ตำราสุวคนธบำบัด

1 แสดงใหเ้ หน็ วา่ สารดงั กลา่ วเปน็ ตวั ใหม่ ซงึ่ ทางสมาคมจะบรรจไุ วใ้ น Catalog ของสารทท่ี ำขนึ้ มา


2 เขยี น สีแดง แสดงให้เห็นวา่ เป็น Natural Identical (สารที่เป็นธรรมชาติ)


3 ชอื่ ผลิตภัณฑ์ ถ้าเปน็ นำ้ มันหอมระเหยกต็ อ้ งเขียนชื่อนำ้ มนั หอมระเหยลงไป (เปน็ ชอ่ื วิทยาศาสตร)์


4 ถ้าพบในการใช้กับอาหารดว้ ยจะมโี ชว์ไวว้ ่า FCC (Food Chemical Codex Indication)


5 FEMA Number ตรงน้ีโชว์ 2903 แสดงตวั เลขทีท่ างสมาคมโรงงานสารสกัดและ Flavour ของ
สหรฐั อเมรกิ าเปน็ ผอู้ นมุ ตั ใิ ห้ (Flavour and Extract Manufacturers’ Association of United State)


6 ในตัวอย่างเป็น 2114 แสดงตัวเลขท่ีทาง Council of Europe อนมุ ตั ติ วั เลขให้สำหรบั
สารตัวดงั กลา่ วตามตวั อย่าง


7 ตวั เลขระบุเปน็ [18172-67-3] เป็น Chemical Abstracts Service Registry Number
แสดงตัวเลขทีไ่ ด้รับการจดทะบียนใน Chemical Abstracts Service


8 ตแสรงดนงไี้ มCจ่ 1ำ0เปH็น16 เป็นสูตร Empirical ของสารที่ยกตวั อยา่ งในกรณีที่เป็นนำ้ มนั หอมระเหย
เพราะมอี งค์ประกอบของสารหอมหลายตัวรวมอย
ู่

9 FW 136.24 เป็นนำ้ หนักของสารทย่ี กตัวอย่าง


10 mp-61 ํ Melting point Cํ จุดหลอมเหลวของสารเปน็ องศาเซลเซียส ท่ีแสดงไว
้

11 Bp 165-167 ํ Boiling point ํC เปน็ จดุ เดอื ด วดั เปน็ องศาเซลเซียส


12 Fp 91 Fํ Flash point ํF (Closed Cup)


แฟลชพอยท์ วดั เป็นองศาฟาเรนไฮต์ ภายใตภ้ าชนะทีป่ ิดสนทิ


13 d 0.866 Density at 20 ํ + 5 ํC


ความหนาแนน่ วัดท่ีอุณหภมู ิ 20 ํ + 5 Cํ เซลเซียส


14 Are. 2620 เป็นเอกสารอ้างอิง จากหนังสอื Perfume and Flavour Chemical
(Aroma Chemicals) โดย Steffen Arctander ซ่งึ ตรงนตี้ ามตวั อยา่ งเป็น
หนงั สอื เลม่ นี้ ถา้ เปน็ ตัวอืน่ แลว้ แต่จะใช้ Reference


15 Fen 486 เปน็ Reference ของ Fenarole’s Hand Book of Flavour Ingredients
โดย T.E. Furia and N. Bellanca


16 Woody, pine เป็นการแสดง Organo leptic properties


92

ตำราวิชาการ สุคนธบำบัด


เวลาเข้าเป็นสมาชิกแล้วจะมี List ใน Directory ของทั่วโลก ซึ่งประเทศไทยต้อง
เขา้ ไปเปน็ สมาชกิ เหมอื นประเทศอน่ื ทเ่ี ขาไดท้ ำแลว้ เพอื่ จะไดป้ ระกาศให้ทั่วโลกได้ทราบว่าในประเทศไทย
กม็ กี ารผลติ สินคา้ ประเภทน้ีอย่างมมี าตรฐาน และเป็นท่ียอมรบั ไปทว่ั โลก



จากตัวอย่างข้างต้นนี้ จะเห็นได้ว่าในการผลิตสารหอม หรือน้ำมันหอมระเหย มีความ
จำเปน็ ท่ีจะต้องเขา้ เปน็ สมาชิกของสมาคม 3 สมาคมดังกล่าว เพือ่ จะไดม้ กี ารกำหนด No. ตา่ ง ๆ และมี
Reference อ้างอิงได้ ในการขายก็จะง่ายขึ้น ฉะนั้น สารหอมทุกชนิดไม่ว่าจะเป็นเคมีที่สังเคราะห์ข้ึน
หรือแยกมาจากธรรมชาติ จะต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของ The United State Toxic Substances
Control (15 U.S.C. Sec. 2601 et seg, “TSCA”) และจะมีการรายงานให้กับ The European
Inventory of Existing Commercial Chemical Substances (EINECS) หรือ The European List
of New Chemical Substances (ELINCS) ซงึ่ อยูภ่ ายใต้ The Council Directive 67/548/EEC,
amended 79/831/EEC และ 92/32/EEC ท่ีเกีย่ วกบั สารที่มีอนั ตราย

สำหรบั รายชอ่ื ของสารหอมทีเ่ รยี กว่า Fragrance และ Flavour ทีใ่ ชใ้ นเครื่องสำอาง
นนั้ ได้มีการพฒั นาและแสดงไว้ใน Cosmetic Directive (76/768/EEC) ซงึ่ บางอย่างอาจจะยงั ไม่ได้
กำหนดไว้ได้

ในหนงั สอื Flavour and Fragrance Materials จะช่วยให้เราค้นหา No. ตา่ ง ๆ ได้
ซงึ่ จะมีแสดงไว้หมดตั้งแต่ lists ของ Ingredient โดย FEMA number หรือ CAS number
(Chemical Abstract Service) FCC. (Food Chemical Codex) RIFM (Research Institute for
Flavour Materials Monograph Indication) FMA (Fragrance Materials Association
Specifications Indication, Source (Know Suppliers of This Material)

IFRA (International Fragrance Association Indication)

H-No (Harmonized International Number for Customer Use) กำหนดเป็นตวั เลขให้ (ถา้ มี)

FDA Code of Fedral Regulations Reference จะกำหนดเปน็ ตวั เลขให้ (ถ้าม)ี

COE Council of Europe Reference จะกำหนดเป็นตวั เลขให้ (ถา้ ม)ี

NaT Natural or Artificial Indication กำหนดเป็นตวั เลข จะรูไ้ ด้เลยว่าเปน็ ธรรมชาตหิ รอื เปลา่

GB (Great Britain Approval Number) กำหนดเปน็ ตัวเลข

SLR (Scientific Literature Review Number) กำหนดเปน็ ตวั หนงั สอื และมตี วั เลขกำกับ เชน่

C16 ของ L-Amylcinnamaldehyde


93

ท้ังหมดท่ีกล่าวมาเป็นวิธีการในการท่ีจะได้ควบคุมเพื่อความปลอดภัยของสารที่เราผลิต
เพ่อื ใช้ ถ้าสามารถท่จี ะลงทะเบยี นเขา้ เป็นสมาชิกของสมาคมได้ จะทำให้เราได้รับการยอมรับเวลาท่ีขาย
ผลิตภณั ฑไ์ ดง้ า่ ยขน้ึ



ตวั อย่าง Monographs ทม่ี ี เชน่ นำ้ มนั ขงิ Ginger oil



Fragrance raw materials monographs



GINGER OIL





Description and physical properties: Food Chemicals Codex (1972).


The principal constituent of ginger oil is zingiberene (Guenther, 1952).


Occurrence: Found in the plant Zingber officinale Roscoe (Fam.Zingberaceae)


(Guenther, 1952)


Preparation: By steam distillation of the dried ground rhizomes (Fenaroli’s Handbook


of Flavor Ingredients. 1971).


Uses: In public use before the 1900s. Use in fragrances in the USA amounts to


less than 2000 Ib/yr.


Concentration in final product (%):


Soap Detergent Creams, Lotions Perfume


Usual 0.01 0.001 0.005 0.08


Maximum 0.1 0.01 0.03 0.4


Analytical data: Gas chromatogram. RIFM no.72-156: infra-red curve. RIFM no.72-156.


Status


Ginger oil was granted GRAS status by FEMA (1965) and is approved by

the FDA for food use (GRAS). The Council of Europe (1970) included ginger oil in the

list of substances. Spices and seasonings deemed admissible for use with a possible

limitation of the active principle in the final product. The Food Chemicals Codex (1972)

has a monograph on ginger oil.


94

ตำราวชิ าการ สุคนธบำบดั

Biological data


Acute toxicity. Both the acute oral LD50 value in rats and the acute dermal
LD50 value in rabbits exceeded 5g/kg (Shelanski, 1972).

Irritation. Undiluted ginger oil applied to the backs of hairless mice was not
irritation (Urbach & Forbes. 1972). Applied full strength to intact or abraded rabbit skin
for 24 hr under occlusion, it was moderately irritating (Shelanski. 1972). Tested at 4% in
petrolatum, it produced no irritation after a 48-hr closed-patch test on human subjects
(Kligman. 1972)

Sensitization. A maximization test (Kligman. 1966) was carried out on 25
volunteers. The material was tested at a concentration of 4% in petrolatum and produced
no sensitization reactions (Kligman, 1972). Toilet preparations containing oil of the
rhizomes of ginger may produce dermatitis in hypersensitive individuals (Tulipan, 1938).

Phototoxicity: Low-level phototoxic effects reported for ginger oil are not
considered significant (Urbach & Forbes, 1972)






References

Council of Europe (1970). Natural and Artificial Flavouring Substances. Partial
in the Social and Public Health Field List N(1). Series 1(b). no. 484. p. 29. Strasbourg.

Fenaroli’s Handbook of Flavor Ingredients (1971). Edited by T.E. Furia and N. Bellanca
p.124 Chemical Rubber Co.,Cleveland, Ohio




95

3.2 พชื ที่ให้น้ำมนั หอมระเหย





กระดงั งา


(Cananga odorata Hook.f. & Thomson var. odorata, Annonaceae)


ช่อื สามัญ Ylang ylang, Cananga oil

ลักษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหลง่ ทพี่ บ

เป็นไม้ต้นใหญ่ สูงประมาณ 20 เมตร ดอกสีเหลืองมีกลิ่นหอม ออกดอกท้ังปี
พบได้แถบอินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ชวา มาเลเซีย และประเทศเขตร้อนช้ืน
น้ำมันจากดอกกระดังงามีการสกัดครั้งแรกในประเทศฟิลิปปินส์ เม่ือศตวรรษท่ี
19 โดยผสมกับน้ำมันมะพร้าวใช้เป็นเคร่ืองสำอางบำรุงผิวและผม ถือเป็น
น้ำมันที่มีความสำคัญในอุตสาหกรรมน้ำหอม โดยน้ำมันท่ีมีคุณภาพสูงจะถูก
ใช้ในอุตสาหกรรมทำน้ำหอม ส่วนเกรดท่ีรองลงมาจะใช้ในอุตสาหกรรมการ
ผลิตสบู่และผลติ ภัณฑ์ทำความสะอาดต่าง ๆ

การสกดั

กลนั่ ด้วยน้ำและไอน้ำจากดอกกระดังงาสด จะไดน้ ำ้ มนั หอมระเหยร้อยละ 1.5-2.5









96

ตำราวชิ าการ สคุ นธบำบัด


คณุ สมบัติของนำ้ มนั กระดงั งาทส่ี กดั ได
้

Reunion Extrs Philipines extra


Specific gravity (20 ํC) 0.932-0.969(15 ํC) 0.911-0.958


Refractive index ( Cํ ) 1.465-1.475 (15 ํC) 1.4747-1.4900


Optical rotation (25 ํC) -30 ํ to -35 ํ -30 ํ to 45 ํ


Solubility (v/v 95% alcohol) 1:0.5 1:0.5


Ester number 96-134 90-150


อ
งคป์ ระกอบทางเคม
ี
คุณภาพของน้ำมนั ดอกกระดังงาสามารถแบ่งได้ 4 ระดบั (grade) ขน้ึ กบั ลำดับการ
สกัด (Fractions of distillation) ไดแ้ ก่ Extra grade, first grade, second grade
และ third grade ทั้งส่ีชนิดจะมีองค์ประกอบทางเคมีของน้ำมันท่ีแตกต่างกัน

โดย Extra grade เปน็ น้ำมนั ที่มีคุณภาพดีทส่ี ดุ


องคป์ ระกอบทางเคมี Extra First grade Second grade Third grade

Linalool 13.6 18.6 2.8 1.0

Gerany acetate 5.3 5.9 4.1 3.5

Caryohyllene 1.7 6.0 7.5 9.0

Cresyl methyl ether 16.5 7.6 1.8 0.5

Methyl benzoate 8.7 6.4 2.3 1.0

Benzyl acetate 25.1 17.4 7.0 3.7

Benzyl benzoate 2.2 5.3 4.7 4.3

Other sesquiterpenes 7.4 28.8 54.5 9.7


สรรพคณุ ของน้ำมนั หอมระเหย


คลายเครียด ฆา่ เชือ้ โรค ลดความดันโลหติ ทำให้นอนหลบั

ขอ้ บง่ ใช
้
ระบบหวั ใจและหลอดเลือด – ลดอาการใจสั่น และลดความดนั โลหิต

ระบบประสาทและอารมณ์ – ลดอาการวติ กกังวล ซมึ เศรา้ คลายเครยี ด ลดอารมณ์

โกรธ โมโห กระวนกระวายใจ ชว่ ยใหน้ อนหลับ เสรมิ สรา้ งอารมณแ์ ละความรสู้ กึ ทางเพศ
ลดอาการหยอ่ นสมรรถภาพทางเพศ โดยสมยั กอ่ นในประเทศอนิ โดนีเซียใช้ดอกกระดังงาสด
โรยบนเตียงสำหรับคูแ่ ต่งงานใหม่


