ให้คำปรึกษา
หรือแนะนำในรูปแบบ ๑.แจกแผ่นพับให้ความรู้แก่ญาติ เพื่อการปฏิบัติที่ถูกต้อง ๒.จัดการอบรมให้
ความรู้ เรื่องโภชนาการ๒๘๗ ปัญหาจิตใจเวลาไปเยี่ยมผูป้ ่วย เรารู้สกึ ว่าผู้ป่วยจติ ใจไม่ดีเพราะลูกหลาน
ดูแลไม่ดี๒๘๘ ให้คำปรึกษาในรูปแบบอบรมผู้ดูแลผู้ป่วยในรูปแบบประชุมออนไลน์๒๘๙ จัดการอบรม
เพื่อให้ความรู้ในดา้ นโภชนการ การดูแลอย่างถูกต้อง ใช้คำพูดที่เป็นกลาง เพื่อจะให้ผู้ดแู ลได้เข้าใจถึง
ความตอ้ งการของผู้ป่วย๒๙๐ มักใหค้ ำนะนำในรูปแบบ Coruling แบบครวั ครวั ๒๙๑ พูดคยุ เสริมกำลังใจ
ให้ความรู้ การตอบแทนพระคุณ๒๙๒ ประเมินภาวะความเครียด ภาวะซึ้มเศร้า หากมีความเครยี ดหรือ
ภาวะซึ้มเศร้าจะแนะนำให้คำปรึกษาในการปฏิบัติตวั ในการผ่อนคลาย๒๙๓ มีการประเมินความเครียด
ST๕ และประเมินภาวะซึ้มเศร้า ๒Q,๙Q,๘Q หากมีคะแนนสูงก็จะมีการส่งต่อ พบผู้เชี่ยวชาญด้าน
สุขภาพจิตของ รพช. หากมีความเครียดและภาวะซึ้มเศร้าเล็กน้อยถึงปานกลางก็จะให้คำแนะนำใน
การปฏบิ ตั ติ วั ที่อาสา จนท.รพ.สต.๒๙๔ ตอ้ งหาวธิ ีผอ่ นคลายและดูแลตวั เองให้เข้มแข็งอยู่เสมอพร้อมที่
จะต่อสู้กับทุกปัญหาที่จะต้องเผชิญในและครั้ง๒๙๕ การปรับอารมณ์ ตั้งสติอยู่ในที่เงียบหรือหาคน
ปลอบใจ เพื่อหาทางระบายความกดดัน การออกกำลังกาย บอกกับตัวเอง ว่า เราต้องสู้ คิดถึง

๒๘๓ พระครูประพฒั น์ภมู ริ ชั , ๒๕๖๕.
๒๘๔ พระสมุห์วุฒิชัย มหาวํสนนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๒๘๕ พระชนะพร อคฺคธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๒๘๖ พระสวุ ชั ชัย ชยวุฑโฺ ฒ, ๒๕๖๕.
๒๘๗ นางบวั แรง อทุ า, นางบวั ลอย แกน่ สาร, นางรัตตยิ า มีกนั , ๒๕๖๕.
๒๘๘ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๒๘๙ นางภสั ชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๒๙๐ นางฉลอง ชยั เขยี ว, ๒๕๖๕.
๒๙๑ นายปรัชญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๒๙๒ นายอภสิ ทิ ธิ์ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๒๙๓ นายกิจการ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๒๙๔ นางอรพินทร์ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๒๙๕ นางสาววรี ตั นา อนุภาพ, ๒๕๖๕.

๑๐๘

ความสำเรจ็ ของการดูแลผู้ปว่ ยเบาหวาน๒๙๖ ใหค้ วามรเู้ กี่ยวกับการดำเนินโรคตามสภาพความเป็นจริง
คอยเป็นกำลังใจ เป็นท่ใี ห้คำปรกึ ษาในด้านการดแู ลผูป้ ่วย๒๙๗

ท่านคิดว่า สิ่งใดที่ญาติของผู้ป่วยเรื้อรังต้องการมากที่สุด ในขณะที่ดูแลผู้ป่วยเรื้อรังเปน็
ระยะเวลายาวนาน กำลงั ใจ เครอื่ งอปุ โภค บรโิ ภค ภาระคา่ ใช้จา่ ยท้ังผปู้ ่วยและผ้ดู ูแลผู้ป่วย๒๙๘ ขวัญ
กำลงั ใจ เงนิ ในการดูแลรักษา คนคอยช่วยและเอาใจใส่๒๙๙ สิง่ ที่ญาตผิ ู้ป่วยต้องการมากที่สุดในขณะท่ี
ดูแลผู้ป่วยเรื้อรัง เช่นระยะเวล่าน คือ ๑. กำลังใจ ๒. เรื่องอุปโภคบริโภค ๓. อุปกรณ์การแพทย์ท่ี
จำเป็น๓๐๐ ต้องสร้างขวัญและกำลังใจ๓๐๑ อุปกรณ์ทางการแพทย์ ของใช้ส่วนตัว๓๐๒ ปัจจัย ๔ จำเป็น
ทีส่ ุด๓๐๓

สรุปไดว้ ่ากำลังใจ การสนับสนนุ ดา้ นกำลังทรพั ย์จากหน่วยงานทอ้ งถ่นิ ๓๐๔ กำลังใจจากคน
ใกล้ชิดและคนรอบข้าง๓๐๕ กำลังใจและความเห็นอกเห็นใจจากคนรอบข้างค่อนข้างมากและต้องการ
คำปลอบโยน๓๐๖ ผู้ป่วยเรื้อรังสามารถดูแลตนเองได้ โดยไม่เป็นภาระพึ่งพิงคนดูและญาติมากเกินไป
เพอื่ ท่ีญาติจะไดม้ ีเวลาในการไปทำงานประกอบอาชีพมาเลย้ี งตนเองและครอบครวั ๓๐๗ การเสริมสร้าง
ความเข้มแขง็ และให้กำลังใจ๓๐๘ การเสรมิ กำลังใจจากทุกส่วน คนในครอบครวั เพื่อนบ้าน

องค์กรตา่ ง ๆ จากเจ้าหน้าทขี่ อรัฐ๓๐๙ ตอ้ งการให้ผู้ปว่ ยโรคเรื้อรงั ดังกล่าว๓๑๐ ความต้องการก็
คอื ปัจจัย ๔ ตอ้ งการมากทสี่ ดุ และความต้องการสิ่งตา่ ง ๆ ก็ตามมา เพราะการดแู ลผูป้ ่วยมนั ทำให้เสีย
รายได้ของครอบครัวหรือขวัญกำลังใจจากภาครัฐ เพื่อให้ความรู้การดูแลที่ถูกวิธีเพิ่ม๓๑๑ ๑.ขวัญและ
กำลงั ใจจากภาครฐั การใหค้ วามรู้การดูแลผู้ป่วยเรื้อรงั ใหถ้ ูกต้อง๓๑๒ ต้องการมสี วัสดิการ การดูแลอย่าง

๒๙๖ นางชอ่ ทิพย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๒๙๗ นายแพทย์อุทศิ ศรีวชิ ยั , ๒๕๖๕.
๒๙๘ พระครูประพัฒนภ์ ูมริ ัช, ๒๕๖๕.
๒๙๙ พระครูปัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๓๐๐ พระสมหุ ์วุฒิชยั มหาวํสนนฺโท, ๒๕๖๕.
๓๐๑ พระสุวัชชัย ชยวฑุ ฺโฒ, ๒๕๖๕.
๓๐๒ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ , ๒๕๖๕.
๓๐๓ พระชนะพร อคฺคธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๓๐๔ นายแพทยอ์ ทุ ิศ ศรวี ิชัย, ๒๕๖๕.
๓๐๕ นางชอ่ ทพิ ย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๓๐๖ นางสาววรี ตั นา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๓๐๗ นางอรพินทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๓๐๘ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๓๐๙ นายอภิสิทธ์ิ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๓๑๐ นายปรัชญารตั น์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๓๑๑ นางฉลอง ชยั เขยี ว, ๒๕๖๕.
๓๑๒ นางบัวลอย แกน่ สาร, นางบวั แรง อุทา, ๒๕๖๕.

๑๐๙

ต่อเนื่องต้องการลด การที่ต้องดูแลผู้ป่วยเรือ้ รัง๓๑๓ ส่วนมากแค่ไปดูแลผู้ป่วยก็รู้สึกดีใจถ้าเราเลือนวนั
เย่ยี มผู้ป่วยกจ็ ะรอว่าทำไมย่ ังไมม่ า๓๑๔

ในฐานะญาติผู้ป่วยเรื้อรัง สิ่งใดที่ท่านต้องการมากที่สุด ในขณะที่ดูแลผู้ป่วยเรื้อรังเป็น
ระยะเวลายาวนาน ตอ้ งการขวัญและกำลงั ใจจากญาติพี่น้อง ผลัดเปลีย่ นกันมาดแู ลเป็นคร้ังคราว๓๑๕
ยารักษาโรคบางส่วน เช่น ยาแก้ไอ น้ำจิ่ม ข้าวสาร เครื่องนุ่งห่ม ค่าใช้จ่ายในแต่ละวัน๓๑๖ อยากได้
เตยี งนอนท่ยี กขึ้นลงได้ อย่างน้อยมันกช็ ว่ ยเบาแรงแก่ผดู้ ูแลผปู้ ว่ ยได้๓๑๗ อาจเป็นการปรับตัวให้เข้ากัน
หรืออาจเป็นความเข้าใจกันเพื่อให้สามารถอยู่กันได้๓๑๘ กำลังใจจากผู้ป่วยและคนรอบข้าง๓๑๙ ญาติพี่
น้องชว่ ยกนั ดูแล๓๒๐ ไม่ไดต้ ้องการอะไรเลย แค่อยากให้ท่านกลับมาแข็งแรงเหมือนเดิม๓๒๑ ตอ้ งการให้
แม่หายอยู่ไปนาน ๆ๓๒๒ ขวญั และกำลังใจจากภาครัฐ การใหค้ วามรกู้ ารดแู ลผู้ปว่ ยเรอ้ื รงั ให้ถูกต้อง๓๒๓
ไม่ม๓ี ๒๔

สรุปได้ว่าในการดูแลผู้ป่วยเรื้อรังในระยะเวลานาน ท่านมีวิธีการดูแลตนเองอย่างไรท้ัง
กายและใจ ทางกาย รับประทานอาหารที่ดีต่อสุขภาพ หมั่นออกกำลังกาย ทางใจ ปรับความคิดเพื่อ
เพิ่มพลังบวก วางแผนจัดการกับความเครียด๓๒๕ เราก็ต้องหมั่นออกกำลังกาย ทำใจให้สดใส ไม่คิด
มาก๓๒๖ ทำใจให้เป็นกลาง๓๒๗ ทานของที่มีประโยชน์ ดูแลตัวเอง พักผ่อนให้เพียงพอ๓๒๘ ส่วนมากก็
ต้องพึ่งธรรมะบ้าง๓๒๙ ไหว้พระสวดมนต์เพื่อให้จิตใจให้สงบ ผ่อนคลาย ออกกำลังกายและใกล้ชิด
ผปู้ ่วย ทำอะไรก็ได้ที่มีความสขุ สำหรับเรา๓๓๐ เวลาเราเหนื่อยลา้ เรากินยาไปได้ดูแลแม่ต่อ๓๓๑ หาอะไร

๓๑๓ นางภัสชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๓๑๔ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๓๑๕ นางจนิ ดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๓๑๖ นางสาวสุจิรา ต้อมแตม้ , ๒๕๖๕.
๓๑๗ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.

๓๑๘ นางจำปี แกว้ ดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๓๑๙ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๓๒๐ นางอานพ สอนแก้ว, ๒๕๖๕.
๓๒๑ นางสาวสกุ นั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๓๒๒ นางลติ เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๓๒๓ นางรตั ตยิ า มีกัน, ๒๕๖๕.
๓๒๔ นางคำน้อย อุตเคียน,นายอภชิ าติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.
๓๒๕ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๓๒๖ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๓๒๗ นางคำน้อย อุตเคยี น,นายอภิชาติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.
๓๒๘ นางสาวสจุ ิรา ต้อมแตม้ , ๒๕๖๕.
๓๒๙ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๓๓๐ นางจนิ ดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๓๓๑ นางลติ เทพครเมือง, ๒๕๖๕.

๑๑๐

ทำยามว่าง เช่น ดูหนัง ฟังเพลง บางครั้ง๓๓๒ ไม่มีแบบแผนที่ชัดเจนสิ่งที่ชัดเจนสุดคือทำใจเข้าหากัน
แค่นก้ี อ็ ยู่กนั ได้แล้ว๓๓๓

สรุปได้ว่าในฐานะพระสงฆ์ ท่านใช้วิธีแบบประคับประครองต่อญาติคนป่วย ให้ความ
ช่วยเหลือในด้านต่าง ๆ ที่พอจะช่วยเหลือได้ เช่น คำปรึกษา คำแนะนำ ตลอดถึงมอบเครื่องอุปโภค
บรโิ ภคให้๓๓๔ ให้กำลงั ใจด้วยหลักธรรม สงเคราะห์ด้วยวตั ถุส่งิ ของตามโอกาสสมควร๓๓๕ ให้คำปรึกษา
พูดคุยถึงปัญหาให้ความช่วยเหลือแก้ไขร่วมกัน หมอให้ยา พระให้ธรรม ไม่ทอดทิ้งกัน เรื่องความรัก
ความผกู พนั ธ์ มี เมตตา กรณุ าตอ่ กนั เสรมิ กำลงั ใจ ใหค้ วามรู้

เจา้ หนา้ ทท่ี างการแพทยใ์ ช้วิธแี บบประคบั ประครองตอ่ ญาติคนปว่ ย ช่วยดูแลผปู้ ว่ ยตามความ
เหมาะสม พูดคุยให้กำลังใจ๓๓๖ ใหกำลังใจ และการดูแล การรับยา การดูแลนัดมาดูอาการอย่าง
ต่อเนื่อง๓๓๗ ไปช่วยเหลือดูแลผู้ป่วยแทนญาติตามเวลาสมควรและตามความเหมาะสม พูดคุยให้
กำลังใจผปู้ ่วยและญาติ๓๓๘ มีการช่วยเหลอื ผู้ดแู ลผู้ป่วย ตามเวลาอนั สมควรและเหมาะสมใหข้ ้อคดิ ดี ๆ
หลักธรรมประจำใจ คิดดี ทำดี สิ่งดีก็จะตามมาหาเราเอง๓๓๙ ส่วนใหญ่มักจะใช้วิธีแบบ Consuling
เป็นหลัก๓๔๐ เสริมกำลังใจ ให้ความรู้๓๔๑ ให้ความรู้ความเข้าใจและเสริมกำลังใจให้บ่อยครั้ง เมื่อมี
ปัญหาจะช่วยเหลือ๓๔๒ ให้ความรู้และความเข้าใจให้ส่งเสรมิ ผูป้ ่วยปฏิบัติกิจวัตรประจำวันด้วยตนเอง
ตามศักยภาพของผู้ป่วยแต่ละคน ให้คำปรึกษารายบุคคลในกรณีที่ญาติมีปัญหาหรือความเครียด ๓๔๓
พร้อมให้ความช่วยเหลือและคำแนะนำทุกครั้ง เมื่อญาติคนป่วยขอคำปรึกษาหรือคำแนะนำโดย
ทันท่วงที่๓๔๔ ให้กำลังใจช่วยเหลือในด้านความรู้และสักถามอาการในการดูแลผู้ป่วย๓๔๕ การดูแลการ
ประคับประครองใจจากโรงพยาบาลทีมสหสาขาวิชาขีพ เชน่ ใหค้ ำแนะนำเร่ืองอาหาร หมอให้ความรู้
เรื่องโรค พยาบาลให้คำแนะนำการดแู ลผู้ปว่ ย การดูแลที่บ้านเน้นการให้ญาติผู้ดูแลประกอบกิจกรรม

๓๓๒ นางสาวสกุ ันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๓๓๓ นางจำปี แก้วดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๓๓๔ พระครปู ระพฒั นภ์ มู ริ ชั , ๒๕๖๕.
๓๓๕ พระครูปัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๓๓๖ นางบัวแรง อทุ า, ๒๕๖๕.
๓๓๗ นางภสั ชลติ า อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๓๓๘ นางบวั ลอย แกน่ สาร,นางรัตติยา มีกนั , ๒๕๖๕.
๓๓๙ นางฉลอง ชัยเขียว, ๒๕๖๕.
๓๔๐ นายปรชั ญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๓๔๑ นายอภสิ ทิ ธิ์ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๓๔๒ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๓๔๓ นางอรพนิ ทร์ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๓๔๔ นางสาววรี ัตนา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๓๔๕ นายแพทยอ์ ุทิศ ศรวี ชิ ยั , ๒๕๖๕.

