วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ปีที่ 13 ฉบับที่ 3 (กันยายน-ธันวาคม 2561)

วารสารวิจัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์ สาขาวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 147

5.2.2 ตวั แปรตาม คอื
5.2.2.1 ประสทิ ธภิ าพกระบวนการผลติ สีสเปรยข์ องสายการผลติ ที่ 4
5.2.2.2 ผลผลติ ภาพกอ่ นและหลงั การปรับปรุงประสิทธภิ าพสายการผลิตท่ี 4
5.2.2.3 ผลวิเคราะหด์ ้านเศรษฐศาสตรว์ ิศวกรรม

5.3 วเิ คราะห์แผนภมู ิกระบวนการไหล วิเคราะห์กระบวนการ ขน้ั ตอนการผลิตสีเสปรย์ วัดผลิต
ภาพก่อนการปรับปรุงกระบวนการ

5.4 วิเคราะห์ปัญหาโดยใช้เคร่ืองมือคุณภาพ (ศุภชัย นาทะพันธ์, 2551) นาข้อมูลมาวิเคราะห์
ด้วยผังแสดงเหตุและผล กราฟ เพื่อหาสาเหตุและปัจจัยท่ีก่อให้เกิดสูญเสีย สูญเปล่า ใช้เทคนิคการตั้งคาถาม
5W1H และการระดมสมอง ดังภาพท่ี 1

คน เครื่องจักร การบารุงรักษาเคร่ืองจักรไมเ่ พยี งพอ
หมกึ ตนั
ความไมส่ ม่าเสมอในการ ขาดการอบรม เครื่องพมิ พ์ วันเดอื นปีผลติ
ทางาน ทกั ษะความชานาญ เครื่องจักรเสีย
สภาพแวดลอ้ ม การรับรู้ของพนักงาน เตาอบฟลิ ม์
ความร้อน ระบบทาความร้อนเสยี
ไมม่ กี ารจัดการแกไ้ ขปัญหา
ขนาดและรูปทรงกระป๋อง คณุ สมบัตเิ ฉพาะของสารเคมี การบรรจุสนิ คา้ Chrome ที่
การออกแบบเพอ่ื การขาย เกดิ ปฏิกิริยาเกิดไอนา ไมไ่ ดป้ ระสิทธภิ าพตามเป้าหมาย

วัตถุดบิ วิธีการ แผนงาน
การควบคมุ การผลิต
กระบวนการผลิตทจี่ าเป็นตอ้ งทา
การรอคอยพกั สนิ คา้ กอ่ นเข้าสู่สถานีอบฟลิ ์ม
เกิดไอนาจับผวิ กระป๋อง

ภาพที่ 1 แผนผงั กา้ งปลาวิเคราะหส์ าเหตุของปัญหาการผลติ สินค้าสีสเปรย์

จากภาพที่ 1 แผนผังก้างปลา ผู้วิจัยได้กาหนดมาตรการการแก้ไขปัญหาท้ัง 4M และมุ่งแก้ไข
ปรับปรุงในด้านวิธีการ เนื่องจากพบว่าในกระบวนการบรรจุสินค้า มีเกิดการสูญเปล่าในเร่ืองของการรอคอย
เกดิ ขน้ึ ถงึ 120 นาที ซึ่งเปน็ เวลาท่ีสญู เปล่าท่สี ูงเม่ือเปรยี บเทยี บผลผลติ ท่ีได้กับเวลา จากการศกึ ษาปัญหาสาเหตุ
จากเกิดไอน้าเกาะข้างกระป๋องในกระบวนการบรรจุสินค้า Chromium เนื่องจากมีการแลกเปล่ียนความเย็น
แทนที่ความรอ้ นในกระป๋องอยา่ งรวดเร็วโดยการอัดเข้า จึงเกิดเปน็ ไอนา้ เกาะทีผ่ ิวกระป๋อง ซ่ึงเปน็ ปัญหาทาให้ไม่
สามารถสวมถุงฟลิ ม์ ได้ทนั ทรี วมทั้งอบฟิลม์ ใหส้ วยงามได้ตามมาตรฐานก่อนท่ีจะบรรจลุ งกล่องเป็นสินค้าตอ่ ไป

จากการวิเคราะห์ปัญหาดังกล่าว ผู้วิจัยได้ศึกษาหลักการลดความสูญเปล่า ECRS และนาไป
ประยุกต์ใช้ซ่ึงประกอบด้วยการขจัดออก (eliminate) การรวมกัน (combination) การจัดใหม่ (rearrange)
และการทาให้งา่ ย (simplify) ทาการทดลองปรับปรุงขนั้ ตอนการทางานจรงิ โดยสว่ นที่สาคญั ได้ทาการขจัดออก

148 | ปที ี่ 1 ฉบับที่ 3 (กนั ยายน – ธนั วาคม พ.ศ.2561) มงคล เหล่าวราพนั ธ์ุและคณะ

การจัดใหม่และการทาให้ง่ายในข้ันตอนท่ี 23 โดยการออกแบบและสร้างอุปกรณ์ลดไล่ความชื้นท่ีเกาะท่ีผิว
กระปอ๋ งสนิ ค้าและติดต้ังอุปกรณ์บนสานพานลาเลยี งตรงบรเิ วณจุดหลังห้องบรรจแุ กส๊

5.5 สรุปปจั จัยหลกั ทก่ี ่อให้เกดิ ปญั หาแล้ววางแผนดาเนินการแก้ไขโดยประยุกต์ใชแ้ นวคดิ การลด
ความสญู เปล่าด้วยหลักการ ECRS และดาเนินการปรบั ปรงุ กระบวนการบรรจุสสี เปรยต์ ามแผนงาน

5.6 ปรบั ปรงุ กระบวนการบรรจุสีสเปรย์ตง้ั แต่วนั ที่ 1 กันยายน ถึงวนั ท่ี 30 กนั ยายน 2560 โดย
ใช้แนวคิดการศกึ ษางาน การวิเคราะห์กระบวนการ วเิ คราะหส์ าเหตขุ องปญั หาด้วยแผนผังก้างปลาใชห้ ลักการต้ัง
คาถาม 5W1H และประยุกต์ใช้หลักการ ECRS ในการปรับปรุงลดขั้นตอน ลดเวลาและลดพื้นท่ีในกระบวนการ
ผลติ สนิ คา้ สีสเปรย์

5.7 เก็บข้อมลู การผลิตท่ีเกดิ จากกระบวนการบรรจสุ ินค้าหลังการปรับปรงุ และวิเคราะห์แผนภูมิ
กระบวนการไหล วิเคราะห์กระบวนการ ขน้ั ตอนการผลติ สีเสปรย์ วดั ผลิตภาพหลงั การปรับปรุงกระบวนการ

6. การวดั ประสทิ ธิภาพและผลิตภาพ
การวดั ประสทิ ธิภาพและผลติ ภาพสามารถคานวณได้ดงั สมการที่ (1) - (4) ดังน้ี
6.1 ประสิทธภิ าพกระบวนการผลติ (พงศพ์ ฒั น์ เพช็ รรุง่ เรอื ง, 2557)

Efficiency = (output/input) x 100 (1)

6.2 การวัดผลติ ภาพเชงิ ปจั จัยการผลิต (รชั ตว์ รรณ กาญจนปญั ญาคม, 2552)

6.2.1 ผลติ ภาพแรงงาน = ผลผลิต/ จานวนช่ัวโมงแรงงานท่ีใช้ในการผลติ (2)
6.2.2 ผลิตภาพเครอ่ื งจักร = ผลผลติ / จานวนชว่ั โมงการเดินเครือ่ ง (3)

6.2.3 ผลติ ภาพพน้ื ที่ = ผลผลิต/ พน้ื ทีท่ ี่ใช้ในการผลติ (4)

7. วเิ คราะห์ผลด้านเศรษฐศาสตรว์ ศิ วกรรม
ผูว้ จิ ยั วเิ คราะห์ผลเศรษฐศาสตร์วศิ วกรรมในด้านระยะเวลาคืนทุน เพอ่ื ประเมินความคุ้มค่าในการ

ลงทุนการบารุงรักษาเครื่องจักรในการปรับปรุงกระบวนการของบริษัทกรณีศึกษา โดยสามารถคานวณได้จาก
สมการท่ี (5) ดงั น้ี

ระยะเวลาคนื ทนุ (ชาตชิ าย อัศดรศกั ดิ์ และพชั ราภรณ์ เนยี มมณี, 2547)

m (5)

เมอ่ื C0 t=1 Rt  C0

แทน เงนิ ลงทนุ เริม่ แรกท่ีเวลาศนู ย์หรือเวลาปัจจบุ ันของทางเลือกหนึ่ง
Rt แทน รายรับสุทธทิ ี่เวลาคาบท่ี t
m แทน ระยะเวลาคนื ทุน
t แทน คาบระยะเวลา

วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 149

ผลการวจิ ยั และอภปิ รายผล
จากศึกษาวิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหาท่ีเกิดขึ้นและดาเนินการแก้ไขปัญหาเพอ่ื เพ่มิ ประสทิ ธภิ าพ

ในกระบวนการผลติ สีสเปรย์และลดตน้ ทนุ ใหก้ ับองคก์ ร ผลการวิจยั มีรายละเอยี ดดังน้ี
1. ศึกษาข้อมลู เบอื้ งตน้ ของสภาพปญั หาการผลติ สสี เปรย์
จากวัตถุประสงค์งานวิจัยในการศึกษาข้อมูลเบื้องต้นของสภาพปัญหาการผลิตสีสเปรย์ พบว่า

บริษัทกรณีศึกษามีปัญหาผลการดาเนินงานผลิตสีสเปรย์ของสายการผลิตท่ี 4 มีผลการดาเนินงานผลิตเฉล่ีย 3
เดือนได้ประสิทธิภาพคิดเป็นร้อยละ 71.42 ซ่ึงไม่ได้ตามเป้าหมาย KPI ที่กาหนดไว้คือต้องได้ร้อยละ 80 เม่ือ
เปรียบเทยี บกับสายการผลิตท่ี 1 เท่ากบั รอ้ ยละ 98.27 สายการผลติ ที่ 2 เท่ากบั รอ้ ยละ 96.58 และสายการผลิต
ท่ี 3 เทา่ กบั ร้อยละ 95.39 จากผลการดาเนินงานของสายการผลิตท่ี 4 มปี ระสทิ ธภิ าพต่าทีส่ ุดและผลดชั นีชีว้ ัดผล
งานตา่ กวา่ เกณฑท์ ตี่ ้ังไว้คดิ เป็นร้อยละ 8.58 จากผลการดาเนนิ งานดงั กล่าวทาใหผ้ ู้วจิ ัยพบว่าเป็นปญั หาเกดิ ความ
สูญเสียจากการรอคอยในกระบวนการผลติ ควรหาวธิ ีการแก้ไขปัญหาและปรบั ปรุงประสิทธิภาพของสายการผลิต
ที่ 4

จากปัญหาของสายการผลิตท่ี 4 ของบริษทั กรณศี ึกษา ผวู้ ิจยั ไดเ้ ลอื กปรบั ปรุงการผลติ และบรรจุ
สินค้า chromium ซึ่งมีปริมาณการผลิตมากที่สุดคิดเป็นร้อยละ 45.17 เม่ือเทียบกับรายการอื่นที่ผลิตใน
สายการผลติ ที่ 4 ดว้ ยการสารวจพื้นทห่ี นา้ งานจริง ใชเ้ ครอ่ื งมือในการเกบ็ รวบรวมข้อมูลคือ แบบบันทึกการผลิต
แผนภูมิการไหลของกระบวนการ แผนภาพการไหล พบว่ามีการสูญเสียและสูญเปล่าในกระบวนการบรรจุสี
สเปรย์ ซง่ึ ปัญหาน้นั คือการรอคอยในระหว่างกระบวนการ เปน็ จดุ ที่ไมก่ อ่ ให้เกิดผลิตภาพ ผวู้ ิจัยไดว้ เิ คราะห์และ
ปรับปรุงกระบวนการ โดยใช้แผนภูมิกระบวนการไหล และประยุกต์ใช้การลดการสูญเปล่าด้วยหลกั การ ECRS
ในการปรบั ปรงุ ข้นั ตอนการทางานด้วยการสร้างอุปกรณ์ไล่ความชื้น โดยมวี ตั ถุประสงค์เพ่ือแก้ปัญหาการรอคอย
งานและสูญเปล่าของเวลาการบรรจุสนิ ค้า

2. ผลการวิเคราะหก์ ารเพิม่ ประสิทธิภาพในกระบวนการผลติ สีสเปรย์

ตารางท่ี 2 เปรียบเทยี บประสทิ ธิภาพการผลติ สนิ คา้ Chromium ก่อนและหลังปรับปรงุ กระบวนการ

รายการ ก่อนปรบั ปรุง หลังปรบั ปรงุ ผลตา่ ง

ผลผลติ (โหล) 9,716 10,872 1,156
เวลาผลติ (ช่ัวโมง) 88.97 54.80 34.17

จากตารางที่ 2 กอ่ นปรบั ปรุงได้ผลผลติ 9,716 โหล ใชเ้ วลาผลิต 88.97 ชวั่ โมง เมื่อเปรียบเทียบกับ
ผลผลิตหลังปรับปรุงกระบวนการได้ผลผลิต 10,872 โหล ใช้เวลาผลิต 54.80 ชั่วโมง เมื่อนามาคิดเวลาผลิต
หลังจากปรับปรุงกระบวนการโดยวิธีเทียบบัญญัติไตรยางศ์ คือหลังปรับปรุงกระบวนการสามารถผลิตสินค้าได้
10,872 โหล ใช้เวลา 54.80 ชวั่ โมง ดังนน้ั เมอื่ ผลิตสินค้าได้ 9,716 โหล จะใชเ้ วลา (9,716 x 54.80)/10,872 =
48.97 ชัว่ โมง เม่อื คดิ เปน็ ประสทิ ธิภาพของการผลิตหลงั ปรับปรุงกระบวนการดังสมการต่อไปน้ี

Efficiency = (output/input) x 100
= (48.97/88.97) x 100
= 55.05

150 | ปที ่ี 1 ฉบบั ท่ี 3 (กนั ยายน – ธันวาคม พ.ศ.2561) มงคล เหล่าวราพันธ์ุและคณะ

ผลการวิเคราะห์การเพิ่มประสิทธิภาพ ก่อนและหลังปรับปรุงกระบวนการ ก่อนปรับปรุงได้ผลผลติ
9,716 โหล ใช้เวลาผลิต 88.91 ช่ัวโมง เมอ่ื เปรยี บเทยี บกับผลผลติ หลังปรบั ปรงุ กระบวนการได้ผลผลิต 10,872
โหล ใช้เวลาผลิต 54.80 ช่วั โมง เมอื่ นามาวดั ประสิทธิภาพโดยเปรียบเทียบปริมาณการผลิตสินคา้ ท่ี 9,716 โหล
ต่อวนั เวลาของการผลติ หลังจากปรับปรุงกระบวนการ จากสมการการวัดประสิทธภิ าพการผลติ ผูว้ จิ ัยได้วัดผล
หลังจากปรับปรุงกระบวนการพบว่าสามารถลดเวลาได้ 40 ช่ัวโมง คิดเป็นร้อยละ 44.95 และคิดเป็น
ประสทิ ธภิ าพเพ่ิมขน้ึ รอ้ ยละ 55.05 ซง่ึ สอดคลอ้ งกบั วัตถปุ ระสงค์ท่ตี ้งั ไว้

3. ผลการเปรียบเทียบผลติ ภาพกอ่ นและหลงั การปรบั ปรุงประสิทธภิ าพสายการผลติ สีสเปรยท์ ่ี 4
จากการวิเคราะห์กระบวนการผลติ สีสเปรย์ ผู้วิจยั ใช้แผนภูมิกระบวนการไหล แผนภาพการไหล

และประยุกต์ใช้หลักการ ECRS ในการลดความสูญเปล่าของกระบวนการบรรจุสินค้าสีสเปรย์ โดยผู้วิจัยตั้ง
สมมตุ ฐิ านการวิจัยไว้ดงั นี้

H0 : 1  2 ผลิตภาพกอ่ นและหลงั การปรบั ปรงุ ประสทิ ธิภาพกระบวนการผลิตสสี เปรย์แตกต่างกนั
H1 : 1  2 ผลติ ภาพก่อนและหลังการประสิทธภิ าพกระบวนการผลิตสสี เปรยไ์ ม่แตกต่างกัน

ตารางที่ 3 ผลการเปรยี บเทียบประสทิ ธิภาพการผลิตสนิ ค้าสสี เปรย์กอ่ นและหลังปรับปรงุ กระบวนการโดยสถิติ
t-test

เปรียบเทียบ N Mean S.D tP
ประสิทธิภาพ

ก่อนปรบั ปรงุ 20 485.8000 48.42966 9.424 .000

หลงั ปรบั ปรุง 20 543.6000 43.63895

* ระดับนัยสาคญั .05

จากตารางที่ 3 ผลการเปรียบเทียบประสทิ ธิภาพการผลติ สินค้า Chromium ก่อนและหลังปรับปรุง
กระบวนการ เมื่อเปรียบเทยี บการผลิตสนิ คา้ ก่อนและหลัง 20 วัน ผู้วิจัยนา N= 20 ของการเกบ็ ข้อมลู ในการผลิต
ต้งั แตเ่ ดอื น มถิ ุนายน – สิงหาคม 2560 และหลงั การเกบ็ ขอ้ มลู การผลติ ตงั้ แต่เดือน ตุลาคม- ธันวาคม 2560 โดย
มีความแตกตา่ งอย่างมีนยั สาคัญ

ผลการเพมิ่ ประสิทธภิ าพกระบวนการผลติ สีสเปรย์กอ่ นปรับปรุงและหลังปรับปรงุ การผลิตสีสเปรย์มี
ความแตกตา่ ง จึงยอมรบั H0

จากแผนภูมิกระบวนการไหล ผู้วิจัยเปรียบเทียบผลก่อนและหลังปรับปรุงกระบวนการ พบว่า
กระบวนการบรรจุสินค้า chromium ลดลงเหลือ 32 ข้ันตอน จาก 36 ขั้นตอน ผู้วิจัยได้ลดขั้นตอนจากวิธีการ
เดมิ 5 ข้ันตอน โดยลดข้นั ตอนที่ 20 บรรจลุ งกลอ่ ง ลดขนั้ ตอนท่ี 21 สายพานลาเลยี งเข้าสถานี ลดขนั้ ตอนที่ 22
จัดเรียงบนพาเลท ลดข้ันตอนที่ 23 พักสินค้ารอให้หมดความชื้นท่ีผิวกระกระป๋องสีสเปรย์ ลดขั้นตอนท่ี 24
เคลอ่ื นยา้ ยเข้าสถานสี วมถุงฟิลม์ และเพ่มิ ขั้นตอนที่ 18 กระป๋องสินค้าหลงั บรรจุผ่านอุปกรณ์ไล่ความชน้ื ในดา้ น
ของระยะทางลดลงเหลือ 51.19 เมตร จากเดมิ ใช้ระยะทาง 70.03 เมตร และในด้านของการใช้เวลาลดลงเหลือ
9.78 นาที จากเดมิ ใชเ้ วลา 132.17 นาที

วารสารวจิ ยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 151

4. การวเิ คราะห์ผลดา้ นเศรษฐศาสตร์
จากการวิเคราะห์ผลด้านเศรษฐศาสตร์วิศวกรรมในด้านระยะเวลาคืนทุน (payback period)

สามารถลดต้นทนุ ค่าแรงในการบรรจุสินค้าได้ 10,236.24 บาทต่อเดือนในรอบการผลิตสินค้า chromium เมื่อ
เปรียบเทียบกับการลงทุนซื้ออุปกรณ์ในการไล่ความชื้นซึ่งมีมูลคา่ 35,000 บาท เม่ือนามาคิดเป็นระยะเวลาคืน
ทุน พบว่าผลตอบแทนของค่าแรงจากการลดเวลาในกระบวนการในปที ี่ 1 เท่ากับ 122,834 บาท ≥ C0 ซ่ึง C0 =
-35,000 บาท (แทนเงินลงทนุ เริ่มแรกทีเ่ วลาทศี่ ูนย)์ ระยะเวลาคืนทนุ เท่ากบั 3 เดือน 11 วัน

สรุปผลการวิจัย
งานวิจัยในครั้งนี้ผู้วิจัยได้ศึกษาแนวคิดหลักการเพิ่มผลผลิต การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต

การศกึ ษางานและการวิเคราะหก์ ระบวนการ แนวคดิ ความสญู เสยี 7 ประการ เครอ่ื งมือควบคมุ คุณภาพ 7 อย่าง
หลักการ ECRS และงานวิจัยท่ีเกี่ยวข้องด้านการปรับปรุงประสิทธิภาพกระบวนการผลิต นามาประยุกต์ใช้
ปรับปรุงสายการผลิตสีสเปรย์ท่ี 4 และสามารถเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการผลิตสีสเปรย์ได้จริง ซึ่ง
สอดคล้องกบั วตั ถปุ ระสงค์ท่ตี ัง้ ไว้

ข้อเสนอแนะ
1. นาวิธีการศึกษาการทางาน (work study) และประยุกต์ใช้หลักการ ECRS ในการปรับปรุง

ข้ันตอนกระบวนการของการผลิตสีสเปรย์ในสายการผลิตท่ี 1, 2 และ 3 ท่ีมีอยู่ในบริษัทกรณีศึกษา เพื่อเพิ่ม
ประสิทธิภาพการผลิตให้กบั องคก์ ร

2. ควรมีการฝึกอบรมพนักงานเป็นประจาและต่อเน่ือง เพื่อให้การผลิตมีประสิทธิภาพและเพ่ือให้
พนักงานสามารถรกั ษามาตรฐานการผลิตน้ีไว้

3. ข้อเสนอแนะสาหรบั การทาวจิ ัยครัง้ ต่อไปควรนาเคร่ืองมือควบคุมคุณภาพ 7 อย่าง (qc 7 tools)
อื่น ๆ ท่ียงั ไมไ่ ด้นามาใช้ในการศึกษาวิจัยในคร้งั นม้ี าประยุกต์ใช้

กิตติกรรมประกาศ
ขอขอบคุณบริษัทกรณีศึกษา พนักงานฝ่ายผลิต พนักงานฝ่ายซ่อมบารุงทุกท่าน และนักศึกษา

ปรญิ ญาโท ร่นุ ที่ 5 หลกั สูตรมหาบัณฑติ สาขาวิชาการจดั การอตุ สาหกรรม มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏราชนครินทร์ท่ีมี
สว่ นรว่ มชว่ ยเหลอื ทาให้งานวิจัยฉบับน้ีสาเร็จลุล่วงไปดว้ ยดี

เอกสารอ้างอิง
จาลักษณ์ ขุนพลแก้ว. (2546). หลักการเพิ่มผลผลิต (Basis productivity improvement). คร้ังที่ 3.

กรงุ เทพมหานคร: สถาบนั เพิ่มผลผลิตแหง่ ชาติ สานกั พิมพ์โรงพิมพป์ ระชาชน.
ชาตชิ าย อศั ดรศักด์ิ และพชั ราภรณ์ เนยี มมณ.ี (2547). เศรษฐศาสตร์วิศวกรรม. กรุงเทพมหานคร: ศนู ยผ์ ลิต

ตาราเรยี นมหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยพี ระจอมเกลา้ พระนครเหนือ.
ธนพล นนทชิต. (2550). การศึกษาความเป็นไปได้ในการลงทุนซ้ือเครื่องจักรอัตโนมัติเพ่ือผลิตชิ้นส่วน

เคร่ืองปรับอากาศ. สารนิพนธ์วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมการจัดการ
อตุ สาหกรรม, มหาวิทยาลยั เทคโนโลยีพระจอมเกลา้ พระนครเหนือ.

152 | ปีท่ี 1 ฉบบั ท่ี 3 (กันยายน – ธนั วาคม พ.ศ.2561) มงคล เหล่าวราพันธ์ุและคณะ

ดวงรัตน์ ชีวะปัญญาโรจน์ และศุภศักดิ์ พงษ์อนันต์. (2544). ความสูญเสีย 7 ประการ. กรุงเทพมหานคร:
สถาบันเพ่มิ ผลผลิตแหง่ ชาติ.