97

ระบบสืบพันธ์ุ – บรรเทาอาการก่อนมีประจำเดือน เช่น ปวดทอ้ ง หงุดหงิด
โดยเฉพาะผ้ทู ีม่ อี ารมณแ์ ปรปรวน ฉนุ เฉยี ว


การบำรุงผิวพรรณ - บำรงุ และให้ความชุ่มชนื้ กับผวิ บำรงุ ผม ลดอาการ
ผมรว่ ง ผมแตกปลาย


ข้อมูลด้านความปลอดภยั

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคือง การใช้น้ำมันกระดังงาความ

เข้มข้นสูงอาจทำให้มีอาการคลืน่ ไส้ อาเจยี น และปวดศีรษะได
้



กระวานเทศ


(Elettaria cardamomum(L.) Maton, Zingiberaceae)




ช่ือสามญั Cardamom seed

ลักษณะทางพฤกษศ์ าสตรแ์ ละแหล่งทพ่ี บ

เปน็ พชื ลม้ ลุก กาบใบจะหุ้มเป็นลำต้นบนดิน สูงประมาณ 4 เมตร ใบยาวรปู หอก

สีเขียว ออ่ นน่ิม ใบเปน็ ดอกสีเหลอื ง มจี ุดสชี มพทู ่ปี ลายดอก ผลสนี ำ้ ตาล เปน็
3 พู ข้างในมเี มล็ดเป็นกลมุ่ มีกลน่ิ หอมเฉพาะตวั พบไดใ้ นทวีปเอเชียเขตร้อน
โดยเฉพาะอนิ เดียตอนใต้ ปลูกไดด้ ีในอินเดยี ศรลี ังกา ลาว กวั เตมาลา น้ำมันท่ีดี
ได้จากกวั เตมาลาและเอลซาวาดอร์

98

ตำราวิชาการ สคุ นธบำบดั


การสกัด

กลน่ั โดยใช้ไอน้ำจากเมล็ด จะได้นำ้ มันหอมระเหยรอ้ ยละ 1- 4.5 นำ้ มนั ทีไ่ ด้
จะใส ไมม่ สี ี หรือสีเหลอื งออ่ น กล่ินค่อนข้างฉนุ

SRSSESROค
EคS
SOCCpoapoaณุุณsseiieppnnppttellefftteeuuสสrreecooiicrraaccbbooiinnมมccaaffiillVViiiillบบttlleeffcciiiiiiaattvvัตัตrrccyyCCllgoogeeaaิขขิuuorotrttt((eeออaaaaiiiinniinn oottvvnnงงiittddnnioioeeนนtt77eennnnyy้ำำ้NNxx00ttมม aaaauuนัันaatt%%ttmmttกก222222bb รร5555eeeeะ0ะ0 ttrrhhววํCCํCํCํ CํCํ yyาา นนll เเaa ททllcc ศศoohh(( ooccaall))rr ddaamm++110091911111oo22.....2422.42mm44995522
--%%
661111

ss3377

55ํํ eett00--00ooee00--dd11..

++99..oo444444ii446677ll))66



ํํ

00





อ
งคป์ ระกอบ ทางเคม
ี Alpha-pinene (1.5%), sabinene (2.8%), myrcene (1.6%), limonene

(11.6%), 1,8-cineole (36.3%), linalool (3%), linalyl acetate
alpha-terpinyl acetate (31.3%), alpha-terpineol (2.6%)

สรรพคุณของน้ำมนั หอมระเหย

ฆา่ เชื้อโรค คลายกลา้ มเนอ้ื เรียบ (antispasmodic) ขบั ลม ชว่ ยย่อยอาหาร
ขับปสั สาวะ แก้ไอขบั เสมหะ บำรงุ รา่ งกาย (tonic)

ข้อบ่งใช้

ระบบทางเดนิ อาหาร – บำรุงรา่ งกาย ลดการปวดเกร็งของลำไส้ กระเพาะ
อาหาร อาหารไมย่ ่อย ท้องอดื ทอ้ งเฟ้อ ลดอาการคลื่นไส้อาเจยี น

ระบบประสาทและอารมณ์ – กระต้นุ และบำรงุ ระบบประสาท (cephalic
and nerve tonic) คลายเครยี ด ลดอาการออ่ นลา้ เพลยี

ระบบทางเดินหายใจ - ขบั เสลด เสมหะ แกไ้ อ บรรเทาอาการหลอดลม
อกั เสบ ฆ่าเชือ้ แบคทเี รยี

การบำรงุ ผวิ พรรณ – ไมน่ ยิ มใช้กบั ผิว

อน่ื ๆ - ส่วนมากกระวานถูกใช้เพื่อปรงุ แตง่ รสอาหาร แต่งกลิน่ และรสยา



ขอ้ มลู ด้านความปลอดภัย

ไม่พบขอ้ มลู ความเปน็ พษิ และการระคายเคือง


99

กฤษณา


(Aquilaria malaccensis Lam. or A. crasssna Pierre ex Lecomte,
ชอ่ื สามญั Aloe-wood, Agar wood,
ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งท่พี บ

เป็นไม้ยืนต้น สูง 10-15 เมตร เปลือกต้น
เปน็ สีเทา เน้ือไมส้ อี อ่ นออกขาว ใบเดี่ยว ดอก
คลา้ ยร่มกางออก สีเขยี วอมขาว ผลแหง้ มกี ลีบ
เลี้ยงติดถาวร กฤษณาถูกเรียกว่า ไม้หอม
เ พ ร า ะ เ น้ื อ ไ ม้ ที่ มี ร า ล ง เ ป ลี่ ย น เ ป็ น สี ด ำ แ ล ะ
มีกลิ่นหอม กลิ่นจะหอมมากขึ้นตามสีเนื้อไม้ท่ี
เข้มข้ึน ปลูกมากในทางตอนเหนือของอินเดีย
จนี กมั พูชา ลาว พม่า และไทย


การสกัด

กลั่นโดยใช้น้ำ หรือกลั่นโดยใช้ไอน้ำจากเน้ือไม้ที่มีการสร้างน้ำมันหอม ซ่ึงมีสีคล้ำ หรือ

สีดำ

สรรพคุณของนำ้ มันหอมระเหย

ตามตำรายาไทย ผสมเปน็ ยาหอมบำรงุ หวั ใจ แกเ้ ปน็ ลม วงิ เวียน บำรุงโลหิต

ชว่ ยเจริญอาหาร แกท้ ้องเสีย บรรเทาอาการอาเจยี น ท้องรว่ ง แกป้ วดข้อ

แกข้ ้ออกั เสบ ใชด้ มี ากในการแกอ้ าการเปน็ ลม แกต้ ับ ปอดพกิ าร แกไ้ ข้ ขับเสมหะ

ข้อมูลด้านความปลอดภัย

ไมม่ ขี อ้ มลู


100

ตำราวชิ าการ สคุ นธบำบัด


กะเพรา


(Ocimum sanctum L., Labiatae)

ช่อื สามัญ Holy Basil

ลักษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหล่งท่พี บ

เป็นไม้ลม้ ลกุ สงู ประมาณ 60 เซนติเมตร มีอยู่
2 ชนิด ขาวและแดง กลิ่นหอม เผ็ดร้อน
ดอกช่อซ้อนกันเป็นฉัตร มีกิ่งมาก มีขน
ปกคลมุ ตน้ มีถน่ิ กำเนิดแถบเอเชียใต้ พบมาก
ในอนิ เดีย



การสกัด

กลั่นโดยใช้ไอน้ำจากใบและต้น จะได้น้ำมัน
หอมระเหยรอ้ ยละ 0.3-0.5


องค์ประกอบทางเคม ี

Methyl eugenol (37.7%), caryophyllene, methyl chavicol,

alpha-pinene, beta-pinene, camphene, sabinene, limonene

สรรพคุณของนำ้ มนั หอมระเหย

ขบั ลม แกท้ ้องเสีย ฆา่ เช้อื แบคทเี รยี ฆา่ เชื้อโรค ฆ่าเช้อื รา คลายเครียด กระตนุ้

การผลิตน้ำดี และช่วยยอ่ ยไขมัน

ขอ้ บ่งใช
้
ระบบทางเดนิ อาหาร - ชว่ ยขับลม แก้ท้องอืดท้องเฟอ้ แก้ท้องเสยี eugenol

ในกะเพราจะกระตนุ้ การหล่งั นำ้ ดีซ่ึงมผี ลชว่ ยย่อยไขมัน ลดการบบี ตัวของลำไส้

ฤทธิ์ฆา่ เชอื้ แบคทีเรีย / เช้อื รา - ทาภายนอกรักษากลากเกลอ้ื น หยอดหู รกั ษาหู

ติดเช้ือ รกั ษาโรคที่เกิดการติดเชอ้ื แบคทเี รยี และเชื้อรา

อน่ื ๆ – ช่วยขบั นำ้ นม ลดไข ้ แก้ไอ สูดดมแก้หวัด คัดจมูก บรรเทาอาการหอบหดื

บำรงุ ผวิ และผมให้นุ่ม

ขอ้ มลู ด้านความปลอดภยั

ไม่พบข้อมูลความเป็ นพิษและการระคายเคือง





101

กานพลู


(Syzygium aromaticum (L.) Merr. & L.M.Perry, Myrtaceae)




ชื่อสามญั Colve, Clove bud

ลักษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหล่งที่พบ

เป็นต้นไม้ใหญ่สูง 5-10 เมตร

ใบเดี่ยวยาว 7-12 ซม. ใบอ่อน
มีสีแดง ก้านสีเทา หรือน้ำตาล
อ่อน ดอกมีกลีบเลี้ยง 4 แฉก
แหล่งกำเนิดประเทศอินโดนีเซีย
ฟิลิปปินส์ มาดากาสก้า กานพล ู
(Clove) มาจากภาษาฝรง่ั เศส Clou
แปลว่า เล็บ (Nail) ในประเทศ
จีน ใช้กานพลูเพื่อระงับกลิ่นปาก
ทำให้ลมหายใจสดช่นื มาตง้ั แต่ 220-230 ปกี ่อนครสิ ตกาล สว่ นในยโุ รปมกี ารจำหน่าย
น้ำมันกานพลตู ั้งแต่สมัยศตวรรษท่ี 13 โดยมีเมืองเวนซิ

ประเทศอิตาลี เปน็ ศนู ย์กลางการจำหน่าย



การสกัด

กลัน่ โดยใชน้ ำ้ หรือไอน้ำจากเปลือกต้น ดอกตมู ดอก ใบ เปรยี บเทยี บวิธีการสกดั ทัง้ สอง
แบบ พบวา่ การกลนั่ โดยใชน้ ำ้ จะเกิดกระบวนการไฮโดรไลซิส (Hydrolysis) คือ ทำให้
สาร acetyl eugenol เปลย่ี นไปเป็น eugenol ได้มากกว่า กล่ันโดยใชไ้ อน้ำ ซ่ึงมีผลทำให้
องค์ประกอบทางเคมีแตกต่างกันในทางสุคันธบำบัด น้ำมันกานพลูจะหมายถึงน้ำมันจาก
ดอกตูมเทา่ นัน้ สกดั ได้น้ำมนั หอมระเหยร้อยละ 10-20 แตถ่ ้ามีน้ำมนั จากใบ หรือเปลอื ก
ต้นกานพลปู นอย่จู ะถือวา่ เปน็ น้ำมันท่ปี ลอมปน


102

ตำราวชิ าการ สุคนธบำบดั



องคป์ ระกอบของนำ้ มนั หอมระเหย


อ
งค์ประกอบทาง ใบ เปลือก ดอกตูม

Eugenol
85-90
87-92
80-85

Eugenyl acetate
0-10
3-3.5
8-12

Isoeugenol
-
Trace
-

Caryophyllene
10-15
6-8
6-10

Iscaryophyllene
-
-
0-0.2


สรรพคุณของนำ้ มนั หอมระเหย

แก้ปวด ฆ่าเชื้อโรค คลายกล้ามเนื้อเรียบ

ข้อบ่งใช
้
ฤทธิ์แก้ปวด – มีฤทธิ์ทำให้ชาเฉพาะที่ ใช้แก้

รูมาตอยด์ เท้าแพลง

ฤทธิ์ฆ่าเชื้อโรค – สาร Eugenol ช่วยแก้ไข้ แก้

หอบหืด หลอดลมอักเสบ

ระบบทางเดินอาหาร – ช่วยขับลม บรรเทาอาการท้อง

ลดการบีบเกร็งของกระเพาะอาหารและลำไส้ ช่วย
อาการท้องเสีย

ระบบประสาทและอารมณ์ – ทำให้สดชื่น แข็งแรง ลด
การบำรุงผิวพรรณ – ลดสิว ช่วยไล่แมลง แต่มักไม่
เนื่องจากอาจก่อให้เกิดอาการระคายเคืองได้