๑๑๑

ตามความเชื่อทางศาสนาได้ แต่ต้องไม่มีผลกระทบสุขภาพผู้ป่วย๓๔๖ แค่ไปเยี่ยมและพูดคุยใหก้ ำลงั ใจ
ญาติกบั ผปู้ ว่ ยเราก็ภมู ิใจในส่ิงเราทำแล้ว๓๔๗
สรุปได้วา่

ท่านคิดว่า สุขภาพทางกาย ใจของตนเอง มีความสำคัญอย่างไรในการดูแลผู้ป่วยเรื้อรัง
ถ้าร่างกายไม่แข็งแรง ก็ไม่สามารถดูแลผู้ป่วยได้ ทางใจก็เช่นกัน๓๔๘ คือ สิ่งสำคัญในการดำรงชีวิต ให้
อยู่อย่างปกติ ทำให้ร่างกายสมบูรณ์แข็งแรงไม่ว่าจะปฏิบัติหน้าที่อะไรก็จะเป็นไปได้ด้วยดี มี
ประสทิ ธิภาพ๓๔๙ มคี วามสำคญั เราตอ้ งอยู่เพื่อดูแลผู้ปว่ ย๓๕๐ สำคญั มาก หากวา่ เราไมด่ ูแลตัวเองแล้ว
เราจะเอาแรงที่ไหนไปดแู ลคนป่วย๓๕๑ เรือ่ งนีส้ ำคญั มาก เราต้องรักษาสุขภาพทั้งกายและใจให้เข้มแข็ง
ตลอดเวลา๓๕๒ คือถ้าเรามีสุขภาพที่ดีทั้งทางกายและทางใจเราอาจดูแลท่านได้อย่างเต็มที่๓๕๓ ดูแล
ตนเองให้กายใจเป็นหนึ่ง๓๕๔ ไม่เครียดไม่คิดมากสบายใจท่ีได้ดูแลแม่๓๕๕ ต้องนึกไว้เสมอว่าเราเป็นลูก
อยา่ งไร เรากต็ อ้ งตอบแทนบญุ คณุ ของท่าน เทา่ น้กี เ็ พยี งพอแล้ว สำหรับความลกู เมีย๓๕๖

สรุปได้ว่าท่านคิดว่า พฤติกรรมที่ดี ทางกาย วาจา ใจ ของพระสงฆ์ มีผลต่อจิตใจของญาติ
ผู้ป่วยเรื้อรัง พฤติกรรมทั้ง ๓ ประการ เป็นสิ่งสำคัญ ถ้านำหลักดังกล่าวมาใช้ในการดูแลรักษาผู้ป่วย
หรือญาติผู้ป่วย จะช่วยให้ลดวิตกกังวล ลดความเคร่งเครียด ได้รับความปรารถนาดี ย่อมมมีผลดีต่อ
สภาพจิตใจและร่างกาย๓๕๗ทำใหจ้ ติ มกี ำลงั สุขภาพกายดี๓๕๘

พฤติกรรมที่ดี ทางกาย วาจา ใจ ของเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ มีผลต่อจิตใจของญาติ
ผู้ป่วยเรื้อรัง พฤติกรรมทั้ง ๓ อย่าง ถ้าเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ปฏิบัติต่อญาติหรือผู้ป่วยด้วยความ
เหมาะสม อ่อนโยนและใส่ใจอย่างสม่ำเสมอ จะดีกว่าสร้างขวัญและกำลังใจให้กับผู้ป่วยและญาติ
ผปู้ ว่ ยเปน็ อย่างด๓ี ๕๙ การแสดงออกทางพฤติกรรมทางกาย วาจาท่ดี ี ทำให้ผูป้ ่วยและญาติมีกำลังใจใน
การดูแลตนเองเพื่อใหก้ ารเจบ็ ปว่ ยดีขึ้น และการแสดงออกทั้งหมดต้องมาจากพ้ืนฐานทางด้านจิตใจท่ี

๓๔๖ นางชอ่ ทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๓๔๗ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๓๔๘ นางสาวสกุ ันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๓๔๙ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๓๕๐ นางสาวสุจิรา ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๓๕๑ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๓๕๒ นางจนิ ดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๓๕๓ นางจำปี แก้วดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๓๕๔ นางคำนอ้ ย อุตเคียน,นายอภชิ าติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.
๓๕๕ นางลติ เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๓๕๖ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๓๕๗ พระครปู ระพฒั น์ภูมิรชั , ๒๕๖๕.
๓๕๘ พระครูปัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๓๕๙ นางสาววรี ตั นา อนุภาพ, ๒๕๖๕.

๑๑๒

ดี มีความเป็นมิตรและจริงใจกับผูป้ ่วย๓๖๐ เป็นตัวชีน้ ำการปฏิบตั ิตัว การดูแลรักษาผู้ปว่ ย เป็นตัวชี้นำ
และมีผลต่อสภาพจิตใจการพูดดี ทำให้มีกำลังใจต่อสู้ การพูดไม่ดี ทำให้ท้อแท้สิ้นหวัง๓๖๑ กำลังใจ
ความเข้มแข็ง๓๖๒ เพื่อลดความกลัวและสร้างความมั่นใจให้ญาติ เพื่อตอบสนองความต้องการดูแล
ผู้ป่วยเร้ือรัง๓๖๓ มีผลเปน็ อย่างมากต่อญาติผปู้ ว่ ยทั้งในดา้ นจิตใจทจ่ี ะส่งผลต่อกำลังใจในการดูแลผู้ป่วย
ให้ตลอด๓๖๔ ทำให้ญาติผู้ป่วยมีกำลังใจในการดูแลผู้ป่วยต่อไปและถือว่าเป็นกำลังใจที่ดีอีกด้วย๓๖๕
การปฏิบัติตัวเป็นแบบอย่างที่ดี การเป็นผู้ให้ ทำให้ญาติมีกำลังใจ๓๖๖ มีผลดีที่เขาให้ความร่วมมือ
เชื่อมั่น ให้ความไว้ว่างใจและเล็งเห็นคุณค่า มีกำลังใจและความเข้มแข็งมากขึ้น๓๖๗ทำให้ผู้ป่วยและ
ญาติ มีกำลังใจและดูแลผู้ป่วย มีคนคอยให้คำปรึกษาที่ดีกับญาติ และทำให้ญาติมีความมั่นใจในการ
รักษามากขึ้น๓๖๘ เราพูดดี ทำดีก็เป็นผลดีต่อญาติและผู้ป่วยแล้ว๓๖๙พฤติกรรมทางกาย วาจา ใจ ของ
พระคิลานปุ ัฏฐาก มีผลตอ่ จิตใจของญาติผปู้ ่วยเปน็ อย่างมาก ซ่งึ ในความคดิ ของคนในพ้ืนท่ีของเรานั้น
พระเป็นที่พ่ึง คือ เมอ่ื พระไปเยย่ี มไปพูดคยุ ด้วยเหมือนกับพระไปให้พร

ซึ่งจะเป็นขวัญและกำลงั ใจมากแก่ญาติผู้ป่วยและผูป้ ่วยเอง๓๗๐ ให้โอวาทธรรมต่อญาติผ้ปู ่วย
หมน่ั ไปใหก้ ำลังใจ๓๗๑ กเ็ ข้าทำนองทว่ี ่าตวั อย่างที่ดี ดีกวา่ คำพูดทดี่ ี ๑๐๐ เทา่ เราพูดให้ฟังทำให้ดู ทำ
อย่างที่พูด พูดอย่างที่ทำ ญาติผู้ป่วยได้ฟังได้เห็นแล้วอยากประพฤติตาม๓๗๒ ทำให้ญาติมีกำลังใจใน
การที่จะดูแลผปู้ ่วยในระยะยาว๓๗๓

สรปุ ได้ว่าคำพูดทสี่ ร้างขวัญกำลังใจแบบใด ทท่ี ่านมกั ใช้พดู กบั ญาติของผ้ปู ่วยเรื้อรังเสมอ ๆ
ให้มีความอดทน ปัญหาจะผ่านพ้นไปด้วยดี ป่วยกายแต่ใจไม่ป่วยเป็นการสร้างขวัญและกำลังใจแก่
ญาติผู้ดูแล๓๗๔การดูแลผู้ป่วยได้บุญรู้จักความกตัญญูกตเวที๓๗๕ สู้ ๆ เป็นกำลังใจให้หากมีปัญหา

๓๖๐ นางอรพนิ ทร์ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๓๖๑ นายแพทย์อทุ ิศ ศรวี ชิ ยั , ๒๕๖๕.
๓๖๒ นางบวั แรง อทุ า,นางบัวลอย แกน่ สาร,นางรตั ติยา มกี นั , ๒๕๖๕.
๓๖๓ นางช่อทพิ ย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๓๖๔ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๓๖๕ นายปรชั ญารตั น์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๓๖๖ นายอภสิ ิทธ์ิ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๓๖๗ นางฉลอง ชยั เขียว, ๒๕๖๕.
๓๖๘ นางภัสชลิตา อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๓๖๙ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๓๗๐ พระสมหุ ์วุฒิชัย มหาวสํ นนฺโท, ๒๕๖๕.
๓๗๑ พระชนะพร อคฺคธมฺโม, ๒๕๖๕.
๓๗๒ พระธรรมดา จนฺทปญโฺ , ๒๕๖๕.
๓๗๓ พระสุวัชชยั ชยวุฑโฺ ฒ, ๒๕๖๕.
๓๗๔ พระครปู ระพัฒนภ์ ูมิรัช, ๒๕๖๕.
๓๗๕ พระครูปญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.

๑๑๓

ปรึกษาได้เสมอไม่ต้องเครียดมีอะไรช่วยกันแก้ไข๓๗๖ เป็นเรื่องธรรมดาของชีวิต ไม่ว่าใครก็เจ็บป่วย
ทั้งนั้น๓๗๗ ให้กำลังใจสู้ทำมาหากินเลี้ยงชีพ บนพื้นฐานกฎของไตรลักษณ์๓๗๘ หายก็เป็นวิบาก ตายก็
เป็นวบิ าก คนอยกู่ ป็ ระคบั ประคองดูแลกันไปสกั วันสักวันมนั ก็หาย๓๗๙

อาการผู้ป่วยจะดีขึ้นหากปฏิบัติตามคำแนะนำได้อย่างเคร่งครัด อาจช่วยประคับประคอง
อาการของผูป้ ว่ ยไมใ่ ห้แย่ลงต้องรว่ มมือกัน๓๘๐ มคี วามเมตตา กรณุ าและมีความอดทนมากขึน้ คำพูดที่
ไม่บันทอนจติ ใจใคร พูดเพอื่ ใหค้ ลายเครียดคลายวิตกกังวล๓๘๑ ดูแลให้ดีท่ีสุด เพือ่ ไม่ให้เขาได้รับความ
เจ็บปวดมากกว่าเดิม แล้วความดีที่ทำจะกลับมาหาเราเอง๓๘๒ โรคนี้อาจจะต้องใช้เวลาในการรักษา
นานหน่อย ขอเป็นกำลังใจให้ญาติกับผู้ป่วยด้วยนะครับ๓๘๓ การดูแลผู้ป่วยเป็นผู้มีบุญ ได้ช่วยเหลือ
ญาติผดู้ แู ลผปู้ ว่ ยและผู้ปว่ ย เมื่อเราดูแลเป็นอย่างดี สามารถหายหรอื ดีขนึ้ มาไดส้ ามารถกลับมาใช้ชีวิต
อย่างปกติได้๓๘๔ ทุกโรคสามารถเกิดขึ้นมาได้ก็สามารถหายหรือดีขึ้นได้ เพียงแค่ปรับพฤติกรรมให้มี
ความสมดุลของร่างกายร่วมกับการกินยาตามแพทย์สั่ง ท่านก็สามารถทำให้โรคที่เป็นอยู่ดีขึ้นได้และ
สามารถใชช้ ีวิตปกตเิ หมือนคนอ่นื ได้๓๘๕ สบายดนี ะคะ สุขภาพแขง็ แรง ดูดีทกุ ครั้งทมี่ าเจอและอารมณ์
ดีตลอดเลยนะคะ อยา่ งน้ผี ูป้ ่วยท่ีดแู ลคงจะหายวันหายคนื นะคะ๓๘๖ ถ้าญาติและผู้ป่วยมีกำลังใจท่ีดีจะ
ส่งผลต่อการรักษาผปู้ ว่ ย และมผี ลดีตอ่ สุขภาพจิตของญาติ๓๘๗

มีความอดทน มีความเมตตา มีความกรุณาปราณี๓๘๘ เวลาไปเยี่ยมเราก็ให้กำลังใจ ว่าวันนี้
ญาติผู้ดูแลดสู ดชืน่ แจ่มใสผู้ป่วยก็มีความสขุ แล้ว๓๘๙ วันนี้ญาติทำได้ดีที่สุด” เพื่อให้ญาติพัฒนาตนเอง
ได้ดีขึ้นไปเรื่อย ๆ๓๙๐ ตอนเด็ก ๆ ท่านเลี้ยงดูเรา พอท่านป่วยหรือแก่ ชรา ก็อยากเลี้ยงดูท่านบ้าง๓๙๑
เราทำดีทสี่ ุดแล้ว ปัญหามันใหญ่เกนิ กว่าทีเ่ ราจะแก้ไขคนเดยี วได้และจงเช่ือม่ันว่า ไม่มีใครทำได้ดีกว่า

๓๗๖ พระสุวชั ชัย ชยวฑุ ฺโฒ, ๒๕๖๕.
๓๗๗ พระธรรมดา จนทฺ ปญฺโ , ๒๕๖๕.
๓๗๘ พระชนะพร อคฺคธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๓๗๙ พระสมหุ ว์ ุฒชิ ัย มหาวํสนนฺโท, ๒๕๖๕.
๓๘๐ นางภสั ชลิตา อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๓๘๑ นางฉลอง ชยั เขยี ว, ๒๕๖๕.
๓๘๒ นายอภิสิทธิ์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๓๘๓ นายปรชั ญารตั น์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๓๘๔ นายกิจการ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๓๘๕ นางอรพินทร์ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๓๘๖ นางสาววีรัตนา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๓๘๗ นายแพทยอ์ ุทศิ ศรวี ิชัย, ๒๕๖๕.
๓๘๘ นางบัวแรง อทุ า, นางบัวลอย แก่นสาร, นางรตั ติยา มกี ัน, ๒๕๖๕.
๓๘๙ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๓๙๐ นางช่อทพิ ย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๓๙๑ นางสาวสกุ ันยา ใจดี, ๒๕๖๕.

๑๑๔

เรา อย่าให้ความหม่นหมองใจมาทำลายความเชื่อมั่นของเรา๓๙๒ เราต้องอยู่ ต้องสู้ เพื่อแม่๓๙๓ จง
เข้มแข็งไว้๓๙๔ วันนี้มีความสุขเท่านี้ สักวันหนึ่งชีวิตเราต้องดีกว่านี้แน่นอน๓๙๕ อดทนเอาชึ่งถือว่า
เหมือนทำบุญไปด้วย๓๙๖ เรามีครอบครัวอยู่ต้องดูแล๓๙๗ ให้กำลังใจตัวเอง๓๙๘ ขันติ ๆ เท่านั้นที่จะทำ
ใหเ้ รามกี ำลังใจต่อสตู้ อ่ ไป๓๙๙
สรุปไดว้ า่

พระสงฆ์พบปัญหาในการดูแลญาติผู้ป่วย เรื่องที่พักในขณะที่มาดูแลผู้ป่วย อาหาร เครื่อง
อปุ โภคบรโิ ภคอย่างนี้ เปน็ ต้น๔๐๐ การใช้จ่ายในการรักษา สุขภาพกายและจิตใจ๔๐๑

เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์พบปัญหาในการดูแลญาติผู้ป่วย ไม่ค่อยให้ความร่วมมือเท่าที่ควร
(บางคน)๔๐๒ ผปู้ ่วยบา้ งคนดื้อทำใหผ้ ้ดู ูแลเครียด๔๐๓ ชาวบา้ นทวั่ ไป มปี ญั หาเรอ่ื งปัจจัย ๔๔๐๔ ไม่แสดง
ความคิดเห็น๔๐๕ ญาตไิ ม่ใหค้ วามรว่ มมือ ญาตไิ ม่มเี วลาดูแลเอาใจใส่ผปู้ ่วย๔๐๖ ญาติผ้ปู ่วยบางคน ต้อง
ทำงานประจำที่นอกบ้านหรือธุรกิจส่วนตัว ต้องเปลี่ยนเวลาทำงาน หยุดงานช่วยดูแล บางท่านต้อง
ออกจากงานประจำและเปลี่ยนงาน เพื่อมาทำหน้าที่ดูแลผู้ป่วย๔๐๗ การดูแลผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุจะมี
อาการแตกต่างบ้างไม่เหมือนกัน๔๐๘ ความเชื่อในด้านสุขภาที่ไม่ถูกต้องส่งผลต่อการดูแลและผลต่อ
การรกั ษาของผูป้ ว่ ย๔๐๙ ญาตผิ ูป้ ว่ ยไม่ใหข้ ้อมลู ท้งั หมด หรือเปดิ เผยเฉพาะบางสว่ นเทา่ นั้น

จึงทำให้เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ไม่รู้ข้อเท็จจริงของปัญหาที่ของญาติ/ผู้ดูแลคนป่วย๔๑๐ พบ
ปัญหาความสัมพันธ์ในครอบครัวของผู้ป่วยและญาติไม่ค่อยดีหรือผู้ป่วยที่ไม่มีคนดูแล๔๑๑ ปัญหา

๓๙๒ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๓๙๓ นางสาวสุจริ า ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๓๙๔ นางอานพ สอนแก้ว, ๒๕๖๕.
๓๙๕ นางจินดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๓๙๖ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.
๓๙๗ นางคำนอ้ ย อตุ เคียน,นายอภชิ าติ อุตเคยี น, ๒๕๖๕.
๓๙๘ นางลิต เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๓๙๙ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๔๐๐ พระครูประพัฒนภ์ มู ิรัช, ๒๕๖๕.
๔๐๑ พระครูปัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๔๐๒ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ , ๒๕๖๕.
๔๐๓ พระสวุ ชั ชยั ชยวุฑฺโฒ, ๒๕๖๕.
๔๐๔ พระชนะพร อคคฺ ธมฺโม, ๒๕๖๕.
๔๐๕ พระสมหุ ์วุฒชิ ัย มหาวํสนนฺโท, ๒๕๖๕.
๔๐๖ นางบัวแรง อทุ า, นางบวั ลอย แกน่ สาร, นางรัตตยิ า มกี นั , ๒๕๖๕.
๔๐๗ นางชอ่ ทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๔๐๘ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๔๐๙ นายแพทยอ์ ทุ ิศ ศรวี ชิ ัย, ๒๕๖๕.
๔๑๐ นางสาววีรัตนา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๔๑๑ นางอรพินทร์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.