พงศ์พัฒน์ เพ็ชรรุ่งเรือง. (2557). การบริหารผลิตภาพ. กรุงเทพ: บัณฑิตวิทยาลัย สาขาวิศวกรรมศาสตร์
มหาวิทยาลัยสยาม.

วจิ ติ ร ตณั ฑสทุ ธิ์. (2539). การศกึ ษางาน. กรุงเทพมหานคร: สานกั พมิ พ์แหง่ จุฬาลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั .
ศุภชัย นาทะพนั ธ.์ (2551). การควบคมุ คณุ ภาพ. กรุงเทพมหานคร: ซเี อ็ดยูเคชน่ั .
ศุภฤกษ์ กลิ่นหม่น. (2559). การปรับปรุงประสิทธิภาพสายการผลิตการกัดเลนส์ขึ้นรูปค่าสายตา .

วิทยานิพนธ์วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมอุตสาหการ คณะวิศวกรรมศาสตร์,
มหาวทิ ยาลยั บรู พา
เมธัส หบี เงิน (2549). การพัฒนาประสิทธิภาพในการผลติ โดยการปรับปรุงกระบวนการผลติ กรณีศึกษาโรงงาน
ทา ตู้น้าเย็น. วิทยานิพนธ์อุตสาหกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาวิศกรรมอุตสาหการ บัณฑิต
วทิ ยาลยั , มหาวทิ ยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนอื .
รัชตว์ รรณ กาญจนปญั ญาคม. (2552). การศึกษางานอุตสาหกรรม. กรงุ เทพมหานคร: บรษิ ัท สานกั พมิ พ์ทอ้ ป
จากัด.
เสาวนีย์ ลาดน้อยและอบเชย วงศ์ทอง. (2560). การพัฒนากระบวนการผลิตและคุณภาพข้าวเกรียบงาจาก
ปลายข้าวสินเหล็ก. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์. 12(2), 19-
27.
สานักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม. (2560). รายงานภาวะเศรษฐกิจอุตสาหกรรมปี 2560 และแนวโน้มปี
2561. เข้าถงึ ขอ้ มลู เมอ่ื 30 มถิ ุนายน 2560. จาก http://www.oie.go.th

คำแนะนำกำรเขยี นและส่งต้นฉบบั
วำรสำรวิจัยและพัฒนำ วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมรำชูปถัมภ์

สำขำวทิ ยำศำสตรแ์ ละเทคโนโลยี

1. กำรเตรียมต้นฉบับ ต้นฉบับบทความวิจัยต้องจัดทาสาหรับกระดาษขนาด B5(JIS) (18.2 ซม. X 25.7 ซม.)
ความยาว 10 หน้ากระดาษ ตามรูปแบบวารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
สาขามนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ พิมพโ์ ดยใช้โปรแกรม Microsoft Word เวอร์ชัน 2007 ขนึ้ ไป

2. กำรต้ังค่ำหน้ำกระดำษ ระยะขอบกระดาษด้านบน (Top Margin) 2.54 เซนติเมตร ด้านซ้าย (Left Margin)
ด้านขวา (Right Margin) และด้านล่าง (Bottom Margin) 2 เซนติเมตร ระยะห่างระหว่างบรรทัดค่าแน่นอน
18 Point (Exactly)

3. รูปแบบตัวอกั ษร ใช้ TH SarabunPSK เท่าน้นั

ขอ้ ควำม ขนำด ชนดิ จัดแนวเนอ้ื หำ
ชือ่ เรือ่ ง (ภาษาไทยและภาษาองั กฤษ)
ช่อื ผู้นพิ นธบ์ ทความวิจัย (ภาษาไทยและภาษาองั กฤษ) 14 ตวั หนา จัดกงึ่ กลาง
ทอ่ี ย่หู รือหน่วยงานสังกัดของผูเ้ ขียน
(ภาษาไทยและภาษาองั กฤษ) 14 ตวั หนา จัดก่ึงกลาง
หัวขอ้ “บทคัดย่อ” “Abstract” และหัวขอ้ เร่อื ง
หวั ขอ้ เร่ืองย่อย 12 ธรรมดา, จัดชิดซา้ ย (ในสว่ นเชงิ อรรถ)
บทคดั ยอ่ Abstract คาสาคญั keywords และเนอื้ เรอ่ื ง
เอียง

14 ตัวหนา จดั ชดิ ซา้ ย

14 ตัวหนา จัดกระจายแบบไทย

14 ธรรมดา จัดกระจายแบบไทย

4. องคป์ ระกอบบทควำมวจิ ัยประกอบด้วย
4.1 ช่ือเร่ือง ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ มีความยาวไม่เกินภาษาละ 2 บรรทัด สามารถอธิบายสาระ
ของเร่อื งไดด้ ี
4.2 ช่ือผู้นิพนธ์บทควำมวิจัย ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ใช้ชื่อเต็มไม่ต้องระบุคานาหน้าชื่อ
ใส่เครื่องหมายเชิงอรรถเป็นตัวเลขยกไว้ท้ายนามสกลุ เรียงลาดบั ตามจานวนผ้นู พิ นธ์ฯ และใส่เครื่องหมาย
ดอกจัน (*) ไว้บนเลขยกเพื่อแสดงว่าเป็นผู้นิพนธ์ฯ หลัก โดยใส่รายละเอียดที่อยู่ผู้นิพนธ์ฯ และอีเมล์
ผู้นิพนธฯ์ หลักในเชิงอรรถ
4.3 ท่ีอยู่ผู้นิพนธ์บทควำมวิจัย ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ใส่รายละเอียดในเชิงอรรถข้อความ
ที่เขียนไว้ส่วนล่างของหน้ากระดาษและมีเส้นคั่นระหว่างเชิงอรรถกับ บทคัดย่อ และ Abstract
อย่างชัดเจน โดยขีดเส้นค่ันจากริมกระดาษด้านซ้าย ไปทางด้านขวาประมาณ 1 นิ้ว หรือ 7 ตัวอักษร
ใส่ตัวเลขกากับไว้เหนือตัวอักษรตัวแรกเล็กน้อย ตัวเลขต้องตรงกับตัวเลขที่กากับไว้กับชื่อผู้นิพนธ์ฯ

ให้ระบุ สถานท่ีทางาน หน่วยงานหรือสถาบัน และอีเมล์แอดเดรส (E-mail Address) ของผู้นิพนธ์ฯ
ทุกท่าน เช่น หลักสูตร... สาขา... คณะ... มหาวิทยาลัย... อีเมล์... หรือ อาจารย์... สาขา... คณะ...
มหาวทิ ยาลยั ... อเี มล.์ .. หรือ ตาแหนง่ ... บริษทั ... ทอี่ ย.ู่ .. อีเมล์...
4.4 บทคัดย่อ และ Abstract ท้ังภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ความยาวไม่เกิน 15 บรรทัด หรือ 350 คา
โดยใชส้ านวนใหก้ ระชบั ชดั เจนทส่ี ุด โดยคาวา่ “Abstract” เฉพาะตวั แรก (A) ใช้ตวั พมิ พใ์ หญ่
4.5 คำสำคัญ และ Keyword ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ให้พิมพ์ต่อจากบทคัดย่อ และ Abstract
ควรเลือกคาที่เก่ียวข้องกับบทความวิจัย จานวน 3 – 5 คา เรียงตามลาดับอกั ษรระหว่างคาวรรค 2 วรรค
Keyword หรอื คาสาคัญภาษาอังกฤษค่ันระหวา่ งคาด้วยจุลภาค (,)
4.6 เนือ้ หำของบทควำมวจิ ัย ประกอบดว้ ยหัวข้อตอ่ ไปนี้
4.6.1 บทนำ เป็นส่วนของเนือ้ หาทอ่ี ธิบายความสาคัญ และเหตผุ ลนาไปสกู่ ารศึกษาวจิ ัย
4.6.2 วัตถปุ ระสงคข์ องกำรวจิ ยั ให้ช้ีแจงถงึ จุดมุง่ หมายของการวิจยั
4.6.3 วิธีดำเนินกำรวิจยั ควรอธิบายวิธดี าเนินการวจิ ัย โดยกลา่ วถงึ วิธกี ารสุ่มกลมุ่ ตัวอย่าง ท่มี าของ

กลุ่มตัวอย่าง แหล่งท่ีมาของข้อมลู การเก็บและรวบรวมข้อมูล การใช้เครื่องมือ สถิติท่ีใช้ในการ
วจิ ัยและการวิเคราะห์ข้อมลู
4.6.4 ผลกำรวิจัย เป็นการเสนอส่ิงที่ได้จากการวิจัยเป็นลาดับอาจแสดงด้วยตารางกราฟ แผนภาพ
ประกอบการอธิบาย ท้ังนี้ถ้าแสดงด้วยตาราง พิมพ์คาว่า “ตำรำงที่ ...” ด้วยอักษรตัวหนา
ตามด้วยช่อื ตาราง ตัวอกั ษรธรรมดา ที่ดา้ นบนตารางจัดชดิ ซ้าย และเป็นตารางแบบไมม่ ีสพี ื้นหลัง
และไม่มีเส้นขอบตารางด้านซ้ายและขวา หัวตารางพิมพ์เป็นตัวหนาจัดก่ึงกลาง ตารางควรมี
เฉพาะท่ีจาเป็นไม่ควรเกิน 5 ตาราง สาหรับรูปภาพประกอบควรเป็นรูปภาพขาว-ดา ที่ชัดเจน
และมีคาบรรยายใตร้ ปู พิมพ์คาว่า “รปู ท่ี ...” ด้วยอักษรตวั หนา ตามด้วยช่ือรปู ตัวอักษรธรรมดา
จดั ก่ึงกลางหนา้ กระดาษ กรณีทจี่ าเป็นอาจใช้ภาพสไี ด้
4.6.5 สรุปและอภิปรำยผลกำรวิจัย เป็นการสรุปผลที่ได้จากการวิจัยและควรมีการอภิปราย
ผลการวจิ ยั ว่าเป็นไปตามวตั ถุประสงค์ที่ต้ังไว้หรอื ไมเ่ พียงใด และควรอา้ งทฤษฎหี รอื เปรียบเทียบ
การทดลองของผอู้ ื่นทเี่ กย่ี วข้องประกอบเพ่ือให้ผู้อ่านเห็นด้วยตามหลกั การหรอื คัดคา้ นทฤษฎี
ท่ีมีอยู่เดิม รวมท้ังแสดงให้เห็นถึงการนาผลไปใช้ประโยชน์ และการให้ข้อเสนอแนะสาหรับ
การวิจัยในอนาคต
4.6.6 ข้อเสนอแนะ ควรมี 2 ส่วน คือ ข้อเสนอเกี่ยวกับงานวิจัย และข้อเสนอแนะในการทาวิจัย
คร้งั ตอ่ ไป
4.6.7 กิตติกรรมประกำศ (ถ้ามี) ข้อความแสดงความขอบคณุ ผมู้ ีส่วนสนับสนุน ช่วยเหลอื และให้
ความร่วมมอื ในการทางานวิจัย รวมถึงแหลง่ ทุนสนับสนนุ ต่างๆ
4.6.8 เอกสำรอ้ำงอิงและกำรอ้ำงอิง การเขียนเอกสารอ้างอิงและการอ้างอิง ใช้ระบบ APA
(American Psychological Association) ให้เรียงลาดับชื่อผู้แต่งหรือผู้รายงานตามลาดับ
อักษรเริม่ ด้วยเอกสารภาษาไทยก่อน แล้วต่อด้วยเอกสารภาษาตา่ งประเทศ

4.7 กำรเขียนเอกสำรอ้ำงองิ และกำรอำ้ งในระบบ APA (American Psychological Association)
4.7.1 ช่อื วารสาร ชือ่ หนังสือ และปีท่ี (Volume) ไม่ใชช้ ่อื ย่อ
4.7.2 ชื่อภาษาอังกฤษ เขียนชื่อผู้แต่งโดยข้ึนต้นด้วย Last name ตามด้วยจุลภาค (,) และชื่อย่อตาม
ดว้ ยมหพั ภาค (.)
4.7.3 ชื่อไทย เขียนช่อื ผู้แต่งโดยข้ึนต้นด้วยช่ือตัว ตามด้วยนามสกุล
4.7.4 กรณีผู้แต่งมากกว่าหนึ่งคน ให้เขียนชื่อผู้แต่งท้ังหมดทุกคน คั่นระหว่างชื่อด้วยจุลภาค (,) และมี
คาวา่ “and” ในกรณชี ื่อภาษาองั กฤษ หรอื “และ” ในกรณีชื่อภาษาไทยก่อนช่อื สดุ ท้าย
4.7.5 ถ้าไม่มชี ่ือผู้แตง่ ให้ขึ้นต้นด้วยชอ่ื เรือ่ ง หรือชอ่ื วารสาร หรือชื่อหนงั สือ ตามดว้ ยปีทพ่ี มิ พ์
4.7.6 ถ้าผ้แู ตง่ เปน็ หนว่ ยงาน หรือองค์กร ใหใ้ ชช้ ่ือหนว่ ยงานหรือองค์กรแทนชื่อผูแ้ ต่ง
4.7.7 เรียงลาดับรายการตามตัวอักษรช่ือผู้แต่ง รายการที่มีทั้งเอกสารภาษาไทยและอังกฤษ ให้นาข้อมูล
ภาษาไทยขน้ึ ก่อน ตามด้วยขอ้ มลู ภาษาองั กฤษ
4.7.8 บรรทัดที่สองและบรรทัดต่อๆ ไปของแต่ละรายการให้ย่อหน้าเข้ามา 7 ตัวอักษร หรือ
1.25 เซนติเมตร
4.7.9 การอา้ ง – อ้างโดย (ชอื่ ผ้แู ต่ง, ปที พ่ี มิ พ์)
4.7.10 ไม่อา้ งโดยใช้คาว่า “และคณะ” หรอื “และคนอน่ื ๆ” หรือ et al. ยกเว้นกรณีอา้ งในเน้ือเร่ืองที่มีผู้
แต่งต้ังแต่สามคนขึ้นไปและหลังจากได้มีการอ้างคร้ังแรกไว้ก่อนหน้าน้ันแล้ว หรือการอ้างท่ีมีผู้
แตง่ ตั้งแตห่ กคนข้นึ ไป
4.7.11 การอ้างจากวารสารและนิตยสารให้ระบุหน้าแรกถึงหน้าสุดท้าย โดยไม่ใช้คาย่อ “p.” หรือ “pp.”
นอกจากหนังสอื
4.7.12 การติดต่อส่วนตัวโดยส่ือใดๆ ก็ตาม สามารถอ้างอิงได้ในเน้ือเร่ือง แต่ต้องไม่มีการระบุไว้ใน
รายการเอกสารอ้างอิง เพราะผูอ้ ื่นไม่สามารถตดิ ตามขอ้ มูลเหล่านีไ้ ด้
4.7.13 การอ้างอิงจาก Website ให้ระบุวัน เดือน ปีท่ีพิมพ์ ถ้าไม่ปรากฏให้อ้างวันที่ทาการสืบค้น
และระบุ URL ใหช้ ดั เจน ถูกตอ้ ง เมื่อจบ URL address ห้ามใสจ่ ุด (.) ข้างทา้ ย
4.7.14 Website ไมบ่ อกวนั ท่ี ให้ระบุ n.d.
4.7.15 หลังมหัพภาค “.” (period) เวน้ 2 วรรค
4.7.16 หลงั จุลภาค “,” (comma) เว้น 1 วรรค
4.7.17 หลัง อัฒภาค “;” (semicolon) เว้น 1 วรรค
4.7.18 หลัง ทวภิ าค “:” (colons) เว้น 1 วรรค
4.7.19 รปู แบบและตัวอย่างการอา้ งองิ จากส่ิงพิมพต์ า่ งๆ

รปู แบบ: 1) หนงั สือหรือตำรำ
ตัวอยา่ งเชน่ ชื่อผ้แู ตง่ . (ปที พ่ี ิมพ์). ชื่อหนังสอื (ครง้ั ท่ีพิมพ์(ถา้ ม)ี ). เมอื งทีพ่ มิ พ:์ สานักพิมพ.์
ไพรชั ธัชยพงษ์ และกฤษณะ ช่างกล่อม. (2541). งานพัฒนาโครงสรา้ งพืน้ ฐานสารสนเทศ
รูปแบบ:
ตวั อย่างเชน่ แหง่ ชาติเพื่อการศกึ ษา. กรงุ เทพฯ: แพร่พทิ ยา.
Mitchell, T. R., & Larson, J. R., Jr. (1987). People in organizations: An
รปู แบบ:
ตัวอย่างเช่น introduction to organizational behavior (3rd ed.). New York:
McGraw-Hill.
รูปแบบ: 2) หนงั สอื หรือตำรำทม่ี บี รรณำธิกำร
ตัวอยา่ งเชน่ ชื่อบรรณาธกิ าร(ผูร้ วบรวม). (ปีท่ีพมิ พ)์ . ชื่อหนงั สอื . เมอื งทพี่ ิมพ:์ สานกั พมิ พ.์
อดลุ ย์ วริ ิยเวชกุล, (บก.). (2541). คูม่ ือจดั การเรียนการสอนระดบั บัณฑิตศึกษา. นครปฐม:
รปู แบบ: บัณฑติ วทิ ยาลัย มหาวทิ ยาลยั มหดิ ล.
Gibbs, J. T., & Huang, L. N. (Eds.). (1991). Children of color: Psychological
interventions with minority youth. San Francisco: Jossey-Bass.
3) หนังสือหรือตำรำทม่ี ีผเู้ ขียนเป็นสถำบัน/นิติบคุ คล
สถาบนั /นติ ิบุคคล. (ปีที่พมิ พ)์ . ชื่อหนงั สอื . เมืองที่พิมพ:์ สานักพิมพ.์
สานกั คณะกรรมการการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหง่ ชาต.ิ (2523). ชนบทไทย.
กรุงเทพฯ: โรงพมิ พ์สานกั งานเลขาธิการคณะรฐั มนตรี.
World Health Organization. (2012). WHO Technical working group on creation
of an oral cholera vaccine stockpile. California: WHO.
4) วทิ ยำนพิ นธ์
ชือ่ ผู้แตง่ . (ปที ีพ่ มิ พ)์ . ชอื่ วทิ ยานพิ นธ์. ชอ่ื ปริญญา สาขา คณะ มหาวิทยาลัย.
พรพมิ ล เฉลิมพลานุภาพ. (2535). พฤติพรรมการแสวงหาขา่ วสารและการใชเ้ ทคโนโลยี
การสอื่ สารของบริษทั ธุรกจิ เอกชนท่ีมยี อดขายสงู สดุ ของประเทศไทย.
วทิ ยานิพนธ์วารสารศาสตรมหาบณั ฑิต คณะวารสารศาสตร์และสื่อสารมวลชน
มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์.
Almeida, D.M. (1990). Fathers’ participation in family work: Consequences for
fathers’ stress and father-child relations. Unpublished master’s
thesis, University of Victoria, Victoria British Columbia, Canada.
5) รำยงำนกำรประชุมหรอื สมั มนำทำงวชิ ำกำร
ช่อื ผู้แตง่ . (ปที ่ีพิมพ์). ชอ่ื เรือ่ ง. ช่ือเรอ่ื งหรอื ช่อื หวั ข้อที่บรรยาย. ใน ช่ือรายงานการประชุม.
ครัง้ ท่ี. วัน เดอื น ป.ี (หน้าแรก-หน้าสดุ ทา้ ย). สถานทจี่ ัด. เมอื งทพี่ ิมพ์:
สานักพมิ พ.์

ตัวอย่างเชน่ นา้ ฝน ศตี ะจติ ต์. (2556). การประยกุ ต์ใช้ระบบสารสนเทศภมู ศิ าสตร์ เพือ่ สนบั สนนุ
การท่องเท่ยี วและเครอื ขา่ ย OTOP-OPC ในจงั หวัดปทุมธาน.ี ใน การประชมุ
รปู แบบ: วิชาการระดับชาติ มหาวิทยาลยั ราชภฏั กลมุ่ ศรีอยธุ ยา. ครัง้ ที่ 3.
ตัวอยา่ งเชน่ 14-15 กมุ ภาพนั ธ์ 2556. (659-666). ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์
รูปแบบ: ในพระบรมราชปู ถัมภ.์ ปทุมธาน:ี สถาบันวจิ ัยและพฒั นา มหาวทิ ยาลัยราชภัฏ
ตวั อย่างเช่น วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์.

รปู แบบ: Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1991). A motivational approach to self:
ตวั อย่างเช่น Integration in personality. In R. Dienstbier (Ed.), Nebraska Symposium
on Motivation: Vol. 38. Perspectives on Motivation (237-288). Lincoln:
University of Nebraska Press.

6) พจนำนุกรม
ชอื่ พจนานกุ รม. (ปที ่ีพมิ พ)์ . เมืองท่พี ิมพ:์ สานักพมิ พ.์
พจนานุกรมฉบับราชบณั ฑติ ยสถาน พ.ศ. 2542. (2546). กรงุ เทพฯ: นานมบี คุ๊ พบั ลิ เคชัน.
Shorter Oxford English dictionary (5 th ed.). (2002). New York: Oxford

University Press.
7) วำรสำร/นิตยสำร
ช่ือผ้แู ต่ง. (ปที ีพ่ ิมพ)์ . ชอ่ื เร่ือง. ชอ่ื วารสารหรือนติ ยสาร. ปีท(่ี ฉบบั ที)่ :

หน้าแรก–หนา้ สดุ ทา้ ย.
ชานิ กงิ่ แก้ว และอุษา คะเณ. (2551). การศึกษาการเพมิ่ ประสทิ ธภิ าพการผลติ โดยการ

ลดความสูญเปลา่ ในกระบวนการผลิตแอลกอฮอล์. วารสารเทคโนโลยีภาคใต.้
1(2): 27-35.
Klimoski, R. & Palmer, S. (1993). The ADA and the hiring process in
organizations. Consulting Psychology Journal: Practice and Research.
45(2): 10-36.
8) บทควำมจำกหนังสอื พมิ พ์
ชอื่ ผู้แตง่ . (ปีทีพ่ ิมพ,์ วันที่ เดอื น). ชอ่ื เรื่อง. ชือ่ หนังสือพมิ พ,์ หน้าที่นามาอ้าง.
สายใจ ดวงมาล.ี (2548, 7 มถิ นุ ายน) มาลาเรียลาม3จว. ใต้ตอนบน สธ.
เร่งคุมเขม้ กนั เช้อื แพรห่ นัก. คม-ชัด-ลึก, 25.
Di Rado, A. (1995, March 15). Trekking through college: Classes explore
modern society using the world of Star Trek. Los Angeles Time,
p. A3.

9) สือ่ อเิ ล็กทรอนิกส์

รูปแบบ: ชอ่ื ผแู้ ตง่ . (ปที พี่ มิ พ)์ . ช่อื เรือ่ ง, วันท่ที าการสบื ค้น. ช่ือฐานข้อมูล. URL

Author(s). ( date-or “n.d.”). Title of work. (Online), date retrieved. Name of

Database or Internet address of the specific document. Specify URL

exactly.