อื่น ๆ – ใช้ผสมในผลิตภัณฑ์ เช่น สบู่ ยาสีฟั น
ข้อมลู ด้านความปลอดภัย

อาจทำให้เกิดอาการแพ้และการระคายเคืองได้
(ไม่เกินร้อยละ 1) สตรีมีครรภ์ควรหลีกเลี่ยง





103

การบูร


(Cinnamomum camphora (L.) J.Presl, Lauraceae)




ชื่อสามัญ C a m p h o r ,
ลักษณะทางพฤกษศาสตร ์ และ
ไมย้ นื ตน้ สูง 10–15 เมตร ใบเดีย่ ว

ดอกสีเหลืองเป็นกระจุก ออกตาม
ง่าม เปลือกต้นหนา ก่ิงก้านแข็งแรง
รอบต้น ผลเป็นลูกรี หรือไข่ มีถ่ิน
กำเนดิ ในญป่ี นุ่ จนี ไต้หวัน มาเลเซีย
อินโดนีเซีย อินเดีย ปัจจุบันปลูกใน
ยุโรป ตอนใต้ มาดากาสก้า และ
สหรฐั อเมริกา

การสกัด

กลัน่ โดยใช้ไอน้ำจากเนอ้ื ไม้ ราก และกิ่ง ได้เป็น crude camphor ท่ีเปน็ ของแขง็ จากนน้ั
นำมาสกดั แยกผลึกออก จงึ ได้เป็นน้ำมนั การบรู ซ่ึงมที ั้งหมด 3 เกรด ตามลำดับส่วน ดงั น
ี้
- White camphor ประกอบดว้ ย cineole และ monoterpenes เป็นสว่ นใหญ่ และ
เป็นส่วนที่นำมาใช้ในทางสุคนั ธบำบัด

- Brown camphor ประกอบด้วย safrole (80%) และ terpineol

- Blue camphor ประกอบดว้ ย sesquiterpenes เป็นหลัก



คุณสมบัติการบูร (camphor) แต่ละชนิด



White
Brown
Blue
Yellow

Specific gravity 0.870-0.880
1.000-1.035
<1.000
0.97-0.99

1.5010

Refractive index 1.4663
1.5150
1.5050
+1 ํ to +5
ํ
Optical rotation +15 ํ to +20 ํ
0​ ํ to +12 1ํ 0’
ng
215-235

Boiling range 160-185
210-250
220-300
ng

Camphor content (%) <2.5
<3.0
<2.5
20

Safrole content (%) ng
50-60
ng
ng

Cineole content (%) 20-25
ng
ng


104

ตำราวชิ าการ สคุ นธบำบดั

องค์ประกอบทางเคมี

Camphor (51.5%), safrole (13.4%), 1,8-cineole

limonene (2.71%), camphene (1.64%), linalool
สำหรับ Brown camphor ประกอบด้วย safrole ส่วน

ด้วย safrole ประมาณ 20% และ camphor 15-30%

สรรพคุณของน้ำมันหอมระเหย

White camphor - แก้ปวดท้อง ขับลม แก้ท้องร่วง

บำรุงธาตุ บรรเทาอาการอักเสบเรื้อรัง ฝาดสมาน
ต้านเชื้อไวรัส เชื้อแบคทีเรีย

ข้อบ่งใช
้
ระบบทางเดินหายใจ - ลดการอักเสบของระบบทางเดิน
อักเสบ หอบ หืด ไอ และเป็ นหวัด

การบำรุงผิวพรรณ - ใช้แก้สิว ลดปั ญหาผิวแตก ลด
ของผิว และสำหรับไล่แมลง หมัด

ระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ - แก้การปวดกล้าม
ข้อมลู ดา้ นความปลอดภยั

White camphor ไม่พบข้อมูลความเป็ นพิษและการ
ในผู้ที่เป็ นโรคลมชัก และควรระวังการใช้ใน
yellow camphor ไม่ควรใช้ในทางสุคนธบำบัด
พิษสูง อาจก่อให้เกิดมะเร็งได้


105

กำยานไทย

(Styrax tonkinensis (Piewe) Craib, Styracaceae.)



ชื่อสามัญ Siam Benzoin

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ และ
ไม้ยืนต้น สูง
ลำต้นตรง กิ่งมีขน
เรียงสลับ พบได้ใน
ลาว ไทย กัมพูชา และ
ส ่ วนที่นำมาทำ
คือ ยางสีดำที่
แมลงเจาะ


การสกัด

สามารถสกัดได้ 2 รูปแบบ คือ absolute benzoin และ
- Benzoin absolute ได้มาจากการสกัดด้วยตัวทำ

หรือเรซิน (resin) จะได้น้ำมันหอมระเหยร้อยละ
- Benzoin tincture ได้มาจากการนำกำยาน 20 ส่วน ผสม

จะได้ผลผลิตสีอำพัน กลิ่นคล้ายวานิลลา ใช้
สรรพคุณ

ลดการอักเสบ ฆ่าเชื้อโรค สมานแผล ฝาดสมาน ขับลม

ช่วยให้นอนหลับ ต้านอนุมูลอิสระ เนื่องจากมี
benzoate (60-70%)

ข้อบ่งใช้

ระบบการไหลเวียนโลหิต – ช่วยเพิ่มการไหลเวียน
ระบบทางเดินหายใจ – บรรเทาอาการหอบหืด หลอดลม
ระบบทางเดินอาหาร – ใช้ขับลม แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ
ระบบประสาทและอารมณ์ – ช่วยคลายเครียด ทำให้สงบ
106

ตำราวิชาการ สคุ นธบำบดั

การบำรุงผิวพรรณ – ช่วยสมานแผลให้หายเร็ว บำรุง

ผิวแตก ผิวแพ้ง่าย ลดอักเสบ

อื่น ๆ - ใช้เป็ นตัวตรึงกลิ่นในน้ำหอม

ข้อมลู ดา้ นความปลอดภัย

ไม่พบข้อมูลความเป็ นพิษและการระคายเคือง แต่

อาจทำให้เกิดอาการระคายเคืองได้


กุหลาบมอญ


(Rosa damascena Mill., Rosaceae)

ชื่อสามัญ Damask Rose

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งที่
เป็ นไม้พุ่มเล็ก สูง 1-2
แดง ดอกกลีบ 2 ชั้น และ
กลิ่นหอมมาก มีถิ่น
แหล่งผลิตน้ำมันกุหลาบ
ประเทศบัลแกเรีย
อิตาลี และจีน ปั จจุบัน
ผลิตน้ำมันกุหลาบ (Rose

การสกดั

น้ำมันกุหลาบสามารถสกัดได้หลายวิธี ได้แก่

- วิธีที่ 1 กลั่นโดยใช้ไอน้ำจากกลีบดอก จะ

โดยการสกัดน้ำมันกุหลาบนั้นจะสกัด 2 ครั้ง
เก็บใหม่ในช่วงเวลา 05.00 - 10.00 น. (เนื่องจาก
จะได้ปริมาณน้ำมันหอมระเหยมากที่สุด) มาส
นำน้ำที่ได้จากการสกัดครั้งแรกมาสกัดต่อ
ที่ได้จากการสกัดครั้งที่ 2 มารวมกับน้ำมัน
กุหลาบ หรือ Rose otto ซึ่งเรียกวิธีการสกัด

107

- วิธีที่ 2 การสกัดด้วยตัวทำละลาย (Solvent
เป็ น rose concrete ร้อยละ 0.2 ถ้านำ concrete
จะได้เป็ น rose absolute ร้อยละ 67




คุณสมบัติของน้ำมันกุหลาบที่สกัดได้


Bulgarian
USA

(standard)
(standard)

Specific gravity (30 Cํ )
0.848-0.861
0.8450.865

Refractive index ( Cํ )
1 . 4 5 3 0 - 1 . 4 6 4 0 1.457-1.463 (30)

Optical rotation (25 ํC)
-2.2 ํ - -4.6 ํ
-1 ํ - -4 ํ

acid number
0.92-3.75
0.5-3.0

Ester number
7.3-17.1
Ng

Acid number
202.6-244.6
Ng

Saponification number
8.0-21.0
10.0-17.0

Solidifying point ( ํC)
16-24
18-37

Total geraniol (%)
65-79
65-75

Stearoptene (%)
15-25
Ng

Ng – not given




องค์ประกอบทางเคมี


องค์ประกอบทาง บัลแกเรี ตุรกี

rose otto


Ethanol
1.43%
5.14%

Linalool
2.13%
0.54%

Cis-rose oxide and 0.43%
0.33%

Citronellol
33.40%
45.04%

Nerol
5.90%
3.60%

Geraniol and neral
18.47%
11.87%

Geranyl acetate
1.60%
1.23%


108

ตำราวิชาการ สุคนธบำบัด


องค์ประกอบทางเคมี (ต่อ)


องค์ประกอบทาง บัลแกเรี ตุรกี

rose otto


Ethanol
0.38%
Ni

Linalool
0.01%
0.28%

Phenylethyl alcohol



+ d e c a n a l + 74.06%
72.28%

Citronellol
8.77%
-

Nerol
2.52%
-

Geraniol and neral
5.18%
4.1%

T r a n s - t r a n s - 1.30%
0.20%




สรรพคณุ ของน้ำมันหอมระเหย

คลายเครยี ด ลดการอกั เสบ ฆา่ เชื้อโรค เชอื้ แบคทเี รยี ไวรัส คลายกล้ามเน้ือ

เรียบ (antispasmodic) เพิ่มความรู้สึกทางเพศ (aphrodisiac) ฝาดสมาน
รักษาแผล ทำใหแ้ ผลหายเร็ว บำรงุ ตับ ช่วยระบาย ขับระดู (emmenagogue)
ทำให้นอนหลับ ระงับประสาท บำรงุ รา่ งกาย (tonic)

ขอ้ บ่งใช
้
ระบบประสาทและอารมณ์ – ช่วยสงบ ระงับประสาท ทำให้นอน
ลดอาการใจสั่น กระวนกระวายใจ ลดความเครียด วิตกกังวล ลดความ
โศกเศร้า ลดความกลัว สร้างความรู้สึกเป็นมิตร ทำให้รู้สึกเป็นสุข เนื่องจาก
ในทางสุคนธบำบัดเช่ือว่าน้ำมันกุหลาบเป็นน้ำมันที่มีประสิทธิภาพดีที่สุดในการ
บำบดั ท้ังร่างกาย จติ ใจ และจติ วญิ ญาณ

ระบบสืบพันธุ์ – ช่วยรักษาอาการติดเชื้อของระบบสืบพันธ์ุ บำรุง
of the uterus) ลดอาการปวดประจำเดือน แก้ปวดท้อง ปรับสมดุลฮอร์โมน
ใช้ได้ดีกบั ผทู้ ีม่ ปี ระจำเดือนมามากกว่าปกติ

การบำรุงผิวพรรณ – มีสรรพคุณให้ความชุ่มช้ืน ทำให้ผิวนุ่ม ช่วย
ฆ่าเชื้อโรค สามารถใช้ได้กับทุกสภาพผิว โดยเฉพาะผิวแห้ง ผิวผู้สูงอาย ุ
ลดการอักเสบ เสริมสร้างความแขง็ แรงใหก้ ับเส้นเลือดฝอย ใชก้ ับผู้ที่มีปัญหา
เสน้ เลือดฝอยเปราะ แตกง่าย




109

ขอ้ มลู ด้านความปลอดภยั

โดยทั่วไปทั้ง rose otto และ rose absolute ไม่

ระคายเคือง




เกรพฟรุท


(Citrus paradise Macf., Rutaceae )




ชื่อสามัญ Grapefruit

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่ง
ไม้ยืนต้น สูง 10

ผลขนาดใหญ่ สีเหลือง
น้ำมันส่วนมากผลิต
อเมริกา บราซิล
ไนจีเรีย

การสกัด

สกัดโดยการบีบ
เปลือกผล


องค์ประกอบทางเคมี

Limonene 90%, citronellal, paradisiol, neral,
สรรพคุณของน้ำมันหอมระเหย

สรรพคุณใกล้เคียงกับน้ำมันมะนาว (Lemon oil)

ขับปั สสาวะ กระตุ้นการทำงานกระเพาะอาหาร
ช่วยฝาดสมาน

ข้อบ่งใช้

ระบบไหลเวียนน้ำเหลือง – เพิ่มการไหลเวียน
ลดอาการบวมน้ำ นิยมใช้เพื่อลดเซลลูไลท์

110

ตำราวชิ าการ สุคนธบำบัด


ระบบประสาทและอารมณ์ – กลิ่นทำให้สดชื่น กระ
ลดอาการอ่อนเพลีย อ่อนล้า ลดอาการซึมเศร้า


การบำรุงผิวพรรณ – เหมาะสำหรับผิวมัน เป็ น
ข้อมูลด้านความปลอดภัย

ไม่พบข้อมูลความเป็ นพิษและการระคายเคือง

(Phototoxic)




ขม้ินชัน

(Curcuma longa L., Zingiberaceae)




ชื่อสามัญ Turmeric

ลักษณะทางพฤกษศาสตร ์ และ
เปน็ พืชล้มลุก สูงประมาณ 1 เมตร
มีเหง้าอยู่ใต้ดิน เนื้อในสีเหลือง
เข้มจนถึงสีแสดเข้ม มีกล่ินหอม
เฉพาะตวั ใบเรียว และปลายแหลม
ดอกเป็นช่อ สีเหลืองอ่อน ขมิ้น
มีถ่ินกำเนิดในเขตร้อนของทวีป
เอเชยี อนิ เดยี จนี หมเู่ กาะอนิ เดยี
ตะวนั ออก