๑๑๕

ความสัมพันธ์ภาพคนในครอบครวั ระหว่างญาติและผู้ป่วยในเรื่องการสื่อสารในการดแู ล๔๑๒ ผู้ป่วยมกั
ไม่ปฏิบัติตามคำแนะนำ รับประทานยาไม่ตรง๔๑๓ญาติไม่ปฏิบัติตามคำแนะนำของหมอหรือ
พยาบาล๔๑๔ ญาติบางรายไม่ยอมที่จะดูแลผู้ป่วย คิดว่าการดูแลผู้ป่วยเป็นหนา้ ที่ของเจ้าหน้าที่ของรัฐ
คอื หมอ พยาบาล ท่ีตอ้ งดูแล๔๑๕ ญาติมักจะไมใ่ ห้ความร่วมมือ หรอื ไมม่ ีเวลาดแู ลผู้ปว่ ยอย่างเพียงพอ
ปญั หาบางครั้งผูด้ แู ลมสี ุขภาพไม่แขง็ แรงมโี รคประจำตัว บางคนหตู งึ ส่อื สารยาก๔๑๖

ท่านคิดว่าในฐานะตนเองเป็นญาติของผู้ป่วยเรื้อรัง ท่านมีปัญหา ส่วนใหญ่ก็คนป่วยไม่ชอบ
ช่วยตนเอง โวยวาย อยู่คนเดียวก็ไม่ได้๔๑๗ ต้องเจอกับปัญหาในการดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยเรือ้ รัง ในด้าน
สุขภาพเพราะตัวเองก็เป็นผู้สูงอายุ อาจจะรับรปู้ ญั หาบางอย่างมาไหว๔๑๘ บางสงิ่ บางอย่างผู้ป่วยไม่ให้
ความร่วมมือ ผู้ดูแลก็จะเหนื่อยเป็นธรรมดา๔๑๙ ต้องอดทนเอาซึ่งเราเป็นลูกคือผู้ดูแล๔๒๐ ขวัญและ
กำลังใจ๔๒๑ ไมม่ ปี ัญหาใด๔๒๒ คดิ วา่ ไม่ม๔ี ๒๓

สรุปได้ว่าพระสงฆ์ มีอุปสรรค ในการดูแลญาติผู้ผู้ป่วย ปัญหาและอุปสรรคย่อมมีอยู่แลว้ ไม่
มากก็น้อย เมื่อมีปัญหาอุปสรรคเกิดขึ้นก็ทำการแก้ไขให้มันถูกต้องตามกระบวนการ ขั้นตอนไปเป็น
เรื่อง ๆ๔๒๔ ให้คำปรึกษา ช่วยเหลือด้วยวัตถุสิ่งของ ให้กำลังใจ๔๒๕เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์มีอุปสรรค
ในการดูแลญาติผู้ผู้ป่วย ไม่มีงบอุดหนุน ไม่มีสวัสดิการ๔๒๖ยานพาหนะในการพาเยี่ยมญาติผู้ป่วย๔๒๗
คิดวา่ ไมม่ ๔ี ๒๘ ผูป้ ่วยมีจำนวนมากไม่สามารถดูแลได้อย่างละเอียดและทั่วถึง๔๒๙ ไปไมเ่ จอญาติ ญาติไม่
มีเวลาดูแลผู้ป่วย๔๓๐ ญาติผู้ป่วย ไม่ค่อยมีเวลาในการดูแลผู้ป่วยเพียงพอ เน้นต้องทำงาน จนท

๔๑๒ นายกจิ การ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๔๑๓ นางภัสชลิตา อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๔๑๔ นายปรชั ญารัตน์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๔๑๕ นายอภสิ ิทธ์ิ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๔๑๖ นางฉลอง ชัยเขยี ว, ๒๕๖๕.
๔๑๗ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๔๑๘ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๔๑๙ นางจนิ ดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๔๒๐ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.
๔๒๑ นางสาวสจุ ริ า ตอ้ มแต้ม, ๒๕๖๕.
๔๒๒ นางสาวสกุ นั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๔๒๓ นางคำนอ้ ย อุตเคยี น,นายอภิชาติ อุตเคยี น, นางลติ เทพครเมือง, นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๔๒๔ พระครปู ระพฒั น์ภมู ริ ชั , ๒๕๖๕.,
๔๒๕ พระครปู ญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๔๒๖ พระธรรมดา จนฺทปญฺโ , ๒๕๖๕.
๔๒๗ พระชนะพร อคฺคธมฺโม, ๒๕๖๕.
๔๒๘ พระสุวชั ชยั ชยวฑุ โฺ ฒ, พระสมุห์วุฒชิ ยั มหาวํสนนฺโท, ๒๕๖๕.
๔๒๙ นางภัสชลติ า อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๔๓๐ นางบวั แรง อุทา, นางบวั ลอย แกน่ สาร, นางรตั ตยิ า มีกัน, ๒๕๖๕.

๑๑๖

เดินทางไปพบ ไปรอญาติ ไม่สามารถให้คำแนะนำในการดูแลผู้ป่วยเพิ่มเติมได้๔๓๑ ในการดูแลจะเป็น
อุปสรรคตอนที่ผู้ป่วยนัดเราเยี่ยมแล้วไม่เจอ เราต้องงานไม่ตรงเวลาเยี่ยม๔๓๒ ภารกิจการดูแลผู้ป่วย
โรคเรื้อรังในสถานการณ์ที่ขาดแคลนเครื่องมือ อุปกรณ์ รวมถึงกำลังของบุคลกรด้วย๔๓๓ ไม่พูดความ
จริงและเก็บอารมณ์ ทำให้ไม่รู้ปัญหาของญาติผู้ป่วยว่าต้องการอะไรหรือว่าจะให้เจ้าที่ปฏิบัติ
อย่างไร๔๓๔ เม่ือมผี ูป้ ว่ ยในบ้านญาตผิ ู้ปว่ ยไม่มเี วลาในการออกไปทำงาน เพ่อื หารายได้อีกท้ังยังมีภาระ
คา่ ใช้จ่ายในการดแู ลผปู้ ว่ ย ซงึ่ เปน็ ข้อจำกดั ในการช่วยเหลือของหน่วยงานของภาครฐั ที่ไม่สามารถช่วย
เป็นจำนวนเงิน๔๓๕ เจ้าหน้าทมี่ ีน้อยดแู ลได้ไม่ทั่วถึงเทา่ ที่ควรและขาดอุปกรณ์สนับสนุนการดูแลผู้ป่วย
ที่จะมอบให้ญาติผู้ป่วยในการดูแลต่อไป๔๓๖ ญาติไม่ปฏิบัติตามคำแนะนำ ซึ่งส่งผลให้ญาติและอาการ
ของผู้ป่วยมีอาการที่หนักขึ้นหรือแย่ลง๔๓๗ ญาติบางรายมีปัญหา เรื่องการรับรู้และการดูแล (ระดับ
สติปัญญาการรบั ร)ู้ ๔๓๘ มาแลว้ ไมเ่ จอญาติของผู้ป่วย แตก่ ต็ อ้ งทำใจยอมรบั สงิ่ ท่ีเป็นอยู่ เราไม่คดิ ว่าการ
ได้มาทำหน้าที่ตรงนี้ ด้วยความเต็มใจไม่ถือว่าเป็นอุปสรรค เราบริหารจัดการเรื่องนี้และครอบครัวให้
เดนิ หนา้ อย่างภาคภมู ิ๔๓๙

ในฐานะญาติของผู้ป่วยเรื้อรัง ท่านมีอุปสรรค ในด้านใดบ้าง ผู้ป่วยน้ำหนักเยอะ ยกไม่
ไหว๔๔๐อยากได้คนมาเปลี่ยนกันดูแลบ้าง๔๔๑ อุปสรรคด้านอารมณ์ของผู้ป่วย๔๔๒ ต้องการทาง
หน่วยงานภาครัฐช่วยเหลืออุปการะของผู้สูงอายุและพิการ๔๔๓ เวลาที่เคลื่อนย้ายผู้ป่วย เช่น ไป
โรงพยาบาล เป็นต้น๔๔๔ ด้านร่างกาย จิตใจ ด้านการเงิน เพราะไม่สามารถออกไปทำงานเองได้๔๔๕
ยานพาหนะก็ไมม่ ีไปสง่ หาหมอ เงินทองก็ไมม่ ี๔๔๖ ไมร่ ๔ู้ ๔๗

๔๓๑ นางช่อทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๔๓๒ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๔๓๓ นายแพทยอ์ ทุ ิศ ศรวี ิชยั , ๒๕๖๕.
๔๓๔ นางสาววรี ัตนา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๔๓๕ นางอรพนิ ทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๔๓๖ นายกิจการ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๔๓๗ นายปรัชญารตั น์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๔๓๘ นายอภสิ ทิ ธิ์ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๔๓๙ นางฉลอง ชัยเขยี ว, ๒๕๖๕.
๔๔๐ นางสาวสกุ นั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๔๔๑ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๔๔๒ นางสาวสจุ ิรา ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๔๔๓ นางจำปี แกว้ ดามเรือน, ๒๕๖๕.
๔๔๔ นางจนิ ดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๔๔๕ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๔๔๖ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๔๔๗ นางลิต เทพครเมือง, นางคำนอ้ ย อุตเคยี น,นายอภชิ าติ อุตเคยี น, ๒๕๖๕.

๑๑๗

๔.๓ กระบวนการสร้างความเข้มแขง็ แก่จิตใจญาติของผูป้ ว่ ยฯ

ในฐานะพระสงฆ์ ท่านเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการสร้างความเข้มแข็งทางด้านจิตใจแก่
ญาตผิ ูป้ ่วย คนเราทกุ คนย่อมมีโอกาสพบกับเหตุการณ์รุนแรงที่มากระทบท้ังรา่ งกาย จิตใจ ทำให้เกิด
ทุกข์ใจ ไม่สบายใจ ซง่ึ เหตุการณ์เหลา่ นัน้ อาจเกิดขึ้นชัว่ คราว แตผ่ ลกระทบจิตใจจะอยนู่ านหรอื หายไป
อย่างรวดเร็ว ขึ้นอยู่กับความเข้มแข็งทางใจของแต่ละคน๔๔๘ สร้างให้ญาติผู้ป่วยมีกำลังใจในการดูแล
สงเคราะหญ์ าติตามอตั ภาพ๔๔๙

ในเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ ท่านเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการสร้างความเข้มแข็งทางด้าน
จิตใจแก่ญาติผู้ป่วย ในฐานะพระคิลานุปัฎฐาก เราไม่ใช่หมอที่จะดูแลคนป่วยให้หายจากโรคได้ แต่
เราดูแลผู้ป่วยและญาติของผู้ป่วยในดา้ นของจิตใจ พูดให้คิด พูดให้คล้อยตาม สร้างเสริมกำลังใจและ
สุขภาพจิต๔๕๐ยอมรับความเป็นจริง อดทน ให้กำลังใจกันและกัน พยายามไม่ให้อยู่คนเดียว ชวนพา
กันทำสิ่งดี ๆ สวดมนต์ ฟังธรรม เจริญสมาธิ ภาวนา เป็นต้น๔๕๑ ไม่ออกความคิดเห็น๔๕๒ ได้มีภาครัฐ
ได้เข้ามาให้การดูแล เพื่อบรรเทาความเดือดร้อน ฝึกอาชีพก่อนที่จะมาทำหน้าที่ในจุดนี้ก็ต้องมีกาย
พร้อม ใจพร้อมและพร้อมที่จะสู้ต่อไป๔๕๓ การสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจแก่ญาติ ทำให้ญาติมี
กำลังใจ กำลังกายในการดูแลผู้ป่วยที่ถูกต้อง๔๕๔ ญาติผู้ป่วยก็คือมนุษย์คนหนึ่ง๔๕๕ สร้างการรับรู้การ
เสริมกำลังใจแก่ญาติผู้ป่วย๔๕๖ ชี้ให้ญาติของผู้ป่วยมองเห็นข้อดีและมองด้านบวกของการที่ได้ดูแล
บุคคลท่ีเรารัก๔๕๗ เข้มแข็ง อดทนต่อทุกสภาวะทพ่ี บเจอ

ต้องดูแลตัวเองให้สขุ ภาพแข็งแรงพร้อมที่จะสู้เสมอ๔๕๘ สร้างความเข้าใจทีถ่ ูกต้อง ทราบการ
พยากรณ์โรคที่แท้จริงและสร้างการยอมรับ ไม่แจ้งหรือปลอบใจในข้อมูลที่ไม่เป็นความจริงเพื่อให้
ผู้ปว่ ยสบายใจ๔๕๙ เราต้องสรา้ งขวญั และกำลงั ใจให้เข้มแข็งให้ญาตแิ ละผปู้ ่วยชุมชน๔๖๐ ใหญ้ าติรู้สึกว่า
ตนเองมีคุณค่าเพิ่มขึ้นสามารถเผชิญกับปัญหาหรือความตึงเครียดของจิตใจ เพื่อที่จะสามารถ
แก้ปัญหาในการดูแลผู้ป่วยได้อย่างเหมาะสมและดูแลผู้ป่วยเรื้อรังได้อย่างมปี ระสิทธิภาพ๔๖๑ คิดบวก

๔๔๘ พระครปู ระพฒั นภ์ มู ริ ัช, ๒๕๖๕.
๔๔๙ พระครปู ญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๔๕๐ พระสมุห์วุฒิชยั มหาวํสนนฺโท, ๒๕๖๕.
๔๕๑ พระธรรมดา จนทฺ ปญฺโ , ๒๕๖๕.
๔๕๒ พระสุวชั ชยั ชยวุฑโฺ ฒ, พระชนะพร อคคฺ ธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๔๕๓ นางฉลอง ชัยเขียว, ๒๕๖๕.
๔๕๔ นายอภสิ ทิ ธ์ิ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๔๕๕ นายปรชั ญารตั น์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๔๕๖ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๔๕๗ นางอรพนิ ทร์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๔๕๘ นางสาววีรตั นา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๔๕๙ นายแพทยอ์ ุทิศ ศรีวชิ ยั , ๒๕๖๕.
๔๖๐ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๔๖๑ นางช่อทิพย์ คหู า, ๒๕๖๕.

๑๑๘

มองโลกในแง่ดี สร้างขวัญและกำลังใจ สร้างความมั่นใจ สร้างสัมพันธภาพที่ดี๔๖๒ ภาครัฐเข้ามาช่วย
ดูแล เพื่อบรรเทาความเดอื ดรอ้ น ฝึกอาชพี สร้างรายไดใ้ หครอบครัว๔๖๓

ในฐานะญาติของผู้ป่วยเรื้อรัง ท่านเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการสร้างความเข้มแข็ง
ทางด้านจิตใจตนเองในฐานะดูแลผู้ป่วยเรื้อรัง เกิดขึ้นเองโดยสำนึก๔๖๔ คือ การสร้างความสุขให้
ตนเอง ไม่ยอมแพ้ และมีขวัญกำลังใจในการดูแลผู้ป่วย๔๖๕ พอเข้าใจบ้าง๔๖๖ เอาใจเขามาใส่ใจเรา๔๖๗
เราต้องเอาใจเขามาใส่ใจเรา เมื่อเขาลำบากเราก็ต้องช่วยกันดูแล๔๖๘ สุดความสามารถทีด่ ูแลได้๔๖๙ ดี
ใจมากทลี่ กู ได้ดูแลมาตลอด ดีใจที่ไดช้ ว่ ยเหลือผูป้ ่วยมาตลอด๔๗๐ ไม่คอ่ ยเข้าใจเพราะเรียนมาน้อย๔๗๑
อยู่ได้เพราะกำลังใจจากญาติพี่น้อง และค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวันทุกสิ่งทุกอย่าง พี่น้องและสังคม
รอบข้างไมป่ ล่อยให้เราอยอู่ ย่างเดยี วดาย ทง้ั ขวญั และกำลังใจดว้ ยดีเสมอมา๔๗๒

สรปุ ได้ว่าพระสงฆ์ ท่านนำกระบวนการนน้ั มาใชใ้ นการสรา้ งความเข้มแข็งทางด้านจิตใจ
การมีสติและการตั้งสติ สามารถที่จะปรับตัวปรับใจกับเหตุการณ์ต่าง ๆ และฟื้นคืนกลับสู่ภาวะปกติ
เมื่อสถานการณห์ รอื เหตุการณ์นัน้ จบลง๔๗๓ ให้ญาตผิ ู้ปว่ ยมกี ำลังใจและกำลังกายในการดูแลรกั ษา๔๗๔
ท่านนำ กระบวนการนั้น มาใช้ในการสร้างความเข้มแข็งทางด้านจิตใจ แสดงให้ฟัง ปฏิบัติให้ดู
ปริยัติ ปฏิบัติ ปฏิเวธ ตามลำดับขั้นตอน๔๗๕ ไม่ออกความคิดเห็น๔๗๖ เมื่อผลลัพธ์ออกมาดี ลด
กระบวนการเข้มแข็งของจิตใจก็จะเข้มแข็ง แต่หากผลลัพธ์ไม่ดี ก็จะหาแนวทางทดลองอื่น ๆ เพื่อ
สร้างความเข้มแข็งให้กับจิตใจตัวเอง๔๗๗ ชี้แนะนำให้ฝึกทักษะการแก้ปัญหา การจัดการอารมณืท่ี
เหมาะสม ฝึกพูดคุยความคดิ และระบายความรู้สึกเขลาที่มคี วามทุกข์ใจ๔๗๘ เม่อื ทราบถึงการพยากรณ์

๔๖๒ นางภัสชลิตา อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๔๖๓ นางบวั แรง อุทา, นางบวั ลอย แกน่ สาร, นางรัตตยิ า มกี ัน, ๒๕๖๕.
๔๖๔ นางสาวสกุ นั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.

๔๖๕ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๔๖๖ นางสาวสุจิรา ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๔๖๗ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๔๖๘ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๔๖๙ นางลิต เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๔๗๐ นางจำปี แกว้ ดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๔๗๑ นางคำนอ้ ย อุตเคยี น,นายอภชิ าติ อตุ เคียน, ๒๕๖๕.
๔๗๒ นางจนิ ดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๔๗๓ พระครปู ระพฒั นภ์ ูมิรชั , ๒๕๖๕.
๔๗๔ พระครปู ัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๔๗๕ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ , ๒๕๖๕.
๔๗๖ พระสุวัชชัย ชยวุฑฺโฒ, พระชนะพร อคคฺ ธมฺโม, พระสมุห์วฒุ ชิ ัย มหาวสํ นนฺโท, ๒๕๖๕.
๔๗๗ นางภัสชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๔๗๘ นางชอ่ ทิพย์ คหู า, ๒๕๖๕.