ตวั อยา่ งเช่น สานกั งานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม. (2545). ประเพณี

ใส่กระจาดชาวไทยพวนสอนใหร้ ้จู กั แบง่ ปนั มนี ้าใจ, 7 มิถุนายน 2548.

http://www.m-culture.go.th/culture01/highlight/highlightdetail.

php?highlight_id=114&lang=th

Lynch, T. (1996). DS9 trials and tribble-ations review. Retrieved October

8,1997, from Psi Phi: Bradley’s Science Fiction Club Website:

http://www.bradley.edu/psiphi/ DS9/ep/503r.html

5. กำรสง่ ตน้ ฉบบั ผูน้ ิพนธบ์ ทความต้องส่งต้นฉบับที่พิมพ์ตามรปู แบบของต้นฉบับในข้อกาหนดของคาแนะนา

การเขียนและสง่ ต้นฉบบั วารสารวิจยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนุษยศาสตร์

และสงั คมศาสตร์ ในรปู แบบ Word Document (.docx) และ PDF File (.pdf) พร้อมแบบนาสง่ บทความ

วจิ ัยลงตีพิมพเ์ ผยแพรว่ ารสารวจิ ยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภแ์ ละสาเนาหลกั ฐานการ

ชาระเงินค่าธรรมเนียมบารุงวารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ มาท่ี E-mail

address: [email protected] บทความวิจยั ท่ปี ฏบิ ตั ติ ามคาแนะนาจะได้รบั พิจารณาดาเนนิ การ

โดยทันที

6. กำรประเมนิ บทควำมวิจยั และลขิ สิทธ์ในกำรตีพิมพ์เผยแพร่

6.1 กำรอ่ำนประเมินต้นฉบับ บทความวิจัยต้นฉบับท่ีส่งเข้ามาเพ่ือลงตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารวิจัย

และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขามนษุ ยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ จะได้รับการอ่านประเมิน

โดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Review) ในสาขาน้ันๆ อย่างน้อยจานวน 2 ท่านต่อเร่ืองและสง่ ผลการอ่านประเมินคนื

ผู้นิพนธบ์ ทความวิจัยให้เพมิ่ เตมิ แกไ้ ข แล้วแตก่ รณี โดยบทความทผี่ ่านการประเมินไดร้ บั การตีพิมพ์ในวารสารวิจัย

และพัฒนาฯ ผู้นิพนธ์ฯ จะได้รับหนังสือแจ้งพิจารณาการตีพิมพ์ จานวน 1 ฉบับ พร้อมวารสารฉบับที่บทความ

วิจัยนนั้ ลงตพี ิมพ์ จานวน 1 ฉบับ

6.2 ลิขสิทธิ์บทควำมวิจัยที่ได้รับกำรตีพิมพ์เผยแพร่ในวำรสำรวิจัยและพัฒนำ วไลยอลงกรณ์

ในพระบรมรำชูปถัมภ์ สำขำมนุษยศำสตร์และสังคมศำสตร์ ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของสถาบันวิจัยและพัฒนา

มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ห้ามนาข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซา้

เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยเป็นลายลักษณ์อักษร

6.3 ควำมรับผิดชอบ เนอ้ื หาตน้ ฉบบั ท่ีปรากฏในวารสารวิจัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์

สาขามนุษยศาสตรแ์ ละสังคมศาสตร์ เป็นความรับผิดชอบของผูน้ ิพนธ์บทความหรือผเู้ ขียนเอง ทั้งน้ีไม่รวมความ

ผิดพลาดอันเกิดจากเทคนิคการพิมพ์

รูปแบบบทควำมวจิ ยั
วำรสำรวิจยั และพัฒนำ วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมรำชูปถมั ภ์

สำขำมนษุ ยศำสตร์และสังคมศำสตร์

2.54 ซม.

ช่อื เรื่องภำษำไทย (ตัวหนา, 14 point, จดั กึง่ กลาง)
(เวน้ 14 point)

ชือ่ ผู้นิพนธ์ภำษำไทย1* ช่อื ผู้นพิ นธ์ภำษำไทย2 ชอื่ ผู้นิพนธ์ภำษำไทย3 (ตวั หนา, 14 point, จัดกง่ึ กลาง)
(เว้น 14 point)

บทคดั ยอ่ (ตวั หนา, 14 point, จัดชิดซ้าย)
บทคัดย่อควรจะสรุปเนื้อหาทั้งหมดของบทความวิจัย โดยมีเนื้อหาครอบคลุมถึงความสาคัญ

ของปัญหา วัตถุประสงค์ ผลวิจัยและสรุปผลของการวิจัย กาหนดให้มีความยาวไม่เกิน 15 บรรทัด หรือ 350 คา
เพื่อให้บทความของท่านได้รับการจัดพิมพ์อย่างถูกต้อง ครบถ้วน ในวารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์
ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขามนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์
………….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………….……………………………………………………………………………………………………………………………………………
ย่อหน้า 1.25 …ซม….…ห…รอื…ป…ร…ะ…มา.…ณ…7……ตัว…อ…กั …ษ…ร …………………………………………………………………………………………………………………
………………………….…………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………….……………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….………………………………………………………………………………………………………

2 ซม. ………………………………………………………….………………………………………………………………………………………………… 2 ซม.

……………………………………………………………….……………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………….………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………….……………………………………………………………….…………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…………
…………………………………………………………………………….…………..…… (ตวั ธรรมดา, 14 point, จัดกระจายแบบไทย)

(เวน้ 14 point)
คำสำคัญ: ……… ……… ……… ……… ……… (3 -5 คา) (ตัวธรรมดา, 14 point, จดั กระจายแบบไทย)

(เวน้ 14 point)

เชิงอรรถ สาหรบั ระบุสถานะและที่อยู่ของผูน้ ิพนธ์

------------------------------------
1 หลักสตู ร... สาขา... คณะ... มหาวทิ ยาลัย... อเี มล.์ ..
2 หรือ อาจารย์... สาขา... คณะ... มหาวทิ ยาลัย... อีเมล.์ ..
3 หรือ ตาแหน่ง... บริษัท... ที่อย.ู่ .. อีเมล์...
* ผนู้ พิ นธห์ ลัก e-mail: ...

2 ซม.

2.54 ซม.

ชือ่ เรอ่ื งภำษำองั กฤษ (ตัวหนา, 14 point, จดั กงึ่ กลาง)
(เว้น 14 point)

ช่ือผู้นพิ นธ์ภำษำอังกฤษ1* ชอื่ ผู้นิพนธภ์ ำษำอังกฤษ2 ชื่อผู้นพิ นธ์ภำษำอังกฤษ3 (ตวั หนา, 14 point, จัดกึ่งกลาง)
(เว้น 14 point)

ABSTACT (ตวั หนา, 14 point, จัดชดิ ซ้าย)
Abstract must be written in Thai and English, within a maximum of 350 words for each

language. ................................................................................................................................................................................
………….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………
……………….……………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………….………………………………………………………………………………………………………………………………………
ย่อหน้า 1.25 ……ซม…….……ห……ร……ือป……ร……ะ……ม……าณ……….7………ต…ัว……อ…กั……ษ……ร………….…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….…………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………….……………………………………………………………………………………………

2 ซม. …………………………………………………………………….……………………………………………………………………………………… 2 ซม.

………………………………………………………………………….……………………………………………………………….…………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………….……………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….………
………………………………………………………………………………………………………………………………………………….…………
…………………………………………………………………………………………..…… (ตวั ธรรมดา, 14 point, จัดกระจายแบบไทย)

(เว้น 14 point)
Keywords: ………, ………, ………, ………, ………, (3 -5 คา) (ตวั ธรรมดา, 14 point, จัดกระจายแบบไทย)

(เว้น 14 point)

เชงิ อรรถ สาหรบั ระบุสถานะและที่อยขู่ องผู้นิพนธ์

------------------------------------
1 Position..., Office address..., Email address: ...
2 Position..., Office address..., Email address: ...
3 Position..., Office address..., Email address: ...
* Corresponding author, e-mail: ...

2 ซม.

2.54 ซม.

บทนำ (ตวั หนา, 14 point, จดั ชิดซา้ ย)

เปน็ สว่ นของเนอื้ หาท่อี ธบิ ายความสาคญั และเหตผุ ลนาไปสกู่ ารศึกษาวจิ ัย .….……………………………

………..………………………………..………………………………..……….....……. (ตัวธรรมดา, 14 point, จัดกระจายแบบไทย)

(เวน้ 14 point)

วตั ถปุ ระสงคข์ องกำรวิจัย (ตวั หนา, 14 point, จัดชดิ ซ้าย)

ให้ช้ีแจงถึงจดุ มงุ่ หมายของการวจิ ยั ……………............……(ตวั ธรรมดา, 14 point, จัดกระจายแบบไทย)

(เวน้ 14 point)

วธิ ดี ำเนินกำรวจิ ยั (ตวั หนา, 14 point, จัดชดิ ซา้ ย)

ควรอธบิ ายวธิ ีดาเนนิ การวจิ ยั โดยกลา่ วถึงวิธกี ารสุ่มกลุ่มตวั อยา่ ง ทม่ี าของกลุ่มตวั อยา่ ง แหล่งทม่ี า

ของข้อมูล การเก็บและรวบรวมขอ้ มลู การใช้เครอ่ื งมอื สถิตทิ ่ีใช้ในการวิจยั และการวเิ คราะหข์ ้อมลู ………………..

………..………………………………..………………………………..……………………(ตวั ธรรมดา, 14 point, จดั กระจายแบบไทย)

(เว้น 14 point)

ผลกำรวิจัย (ตัวหนา, 14 point, จัดชิดซ้าย)

เป็นการเสนอส่ิงท่ีได้จากการวิจัยเป็นลาดับอาจแสดงด้วยตารางกราฟ แผนภาพประกอบ

การอธิบาย ท้ังนี้ถ้าแสดงด้วยตาราง พิมพ์คาว่า “ตำรำงที่ ...” ด้วยอักษรตัวหนา ตามด้วยช่ือตาราง ตัวอักษร

ธรรมดา ที่ด้านบนตารางจัดชิดซ้าย และเป็นตารางแบบไม่มีสีพ้ืนหลังและไม่มีเส้นขอบตารางด้านซ้ายและขวา

หัวตารางพิมพ์เป็นตัวหนาจัดก่ึงกลาง ตารางควรมีเฉพาะท่ีจาเป็นไม่ควรเกิน 5 ตาราง สาหรับรูปภาพประกอบ

2 ซม. ควรเป็นรปู ภาพขาว-ดา ทช่ี ัดเจนและมีคาบรรยายใตร้ ปู พมิ พ์คาวา่ “รปู ที่ ...” ด้วยอกั ษรตวั หนา ตามดว้ ยช่ือรูป 2 ซม.
ตัวอักษรธรรมดา จัดก่งึ กลางหนา้ กระดาษ กรณที จี่ าเป็นอาจใช้ภาพสีได้………..……………..........................………….

………..………………………………..………………………………..……………………(ตวั ธรรมดา, 14 point, จัดกระจายแบบไทย)

(เวน้ 14 point)

สรุปและอภปิ รำยผลกำรวิจัย (ตวั หนา, 14 point, จัดชดิ ซ้าย)

เป็นการสรุปผลท่ีได้จากการวิจัยและควรมีการอภิปรายผลการวิจัยว่าเป็นไปตามวัตถุประสงค์

ท่ีตั้งไว้หรือไม่เพียงใด และควรอ้างทฤษฎีหรอื เปรียบเทียบการทดลองของผู้อ่ืนท่ีเกีย่ วขอ้ งประกอบเพ่ือให้ผอู้ ่าน

เห็นด้วยตามหลักการหรือคัดค้านทฤษฎีที่มีอยู่เดิม รวมทั้งแสดงให้เห็น ถึงการนาผลไปใช้ประโยชน์

................................………..………………………………..…………………………(ตวั ธรรมดา, 14 point, จดั กระจายแบบไทย)

(เว้น 14 point)

ข้อเสนอแนะ (ตวั หนา, 14 point, จัดชิดซา้ ย)

ควรมี 2 ส่วน คือ ขอ้ เสนอเกีย่ วกับงานวิจยั และขอ้ เสนอแนะในการทาวิจัยครงั้ ตอ่ ไป .....................

................................………..………………………………..…………………………(ตวั ธรรมดา, 14 point, จดั กระจายแบบไทย)

(เว้น 14 point)

กติ ตกิ รรมประกำศ(ถ้ามี) (ตัวหนา, 14 point, จัดชิดซา้ ย)

ข้อความแสดงความขอบคุณผู้มีส่วนสนับสนุน ช่วยเหลือ และให้ความร่วมมือในการทางานวิจัย

รวมถึงแหลง่ ทนุ สนับสนนุ ต่างๆ …………………..………….......………………(ตัวธรรมดา, 14 point, จัดกระจายแบบไทย)

(เวน้ 14 point)

เอกสำรอำ้ งองิ (ตวั หนา, 14 point, จดั ชิดซ้าย)

การเขียนเอกสารอ้างอิงและการอ้างอิง ใช้ระบบ APA (American Psychological Association)

เท่าน้ัน ให้เรียงลาดับชอื่ ผ้แู ต่งหรือผู้รายงานตามลาดบั อกั ษรเร่ิมด้วยเอกสารภาษาไทยก่อน แล้วต่อด้วยเอกสาร

ภาษาตา่ งประเทศ …………………..………….......…...................……………(ตวั ธรรมดา, 14 point, จดั กระจายแบบไทย)

2 ซม.

วารสารวจิ ยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขาวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 1

คุณภาพชีวติ ของผสู้ ูงอายุกลุม่ ตดิ สังคมในจังหวัดสระแกว้

อภเิ ชษฐ์ จาเนยี รสุข1* พิชสุดา เดชบุญ2 รตั นาภรณ์ อาษา3 กฤตเิ ดช ม่งิ ไม้4

บทคดั ย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสารวจแบบภาคตดั ขวาง มีวัตถปุ ระสงค์เพ่ือศึกษาระดับคุณภาพชีวิต

และปัจจัยท่ีสามารถคาดทานายคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมในจังหวัดสระแก้ว จานวน 336
คน สุ่มตัวอย่างแบบหลายข้ันตอน เก็บข้อมูลโดยใช้เคร่ืองมือคือ แบบสอบถาม ช่วงวันที่ 1 กันยายน ถึง 30
พฤศจิกายน พ.ศ.2560 สถิติท่ีใช้ในการวิเคราะห์ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉล่ีย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่า
สหสัมพันธ์เพยี ร์สันและการวิเคราะห์การถดถอยพหุคณู

ผลการศกึ ษาพบว่า กลุ่มตัวอยา่ งมีคุณภาพชีวิตอยู่ในระดับปานกลางมากท่ีสุดร้อยละ 77.1 รองลงมา
คือ มีคุณภาพชีวิตอยู่ในระดับไม่ดีร้อยละ 12.5 เม่ือพิจารณาคุณภาพชีวิตรายด้านพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีคุณภาพชีวิต
ด้านสุขภาพกายอยู่ในระดับดีสูงที่สุด รองลงมาคือ คุณภาพชีวิตด้านสภาพแวดล้อม ซึ่งปัจจัยที่สามารถคาด
ทานายต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมอย่างมีนัยสาคัญทางสถิติ (p-value <0.05) ได้แก่ การได้รับ
แรงสนบั สนุนจากสังคมและความม่นั คงในชวี ิต โดยสามารถรว่ มทานายคณุ ภาพชีวิตของผู้สงู อายุกลุ่มตดิ สังคมได้
รอ้ ยละ 62.1

ผลจากการศกึ ษาในคร้งั นีส้ ามารถนาไปใชเ้ ป็นข้อมลู ในการจัดรปู แบบกิจกรรมหรือการดาเนนิ งานใน
หน่วยงานต่างๆ ทเ่ี กยี่ วข้องกับการพัฒนาคณุ ภาพชีวิต เพอ่ื ให้ผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมสามารถดารงชีวิตได้อยา่ งมี
คุณภาพและสามารถเปน็ กาลังหลักในการช่วยดแู ลผูส้ ูงอายุในกลุ่มอน่ื ๆ ตอ่ ไป

คาสาคัญ : คณุ ภาพชวี ติ ผสู้ ูงอายกุ ลุม่ ตดิ สังคม ความมัน่ คงในชวี ิต

1 หลกั สูตรสาธารณสขุ ศาสตรบัณฑิต คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลยั ราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์
จงั หวัดปทมุ ธานี e-mail : [email protected]
2 หลกั สตู รสาธารณสุขศาสตรบณั ฑติ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลยั ราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์
จงั หวดั ปทมุ ธานี e-mail : [email protected]
3 หลกั สูตรสาธารณสุขศาสตรบณั ฑิต คณะสาธารณสขุ ศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์
จังหวัดปทุมธานี e-mail : [email protected]
4 หลักสูตรสาธารณสุขศาสตรบัณฑิต คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
จงั หวัดปทุมธานี e-mail : [email protected]
* ผูน้ ิพนธห์ ลัก e-mail : [email protected]

2 | ปที ี่ 13 ฉบบั ท่ี 3 (กนั ยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) อภิเชษฐ์ จาเนยี รสุขและคณะ

QUALITY OF LIFE AMONG HOME BOUND ELDER IN SAKAEO PROVINCE

Apichet Jumneansuk1 Phitchasuda Detboon2 2 Rattaporn Arsa33 Krittidech Mingmai44

Abstract
This study was a cross sectional survey research aimed to determine the situation

of quality of life and factors predicting quality of life among home bound elders in Sakaeo
province. Three hundred and thirty-six home bound elders were selected using a multiple random
sampling technique. Data were collected by interview between 1st September to 30th November,
2017. Descriptive statistic and Multiple Regression Analysis were used for data analysis.

The results found 77.1% of the home bound elders had a moderate level of quality of
life, 12.5% were at a low level, that divided the part of quality of life the most of high level of
quality of life were physical health and environmental respectively. Factors predicting quality of
life among home bound elders (p-value<0.05) were life stability and social support. These two
factors could work together to predicting the quality of life among home bound elders as
correctly as 62.1%.

Therefore, the recommendations from this study, agencies working for elderly people
can be used as a guide for improved quality of life planning that would lead to elderly people
can be good live, good life and can be help others elderly in the future.

Keywords : Quality of life Home bound elders Social support

1 Public Health Program, Faculty of Public Health, Valaya Alongkorn Rajabhut Unversity under the Royal
Patronage e-mail : [email protected]
2 Public Health Program, Faculty of Public Health, Valaya Alongkorn Rajabhut Unversity under the Royal
Patronage e-mail : [email protected]
3 Public Health Program, Faculty of Public Health, Valaya Alongkorn Rajabhut Unversity under the Royal
Patronage e-mail : [email protected]
4 Public Health Program, Faculty of Public Health, Valaya Alongkorn Rajabhut Unversity under the Royal
Patronage e-mail : [email protected]
* Corresponding author, e-mail : [email protected]

วารสารวจิ ัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 3

บทนา
ในสังคมโลกปัจจุบันโครงสร้างประชากรมีการเปลี่ยนแปลงไปจากอดีตมาก โดยสัดส่วนของ

ประชากรวัยเด็กและวัยแรงงานมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเน่ืองแต่สัดส่วนของประชากร สูงอายุมีการเพ่ิมขึ้นอย่าง
รวดเร็ว ซ่ึงการเผชิญกับการเพ่ิมขึ้นของประชากรสูงอายุจนกระทั่งมีสัดส่วนของประชากรที่มีอายุ 60 ปีข้ึนไปเกินร้อย
ละ 10.0 ของประชากรทัง้ หมด องค์การสหประชาชาติ (UN) เรยี กสถานการณ์นีว้ ่า การเข้าสู่สังคมผสู้ ูงอายุ และในส่วน
ของประเทศไทย จากสถิติผู้สูงอายุของประเทศไทยใน พ.ศ. 2548 ถึง พ.ศ. 2563 (ชมพูนุท พรหมภักดิ์, 2556)
พบว่า ประเทศไทยมจี านวนประชากรสูงอายุเพ่ิมข้ึนเรอื่ ย ๆ ในทุกปี โดย พ.ศ. 2558 มีประชากรสูงอายุคิดเป็น
ร้อยละ 14.0 ซึ่งสัดส่วนของประชากรสูงอายุท่ีเกินร้อยละ 10.0 แสดงให้เห็นว่าประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคม
ผู้สูงอายุแล้ว และคาดการณ์ว่าประเทศไทยจะกลายเป็นสังคมผู้สูงอายุแบบสมบูรณ์ใน พ.ศ. 2563 โดยจะมี
ประชากรสงู อายุคิดเป็นร้อยละ 16.8

ผู้สูงอายุเป็นวัยที่มีการเปล่ียนแปลงในด้านต่าง ๆ ไปในทางที่เส่ือมถอยลง ไม่ว่าจะเป็นเปล่ียนแปลงด้าน
จติ ใจหรือเกิดการเปล่ียนแปลงดา้ นสุขภาพ โดยเฉพาะปัญหาด้านสุขภาพท่ีผู้สูงอายจุ ะมีปัญหาทางสุขภาพเพิ่มมากขึ้น
มีการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังท่ีส่งผลกระทบต่อการปฏิบัติกิจวัตรประจาวัน จากการสารวจสุขภาวะผู้สูงอายุไทย
พ.ศ.2556 (ปราโมทย์ ประสาทกุล, 2558) พบว่า ปัญหาด้านสุขภาพของผู้สูงอายุที่สูงเป็นอันดับหนึ่ง คือ มี
ปัญหาด้านการเคลื่อนไหวร่างกายร้อยละ 58.0 โดยผู้สูงอายุมีปัญหาการเคลื่อนไหว ไม่สามารถออกจากบ้านได้
โดยสะดวกร้อยละ 19.0 ซ่ึงผู้สูงอายุกลุ่มนี้เรียกว่า ผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน และอีกร้อยละ 2.0 อยู่ในผู้สูงอายุกลุ่มติด
เตียง คือ อยู่ในสภาพพิการ ไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้ อีกท้ังจากการคาดการณ์จานวนผู้สูงอายุที่มีภาวะ
พ่ึงพิงระดับต่าง ๆ ระหว่าง พ.ศ. 2547 ถึง พ.ศ. 2567 พบว่า แนวโน้มจาก พ.ศ. 2552 ไปจนถึง พ.ศ. 2567 กลุ่ม
ผู้สูงอายุที่มีความจากัดในการทากิจวัตรประจาวันในระดับรุนแรงหรือผู้สูงอายุกลุ่มติดเตียงมีจานวนเพิ่มมากข้ึนเร่ือย
ๆ (สุพัตรา ศรีวณิชชากร, 2555) จะเห็น ได้ว่าจากการเปลี่ยนแปลงตามวัยและปัญหาท่ีเกิดข้ึนนั้น ผู้สูงอายุจึง
จาเป็นจะต้องพ่ึงพาสมาชิกในครอบครัวโดยเฉพาะวัยแรงงานในการให้ความช่วยเหลือในการดาเนินชีวิต แต่วัย
แรงงานเป็นวัยที่จะต้องออกไปประกอบอาชีพเพ่ือหารายได้มาใช้จ่ายในครอบครัว ซึ่งบางคนก็มีการย้ายถิ่นฐานไป
ประกอบอาชีพในที่อ่ืน ๆ จึงทาให้ผู้สูงอายุจะต้องอยู่บ้านเพียงลาพังหรืออยู่กับคู่สมรสท่ีเป็นวัยเดียวกัน จากการ
สารวจสถานการณ์การอยู่อาศยั ของผู้สูงอายุ พบว่า ใน พ.ศ. 2545 ผู้สูงอายุอยู่ตามลาพังคนเดยี วร้อยละ 6.0 และ
อยตู่ ามลาพังกบั คู่สมรสร้อยละ 16.0 และใน พ.ศ. 2557 สัดสว่ นของผู้สูงอายุที่อาศยั อยตู่ ามลาพังคนเดยี วเพ่ิมขึ้น
เป็นร้อยละ 9.0 และอยู่ตามลาพังกับคู่สมรสเพิ่มข้ึนเป็นร้อยละ 19.0 (ปราโมทย์ ประสาทกุล, 2558) ดังน้ันเม่ือ
สถานการณ์การอยู่อาศัยเพียงลาพังมีแนวโน้มเพ่ิมข้ึนเร่ือย ๆ ผู้สูงอายุจึงจาเป็นที่จะต้องมีการพึ่งพาตนเองให้
มากข้ึน หรือกลุ่มวัยเดียวกันจะต้องมีการสร้างเครือข่ายเพ่ือช่วยเหลือซ่ึงกันและกัน พัฒนาศักยภาพในการ
ดาเนินชีวิตของตนเองทาให้เกิดการพึ่งพิงประชากรวยั อื่นน้อยลง เน่ืองจากบุคคลในวัยเดียวกันย่อมจะเข้าใจใน
ปัญหาหรือความต้องการของกลุ่มวัยตนเองได้ดีกว่ากลุ่มวัยอ่ืน ๆ โดยผู้สูงอายุท่ีสามารถพ่ึงพาตนเอง สามารถ
ปฏบิ ตั ิกจิ วตั รได้ดว้ ยตนเองในระดับหนึ่งหรอื ที่เรยี กว่า ผู้สงู อายุกลมุ่ ติดสงั คม เปน็ กลุ่มผู้สูงอายทุ ี่เป็นกาลังสาคัญ
สามารถช่วยเหลือ ดูแล ส่งเสริมหรือเป็นท่ีปรกึ ษาให้ผู้สงู อายุกลุ่มอ่ืน ๆ มีการดาเนินชีวติ ประจาวนั ที่ดีข้ึนและมี
สุขภาพที่ดีข้ึนไดต้ ่อไปในอนาคต แตผ่ ู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมก็ยังคงต้องได้รบั การดแู ลและพัฒนาคุณภาพชีวิตของ
ตนเองไม่วา่ จะเป็นด้านระบบบรกิ ารสุขภาพ การสร้างเสริมสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมสาหรับผู้สูงอายุหรือการสร้าง
ความม่ันคงในชีวิตในด้านต่าง ๆ จากหน่วยงานท่เี กี่ยวขอ้ งกบั การดูแลผู้สงู อายใุ ห้อยู่ในระดับท่ีดเี ชน่ เดยี วกัน มิเช่นน้ัน
กลุม่ ผูส้ ูงอายุเหลา่ น้ีจะไม่สามารถเป็นเครือข่ายในการใหค้ วามดูแลหรอื เป็นทีพ่ ่ึงพิงให้กบั ผู้สงู อายกุ ลมุ่ อ่นื ๆ ได้