การสกัด

กลั่นโดยใช้ไอน้ำจากเหง้า จะได้น้ำมันหอม
มีสีเหลืองอมส้ม กลิ่นเผ็ดร้อน



คุณสมบัติของน้ำมันขมิ้น (Turmeric oil)

Specific gravity at 25๐C 0.938-0.967

Refractive index at 20๐C 1.512-1.517

Optical rotation at 25๐C -13๐ to -25 ๐

Solubility (in 80 % ethyl alcohol) 4-5

Acid number 0.6 – 3.1

Ester number 6.15-16

Saponification Number 14

Cineole Content 12 %


111

องคป์ ระกอบทางเคมี

Tumerone (60%), zingiberone (25%), camphene, 1,8- ciniole,

sabinene, phellandrene, borneol

สรรพคณุ ของนำ้ มันหอมระเหย

แก้ปวด แกอ้ ักเสบ ตา้ นอนมุ ลู อิสระ ตา้ นเชือ้ แบคทเี รีย เพ่มิ การขบั น้ำด
ี
ช่วยยอ่ ยอาหาร ขบั ปสั สาวะ ลดความดนั โลหติ ทำใหผ้ ิวหนงั รอ้ นแดง

(rubefacient)


ขอ้ บ่งใช ้


ระบบย่อยอาหาร - ขมิ้นช่วยเพ่ิมการขับน้ำดี ซ่ึงจะทำให้ย่อยอาหาร
ไขมันได้ดีข้ึน ขบั ลม แก้ท้องอืด บำรงุ ตับ (treatment of liver congestion)


ระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ - บรรเทาอาการปวดกล้ามเน้ือ
การบำรุงผิวพรรณ - ฤทธฝิ์ าดสมาน บำรงุ ผิวให้นมุ่ เนยี น


ข้อมูลดา้ นความปลอดภยั

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคือง แต่ถ้าใช้น้ำมันความเข้มข้นสูง

Turmerone อาจทำให้เกดิ พิษและเกิดอาการระคายเคืองได
้



ข่าใหญ่


(Alpinia galanga (L.) Willd., Zingiberaceae)

ชื่อสามัญ Galangal, Greater galangal

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งที่พบ

เป็นพืชล้มลุก ใบกว้าง ใบเด่ียวเป็นรูปหอก
ออกสลับ มีกาบใบหุ้มลำต้น มีเหง้าใต้ดิน
ถอื เป็นเคร่ืองเทศชนดิ หน่งึ ดอกแทงชอ่ ข้ึนสูง
แหล่งกำเนิดในแถบจีน เวียดนาม ไทย
กัมพูชา ลาว พม่า ญป่ี ่นุ


112

ตำราวชิ าการ สุคนธบำบดั

การสกัด

กลน่ั โดยใชไ้ อนำ้ หรอื กลน่ั โดยใช้น้ำจากเหง้า จะได้นำ้ มันหอมระเหย รอ้ ยละ

0.3-0.5 นำ้ มันทีไ่ ด้มีสเี หลืองอมเขยี วกลนิ่ ฉุน เผ็ดร้อน

องคป์ ระกอบทางเคม
ี
1,8–ciniole (47.3%), alpha-pinene (7.1%), beta-pinene (11.5%),

terpineol (4.7%), limonene (4.3%), geranyl acetate myrcene lonalool

สรรพคุณของน้ำมนั หอมระเหย

ฆ่าเชื้อโรค เชื้อรา แบคทีเรีย ขับลม ขับเหงื่อ กระตุ้นการทำงานกระเพาะ

อาหาร

ขอ้ บ่งใช
้
ใชไ้ ด้ดกี ับผู้ทม่ี ปี ัญหาเกย่ี วกับระบบทางเดนิ อาหาร เชน่ อาหารไม่ยอ่ ย ท้องอดื

ทอ้ งเฟ้อ แนน่ ทอ้ ง ถา้ ใช้ภายนอกชว่ ยฆา่ เชอื้ รา รกั ษากลากเกลอ้ื น

ข้อมูลดา้ นความปลอดภัย

ไม่มขี อ้ มลู




ขิง


(Zingiber officinale Roscoe, Zingiberaceae)

ชื่อสามัญ Ginger

ลักษณะทางพฤกษศาสตร ์ และ
เป็นพืชล้มลุก สูงประมาณ 30–
100 เซนติเมตร มีเหง้าใต้ดิน
แตกแขนงคล้ายน้ิวมือ เน้ือในมี
สีเหลืองอมเขียว ใบเป็นกาบหุ้ม
ซ้อนกัน ดอกเป็นช่อสีขาวนวล
มีถ่ินกำเนิดในเอเชียตะวันออก
เฉียงใต้ อินเดยี จีน ไทย จาไมก้า
เขตร้อนของทวีปแอฟริกา ญ่ีปุ่น
ออสเตรเลยี



113

การสกดั กลั่นด้วยไอน้ำจากเหง้าขิง จะได้น้ำมันหอม
เหลืองอำพัน กลิ่นเครื่องเทศเผ็ดร้อน




คุณ สมบ ัต ิ ข อง
น ้ ำมัน ข ิง

อนิ เดยี
สหรัฐอเมริกา

Specific gravity ( Cํ )
0.8718 (30)
0.871-0.882 (25)

Refractive index ( Cํ )
1.4863 (30)
1.488-1.494 (20)

Optical rotation ( ํC)
-40 4ํ ’ (30)
-28 ํ to -45 ํ (20)

Acid number
Ng
ng

Ester number
ng
ng

Ester number
ng
Ng

Saponification number
ng
<20

Ng = not given






องค์ประกอบทางเคมี


องค์ประกอบทางเคมี
ออสเตรเลยี
ศรีลงั กา
อินเดยี

Alpha-pinene
Trace
0.2-3.3%
0.4%

Camphene
Trace
0.9-14.1%
1.1%

Geranial
3-20%
1.0-7.7%
1.4%

Nerol
1-10%
2.5-10.1%
0.2%

1,8-cineole
Trace
2.1-12.23%
Trace

Ar-curumene
6-10%
5.7-17.7%
17.7%

Zingiberene
20-28%
0.3-1.2%
35.6%

Beta-farnesene
-
0.5-1.2%
-

Beta-sesquiphellandrene
7-11%
0-0.3%
-

Beta-bisabolone
5-9%
20.1-60.4%
0.2%

Beta-eudesmol
Trace
1.0-5.4%
Trace


114

ตำราวิชาการ สคุ นธบำบัด

สรรพคุณของนำ้ มันหอมระเหย

แก้ปวด ฆ่าเช้ือโรค ขับลม แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ ช่วยย่อยอาหาร ทำให้ระบาย

ช่วยขับเหงื่อ แก้ไข้ตัวร้อน แก้ไอ ทำให้ผิวหนังร้อนแดง (rubefacient)
บำรงุ ร่างกาย (tonic) ต้านอนมุ ูลอสิ ระ

ข้อบง่ ใช
้
ระบบไหลเวียนเลือด - บำรงุ หัวใจ (heart tonic) เพิ่มการไหลเวยี นเลือด ใชไ้ ด้
ดี กบั ผทู้ ่มี อี าการมือเย็น เทา้ เย็น

ระบบทางเดินอาหาร - ขงิ จะชว่ ยกระตุ้นระบบทางเดินอาหาร ช่วยย่อย ขบั ลม
แก้ท้องอืด ลดอาการคลน่ื ไส้ อาเจียน

ระบบกระดูกและกลา้ มเน้อื - แก้ปวดกล้ามเน้อื ปวดข้อรูมาตอยด์ แก้ปวดฟนั
ระบบทางเดินหายใจ - แกไ้ อ ขบั เสมหะ บรรเทาอาการไซนสั อักเสบ เจ็บคอ

อนื่ ๆ - ใชไ้ ดด้ กี บั ผหู้ ญงิ หลังคลอด ขบั เลือดทีเ่ ป็นกอ้ น ใช้ประคบเพอ่ื ละลาย
ล่มิ เลอื ดจากการฟกชำ้

ขอ้ มลู ด้านความปลอดภยั

ไมพ่ บขอ้ มูลความเปน็ พษิ และการระคายเคือง แตอ่ าจก่อให้เกดิ อาการ

ระคายเคืองเฉพาะที่แพ
้



คลารีเสจ


(Salvia sclarea L., Lamiaceae)


ชื่อสามัญ Clary Sage

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งที่
พืชลม้ ลุก สูงประมาณ 30-120 เซนตเิ มตร

ใบเป็นรูปหัวใจ พบไดท้ ่วั ไปในยโุ รปตอนกลาง

รัสเซยี อังกฤษ โมรอคโค และอเมริกา

การสกัด

สกัดโดยใช้ไอน้ำจากดอก จะได้น้ำมันหอม

ระเหยร้อยละ 1 น้ำมันใส ไม่มีสี จนถึง
สเี หลอื งออ่ น (คลา้ ยสีนำ้ มันมะกอก) ลกั ษณะ

ของกลิน่ เปน็ กล่นิ ผสมระหว่าง fruity, floral

และ herbaceous


115

คุณสมบัติของน้ำมันคลารีเสจที่สกัดได้

Specific gravity at 25๐C 0.903-0.925

Refractive index at 20๐C 1.4570-1.4690

Optical rotation at 20๐C +2๐ to +20๐

Ester Value 6-20

Ketone Content ไม่น้อยกว่า 50 %



องค์ประกอบทางเคมขี องน้ำมนั หอมระเหย

Linalyl acetate (60-70%), linalool (10-20%), caryoophyllene (1.5-

2.5%), germacene (3-5%), sclareol (0.5-2%)

สรรพคณุ ของนำ้ มนั หอมระเหย

ลดอาการซึมเศร้า คลายกล้ามเนื้อเรียบ (antispasmodic) ดับกลิ่น ขับระดู

(emmenagogue) ลดความดันโลหิต ทำให้สงบ นอนหลับ บำรุงร่างกาย
(tonic)

ขอ้ บ่งใช
้
ระบบประสาท - เนอื่ งจากน้ำมนั มคี ุณสมบตั ิกลอ่ มประสาท (euphoria) ทำให้
ใช้ได้ดีในผู้ท่ีมีอาการวิตกกังวล เครียด ซึมเศร้า และนอนไม่หลับ ช่วยเสริม
สร้างพลังและสมาธิ แตก่ ็ทำใหผ้ ่อนคลาย

ระบบสืบพันธ์ุ - ถือเป็นน้ำมันที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับผู้หญิง เนื่องจากจะ
ช่วยเสริมสร้างการทำงานของมดลูก เชื่อว่าน้ำมันมีส่วนกระตุ้นการทำงานของ
ต่อมใต้สมอง ให้มีการหล่ังฮอร์โมนเอสโตรเจน จึงเหมาะกับผู้ท่ีประจำเดือน
มาไม่ปกติ หรือหญิงวัยหมดประจำเดือน ช่วยลดอาการปวดประจำเดือน
สำหรับหญิงหลังคลอด คลารีเสจจะช่วยลดความเครียดและวิตกกังวล
หลงั คลอด

การบำรุงผิวพรรณ - กระชับรูขุมขน ปรับสมดุลของต่อมไขมัน เหมาะกับ
ผิวมนั ผมมนั มีรงั แค

ขอ้ มูลด้านความปลอดภยั

ไมพ่ บขอ้ มูลความเป็นพษิ และการระคายเคือง ควรหลีกเลี่ยงการใช้สำหรับสตรี
มคี รรภ
์

116

ตำราวชิ าการ สุคนธบำบัด


คาโมมายล์ (เยอรมัน)


(Matricaria recutita L., Compositeae)


ชอ่ื สามญั German chamomile, blue
ลกั ษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหลง่ ทพ่ี บ

พืชล้มลุก มีกลิ่นหอม ลำต้นมีก่ิงก้านสาขา
มากเหมือนขนนก ดอกเล็กสีครีมคล้าย
ดอกเดซี่ มีถ่ินกำเนิดในแถบทวีปยุโรป
ต้ังแต่ตอนกลางถึงตอนเหนือ เช่น ฮังการี
ยูโกสลาเวีย บัลแกเรีย รัสเซีย เยอรมันนี
เบลเย่ียม สเปน ยังพบได้ในอเมริกาเหนือ
เอเชยี ตะวนั ตก แอฟรกิ า-เหนอื อียิปต์



การสกัด

กล่ันโดยใช้ไอนำ้ จากกลีบดอก จะได้น้ำมันหอมระเหยร้อยละ 0.2-0.4 นำ้ มัน
ท่ไี ดม้ ีสีนำ้ เงนิ หรือสีฟา้ เขม้ คล้ายสีนำ้ หมึก กลิน่ หอมหวาน

องคป์ ระกอบทางเคมขี องน้ำมนั หอมระเหย

Chamazulene (2.16-35.69%), alpha-bisabolol (1.72-67.25%),
bisabolol oxide (55.08%), bisabolone oxide A (63.85%), farnesene

สรรพคณุ ของน้ำมันหอมระเหยของน้ำมันหอมระเหย

แก้ปวด ลดอาการแพ้ (antiallergy) ลดอักเสบ คลายกล้ามเนื้อเรียบ
(antispasmodic) ฆ่าเช้ือแบคทีเรีย ขับลม เพิ่มการหล่ังน้ำดี ขับระดู
(emmenagogue) บำรงุ ตบั ทำให้นอนหลับ สมานแผล ลดรอยแผลเป็น