๑๑๙

โรคจะทำให้ผู้ป่วยและญาติเตรียมพร้อมรับมือกับส่งที่จะเกิดขึ้นและไม่กลัวในสิ่งที่จะประสบใน
อนาคต๔๗๙ ช่วยประสานภาครัฐหรือองค์กรที่เกี่ยวข้องให้ได้รับรู้ถึงความต้องการของญาติผู้ดูแล
ผู้ป่วย๔๘๐ พอรา่ งกายแข็งแรง สขุ ภาพกายแขง็ แรง สขุ ภาพีตาม เชน่ กายปว่ ยถ้าใจไมป่ ว่ ยก็หายไว แต่
ถ้ากายป่วยใจปว่ ยกห็ มดกำลังใจร่างกายกท็ รุดโทรมเร่ือย ๆ๔๘๑ ประสานภาครฐั องค์กรทเ่ี ก่ียวข้อง ได้
รู้ถึงความต้องการของญาติ กระบวนการนั้นไม่มีอะไรสลับซับซ้อน ความเข้มแข็งมีอยู่ในตัวของญาติ
ผู้ป่วยอยู่แล้ว เราช่วยผลักดันและให้กำลังใจยิ่ง ๆ ขึ้น๔๘๒ ดูแลด้านสุขภาพเบื้องต้นและด้านให้
กำลงั ใจคือความเขม้ แข็งของ อ.ผ.ส.๔๘๓ เรยี นรู้เขา้ ใจในความเปน็ คน และตวั ตนของคนนั้น ๆ๔๘๔ สร้าง
ความเข้าใจสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจ บนพื้นฐานพยาธิสภาพของโรคแต่ละราย๔๘๕ พัฒนาความรู้
ความสามารถและทักษะของญาติผู้ป่วยในการรบั มือกับปญั หาที่จะเกิดข้ึน๔๘๖ เสริมสรา้ งความรู้ในการ
ดแู ลผู้ป่วยใหญ้ าตสิ ามารถดูแลผปู้ ว่ ยด้วยความมั่นใจ เพ่ือนำความรทู้ ถี่ กู ต้องมาใชด้ ูแลคนในครอบครัว
ทต่ี นเองรกั ๔๘๗

ท่านนำ กระบวนการนั้น มาใช้ในการสร้างความเข้มแข็งทางด้านจิตใจ รู้ขั้นตอนในการ
ปฏิบัติตนในความเข้มแข็ง๔๘๘ เตือนตัวเองให้มีสติในการกระทำสิ่งต่าง ๆ๔๘๙ สู้เพื่อไปให้รอด๔๙๐ ทุก
อย่างมันจะต้องทำโดยอัตโนมัติ๔๙๑ ธรรมะ คือ สิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจอยู่เสมอ๔๙๒ กำลังใจจาก

๔๗๙ นายแพทยอ์ ทุ ศิ ศรวี ิชัย, ๒๕๖๕.
๔๘๐ นางบัวแรง อทุ า, นางบัวลอย แกน่ สาร, นางรัตติยา มีกนั , ๒๕๖๕.
๔๘๑ นางสาววรี ัตนา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๔๘๒ นางฉลอง ชัยเขยี ว, ๒๕๖๕.
๔๘๓ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๔๘๔ นายปรัชญารัตน์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๔๘๕ นายอภิสทิ ธ์ิ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๔๘๖ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๔๘๗ นางอรพนิ ทร์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๔๘๘ นางสาวสุกันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๔๘๙ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๔๙๐ นางสาวสุจริ า ตอ้ มแตม้ , ๒๕๖๕.
๔๙๑ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๔๙๒ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.

๑๒๐

ครอบครัว๔๙๓ จิตใจเบิกบานที่ได้อยู่ใกล้ผู้ป่วย๔๙๔ แค่ทำใจยอมรับ๔๙๕ ทำให้เกิดแรง บันดาลใจให้
เข้มแขง็ และต่อสกู้ บั อปุ สรรคขา้ งหน้าอยา่ งไมท่ ้อถอย๔๙๖
สรุปได้ว่า

พระสงฆ์ ท่านมีวิธีการสร้างแรงจูงใจแก่ญาติผู้ป่วย การแนะนำวิธีการ โดยให้ญาติผู้ป่วย
นำไปปรับประยุกต์ใช้โดยคำพูดสอดแทรกธรรมะ ข้อเตือนสติเตือนใจ ให้ข้อคิดในช่วงเวลาที่มืดมน
ที่สุดของชีวิต เราต้องตั้งสติ เพื่อที่จะมองให้เห็นแสงสว่าง อย่างนี้ เป็นต้น๔๙๗ พูดให้กำลังใจ สอน
วธิ กี ารปฏิบตั ิตน๔๙๘

มีวิธีการสร้างแรงจูงใจแก่ญาติผู้ป่วย นิมิตฺตํ สาธุรานํ กตญฺญูกตเวทิตา กตัญญูกตเวทิตา
เปน็ เคร่อื งหมายของคนดี๔๙๙ ไมอ่ อกความคดิ เห็น๕๐๐ อธิบายขอ้ ดขี ้อเสยี ใหญ้ าตสิ ามารถเปรียบเทียบ
ได้ และให้แนวทางท่ญี าติที่สามารถปฏบิ ัติไดโ้ ดยไม่ขัดต่อการประกอบกจิ วตั รประจำวนั ๕๐๑ การเย่ียม
เยียนญาตผิ ปู้ ่วยเพอ่ื เพ่ิมโอกาสสร้างสัมพันธภาพและใหค้ ำแนะนำการดูแลผ้ปู ว่ ย๕๐๒ สรา้ งความเข้าใจ
ของตัวโรค การพยากรณโ์ รคใหผ้ ้ปู ว่ ยเขา้ ใจความร้สู ึกของผู้ป่วย๕๐๓ เขา้ ไปช่วยดแู ลเอาใจใส่ ชว่ ยเหลือ
ตามสมควร ตามความเหมาะสม๕๐๔ ลดแรงกดดนั ภายในครอบครัว นำประสบการณจ์ ากท่ีเคยประสบ
มาและจากการสงั เกต มาเลา่ สู่กนั ฟงั เผ่ือเปน็ ทางเลือกหรอื แนวทางในการทจี่ ะนำไปเป็นทางเลือกที่จะ
ใช้ปฏิบัติกับตัวเองได้บ้าง๕๐๕ การดูแลและเอาใจใส่ มักมีเหตุผลการเปรียบเทียบผู้อื่นที่มีโอกาสน้อย
กว่าหรือมีเวลาน้อยและแสดงให้เขารู้ว่าทุกคนก็มีจุดที่เลือกได้๕๐๖ บ้างครั้งไปช่วยกวาดบ้าน ตัดเล็บ
มือเล็บเท้าให้กับผู้ป่วย๕๐๗ พูดด้วยศัพท์ฟังเข้าใจง่าย ให้คำแนะนำด้วยคำที่เข้าใจง่าย๕๐๘ การตอบ
แทนพระคุณ การใช้หลักพรหมวิหาร ๔๕๐๙ การทำความดี การทำบุญได้กุศลผลบุญ การใช้หลักธรรม

๔๙๓ นางลิต เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๔๙๔ นางจำปี แกว้ ดามเรือน, ๒๕๖๕.
๔๙๕ นางคำนอ้ ย อุตเคยี น,นายอภิชาติ อตุ เคียน, ๒๕๖๕.
๔๙๖ นางจินดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๔๙๗ พระครูประพฒั นภ์ ูมิรชั , ๒๕๖๕.
๔๙๘ พระครปู ญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๔๙๙ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ , ๒๕๖๕.
๕๐๐ พระสวุ ัชชยั ชยวฑุ ฺโฒ, พระชนะพร อคฺคธมโฺ ม, พระสมุหว์ ุฒิชยั มหาวํสนนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๕๐๑ นางภัสชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๕๐๒ นางช่อทิพย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๕๐๓ นายแพทยอ์ ุทิศ ศรีวชิ ยั , ๒๕๖๕.

๕๐๔ นางบวั แรง อทุ า, นางบวั ลอย แกน่ สาร, นางรตั ติยา มกี นั , ๒๕๖๕.
๕๐๕ นางสาววีรตั นา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๕๐๖ นางฉลอง ชยั เขยี ว, ๒๕๖๕.
๕๐๗ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๕๐๘ นายปรัชญารัตน์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๕๐๙ นายอภสิ ิทธิ์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.

๑๒๑

เข้ามายึดเหนี่ยวจิตใจ๕๑๐ แนะนำให้ญาติให้ญาติผู้ป่วยมองด้านดีในการที่ได้ดูแลผู้ป่วยคือว่าเป็นการ
ทำบญุ ท่ีเขาไมต่ อ้ งใชอ้ ะไรมาก เพียงแคใ่ ช้ใจที่เปน็ กุศลทส่ี ามารถช่วยเหลือผูป้ ่วยได้๕๑๑

ท่านมีวิธีการสร้างแรงจูงใจแก่ตนเอง ความกตัญญูต่อผู้มีอุปการะคุณของเรา๕๑๒
ตั้งเปา้ หมายของตวั เอง วางแผนสู่ความสำเรจ็ และคดิ บวกเพ่ือเป็นการสร้างแรงผลักดนั ท่ีดีในการดูแล
ผู้ป่วย๕๑๓ ต้องสู้เพื่อแม่๕๑๔ ทำวันนี้ให้ดีที่สุด๕๑๕ ทำทุกอย่างให้มันดีที่สุด เท่าที่เราพึ่งจะทำได้๕๑๖ ไม่
ท้อไม่ถอย๕๑๗ ต้องเดินหน้าต่อไปจนกว่าชีวิตจะหาไม่๕๑๘ เรามีจิตสำนึกอยู่ว่าสักวันหนึ่ง เราจะต้อง
ป่วยแบบนี้ ส่ิงทเ่ี ราทำต้องเปน็ หน้าท่ีว่าทุกคนต้องทำใหด้ ที ส่ี ุดในชวี ิต๕๑๙ ไม่มีความเหน็ ๕๒๐
สรปุ ไดว้ า่

พระสงฆ์ ท่านนำวิธกี ารสรา้ งแรงจูงใจมาใช้กับญาติผู้ป่วย การสรา้ งแรงจูงใจมีอยู่หลายวิธี
แต่วิธีที่ใช้ คือ การดึงศักยภาพของตัวเองออกมา ๑. คุยกับตัวเอง ๒. เขียนวิธีหรือสิ่งที่เราคิด ๓.
สอบถามจากคนอื่น ๔. ลองลงมือทำ ๕. มีเป้าหมาย ๖. ไม่ยอมแพ้๕๒๑ ให้คำแนะนำในการปฏิบัติตน
ใหส้ งเคราะห์ญาตติ ามกำลงั ๕๒๒

ท่านนำวิธีการสร้างแรงจูงใจมาใช้กับญาติผู้ป่วย ยกสุภาษิต หลักธรรม มาอธิบาย เช่น
เรื่องอานิสงส์ของการกตัญญูกตเวทิตา เป็นต้น โทษของการอกตัญญูต่อบิดามารดา ต่อผู้มีพระคุณ
เป็นตน้ ๕๒๓ ไมอ่ อกความคิดเห็น๕๒๔ พูดถึงผลลัพธไ์ ม่ดี และผลลัพธ์ท่ไี ม่เป็นไปตามเป้าหมาย เน่ืองจาก
อะไร อธิบายให้ญาติมองเห็นเป้าหมาย เพื่อให้มีเป้าหมายในการทำ๕๒๕ การพูดคุยกับญาติ เพื่อให้
ญาติเห็นความสำคัญในการเข้าไปช่วยเหลือผู้ป่วยและส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือในครอบครัว ๕๒๖

๕๑๐ นายกิจการ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๕๑๑ นางอรพนิ ทร์ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๕๑๒ นางสาวสกุ ันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๕๑๓ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๕๑๔ นางสาวสุจิรา ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๕๑๕ นางอานพ สอนแก้ว, ๒๕๖๕.
๕๑๖ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๕๑๗ นางลติ เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๕๑๘ นางคำนอ้ ย อตุ เคยี น,นายอภิชาติ อตุ เคยี น, ๒๕๖๕.
๕๑๙ นางจินดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๕๒๐ นางจำปี แก้วดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๕๒๑ พระครูประพัฒน์ภูมิรชั , ๒๕๖๕.
๕๒๒ พระครปู ญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๕๒๓ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ , ๒๕๖๕.
๕๒๔ พระสวุ ชั ชยั ชยวฑุ ฺโฒ, พระชนะพร อคคฺ ธมโฺ ม, พระสมหุ ว์ ฒุ ชิ ัย มหาวสํ นนฺโท, ๒๕๖๕.
๕๒๕ นางภสั ชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๕๒๖ นางช่อทพิ ย์ คูหา, ๒๕๖๕.

๑๒๒

แจ้งข้อมูลโรค การพยากรณ์โรคให้ผู้ป่วยนึกถึงคุณงามความดีที่ผู้ป่วยได้ทำไว้ในอดีต๕๒๗ สร้างความ
มั่นใจให้กับญาติของผู้ป่วย โดยการให้คำแนะนำเรื่องการดแู ลผูป้ ่วยให้ถูกวิธี๕๒๘ มีความเข้าใจ เห็นใจ
และใส่ใจในทุก ๆ เรื่องแล้วปัญหากับการแก้ไขก็จะเป็นเรื่องง่ายหรือแทบจะไม่มีเลย๕๒๙ สร้างความ
มั่นใจให้กับญาติของผู้ป่วย แนะเรื่องการดูแลถูกวิธี ก็ไม่มีวิธีการที่ยุ่งยากเพราะเขาคือญาติก็ต้อง
ห่วงใยกันเป็นทุนอยู่แล้ว เราแค่ตัวเสริม ที่เขามาให้ความร่วมมืออีกทีห่ นึ่ง๕๓๐ นำวิธีด้านกิจกรรมบ้าง
ครั้งไปช่วยให้ผู้ป่วยออกกำลังแขน ขา ช่วยนวดเพื่อผ่อนคลาย๕๓๑ ให้คำแนะนำกับญาติผู้ป่วยเข้าใจ
ง่ายและสามารถปฏิบัติได้๕๓๒ การพูดคุย การเสริมกำลังใจอย่างสม่ำเสมอ๕๓๓ การช่วยเหลือผู้อื่นโดย
ไม่หวงั ผลตอบแทน การตอบแทนบญุ คณุ ๕๓๔ คิดดที ำดี ชว่ ยด้วยจติ อันเป็นกศุ ล๕๓๕

ท่านนำวิธีการสร้างแรงจูงใจมาใช้กับตนเอง เมื่อท่านเลี้ยงเรามา พอท่านป่วยเราก็เลี้ยง
และตอบแทนท่าน หวังว่าวันหนึง่ ลูก ๆ เราจะดูแลทา่ นบ้าง๕๓๖ ตั้งเป้าหมายของตนเอง ตั้งใจทำอะไร
ให้สำเร็จและให้ดีตามที่คิดไว้ วางแผนสู่ความสำเร็จ วางแผนตามลำดับขั้นตอนที่จะทำ คิดบวกเพ่ือ
เป็นแรงผลักดัน ทำงานหรือประสบปัญหา คิดบวกและหาวิธีแก้ปัญหาให้ได้๕๓๗ เราต้องสู้เพื่อแม่๕๓๘
อดทนไว้๕๓๙ เราคิดเสียว่า อีกหน่อยหากเราเจ็บป่วย เราก็จะต้องมีคนมาดูแลเราเหมือนกันที่เราดูแล
เขา๕๔๐ ไดด้ ูแลสุขภาพตัวเองท่ีได้ปฏบิ ัตปิ ่วยไข้ของแม่๕๔๑ มแี รงจงู ใจที่ได้อยู่ใกล้ชิดกับผู้ป่วย๕๔๒ พลิก
วกิ ฤตใหเ้ ปน็ โอกาสเสมอ ๆ๕๔๓ ในฐานะท่ีผู้ป่วยให้การดูแลเลยี้ งดูใหก้ ารศึกษาให้ความรักความอบอุ่น
กับเรามาตลอด ยนื หยัดอย่ใู นสงั คมไดจ้ นทุกวนั น้ี๕๔๔

๕๒๗ นายแพทยอ์ ทุ ิศ ศรีวิชัย, ๒๕๖๕.
๕๒๘ นางบวั แรง อทุ า, นางบวั ลอย แก่นสาร, นางรตั ติยา มกี ัน, ๒๕๖๕.
๕๒๙ นางสาววีรัตนา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๕๓๐ นางฉลอง ชัยเขียว, ๒๕๖๕.
๕๓๑ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๕๓๒ นายปรชั ญารตั น์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๕๓๓ นายอภิสทิ ธ์ิ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๕๓๔ นายกิจการ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๕๓๕ นางอรพนิ ทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๕๓๖ นางสาวสุกนั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.

๕๓๗ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๕๓๘ นางสาวสจุ ิรา ต้อมแตม้ , ๒๕๖๕.
๕๓๙ นางอานพ สอนแก้ว, ๒๕๖๕.
๕๔๐ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๕๔๑ นางลติ เทพครเมือง, ๒๕๖๕.
๕๔๒ นางจำปี แกว้ ดามเรือน, ๒๕๖๕.
๕๔๓ นางคำน้อย อุตเคียน,นายอภิชาติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.
๕๔๔ นางจนิ ดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.