4 | ปีที่ 13 ฉบบั ที่ 3 (กนั ยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) อภิเชษฐ์ จาเนยี รสขุ และคณะ

จังหวัดสระแก้วเป็นจังหวัดท่ีต้ังอยู่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย จากการสารวจ
จานวนประชากรปี 2558 (ระบบสถิติทางการทะเบียน, 2558) พบว่า จังหวัดสระแก้วมีประชากรท้ังหมด
544,850 คน โดยมีจานวนประชากรท่ีมีอายุ 60 ปีขึ้นไป 63,710 คน คิดเป็นร้อยละ 11.69 ซ่ึงการท่ีมีสัดส่วน
ประชากรสูงอายุ 60 ปีข้ึนไปเกินร้อยละ 10.0 ของประชากรทั้งหมด จึงทาให้จังหวัดสระแก้วเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ
และจากการสารวจดัชนีการสูงวัยของประเทศไทย พบว่า จังหวดั สระแก้วเป็นจังหวัดท่ีมีดัชนีการสูงวัยเท่ากับ 54.44
ซ่ึงเป็นอันดับ 64 ของประเทศ (ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและส่ือสาร, 2557) ซึ่งถึงแมว้ ่าดัชนกี ารสงู วัยของจงั หวัด
สระแก้วจะไม่สูงมาก แต่สัดส่วนของประชากรสูงอายุมีแนวโน้มเพ่ิมสูงขึ้นในทุกๆ ปี และคาดว่าจะเข้าสู่สังคม
ผู้สูงอายุสมบูรณ์แบบในอีก 10 ปีข้างหน้า ซึ่งจากสถานการณ์ที่เกิดข้ึนจังหวัดสระแก้วได้มีการให้ความสาคัญการ
เข้าสสู่ ังคมผู้สูงอายุ และเร่ิมมกี ารสารวจข้อมูลเกยี่ วกบั ปัญหาของผสู้ ูงอายุมากขนึ้ เพ่อื เตรียมความพรอ้ มสาหรับ
การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุแบบสมบูรณ์ แต่ในการสารวจต่าง ๆ นั้นยังไม่มีการศึกษาโดยตรงเก่ียวกับผู้สูงอายุกลุ่ม
ติดสังคมมาก่อน ซ่ึงเป็นผู้สูงอายุกลุ่มท่ีมีความสาคัญ เน่ืองจากผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมนี้ส่วนใหญ่เป็นบุคคลที่
เกษียณอายรุ าชการหรือผูเ้ ชี่ยวชาญในงานด้านต่าง ๆ ซงึ่ มีความรู้ ศกั ยภาพและประสบการณ์ในการทางานเป็น
อย่างดี อีกทัง้ ยงั เป็นกลมุ่ ทใี่ หค้ วามชว่ ยเหลือในการขบั เคล่อื นกจิ กรรมที่เก่ยี วข้องกับผู้สงู อายุในชุมชนต่าง ๆ ให้
ประสบผลสาเร็จและให้ความช่วยเหลือดูแลผู้สูงอายุกลุ่มอื่น ในสังคมให้มีวิถีการดาเนินชีวิตที่ดีขึ้นได้ ดังน้ันจึง
จาเป็นอย่างย่งิ ที่ควรจะมีการพัฒนากลุ่มผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมให้มีคุณภาพชีวิตในด้านต่าง ๆ ให้อยูใ่ นระดับท่ีดี
เพราะนอกจากจะทาให้ผู้สูงอายุเหล่านี้เข้มแข็งและสามารถดารงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีคุณภาพแล้ว ยังสามารถ
เป็นท่ีพ่ึงพิงให้กับผู้สูงอายุกลุ่มอ่ืน ๆ อีกทั้งยังสามารถถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ที่มีให้กับคนรุ่นอื่นๆ ในการ
พัฒนาสังคมใหเ้ จริญก้าวหน้าต่อไปได้ในอนาคต

ดงั นน้ั ผู้วจิ ยั จงึ มีความสนใจทจี่ ะศึกษาคณุ ภาพชีวติ ของผูส้ ูงอายกุ ลมุ่ ตดิ สงั คม และผวู้ จิ ัยได้นาแนวคดิ
คณุ ภาพชวี ิตของ Ferrans และ Power (Ferrans CE, 1996) มาประยุกต์ใช้เป็นกรอบแนวคิดในการศึกษา เพื่อ
อธิบายปัจจัยท่ีสามารถคาดทานายต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมในจังหวัดสระแก้ว โดยแบ่งระดับ
ปัจจัยออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่ ปัจจัยด้านสุขภาพ ปัจจัยด้านเศรษฐสังคม ปัจจัยด้านจิตใจและวิญญาณและปัจจัย
ด้านครอบครัว และผูว้ จิ ัยมคี วามคาดหวังว่าผลของการศกึ ษาจะเป็นประโยชน์ตอ่ การหาแนวทางในการสง่ เสริมให้
ผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมสามารถดารงชีวิตในสังคมได้อย่างเหมาะสม มีคุณภาพชีวิตท่ีดีและสามารถเป็นกาลัง
ช่วยเหลือผูส้ งู อายุกลุ่มอืน่ ๆ ตอ่ ไปในอนาคตได้

วัตถุประสงคข์ องการวจิ ยั
1. เพอื่ ศึกษาระดับคณุ ภาพชวี ติ ของผ้สู งู อายุกล่มุ ตดิ สังคม ในจงั หวัดสระแก้ว
2. เพือ่ ศึกษาปจั จัยทสี่ ามารถคาดทานายคณุ ภาพชวี ติ ของผู้สงู อายกุ ลุ่มตดิ สงั คม ในจงั หวดั สระแก้ว

วธิ ดี าเนินการวิจัย
รปู แบบการวิจัย
การศึกษาคร้ังนี้เป็นการวิจัยเชิงสารวจแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional Survey

Research) ประชากรในการศึกษาครั้งน้ีคือ ผู้สูงอายุในจังหวัดสระแก้ว กลุ่มตัวอย่างในการศึกษาคร้ังนี้คือ
ผสู้ ูงอายุกลุ่มตดิ สงั คม ในจังหวัดสระแก้ว จานวน 336 คน โดยใช้สตู รในการคานวณขนาดกลมุ่ ตัวอย่างแบบไม่
ทราบจานวนประชากรท่ีแน่ชดั จากหนังสือของ Daniel WW (Daniel WW, 2010) เลือกสุ่มตัวอยา่ งแบบหลาย
ขั้นตอน (Multi-stage random sampling) เกบ็ ขอ้ มลู ระหว่างเดือนกันยายนถงึ เดอื นพฤศจกิ ายน 2560

วารสารวจิ ยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 5

เคร่ืองมอื ที่ใช้ในงานวจิ ยั
เครื่องมอื ท่ใี ช้ในการเกบ็ รวบรวมข้อมูลครงั้ น้ี คณะผู้วจิ ัยได้ใช้แบบสมั ภาษณ์เน่อื งจากกลุ่มตัวอยา่ งมี
ขอ้ จากัดดา้ นการอ่าน ซง่ึ ประกอบไปด้วย 9 สว่ น ไดแ้ ก่ สว่ นที่ 1 ข้อมูลท่ัวไปของผสู้ งู อายกุ ลุ่มติดสังคม ลักษณะ
ข้อคาถามเป็นลักษณะปลายปิดให้เลือกตอบเพียงคาตอบเดียวและคาถามปลายเปิด จานวน 16 ข้อ ส่วนที่ 2
ภาวะสุขภาพ เป็นแบบสมั ภาษณ์ทีไ่ ดป้ ระยุกตแ์ ละดดั แปลงมาจาก สุพรรณี นนั ทชยั (สุพรรณี นนั ทชัย, 2534) แบ่ง
ออกเป็น 2 ดา้ นได้แก่ ภาวะสุขภาพกายและภาวะสุขภาพจิต ลักษณะข้อคาถามเปน็ ลักษณะปลายปดิ จานวน 10
ข้อ ส่วนที่ 3 พฤติกรรมทางสุขภาพ เป็นแบบสอบสัมภาษณ์ที่ได้ประยุกต์และดัดแปลงมาจากเบญจมาศ นาค
วิจิตร (เบญจมาศ นาควิจิตร, 2551) แบ่งออกเป็นพฤติกรรมการบริโภคอาหาร, การพักผ่อนและการออกกาลังกาย
ลักษณะข้อคาถามเป็นลักษณะปลายปิด จานวน 10 ข้อ ส่วนท่ี 4 ความมั่นคงในชีวิต เป็นแบบสัมภาษณ์ท่ีได้
ประยกุ ต์และดัดแปลงมาจากอภเิ ชษฐ์ จาเนยี รสขุ (อภเิ ชษฐ์ จาเนยี รสขุ , 2558) ลักษณะขอ้ คาถามเป็นลักษณะปลายปิด
ให้เลือกตอบเพียงคาตอบเดียว จานวน 25 ข้อ ส่วนที่ 5 การได้รับแรงสนับสนุนทางสังคม เป็นแบบสอบถามที่ได้
ประยุกต์และดัดแปลงมาจากการทบทวนวรรณกรรมท่ีผสมผสานแนวคิดของ Cobb S (Cobb S, 1976) และ House
JS (House JS, 1981) แบ่งออกเป็น 4 ด้าน ได้แก่ ด้านอารมณ์, การประเมิน, ข้อมูลข่าวสารและด้านสิ่งของ การเงิน
และแรงงาน จานวนท้ังส้ิน 10 ส่วนที่ 6 ความเหมาะสมของส่ิงแวดล้อมรอบที่พักอาศัย เป็นแบบสอบถามท่ีได้
ประยุกต์และดัดแปลงมาจากการทบทวนแนวคิดการออกแบบสภาพแวดล้อมและที่พักอาศัยของผู้สูงอายุ ของสานัก
ส่งเสริมและพิทักษ์ผู้สูงอายุ (สานักส่งเสริมและพิทักษ์ผู้สูงอายุ, 2558) จานวน 10 ข้อ ส่วนท่ี 7 การเห็นคุณค่าใน
ตนเอง เป็นแบบสัมภาษณ์ที่ได้ประยุกต์และดัดแปลงมาจากการทบทวนทฤษฎีการเห็นคุณค่าในตนเองของ
Coopersmith S (Coopersmith S, 1993) จานวน 10 ข้อ ส่วนท่ี 8 สัมพันธภาพในครอบครัว โดยผู้วิจัยดัดแปลง
จากแบบวดั สัมพนั ธภาพในครอบครวั ของสุธรรม นันทมงคลชยั และคณะ (สธุ รรม นันทมงคลชยั และคณะ, 2553)
ลักษณะคาถามเป็นแบบให้เลือกตอบจานวน 12 ข้อ และส่วนที่ 9 คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม เป็น
แบบสัมภาษณ์ท่ีได้ประยุกต์และดัดแปลงมาจากแบบวัดคุณภาพชีวิตขององคก์ ารอนามัยโลกชดุ ย่อฉบบั ภาษาไทย
(WHOQOL-BREF-THAI) ที่พัฒนาข้ึนจากสุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุลและคณะ (สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุลและคณะ,
2545) แบ่งออกเป็น 4 ด้าน ได้แก่ ด้านสุขภาพกาย, สุขภาพจิต, ความสัมพันธ์ทางสังคมและสภาพแวดล้อม ลักษณะ
ขอ้ คาถามเปน็ ลกั ษณะปลายปดิ รวมทั้งส้ินจานวน 20 ข้อ
ในการศึกษาน้ี คณะผู้วิจัยได้ทาการตรวจสอบคุณภาพของเคร่ืองมือ โดยการตรวจสอบ ค่าความ
ตรงเชงิ เนอ้ื หาจากผเู้ ชี่ยวชาญ จานวน 3 ท่าน และหลงั จากนัน้ นาเคร่อื งมอื ทีใ่ ช้ในการวิจยั มาปรับปรุงแก้ไขตาม
ข้อเสนอแนะของผูเ้ ชี่ยวชาญ coefficient ซ่งึ จากผลการทดสอบคณุ ภาพเครอื่ งมอื โดยผู้เชีย่ วชาญจานวน 3 ท่าน
โดยได้ความตรงเชิงเน้ือหาเกิน 0.8 ในทุกแบบสอบถามที่ทดสอบ และจากหลังนั้นนาแบบสอบถามท่ีปรับปรุง
แก้ไขแล้วนาไปทดลองใช้ (Try out) กับกลุ่มตัวอย่างที่มีความคล้ายคลึงกับกลุ่มนักศึกษาหญิงท่ีไม่ใช่กลุ่ม
ตัวอย่างในงานวิจัยนี้ จานวน 30 คน และนาข้อมูลท่ีได้มาวิเคราะห์ความเช่ือม่ันของแบบสอบถาม โดยใช้
Cronbach’s Alpha Coefficient ซงึ่ ได้ค่าความเชื่อมั่นของแบบสัมภาษณ์ทุกสว่ นเกิน 0.7
สถิตทิ ีใ่ ชใ้ นการวิเคราะหข์ ้อมูล
เมื่อคณะผู้วิจัยได้ตรวจสอบข้อมูลเรียบร้อยแล้วหลังจากน้ันทาการวิเคราะห์ข้อมูล ซึ่งในการวิเคราะห์
คานวณค่าทางสถิติแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ สถิติเชิงพรรณนา ใช้ในการบรรยายลักษณะข้อมูลพ้ืนฐานของกลุ่ม
ตัวอย่าง โดยใช้จานวนรอ้ ยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบ่ียงเบนมาตรฐาน ค่าต่าสดุ และคา่ สงู สดุ นาเสนอข้อมูลในรูปแบบตาราง
และสถิติเชิงวิเคราะห์ คือ สถิติสหสัมพันธ์เพียร์สัน (Pearson's Correlation Coefficient) เพ่ือวิเคราะห์หา
ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยด้านสุขภาพ ปัจจัยด้านเศรษฐสังคม ปัจจัยด้านจิตใจและวิญญาณและปัจจัยด้าน

6 | ปีท่ี 13 ฉบับท่ี 3 (กนั ยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) อภิเชษฐ์ จาเนยี รสขุ และคณะ

ครอบครัว และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ (Multiple Regression Analysis) แบบ Stepwise เพื่อวิเคราะห์หา
ปจั จัยคาดทานายต่อคุณภาพชีวิตของผสู้ งู อายุกลุ่มตดิ สังคมในจังหวัดสระแกว้

ผลการวจิ ัยและอภิปรายผล
ผลการวจิ ยั
ลักษณะท่ัวไปของกล่มุ ตวั อย่าง
จากผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างเป็นเพศหญิงมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 53.0 โดยมีอายุเฉลี่ยเท่ากับ

68.23 โดยมีอายุ 60 ถึง 69 ปีมากท่ีสุดร้อยละ 63.1 โดยมีระดับการศึกษาอยู่ในชั้นประถมศึกษาร้อยละ 54.2
รองลงมาคือ ไม่ได้เรียนหนังสือร้อยละ 41.6 ซ่ึงในปัจจุบันกลุ่มตัวอย่างเกินกว่าครึ่งไม่ได้ประกอบอาชีพร้อยละ 55.1
รองลงมาคือ ประกอบอาชีพเกษตรกรรมร้อยละ 38.9 ส่วนใหญ่มีรายได้ไม่เกิน 5,000 บาท (ร้อยละ 88.7) ซ่ึงมี
สถานภาพสมรส/อยู่ด้วยกันแต่ไม่จดทะเบียนสมรสร้อยละ 67.3 ในด้านครอบครัว ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมี
สมาชิกในครอบครัว 1-3 คนร้อยละ 65.2 และส่วนใหญ่อยู่อาศัยกันเป็นครอบครัวเด่ียว ร้อยละ 76.5 โดยพักอาศัยอยู่
กบั คู่สมรสและบุตรมากที่สดุ รอ้ ยละ 36.6 เม่ือสัมภาษณถ์ ึงลักษณะท่ีพักอาศยั พบวา่ กลุ่มตวั อย่างส่วนใหญ่พักอาศยั ที่
บ้านของตนเองร้อยละ 96.7 รองลงมาคือ บ้านญาติรอ้ ยละ 1.8 ในด้านของสุขภาพพบว่ากลุ่มตัวอย่างมีโรคประจาตัว
ร้อยละ 50.6 ซ่ึงป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงมากที่สุด ในด้านพฤติกรรมเส่ียงพบว่า กลุ่มตัวอย่างเครื่องดื่ม
แอลกอฮอล์ร้อยละ 29.8 โดยดื่มสุรามากที่สุด ซึ่งกลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ไม่สูบบุหรี่ร้อยละ 71.1 และไม่เล่นการพนัน
ร้อยละ 87.8 ในส่วนของการเข้าร่วมชมรม พบว่า กลุ่มตัวอย่างไม่ได้เข้าร่วมชมรมใดๆในชุมชนร้อยละ 79.2 และไม่มี
บทบาทใดๆในชมุ ชนร้อยละ 86.3

ปจั จัยด้าน จิตใจและวญิ ญาณ
ในด้านของปัจจยั ด้านสุขภาพ พบวา่ กลมุ่ ตัวอย่างส่วนใหญ่มภี าวะสุขภาพอยใู่ นระดบั ที่มคี วามเส่ียง
มากท่ีสุด คิดเป็นร้อยละ 65.2 มีพฤติกรรมสุขภาพที่เหมาะสมอยู่ในระดับปานกลางมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ
63.7 และมีความม่ันคงในชีวิตอยู่ในระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 82.1 ได้รับแรงสนับสนุนจากสังคมใน
ระดับสูงมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 45.8 มีความเหมาะสมของส่ิงแวดล้อมรอบทพี่ ักอาศัยอยู่ในระดับมาก คดิ เปน็ รอ้ ย
ละ 62.2 มีการเห็นคุณค่าในตนเองระดับปานกลางมากท่ีสุด คิดเป็นร้อยละ 63.4 และมีสัมพันธภาพในครอบครัว
อยู่ในระดับดีรอ้ ยละ 62.2
คุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกล่มุ ติดสงั คม จังหวัดสระแกว้
จากการศึกษาคณุ ภาพชีวิตของผสู้ ูงอายุกลุ่มติดสังคม พบวา่ กลุ่มตวั อย่างมีคุณภาพชีวติ อยใู่ นระดับ
ปานกลางมากท่ีสุดร้อยละ 77.1 รองลงมาคือ มีคุณภาพชีวิตอยู่ในระดับไม่ดีร้อยละ 12.5 โดยเมื่อพิจารณาคุณภาพ
ชีวิตรายด้านพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีคุณภาพชวี ิตดา้ นสขุ ภาพกายอยูใ่ นระดับดีสงู ท่ีสุด รองลงมาคอื คณุ ภาพชวี ติ ดา้ น
สภาพแวดล้อม (ตารางที่ 1)

วารสารวจิ ยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 7

ตารางท่ี 1 คุณภาพชวี ิตของผู้สูงอายุกลมุ่ ตดิ สังคม ในจงั หวดั สระแก้ว (n=336)

คุณภาพชีวติ ของผสู้ งู อายุกลมุ่ ตดิ สงั คม ในจงั หวดั สระแก้ว จานวน (คน) รอ้ ยละ
- คุณภาพชวี ติ อยู่ในระดับไมด่ ี 29 8.6

- คุณภาพชวี ติ อย่ใู นระดับปานกลาง 259 77.1
- คณุ ภาพชีวิตอยู่ในระดับดี 48 14.3
Mean = 70.49 S.D= 8.643 Min = 43 Max = 94

ปัจจัยทมี่ คี วามสัมพันธ์กับคุณภาพชีวติ ของผูส้ ูงอายกุ ลุ่มติดสังคม ในจังหวดั สระแกว้
เม่ือพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่าง ปัจจัยด้านสุขภาพ ปัจจัยด้านเศรษฐสังคม ปัจจัยด้านจิตใจและ
วิญญาณและปัจจัยด้านครอบครัวกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม ในจังหวัดสระแก้ว โดยใช้สถิติ
Pearson's Correlation Coefficient จากผลการวิเคราะห์พบว่า ภาวะสุขภาพ พฤติกรรมสุขภาพ ความมั่นคงใน
ชีวิตและการได้รับแรงสนับสนุนจากสังคม มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม ในจังหวัด
สระแกว้ อยา่ งมนี ยั สาคญั ทางสถิติ (p-value<0.05) (ตารางท่ี 2)

ตารางที่ 2 ปัจจัยท่ีมีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม ในจังหวัดสระแก้ว ทดสอบด้วย
สถติ ิ Pearson’s Correlation (n=336)

ปจั จยั ที่มีความสัมพันธก์ ับคณุ ภาพชีวิตของผสู้ ูงอายกุ ลมุ่ ติดสงั คม Pearson’s p-value
Correlation (r)
- ภาวะสขุ ภาพ <0.0001*
- พฤตกิ รรมสขุ ภาพ 0.299 <0.0001*
- ความม่ันคงในชีวิต <0.0001*
- การได้รับแรงสนับสนนุ จากสงั คม 0.387 <0.0001*
- ความเหมาะสมของสภาพสงิ่ แวดลอ้ มรอบท่ีพกั อาศยั
- การเห็นคณุ ค่าในตนเอง 0.745 0.950
- สัมพนั ธภาพในครอบครัว 0.810
0.532 0.440
*แสดงนัยสาคญั ทางสถติ ิทรี่ ะดับ < 0.05
0.031

0.004

0.042

ปัจจัยทส่ี ามารถคาดทานายต่อคณุ ภาพชวี ิตของผู้สงู อายุกลุ่มตดิ สังคม ในจงั หวัดสระแกว้
ผลการวิเคราะห์พบว่า ปัจจัยท่ีมีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม ในจังหวัด
สระแก้ว ได้แก่ ภาวะสุขภาพ พฤติกรรมสุขภาพ ความมั่นคงในชีวิตและการได้รับแรงสนับสนุนทางสังคม และ
จากการวเิ คราะห์ถดถอยพหุคูณแบบมีขัน้ ตอน (Multiple Regression Analysis) พบว่า มีตัวแปรทานาย 2 ตัวแปร
ได้แก่ พฤติกรรมสุขภาพและความม่ันคงในชีวิต สามารถร่วมทานายคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคมได้
รอ้ ยละ 62.1 โดยตัวแปรความม่นั คงในชวี ติ สามารถทารายความแปรปรวนของคุณภาพชีวติ ของผู้สงู อายกุ ลมุ่ ติด

8 | ปีที่ 13 ฉบับที่ 3 (กันยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) อภิเชษฐ์ จาเนยี รสุขและคณะ

สังคมได้มากที่สุด (Beta= 0.697) รองลงมาคือ การได้รับแรงสนับสนุนจากสังคม (Beta = 0.261) ตามลาดับ
(ตารางท่ี 3)