ข้อบ่งใช
้
ระบบทางเดนิ อาหาร - ลดอาการปวดเกร็งของลำไส้ อาหารไมย่ อ่ ย ไมส่ บาย
ท้อง กระตุ้นการทำงานของตับ กระเพาะปัสสาวะ ใช้ได้ดีกับผู้ท่ีเบ่ืออาหาร
ลดการหลงั่ กรด และรักษาแผลในกระเพาะอาหาร

ระบบภูมิคุ้มกัน - ต่อต้านเชื้อแบคทีเรีย สมานแผล รักษาแผล ฝี หนอง
ปริมาณ sesquiterpene lactones ท่ีมีอยู่ คือ ส่วนสำคัญในการเสริมสร้าง
ภมู ิตา้ นทาน และตอ่ ตา้ นมะเร็ง หากรับประทานชา




117

ระบบกระดูกและกล้ามเน้ือ - bisabolol มสี รรพคณุ ชว่ ยลดอาการอกั เสบของ
ข้อไดด้ ใี นหนทู ดลอง จงึ สามารถผสมเป็นน้ำมนั นวดลดอาการกล้ามเน้อื อกั เสบ
ปวดขอ้ ข้ออักเสบ รมู าตอยด์ เสน้ เอน็ อักเสบ ฟกช้ำ บวม


ระบบสืบพันธ์ุ - ลดอาการปวดประจำเดือน ปรับสมดุลของประจำเดือน
ในผูท้ ป่ี ระจำเดอื นมาไมส่ ม่ำเสมอ


ระบบทางเดินปัสสาวะ - รักษาอาการกระเพาะปัสสาวะอักเสบ (Cystitis)
โดยการแช่อาบ บรรเทาอาการปวดท้องน้อยโดยวิธีนวด หรือประคบบริเวณ
ทเี่ ป็น


ระบบประสาทและอารมณ์ - ช่วยทำให้สงบ โดยเฉพาะอย่างย่ิงเด็กเล็กที่ซน
หรอื Hyperactive ช่วยให้นอนหลับ ผ่อนคลาย คลายเครยี ด ลดอาการปวด
ศีรษะ ป้องกนั การชัก


การบำรุงผิวพรรณ - chamazulene ซ่ึงเป็นสารท่ีทำให้น้ำมันมีสีฟ้าน้ัน
มีสรรพคุณช่วยลดการอักเสบได้ดีมาก จึงใช้สำหรับลดการอักเสบต่าง ๆ ของ
ผิว ลดอาการแพ้ ผื่นคัน ลดการขยายตัวของหลอดเลือด ดังน้ันจะช่วย
ลดอาการรอ้ นแดงได้ดี ช่วยใหค้ วามชุม่ ช้ืนกับผิว จึงเหมาะกบั ผวิ แห้ง แตก คนั
และผวิ แพง้ า่ ย


ขอ้ มลู ด้านความปลอดภยั

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคืองถือเป็นน้ำมันท่ีมีความอ่อนโยน

ท่ีสุดตัวหน่ึง สามารถใช้ในเด็กเลก็ ได
้


118

ตำราวิชาการ สคุ นธบำบัด


คาโมมายล์ (โรมัน)


(Anthemis nobilis L., Compositae)




ชื่อสามัญ Roman chamomile

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งที่พบ

เป็นไม้พุ่ม สูงประมาณ 50 เซนติเมตร

ใบเป็นลักษณะขนนก ดอกสีขาวมีเกสร
ตรงกลางสีเหลือง มีถ่ินกำเนิดแถบยุโรป
ตะวันตก ปัจจุบันพบมีการเก็บเก่ียวใน
อังกฤษ เบลเยี่ยม ฝรง่ั เศส และฮังการี





การสกดั

สกัดโดยใช้ไอน้ำจากดอก จะได้น้ำมันหอมระเหยร้อยละ 1.7 น้ำมันที่ได ้
มีสีน้ำเงินใส แต่ในกรณีท่ีสกัดจากกลีบเล้ียง จะได้น้ำมันสีเหลืองใส ค่อนข้าง
เหลว กล่ินหอมหวานคลา้ ยแอปเปิล้

องคป์ ระกอบทางเคม
ี
โรมันคาร์โมมายล์มีองค์ประกอบทางเคมีท่ีค่อนข้างจะแตกต่างจากเยอรมัน
คาร์โมมายล์มาก คือ มี chamazulene และ alpha-bisabool ค่อนข้างน้อย
กว่ามาก ส่วนประกอบสำคัญของโรมันคาโมมายล์ ได้แก่ alpha-pinene


(0.5-10%), 1,8-cineole (0.5-25%), caryphyllene (0-10%), propyl
angelate (0.5-10%), butyl angelate (0.5-10%), camphene, sabinene,
myrcene

สรรพคณุ ของนำ้ มนั หอมระเหย

แก้ปวด ลดการอักเสบ ฆ่าเชื้อโรค เช้ือแบคทีเรีย คลายกล้ามเน้ือเรียบ
(antispasmodic) ขับลม ขับน้ำดี ช่วยย่อยอาหาร ขับระดู ลดไข้ ทำให้
นอนหลบั สมานแผล


119

ข้อบ่งใช
้
ฤทธิ์แก้ปวด - มีสรรพคุณเด่นในการบรรเทาอาการปวดต่าง ๆ เช่น

เน้ือ ปวดฟัน สามารถใช้ได้อยา่ งปลอดภยั สำหรบั บรรเทาอาการ

ปวดฟันในเด็ก หรอื ทารก

ระบบทางเดินอาหาร - ช่วยคลายกล้ามเน้ือเรียบ และลดการเกร็ง

กระเพาะอาหารและลำไส้ ชว่ ยยอ่ ยอาหาร ช่วยเจริญอาหาร

ระบบประสาทและอารมณ์ - เป็นน้ำมันที่มีประโยชน์มากในการทำให้

คลายเครียด ลดอาการวติ กกงั วล ลดอาการปวดศีรษะ ไมเกรน

ระบบสืบพันธุ์ - มีประโยชน์ในการช่วยขับประจำเดือน ลดอาการ

ประจำเดอื น

ระบบทางเดินหายใจ - ลดอาการหอบหดื เฉียบพลันได้ดี

การบำรุงผิวพรรณ - มีประโยชนใ์ นการลดอักเสบของผวิ ไดด้ ีกับผิว
และผวิ แพ้งา่ ย

ข้อมลู ดา้ นความปลอดภัย

ไม่พบข้อมูลความเป็ นพิษและการระคายเคือง





จันทน์เทศ


(Myristica fragrans Houtt., Myristicaceae)




ชื่อสามัญ Nutmeg

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งที่
เป็นไม้ยืนใบใหญ่เรียวยาว สูงประมาณ 20

เมตร ลำต้นสีน้ำตาลเรียบ ดอกสีเหลือง
ผลกลม เน้ือฉ่ำสีเหลือง เมล็ดกลมรี
สีน้ำตาล มีรกหุ้มเมล็ดสีแดง เรียกว่า
รกจันทน์ หรือรกจันทน์เทศ ทั้งรกและ
เมล็ดมีกลิ่นหอมเฉพาะตัว พบได้ในอิน-
โดนเี ซยี ศรลี งั กา และอินเดียตะวันตก แต่
การผลิตน้ำมันมีมากในอเมริกาและยุโรป
โดยการนำเขา้ รกจนั ทนเ์ พอื่ นำไปสกดั


120

ตำราวิชาการ สคุ นธบำบัด

การสกัด

กล่นั โดยใชไ้ อนำ้ จากรกจันทน ์ (mace) จะได้น้ำมันหอมระเหยร้อยละ 5-15

องค์ประกอบทางเคมี

Alpha-pinene (18-26.5%), beta-pinene (9.7-17.7%), sabinene

(15.4-36.3%), myrcene (2.2-3.7%), limonene (2.7-3.6%),

(3.3-13.5%)

สรรพคุณของน้ำมันหอมระเหย

แกป้ วด ปวดข้อรูมาตอยด์ ฆา่ เชอื้ โรค คลายกลา้ มเน้ือเรียบ (antispasmodic)

ขับลม ช่วยย่อยอาหาร ขบั ระดู (emmenagogue) บำรงุ รา่ งกาย (tonic)

ข้อบ่งใช้

ระบบทางเดินอาหาร - กระตุ้นการทำงานของกระเพาะอาหาร ช่วย

ขบั ลม ลดอาการจุก แนน่ คลน่ื ไสอ้ าเจยี น และทอ้ งเสยี

ระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ - ผสมกับน้ำมันใช้นวดช่วย

ลดปวด ปวดข้อรมู าตอยด์ ขอ้ อกั เสบ

ระบบประสาทและอารมณ์ - กระตุ้นประสาท คลายความอ่อนลา้

ข้อมูลด้านความปลอดภัย

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคือง แต่ไม่ควรใช้ขนาดสูงเพราะอาจ

ทำให้เกดิ อาการคล่นื ไส้ อาเจียน คาดว่ามีสาเหตุมาจาก Myristicin ท่มี อี ยมู่ าก
ในองค์ประกอบของนำ้ มันหอมระเหย




121

ไม้จันทน์หอม


(Santalum album L., Santalaceae)




ชื่อสามญั Sandalwood

ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์และแหลง่ ที่พบ

เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก สูงประมาณ

9 เมตร ตน้ อ่อนมีสขี าว แต่เมือ่ แก่มี
สีเหลืองอมส้ม ดอกสีชมพูขนาดเล็ก
มีถ่ินกำเนิดในเอเชีย แถบอินเดีย
ศรีลังกา อินโดนีเซีย ไต้หวัน โดยมี
อินเดยี เป็นแหล่งผลิตท่สี ำคญั


การสกดั

กลน่ั โดยใช้ไอนำ้ หรือกลั่นโดยใช้น้ำ จากแกน่ หรอื เนอื้ ไม้ จะได้น้ำมนั หอมระเหย

รอ้ ยละ 4.5




ค
ุณส
มบตั ิของน้ำมนั จนั ทน์หอมท่สี กดั ได ้
อนิ เดีย

สหรัฐอเมริกา
0.962-0.976 0.9อ7ัง1ก-
0ฤ.ษ9
83

(20)

Specific gravity ( ํC)
0.969-0.075 (30)

Refractive index
(25)
1.499-1.506 1.505-1.510

Optical rotation
1.505-1.508 (20)

Ester content (%santalyl acetate)
(20)
(30)


-15 tํ o19 2ํ 0’
-15 tํ o -20 ํ
-16 ํ to -20
ํ
Total alcohol (% santalol)
1.6-5.4
Min 2.0
Min 2.0

Solubility (v/v 70% alcohol)
90.3-97.4
Min 90


3.5-5.0
Min 90
1-5

ng


Ng = not given


122

ตำราวิชาการ สคุ นธบำบัด


องค์ประกอบทางเคมี



อ
ง ค ์ป ร ะ ก อ บ น ำ้ ม นั ห อ ม ร ะ เห ย
1 อ0าย(ปตุ )ี้น
จันทนห์ อม3
0 (ป)ี


89.2 %

Santalol
75.6 %


Santyl acetate
5.4 %
3.5 %




santalenes
4.9 %
2.3 %


สรรพคณุ ของนำ้ มนั หอมระเหย

ลดการอกั เสบ ฆา่ เชอ้ื โรค คลายกลา้ มเน้ือเรยี บ (antispasmodic) ฝาดสมาน
ขับลม บรรเทาอาการระคายเคือง ขับปัสสาวะ แก้ไอ ทำให้นอนหลับ บำรุง
รา่ งกาย (tonic)

ขอ้ บ่งใช
้
ระบบไหลเวยี นนำ้ เหลือง - เหมาะสำหรับผู้ท่มี ปี ัญหาการอดุ ตันของเสน้ เลือด
ดำ หรอื ระบบนำ้ เหลอื ง เช่น เสน้ เลอื ดขอด ต่อมนำ้ เหลืองบวม หรืออักเสบ


ระบบประสาทและอารมณ์ - ช่วยผ่อนคลาย คลายเครียด ลดอาการปวด
ศรี ษะ นอนไม่หลับ


ระบบทางเดินหายใจ - รักษาอาการติดเชื้อ หรือระคายเคืองของทางเดิน
หายใจ เหมาะสำหรับผู้มีอาการหวัด ทางเดนิ หายใจอักเสบเรือ้ รงั ไอแหง้ ชว่ ย
ละลายเสมหะ


ระบบทางเดินปัสสาวะ - สมัยก่อนมีการใช้น้ำมันจันทน์หอมรักษาอาการ
ตดิ เช้ือระบบสืบพันธ์ุ เชน่ กระเพาะปัสสาวะอกั เสบ หนองใน เน่อื งจากนำ้ มัน
มีคณุ สมบตั ิช่วยฝาดสมาน ต้านเชอื้ แบคทีเรยี


ระบบประสาทและอารมณ์ - ลดอาการซึมเศรา้ นอนไมห่ ลบั ตึงเครียด

การบำรงุ ผวิ พรรณ - น้ำมันจันทน์หอมมีคุณสมบตั ทิ ำให้เยน็ (cooling effect)

ใหค้ วามช่มุ ช้ีน จงึ เหมาะกับสภาพผิวทข่ี าดความช่มุ ช้นื ผิวแหง้ ผวิ หนังอักเสบ
หรอื โรคสะเก็ดเงิน (psoriasis) ชว่ ยลดสวิ และลดความมัน

อ่นื ๆ - บรรเทาอาการคลื่นไสอ้ าเจียน แก้ท้องเสีย สามารถใช้เปน็ ตัวตรึงกล่ิน
ในการผลิตน้ำหอม สบู่ และเคร่ืองสำอาง

ข้อมูลดา้ นความปลอดภัย

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคอื ง


123

จำปี


(Michelia alba DC., Magnoliaceae)

ชือ่ สามญั white chempaka

ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งทพี่ บ

เป็นต้นไม้ใหญ่ สูงประมาณ 15-25
ใบใหญ่เรียวยาว กิ่งก้านเปราะง่าย ดอก
เดยี่ ว สขี าวนวล เรยี งยาวซ้อนกัน 8-10
กลีบ มีกล่ินหอม เม่ือยังไม่บาน รูปร่าง
เหมือนกระสวย ถ่ินกำเนิดในประเทศ
อนิ โดนีเซีย

การสกัด

กล่ันโดยใช้ไอน้ำจากดอก จะได้น้ำมัน
หอมระเหยรอ้ ยละ 0.7


คุณสมบัตขิ องนำ้ มนั จำปี (concrete and absolute) ทสี่ กดั ได
้
Specific Gravity at 15 ํC 0.946

Refractive Index at 20 Cํ 1.4895

Acid Number 6.2

Ester Number 70.1

Carbonyl Number (Cold Method) 42.3

Carbonyl Number (With Heating) 65

องค์ประกอบทางเคมีที่สำคัญ

Phenylethyl alcohol, linalool, methyl eugenol, alkaloid, phenol, limonene,
g
eranyl acetate, isoeugenol, farnesol, linalyl acetate, caryophyllene, borneol.