๑๒๓

สรปุ ได้วา่ พระสงฆ์ ทา่ นมวี ิธกี ารประคับประคองการสร้างความเข้มแขง็ ในดา้ นจิตใจ การ
มองชวี ิตว่ามี ๒ ด้านเสมอ ๑. ด้านไมด่ ี เพอ่ื ให้ระมัดระวัง ๒. ด้านทีด่ ี ไวใ้ ช้เป็นกำลงั ใจ ความหวังและ
ความสขุ ๕๔๕ ให้คำแนะนำ คำปรึกษา๕๔๖ ไม่มคี วามเหน็ ๕๔๗

ท่านมวี ธิ ี ประคับประคองการสรา้ งความเข้มแข็งในดา้ นจติ ใจ ค่อย ๆ พูดและบอกกับญาติ
เมือ่ ญาตทิ อ้ แท้ค่อย ๆ จูงใจดว้ ยคำพดู ที่สามารถเปรียบเทยี บได้ และผลลัพธ์ทต่ี ามมาของแต่ละวิธี๕๔๘
การพูดคยุ และให้กำลงั ใจ ยกตัวอยา่ งผู้ปว่ ยคนอน่ื ที่มีการพัฒนาและทำการตเี ส้น เพื่อเป็นแรงจูงใจใน
ผู้ปว่ ยและญาตผิ ู้ปว่ ย๕๔๙ รบั ฟังและรับข้อเสนอแนะแกผ่ ู้ปว่ ยและญาติ๕๕๐ สรา้ งขวญั กำลังใจ เชน่ ช่วย
ดูแลผู้ป่วย ติดต่อประสานภาครัฐ เพื่อใหได้รับความช่วยเหลือ บรรเทาทุกข์เบ้ืองต้น๕๕๑ การเยียวยา
และการบรรเทาทางอารมณ์ โดยการรับฟังอย่างใส่ใจ ทำความเข้าใจกับปัญหาที่เกิดขึ้น๕๕๒ เราสร้าง
ขวัญกำลังใจ ช่วยติดต่อประสานภาครัฐเพื่อให้ได้รับความช่วยเหลือ ทำทุกวิถีทางเพื่อให้ทึกคน
เข้มแขง็ เอาใจใส่ ชว่ ยเหลือเกอ้ื กลู และชว่ ยกันประคับประครอง๕๕๓ พดู คุยใหก้ ำลังใจแบบประคับประ
ครองพูดคุยด้านบวก ถือว่าเป็นการสร้างความเข้มแข็งอยู่แล้ว๕๕๔ ญาติมีความสุข ญาติไม่เครียด ไม่
หงุดหงิด๕๕๕ พูดคุยให้กำลังใจเสมอ๕๕๖ การพูดคุย ยกเหตุการณ์ของตัวอย่างที่แย่กว่าให้เห็น๕๕๗ การ
แนะนำ หม่ันพดู คยุ ในการแกป้ ัญหาและหมน่ั เสริมกำลังใจ๕๕๘ คอยให้คำแนะนำเสรมิ สรา้ งความมั่นใจ
ในการดูแลตนเองและผปู้ ่วย๕๕๙

ท่านมีวิธี ประคับประคองการสร้างความเข้มแข็งในด้านจิตใจตนเอง นึกถึงเมื่อก่อนที่ไม่
ค่อยมีเวลาให้ท่าน พอท่านแก่ ชราหรือเจ็บป่วยก็อยากดูแลให้เต็มท่ี๕๖๐ ดูแลด้านจิตใจ อารมณ์และ

๕๔๕ พระครูประพัฒนภ์ มู ิรชั , ๒๕๖๕.
๕๔๖ พระครปู ัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๕๔๗ พระสุวัชชยั ชยวุฑโฺ ฒ, พระชนะพร อคฺคธมฺโม, พระธรรมดา จนฺทปญฺโ , พระสมุห์วุฒิชัย มหาวํสนนฺ
โท, ๒๕๖๕.
๕๔๘ นางภัสชลติ า อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๕๔๙ นางช่อทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๕๕๐ นายแพทยอ์ ทุ ศิ ศรวี ชิ ยั , ๒๕๖๕.
๕๕๑ นางบวั ลอย แก่นสาร, นางรตั ติยา มกี นั , ๒๕๖๕.
๕๕๒ นางสาววรี ัตนา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๕๕๓ นางฉลอง ชัยเขียว, ๒๕๖๕.
๕๕๔ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๕๕๕ นางบวั แรง อทุ า, ๒๕๖๕.
๕๕๖ นายปรชั ญารตั น์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๕๕๗ นายอภิสิทธิ์ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๕๕๘ นายกจิ การ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๕๕๙ นางอรพินทร์ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๕๖๐ นางสาวสุกนั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.

๑๒๔

ความรู้สึกของตนเอง๕๖๑ เราต้องทำให้ดีที่สุด๕๖๒ ส่วนมากจะเอาหลักธรรม คือ ตนแลเป็นที่พึ่งแห่ง
ตน๕๖๓ คิดเสียว่าต้องทำใจ คิดเสียว่าคนเราเกิดมาก็ต้องมีแก่ เจ็บ ตาย มันเป็นเรื่องของธรรมดา๕๖๔
ไม่คิดมากทำใจสบายร่าเริง๕๖๕ ดีใจที่ได้ประคับประครอง เข้าห้องน้ำเป็นบางครั้ง๕๖๖ ทำวันนี้ให้ดี
ทสี่ ดุ ๕๖๗ ทำใจใหส้ บาย ปล่อยวางบางสิ่งบางอย่าง ไมด่ ไี มเ่ สียใจในสงิ่ ทเี่ กิดข้ึนในชีวติ ของเรา๕๖๘

สรุปได้ว่าข้อดีในการสร้างแรงจูงใจ ที่เกิดกับญาติผู้ป่วย มีความเชื่อมั่นตนเองว่าทำได้
สร้างทัศนคติดี ๆ เช่น สามารถที่จะผ่านปัญหาที่กำลงั เจออยู่ในตอนนี้ไปได้ หากมีความเชื่อมั่นในคน
เองก็จะเกิดความมั่นใจและสามารถเอาชนะปัญหาได้ในที่สุด๕๖๙ มีกำลังในการดูแลผู้ป่วย มีคนให้
คำปรกึ ษา๕๗๐

ข้อดีในการสร้างแรงจูงใจ ที่เกิดกับญาติผู้ป่วย ขวัญและกำลังใจเป็นสิ่งสำคัญมากไม่ว่าจะ
คนป่วยหรือญาติผู้ป่วย๕๗๑ ไม่มีความเห็น๕๗๒ ข้อดี คือ ญาติให้ความร่วมมอื มากขึ้น และสามารถดูแล
ตนเองและผปู้ ่วยได้ ญาตเิ ข้าใจผปู้ ว่ ยมากขน้ึ ความสำเรจ็ ของเป้าหมายมีมากข้นึ ๕๗๓ เพอ่ื ให้ญาติเข้าใจ
สภาพและยอมรับผู้ป่วย เพื่อปรับตัวให้เขา้ กับผู้ป่วยได้และอยูร่ ่วมกันอยา่ งมีความสุข๕๗๔ สร้าง Self-
Awareness เสริมสร้างกำลังใจในการต่อสู้ชีวิต ดูแลผู้ป่วย๕๗๕ ญาติมีความสุขและกำลังใจ ญาติไม่
เครียด ไม่หงุดหงิด๕๗๖ สุขภาพจิตดี ร่างกายแข็งแรง มีกำลังใจในการปฏิบัติหน้าที่ของตนเองให้ดี
ยิ่งขึ้น๕๗๗ เป็นผลดีที่ญาติไม่เครียด ไม่หงุดหงิดและมีความสุขมีผลดีที่เขาเข้าใจและแยกแยะในการ
ดำรงใช้ชีวิตประจำวันและรับมือกันปัญหาที่จะเกิดขึ้นอย่างมีสติ๕๗๘ เราไปเยี่ยมผู้ป่วยครั้งไหนก็

๕๖๑ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๕๖๒ นางสาวสจุ ิรา ต้อมแตม้ , ๒๕๖๕.
๕๖๓ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๕๖๔ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๕๖๕ นางลิต เทพครเมือง, ๒๕๖๕.
๕๖๖ นางจำปี แกว้ ดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๕๖๗ นางคำนอ้ ย อุตเคียน,นายอภิชาติ อุตเคยี น, ๒๕๖๕.
๕๖๘ นางจินดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๕๖๙ พระครปู ระพฒั นภ์ ูมิรชั , ๒๕๖๕.
๕๗๐ พระครูปัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.

๕๗๑ พระธรรมดา จนฺทปญโฺ , ๒๕๖๕.
๕๗๒ พระสุวัชชัย ชยวุฑโฺ ฒ, พระชนะพร อคฺคธมฺโม, พระสมหุ ์วุฒิชัย มหาวสํ นนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๕๗๓ นางภัสชลิตา อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๕๗๔ นางชอ่ ทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๕๗๕ นายแพทยอ์ ุทศิ ศรีวชิ ัย, ๒๕๖๕.
๕๗๖ นางรตั ติยา มีกนั , นางบัวแรง อุทา, นางบัวลอย แกน่ สาร, ๒๕๖๕.
๕๗๗ นางสาววรี ัตนา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๕๗๘ นางฉลอง ชัยเขยี ว, ๒๕๖๕.

๑๒๕

เหมือนกับเป็นการสร้างแรงจูงใจของญาติผู้ดูแลผู้ป่วยเราคิดแบบนั้น๕๗๙ ญาติผู้ป่วยเข้าใจ สามารถ
ปฏิบัติตามคำแนะนำได้๕๘๐ ญาติมีกำลังใจปฏิบัติที่ถูกต้อง ผู้ป่วยได้รับการดูแลที่ดีขึ้นและลด
ภาวะแทรกซ้อนได้๕๘๑ ทำให้ญาติมีกำลังใจที่จะคอยดูแลผู้ป่วยได้ลอดเวลา โดยไม่เกิดภาวะ
ความเครียดหรือซึ้มเศร้า๕๘๒ ผู้ป่วยได้รับการดูแลที่ดี มีคุณภาพชีวิตที่ดี เพราะมีญาติให้การดูแลด้วย
ความเตม็ ใจและมคี วามรู้ทีไ่ ด้รบั มาจากเจา้ หนา้ ที่๕๘๓

ข้อดีในการสร้างแรงจูงใจ ขวัญกำลังใจ แก่ตนเองคือ มีแรงและกำลังใจที่จะดูแลท่าน
ต่อไป๕๘๔ ช่วยให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแบบการทำงาน เพราะทำให้เรียนรู้สิ่งใหม่ เพื่อจะทำงานให้
บรรลุเปา้ หมาย๕๘๕ พยายามไม่เครียด๕๘๖ สู้ ๆ๕๘๗ เราทำดีที่สุดแล้ว คิดไปแล้วไดอ้ ะไรข้ึนมา๕๘๘ เห็น
ท่านมีรอยยิ้มก็สุขใจ๕๘๙ ดีใจที่ได้ทำบุญร่วมกับผู้ป่วยเรื้อรงั ให้แก่ตนเอง๕๙๐ ท้อได้ แต่ไม่ยอมถอย๕๙๑
เราตอ้ งมองภาพรวมวา่ คนอน่ื ทลี่ ำบากกว่าเรายังมีเยอะ๕๙๒
สรุปไดว้ า่

กิจกรรมใดที่สำคัญที่สุดในกระบวนการสร้างความเข้มแข็งแก่จิตใจของญาติผู้ป่วย การ
สังเกตตัวเอง ตั้งสติ บอกตัวเอง ถามตัวอง ทบทวนตัวเอง สร้างกำลังใจให้ตนเอง ชื่นชมตัวเอง หาคน
ที่ให้กำลังใจตัวเอง๕๙๓ การสร้างขวัญและกำลังใจให้กับญาติผู้ป่วยให้มีกำลังใจในการดูแลรักษา
ผ้ปู ่วย๕๙๔

กิจกรรมใดที่สำคัญที่สุดในกระบวนการสร้างความเข้มแข็งแก่จิตใจของญาติผู้ป่วย ไม่มี
ความเหน็ ๕๙๕ ใหค้ วามเชอื่ ม่ันแก่ญาติ และผปู้ ว่ ยและให้ข้อมลู ท่ีเปน็ จริง๕๙๖ ญาติและผู้ป่วยมีกิจกรรม

๕๗๙ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๕๘๐ นายปรชั ญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๕๘๑ นายอภสิ ิทธิ์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๕๘๒ นายกจิ การ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๕๘๓ นางอรพินทร์ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๕๘๔ นางสาวสกุ ันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๕๘๕ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๕๘๖ นางสาวสจุ ริ า ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๕๘๗ นางอานพ สอนแก้ว, ๒๕๖๕.
๕๘๘ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๕๘๙ นางลิต เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๕๙๐ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.
๕๙๑ นางคำน้อย อุตเคยี น,นายอภชิ าติ อตุ เคียน, ๒๕๖๕.
๕๙๒ นางจินดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๕๙๓ พระครปู ระพัฒน์ภมู ริ ัช, ๒๕๖๕.
๕๙๔ พระครปู ัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๕๙๕ พระสุวชั ชัย ชยวฑุ ฺโฒ, พระชนะพร อคคฺ ธมโฺ ม, พระสมหุ ว์ ุฒิชยั มหาวํสนนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๕๙๖ นางภัสชลติ า อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.

๑๒๖

ทำรว่ มกัน เชน่ การทำกายภาพบำบดั การรว่ มอบรม เพือ่ สร้างขวญั และกำลงั ใจให้กนั ๕๙๗ ความเขา้ ใจ
โรค พยากรณ์โรค๕๙๘ ชว่ ยทำความสะอาดปัดกวาดบ้านทีพ่ ักอาศยั ของผู้ปว่ ย เช็ดถบู ้าน ห้องนอน เพอ่ื
แบ่งเบาภาระของญาติ ช่วยไปตัดเล็บมือ เล็บเท้า ตัดผมให้ผู้ป่วย๕๙๙ วิธีการผ่อนคลายไม่ว่าจะเป็น
ทางรา่ งกายและจติ ใจ เชน่ เดนิ ดูต้นไม้ ปลกู ต้นไม้ พชื ผกั สวนครวั คนเราถา้ ไดอ้ ยู่กับธรรมชาติและสูด
อากาศบริสุทธิ์ก็จะรู้สึกสดชื่น ก็มีกำลังใจฮึดสู้๖๐๐ ช่วยทำความสะอาดบ้านที่พัก ตัดเล็บ นวดผ่อน
คลาย เพื่อแบ่งเบา กิจกรรมการดูแลเอาใจใส่ซึ่งกันและกัน ความรักความสามัคคีในครอบครัว ความ
เป็นน้ำหนึ่งใจเดยี วกนั ทุกอย่างก็ลุล่วงไปด้วยดี๖๐๑ กิจกรรมที่ญาติหรือผูช้ อบคืออยากรู้เรือ่ งความดัน
คือความเข้มแข็งให้ผู้ป่วยและญาติ๖๐๒ กิจกรรมพูดคุยให้คำปรึกษาพร้อมกิจกรรมถอดบทเรียน๖๐๓
สร้างการยอมรับในสภาวะการณ์ที่เป็นปัจจัยและสิ่งที่จะดำเนินไปในอนาคตของพยาธิสภาพของโรค
การป้องกนั แก้ไขปรับในปัจจุบัน เพอ่ื ป้องกันสง่ิ ท่จี ะตามมาในอนาคตในสิ่งที่ไมด่ ี๖๐๔ การเสริมสร้างอง์
ความรู้ การชว่ ยเหลือเม่ือญาติเกิดปัญหา๖๐๕ กจิ กรรมเสรมิ สร้างความรู้ความมั่นใจในการดูแลผู้ป่วยที่
ถูกต้อง หากญาติมคี วามรแู้ ละม่ันใจในการดแู ลผู้ปว่ ย ผปู้ ว่ ยก็จะได้รับการดแู ลทดี่ ี๖๐๖

กิจกรรมใดที่สำคัญที่สุดในกระบวนการสร้างความเข้มแข็ง ขวัญกำลังใจ แก่ตนเอง เข้า
วัด ฟงั ธรรม๖๐๗ ทำงานอดิเรก หรอื งานท่ชี อบ ทที่ ำแล้วมีความสุข คลายความเครยี ด๖๐๘ ทำของถวาย
พระ เพื่อให้จิตใจของเขาผ่องใส๖๐๙ หาสิ่งของที่ทำแล้วมีประโยชน์ สนุกกับสิ่งที่เราทำลงไป๖๑๐ ออก
กำลังกายทุกวัน ถึงได้แข็งแรงมีกำลังใจดูแลแม่๖๑๑ ดีใจที่ได้สร้างความเข้มแข็งกับตนเองที่ได้ดูแล
ผู้ป่วยติดบ้าน๖๑๒ ได้ทำงานทุกวัน ได้แวะไปดูแลผู้ป่วยตามกำลังที่มีและได้ฟังธรรมจากหลวงลุงและ

๕๙๗ นางช่อทพิ ย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๕๙๘ นายแพทย์อุทิศ ศรีวิชัย, ๒๕๖๕.
๕๙๙ นางรตั ตยิ า มกี ัน, นางบัวแรง อทุ า, นางบวั ลอย แก่นสาร, ๒๕๖๕.
๖๐๐ นางสาววีรตั นา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๖๐๑ นางฉลอง ชยั เขยี ว, ๒๕๖๕.
๖๐๒ นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๖๐๓ นายปรัชญารตั น์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๖๐๔ นายอภสิ ิทธ์ิ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๖๐๕ นายกิจการ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๖๐๖ นางอรพนิ ทร์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๖๐๗ นางสาวสุกนั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๖๐๘ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๖๐๙ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๖๑๐ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๖๑๑ นางลติ เทพครเมือง, ๒๕๖๕.
๖๑๒ นางจำปี แกว้ ดามเรือน, ๒๕๖๕.