ตารางที่ 3 คา่ สัมประสิทธิส์ หสัมพนั ธ์พหคุ ูณระหว่างตวั แปรคาดทานายคณุ ภาพชวี ติ ของผู้สูงอายุกลุ่มติด สงั คม
ในจังหวดั สระแก้ว (n=336)

ตัวแปรคาดทานาย B Beta T p-value

- การได้รับแรงสนับสนุนจาก 0.481 0.261 7.609 <0.0001*

สังคม

- ความมั่นคงในชวี ิต 0.610 0.697 20.318 <0.0001*

Constant = 2.577

*แสดงนัยสาคญั ทางสถติ ิทร่ี ะดับ <0.05, R2 = 0.621

ดังนั้น จึงสามารถสร้างสมการถดถอยเพื่อใช้ในการคาดทานายคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติด
สงั คม ในจังหวัดสระแก้ว ดังนี้

เม่ือ Y = คณุ ภาพชวี ิตของผสู้ ูงอายกุ ลมุ่ ติดสงั คม
a = คา่ คงท่ี (Constant)
Y = a + b1x1+b2x2+b3x3+…+bpxp

แทนค่า Y = 2.577 + 0.481 (พฤตกิ รรมสขุ ภาพ) + 0.610 (ความมน่ั คงในชีวิต)

อภิปรายผลการวิจยั
คณุ ภาพชีวิตของผู้สงู อายุกล่มุ ตดิ สงั คม จงั หวดั สระแกว้
จากการศึกษา พบวา่ กลมุ่ ตวั อยา่ งมคี ุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดบั ปานกลางมากทสี่ ุด คิดเป็นรอ้ ยละ

77.1 รองลงมาคือระดับดีรอ้ ยละ 14.3 อธบิ ายได้ว่า กลุม่ ตัวอย่างเป็นกลุม่ ผสู้ ูงอายุติดสังคมท่ีไมเ่ จ็บปว่ ยด้วยโรค
ที่ทาให้จะต้องสูญเสียความสามารถการดาเนินชีวิตประจาวันของตนเอง ซึ่งจากการสอบถามพบว่า กลุ่ม
ตัวอย่างรอ้ ยละ 49.4 ไมม่ โี รคประจาตัว แต่อกี ส่วนหนึ่งถงึ แม้วา่ จะมีโรคประจาตัว ไดแ้ ก่ ความดนั โลหิตสงู รอ้ ย
ละ 25.3 หรือโรคเบาหวาน แต่มีพฤติกรรมสุขภาพที่ดี เช่น มีการรับประทานอาหารท่ีมีกากหรือเส้ นใยเป็น
ประจาร้อยละ 27.1 ไม่ดม่ื เครือ่ งดื่มแอลกอฮอลร์ ้อยละ 70.2 ไมส่ ูบบุหร่ีร้อยละ 71.1 ทาให้ไมม่ ีภาวะแทรกซ้อน
เกิดขึ้นและส่งผลให้การปฏิบัติตนหรือการใช้ชีวิตประจาวันไม่จาเป็นต้องพ่ึงพาผู้อื่นมากนัด นอกจากนี้ยังได้รับ
การสนับสนุนจากครอบครัว โดยกลุ่มตัวอย่างอาศัยอยู่กับคู่สมรสและบุตรร้อยละ 36.6 ซ่ึงจะช่วยทาให้มีการ
สนบั สนุน ดูแลเอาใจใส่ซึง่ กันและกนั อีกทงั้ สภาพแวดล้อมรอบตัวมีความเหมาะสมของส่ิงแวดล้อมรอบทพี่ ักอาศัย
ของกลุ่มตัวอย่างอยู่ในระดับมาก จากส่ิงท่ีเกิดข้ึนดังกล่าวจึงทาให้กลุ่มตัวอย่างมีความพึงพอใจในชีวิตของตนเอง
และส่งผลทาให้มีคุณภาพชีวิตอยู่ในระดับปานกลาง สอดคล้องกับการศึกษาของสงา่ สงครามภักดี (สงา่ สงครามภักดี,
2555) พบวา่ กลมุ่ ตวั อย่างมคี ณุ ภาพชวี ติ โดยรวมอยใู่ นระดบั ปานกลางคิดเป็นร้อยละ 52.3

จากการศกึ ษาคุณภาพชวี ิตรายด้าน กลุ่มตัวอยา่ งมคี ณุ ภาพชีวติ ในด้านสขุ ภาพกายดีท่ีสดุ โดยพบว่า
กลุ่มตัวอย่างมีคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพกายอยู่ในระดับปานกลางมากท่ีสุดร้อยละ 68.6 รองลงมาคือ ระดับสูง
รอ้ ยละ 19.3 อธิบายได้ว่า กลุ่มตัวอย่างให้ความสาคัญกับการดูแลสุขภาพ จึงส่งผลทาให้เกิดภาวะสุขภาพและ

วารสารวจิ ัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 9

พฤติกรรมการแสดงออกทางสุขภาพท่ีดีได้ นอกจากการให้ความสาคัญกับการดูแลสุขภาพของตนเองแล้ว กลุ่ม
ตัวอย่างยังสามารถเข้าถึงบริการทางสาธารณสุขในหน่วยงานด้านสุขภาพในชุมชนได้เป็นอย่างดี ซ่ึงการเข้าถึง
บริการสาธารณสุขนอกจากจะทาให้ได้รับการดูแลสุขภาพแล้ว ยังได้รับข่าวสารต่างๆ ที่เป็นประโยชน์และทาให้
กลุ่มตัวอย่างสามารถกลับไปดูแลสุขภาพของตนเองได้ จากปัจจัยต่างๆน้ันจึงส่งผลให้กลุ่มตัวอย่างลดการพึ่งพา
การดูแลจากผู้อ่ืนลดน้อยลง สามารถปฏิบัติกิจวัตรประจาวันด้วยตนเองได้และมีความพึงพอใจในสุขภาพของ
ตนเองพอสมควร จึงทาให้กลุ่มตัวอยา่ งมีคุณภาพชีวติ ด้านสุขภาพกายในระดับปานกลาง สอดคล้องกับการศึกษา
ของปุญญพัฒน์ ไชยเมล์ และคณะ (ปุญญพัฒน์ ไชยเมล์ และคณะ, 2555) ท่ีพบว่า ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตด้าน
สขุ ภาพกายอยูใ่ นระดับปานกลาง รอ้ ยละ 72.1

ปจั จยั ทส่ี ามารถคาดทานายตอ่ คุณภาพชวี ติ ของผ้สู งู อายุกลมุ่ ตดิ สังคม ในจงั หวดั สระแกว้
จากผลการศึกษาพบว่าการได้รับแรงสนับสนุนจากสังคมสามารถคาดทานายต่อคุณภาพชีวิตของ
ผู้สูงอายุกลุ่มติดสังคม ในจังหวัดสระแก้ว (B=0.481, p-value<0.0001) อธิบายได้ว่า แรงสนับสนุนทางสังคม
เป็นปัจจัยสนบั สนุนท่ีสาคัญของผู้สูงอายุ โดยกลุ่มตัวอย่างท่ีได้รับทงั้ แรงสนับสนุนในด้านขอ้ มูลข่าวสารไม่ว่าจะ
เป็นข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพ หรือข้อมูลข่าวสารเก่ียวกับส่ิงท่ีเป็นประโยชน์ต่อชีวิตประจาวันท้ังจากบุคลากร
ทางด้านสาธารณสุขหรือจากบุคคลในชุมชน การได้รับการสนับสนุนทางด้านทรัพย์สินและได้รับการช่วยเหลือ
ด้านการเงินจากครอบครัวเม่ือเจ็บป่วย รวมไปถึงได้รับการสนับสนุนด้านกาลังใจ ได้รับความรัก ความเอาใจใส่
และความห่วงใยจากบุคคลรอบ การได้รับแรงสนับสนุนจากสังคมในด้านต่างๆนี้ จึงทาให้กลุ่มตัวอย่างสามารถ
ดาเนนิ ชีวิตประจาวันไดอ้ ยา่ งเหมาะสม และเม่ือเกดิ ปัญหาก็ได้รับความช่วยเหลือทง้ั เรื่องทรัพย์สนิ หรอื ชว่ ยดูแล
ด้านสุขภาพ จึงทาให้กลุ่มตัวอย่างมีความสุขในการใช้ชีวิตประจาวันและทาให้เกิดคุณภาพชีวิตที่ดีต่อไปได้
สอดคลอ้ งกับอนัศยา ซื่อตรง และทศั นา ชูวรรธนะปกรณ์ (อนัศยา ซอื่ ตรง และทัศนา ชูวรรธนะปกรณ์, 2559) พบว่า
การสนับสนุนทางคมเป็นปัจจัยที่สามารถทานายคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุท่ีมีภาวะหัวใจล้มเหลวได้ (p-
value<0.05) (R2=0.513, p-value=0.03)
จากผลการศึกษาพบว่าความม่ันคงในชีวิตสามารถคาดทานายต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกลุ่มติด
สงั คม ในจังหวัดสระแก้ว (B=0.610, p-value<0.0001) อธิบายได้ว่า ความม่ันคงในชีวติ เป็นสงิ่ ทคี่ วรเกิดข้นึ กับ
บุคคลทุกวัย โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ เม่ือผู้สูงอายุสามารถดารงชีวติ โดยมสี ิ่งท่ีจาเป็นต่อการดารงชีวิต เช่น มีท่ีอยู่
อาศัยท่ีเหมาะสมปลอดภัย มีรายได้เพยี งพอในการดาเนินชีวิตประจาวัน ก็ยอ่ มจะทาให้เกิดความสุขทางใจ อีก
ทั้งเม่ือสามารถดูแลตนเองได้ก็จะมีสุขภาพที่แข็งแรง สามารถทากิจวัตรประจาวันได้ด้วยตนเอง ลดการพึ่งพา
ผอู้ ืน่ และปราศจากการขาดแคลนในส่งิ ทจี่ าเป็น เพราะมีรายไดท้ ีเ่ พียงพอหรือสามารถสร้างรายไดด้ ว้ ยตัวเอง ส่ิง
เหลา่ นคี้ ือการเกิดความมั่นคงในชีวิตและเม่อื เกดิ ความม่นั คงในชีวิตแลว้ แล้วกย็ ่อมจะทาใหเ้ กิดการมีคณุ ภาพชีวิต
ที่ดีตามมาได้ด้วย สอดคล้องกับการศึกษาของโปรดปราน เพชรสด (โปรดปราน เพชรสด, 2555) พบว่า ในแง่
ของผลการพฒั นาคุณภาพชีวิตทีม่ ผี ลตอ่ ผสู้ งู อายุในอนาคต สิง่ ทก่ี ลุม่ ผู้นาชุมชน กลมุ่ ผูเ้ ชีย่ วชาญและผ้ทู รงคุณวุฒิ
ให้ความสาคญั ก็คอื การมีคณุ ภาพชีวติ ทด่ี ี ทาใหผ้ ้สู ูงอายมุ ีความม่นั คงในการดารงชวี ติ (mean = 4.67)

ข้อเสนอแนะ
ข้อเสนอแนะในการนาผลการวิจัยไปใช้
1. จากการศึกษาพบว่า ความมั่นคงในชีวิต เป็นปัจจัยที่สามารถคาดทานายต่อคุณภาพชีวิตของ

ผสู้ ูงอายุได้ ดังน้ันหนว่ ยงานที่เกี่ยวกับกับผู้สูงอายุ ควรมกี ารจัดกิจกรรมต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการเสริมสรา้ งความรู้
เสริมสร้างทักษะ รวมถึงเสริมสร้างวิธีการหารายได้ให้กับผู้สูงอายุ ซึ่งจะทาให้ผู้สูงอายุลดการพึ่งพาผู้อ่ืนน้อยลง

10 | ปีท่ี 13 ฉบับที่ 3 (กนั ยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) อภิเชษฐ์ จาเนยี รสขุ และคณะ

สามารถพึ่งพาตนเองได้มากขึ้นและไม่ขาดแคลนส่ิงที่จาเป็นในการใช้ชีวิตประจาวัน และเมื่อผู้สูงอายุมีความ
มั่นคงในชีวิตแลว้ จะทาให้มีคณุ ภาพชีวิตทีด่ ตี อ่ ไป อกี ท้งั ยังจะสามารถชว่ ยเหลอื ผสู้ ูงอายบุ ุคคลอนื่ ๆ ไดอ้ ีกดว้ ย

2. การไดร้ บั แรงสนับสนุนจากสงั คม เป็นปจั จัยทีส่ ามารถคาดทานายตอ่ คณุ ภาพชวี ิตของผ้สู งู อายไุ ด้
ดงั น้ันหนว่ ยงานที่เกยี่ วกับกับผ้สู ูงอายุจึงควรมีการให้การสนับสนนุ ผู้สูงอายไุ มว่ ่าจะเปน็ ดา้ นข้อมลู ขา่ วสาร ดา้ น
ทรัพยากรที่เก่ียวข้องกับการดูแลตนเอง และครอบครัวของผู้สูงอายุควรมีการดูแลค่าใช้จ่ายในการดูแลสุข
ภาพรวมไปถึงกาลังใจ เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถดาเนินชีวิตประจาวันได้ด้วยตนเอง ซึ่งจะก่อให้เกิดความสุขและ
นามาซ่งึ การมีคณุ ภาพชีวิตทดี่ ีต่อไปได้

ขอ้ เสนอแนะในการทาวจิ ยั ต่อไป
1. ควรจะมีการศึกษาวิจัยในรูปแบบงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยนาตัวแปรท่ีมีคาดทานายต่อคุณภาพ
ชีวิตมาทาการค้นหาข้อมูลเชิงลึก เพ่ือที่จะนาข้อมูลนั้นมาจัดรูปแบบกิจกรรมหรือการดาเนินงานในหน่วยงาน
ต่างๆ ท่ีเกี่ยวขอ้ งกับผสู้ ูงอายุ เพื่อจัดเปน็ โปรแกรมการดูแลระยะยาว ที่ทาใหผ้ ู้สูงอายุสามารถมีคณุ ภาพชีวติ ที่ดี
ตอ่ ไปได้
2. ควรจะมีการศกึ ษาในกลุ่มเปา้ หมายที่หลากหลาย เช่น กลุ่มผ้สู ูงอายตุ ิดบ้าน กลุม่ ผ้สู ูงอายตุ ดิ เตียง
รวมไปถงึ ผู้ที่มสี ่วนเก่ียวขอ้ งกบั การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สงู อายุ เชน่ ครอบครวั บุคลากรทางการแพทยแ์ ละ
สาธารณสขุ หรอื หนว่ ยงานต่างๆ เพ่อื ใหไ้ ดข้ อ้ มลู ทห่ี ลากหลายซ่งึ จะเป็นประโยชน์ตอ่ การนามาจดั ทาเปน็ กจิ กรรม
หรือโปรแกรมเพื่อพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ ผู้สงู อายตุ ่อไป

กติ ติกรรมประกาศ
คณะผู้วิจัยขอขอบพระคุณสานักงานสาธารณสุขจังหวัดสระแกว้ สาธารณสุขอาเภอต่างๆ ในจังหวัด

สระแก้วท่ีให้ความอนุเคราะห์พื้นท่ีในการเก็บขอ้ มูล ขอขอบพระคุณกลุ่มตัวอยา่ งทุกท่านที่เสียสละเวลาและให้
ความร่วมมือในการสัมภาษณ์ ขอขอบพระคุณมหาวิทยาราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ที่ให้ความ
สนบั สนุนด้านแหล่งทนุ ในการทาวิจยั และขอบพระคุณผู้ท่ีมีสว่ นเก่ียวข้องกบั งานวิจัยฉบับนที้ ุกท่านที่มิไดก้ ลา่ วนาม
มา ณ ทนี่ ีด้ ว้ ย

เอกสารอา้ งอิง
ชมพูนุท พรหมภักด์ิ. (2556). การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของประเทศไทย (Aging society in Thailand).

กรุงเทพฯ : กลมุ่ งานวิจยั และข้อมลู สานกั วชิ าการ สานักงานเลขาธกิ ารวฒุ ิสภา.
เบญจมาศ นาควิจิตร. (2551). ปัจจัยทางจิตสังคมที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการดุแลสุขภาพตนเองและ

ความสุขของผู้สงู อายใุ นชมรมผส้ ูงอายุของโรงพยาบาลสงั กดั สานักการแพทย์ กรงุ เทพมหานคร.
ปริญญานิพนธ์ ปรญิ ญาวทิ ยาศาสตรมหาบณั ฑติ ,มหาวิทยาลัยศรนี ครนิ ทรวิโรฒ.
ปราโมทย์ ประสาทกุล. (2558.). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ.2557 (SITUATION OF THE THAI
ELDERLY 2014). กรงุ เทพฯ : อมรนิ ทรพ์ ร้นิ ติ้งแอนดพ์ บั ลชิ ชิ่งจากดั (มหาชน).
ปุญญพัฒน์ ไชยเมล์ บุญเรือง ขาวนวล พลภัทร ทรงศิริ. (2555). คุณภาพชีวิตและความสามารถในการทา
กิจวัตรประจาวันของผู้สูงอายุตาบลแหลมโตนด อาเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง. วารสาร
สาธารณสุขศาสตร์, 42(1), 55-65.

วารสารวจิ ยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 11

โปรดปราน เพชรสด. (2555). แนวโน้มการพัฒนาคุณภาพชวี ิตของผสู้ ูงอายุ เพื่อรองรบั สังคมผสู้ ูงอายุ ชมุ ชน
บ้านจารงุ จังหวัดระยอง. วทิ ยานิพนธป์ รญิ ญาบรหิ ารธรุ กิจมหาบัณฑิต,มหาวทิ ยาลยั เทคโนโลยรี าช
มงคลพระนคร.

ระบบสถติ ิทางการทะเบียน. (2558). จานวนประชากรแยกรายอายุ จังหวัดสระแก้ว ปี 2558, 6 กันยายน 2559.
สืบคน้ จาก http ://stat.dopa.go.th/stat/statnew/upstat_age_disp.php

ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและส่ือสาร สานักงานปลัด กระทรวงการพัฒนาสังคมและความม่ันคงของมนุษย์.
(2557). ประชากรสูงอายุไทย : ปัจจุบันและอนาคต. กรุงเทพฯ : ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและ
ส่ือสาร สานกั งานปลัด กระทรวงการพฒั นาสงั คมและความมัน่ คงของมนุษย์.

สง่า สงครามภักดี. (2555). คุณภาพชีวิตผู้ป่วยเบาหวาน อาเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารโรงพยาบาล
มหาสารคาม, 9(1), 38-46.

สพุ ตั รา ศรวี ณิชชากร. (2555). การดูแลผูส้ งู อายุ แบบบรู ณาการในชุมชน. กรงุ เทพฯ : ที คิว พี จากดั .
สุพรรณี นันทชัย. (2534). ความสัมพันธ์ระหว่างความว้าเหว่และภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุ. (วิทยานิพนธ์

ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบณั ฑติ , มหาวทิ ยาลยั บรู พา).
สุธรรม นันทมงคลชัย โชคชัย หมั่นแสวงทรัพย์ พิมพ์สุรางค์ เตชะบุญเสริมศักด์ิ อาภาพร เผ่าวัฒนา. (2553).

รายงาน วิจัยเร่ืองความสุขและวิถีชีวิตของผู้สูงอายุท่ีเล้ียงหล านในเขตช นบทภาคเหนือข อง
ประเทศไทย. กรงุ เทพฯ: โรงพมิ พ์วิฑรู ยก์ ารปก (1997).
สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล วริ ะวรรณ ตันติพิวัฒนสกุล วนิดา พุ่มไพศาลชัย กรองจิตต์ วงศ์สวุ รรณ วราณี พรมานะ
รังกุล. (2545) เคร่ืองชี้วัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกชุดย่อฉบับภาษาไทย (WHOQOL–BREF–
THAI). ก รม สุ ข ภ าพ จิ ต ก ระ ท รวงส าธารณ สุ ข .5 ม ก ราค ม 2559. สื บ ค้ น จ าก http :
//www.dmh.moph.go.th/test/whoqol
สานักส่งเสริมและพทิ กั ษผ์ ู้สงู อายุ. (2558). คู่มือการจัดสภาพแวดล้อมทีเ่ หมาะสมและปลอดภัยสาหรบั ผสู้ ูงอายุ.
8 ม ก ร า ค ม 2559. สื บ ค้ น จ า ก http://www.nakhonnayok.m-society.go.th/wp-
content/uploads/2015/07/จดั สภาพแวดลอ้ มผู้สงู อาย.ุ pdf
อนัศยา ซ่ือตรง ทัศนา ชูวรรธนะปกรณ์. (2559). ปจั จัยทานายคุณภาพชีวติ ของผู้สงู อายทุ ่ีมีภาวะหวั ใจลม้ เหลว.
วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก, 27(2); 58-70.
อภิเชษฐ์ จาเนียรสุข.(2558). ความม่ันคงในชวี ิตของผู้สูงอายุหลังเกษียณอายุราชการ. วารสารสาธารณสุขศาสตร์,
ฉบับพเิ ศษ, 30-42.
Cobb S. (1976). Social support as a moderator of life stress. Psychosom Med, 38(5), 300-14.
Coopersmit, S. ( 1993) . The Antecedent of Self Esteem. Palo Alto. Califomia: Consulting
Psychologists Press, Inc.
Daniel W W. (2010). Biostatistics : Basic Concept and Methodology for the Health Sciences.
9th ed. Asia: Wiley& Sons, Inc.
Ferrans CE. (1996). Development of a Conceptual Model of Quality of Life. Nurs Res, 10(3),
293-304.
House JS. (1981). Work stress and social support. Reading, MA: Addison-Wesley.