สรรพคุณของน้ำมันหอมระเหย

ใช้ใบแห้งต้มน้ำกิน แก้หลอดลมอักเสบ ต่อมลูกหมากอักเสบ ขับระดูขาว แก้ปัญหา
ระบบประสาท ดอกใช้แต่งกล่ินเครื่องสำอาง ดอกแห้งใช้ปรุงยาหอม บำรุงหัวใจ บำรุงประสาท
บ
ำรุงเลอื ด แก้อาการวงิ เวยี น ท้องเดนิ เปลือกต้นใช้ลดไข
้
ข้อมูลด้านความปลอดภยั ไมม่ ขี ้อมลู

124

ตำราวชิ าการ สคุ นธบำบัด


จูนิเปอร์


(Juniperus communis L., Cupressaceae)

ชอ่ื สามญั Juniper berry

ลักษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหล่งทพ่ี บ

ไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงประมาณ 12
เมตร ใบเป็นรูปเข็ม ดอกสีเหลืองอม
เขียว พบได้ทั่วโลก แต่น้ำมันหอม
ระเหยคุณภาพดีมักจะมาจากอิตาล ี
ออสเตรีย สาธารณรัฐเชก ฮังการี
โครเอเชยี เซอรเ์ บยี และฝรง่ั เศส

การสกดั

กล่ันโดยใช้ไอน้ำจากผลสุก จะได้
นำ้ มันหอมระเหยรอ้ ยละ 0.2-2




คุณสมบัตขิ องน้ำมันจูนิเปอร์ (Juniper berry oil) ทีส่ กดั ได
้
Specific gravity ( 25 Cํ ) 8.454-0.879

Refractive index (20 Cํ ) 1.4740-1.4840

Optical rotation (25 Cํ ) -15 to + 10

องคป์ ระกอบทางเคม ี

Alpha - pinene (33.7%), sabinene (27.6%), myrcene (5.5%),



p-cymene (5.5%), terpinen-4-ol (4%), alpha-terpinene (1.9%)

สรรพคณุ ของน้ำมันหอมระเหย

ฆ่าเชือ้ โรค แก้ปวดขอ้ รูมาตอยด์ คลายกลา้ มเนอ้ื เรียบ (antispasmodic)

ฝาดสมาน ขับลม ทำใหผ้ วิ หนงั ร้อนแดง (rubefacient) ขบั ลม ชว่ ยย่อยอาหาร



ขบั สารพิษ บำรุงรา่ งกาย (tonic)

ข้อบง่ ใช
้
ฤทธิข์ บั สารพษิ - ช่วยขบั ปสั สาวะ ลดการอดุ ตัน อุดกน้ั ของตอ่ มน้ำเหลอื ง


ขบั สารพษิ ออกจากร่างกาย ขบั กรดยูรกิ ลดเซลลไู ลท์


125

ระบบประสาทและอารมณ์ - เหมาะกบั ผทู้ ่ีอ่อนล้า อ่อนแรง ช่วยคลายเครยี ด

ระบบทางเดนิ ปสั สาวะ - รกั ษาอาการกระเพาะปสั สาวะอกั เสบ นว่ิ ในกระเพาะ

ปัสสาวะ

การบำรุงผิวพรรณ - รักษาอาการผิวหนังอักเสบ ผ่ืนแพ้ ผื่นคัน สิวอักเสบ

สะเกด็ เงิน ชว่ ยลดอาการบวมและอักเสบไดด้ ี

ขอ้ มลู ดา้ นความปลอดภัย

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคือง ห้ามใช้ในสตรีมีครรภ์และผู้ที่

เป็นโรคไต (Kidney disease)




เจอราเนียม


(Pelargonium graveolens L’Her. Ex Ait., Geraniaceae)


ชอ่ื สามัญ Geranium , Rose geranium


ลกั ษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหลง่ ทีพ่ บ

เปน็ ไมพ้ ุม่ สงู ได้ถงึ 1 เมตร ดอกสีขาวชมพ
ู
ทั้งต้นมีกลิ่นหอม พบได้ในประเทศแถบ

แอฟริกาใต้ จีน ยุโรป อียิปต์ เจอเรเนียม
(Geranium) มาจากภาษากรีก Geranos
หมายถึง crane หรือเครนสำหรับยกของ
เน่ืองจากผลท่ีมีรูปร่างยาว พบคร้ังแรก
ในประเทศแอฟริกาใต้ และถูกส่งไปยัง
ยุโรปคร้งั แรก คอื ประเทศอังกฤษ ในปี คศ.
1632 จากนั้นมีการขยายพันธ์ุและทำเป็น
พันธ์ลุ ูกผสมแพรก่ ระจายไปท่ัวโลก ปัจจบุ นั
เจอเรเนียมถูกนำไปใช้มากในอุตสาหกรรม

เครื่องสำอาง

การสกัด

กลนั่ ดว้ ยไอนำ้ จากใบ ดอก กา้ นดอก จะได้น้ำมนั หอมระเหยรอ้ ยละ 0.1-0.2

126

ตำราวิชาการ สคุ นธบำบัด


ค
ุณสมบตั ขิ องน้ำมันเจอเรเนียม (Geranium oil) จำแนกตามแหล่งกำเนดิ ของพชื


India
Reunion
Algeria
Egypt
Reunion


Specific gravity ( ํC)
0.844-0.896
0.879-0.891
0.885-0.903 0.885-0.905 0.888-0.897


Optical rotation
(30)
(30)
(15)
(15)
(15)

-7 ํ to -11
ํ -11 ํ to -13 ํ
-6 ํ to -14 ํ
-6 ํ to -14
ํ -7 ํ to -13
ํ
Refractive index( Cํ )
1.4644-1.4739 1.458-1.464 1.463-1.472 1.463-1.473 1.4617-1.4660

(30)
(20)
(20)
(20)
(20)

Acid value
<10
<6
<7
<7
<7

Ester value
50-76
65-75
55-75
45-65
50-78

Solubility
1:3
1:2
1:2
1:2
1:1.7 – 2.0

(v/v 70% alcohol)


Source : Abstracted from pubished sources; Reunion. aOfficial specification

องค์ประกอบทางเคม ี

Citronellol (20-40%), Geraniol (6-18%), Linalool (3-12%),


Iso-menthone (5-7%), Menthone, Phellandrene, Sabinene, Limonene.

สรรพคุณของนำ้ มนั หอมระเหย

คลายเครียด ฆา่ เชือ้ โรค กระชับรขู ุมขน ขบั ปสั สาวะ ระงบั กล่ินกาย เพม่ิ การ
ไหลเวียนโลหิต สง่ เสรมิ การสรา้ งเซลล์ผิวหนัง (cytophylactic) สมานแผล

ข้อบง่ ใช
้
การขับสารพิษ - กระตุ้นการทำงานของระบบน้ำเหลือง เหมาะสำหรับอาการ
บวมนำ้ เซลลูไลท์ ขบั ปสั สาวะ

ระบบประสาท - คลายเครียด ลดอาการกระวนกระวาย ลดอาการปวดศรี ษะ
วิตกกงั วล ทำให้นอนหลบั

ระบบสืบพันธุ์ - ควบคุมและปรับสมดุลฮอร์โมนจากต่อมหมวกไต ลดอาการ
วัยทอง หรืออาการกอ่ นมีประจำเดือน (Premenstrual syndrome)

ระบบผิวหนังและการดูแลผิวพรรณ - ลดสิว ปรับสมดุลการสร้างน้ำมันใน
ผวิ หนัง ใชไ้ ดก้ ับผวิ แหง้ ผิวมนั หรือผิวผสม ไลแ่ มลง ลดอาการอักเสบของผวิ
เช่น อาการผิวหนังอกั เสบ โรคสะเกด็ เงนิ แผลอกั เสบต่าง ๆ

ขอ้ มลู ด้านความปลอดภัย

ไมพ่ บข้อมูลความเป็นพษิ และการระคายเคอื ง แตใ่ นรายทแี่ พอ้ าจกอ่ ให้เกดิ การ
ระคายเคอื งได
้



127

ชะมดต้น


(Abelmoschus moschatus Medik. var. moschatus, Malvaceae)


ชื่อสามญั Ambrette , muskseed

ลกั ษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหล่งที่พบ

เปน็ พชื ลม้ ลกุ สงู ประมาณ 1.5 เมตร
การสกัด ดอกเหลอื ง ผลเป็นแคปซลู 5 เหลี่ยม
คล้ายมะเฟือง มีเมล็ดเป็นรูปไต
สีน้ำตาลอมเทา มีกลิ่นหอมเหมือน
ชะมด (Musky odor) พบไดใ้ นแถบ
อเมริกาใต้ อินโดนีเซีย อินเดีย
แอฟริกา อยี ปิ ต์ จนี มาดากาสก้า



กล่ันโดยใช้ไอน้ำจากเมล็ด จะได้น้ำมัน
หอมระเหยร้อยละ 0.3-0.5 น้ำมัน
ที่ ไ ด้ มี สี แ ด ง เ ห ลื อ ง ผ ส ม ไ ด้ ดี กั บ
น้ำมันกุหลาบ ดอกส้ม จันทน์หอม
คลารเี สจ ไซเปรส


องคป์ ระกอบของนำ้ มนั หอมระเหย

Ambrettolide, ambrdttolic acid, decyl acetate, dodecyl acetate,
5-dodecnyl acetate, 5-tetradecenyl acetate, alpha-macrocyclic lactone,
farnesol

สรรพคุณของนำ้ มนั หอมระเหย

คลายกลา้ มเนอื้ เรยี บ (antispasmodic) กระตนุ้ ความรสู้ กึ ทางเพศ (aphrodisiac)
ขบั ลม ชว่ ยยอ่ ยอาหาร ระงบั ประสาท

ข้อบง่ ใช
้
ระบบประสาทและอารมณ์ - ชว่ ยคลายเครยี ด ลดอาการวิตกกงั วล ซมึ เศร้า
หรืออาการต่าง ๆ ที่มีสาเหตจุ ากความเครียด

อ่ืน ๆ - ช่วยกระตุ้นการทำงานของต่อมหมวกไต ใช้แต่งกล่ินอาหารและ
เครอ่ื งดื่ม ลดอาการปวดเกร็งของกล้ามเน้ือ (antispasmodic)

ข้อมลู ดา้ นความปลอดภยั

ไมพ่ บข้อมลู ความเปน็ พษิ และการระคายเคือง


128

ตำราวชิ าการ สุคนธบำบดั


ซีดาร์วูด


(Juniperus virginiana L., Cupressaceae)




ชอื่ สามญั Cedarwood, red cedar

ลักษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหล่งทพี่ บ


เป็นต้นไม้ยืนต้น ขนาดเล็ก สูงประมาณ 7
เมตร ปลูกในแถบรัฐเวอร์จิเนีย ไปจนถึงรัฐ
แคโรไลนา รัฐเท็กซัส รัฐเทนเนสซี รัฐแคน
ตักกีตอนกลาง และตอนเหนือรัฐอลาบามา
ประเทศสหรฐั อเมรกิ า เมก็ ซโิ ก แอฟริกาเหนือ
โมรอคโค


การสกัด

กลั่นโดยใช้ไอน้ำจากแก่นไม้ หรือข้ีเล่ือยจาก


การไสไม้ สัดส่วนของนำ้ มนั หอมระเหยท่สี กดั
ได้ข้ึนกับอายุของต้นไม้ ถ้ามีอายุมากกว่า
25 ปี จะได้นำ้ มันหอมระเหยรอ้ ยละ 3.5 แต่
ถ้าอายุน้อยกว่านั้นจะได้น้ำมันหอมระเหย
เพยี งร้อยละ 1