๑๒๗

กัลยาณมิตรทั้งหลาย๖๑๓ ไหว้พระ ตักบาตร ทำงานบ้าน ออกกำลังกายบ้างถ้ามีเวลา๖๑๔ ไม่มี
ความเห็น๖๑๕

๔.๔ การประยกุ ต์ใชห้ ลกั พทุ ธจติ วทิ ยาบรู ณาการสร้างความเข็มแข็งแก่ญาติของผูป้ ่วยฯ

หลักธรรมทางพุทธศาสนาเรื่องใด ที่พระสงฆ์นำมาพูดกับญาติของผู้ป่วยเรื้อรังบ่อยที่สุด
แนวทางดับทกุ ข์ อริยสจั ๔ ทุกข์ สมทุ ยั นโิ รธ มรรค๖๑๖ สติปัฏฐาน ๔ พรหมวหิ าร ๔๖๑๗

หลักธรรมทางพุทธศาสนาเรื่องใด ที่ท่านนำมาพูดกับญาติของผู้ป่วยเรื้อรังบ่อยที่สุด
อภิณหปัจจเวกขณธรรมสูตร เรามีความแก่ เจ็บ ตาย พลัดพราก สูญเสีย เป็นธรรมดา๖๑๘ เรื่อง สติ
ผปู้ ่วยและญาตผิ ู้ปว่ ยเองมักคิดนู้นคดิ นี้คิดไปต่าง ๆ นานา จำต้องทำให้ญาติผปู้ ว่ ยและตัวผู้ป่วยเองไม่
จดจ่อกับอีกเรื่องที่ไม่ใช่อาการป่วย๖๑๙ อโรคยา ปรมาลาภา ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ หาก
ผู้ดูแลเครียดอาจทำให้เกิดโรคจากความเครียด เช่น โรคกระเพาะ โรคซึ้มเศร้า แนะนำว่าห้ามเครียด
ให้หากิจกรรมทำในยามว่าง๖๒๐ พรหมวิหาร ๔ เมตตา กรุณา มทุ ติ า อเุ บกขา๖๒๑ สงั คหวตั ถุ ๔ เหนยี ว
ใจคน ๑ ทาน คือการให้ ๑ ปิยวาจา คือวาจาอ่อนหวาน ๓ อัตถจริยา คือการบำเพ็ญประโยชน์ ๔
สมานัตตา คือการไม่ถือตัว เสมอต้นเสมอปลาย๖๒๒ เกดิ แก่ เจบ็ ตาย เป็นวฏั ฏะจักรของชีวิต เหมือน
ต้นไม้ที่แก่จะมีต้นไม้ใหม่ขึ้นมาทดแทน๖๒๓ ไตรลักษณ์๖๒๔ ใช้หลักพรหมวิหาร ๔ ไตรลักษณ์ ๓ คือ
เกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไป หรืออีกหลักธรรมหนึ่งคือ เกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นสัจธรรม๖๒๕ เป็นธรรมชาติท่ี
คนเราต้องเวียนว่ายตายเกิด๖๒๖ หลักธรรมประจำใจที่เราพึ่งนำมาปฏิบัติ คือ การคิดดี ทำดี
รบั ผิดชอบชวี ิต ปฏิบตั ิตนให้เปน็ ที่พ่ึงของตน อดทน เมตตา กรณุ า อเุ บกขา๖๒๗ เรานับถือศาสนาพุทธ

๖๑๓ นางคำนอ้ ย อุตเคียน,นายอภชิ าติ อุตเคยี น, ๒๕๖๕.
๖๑๔ นางจนิ ดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๖๑๕ นางสาวสุจิรา ต้อมแตม้ , ๒๕๖๕.
๖๑๖ พระครปู ระพฒั น์ภูมิรชั , ๒๕๖๕.
๖๑๗ พระครปู ญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๖๑๘ พระธรรมดา จนฺทปญฺโ , ๒๕๖๕.
๖๑๙ พระสมหุ ์วุฒิชยั มหาวํสนนโฺ ท, ๒๕๖๕.

๖๒๐ พระสวุ ัชชยั ชยวุฑโฺ ฒ, ๒๕๖๕.
๖๒๑ พระชนะพร อคคฺ ธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๖๒๒ นางภสั ชลิตา อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๖๒๓ นางชอ่ ทพิ ย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๖๒๔ นายแพทยอ์ ทุ ิศ ศรีวิชัย, ๒๕๖๕.
๖๒๕ นายปรชั ญารตั น์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๖๒๖ นางสาววรี ัตนา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๖๒๗ นางบวั แรง อุทา, นางบวั ลอย แก่นสาร, นางรัตตยิ า มีกนั , นางฉลอง ชัยเขียว, ๒๕๖๕.

๑๒๘

ส่วนผู้ป่วยจะทำไม่ได้แต่ญาติที่เป็นลกู หลานหรือญาติพี่น้องสามารถสวดมนตภ์ าวนา๖๒๘ ให้กับผู้ป่วย
ได้ เรื่อง การเกิด แก่ เจบ็ ตาย เปน็ ส่งิ ธรรมดา การทำความดีตอ่ ผูม้ ีพระคุณและเพื่อนมนุษยด์ ว้ ยจิตใจ
บริสุทธิ์ กฎแห่งกรรม หิริและโอตัปปะ๖๒๙ การทำความดี การกตัญญูกตเวทิตา อริยสัจ ๔๖๓๐ การ
ตอบแทนบญุ คุณ ทำดีไดด้ ี ความกตญั ญูกตเวทติ า๖๓๑

หลักธรรมทางพุทธศาสนาเรื่องใด ที่ท่านนำมาใช้กับตนเองบ่อยที่สุด ขันติ คือ ความ
อดทน๖๓๒ เหตุดี ผลย่อมดี๖๓๓ ตอบแทนพระคุณ๖๓๔ พรหมวิหาร ๔ คือ หลักธรรมประจำใจที่ต้อง
นำมาใช้๖๓๕ จริยธรรม๖๓๖ ทำบุญทำทานทางศาสนาให้แก่ตนเอง๖๓๗ ยอมรับชะตากรรมและทำให้ดี
ทส่ี ดุ ๖๓๘
สรุปได้ว่า

ด้วยเหตุผลใด จึงนำหลักธรรมเรื่องน้ัน มาพูดกับญาติผู้ป่วยบ่อย ๆ ความทุกข์เป็นเรื่องที่
ใหญ่ยิ่งสำหรับชีวิตมนุษย์ ไม่ว่าจะอยู่ในฐานะใด ชนชั้นใด ความทุกข์ไม่เลยละเว้น แม้กระทั้งองค์
สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ก็ยังหนีจากทุกข์ แสวงหาความสงบในทางธรรม หาแนวทางเพื่อโปรด
มนษุ ย์และสตั วโ์ ลกให้พ้นทุกข์๖๓๙ การให้หลกั ธรรมในการประพฤตปิ ฏิบัติพรหมวหิ าร ๔ รู้จักมีเมตตา
กรณุ า มุทติ า อเุ บกขา๖๔๐

ด้วยเหตุผลใด จึงนำหลกั ธรรมเรอื่ งนนั้ มาพูดกบั ญาตผิ ูป้ ว่ ยบ่อย ๆ เปน็ สจั ธรรมความจริง
ที่ทุก ๆ คน หลีกหนีไม่พ้น๖๔๑ เป็นการบอกสอนว่าความเครียด จะนำพาโรคตา่ ง ๆ มากมาย๖๔๒ ด้วย
เหตุที่ต้องนำเรื่องสติมาพูดกับญาติผู้ป่วย คือ ต้องการให้ญาติผู้ป่วยไม่ฟุ้งซ่าน ห่วงนั้น ห่วงนี้ ยิ่งห่วง
ยง่ิ ทุกขย์ ่ิงทุกข์ยิง่ ไมส่ บายใจ ทำใหย้ ิง่ กังวลก็จะสง่ ผลเสียต่อสขุ ภาพและรวมไปถึงตัวของผู้ป่วยด้วย๖๔๓

๖๒๘ นางอมั พร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๖๒๙ นายอภสิ ทิ ธ์ิ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๖๓๐ นายกจิ การ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๖๓๑ นางอรพินทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๖๓๒ นางสาวสุกันยา ใจดี, นางอานพ สอนแก้ว, นางจินดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๖๓๓ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๖๓๔ นางสาวสุจิรา ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๖๓๕ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๖๓๖ นางลิต เทพครเมือง, ๒๕๖๕.
๖๓๗ นางจำปี แก้วดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๖๓๘ นางคำน้อย อุตเคียน,นายอภชิ าติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.
๖๓๙ พระครปู ระพัฒนภ์ มู ริ ัช, ๒๕๖๕.
๖๔๐ พระครูปญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๖๔๑ พระธรรมดา จนฺทปญฺโ , ๒๕๖๕.
๖๔๒ พระสวุ ชั ชยั ชยวฑุ ฺโฒ, ๒๕๖๕.
๖๔๓ พระสมหุ ์วุฒิชัย มหาวํสนนฺโท, ๒๕๖๕.

๑๒๙

เนื่องจากหลักปิดเหนียวจิตใจผู้คนจูงใจให้ผู้คนทำสิ่งดี ๆ รู้จักบำเพ็ญประโยชน์ เพื่อให้ดูแลผู้ป่วย
เรื้อรังอย่างมีความสุข ทำด้วยใจรัก โรคเรื้อรังส่วนใหญ่รักษาไม่หายขาด การทราบและยอมรับจะทำ
ให้ผู้ป่วยและญาติอยู่กับโรคได้อย่างมีความสุข เพื่อให้ญาติของผู้ป่วยมีกำลังใจ อดทนมีความกรุณา
และเข้มแข็ง เพราะเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจและสร้างความภาคภูมิใจ พูดแล้วรู้สึกดี ทำแล้วรู้สึกดี ให้
ปลงหรือปล่อยวางจะได้ไม่รู้สึกแย่ไปกว่านี้ แลดูจากโลกภายนอกแลสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวเองก็เป็นเช่นน้ี
เพอื่ ใหญ้ าตติ ระหนกั ถงึ ความผกู พันธ์ ความเขา้ ใจเหน็ อกเหน็ ใจซ่ึงกันและกนั มคี วามอดทนต่อสู้ เพราะ
เป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจและสร้างความภาคภูมิใจ พูดแล้วรู้สึกดี ทำแล้วรู้สึกดี สิ่งดี ๆ ก็ตามมา เพราะ
คือ ความจริงแท้ที่สุดของทุกสรรพสิ่งของชีวิตที่ต้องเผชิญ เมตตา ความรักใคร่ ปรารถนาดีอยากให้
เขามีความสุข กรุณา คือ ความสงสาร คิดช่วยเหลือให้พ้นทุกข์ มุทิตา เมื่ออยู่ดีมีสุขและยินดีต่อ
สุขภาพกายและจิตใจให้ผ่องใส อุเบกขา ทำใจให้ว่างใจเป็นกลาง พิจารณาเรื่องกรรมของสัตว์โลก
ทง้ั หลาย ต้องเปน็ ไปตามกรรมที่เคยทำมาแล้ว๖๔๔ เพอื่ ใหเ้ กิดกำลังใจและเข้าใจหลักธรรมชาติของโรค
เปน็ หลกั ธรรมแหง่ ความจริงของชีวิต หลักธรามารถแก้ปญั หาในชีวิตได้ เป็นหลกั ธรรมข้นั พ้ืนฐานที่ทุก
คนต้องมีและได้ใช้

ด้วยเหตผุ ลใด จึงนำหลกั ธรรมเรอ่ื งนั้น มาใชก้ ับตนเองบอ่ ย ๆ ตอ้ งใช้ความอดทนท่ีจะดูแล
ผู้ป่วย เพราะบางครั้งผู้ป่วยเอาแต่ใจ๖๔๕ เพราะหลักธรรมนี้ช่วยสร้างแรงจงู ใจและสร้างความเข้มแขง็
ในการดูแลผู้ปว่ ย๖๔๖ เพราะผู้ป่วยคือบพุ การี๖๔๗ ความอดทน อดกลั้นเป็นสิง่ จำเป็นมาก ๆ ต่อกิจวัตร
ประจำวันของเรา๖๔๘ คือ มันทำให้จิตใจของเราสบายขึ้น๖๔๙ คิดดี พูดดี ทำดี๖๕๐ ไม่ให้มีโรคภัยไข้เจบ็
เบียดเบียน๖๕๑ เพราะจะได้ไม่ต้องโทษโน้น นั่น นี้ ให้มันปวดหวั และทุกสิ่งล้วนแล้วมาจากการกระทำ
ของตวั เราเองทงั้ น้ัน๖๕๒ ต้องอดทนต่อสิง่ ที่เขา้ มาในชวี ิตในการดูแลผ้ปู ว่ ย๖๕๓

สรุปได้ว่าเมื่อนำหลักธรรมน้ันมาพดู กับญาติผู้ป่วย มีผลดีหรือเกิดผลเป็นอย่างไรกับญาติ
ผู้ป่วย แนวทางศาสนาพุทธนั้น เป็นวิถีทางที่สามารถดับทุกข์ได้และเข้าใจง่าย สอดคล้องกับภาวะ

๖๔๔ พระชนะพร อคคฺ ธมฺโม, ๒๕๖๕.

๖๔๕ นางสาวสกุ ันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๖๔๖ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๖๔๗ นางสาวสจุ ริ า ตอ้ มแตม้ , ๒๕๖๕.
๖๔๘ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๖๔๙ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๖๕๐ นางลติ เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๖๕๑ นางจำปี แก้วดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๖๕๒ นางคำน้อย อตุ เคยี น,นายอภชิ าติ อตุ เคียน, ๒๕๖๕.
๖๕๓ นางจนิ ดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.

๑๓๐

ปจั จุบัน หากปฏิบตั ไิ ดแ้ ละตั้งใจใช้เปน็ แนวทางกจ็ ะทำให้เกิดความทุกข์ไม่สามารถทำอะไรเราได้ ต่อสู้
ปญั หาและเอาชนะมันไดอ้ ยา่ งมั่นคง๖๕๔ มผี ลดคี อื ญาติผู้ปว่ ยมกี ำลังใจในการดแู ลรกั ษา๖๕๕

เมื่อนำหลักธรรมนั้นมาพูดกับญาติผู้ป่วย มีผลดีหรือเกิดผลเป็นอย่างไรกับญาติผู้ป่วย
ยอมรับสภาพความเป็นจริง ปลง ปล่อย วางได้๖๕๖ มีจิตใจแจ่มใส และร่าเริง๖๕๗ จะได้มีกำลังใจ
ประกอบอาชพี และดูแลผ้ปู ่วยอย่างมีความสขุ ๖๕๘ ไม่แสดงความเห็น๖๕๙ญาติมีความเข้าใจถึงเป้าหมาย
ให้ความร่วมมือ ไม่ต่อต้าน มีการช่วยเหลือผู้ป่วยมากขึ้น๖๖๐ มีผลดี ทำให้ปฏิบัติต่อผู้ป่วยเยยี งมนุษย์
มีคุณธรรม๖๖๑ เข้าใจ ยอมรับ มีความสุข๖๖๒ ทำให้ญาติผู้ป่วยมาตอยเอาใจใส่มีเวลามากขึ้น คอยให้
กำลงั กำลงั ใจแก่กัน นับว่าเปน็ ผลดีเป็นอย่างยิง่ ๖๖๓ ถ้ามีอารมณด์ ีหรือรบั ฟังและเข้าใจก็จะมีสีหน้าที่ดี
ขึ้น แต่ถ้าวันไหนมีปัญหาคาใจจะไม่รับรู้และรับฟังสิ่งที่เราพูด ก็จะแย้งขึ้นทันที่ว่าถ้าไม่เกิดขึ้นกับ
ตัวเองกจ็ ะไมร่ ู้หรอกว่าเป็นอยา่ งไร คงไม่เข้าใจหรอก๖๖๔ มีผลดีตอ่ ญาติเปน็ อย่างมาก๖๖๕ การดูแลเอา
ใจใส่ ช่วยเหลอื ตามสมควร ตามความเหมาะสม๖๖๖ เกดิ ความแตกต่างไปในทางท่ีดีและเป็นแนวทางท่ี
ถูกต้องนับว่าเป็นผลดีเป็นอย่างยิ่ง๖๖๗ ผลดี คือ ญาติก็สามารถเข้าใจชีวิตของมนุษย์มากขึ้น ให้ความ
ยอมรบั กบั ความเจ็บปว่ ยของมนุษย์หรือคนไข้มากขึ้น๖๖๘ เกิดผลในการยอมรับ มกี ำลังใจท่ีดี ปฏิบัติที่
ดีเพิ่มขึ้น๖๖๙ ทำให้มีกำลังใจที่จะช่วยเหลือผู้ป่วยอย่างเต็มใจ การดูแลผู้ป่วยมีประสิทธิภาพและ
ประสิทธิผลอย่างดี ให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลและอาการดีขึ้น๖๗๐ ญาติผู้ป่วยมีความตั้งใจและมุ่งมั่นใน
การดแู ลผู้ป่วยมากข้ึน๖๗๑

๖๕๔ พระครูประพัฒน์ภมู ิรชั , ๒๕๖๕.
๖๕๕ พระครูปญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๖๕๖ พระธรรมดา จนทฺ ปญโฺ , ๒๕๖๕.
๖๕๗ พระสวุ ชั ชยั ชยวุฑโฺ ฒ, ๒๕๖๕.
๖๕๘ พระชนะพร อคคฺ ธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๖๕๙ พระสมุห์วฒุ ชิ ยั มหาวสํ นนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๖๖๐ นางภสั ชลติ า อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๖๖๑ นางชอ่ ทิพย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๖๖๒ นายแพทยอ์ ทุ ศิ ศรวี ชิ ยั , ๒๕๖๕.
๖๖๓ นางรตั ติยา มีกนั , ๒๕๖๕.
๖๖๔ นางสาววรี ตั นา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๖๖๕ นางบวั ลอย แกน่ สาร, นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๖๖๖ นางบวั แรง อุทา, ๒๕๖๕.
๖๖๗ นางฉลอง ชยั เขยี ว, ๒๕๖๕.
๖๖๘ นายปรชั ญารตั น์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๖๖๙ นายอภิสทิ ธิ์ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๖๗๐ นายกิจการ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๖๗๑ นางอรพนิ ทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.