12 | ปที ่ี 13 ฉบบั ท่ี 3 (กนั ยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) ขัตติยาณี ศรีแฉลม้ และคณะ

การศึกษาค่าสะทอ้ นพลังงานของมันสาปะหลงั จากขอ้ มลู ดาวเทียม ในเขตอาเภอโชคชัย
จงั หวัดนครราชสมี า

ขัตตยิ านี ศรีแฉลม้ 1* สุพรรณ กาญจนสธุ รรม2 แกว้ นวลฉวี3 ณรงค์ พลีรกั ษ์4

บทคัดยอ่
การศึกษาค่าสะท้อนพลังงานของมันสาปะหลังจากข้อมูลดาวเทียม ในเขตอาเภอโชคชัย จังหวัด

นครราชสีมา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะการสะท้อนพลังงานของช่วงคลื่นและจัดทาสเปกตรัมไลบารข่ี อง
มันสาปะหลงั ในแตล่ ะชว่ งระยะการเจริญเตบิ โต ประกอบด้วยระยะที่ 1 ระยะการเจรญิ เตบิ โตทางลาต้น ระยะท่ี
2 ระยะพัฒนาราก สะสมอาหาร และลงหวั และระยะท่ี 3 ระยะเกบ็ เก่ียว ดว้ ยขอ้ มลู จากดาวเทียม LANDSAT-8
ได้ศึกษาช่วงคลื่นของมันสาปะหลังท่ีปลูกต้ังแต่เดือน มีนาคม พ.ศ. 2559 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2559 โดย
บันทึกภาพหลายช่วงเวลา ในการวิจัยครั้งน้ีศึกษา 4 ช่วงคล่ืน ได้แก่ ช่วงคล่ืนสีน้าเงิน สีเขียว สีแดง และอิน
ฟาเรดใกล้ ทผ่ี า่ นกระบวนการปรับแก้เชงิ เรขาคณติ แลว้ ทัง้ น้ไี ด้เกบ็ ข้อมลู ระยะการเจรญิ เติบโตของมันสาปะหลงั
ในพื้นที่ศึกษา เม่ือวันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2559 แล้วนาข้อมูล 4 ช่วงคลื่นนี้มาวิเคราะห์หาค่าสะท้อนพลังงานที่
แท้จรงิ ของมนั สาปะหลงั

ผลการศึกษาพบว่า 1. ลักษณะการสะท้อนช่วงคลื่นของมันสาปะหลังในแต่ละช่วงระยะการ
เจริญเติบโตในช่วงคล่ืนท่ีตามองเห็นมีการสะท้อนต่า เน่ืองจากคลอโรฟิลล์จะมีอิทธิพลต่อการดูดกลืนพลังงาน
มาก และในชว่ งคลน่ื อนิ ฟาเรดใกล้พืชจะสะทอ้ นพลงั งานสูงเนื่องจากคลอโรฟลิ ลท์ ่ีอยู่ในใบพืชสามารถตอบสนอง
พลังงานท่ีมาตกกระทบในช่วงคล่ืนนี้ได้ดี 2. การจัดทาสเปกตรัมไลบาร่ีของมันสาปะหลัง พบว่า ลักษณะของ
ลายเซน็ ช่วงคลน่ื ทขี่ ึ้นลงแตกต่างกนั ตามชว่ งความยาวคล่นื ขึ้นอยู่กับองคป์ ระกอบท่ีมีผลตอ่ การสะท้อนพลงั งาน
ของพืชพรรณ โดยค่าการสะท้อนพลังงานทแ่ี ท้จริงของมันสาปะหลังในช่วงระยะการเจรญิ เตบิ โต ระยะที่ 1 ช่วง
อายุ 1 เดือน เท่ากับ 0.0399 ถึง 0.3566 และช่วงอายุ 2 เดือน เท่ากับ 0.0287 ถึง 0.3404 ระยะท่ี 2 ช่วงอายุ
6 เดือน เทา่ กับ 0.0265 ถึง 0.5709 และ ระยะท่ี 3 ช่วงอายุ 9 เดอื น เท่ากับ 0.0273 ถงึ 0.4573

คาสาคญั : ค่าสะท้อนพลงั งาน มนั สาปะหลงั ภาพถา่ ยดาวเทยี ม LANDSAT-8

1 นักศึกษาระดับมหาบณั ฑิต คณะภมู ิสารสนเทศศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั บูรพา อ.เมอื ง จ.ชลบุรี 20130
2 อาจารย์ ดร. คณะภูมิสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลยั บูรพา อ.เมอื ง จ.ชลบุรี 20130
3 รองศาสตราจารย์ ดร.คณะภูมิสารสนเทศศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยบรู พา อ.เมอื ง จ.ชลบุรี 20130
4 ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ ดร.คณะภมู สิ ารสนเทศศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยบูรพา อ.เมือง จ.ชลบุรี 20130

* ผ้นู ิพนธห์ ลัก e-mail: [email protected]

วารสารวจิ ัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขาวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 13

THE STUDY OF SPECTRAL REFLECTANCE CHARACTERISTICS OF CASSAVA PLANTATION
FROM SATELLITE DATA IN CHOKCHAI DISTRICT, NAKHON RATCHASIMA PROVINCE

Khattiyanee Srichalam 1* Supan Karnchanasutham 2 Kaew Nualchawee 3 Narong Pleerux4

Abstract
The study of the cassava spectral reflectance from satellite data, a case study of

Chokchai district, Nakhonratchasima province has the purposes to 1) study the spectral
reflectance characteristic on the growth stages of cassava and 2) produce the spectrum library
on the growth stages of cassava from LANDSAT-8 data. The study of spectral band of the cassava,
growing from March 2017 to December 2017, is recorded in several times. The geometry
correction bands; blue, green, red, and Near – Infrared band were studied and collected the
growth stages data in study area on 8th October 2017. The real spectral reflectance is analyzed
on 4 bands data.

The result indicate that 1. the spectral reflectance characteristic of growth stages in
visible spectrum has the low reflectance 2. the cassava spectrum library show the different
spectral signature at the different wavelength, depending on Normalized Difference Vegetable
Indices factors. The spectral reflectance of cassava on the growth stages; the vegetative stage
at 1 month is 0.0399 to 0.3566 and at 2 month is 0.0287 to 0.3404, the tubers stage at 6 month
is 0.0265 to 0.5709 and the maturity stage at 9 month is 0.0273 to 0.4573.

Keywords : The Spectral Reflectance, Cassava, LANDSAT-8 Satellite Image

1 Master of Science Student Geo-Informatics Burapha University, Chonburi 20131
2 Prof. Dr. Geo-Informatics Burapha University, Chonburi 20131
3 Associate Professor Dr. Geo-Informatics Burapha University, Chonburi 20131
4 Assistant Professor Department of Geo-Informatics Burapha University, Chonburi 20131

* Corresponding author, email: [email protected]

14 | ปที ี่ 13 ฉบบั ที่ 3 (กันยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) ขตั ตยิ าณี ศรแี ฉลม้ และคณะ

บทนา
ประเทศไทยมีการส่งออกสนิ ค้าทางดา้ นเกษตรคดิ เปน็ มลู ค่าสูงถึง 1,308,905 ล้านบาท โดยเพิม่ ข้ึน

จากปี 2556 เทา่ กบั 40,688 ลา้ นบาท จะเห็นไดว้ า่ เกษตรกรรมมบี ทบาทในการพัฒนาประเทศรวมท้ังเปน็ แหล่ง
อาหารหลอ่ เล้ียงคนในประเทศและในโลก มันสาปะหลงั เป็นพืชทส่ี ามารถปลูกในพนื้ ที่การเกษตรได้ทุกสภาพ ซ่ึง
เป็นสมรรถนะพิเศษสาหรับสนับสนุนความมั่นคงทางด้านอาหารธัญพืช สาหรับประเทศไทย มันสาปะหลังเป็น
พืชเศรษฐกิจที่สาคัญ และสามารถผลิตได้มากที่สุดรองจากข้าว และอ้อย สามารถทารายได้ให้กับประเทศปีละ
หลายร้อยล้านบาทเน่ืองจากประเทศไทยมีความต้องการมันสาปะหลังเพื่อส่งออกไปยังต่างประเทศในปริมาณ
มาก เป็นวัตถุดิบที่ใช้ในการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ท่ีหลายหลาย โดยเฉพาะอย่างย่ิงเป็นวัตถุดิบในการผลิต
พลังงานทดแทนน้ามันเช้ือเพลิง แอลกอฮอล์ ไบโอดีเซล และท่ีสาคญั เป็นวัตถุดบิ ในการผลติ แก๊สโซฮอล์ ซ่ึงเป็น
พลังงานที่หลายๆประเทศให้ความสาคญั และรณรงคใ์ ห้เป็นพลังงานทดแทนน้ามันเบนซิน และดีเซล (สานักงาน
เศรษฐกิจการเกษตร, 2557)

ปัจจุบันได้มีการนาองค์ความรู้ทางด้านเทคโนโลยีการรับรู้จากระยะไกลมาใช้อย่างแพร่หลาย
สามารถใช้ในการติดตามการเปลี่ยนแปลงการเจริญเติบโตของพืชพรรณได้อย่างมีประสิทธิภาพ เทคโนโลยีการ
รบั รู้จากระยะไกลเปน็ ทางเลือกหน่งึ ท่ีเหมาะสมที่จะนามาใช้ในพื้นที่ขนาดใหญเ่ พราะเปน็ วธิ ีทีร่ วดเร็วและถูกต้อง
ซ่ึงทาให้สามารถแยกชนิดของวัตถุบนภาพท่ีบันทึกได้ ข้อมูลดาวเทยี มนั้นสามารถบันทึกค่าการสะท้อนของคล่ืน
แม่เหล็กไฟฟ้าได้พร้อมกันในหลายช่วงคลื่น (Multi-Spectral) ทาให้สามารถนาเอาคุณสมบัติของช่วงคลื่น
แม่เหล็กไฟฟ้าต่างๆ ท่ีดาวเทียมบันทึกไดม้ าเพ่ือแยกชนิดของวัตถุซึ่งเป็นการศึกษาการสะท้อนพลังงานของวตั ถุ
ค่าการสะท้อนพลังงานของดัชนีพืชพรรณ ในพืชแต่ละช่วงอายุจะมีแนวโน้มค่าเฉล่ียเพ่ิมขึ้นตั้งแต่หลังจากเริ่ม
เพาะปลูก 16 วัน 32 วันและ 64 วัน จนกระท่ังมีค่าเฉล่ียสูงสุดหลังจากเร่ิมเพาะปลูก 80 วัน หลังจากน้ันจะ
ลดลงเลก็ น้อยหลังจากเรมิ่ เพาะปลูกไปแลว้ 112 วัน ซ่ึงแสดงให้เหน็ ว่าค่าสะท้อนพลังงานของพืชจะแตกต่างกนั
ในแตล่ ะชว่ งอายุ ผวู้ จิ ัยไดใ้ ชข้ อ้ มลู จากภาพถ่ายดาวเทียม เพ่อื ให้ได้ข้อมูลตรงกับวตั ถปุ ระสงค์ของผู้ใช้ จาเป็นต้อง
เลอื กใชข้ อ้ มูลตามค่าคุณลกั ษณะการสะท้อนแสงของวัตถุในแตล่ ะชว่ งคลนื่ โดยคุณลักษณะของชว่ งคล่ืนในแต่ละ
แบนด์จะมคี ณุ สมบัตเิ ดน่ แตกตา่ งกนั ไป (สานักงานพฒั นาเทคโนโลยอี วกาศและภมู ิสารสนเทศ, 2552)

ดังนั้นในการวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพ่ือศึกษาลักษณะการสะท้อนช่วงคลื่นและจัดทาสเปกตรัม
ไลบารี่ทางผู้วิจยั ได้เล็งเห็นความสาคัญจึงได้นาหลักการของการสารวจระยะไกลมาประยุกต์ใช้ในการศึกษาวจิ ัย
ถึงค่าการสะท้อนพลังงานของมันสาปะหลังต่างช่วงระยะการเจริญเติบโต และสามารถนามาวิเคราะห์หา
ความสัมพันธ์รว่ มกับตัวแปรอื่น ๆ ได้ ซึ่งจะทาใหส้ ามารถติดตามพื้นท่ขี องการเพาะปลกู มันสาปะหลัง รวมถงึ การ
คาดการณผ์ ลผลิตทไี่ ด้ เพอื่ นาไปวางแผนจัดการการจัดเขตพ้นื ทพ่ี ชื เศรษฐกิจตอ่ ไป

วตั ถุประสงคข์ องการวิจยั
เพื่อศึกษาลักษณะการสะท้อนพลังงานของช่วงคล่ืนและจัดทาสเปกตรมั ไลบารขี่ องมันสาปะหลังใน

แตล่ ะชว่ งระยะการเจริญเติบโต

วธิ ีดาเนนิ การวจิ ยั
1. พืน้ ทศ่ี ึกษาและข้อมูลที่นามาใช้
1.1 ครอบคลุมพ้ืนที่ศึกษาอาเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา มีเน้ือท่ีประมาณ 424.41 ตาราง

กโิ ลเมตรหรอื ประมาณ 265,255 ไร่ ประกอบด้วย 10 ตาบล ดงั ภาพท่ี 1

วารสารวิจยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขาวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 15

1.2 ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม LANDSAT-8 ระบบ Operational LandImagery (OLI)
รายละเอียดภาพ 30x30 เมตร บันทึกข้อมูลภาพถ่ายหลายช่วงเวลา ครอบคลุมทุกช่วงระยะการเจริญเติบโต
บันทึกภาพเม่อื วันท่ี 5 เมษายน พ.ศ. 2559 วันท่ี 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 วันท่ี 28 กันยายน พ.ศ. 2559 และ
วันท่ี 1 ธันวาคม พ.ศ. 2559 Path-128 Row-50 โดยผ่านการปรบั แก้เชิงเรขาคณิตแล้ว ประกอบด้วย 11 ช่วง
คล่ืน แต่นามาใช้ศึกษาเพียง 4 ช่วงคล่ืน ได้แก่ ช่วงคล่ืนสีน้าเงิน มีความยาวคล่ืน 450 – 512 นาโนเมตร ช่วง
คลน่ื สเี ขยี ว มคี วามยาวคล่ืน 533 - 590 นาโนเมตร ช่วงคลื่นสแี ดง มีความยาวคล่ืน 636 - 673 นาโนเมตร ช่วง
คลื่นอินฟาเรดใกล้ มีความยาวคลนื่ 851 - 890 นาโนเมตร

2. การวิเคราะห์ข้อมลู
2.1 การจัดเตรียมข้อมูลก่อนการประมวลผล (pre-processing) โดยนามาผ่านกระบวนการ

ปรับแก้เชิงเรขาคณิต ปรับแก้คล่ืน เพ่ือแปลงค่าหลักเลข (digital number: DN) เป็นค่าสะท้อนพลังงาน
พน้ื ผวิ โลกท่ีแท้จรงิ (Reflectance)

2.2 การเก็บรวบรวมขอ้ มูลภาคสนาม เพอื่ บันทึกพกิ ดั ตาแหน่งจุดพื้นทต่ี ัวแทนเพอื่ นาไปในใช้การ
วิเคราะห์ลักษณะการสะทอ้ นชว่ งคลน่ื ของมนั สาปะหลังด้วย เครื่องกาหนดตาแหน่งบนโลก (GPS) โดยกาหนด
พ้ืนท่ีตัวอย่างจานวน 60 ตัวอย่างเพื่อให้มีตัวแทนทางสถิติท่ีมีลักษณะการกระจายแบบปกติ (Congalton and
Green, 1999) ดังภาพท่ี 1

2.3 วิเคราะห์ค่าสะท้อนพลังงาน โดยนาค่าจากตัวเลขดิจิตอล (Digital Number) มาแปลงเป็น
คา่ การสะท้อนพลงั งาน ที่ผา่ นการปรบั แก้ด้วยมมุ ของความสูงดวงอาทติ ย์ (Sun Elevation) ดว้ ยสูตรการคานวณ
ที่ 1 และ 2 ตามลาดับ (USGS, 2015) ดงั สมการท่ี 1 และสมการที่ 2 ดงั นี้

= * + (1)

เมือ่ คอื คา่ การสะทอ้ น
คือ คา่ Reflectance Multi Band จากข้อมลู อธบิ ายข้อมูล 0.00002
คือ คา่ Reflectance Add Band จากขอ้ มูลอธิบายข้อมลู -0.1
คอื คา่ ดจิ ติ อลเชงิ เลขของแต่ละจดุ ภาพ

= ’ = ’ (2)

( ) ( )

เมอื่ คือ ค่าการสะทอ้ นรงั สี (TOA Planetary Reflectance)
คือ ค่ามุมของความสูงดวงอาทิตย์ จากขอ้ มูล Metadata (SUN_ELEVATION)

16 | ปที ่ี 13 ฉบับที่ 3 (กันยายน – ธันวาคม พ.ศ. 2561) ขตั ตยิ าณี ศรีแฉลม้ และคณะ

คือ 90° -

ภาพท่ี 1 แสดงพน้ื ทีศ่ ึกษา บริเวณอาเภอโชคชยั และจดุ สารวจพืน้ ทปี่ ลกู มนั สาปะหลงั อาเภอโชคชัย
จังหวัดนครราชสีมา

ผลการวิจัยและอภิปรายผล
1. ลักษณะการสะทอ้ นชว่ งคล่นื
ลักษณะการสะท้อนช่วงคลื่นของมันสาปะหลังระยะท่ี 1 ระยะการเจริญเติบโตเติบโตทางลาต้น

(ช่วงอายุ 1-3 เดือน) ระยะท่ี 2 ระยะพัฒนารากและสะสมอาหาร และลงหัว (ชว่ งอายุ 4-7 เดือน) และระยะท่ี 3
ระยะเกบ็ เกย่ี ว (ช่วงอายุ 8-12 เดือน) มีการกาหนดพื้นท่ีตวั แทนเพอ่ื นาไปใช้ในการวเิ คราะห์ลักษณะการสะท้อน
ชว่ งคลื่น โดยใชค้ า่ การสะทอ้ นพลังงานท่แี ทจ้ รงิ ของการสะทอ้ นช่วงความยาวคลื่น 450 ถึง 890 นาโนเมตร

1.1 มันสาปะหลังระยะท่ี 1 ระยะการเจริญเติบโตเติบโตทางลาต้น (ช่วงอายุ 1-3 เดือน) จาก
ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม LANDSAT-8 เม่ือวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2559 (ช่วงอายุ 1 เดือน) ต้นมันสาปะหลังสูง
20-60 เซนติเมตร มีช่องว่างระยะห่างระหว่างแถว 80-100 เซนติเมตร มีช่องว่างระยะห่างของต้น (ระหว่าง
ปลายใบ) เฉล่ีย 70-90 เซนติเมตร เมื่อพิจารณาการสะท้อนช่วงคล่ืนของมันสาปะหลัง พบว่า ช่วงคล่ืนท่ีตา
มองเห็นความยาวคลื่นท่ี 450-512 นาโนเมตร มีค่าต่าที่สุดเท่ากับ 0.0399 พืชมีการสะท้อนพลังงานต่า
เน่ืองมาจากคลอโรฟิลล์จะมีผลต่อการดูดกลืนพลังงานมาก และช่วงความยาวคล่ืนท่ี 851-890 นาโนเมตร มี
ค่าสูงสุดเท่ากับ 0.3566 ซึ่งเป็นช่วงคลื่นอินฟาเรดใกล้ ใบพืชพืชมีการสะท้อนพลังงานระดับสูงเน่ืองมาจาก
คลอโรฟิลล์ที่มีอยู่ในใบพืชสามารถตอบสนองพลังงานที่มาตกกระทบในช่วงคลื่นได้ดี และการสะท้อนช่วงคล่ืน
ของพืชขึ้นอยู่กับปัจจัยอ่ืน ๆ ได้แก่ วัยของพืช มีความสัมพันธ์มากกับปริมาณน้าในใบพืช ใบพืชวัยอ่อนจะมี
ปริมาณน้ามากกว่าใบพชื ทมี่ ีอายมุ ากข้ึน ลกั ษณะใบพืช ซ่งึ ในระยะพฒั นาทรงพ่มุ เป็นระยะทีเ่ รมิ่ แตกกิง่ กา้ นและ
สรา้ งใบ นับเป็นระยะแรกของการเจริญเตบิ โต พชื จึงสามารถสะท้อนพลังงานไดน้ อ้ ยกว่าพชื ที่มใี บหนากวา้ ง และ
จากข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม LANDSAT-8 เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 (ช่วงอายุ 2 เดือน) ต้นมัน

วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 17

สาปะหลงั สูง 30-70 เซนติเมตร มีช่องว่างระยะห่างระหว่างแถว 80-100 เซนติเมตร มีช่องว่างระยะหา่ งของต้น
(ระหว่างปลายใบ) เฉลี่ย 60-80 เซนติเมตร เม่ือพิจารณาการสะท้อนช่วงคล่ืนของมันสาปะหลัง จะพบว่า ช่วง
คล่ืนสีน้าเงิน มีค่าต่าท่ีสุดเท่ากับ 0.0287 พืชมีการสะท้อนพลังงานต่าเนื่องมาจากคลอโรฟิลล์จะมีผลต่อการ
ดูดกลืนพลังงานมาก และช่วงคล่ืนอินฟาเรดใกล้ มีค่าเฉล่ียสูงสุดเท่ากับ 0.3404 พืชมีการสะท้อนพลังงาน
ระดับสูงเน่ืองมาจากคลอโรฟิลล์ที่มีอยู่ในใบพืชสามารถตอบสนองพลังงานท่ีมาตกกระทบในช่วงคลื่นได้ดี และ
การสะทอ้ นชว่ งคลืน่ ของพชื ขน้ึ อยกู่ บั ปจั จยั อน่ื ๆ ไดแ้ ก่ วัยของพชื มีความสัมพันธ์มากกับปรมิ าณน้าในใบพชื ใบ
พืชวยั ออ่ นจะมีปริมาณนา้ มากกว่าใบพืชทีม่ ีอายมุ ากขึ้น ลักษณะใบพืช ซึ่งในระยะพฒั นาทรงพ่มุ เป็นระยะทเี่ ร่ิม
แตกก่ิงก้านและสร้างใบ นับเป็นระยะแรกของการเจริญเติบโต พืชจึงสามารถสะท้อนพลังงานได้น้อยกว่าพืชทมี่ ี
ใบหนากวา้ ง

ตางรางที่ 1 ค่าสถิตขิ องการสะท้อนพลังงานทแ่ี ท้จริงของมนั สาปะหลังระยะท่ี 1 (ชว่ งอายุ 1 เดอื น) วนั ที่ 5
เมษายน พ.ศ. 2559 จากภาพถ่ายดาวเทียม LANDSAT-8

Band Reflectance

Blue Min Max
Green
Red 0.0399 0.0821
Near-Infrared (NIR) 0.0462 0.1058
0.0762 0.1694
0.2061 0.3566

ภาพท่ี 2 กราฟแสดงค่าสถติ ลิ กั ษณะการสะท้อนชว่ งคล่ืนของพ้นื ทต่ี วั แทน ของมันสาปะหลงั ระยะที่ 1
(ช่วงอายุ 1 เดือน) วันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2559 จากภาพถ่ายดาวเทยี ม LANDSAT-8

18 | ปที ่ี 13 ฉบับท่ี 3 (กันยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) ขัตตยิ าณี ศรีแฉล้มและคณะ

ตางรางที่ 2 ค่าสถติ ิของการสะทอ้ นพลงั งานที่แท้จริงของมันสาปะหลังระยะที่ 1 (ชว่ งอายุ 2 เดือน)
วันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 จากภาพถา่ ยดาวเทยี ม LANDSAT-8

Band Reflectance

Blue Min Max
Green
Red 0.0287 0.0691
Near-Infrared (NIR) 0.0435 0.1039
0.0570 0.1678
0.2027 0.3404

ภาพท่ี 3 กราฟแสดงค่าสถติ ลิ ักษณะการสะทอ้ นช่วงคล่ืนพน้ื ท่ีตวั แทน ของมนั สาปะหลงั ระยะที่ 1
(ช่วงอายุ 2 เดอื น) วนั ที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 จากภาพถา่ ยดาวเทยี ม LANDSAT-8

1.2 มันสาปะหลังระยะที่ 2 ระยะพัฒนารากสะสมอาหาร และลงหัว (ช่วงอายุ 4-7) จากข้อมูล
ภาพถา่ ยดาวเทียม เมือ่ วนั ท่ี 28 กนั ยายน พ.ศ. 2559 (ชว่ งอายุ 6 เดือน) ตน้ มนั สาปะหลังจะมคี วามสงู ประมาณ
70 -100 เซนติเมตร มชี ่องว่างระยะหา่ งของต้น (ระหวา่ งปลายใบ) เฉลย่ี 40 - 50 เซนตเิ มตร เมอื่ พจิ ารณาการ
สะท้อนพลังงานช่วงคล่ืนสีน้าเงิน มีค่าต่าที่สุดเท่ากับ 0.0265 พืชมีการสะท้อนพลังงานต่า เนื่องมาจาก
คลอโรฟิลล์จะมีอิทธิพลต่อการดูดกลืนพลังงานมาก และช่วงคล่ืนอินฟาเรดใกล้ มีค่าสูงสุดเท่ากับ 0.5709
เนื่องจากคลอโรฟิลล์ท่ีมีอยู่ในใบพืชสามารถตอบสนองพลังงานที่มาตกกระทบในช่วงคลื่นน้ีได้ดี ช่วยในการ
จาแนกพืชพรรณจากลักษณะโครงสร้างภายในของใบพืช และลักษณะการปกคลุมของเรือนยอด ในระยะนี้ทรง
พุ่มสูงมีใบหนาแน่นปกคลุมพ้ืนที่เพาะปลูก และการสะท้อนช่วงคล่ืนของพืชข้ึนอยู่กับวัยของพืช ย่ิงพืชผ่านวัย
เจริญเตบิ โตไปแลว้ จะย่ิงมีปรมิ าณนา้ ลดลงทาใหก้ ารสะท้อนสงู ขน้ึ

วารสารวิจัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 19

ตางรางที่ 3 คา่ สถติ ขิ องการสะท้อนพลงั งานทแ่ี ท้จริงของมนั สาปะหลงั ระยะท่ี 2 (ชว่ งอายุ 6 เดือน)
วันท่ี 28 กันยายน พ.ศ. 2559 จากภาพถ่ายดาวเทียม LANDSAT -8

Band Reflectance

Blue Min Max
Green
Red 0.0265 0.0766
Near-Infrared (NIR) 0.0372 0.0942
0.0302 0.0982
0.0499 0.5709