คุณสมบตั นิ ำ้ มันหอมระเหยทไ่ี ด้

Specific gravity at 25 Cํ 0.939-0.958

Refractive index at 20 ํC 1.5020-1.510

Optical rotation at 25 Cํ +22 ํ to+45 ํC

Solubility at 25 Cํ (in 95% alcohol) 1 : 0.50-5.0

องค์ประกอบทางเคมี

องค์ประกอบทางเคมี
Virginiana
Texas

Alpha-cedrene 21.2%

Beta-cedrene 20%
4.9%

Thujopsene 6.6%
29%

Other sespuiterpenes 18.9%
15.5%

Cedrol 13.3%
25%

widdrol 31.6%
4.2%

4.8%


129

สรรพคุณของนำ้ มนั หอมระเหย

ฆ่าเช้ือโรค ฝาดสมาน ขจดั รังแค ขับปัสสาวะ ขบั ระดู (emmenagogue) แก้ไอ

ขับเสมหะ ฆ่าแมลง ทำให้นอนหลับ

ขอ้ บง่ ใช
้
ระบบประสาทและอารมณ์ - ช่วยให้สงบ ผ่อนคลาย ลดความวิตกกังวล



ซึมเศรา้ ทำใหน้ อนหลับ ใชไ้ ด้ผลดสี ำหรบั ผทู้ ่นี อนไม่หลับเปน็ ครง้ั คราว

มากกว่าผ้ทู ่มี ีอาการนอนไมห่ ลับเรอื้ รัง

ระบบทางเดินหายใจ - เหมาะสำหรับอาการไอ มีเสมหะ หลอดลมอักเสบ

เร้อื รงั

ระบบทางเดินปัสสาวะ - รักษาการติดเชื้อของทางเดินปัสสาวะ กระเพาะ

ปัสสาวะอกั เสบ มรี ะดขู าวผดิ ปกติ

การบำรุงผิวพรรณ - จากฤทธิ์ฝาดสมานและต้านเชื้อแบคทีเรียทำให้ซีดาร์วูด

(cedarwood) ใชไ้ ด้ดกี ับผู้ทีม่ ปี ญั หาสวิ ผิวมัน มีรงั แค หนงั ศีรษะมนั

ขอ้ มลู ด้านความปลอดภยั

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคือง แต่ควรหลีกเลี่ยงการใช้ในสตร ี

มีครรภ์




ไซเปรส


(Cupressus sempervirens L., Cupressaceae)


ช่อื สามัญ Cypress

ลกั ษณะทางพฤกษ์ศาสตรแ์ ละแหลง่ ท่ีพบ

ต้นไม้ใหญส่ งู เพรยี ว ดอกเล็ก กลม มีผล

เป็นรูป cone สีน้ำตาล มีถิ่นกำเนิดใน
แถบเมดิเตอร์เรเนียนตะวันออก อาจพบ
ไดท้ างตอนใตข้ องฝรง่ั เศส อติ าลี คอรซ์ กิ า้
ซาร์ดิเนียร์ โปรตุเกส แต่น้ำมันหอม
ระเหยที่สกัดได้ส่วนมากมาจากตอนใต้
ของฝร่งั เศส


130

ตำราวิชาการ สุคนธบำบดั


การสกดั

กลั่นโดยใช้ไอนำ้ จากใบและก่งิ ออ่ น จะไดน้ ำ้ มนั หอมระเหยร้อยละ 1-1.3

สว่ นประกอบทางเคมี

Pinene (20.4%), Camphene (3.6%), sabinene (2.8%), beta-pinene (2.9%),

carene (21.5%), cedrol (5.35%), cymene, sabinol

สรรพคุณของนำ้ มันหอมระเหย

ฝาดสมาน คลายกล้ามเนอื้ เรยี บ แกป้ วดทอ้ ง ขบั ปสั สาวะ สมานแผล เพ่มิ การบีบตัวของ

เส้นเลือด ขับลม

ขอ้ บง่ ใช
้
ระบบการไหลเวียนเลือด - เพ่ิมการไหลเวียนเลือด ลดการอุดตัน ของเส้นเลือด

เหมาะกับการรกั ษาเสน้ เลอื ดขอด บวมน้ำ ริดสีดวงทวาร

ระบบประสาทและอารมณ์ - ทำให้สงบ เยือกเย็น

ระบบทางเดินหายใจ - ลดอาการไอ หลอดลมอกั เสบเฉียบพลันและเรือ้ รงั

ระบบสืบพันธุ์ - ปรับสมดุลของประจำเดือน บรรเทาอาการปวดท้องประจำเดือน

สามารถใชก้ บั สตรวี ยั หมดประจำเดอื น ช่วยลดอาการรอ้ นวูบวาบได้

การบำรุงผิวพรรณ - ฤทธิ์ฝาดสมาน กระชับรูขุมขน ต้านเช้อื แบคทเี รีย ลดสิว ใช้ได้ดี

กบั ผิวมัน ชว่ ยลดเหงอื่ ดับกล่นิ โดยเฉพาะกลิน่ เทา้

ข้อมลู ด้านความปลอดภยั

ไม่พบขอ้ มลู ความเปน็ พษิ และการระคายเคอื ง


131

ตะไคร้


(Cymbopogon citratus Stapf, Gramineae)




ชอ่ื สามญั Lemongrass

ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งทีพ่ บ

เป็นไม้ล้มลุก สูงประมาณ 75-120

เซนติเมตร ใบแคบยาวเหมือนต้นหญ้า
ท้ังต้น มีกลิ่นหอม ลำต้นสดเป็น
เคร่ืองเทศ ดับกลิ่น พบได้ในอินเดีย
ไทย เอเซียใต้ อเมริกากลาง บราซิล
เวียดนาม ออสเตรเลีย

การสกัด

กลน่ั ดว้ ยไอนำ้ จากตน้ และใบ จะไดน้ ำ้ มนั
หอมระเหยร้อยละ 0.35-0.40 แต่ถ้า
กล่ันด้วยไอน้ำเฉพาะใบจะ
น ้ ำมันหอมระเหยสูง

ค
ุณสมบัติของน้ำมันหอมระเหยตะไคร้ (lemongrass oil)

ไทย
รฐั ซาลาวกั
กัวเตมาลา
Tanganyikac
อินเดีย


Apparent density ( Cํ )
0.886(20)
0.879(20 -
-
-

Specific gravity ( Cํ )
0.892

Optical rotation
-
-
0.877(15 0.884(15)
0.898(30)

Retractive index ( Cํ )
-
-
0.889
0.888
0.898

-0.24 ํ
-0.09
ํ -0.40
ํ -0.32
ํ -3 ํ

-0.29 ํ
-
-1.80​
ํ -0.35
ํ +1 ํ

1.4824(26 1.484(20 1.483(20 1.4860(20)
1.4786(30)


Carbonyl value
1.4854
-
1.488
1.4866
1.4866

Cirtal (%w/w)
275-285
-
-
-
-

74-77
79
75-81
74-79
76


Solubility (% alcohol v/v)
Insol.
1:2.2(70 Insol.
Insol.
1:2-3(70)



Insol.= insoluble, ไม่ละลาย




132

ตำราวชิ าการ สุคนธบำบัด

องคป์ ระกอบทางเคม ี

Citral (46%), geranial (40-50%), neral (25-30%), gerniol



(0.5-3.8 %), limonene, myrcene, farnesol

สรรพคุณของนำ้ มนั หอมระเหย

ลดอาการซึมเศร้า คลายกล้ามเน้ือเรียบ (antispasmodic) ดับกล่ิน ขับระดู

(emmenagogue) ลดความดัน ทำให้สงบ นอนหลบั บำรุงรา่ งกาย (tonic)

ข้อบ่งใช
้
ระบบทางเดินอาหาร - แก้ปวดท้อง ช่วยย่อยอาหาร บรรเทาอาการลำไส้

อักเสบ หรือกระเพาะอาหารอักเสบ

ระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ - เสริมสร้างเส้นใยกล้ามเน้ือ ทำให้กล้ามเน้ือ

กระชบั ลดอาการอกั เสบ ชำ้ บวม เหมาะสำหรบั การนวดภายหลังการเล่นกีฬา

ระบบประสาทและอารมณ์ - เป็นน้ำมันที่มีฤทธ์ิกล่อมประสาท (euphoric)

เหมาะสำหรบั ลดอาการซึมเศรา้ วติ กกังวล กระวนกระวาย หรอื เครียด ทำให้
เกดิ ความสมดลุ ของอารมณ์ ทำใหร้ ู้สึกมีพลัง แตก่ ็ชว่ ยให้ผอ่ นคลายไดด้
ี
ระบบสืบพันธ์ุ - เป็นน้ำมันท่ีเหมาะสำหรับผู้หญิง เพราะช่วยลดอาการปวด
ประจำเดือน เสริมทำงานของมดลูก เน่ืองจากจะกระตุ้นการทำงานของต่อม
ใต้สมองให้มีการหลั่งฮอร์โมนเอสโตรเจน เหมาะกับผู้ที่มีปัญหาประจำเดือนมา
ไมป่ กติ หรอื หญิงวยั หมดประจำเดือน ช่วยลดอาการเครียดและวิตกกังวลกอ่ น
และหลังคลอด ลดการบีบเกรง็ ของกล้ามเนื้อ

การบำรุงผิวพรรณ - กระชับรูขุมขน ลดสิว ปรับสมดุลการผลิตน้ำมันบนผิว
จงึ เหมาะกบั ผวิ มัน ลดรังแค ลดความมนั บนหนงั ศีรษะ

ขอ้ มลู ด้านความปลอดภยั

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคือง แต่ในรายท่ีแพ้อาจก่อให้เกิดอาการ
ระคายเคืองได้




133

ตะไคร้หอม

(Cymbopogon nardus Rendle, Gramineae)


ช่อื สามญั Citronella grass

ลกั ษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหล่งทีพ่ บ

เป็นพืชล้มลุก สูงประมาณ 2 เมตร
ใบแคบและยาวประมาณ 1 เมตร กาบ
ใบห้มุ เปน็ ลำต้น ดอกมกี ลน่ิ หอม พบใน
หลายประเทศในแถบเอเชียใต้ เอเชีย
ตะวันออกเฉียงใต้ มี 2 พันธุ์ ท่ีสำคัญ
คือ C. nardus หรือพันธุ์ศรีลังกา
(Ceylon type) และ C. winterrianus
หรือพันธุ์ชวา (Java type) ซึ่งพบได้ใน
ประเทศอนิ โดนีเซีย กวั เตมาลา ฮอนดูรสั
จีน อินเดีย และเวียดนาม สมัยก่อน
ในจีนและอินเดียนำตะไคร้หอมมารักษาอาการบวม มีบาดแผล และไล่แมลง
ปัจจบุ นั สามารถใช้ผสมในผงซกั ฟอก ขี้ผึง้ สบู่ ผลติ ภัณฑ์ทำความสะอาด

การสกดั

กลั่นดว้ ยไอนำ้ จากใบ จะได้นำ้ มนั หอมระเหยรอ้ ยละ 0.7-1




ค
ณุ สมบตั ิของนำ้ มนั ตะไคร้หอม (Citronella oil)

พนั ธ์ชุ วา
พันธุ์ศรลี งั กา


ISO
BSS
EOA
BSS
EOA

Relative
0.880
0.890

Density at 20/20 Cํ
0.895
-
-
0.898
-

Apparent
0.880
-
0.893

Density at 20 ํC
-
0.892
0.883
-
0.910

Specific
-
0.900
-

Gravity at 15/15 ํC
-
-

Refractive
1.4660
1.4660
1.4660
1.4790
1.4790

Index at 20 Cํ
1.4730
1.4730
1.4750
1.4850
1.4850

Optical
-5 ํ
-5
ํ -6 ํ
-18
ํ -18
ํ

134

ตำราวชิ าการ สุคนธบำบัด


คณุ สมบัติของน้ำมนั ตะไครห้ อม (Citronella oil) (ต่อ)


พนั ธช์ุ วา
พนั ธ์ศุ รลี งั กา


ISO
BSS
EOA
BSS
EOA


Rotation at 20 ํC
0 ํ
0
ํ -0 ํ.30
-9
ํ -9 ํ

Solubility (v/v)
1:2
1:2
1:1-2
1:2
1:1-2

(80% ethanol at 20 Cํ )

Total alcohols as geraniol
85% min.
85% min.
85-97% min.
59-65% min.
55-65% min.

Total aldehydes as citronellal
35% min.
35% min.
30-45% min.
7-15% min.
7-15% min.


All figures in columns are range.

ISO, International Standards Organisation; BSS, British Standard Specification;

EOA,Essential Oil Association, USA.