๑๓๑

เมื่อนำหลักธรรมนั้นมาใช้กับตนเอง มีผลดีหรือเกิดผล ไม่ทำร้ายจิตใจผู้ป่วย๖๗๒ ทำให้มี
ความเข้มแขง็ เพราะคดิ วา่ ความขยนั หมนั่ เพียร ความเมตตา กรณุ า ฯลฯ ยอ่ มนำสิ่งดี ๆ เขา้ มาในชีวิต
อย่างแน่นอน๖๗๓ ต้องอยู่ ต้องสู้๖๗๔ ดีต่อใจ๖๗๕ จิตใจของเราจะได้ผ่องแผ้ว๖๗๖ ทำให้ตัวเรามีความสุข
และผู้ที่เราได้ดแู ลก็มีความสขุ ด้วย๖๗๗ ผลดีมากที่สดุ ไดม้ าคุ้มครองตนเองและผู้ปว่ ๖๗๘ย ดีเพราะจะได้
เดินก้าวตอ่ ไปแบบไมส่ ะดุด๖๗๙ ความอดทน นำมาซ่งึ ประโยชน์สขุ ทำให้ทงั้ ร่างกายและจิตใจเบิกบาน
แลมสี ติ ปญั ญาในการแก้ปัญหา๖๘๐

สรปุ ไดว้ า่ หลักธรรมทางพุทธศาสนาเร่อื งอืน่ ๆ ทีท่ ่านคดิ ว่าสำคญั อยา่ งย่ิงกับญาติผู้ป่วยท่ี
ควรรคู้ ือ อทิ ธิบาท ๔ ๑. ฉนั ทะ พอใจในงานทตี่ ัวเองทำ ไมห่ ว่ งกงั วลอะไร ๒. วิรยิ ะ ความมีกำลังใจท่ี
เข้มแข็ง แก้ลวกล้า ใจสู้ กล้าที่จะเผชิญกับความลำบากและอุปสรรค มีความเพียร ที่จะเอาชนะ
อุปสรรคให้สำเร็จ ๓. จิตตะ การอุทิศตัว อุทิศใจให้กับสิ่งที่จดจ่ออยู่กับสิ่งนั้น ๔. วิมังสา ค่อยใช้
ความคิดพิจารณาหาเหตุผล เกี่ยวกับเรื่องนั้นตลอดเวลา ทบทวน ตรวจสอบ เพื่อหาทางปรับปรุง
แกไ้ ข๖๘๑ การครองตน ครองคน ครองงาน อรยิ สัจ ๔๖๘๒

หลักธรรมทางพุทธศาสนาเรื่องอื่นๆ ที่ท่านคิดว่าสำคัญอย่างยิ่งกับญาติผู้ป่วยที่ควรรู้คือ
ไตรสิกขา คือ ศีล สมาธิ ปัญญา๖๘๓ ถือหลักไตรลักษณ์๖๘๔ ไม่แสดงความคิดเห็น๖๘๕ พละ ๕ ต้องมี
ความเชื่อ ความเพียร ระลึกได้ ความตั้งใจและรอบรู้๖๘๖ อริยสัจ ๔๖๘๗ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค พอ
พูดถึงอริยสัจ ๔ ก็จะมีการกล่าวถึงขันธ์ ๕ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ พอกล่าวถึงหลักธรรม
เหล่านี้ ก็จะสรุปได้ว่า ความสุขและความทุกข์ของคนเรานั้นเกิดขึ้นที่กายและที่ใจ๖๘๘ คุณธรรม

๖๗๒ นางสาวสุกนั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๖๗๓ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๖๗๔ นางสาวสจุ ิรา ตอ้ มแตม้ , ๒๕๖๕.
๖๗๕ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๖๗๖ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๖๗๗ นางลติ เทพครเมือง, ๒๕๖๕.
๖๗๘ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.
๖๗๙ นางคำนอ้ ย อุตเคียน,นายอภิชาติ อตุ เคียน, ๒๕๖๕.
๖๘๐ นางจินดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๖๘๑ พระครปู ระพัฒน์ภมู ิรัช, ๒๕๖๕.
๖๘๒ พระครปู ัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๖๘๓ พระธรรมดา จนทฺ ปญฺโ , ๒๕๖๕.
๖๘๔ พระสมุห์วุฒชิ ยั มหาวํสนนโฺ ท, ๒๕๖๕.
๖๘๕ นายแพทยอ์ ุทิศ ศรีวิชยั , พระสวุ ัชชัย ชยวุฑโฺ ฒ, ๒๕๖๕.
๖๘๖ นางภัสชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๖๘๗ นางช่อทิพย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๖๘๘ นางสาววีรตั นา อนุภาพ, ๒๕๖๕.

๑๓๒

จริยธรรม๖๘๙ เพื่อคนในครอบครัวจะได้มีกำลังใจ การอ่อนน้อมถ่อมตน การพึ่งพาตัวเอง เพื่อผู้อ่ืน
เพื่อสังคม๖๙๐ สุ จิ ปุ ริ๖๙๑ เอาหลักธรรม เรื่อง ศีล ๕ พื้นฐานของปุถุชนมาเชื่อมโยงกันเรื่อง บุญ
บาป๖๙๒ สร้างความมั่นใจให้กับญาติ โดยแนะนำการดูแลผู้ป่วยให้ถูกวธิ ี๖๙๓ การตอบแทนบุญคุณ กฎ
แห่งกรรม พรหมวิหาร ๔๖๙๔ หลักอริยสัจ ๔ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค หลักพรหมวิหาร ๔ เมตตา
กรณุ า มุทิตา อเุ บกขา หลักการทำความดี๖๙๕ หลักสัจธรรมของชีวติ มีความสำคญั ในญาติท่ดี แู ลผู้ป่วย
ระยะสุดทา้ ย (Palliative care) เพื่อเตรยี มจติ ใจพบกบั การสูญเสียในระยะอันใกล้๖๙๖

หลกั ธรรมทางพุทธศาสนาเร่ืองอน่ื ๆ ทท่ี ่านคดิ ว่าสำคัญอย่างยง่ิ กับตนเองในฐานะดูแลคน
ป่วยเรื้อรัง วิริยะ อุตสาหะ ความขยัน๖๙๗ สัมมาอาชีวะ เราจะเลี้ยงชีวิตของเราด้วยสัมมาอาชิโว ละ
การเลี้ยงชีวิตด้วยตัณหา แต่เลี้ยงชีวิตอยู่ด้วยปัญญา๖๙๘ พรหมวิหาร ๔ เมตตา กรุณา มุทิตา
อุเบกขา๖๙๙ จิตใจ คือ ส่วนสำคัญมากหากใจไม่สู้แล้วทำอย่างไรก็จะไม่สำเร็จ๗๐๐ ทำความดีทางกาย
วาจาและใจ๗๐๑ ศาสนาพทุ ธอยู่ในใจท่ีได้ดูแลผูป้ ่วยเร้ือรงั ๗๐๒ ได้สวดมนต์ และนั่งสมาธิ นั่งภาวนา๗๐๓
สติ คือ ความระลกึ ได้ สมั ปชัญญะ คอื ความรตู้ วั ๗๐๔ ไมแ่ สดงความคดิ เห็น๗๐๕
สรุปไดว้ า่

การที่ญาติผู้ป่วยควรเข้าใจเรื่องชีวิตของคนเรามีสุข ทุกข์ ทำให้เข้าใจหลักสัจธรรมความ
จริงของชีวิตว่าทุกข์สุขเป็นสิ่งที่อยู่กับเรา ความสุขเป็นยอดปรารถนาของมนุษย์ ความทุกข์ไม่มี

๖๘๙ นางอัมพร จอมใจ, นางบวั ลอย แก่นสาร, ๒๕๖๕.
๖๙๐ นางรัตตยิ า มกี ัน, นางฉลอง ชยั เขยี ว, ๒๕๖๕.
๖๙๑ นายปรชั ญารัตน์ วงศผ์ า, ๒๕๖๕.
๖๙๒ พระชนะพร อคคฺ ธมฺโม, ๒๕๖๕.
๖๙๓ นางบัวแรง อทุ า, ๒๕๖๕.
๖๙๔ นายอภิสทิ ธ์ิ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๖๙๕ นายกิจการ กาวโิ ล, ๒๕๖๕.
๖๙๖ นางอรพนิ ทร์ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๖๙๗ นางสาวสกุ นั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๖๙๘ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๖๙๙ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๗๐๐ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๗๐๑ นางลิต เทพครเมือง, ๒๕๖๕.
๗๐๒ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.
๗๐๓ นางคำนอ้ ย อุตเคียน,นายอภิชาติ อตุ เคียน, ๒๕๖๕.
๗๐๔ นางจนิ ดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๗๐๕ นางสาวสุจิรา ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.

๑๓๓

ขอ้ ยกเว้นให้ใคร เราจะพ้นทุกข์ได้อย่างไร ตราบใดท่ีเรายังไม่เขา้ ใจโลก ไมเ่ ข้าใจสาเหตุของทุกข์ที่เกิด
จากตัวเรา๗๐๖ เพือ่ จะได้เขา้ ใจความรสู้ ึกของผ้ปู ว่ ยวา่ เป็นอย่างไร๗๐๗

การที่ญาติผู้ป่วยควรเข้าใจเรื่องชีวิตของคนเรามีสุข ทุกข์ มีความสำคัญอย่างมาก ที่จะได้
เข้าใจในสัจธรรม เขา้ ใจชวี ติ จะได้ทุกขน์ อ้ ยลง๗๐๘ ความสุขกาย ทำใหจ้ ิตใจสดชน่ื คอื สขุ ทางกายและ
ใจ ความทกุ ขก์ าย ทำใหจ้ ติ ใจห่อเหีย่ วบ้างครั้ง ทอ้ ตอ่ การประกอบอาชีพ๗๐๙ ไมแ่ สดงความคิดเห็น๗๑๐
ญาติจะเข้าใจผู้ป่วยและตนเอง ไม่คิดมากเกินไป ทำปัจจุบันให้ดีที่สุด๗๑๑ ญาติมีความสุข ญาติไม่
เครียด ไม่หงุดหงิด๗๑๒ จะได้นำมาใช้ในการดูแลผู้ป่วย๗๑๓ มีความสำคัญต่อการใช้ชีวิตประจำวันและ
เป็นผลดีตอ่ ใจ๗๑๔ พอเข้าใจเรือ่ งสุข ทุกข์ ก็สามารถแบ่งแยกได้วา่ ควรทำอยา่ งไรถึงจะพบแต่ความสขุ
แต่ถ้าปฏิบัติแบบไหน (ไม่ดี) ก็จะประสบกับความทุกข์ แล้วก็จะปฏิบัติตนให้ถูกให้ควรและพบกับ
ความสุขตลอด๗๑๕ สำคัญทางด้านจิตใจ รู้จักปล่อยวาง เข้มแข็ง อดทน๗๑๖ การที่เราจะมีสุขมีทุกข์ มี
ความเข้มแข็งเท่านั้นที่จะผ่านพ้น มีความสำคัญต่อการใช้ชีวิตประจำวันและเป็นผลดีต่อใจตนเองต่อ
ชุมชน๗๑๗ทำให้ญาติผู้ป่วยเข้าใจ ความหมายของการใช้ชีวิตมากขึ้น๗๑๘ เกิดอุเบกขา คือ การยอมรับ
และเข้าใจสู่การปฏิบัติ๗๑๙ ทำให้เข้าใจในชีวิตมากยิ่งขึ้น ทำให้มีภูมิคุ้มกันต่อการรับมือและการ
แก้ปัญหาได้เปน็ อย่างดี๗๒๐ คนที่เข้าใจชีวติ จะปรับตวั เขา้ กับสถานการณ์หรือภาวะตงึ เครียดในชีวิตได้
ดีและสามารถแกไ้ ขปญั หาเฉพาะหน้าได้ดีขึ้น๗๒๑

การที่ตนเองซึ่งดูแลคนป่วยเรื้อรังมีความเข้าใจเรื่องชีวิตของคนเรามีสุข ทุกข์ ในชีวิต
คนเรามีทั้งสุขและทุกข์๗๒๒ เพราะเราจะไดร้ ู้ว่าต้องปฏบิ ตั ิตนอย่างไร ให้ผู้อืน่ มีสุขและไมท่ ุกข์๗๒๓ ต้อง

๗๐๖ พระครปู ระพัฒน์ภมู ิรชั , ๒๕๖๕.
๗๐๗ พระครปู ัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๗๐๘ พระธรรมดา จนทฺ ปญฺโ , ๒๕๖๕.
๗๐๙ พระชนะพร อคฺคธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๗๑๐ พระสมุห์วฒุ ิชัย มหาวสํ นนฺโท, พระสุวชั ชัย ชยวุฑฺโฒ, ๒๕๖๕.
๗๑๑ นางภัสชลิตา อนเุ คราะห์, ๒๕๖๕.
๗๑๒ นางบวั แรง อทุ า, ๒๕๖๕.
๗๑๓ นางช่อทิพย์ คูหา, ๒๕๖๕.
๗๑๔ นางรัตตยิ า มีกนั , ๒๕๖๕.
๗๑๕ นางสาววีรัตนา อนภุ าพ, ๒๕๖๕.
๗๑๖ นางบวั ลอย แก่นสาร, นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๗๑๗ นางฉลอง ชัยเขียว,
๗๑๘ นายปรชั ญารตั น์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๗๑๙ นายอภิสทิ ธ์ิ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๗๒๐ นายกิจการ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๗๒๑ นางอรพนิ ทร์ อินต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๗๒๒ นางสาวสกุ ันยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๗๒๓ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.

๑๓๔

ทำให้ดีที่สุด๗๒๔ เพื่อบุญ กุศลในวันข้างหน้า๗๒๕ มันทำให้เรารู้ว่า ทำดีได้ดี ทำชั่วแล้วได้ดีมีที่ไหน๗๒๖
คนมักจะมีทั้งทุกข์ สุขร่วมกันไปเราควรจะอยู่กับสิ่งเหล่านี้ให้มีความสุขให้ได้และผ่านไปด้วยดี ๗๒๗
บางครั้งก็เหนื่อยใจทีผ่ ู้ปว่ ยทำธรุ การไม่รู้เร่ือง๗๒๘ ทำให้ละกิเลสได้ เรื่อง รัก โลภ โกรธ หลง๗๒๙ ทำให้
เรารู้จักว่าชีวิตคนเรา เมื่อมีสุขก็ต้องมีทุกข์ เราต้องรู้จักปล่อยวางในสิ่งที่เกิดขึ้นในชีวิต๗๓๐ ไม่แสดง
ความคดิ เหน็ ๗๓๑

สรุปไดว้ า่ หลกั ไตรลกั ษณ์ (อนจิ ฺจํ ทกุ ขฺ ํ อนตตฺ า) พระคลิ านปุ ัฏฐากนำมาใชใ้ นการทำหนา้ ที่
อย่างไร สอนให้ผปู้ ่วยและญาตเิ ข้าใจในความเป็นไปของชวี ิตคนเรา ว่าไมม่ ีอะไร จีรังยัง่ ยนื มที ุกข์ สุข
ไม่มีตัวตน ไม่มขี องเราของเขา สดุ ทา้ ยเปน็ ของธรรมชาติ๗๓๒ ไมแ่ สดงความเหน็ ๗๓๓

หลักไตรลักษณ์ (อนิจฺจํ ทุกฺขํ อนตฺตา) เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์นำมาใช้ในการทำหน้าท่ี
อยา่ งไร ปฏบิ ตั กิ จิ ดแู ลดง่ั ญาตขิ องตน ไมเ่ ลอื กท่รี กั ไม่มักที่ชงั ดูแลเอาใจใสอ่ ยา่ งไมย่ ดึ ติดถือมั่น๗๓๔ ใน
การพูดคุยให้กำลงั ใจแก่ญาตผิ ู้ปว่ ยก็จะมีการนำหลักไตรลักษณเ์ ข้ามาสอดแทรกให้เหน็ ถึงความเป็นไป
ของสังขาร๗๓๕ ต้องเกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นเรื่องธรรมดาของสัตว์โลกที่หลีกหนีไม่พ้น พอพูดอย่างนี้
ญาติผปู้ ่วยท่เี ขา้ ใจกย็ อมปลงยอมรบั ความเปน็ จรงิ อยู่กบั ปจั จุบนั ๗๓๖ เกิดข้ึน ตง้ั อยู่ ดับไป เกดิ แก่ เจ็บ
ตาย ทุกคนหนีไม่พ้นเราจะต้องปรับความคิดให้สอดคล้อง อยูใ่ หไ้ ดต้ ามธรรมชาติ

สรุปได้ว่าในฐานะพระสงฆ์ ท่านมีหลักธรรมที่ใช้ประจำใจอยู่เสมอคือเรื่องใด มีผลต่อ
ภาวะจิตใจของท่านอย่างไร พรหมวิหารธรรม มีไว้กำกับความประพฤติและปฏิบัติตนต่อมนุษย์และ
สรรพสัตว์โลก ๑. เมตตา ปรารถนาดีอยากให้เขามีความสุขคิดจะช่วยให้พ้นทุกข์ ๒. กรุณา ความ
สงสารคิดที่จะช่วยให้พ้นทุกข์ ๓. มุทิตา เมื่อทุกคนอยู่ดีมีความสุข ดำรงในปกติสุขก็พลอยยินดี ๔.
อุเบกขา วางใจเป็นเป็นกลาง ไม่เอนเอียงด้วยรักและเกลียดชัง๗๓๗ พรหมวิหาร ๔ มีเมตตา กรุณา
มุทิตา อุเบกขา มีผลดีในการประพฤติปฏิบัติ๗๓๘ซึ่งสอดคล้องกับงานวจิ ัยของพระธรรมโมลี (ทองอยู่

๗๒๔ นางสาวสจุ ิรา ต้อมแต้ม, ๒๕๖๕.
๗๒๕ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๗๒๖ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๗๒๗ นางลิต เทพครเมือง, ๒๕๖๕.
๗๒๘ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.
๗๒๙ นางคำนอ้ ย อุตเคยี น,นายอภชิ าติ อตุ เคยี น, ๒๕๖๕.
๗๓๐ นางจินดา สขุ คำฟอง, ๒๕๖๕.
๗๓๑ นายแพทยอ์ ุทศิ ศรีวชิ ยั , ๒๕๖๕.
๗๓๒ พระครปู ัญญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๗๓๓ พระครปู ระพัฒน์ภูมริ ัช, ๒๕๖๕.
๗๓๔ พระธรรมดา จนฺทปญฺโ , ๒๕๖๕.
๗๓๕ พระสมุห์วุฒิชยั มหาวสํ นนฺโท, ๒๕๖๕.
๗๓๖ พระสวุ ัชชัย ชยวุฑโฺ ฒ, ๒๕๖๕.
๗๓๗ พระครปู ระพฒั นภ์ ูมิรัช, ๒๕๖๕.
๗๓๘ พระครปู ญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.