ภาพที่ 4 กราฟแสดงคา่ สถิตลิ กั ษณะการสะท้อนชว่ งคลื่นพ้ืนทตี่ วั แทน ของมนั สาปะหลัง ระยะท่ี 2
(ช่วงอายุ 6 เดอื น) วนั ท่ี 28 กนั ยายน พ.ศ. 2559 จากภาพถา่ ยดาวเทยี ม LANDSAT-8

1.3 มันสาปะหลังระยะท่ี 3 ระยะเก็บเก่ียว (ช่วงอายุ 8-12 เดือน) จากข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียม
LANDSAT-8 เม่ือวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2559 (ช่วงอายุ 9 เดือน) ต้นมันสาปะหลังในระยะน้ีมีความสูง 110 -
180 เซนติเมตร มีใบค่อนข้างน้อยไม่หนาแน่น เมื่อพิจารณาการสะท้อนช่วงคลื่น พบว่าช่วงคล่ืนสนี า้ เงิน มีค่าต่า
ที่สุดเท่ากับ 0.0273 เน่ืองมาจากคลอโรฟลิ ล์จะมีอทิ ธพิ ลตอ่ การดูดกลนื พลังงานมาก และชว่ งคลน่ื อินฟาเรดใกล้
มีค่าสูงสุดเท่ากับ 0.4573 พืชมีการสะท้อนพลังงานในระดับสูง เนื่องจากคลอโรฟิลล์ท่ีมีอยู่ในใบพืชสามารถ
ตอบสนองพลังงานที่มาตกกระทบในช่วงคลื่นนี้ได้ดี การสะท้อนในช่วงคล่ืนอินฟาเรดใกล้ช่วยในการจาแนกพืช
พรรณจากลักษณะโครงสร้างภายในของใบพืช และการสะท้อนช่วงคลื่นของพืชขึ้นอยู่กับปัจจัยอ่ืนๆ ได้แก่
ลักษณะของทรงพุ่ม การปกคลุมของเรือนยอดท่ี การสะท้อนช่วงคล่ืนของพืชข้ึนอยู่กับลักษณะใบ ซ่ึงในระยะนี้
ชว่ งระยะเกบ็ เก่ียว ตน้ มันสาปะหลงั ชะงักการเจรญิ เตบิ โตและมีการทง้ิ ใบ

20 | ปที ี่ 13 ฉบบั ที่ 3 (กนั ยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) ขัตตยิ าณี ศรีแฉล้มและคณะ

ตางรางที่ 4 ค่าสถติ ิของการสะทอ้ นพลงั งานทีแ่ ทจ้ รงิ ของมนั สาปะหลงั ระยะท่ี 3 (ชว่ งอายุ 9 เดือน) วนั ท่ี 1
ธันวาคม พ.ศ. 2559 จากภาพถ่ายดาวเทียม LANDSAT-8

Band Reflectance

Blue Min Max
Green
Red 0.0273 0.0548
Near-Infrared (NIR) 0.0389 0.0753
0.0337 0.0894
0.2233 0.4573

ภาพท่ี 5 กราฟแสดงค่าสถติ ลิ กั ษณะการสะทอ้ นช่วงคล่นื พ้ืนที่ตัวแทน ของมนั สาปะหลัง ระยะที่ 3
(ช่วงอายุ 9 เดอื น) วนั ที่ 1 ธนั วาคม พ.ศ. 2559 จากภาพถา่ ยดาวเทยี ม LANDSAT-8

2. สเปกตรัมไลบาร่ี
การจดั ทาลายเซน็ ช่วงคล่นื ตอ้ งมกี ารกาหนดพื้นทีห่ รือค่าสเปกตรมั อา้ งอิงเพ่ือใช้เป็นข้อมูลในการ

ประมวลผล เมือ่ พิจารณาลักษณะการสะทอ้ นพลงั งานทีแ่ ทจ้ รงิ ของมนั สาปะหลงั ในแต่ละระยะการเจริญเติบโตท่ี
ความยาวคล่ืน 450 ถึง 890 นาโนเมตร (ซ่ึงเป็นช่วงคล่ืนท่ีแสดงลักษณะการตอบสนองต่อการเจริญเติบโตของ
พืชพรรณ) ความสัมพันธ์ของช่วงคลื่นและลักษณะการสะท้อนพลังงานท่ีแท้จริงของมันสาปะหลังในแต่ละช่วง
ระยะการเจริญเติบโต ที่มีลักษณะของลายเซ็นช่วงคลื่นแตกต่างกันออกไปตามช่วงความยาวคลื่นซึ่งข้ึนอยู่กับ
องค์ประกอบท่ีมีผลต่อการสะท้อนพลังงานของพืชพรรณ และลักษณะช่วงคลื่นท่ีแตกต่างกันจะถูกจาแนกชนิด
พืชไดต้ ่างชนดิ กัน (Myneni and Asrar, 1994)

วารสารวจิ ยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 21

ตารางท่ี 5 คา่ สะทอ้ นพลังงานของมนั สาปะหลงั ทัง้ 3 ระยะการเจริญเติบโต จากภาพถา่ ยดาวเทยี ม
LANDSAT-8 ภาพถา่ ยหลายช่วงเวลา

stage Reflectance

ระยะท่ี 1 (อายุ 1 เดือน) 0.0399-0.3566
ระยะท่ี 1 (อายุ 2 เดือน) 0.0287-0.3404
ระยะที่ 2 (อายุ 6 เดอื น) 0.0265-0.5709
ระยะท่ี 3 (อายุ 9 เดอื น) 0.0273-0.4573

ภาพท่ี 6 กราฟแสดงคา่ สถติ ลิ ักษณะการสะท้อนชว่ งคลน่ื พ้ืนทีต่ ัวอยา่ ง ของมันสาปะหลงั 3 ระยะ
การเจรญิ เติบโตจากภาพถา่ ยดาวเทยี ม LANDSAT-8 ภาพถา่ ยหลายชว่ งเวลา

สรปุ ผลการวิจยั
การศึกษาลักษณะการสะท้อนพลังงานของมันสาปะหลังจากข้อมูลดาวเทียม ในพ้ืนท่ีอาเภอโชคชัย

จังหวดั นครราชสีมา พบวา่ ลกั ษณะการสะท้อนช่วงคลน่ื ของมนั สาปะหลงั ระยะท่ี 1 ระยะการเจริญเติบโตเตบิ โต
ทางลาต้น ระยะท่ี 2 ระยะพัฒนารากและสะสมอาหาร ระยะที่ 3 ระยะเก็บเก่ียว จากภาพถ่ายหลายช่วงคลื่น
ความยาวคลื่น 450 ถงึ 890 นาโนเมตร จากการศึกษาพบว่า มนั สาปะหลงั มีการสะท้อนพลังงานตา่ ในชว่ งคลื่นท่ี
ตามองเห็นโดยจะดูดกลืนพลังงานในช่วงคล่ืนที่ 450 ถึง 680 นาโนเมตร เนื่องจากคลอโรฟิลล์มีอิทธิพลต่อการ
ดูดกลนื พลังงานมากและ ในชว่ งคล่ืนอนิ ฟาเรดใกล้ใบพืชจะสะท้อนพลังงานสูง เน่อื งมาจากคลอโรฟลิ ล์ท่มี ีอยู่ใน
ใบพืชสามารถตอบสนองพลังงานท่ีมาตกกระทบในช่วงคลื่นน้ีได้ดี สามารถนาไปช่วยในการจาแนกพืชพรรณได้
เน่ืองจากโครงสร้างภายในของใบพืชแต่ละชนิด มีการสะท้อนท่ีแตกต่างกันในช่วงคลื่นนี้ นอกจากโครงสร้าง
ภายในของใบพืชแล้วจานวนความหนาแน่นของใบพืชยังมีอิทธิพลต่อการสะท้อนพลังงานของพืชพรรณ และ
ความหนาแน่นของพืชพรรณจะมีผลต่อการสะท้อนพลังงาน บริเวณท่ีมีพืชพรรณหนาแน่นน้อย ปริมาณการ
สะทอ้ นพลังงานก็จะมปี รมิ าณนอ้ ย แตบ่ ริเวณทีม่ พี ชื พรรณหนาแนน่ มากปรมิ าณการสะทอ้ นพลังงานจะมมี ากข้ึน
ตามไปด้วยปัจจัยท่ีมีผลต่อการสะท้อนพลังงานของช่วงคล่ืนของพืช ได้แก่ ลักษณะของใบพืช โดยใบพืชที่มี

22 | ปีท่ี 13 ฉบับที่ 3 (กันยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) ขตั ตยิ าณี ศรีแฉลม้ และคณะ

ลักษณะกวา้ งจะมีการสะท้อนของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าดกี ว่าใบเรียวแหลม อายขุ องพชื ถ้าพชื ที่มอี ายุมากจะมีการ
สะท้อนพลงั งานของคลน่ื แม่เหลก็ ไฟฟา้ ท่ีดกี วา่ เพราะ พืชมีนา้ น้อย ซึ่งนา้ จะเป็นตวั ดดู กลืนพลงั งานที่ดี

ขอ้ เสนอแนะ
1. ในการสร้างลายเซน็ เชิงคลื่น จากภาพถ่ายดาวเทียมควรเลอื กภาพถา่ ยทม่ี คี วามยาวคลนื่ ทมี่ ีความ

ละเอยี ดสงู และควรศึกษาพื้นทีจ่ ริงก่อนการวิเคราะหเ์ พ่อื เปน็ สงิ่ ทนี่ ามาตรวจสอบขอ้ มูลที่ทาการวิเคราะหม์ ีความ
ถกู ตอ้ งหรอื ไม่

2. การสร้างลักษณะลายเซ็นเชิงคลื่น ท่ีวิเคราะห์จากภาพถ่ายดาวเทียมควรใช้ข้อมูลภาพถ่าย
ดาวเทยี มล่าสดุ เพอื่ การวิเคราะหเ์ พอื่ จะนาไปใช้ประโยชนใ์ นการศกึ ษา

3. การวิเคราะห์ภาพดาวเทียมต้องดาเนินการเก็บข้อมูลภาคสนามในช่วงเวลาเดียวกันกับการ
บนั ทกึ ภาพถา่ ยดาวเทยี มทจ่ี ะนามาใช้ เพอื่ ให้การวเิ คราะห์และการจาแนกประเภทขอ้ มลู มีความถกู ต้อง

กติ ติกรรมประกาศ
ขอบพระคุณ อาจารย์ ดร. สุพรรณ กาญจนสุธรรม อาจารย์ที่ปรึกษาหลักวิทยานิพนธ์

รองศาสตราจารย์ ดร. แก้ว นวลฉวี และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ณรงค์ พลีรักษ์ อาจารย์ท่ีปรึกษาร่วม
วิทยานิพนธ์ ที่ให้คาปรึกษาในการเรียน และค้นคว้าวิจัย เกษตรอาเภอลาทะเมนชัย จังหวัดนครราชสีมา
ท่ีช่วยติดต่อประสานงานขอขอ้ มลู และเกบ็ ข้อมูลในพน้ื ท่ี และเจา้ หนา้ ทีเ่ กษตรอาเภอโชคชยั จงั หวดั นครราชสมี า
ท่อี นุเคราะหข์ อ้ มลู ท่ใี ชใ้ นการศึกษา ตลอดจน บิดา มารดา ท่ใี ห้การสนับสนุนทางด้านการศึกษาเปน็ อยา่ งดี

เอกสารอ้างอิง
เจรญิ ศกั ด์ิ โรจนฤทธ์ิพเิ ชษฐ.์ (2519). มันสาปะหลัง, 12 กรกฎาคม 2559. ภาควิชาพชื ไรน่ า คณะเกษตร

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. http://www.phtnet.org/article/viewarticle.asp?aID=61.
สานักงานพฒั นาเทคโนโลยอี วกาศและภมู สิ ารสนเทศ. (2552). หลกั การพนื้ ฐานเทคโนโลยีภมู สิ ารสนเทศ.

(องคก์ ารมหาชน) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, กรงุ เทพฯ.
สานักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2557). สถิติการเกษตรของประเทศไทย ปี 2557. รายงานฉบับสมบูรณ์.

กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สานักงานพระพทุ ธศาสนาแหง่ ชาต.ิ
Congalton, R.G., and K. Green, (1999). Assessing the Accuracy of Remotely Sensed Data:

Principles and Practices, Lewis Publishers, Boca Raton, Florida, 137 p.
Myneni, R.B., and Asrar, G. (1994). Atmospheric effects and spectral vegetation indices.

Remote Sensing of Enviroment. Vol 47, pp. 390-402.
USGS. (2015). Using the USGS Landsat 8 Product. 18 กรกฎาคม 2559. Usgs science for

changing world, http://landsat. usgs.gov/Landsat8_Using_Product.php.

วารสารวิจยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 23

การศึกษาแอคติวติ ขี องเอนไซม์เซลลเู ลสจากเห็ดราทําลายไมในการผลิตแอลกอฮอลจ์ ากผักตบชวา
ด้วยวธิ ีการย่อยสลายให้เกดิ เปน็ นําตาลแบบต่อเนอ่ื งกบั การหมกั

วัฒนา อัจฉรยิ ะโพธา1* ดวงเดือน วัฏฏานุรกั ษ2์ พิมนารา นิลฤทธิ์3

บทคัดย่อ
เห็ดราทําลายไมเป็นส่ิงมีชีวิตท่ีมีเอนไซม์เซลลูเลสย่อยสลายเซลลูโลสซ่ึงเป็นองค์ประกอบหลักชนิด

หนงึ่ ในผนงั เซลลพ์ ชื ทําให้ไดผ้ ลผลิตเป็นคาร์โบไฮเดรตสายส้นั ในงานวจิ ัยน้จี ึงเปน็ การศึกษาแอคติวิตีของเอนไซม์
เซลลูเลสจากเห็ดราทําลายไม้ที่พบขึ้นอยู่ตามขอนไม้ภายในมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรม
ราชูปถัมภ์ ต่อการยอ่ ยสลายวสั ดเุ ซลลูโลสชนิดตา่ งๆ ซ่งึ จะให้ผลผลิตสุดทา้ ยเปน็ น้าํ ตาลกลูโคส โดยเห็ดราท่ใี ช้ใน
การศึกษาน้ีมี 7 สกุล คือ Favolus sp., Marasmius sp., Lenzites sp., Daldinia sp., Leucocoprinus sp.,
Polyporus sp., Schizophyllum sp. พบว่าเอนไซม์หยาบของเห็ดราสกุล Leucocoprinus sp. มีแอคติวิตีได้
สูงสุดท่ีสุดคือ 52.77 ยูนิตต่อมิลลิกรัมโปรตีน เมื่อใช้กระดาษกรองเป็นวัสดุและมีแอคติวิตีของเอนไซม์เซลลูเล
สต่อวัสดุผ้าฝ้ายและวัสดุฟางข้าวคือ 45.10 และ 39.61 ยูนิตต่อมิลลิกรัมโปรตีนตามลําดับ และจากการนํา
เอนไซม์หยาบท่ีได้มาทําการย่อยวัสดุเซลลูโลสคือผักตบชวานํ้าหนักแห้ง 5 กรัม ที่ผ่านการปรับสภาพด้วย
สารละลาย 10% NaOH และทําการหมักด้วยวิธีการย่อยสลายให้เกิดเป็นน้ําตาลแบบต่อเน่ืองกับการหมักด้วย
ยีสต์ Saccharomyces cerevisiae แล้วทําการตรวจสอบปริมาณเอทานอลด้วยเครื่อง HPLC โดยใช้เอทานอล
เข้มข้นร้อยละ 70 เป็นสารมาตรฐาน ได้ผลว่าพ้ืนท่ีใต้กราฟของเอทานอลที่ผ่านกระบวนการหมักมากกว่าสาร
มาตรฐานถึง 17.215 เท่าซึ่งคุณสมบัตินี้จะใช้เป็นข้อมูลในการย่อยสลายวัสดุชีวมวลท่ีเป็นสิ่งไม่ต้องการใน
ธรรมชาติเหลอื ทงิ้ ตา่ งๆ ใหเ้ ปน็ นาํ้ ตาลกลโู คสซ่งึ เปน็ วตั ถุดบิ หลกั ในการผลิตเอทานอลซง่ึ เปลีย่ นใหเ้ ปน็ เช้ือเพลงิ ท่ี
มคี วามสําคญั ต่อระบบพลงั งานในประเทศ

คําสําคัญ : แอคติวิตีของเอนไซม์เซลลูเลส เห็ดราทําลาย การย่อยสลายให้เกิดเป็นนํ้าตาลแบบต่อเนื่องกับการ
หมัก

1 ผชู้ ่วยศาสตราจารย์ หลกั สูตรเทคโนโลยีชีวภาพ คณะวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลยั ราชภฎั วไลยอลงกรณ์
ในพระบรมราชูปถัมภ์ จงั หวดั ปทมุ ธานี e-mail: [email protected]

2 อาจารย์ หลกั สูตรเทคโนโลยีชวี ภาพ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลัยราชภฎั วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
จังหวดั ปทมุ ธานี e-mail: [email protected]
3 นกั วทิ ยาศาสตร์ หลกั สตู รเทคโนโลยีชวี ภาพ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลยั ราชภัฎวไลยอลงกรณ์ ในพระบรม
ราชปู ถัมภ์ จงั หวดั ปทมุ ธานี e-mail: [email protected]
* ผ้นู ิพนธ์หลัก e-mail: [email protected]

24 | ปที ี่ 13 ฉบับท่ี 3 (กนั ยายน – ธันวาคม พ.ศ. 2561) วฒั นา อจั ฉริยะโพธาและคณะ

CELLULASE ACTIVITY ASSAY FROM WOOD DESTROYING FUNGI IN ALCOHOL PRODUCTION
FROM WATER HYACINTH (Eichornia crassipes) BY SIMULTANOUS SACCHARIFICATION
AND FERMENTATION

Wattana Aschariyaphotha1* Duangduen Wattanuruk 2 Pimnara Nilrit 3

Abstract
Wood destroying fungi is a cellulose-degrading enzyme fungus. These fungi had the

ability to decompose all stages of growth in plant. It can destroy the woody part of the tree
and leave by releasing the enzyme. Most of the fungus will destroy from sapwood to heartwood,
when it is in proper condition to grow and germinate. The mycelia will growth through the wood,
causing to wood decay. Thus, the purpose of this study was to investigate the activity of
cellulase enzymes from the wood destroying fungus, which was found in Valaya Alongkorn
Rajabhat University under the Royal Patronage, on degradation of various cellulose materials
will yield the glucose. The 7 fungus were used in this study consist of: Favolus sp., Marasmius
sp., Lenzites sp., Daldinia sp., Leucocoprinus sp., Polyporus sp., and Schizophyllum sp. The
cellulase activity was used to determine the ability of each fungus. Leucocoprinus sp. presents
the highest cellulase activity of 52.77 U/mg Protein and had the high cellulase activity on cotton
and rice straw materials of 4 5 . 1 0 and 3 9 . 6 1 U/mg Protein, respectively. Crude enzyme was
derived from Leucocoprinus sp. was subjected to 5 g dry cellulose hydrolysis treated with 10%
NaOH solution and Saccharomyces cerevisiae was added in the flask for used to produce
alcohol by simultanous saccharification and fermentation. The alcohol content was verified by
HPLC using 70% alcohol as the standard substance. It results that the chronometric display of
the fermented material showed the area underneath the graph of processed alcohol indicating
that the area under the alcohol production curve was more than 17.215 times that of the
standard substance. This is used as information on the degradation of biomass materials, which
is the main raw material for ethanol production. This study will promote ethanol production
into important fuel to the domestic power system.

Keywords : Cellulase activity, Wood destroying fungi, Simultanous saccharification and
fermentation

1 Assistance Professor in Biotechnology Program, Faculty of Science and Technology, Valaya Alongkorn
Rajabhat University Under The Royal Patronage, e-mail: [email protected]

2 Lecturer in Biotechnology Program, Faculty of Science and Technology, Valaya Alongkorn Rajabhat
University Under The Royal Patronage, e-mail: [email protected]
3 Scientist in Biotechnology Program, Faculty of Science and Technology, Valaya Alongkorn Rajabhat
University Under The Royal Patronage, e-mail: [email protected]
* Corresponding author, e -mail: [email protected]

วารสารวิจยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 25

บทนาํ
พืชสะสมพลังงานจากดวงอาทิตย์ในรูปพลังงานเคมีของสารประกอบไฮโดรคาร์บอน ในเนื้อเยื่อ

พืชที่เราเรียกรวม ๆ ว่าไบโอแมส ประกอบด้วยส่วนสําคัญคือเซลลูโลส เฮมิเซลลูโลส และลิกนิน เซลลูโลส
เป็นโพลิเมอร์ของนํ้าตาลซึ่งต่อกันเป็นสายยาว ถ้าเราตัดเซลลูโลสออกเป็นแต่ละยูนิตของน้ําตาลเราก็จะได้
น้ําตาลสามารถนํามาหมักด้วยยีสต์เพื่อผลิตเป็นแอลกอฮอล์ได้ ผักตบชวา (Eichhornia crassipes) เป็น
วัชพืชนํ้าประเภทใบเลี้ยงเดี่ยวลอยนํ้า ในเนื้อเยื่อผักตบชวามีส่วนประกอบไบโอแมสส่วนสําคัญคือเซลลูโลส
เฮมิเซลลูโลส และลิกนิน งานวิจัยของ บวร อิศรางกูร ณ อยุธยา ปรีดา จันทวงษ์ และ โยธิน อึ่งกูล (2555)
ศึกษาองคป์ ระกอบทางเคมีของผักตบชวาพบวา่ ส่วนใหญเ่ ป็นเซลลูโลส ตามตารางที่ 1

ตารางที่ 1 องค์ประกอบของ เสน้ ใยจากลาํ ต้นผักตบชวา

องคป์ ระกอบ รอ้ ยละโดยนําหนกั (g)

เฮมิเซลลูโลส 14.85

เซลลูโลส 44.71

ลิกนิน 3.06

อ่ืนๆ 37.36

ท่ีมา : บวร อิศรางกรู ณ อยุธยา ปรีดา จนั ทวงษ์ และ โยธิน อ่ึงกูล (2555).