อ
งคป์ ระกอบทางเคมี

องค์ประกอบทางเคมี
พันธช์ุ วา
พันธุ์ศรลี ังกา

Pinene
-
2.6

Camphene
-
8.0

Limonene
1.3
9.7

Citronellal
32.7
5.2

Beta-caryophyllene
2.1
3.2

Borneol
Trace
6.6

Citronellol
15.9
8.4

Geraniol
23.9
18.0

Methyl iso-eugenol
2.3
7.2



สรรพคุณของน้ำมนั หอมระเหย

ฆ่าเช้ือโรค เชอ้ื แบคทเี รยี ลดไข้ ดบั กลนิ่ (deodorant) ไล่แมลง บำรงุ ร่างกาย
(tonic)

ขอ้ บง่ ใช้

ระบบกระดูกและกล้ามเน้ือ - ปวดข้อ ข้ออักเสบ ข้อรูมาตอยด์ กล้ามเนื้อ
อกั เสบ ปวดตามเส้นประสาท

ระบบประสาทและอารมณ์ - ทำให้กระปรี้กระเปร่า ลดอาการอ่อนล้า
เหน็ดเหน่อื ย


135

ระบบทางเดินหายใจ - มีคุณสมบัติฆ่าเช้ือแบคทีเรีย เหมาะกับการรักษา
อาการหวัด หรอื ติดเชอื้ ในระบบทางเดนิ หายใจ


การบำรงุ ผวิ พรรณ - ไลแ่ มลง ใชผ้ สมกับนำ้ มนั นวดตวั ชว่ ยบำรงุ ผิว ลดความ
มันและลดเหง่อื เหมาะกบั ผ้ทู ีม่ เี หงอื่ ออกมาก


ข้อมูลด้านความปลอดภยั

ไม่พบขอ้ มลู ความเปน็ พิษและการระคายเคือง แตใ่ นบางรายท่แี พอ้ าจกอ่ ใหเ้ กิด

อาการระคายเคอื งได้ สตรมี ีครรภ์ควรหลกี เล่ียง





ทีทรี


(Melaleuca alternifolia Cheel, Myrtaceae)


ชอ่ื สามัญ Tea Tree


ลกั ษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหล่งที่พบ

เปน็ ไมพ้ มุ่ ยนื ตน้ ขนาดเลก็ มดี อกสเี หลอื ง

และม่วงปนกัน สูงประมาณ 5-7 เมตร
เปลอื กตน้ หลดุ ลอกไดง้ า่ ย คลา้ ยกระดาษ
จึงอาจรู้จักในนาม narrow-leaved
paperbark มีถิ่นกำเนิดในประเทศ
ออสเตรเลยี แถบตะวันออก

การสกัด

การกล่ันโดยใช้ไอน้ำ หรือการกล่ันโดย
ใช้น้ำจากใบ หรือสกัดโดยใช้น้ำจากใบ
และก่ิง ได้นำ้ มนั หอมระเหยในร้อยละ 1.8

คณุ สมบตั ขิ องน้ำมันหอมระเหยทที รี (tea tree oil): Australian standard

Specific Gravity at 20 Cํ 0.890-0.906

Refractive Index at 20 ํC 1.475

Optical rotation +5 ํ

Solubility (v/v 80% alcohol) 1:2

Terpinen-4-ol (%) min 30

1,8-cineole (%) max 15


136

ตำราวิชาการ สุคนธบำบดั

องค์ประกอบทางเคม
ี
Alpha-pinene (2.1%), myrcene (0.4%), alpha-terpinene (7.1%),

limonene (1.4%), 1,8ciniole (3.0%), terpinen-4-ol (45.4%),

alpha-terpineol (5.3%), cymene (6.2%)



สรรพคุณของน้ำมนั หอมระเหย

ต้านเช้ือแบคทีเรีย ต้านเชื้อรา ฆ่าเชื้อโรค สมานแผล เพิ่มภูมิต้านทาน
ไล่แมลง

ข้อบง่ ใช
้
ฤทธ์ิต้านเชอ้ื โรค - ต่อตา้ นเชอื้ รา เช้ือแบคทเี รีย เชอื้ ไวรัส ปอ้ งกันการติดเช้อื
เพม่ิ ภมู ติ า้ นทานของร่างกาย

ระบบสืบพันธุ์ - ต้านเช้ือราในช่องคลอด บรรเทาอาการกระเพาะปัสสาวะ
อกั เสบ (Cystitis) หรือผ่นื คนั ตา่ ง ๆ

ระบบทางเดินหายใจ - รักษาหอบหืด หลอดลมอักเสบ ไอ เจ็บคอ ไซนัส
อักเสบ

การบำรงุ ผิวพรรณ - รกั ษาสิว ฮอ่ งกงฟตุ แผลพุพอง ไฟไหม้ ลดรังแค แมลง
สตั ว์กัดตอ่ ย ผ่ืนแพ้ ผน่ื คัน แผลสด

ขอ้ มลู ด้านความปลอดภยั

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคือง แต่ในรายที่แพ้อาจก่อให้เกิด
อาการระคายเคืองได้ น้ำมันทีทรีเม่ือถูกแสงแดดจะเกิดปฏิกิริยาออกซิเดช่ัน
ทำให้ cymene ซง่ึ มีปรมิ าณเพียง 3% เพ่ิมปรมิ าณเปน็ 30% ซึ่งถอื เป็นสารที่
ก่อให้เกิดการระคายเคืองกับผิวอย่างรุนแรง แต่ปฏิกิริยาออกซิเดช่ันสามารถ
ป้องกนั ได้ด้วยการเกบ็ นำ้ มนั ทที รใี นขวดแก้วสีชา ปิดสนิท และเกบ็ ให้พ้นแสง




137

เทียนแกลบ


(Foeniculum vulgare Mill., Umbelliferae)



ช่อื สามญั Sweet fennel

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหลง่ ทพี่ บ

พืชล้มลุกทรงพุ่ม สูงประมาณ 2
เมตร ช่อยาว ดอกสีเหลืองม ี
ถิ่นกำเนิดเมดิเตอร์เรเนียน เช่น
อิตาลี กรีซ ฝรงั่ เศส รวมถงึ อนิ เดยี
และออสเตรเลีย

การสกัด

กล่ันโดยใช้ไอน้ำจากเมล็ด หรือ
ท้ังต้น จะได้น้ำมันหอมระเหย
ร้อยละ 2-4

องคป์ ระกอบทางเคม ี

Anethole (64-69%), limonene
(1.2-1.7%), fenchone (19-
methyl chavicol (3.6-9.5%),
alpha-pinene (1.8-3.3%), anisic
acid, anisic, aldehyde, camphene


สรรพคณุ ของน้ำมันหอมระเหย

ฆ่าเชื้อโรค คลายกล้ามเนื้อเรียบ (antispasmodic) ขับลม บำรุงเลอื ด ขบั ระดู

(emmenagogue) ขบั ปสั สาวะ แก้ไอ ขบั เสมหะ ขับนำ้ นม บำรุงมา้ ม

ข้อบ่งใช
้
ระบบทางเดนิ อาหาร - รักษาอาการทอ้ งอืดท้องเฟ้อ อาหารไมย่ อ่ ย ลดการบบี

เกร็งตวั ของกระเพาะอาหารและลำไส้ ช่วยเจริญอาหาร

ระบบไหลเวียนน้ำเหลือง - มีฤทธิ์ช่วยขับปัสสาวะ ลดการอุดกั้นของระบบ

ไหลเวียนน้ำเหลือง ช่วยกำจัดสารพิษออกจากร่างกาย ลดอาการบวมน้ำ
เซลลไู ลท์




138

ตำราวชิ าการ สุคนธบำบัด

ระบบสืบพันธุ์ - ปรับสมดุลของฮอร์โมน เหมาะกับผู้ที่ประจำเดือนมา

ไม่สมำ่ เสมอ ลดอาการปวดประจำเดอื น และลดอาการก่อนมีประจำเดือน เชอ่ื
วา่ ชว่ ยขบั น้ำนมในสตรใี หน้ มบุตรได้ด้วย

ระบบทางเดินหายใจ - ช่วยลดการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อทางเดินหายใจ
ขบั เสมหะ ลดอาการไอ ติดเช้อื ในทางเดนิ หายใจ

ระบบทางเดินปัสสาวะ - ลดอาการติดเชื้อของทางเดินปัสสาวะ กระเพาะ
ปัสสาวะอักเสบ

การบำรงุ ผิวพรรณ - เหมาะกับผ้ทู ่ีมปี ญั หาผิวมนั หมองคลำ้ ไม่สดใส ชว่ ยต่อ
ตา้ นร้วิ รอย

ข้อมูลดา้ นความปลอดภัย

ไม่พบข้อมูลความเป็นพิษและการระคายเคือง แต่ควรหลีกเล่ียงการใช้ในผู้
ท่ีเป็นโรคลมชัก เนื่องจากอาจกระตุ้นให้เกิดอาการชัก เด็กและสตรีมีครรภ ์
ไมค่ วรใช
้



เทียนตากบ


(Carum carvi L. Umbelliferae)

ชอ่ื สามัญ Caraway

ลกั ษณะทางพฤกษศาสตรแ์ ละแหลง่ ทพ่ี บ

เป็นพชื ล้มลกุ มอี ายุ 2 ปี ใบโปรง่
เหมือนขนนก ก่ิงก้านสีเขียวเนื้อ
อ่อนหักง่าย ดอกขนาดเล็ก สีขาว
รวมกันเป็นกระจุกเหมือนร่มที่กาง
ออก ผลรูปร่างเรียว เห็นเป็นร่อง
คล้ายยี่หร่า มีกล่ินหอมเฉพาะตัว
ถ่ินกำเนิดอยู่ในแถบยุโรป และ
เอเชียตะวันตก ปัจจุบันปลูกมากใน
เยอรมันนี เนเธอร์แลนด์ สแกน
ดิเนเวีย และรสั เซีย


139

การสกดั

กลั่นโดยใช้ไอนำ้ จากเมล็ดและผล จะได้นำ้ มนั หอมระเหยร้อยละ 5 นำ้ มันทีไ่ ด้

มีสีเหลืองอ่อน ถึงสีน้ำตาลอ่อน กล่ินฉุนของเครื่องเทศ ผสมได้ดีกับมะลิ
(jasmine) หรอื อบเชย (cinnamon)



คุณสมบัตนิ ้ำมนั เทียนตากบ (caraway oil)

Specific gravity at 25 ํC 0.910-0.92

Refractive index at 20 ํC 1.485-1.492

Optical rotation at 20 Cํ -7 ํ to -80 ํ
Solubility (80 % ethyl alcohol) 1:2 -10

Ketone content 53-63 %

องค์ประกอบทางเคมี

Carvone (50-60%), limonene (40%), dihydrocarvone (0.2-0.5%),
furfural, carveol, dihydrocarveol, pinene, phillandrene

สรรพคุณของนำ้ มันหอมระเหย

ฆ่าเชื้อโรค ฝาดสมาน คลายกล้ามเน้ือเรียบ ขับปัสสาวะ ขับลม ช่วยเจริญ
อาหารและย่อยอาหาร ขับประจำเดือน ขับน้ำนม ขับเสมหะ บำรุงร่างกาย
(tonic)

ขอ้ บง่ ใช้

ฤทธิ์ป้องกันมะเร็ง - สาร carvone มีคุณสมบัติในการกระตุ้นการทำงานของ
glutathione S-transferase (GST) ท่ีเป็นเอนไซม์ของร่างกาย ช่วยในการ
กำจัดสารพษิ และเชอื่ ว่าช่วยป้องกันมะเร็ง

ระบบทางเดินอาหาร - ชว่ ยปรบั ระบบทางเดนิ อาหารใหท้ ำงานปกติ

ช่วยย่อยอาหารและขับลม แก้ปวดท้อง จุกแน่น บรรเทาอาการท้องเสีย
ช่วยเจริญอาหาร บรรเทาอาการทอ้ งผูก

ระบบทางเดินหายใจ - บรรเทาอาการหลอดลมอักเสบ หอบหืด ไอมีเสมหะ
กลอ่ งเสียงอกั เสบ

ขอ้ มลู ด้านความปลอดภยั

ไม่พบข้อมูลความเปน็ พษิ และการระคายเคือง แตถ่ า้ ใชค้ วามเข้มขน้ สูงอาจเกิด
อาการระคายเคืองได
้


140

ตำราวิชาการ สุคนธบำบดั


เทียนตาตั๊กแตน


(Anethum graveolens L., Umbelliferae)


ชือ่ สามัญ Dill, ผกั ชลี าว


ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งทพี่ บ

เป็นพืชล้มลุก สูงประมาณ 60-90

เซนติเมตร ใบเรียวเหมือนเข็ม มีด
อกเป็นเหมือนร่ม สีเหลือง เมล็ด
เป็นรูปไข่ปลูกมากในเอเชียตะวันตก
เฉียงใต้ เมดิเตอร์เรเนียน เปอร์เซีย
คอร์เคซัส อยี ิปต์ และปจั จบุ ันขยาย
ไปในยโุ รป และอเมรกิ าเหนอื


การสกัด

กล่นั โดยใช้ไอนำ้ จากเมล็ด จะไดน้ ้ำมันหอมระเหยรอ้ ยละ 0.3-1


คุณสมบัตขิ องนำ้ มันเทยี นตาตั๊กแตนท่ีสกัดได้

Specific gravity (25 Cํ ) 0.890-0.915

Refractive index (20 ํC) 1.4830-1.4900

Optical rotation (25 Cํ ) +70 ํ to +62 Cํ

Solubility in 80% ethyl alcohol 1:2

องคป์ ระกอบทางเคม ี

Limonene (10%), d-phellandrene (6%), terpinene (6%),

dihydrocarvone (12%), carvone (34.5%), Carvelol (4%),

dihydrocarvecrol (3.5%), Isoeugenol (2.3%)

สรรพคณุ ของนำ้ มันหอมระเหย

คลายกล้ามเน้ือเรียบ (antispasmodic) ขับลม ช่วยย่อยอาหาร ฆ่าเชื้อ
แบคทเี รีย ขับน้ำนม ขบั ระดู (emmenagogue) ลดความดันโลหิต

ขอ้ บ่งใช
้
ระบบทางเดินอาหาร - ชว่ ยขบั ลม แก้ทอ้ งอืดทอ้ งเฟ้อ ลดอาการปวดเกร็งของ
กระเพาะอาหารและลำไส ้


141