๑๓๕

าณวิสุทฺโธ)๗๓๙วิจัยเรื่อง “การศึกษาเชิงวิเคราะห์วิถีชีวิต พฤติกรรมสุขภาพ และการดูแลสุขภาพ
แบบองคร์ วมของพระสงฆท์ ป่ี รากฏในพระไตรปฎิ ก” ผลการวิจยั สรุปไดว้ ่า พระสงฆ์ไทยในปจั จุบันต่าง
มีวิถีชีวิต พฤติกรรมสุขภาพและการดูแลรักษาสุขภาพที่แตกต่างจากพระสงฆ์ในสมัยพุทธกาลอย่าง
มาก สบื เนื่องมาจากปัจจยั ตา่ ง ๆ เชน่ สภาพสังคม ส่งิ แวดล้อม ประเพณีและวัฒนธรรมท่ีเปล่ียนแปลง
ไป ทำใหว้ ถิ ชี วี ติ หรอื รปู แบบการดำเนนิ ชีวิตของพระสงฆเ์ ปลี่ยนไป สำหรบั ปญั หาสขุ ภาพของพระสงฆ์
ในสังคมไทยปัจจุบัน กลับกลายมาเป็นโรคที่เกิดจากการดำเนินชีวิตที่ดีและสะดวกสบาย ที่เรียกว่า
“โรควิถีชีวติ ”

ทา่ นในฐานะบุคลากรทางการแพทย์ มหี ลักธรรมทใี่ ชป้ ระจำใจอยเู่ สมอคือเรอื่ งใด มีผลต่อ
ภาวะจิตใจของท่านอย่างไร สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสยุ สิ่งทั้งปวงไม่ควรยึดมั่น ถือมั่น เรามีความ
แก่ เจ็บ ตาย พลัดพราก สูญเสีย มีกรรมเป็นของตน แดนเกิด เผ่าพันธุ์ ทำกรรมใดได้กรรมนั้น๗๔๐
นิยมใช้ประจำ คือ สติ ในฐานะพระคิลานุปัฏฐากเราต้องมีสติมากกว่าผู้ป่วยและญาติผู้ป่วยในเวลา
พูดคุยและให้กำลังใจผู้ป่วยและญาติผู้ป่วยจะได้ไม่ตระหนกตาม คิดก่อนพูด ไม่ใช่พูดแล้วมา คิดท่ี
หลัง๗๔๑ พละ ๕ ๑สัทธา ความเชื่อ ๒ วิริยะ ความเพียร ๓ สติ ความระลึกได้ ๔ สมาธิ ความตั้งใจมน่ั
๕ ปัญญา ความรอบรู้๗๔๒ อริยสัจ ๔ ทำให้เข้าใจความเป็นมนษุ ย์ ส่งผลใหไ้ ดท้ ำงานอยา่ งมคี วามสุข๗๔๓
คิดดี ทำดี ทำแตส่ ่งิ ดีและสร้างความเชอ่ื มั่นทำหน้าท่ีของเราให้ดีท่ีสดุ มีความโอบอ้อมอารี มนี ้ำใจ เป็น
ความภาคภูมิใจมาก ปลง ปล่อยวาง ว่าเป็นเช่นนี้เอง ไม่ต้องคิดเผื่อใครให้อยู่กับปัจจุบัน ขณะนี้
เดยี๋ วนี้ Here and New๗๔๔ คณุ ธรรม จริยธรรม เมตตา กรุณา

มีผลต่อภาวะจิตใจตัวเองในด้านความสุข มีความสบายใจที่ได้ช่วยเหลือผู้อื่นที่กำลังได้รับ
ความทุกข์๗๔๕ มีหลักธรรมประจำใจอยู่เสมอมา ก็คือ คิดดี ทำดี ทำแต่สิ่งดี ๆ และสร้างความเชื่อมั่น
ทำหน้าที่ของเราให้ดีที่สุดเป็นความภาคภูมิใจมาก๗๔๖ โยนิโสมนสิการ พรหมวิหารธรรม สังคหวัตถุ
ธรร อิทธิบาทธรรมและเบญจศีล เบญจธรรม๗๔๗ ใช้กฎของไตรลักษณ์ เป็นหลักสอน๗๔๘ การใช้
หลกั ธรรม อรยิ สัจ ๔ พรหมวหิ าร ๔ กฎแหง่ กรรม การทำความดี การรกั เพื่อนมนษุ ย์ การไดช้ ว่ ยเหลือ

๗๓๙ พระธรรมโมลี (ทองอยู่ าณวสิ ุทโฺ ธ), “การศกึ ษาเชงิ วิเคราะห์วถิ ีชวี ติ พฤตกิ รรมสขุ ภาพ และการดูแล
สุขภาพแบบองค์รวมของพระสงฆท์ ปี่ รากฏในพระไตรปิฎก”, วิทยานพิ นธพ์ ทุ ธศาสตรดษุ ฎีบัณฑิต, (บัณฑติ
วทิ ยาลัย: มหาวิทยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๒).

๗๔๐ พระธรรมดา จนฺทปญฺโ , ๒๕๖๕.
๗๔๑ พระสมุห์วฒุ ิชัย มหาวํสนนฺโท, ๒๕๖๕.
๗๔๒ นางภสั ชลติ า อนุเคราะห์, ๒๕๖๕.
๗๔๓ นางชอ่ ทิพย์ คหู า, ๒๕๖๕.
๗๔๔ นางสาววรี ัตนา อนุภาพ, ๒๕๖๕.
๗๔๕ นางบัวลอย แกน่ สาร, นางอัมพร จอมใจ, ๒๕๖๕.
๗๔๖ นางฉลอง ชัยเขียว, นางรตั ตยิ า มีกนั , ๒๕๖๕.
๗๔๗ นายปรัชญารัตน์ วงศ์ผา, ๒๕๖๕.
๗๔๘ พระชนะพร อคคฺ ธมโฺ ม, ๒๕๖๕.

๑๓๖

ผู้ปว่ ย มผี ลทำให้มีความสุขในการทำหน้าทีนนั้ คอื สุขท่ใี จ๗๔๙ หลักอริยสจั ๔ และหลกั พรหมวิหาร ๔
ทำให้การช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่เป็นทุกข์ ทำให้จิตเป็นกุศล๗๕๐ ใช้พรหมวิหาร ๔ และการดูแลผู้ป่วย
ด้วยหัวใจความเป็นมนุษย์๗๕๑ พรหมวิหาร ๔ มีเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา๗๕๒ ไม่แสดง
ความเห็น๗๕๓

ทา่ นในฐานะญาติของคนป่วยเร้ือรัง มีหลกั ธรรมที่ใชป้ ระจำใจอยู่เสมอคือเรื่องใด มีผลต่อ
ภาวะจติ ใจของทา่ นอย่างไร พรหมวิหาร ๔ มีเมตตา กรุณา มทุ ติ า อเุ บกขา๗๕๔ เร่อื งจิตใจ มผี ลทำให้
รู้และเข้าใจ มีวิธีคิดและสามารถดำรงชีวิตไปได้๗๕๕ ทดแทนบุญคุณพ่อแม่ สู้เพื่อท่า๗๕๖น ต้องอดทน
ต่อสิ่งที่เราต้องทำ๗๕๗ ก่อนอื่นเราก็ต้องนึกถึงธรรมะที่พระพุทธเจ้าสอนไว้ว่า ขันติ ความอดทน อด
กลั่น ไม่ท้อแท้๗๕๘ ทำด้วยความจริงใจ ทำด้วยความดีโดยไม่หวังผลตอบแทนใด ๆ๗๕๙ หลักธรรมทาง
ศาสนาที่นับถืออยู่ประจำ๗๖๐ ต้องดูแลผู้เป็นบิดา มารดา จนกว่าชีวิตเราจะหาไม่ มีผล คือ ทำให้เรามี
ความสุขทุกคร้งั ทไ่ี ดท้ ำ๗๖๑ บคุ คลทีท่ นในส่งิ ทค่ี นอ่ืนทนได้ยาก ทำในสิ่งที่คนอนื่ ทำได้ยาก บุคคลนั้นจะ
เข้าถึงความสำเร็จของชีวิต ความอดทน ความขมขื่นจะเกิดขึ้นในเบื้องต้น ของการทำความดี แต่จะ
ได้รบั ความชน่ื ชม ในปน้ั ปลายของชวี ติ ๗๖๒

สรุปได้ว่าหลักธรรมในพุทธศาสนา เรื่องใดอีกที่นำมาสร้างเรื่องจูงใจ ขวัญกำลังใจ แก่
ญาตผิ ปู้ ่วยได้อกี สติปัฏฐาน ๔ การตงั้ สติความรู้กาย,เวทนา,จติ ธรรม ไม่มีอะไรเป็นตัวตน ของเราของ
เขา สุดท้ายก็คืนสูธ่ รรมชาติ๗๖๓ ไม่แสดงความเห็น๗๖๔

หลักธรรมในพุทธศาสนา เรื่องใดอีกที่นำมาสร้างเรื่องจูงใจ ขวัญกำลังใจ แก่ญาติผู้ป่วย
ได้อีกทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว เพราะสัตว์โลกเป็นไปตามกรรมอริยสัจ ๔ พรหมวิหาร ๔ เป็นต้น๗๖๕

๗๔๙ นายอภสิ ิทธิ์ อินตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๗๕๐ นายกิจการ กาวิโล, ๒๕๖๕.
๗๕๑ นางอรพินทร์ อนิ ตะ๊ ยศ, ๒๕๖๕.
๗๕๒ นางบัวแรง อทุ า, ๒๕๖๕.
๗๕๓ นายแพทยอ์ ุทิศ ศรีวชิ ัย, ๒๕๖๕.
๗๕๔ นางสาวสกุ นั ยา ใจดี, ๒๕๖๕.
๗๕๕ นางสม แสงเพชร, ๒๕๖๕.
๗๕๖ นางสาวสุจริ า ตอ้ มแตม้ , ๒๕๖๕.
๗๕๗ นางอานพ สอนแกว้ , ๒๕๖๕.
๗๕๘ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๗๕๙ นางลติ เทพครเมอื ง, ๒๕๖๕.
๗๖๐ นางจำปี แก้วดามเรอื น, ๒๕๖๕.
๗๖๑ นางคำน้อย อุตเคียน,นายอภิชาติ อุตเคียน, ๒๕๖๕.
๗๖๒ นางจนิ ดา สุขคำฟอง, ๒๕๖๕.
๗๖๓ พระครปู ญั ญาวนธาดา, ๒๕๖๕.
๗๖๔ พระครูประพฒั น์ภูมริ ัช, ๒๕๖๕.
๗๖๕ พระสุวัชชยั ชยวฑุ ฺโฒ, ๒๕๖๕.

๑๓๗
หลักธรรมทั้งหมดนั้นแหละเอามาเชื่อมโยงในวิถีชีวิตของมนุษย์และสัตว์โลก ๗๖๖ซึ่งสอดคล้องกับ
งานวิจัยของพระธรรมโมลี (ทองอยู่ าณวิสุทฺโธ)๗๖๗วิจัยเรื่อง “การฟื้นฟูคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยไต
วายเรื้อรังระยะสุดท้ายด้วยธรรมปฏิบัติ” ผลการวิจัยสรุปได้ว่า ภาวะความซึมเศร้าเป็นปัญหา ของ
สุขภาพจิตเป็นอย่างแรก พบถึงร้อยละ ๓๐ ของผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ซึ่งมีผลทำให้ผู้ป่วย
ต้องอยู่รักษาตัวในโรงพยาบาลและมีอัตราการตายสูงขึ้น ด้วยเหตุนี้จึงทำให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วย
กลุ่มนี้ลดลงไปด้วย จากหลักฐานยืนยันทางพระพุทธศาสนาได้พบว่า ธรรมปฏิบัติ คือ การสวดมนต์
การทำสมาธิ หรอื การสวดมนตร์ ว่ มกบั การทำสมาธิ สามารถลดอาการซมึ เศรา้ จากความเครียด

๔.๕ ข้อเสนอแนะ

หัวข้อแต่ละข้อมีความซับซ้อน ลักษณะคำถามเหมือนกัน เกิดความสับสนต่อผู้ตอบ บาง
หัวขอ้ ควรใชค้ ำถามปลายปดิ ๗๖๘ อยากใหผ้ รู้ ักษาคนป่วยเรื้อรัง พูดจาให้ไพเราะกับผู้ปว่ ย เพ่อื เป็นการ
สร้างขวัญและกำลังใจของผู้รักษาและผู้ป่วย๗๖๙ เป็นไปได้อยากขอเบี้ยเพิ่มเติมหรือสิ่งของสำหรับใช้
กบั ผูป้ ว่ ย๗๗๐

๗๖๖ พระชนะพร อคฺคธมโฺ ม, ๒๕๖๕.
๗๖๗ พระธรรมโมลี (ทองอยู่ าณวิสทุ โฺ ธ), “การศกึ ษาเชงิ วิเคราะหว์ ิถีชวี ิต พฤตกิ รรมสขุ ภาพ และการดูแล
สุขภาพแบบองค์รวมของพระสงฆ์ที่ปรากฏในพระไตรปิฎก”, วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต, (บัณฑิต
วิทยาลยั : มหาวิทยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย, ๒๕๕๒).
๗๖๘ นายอภสิ ทิ ธ์ิ อนิ ต๊ะยศ, ๒๕๖๕.
๗๖๙ นางคำ ประสพสงค์, ๒๕๖๕.
๗๗๐ นางจำปี แก้วดามเรือน, ๒๕๖๕.

๑๓๘

บทท่ี ๕
สรุป อภปิ รายผลและขอ้ เสนอแนะ

การวิจัยเรื่อง “เรื่อง การประยุกต์หลักพุทธจิตวิทยาบูรณาการในการสร้างความเข้มแขง็ ทาง
จิตใจของญาติผู้ดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรังในอำเภอขุนตาล จังหวัดเชียงราย” ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ๓
ประการ คอื ๑) เพ่ือศกึ ษาสภาพท่วั ไปทีเ่ กี่ยวกับโรคเบาหวาน ๒) เพ่อื ศกึ ษาหลักพทุ ธธรรมท่เี ก่ียวข้อง
กับการบำบัดโรค และ ๓) เพื่อวิเคราะห์รูปแบบและการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมการประยุกต์ใช้
หลักพุทธจิตวิทยาบูรณาการในการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจของญาติผู้ดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรังใน
อำเภอขุนตาล จังหวัดเชยี งราย เป็นการวจิ ยั แบบผสานวิธี ประกอบด้วยเชิงเอกสาร เชิงปริมาณ และ
เชิงคุณภาพ สถิติที่ใช้วิเคราะห์เชิงปริมาณ ใช้การหาค่าร้อยละ ค่าความถี่ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบน
มาตรฐาน และการหาคา่ F-test ความแปรปรวนทางเดียว

๕.๑ สรุปผลการวจิ ยั

๕.๑.๑ สภาพท่วั ไปทีเ่ ก่ียวกบั โรคเบาหวาน

โรคเบาหวาน คือ โรคเรื้อรังที่เกิดจากความผิดปกติในการทำหน้าที่ของอินซูลิน หรือจาก
ความบกพร่องของตับอ่อน ทำให้เมตาบอลิซึมของคาร์โบไฮเดรตผิดปกติ มีผลทำให้ระดับน้ำตาลใน
เลือดสูงขึ้นจนเกินทีไ่ ตจะสามารถกกั เก็บได้ จึงมีการกรองน้ำตาลกลูโคสออกมาทางปัสสาวะ จึงเรียก
โรคนี้ว่าเบาหวาน โรคเบาหวาน เมื่อแบ่งเป็นประเภทตามเกณฑ์ของสถาบนั สุขภาพแห่งชาติประเทศ
สหรัฐอเมริกา ซึ่งองค์การอนามัยโลกได้รับรองให้ใช้เป็นเกณฑ์มาตรฐานในการแบ่งประเภทของ
โรคเบาหวาน ก็สามารถแบ่งได้เป็น ๒ ประเภท คือ ๑. ประเภทที่มีอาการทางคลนิ ิกของโรคเบาหวาน
ได้แก่ ผู้ป่วยที่มีอาการแสดงที่ตรวจพบ และ ๒. ประเภทที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคเบาหวาน ได้แก่ กลุ่ม
คนซึ่งไม่มีอาการของโรคเบาหวาน เมื่อทดสอบความทนต่อกลูโคสบกพร่องแล้ว พบว่าปกติ ประวัติ
และผลการตรวจร่างกายปกติ แต่มีแนวโนม้ และมโี อกาสเสี่ยงทจ่ี ะเกิดโรคเบาหวาน โรคเบาหวาน เกิด
จากตับอ่อนสร้างฮอร์โมนอินซูลิน (Insulin) ได้น้อยหรือไม่ได้เลย ฮอร์โมนชนิดนี้มีหน้าที่คอยช่วยให้
ร่างกายเผาผลาญน้ำตาลมาใชเ้ ป็นพลังงาน เม่อื อินซลู ินในรา่ งกายไมพ่ อ นำ้ ตาลกไ็ มถ่ กู นำไปใช้ จึงเกิด
การคั่งของน้ำตาลในเลือดและอวัยวะต่าง ๆ เมื่อน้ำตาลคั่งในเลือด มาก ๆ ก็จะถูกไตกรองออกมาใน
ปสั สาวะ ทำให้ปัสสาวะหวานหรอื มมี ดขนึ้ ได้ จงึ เรยี กวา่ เบาหวาน สว่ นปัจจยั สำคัญทท่ี ำให้เกิดโรคนี้ก็
คือ พันธุกรรม โรคอ้วน ความเครียด ติดเชื้อไวรัส โรคตับหรือตับอ่อนได้รับความกระทบกระเทือน
ขาดการออกกำลังกาย หรือรบั ประทานยาท่มี ีสว่ นผสมของ Steroid อาการของโรคเบาหวานสว่ นมาก