ผักตบชวามีอัตราการเจริญเติบโตสูงมาก มีการสะสมมวลชีวภาพได้สูงถึง 20 กรัมน้ําหนักแห้งต่อ
ตารางเมตรต่อวัน โดยมีอัตราการเจริญเติบโตสัมพัทธ์สูงสุดเท่ากับร้อยละ 1.50 ต่อวัน ถ้าปล่อยให้ผักตบชวา
เติบโตในแหล่งนํ้าโดยเร่ิมตน้ จาก 500 กรัมนํ้าหนักสดต่อตารางเมตร ในระยะเวลาเพียง 3 เดือนคร่ึง ผักตบชวา
สามารถเจรญิ เตบิ โตและขยายพนั ธใุ์ หม้ วลชวี ภาพสงู ถึง 40,580 กรมั นํา้ หนกั สดต่อตารางเมตร ในระยะเวลา 1 ปี
ซึ่งผักตบชวาน่าจะเป็นแหล่งของสารเคมสี ําคัญท่ีสามารถนํามาใช้ในกระบวนการหมักโดยจุลนิ ทรียใ์ ห้ได้น้ําตาล
กลูโคส

เห็ดราทําลายไม (Wood destroying fungi) เป็นส่ิงมีชีวิตท่ีมีเอนไซม์เซลลูเลส (cellulase) ที่ทํา
ปฏกิ ิริยาย่อยสลายเซลลโู ลสซงึ่ เป็นองค์ประกอบหลกั ชนดิ หนึง่ ในผนงั เซลลพ์ ืช เหด็ ราทาํ ลายไม้มคี วามสามารถใน
การย่อยสลายไมได ทุกระยะการเจริญเติบโตโดยเมื่ออยูในสภาพท่ีเหมาะสมจะเข้าทําลายกระพ้ีกอนแลวจึง
ทาํ ลายถงึ แกนไมโ้ ดยสร้างเสนใยแทงทะลุไปในเนื้อไมทาํ ใหเน้อื ไมผพุ ังแลว้ เสน้ ใยจะเขาไปภายในเนอื้ ไมไดมากขนึ้
ทําให้ได้ผลผลิตเป็นคาร์โบไฮเดรตสายส้ัน โดยเอนไซม์เซลลเู ลส หมายถึง กลุ่มของเอนไซม์ท่ีทํางานร่วมกันเพ่ือ
เร่งปฏิกิริยาการในการย่อยสลายเซลลโู ลสซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักชนิดหน่ึงในผนังเซลล์พืชซึ่งเอนไซมเ์ ซลลูเลส
ประกอบดว้ ยเอนไซม์ 3 กลุ่มหลักตามระบบการจัดจําแนกเอนไซม์ (enzyme classification, E.C.) คือ 1) เอน
โดกลูคาเนส หรือเอนโด-บีต้า-1,4-กลูคาเนส (E.C.3.2.1.4) ทําหน้าท่ีย่อยโมเลกุลของเซลลูเลสในส่วนที่ไม่เป็น
ระเบียบ (amorphous) หรือย่อยอนุพันธ์ของเซลลูโลสโดยตัดย่อยเซลล์ที่ตําแหน่งพันธะ บีต้า-1,4-ไกลโคซิดิก
แบบสุ่ม (random) 2) เอกโซกลูคาเนส หรอื เอกโซ-1,4-กลคู าเนส หรอื เอกโซบตี า้ -1,4-กลูแคนกลโู คไฮโดรเนส
หรือเอกโซบีตา้ -1,4-เซลโลไบโอไฮโดรเนส ( E.C.3.2.1.91) พบว่ามักทําหนา้ ท่ีร่วมกับเอนไซมเ์ อนโดกลูคาเนสใน
การย่อยโมเลกลุ ของเซลลโู ลสโดยการย่อยสลายเซลลโู ลสจากปลายดา้ นทไ่ี มม่ นี ้ําตาลรีดวิ ซ์ (non-reducing) ของ
เซลลูโลส ผลิตภัณฑ์ท่ีได้จากการย่อยสลายส่วนใหญ่คือน้ําตาลเซลโลไบโอส นอกจากนี้ยังพบว่าสามารถย่อย

26 | ปที ี่ 13 ฉบับที่ 3 (กนั ยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) วฒั นา อัจฉริยะโพธาและคณะ

สลายเซลลูโลสที่จัดตัวอย่างเป็นระเบียบ (microcrystalline cellulose) ได้โดยอาศัยการทํางานร่วมกับเอน
โดกลูคาเนส 3) เอนไซม์บีต้า-1,4-กลูโคไซเนส (E.C.3.2.1.21) เป็นเอนไซม์ที่ทําหน้าที่ย่อยโมเลกุลของเซลโล
ไบโอส เซลโลโอลิโกแซคคาไรดท์ ลี่ ะลายนํ้าไดใ้ หเ้ ป็นนํา้ ตาลกลโู คสแตไ่ มส่ ามารถย่อยสลายโมเลกุลซับซ้อนขนาด
ใหญ่ของเซลลโู ลสไดโ้ ดยตรงกลไกการยอ่ ยสลายโมเลกลุ ของเซลลูโลสทงั้ ในสว่ นทเี่ ป็นระเบยี บ (crystalline) และ
ไม่เป็นระเบยี บ amorphous) ใหเ้ ป็นนํ้าตาลกลโู คส (ดังภาพที่ 1)

ภาพท่ี 1 กลไลการทาํ ปฏกิ ริ ิยาการย่อยสลายเซลลโู ลสของระบบเอนไซม์เซลลเู ลส
ทีม่ า: (Fan and Lee,1983 อา้ งโดยอมรรตั น,์ 2547)

กระบวนการหนึ่งในการเปลี่ยนเซลลูโลสไปเป็นเอทานอลคือวิธีการทีเ่ รยี กว่าวิธีการย่อยสลายให้เกิด
เป็นน้ําตาลแบบต่อเนื่องกับการหมัก (simultaneous saccharification and fermentation หรือ SSF) ซึ่ง
กระบวนการนี้จะรวมเอากระบวนการย่อยสลายกับกระบวนหมักไว้ด้วยกันมีเทคนิคการเติมยีสต์และเอนไซม์
เซลลูเลสลงไปพรอ้ มกันกับตัวอย่างพืชที่ต้องการลดการใช้ถังหมักหลายใบ (หรรษา ปุณณะพยัคฆ์ และ สีหนาท
ประสงค์สุข, 2558) ในงานวิจัยนี้จึงเป็นการตรวจสอบความสามารถการยอ่ ยสลายวัสดุเซลลูโลสชนิดต่างๆ จาก
เห็ดท่ีพบขึ้นอยู่ตามขอนไม้ภายในมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ซ่ึงจะให้ผลผลิต
สุดท้ายเป็นน้ําตาลกลูโคส และทดสอบการย่อยสลายเซลลูโลสจากผกั ตบชวาเพ่ือผลติ เป็นเอทานอลดว้ ยวิธีการ
ย่อยสลายให้เกิอดเปน็ น้าํ ตาลแบบตอ่ เน่อื งกบั การหมกั

วตั ถุประสงคข์ องการวจิ ัย
1. เพื่อศึกษาแอคติวิตีของเอนไซม์เซลลูเลสจากเห็ดราทําลายไมท้ ่ีพบอยู่บนขอนไม้ในบริเวณตา่ งๆ

ในการการย่อยสลายวสั ดปุ ระเภทเซลลโู ลสเปน็ นา้ํ ตาล
2. เพื่อศึกษาปริมาณแอลกอฮอลล์โดยใช้ผักตบชวาเปน็ สับสเตรท ด้วยวิธีการย่อยสลายใหเ้ กดิ เปน็

นา้ํ ตาลแบบต่อเนือ่ งกับการหมกั

วารสารวจิ ยั และพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 27

วธิ ดี ําเนนิ การวิจัย
1. การเก็บตวั อยา่ งเห็ดและศึกษาสณั ฐานวิทยา
เลือกเก็บตัวอย่างดอกเห็ดที่ขึ้นอยบู่ นไม้ผแุ ละขอนไม้ภายในมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์

ในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยเลือกขอนไม้ที่มีลักษณะผุกร่อนอันเกิดจากการย่อยสลายของเห็ด พร้อมทั้งศึกษา
สณั ฐานวิทยาของเหด็ แต่ละชนิด

2. การเพาะเลยี้ งเชอ้ื เหด็ บริสุทธ์ิ (ประสาน ยมิ้ อ่อน, 2549)
คัดเลอื กดอกเหด็ ทส่ี มบรู ณ์มาทําความสะอาดและเช็ดดว้ ยแอลกอฮอลเ์ ขม้ ข้นร้อยละ 70 ผา่ ดอก

เห็ดออกเป็น 2 ส่วนพร้อมใช้เข็มเขีย่ ที่ผ่านการลนไฟแล้วตัดเนื้อเยอ่ื เห็ดออก วางเนื้อเยอื่ เห็ดลงตรงกลางอาหาร
แข็ง PDA เกบ็ ไว้ที่อุณหภมู หิ อ้ งเปน็ เวลา 7 วนั หรือจนกระท่งั เชอื้ เหด็ มีเส้นใยและสรา้ งสปอร์

3. การเล้ยี งเชื้อเพ่อื ผลติ เอนไซมเ์ ซลลเู ลส (หรรษา ปณุ ณะพยคั ฆ์ และสหี นาท ประสงค์สุข, 2552)
ตรวจสอบการเจริญของเชื้อเห็ดบนจานเพาะเล้ียงในข้ันท่ี 2. เตรียมอาหารสูตร production

medium (ตามวิธีของ หรรษา และสีหนาท, 2552) และทําการน่ึงฆ่าเช้ือท่ี 121 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 15
นาที จากนั้นทําการเจาะช้ินวุ้นท่ีมีเชื้อเห็ดเจริญอยู่ด้วยวิธีการปลอดเช้ือ จํานวน 5 ชิ้น แล้วนําไปเลยี้ งในอาหาร
เล้ียงเชื้อสูตร production medium ปริมาตร 100 มิลลิลิตร ในฟลาสก์ขนาด 250 มิลลิลิตร โดยทําการบ่ม
ฟลาสกอ์ าหารเลย้ี งเชื้อบนเครอื่ งเขยา่ ความเร็วรอบ 150 รอบต่อนาที เป็นเวลา 7 วนั

4. การตรวจสอบแอคติวติ ขี องเอนไซมเ์ ซลลเู ลส (Miller, 1959)
ทําการปั่นเหว่ียงแยกเส้นใยเห็ดแต่ละชนิดจากขั้นตอนท่ี 3 ออกจากอาหาร production

medium แล้วนําส่วนใส 0.5 มิลลิลิตร มาวิเคราะห์แอคติวติ ีของเอนไซม์เซลลเู ลส โดยผสมกับ ซิเตรทบัฟเฟอร์
0.5 มิลลิลิตร ในหลอดทดลองขนาด 18 มิลลิเมตร แล้วใส่แผ่นกระดาษกรองขนาด 1 X 6 เซนติเมตร จากน้ัน
นําไปบม่ ทอี่ ณุ หภูมิ 50 องศาเซลเซยี ส เปน็ เวลา 1 ชั่วโมง โดยหลอดควบคมุ ไม่ต้องใส่เอนไซม์ ทาํ การเติม DNS
ลงไป 3 มลิ ลิลติ ร แลว้ นาํ หลอดทดลองทุกหลอดไปตม้ เปน็ เวลา 5 นาที หลังจากตม้ นาํ มาวางไวใ้ หเ้ ย็นแลว้ ทาํ การ
เจือจางด้วยน้ํากล่นั 10 มิลลิลิตร แล้วนําไปอ่านค่าการดดู กลนื แสงท่ี 540 นาโนเมตร คํานวณหาปรมิ าณกลูโคส
ท่ถี กู ผลิตขึ้นโดยการนาํ ค่าการดดู กลืนแสงทว่ี ัดไดเ้ ปรยี บเทียบกบั การหานาํ้ ตาลมาตรฐานกลโู คส (ความเข้มขน้ 0,
0.25, 0.5, 0.75, 1.0, 1.25, 1.5, 1.75 และ 2.0 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร) ทําการคํานวณหาแอคติวิตีของเอนไซม์
เซลลูเลสในการย่อยซบั สเตรทกระดาษกรอง (FP unit) ของเอนไซม์ทไี่ ด้จากเหด็ แต่ละชนิด (FP unit หรอื Filter
paper unit คือ ปริมาณมิลลิกรมั ของน้ําตาลกลูโคสที่ผลติ ข้นึ เมื่อสารละลายเอนไซม์ 0.5 มิลลิลิตร ทําปฏิกิริยา
กับ 50 มิลลิกรัม ของกระดาษกรองท่ี pH 4.8 และ อุณหภูมิ 50 องศาเซลเซยี สเปน็ เวลา 1 ชั่วโมง) ทุกข้ันตอน
ทาํ 3 ซํา้

5. การตรวจวัดกิจกรรมจาํ เพาะของเอนไซม์เซลลเู ลส (Lowry et al, 1951)
ใช้เอนไซม์หยาบ 1.0 มิลลลิ ติ ร เจือจางดว้ ยนาํ้ กลัน่ 0.5 มลิ ลิลติ รเตมิ Folin-Ciocalteu reagent

(1N) จํานวน 0.13 มิลลิลิตร ต้ังทิ้งไว้ 6 นาที เติมโซเดียมคาร์บอเนต (Na2CO3) ความเข้มข้น ร้อยละ 7 จํานวน
1.25 มิลลิลิตร ปรับปริมาตรดว้ ยนํ้ากล่ันให้เป็น 5 มิลลิลิตร ต้ังทิ้งไว้ 30 นาที ที่อุณหภูมิห้อง วัดค่าดูดกลืนแสง
ความยาวคลื่น 760 นาโนเมตร แล้วเทียบปริมาณกับสารละลายโปรตีนมาตรฐานแล้วคํานวณเป็นกิจกรรม
จําเพาะของเอนไซม์ (specific activity) ตามสมการที่ 1

28 | ปีท่ี 13 ฉบับที่ 3 (กนั ยายน – ธันวาคม พ.ศ. 2561) วฒั นา อจั ฉริยะโพธาและคณะ

กิจกรรมจาํ เพาะเอนไซม (ยนู ติ ตอมลิ ลิกรมั โปรตีน) = ยนู ิตของเอนไซม (1)
มลิ ลิกรัมของโปรตนี

6. การใช้เอนไซม์เซลลูเลสในการย่อยสลายวัสดุเซลลูโลสชนิดต่างๆ (หรรษา ปุณณะพยัคฆ์ และ
สีหนาท ประสงคส์ ขุ , 2552)

นําเอนไซม์หยาบจาก production medium ของเห็ดท่ีมีค่าแอคติวิตีสูงสุดจากข้อ 4 มา

ทําการศึกษาการย่อยสลายวัสดุเซลลูโลส ได้แก่ α-cellulose, Carboxymethyl cellulose(CMC), กระดาษ
หนังสือพิมพ์, สาํ ลี, ผา้ ขาวบาง, ผ้าฝ้าย และ ฟางขา้ ว อยา่ งละ 50 มลิ ลิกรมั โดยทําด้วยวธิ ีการเดยี วกับข้อ 4

7. การศึกษาเอนไซม์หยาบจากเห็ดมาผลิตเอทานอลโดยใช้ผักตบชวาเป็นวัตถุดิบดว้ ยกระบวนการ
Simultanous Saccharification and Fermentation (หรรษา ปุณณะพยคั ฆ์ และสหี นาท ประสงค์สุข, 2552)

นําวัสดุเซลลูโลสท่ีใช้คือผักตบชวาตากแห้งมาตัดให้เป็นชิ้นเล็กๆ แช่ในสารละลายโซเดียมไฮดรอก
ไซด์ (NaOH) ความเข้มข้นร้อยละ 10 และให้ความร้อนที่ 80 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 1 ชั่วโมง (ใช้ผักตบชวา
ตากแห้ง 5 กรัม ต่อ NaOH ปริมาตร 200 มิลลิลิตร) ล้างด้วยนํ้าจนมีสภาพ pH เป็นกลาง กรองให้แห้ง แล้ว
นําไปชั่งนํ้าหนักแห้งให้ได้ 5 กรัม ใส่ลงใสฟลาสก์ขนาด 250 มิลลิลิตร เติมอาหารเลยี้ งเช้ือสตู ร F2 (ตามวิธีของ
หรรษา และสีหนาท, 2552) ปริมาตร 5 มิลลิลิตร และ Acetate buffer 10 มิลลิลิตร จากนั้นน่ึงฆ่าเชื้อที่
อุณหภูมิ 121 องศาเซลเซยี ส เป็นเวลา 20 นาที ตั้งท้ิงไว้ให้เย็น แล้วเติมเอนไซม์หยาบท่ีได้จากเห็ดท่ีมีแอคติวิตี
สูงลงไปในอัตราส่วน เอนไซม์:สับสเตรท = 4:1 ทําการเติมยีสต์ Saccharomyces cerevisiae ในรูปของ
สารละลาย 5 มิลลิลติ ร แลว้ ปดิ ฟลาสก์ใหม้ ิดชดิ นําไปบม่ ในเครอื่ งเขยา่ ท่ีอณุ หภมู หิ ้องเปน็ เวลา 7 วนั แลว้ ทําการ
ตรวจสอบปริมาณเอทานอลดว้ ยเคร่อื ง HPLC

ผลการวจิ ยั และอภปิ รายผล
1. การตรวจสอบกิจกรรมจําเพาะของเอนไซม์เซลลเู ลส
ผลการศึกษาความสามารถในการย่อยสลายเซลลูโลสจากเห็ดราทําลายไมท้ ้ัง 7 สกุล ได้ผลการ

ดูดกลืนแสงทีค่ วามยาวคลน่ื 540 นาโนเมตร และเปรียบเทียบกับกราฟมาตรฐานนาํ้ ตาลกลโู คส ซง่ึ เปน็ วธิ ีการวัด
กิจกรรมจําเพาะของเอนไซม์เซลลูเลสได้ทั้งชนิด Endocellulase และ Exocellulase โดยเห็ดท่ีแสดงค่ามาก
ท่ีสุดคือเห็ดสกุล Leucocoprinus sp. ซึ่งมีค่าแอคติวิตีของเอนไซม์เซลลูเลส คือ 0.763 ยูนิตต่อมิลลิลิตร และ
ผลของกิจกรรมจําเพาะของเอนไซม์เซลลูเลส (specific activity) โดยการใช้เอนไซม์หยาบ 1.0 มิลลิลิตร ทํา
ปฏิกิริยากับ Folin-Ciocalteu reagent (1N) และวัดค่าดูดกลืนแสงความยาวคล่ืน 760 นาโนเมตร แล้วเทียบ
ปริมาณกับสารละลายโปรตีนมาตรฐานแล้วคํานวณเป็นกิจกรรมจําเพาะของเอนไซม์ได้ค่าเป็น 52.77 ยูนิตต่อ
มิลลิกรัมโปรตีน ดงั ตารางท่ี 2

วารสารวจิ ยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 29

ตารางที่ 2 แอคติวติ ขี องเอนไซมเ์ ซลลเู ลสในการยอ่ ยซบั สเตรทกระดาษกรองจากเหด็ ราทาํ ลายไม้ทง้ั 7 สกลุ

สกลุ เห็ด ความเขม้ ขน้ ของ แอคติวติ ขี องเอนไซม์ กิจกรรมจาํ เพาะของ
สารละลายนําตาลกลูโคส เซลลเู ลส เอนไซม์
Favolus sp.
Marasmius sp. (mg/ml) (unit/ml) (unit/mg protein)
Lenzites sp. 0.35 42.53
Daldinia sp. 1.89 0.336 41.53
Leucocoprinus sp. 1.816 0.528 43.78
Polyporus sp. 2.852 0.148 31.97
Schizophyllum sp. 0.799 52.77
0.763
4.119 38.53
0.205 41.74
1.109 0.303
1.635

2. การใช้เอนไซมเ์ ซลลเู ลสในการย่อยสลายวัสดเุ ซลลูโลสชนิดต่างๆ
เมื่อนําเอนไซม์หยาบจาก production medium ของเห็ดสกุล Leucocoprinus sp. ท่ีมีค่าแอ

คติวิตีสูงสุด มาทําการศึกษาการย่อยสลายวัสดุเซลลูโลสคือ Cellulose powder, Carboxymethyl
cellulose (CMC), กระดาษหนังสอื พิมพ์, สําลี, ผา้ ขาวบาง, ผา้ ฝ้าย และ ฟางขา้ ว อย่างละ 50 มิลลกิ รมั และวดั
ค่าการดูดกลืนแสงที่ 540 นาโนเมตร โดยเห็ดสกุล Leucocoprinus sp. มีค่ากิจกรรมจําเพาะของเอนไซม์
เซลลูเลสต่อวัสดุผ้าฝ้ายและวัสดุฟางข้าวซ่ึงเป็นวัสดุเหลือท้ิงทางการเกษตร คือ 45.10 และ 39.61 ยูนิตต่อ
มิลลกิ รมั โปรตนี ตามลําดับ (ตารางที่ 3)

จากการศึกษาการใช้เห็ดราในการย่อยสลายไม้น้ีมีผลท่ีสอดคล้องกับงานวิจัยของ Puntambekar
(1995) ที่ศึกษาการผลิตเอนไซม์เซลลูเลสจากเห็ด Volvariella diplasia ซ่ึงเป็นเห็ดในสกุลเดียวกับเห็ดฟาง
พบว่ามีกิจกรรมของเอนไซม์ 550 U จากการใช้ CMC เป็นสับสเตรท และ 69 U เมื่อใช้กระดาษกรองเป็น
สับสเตรท เม่ือทําการเล้ียงในระบบเขย่าท่ี pH 5.4 อุณหภูมิ 28องศาเซลเซียส และใช้เซลลูโลสแบบผงเข้มข้น
ร้อยละ 0.5 เป็นแหล่งคาร์บอน นอกจากนี้ สุรีรัตน์ ถือแก้ว และคณะ (2556) ศึกษาการนําเห็ดนางรมมาผลิต
เอนไซมย์ ่อยเยอ่ื ใยโดยใชเ้ ศษเหลือจากข้าวโพดเป็นวสั ดเุ พาะ ได้แก่ ซังขา้ วโพด ต้นข้าวโพด และเปลอื กขา้ วโพด
เปรยี บเทียบกับข้เี ล่อื ย กจิ กรรมของเซลลูเลส เอนโดกลูคาเนส และไซแลนเนส ของวัสดเุ พาะท่ีเปน็ ต้นข้าวโพดมี
ค่าสูงสุดท้ังท่ี pH 3 คือ 55, 321, และ 27 ยูนิต/กรัม และ ท่ี pH 6.8 ได้ 286, และ 323, 322 ยูนิต/กรัม
สําหรับงานวิจัยของ Tan และ Wahab (1997) ทดลองเล้ียงเห็ดนางรม (Pleurotus sajor-caju) ในวัสดุ

เซลลูโลสประเภทฝ้าย และได้ค่าแอคติวิตีของเอนไซม์ cellobiohydrolase, CMCase และ β-glucosidase
เป็น 10.0, 71.4 และ 21.6 ยูนิต/มิลลิกรัมโปรตนี หลังจากผ่านไป 15 วัน ค่าแอคติวิตที ่ีได้สงู สุดได้จากการปรบั
สภาพฝ้ายด้วยสภาวะด่าง คือ 15.6, 83.4 และ 56.1 ยนู ิต/มิลลกิ รัมโปรตนี ตามลาํ ดบั เม่ือผา่ นไป 20 วนั ของการ
เพาะเลยี้ ง

30 | ปีที่ 13 ฉบบั ท่ี 3 (กันยายน – ธันวาคม พ.ศ. 2561) วัฒนา อัจฉริยะโพธาและคณะ

ตารางท่ี 3 แอคติวติ ีของเอนไซมเ์ ซลลเู ลสของเหด็ สกลุ Leucocoprinus sp. ในการย่อยวัสดเุ ซลลโู ลสชนดิ
ตา่ งๆ

ความเขม้ ขน้ ของ แอคตวิ ิตีของ กจิ กรรมจําเพาะของ
สารละลายนาํ ตาล
วสั ดเุ ซลลูโลส เอนไซมเ์ ซลลูเลส เอนไซม์
กลูโคส
Cellulose (mg/ml) (unit/ml) (unit/mg protein)
Microcrystalline Cellulose (CMC) 0.203 30.39
กระดาษหนงั สือพิมพ์ 1.096 0.169
สําลี 0.146 37.98
ผา้ ขาวบาง 0.912 0.011
ผา้ ฝ้าย 0.104 37.82
ฟางขา้ ว 0.786 0.52 24.55
0.059 0.307 26.26
0.562 45.10
2.81 39.61
1.659

3. การศึกษาการนําเอนไซมห์ ยาบจากเหด็ มาแอลกอฮอลล์โดยใช้ผักตบชวาด้วยกระบวนการ
Simultanous Saccharification and Fermentation

จากการนําเอนไซม์หยาบที่ได้จากเห็ดที่มีแอคติวิตีสูงมาทําการย่อยวัสดุเซลลูโลสคือผักตบชวา
น้ําหนักแห้ง 5 กรัม ที่ผ่านการปรับสภาพด้วยสารละลายโซเดียมไฮดรอกไซด์ความเข้มข้นร้อยละ 10 ใน
อัตราส่วน เอนไซม์:สับสเตรท = 4:1 และมีการเติมยีสต์ Saccharomyces cerevisiae ในรูปของสารละลาย 5
มิลลิลิตร ในฟลาสก์ให้มิดชิดให้เกิดการผลิตแอลกอฮอล์ดว้ ยวิธีการย่อยสลายใหเ้ กิดเป็นนํ้าตาลแบบต่อเนื่องกบั
การหมักด้วยการเขย่าท่ีอุณหภูมิห้องเป็นเวลา 7 วัน แล้วทําการตรวจสอบปริมาณเอทานอลด้วยเครื่อง HPLC
โดยใช้เอทานอลเข้มข้นร้อยละ 70 เป็นสารมาตรฐาน ได้ผลว่าช่วงเวลาท่ีแสดงโครมาโทแกรมของสารจาก
กระบวนการหมักแสดงนาทีที่ 2.7 (ภาพท่ี 2) ซึ่งเป็นเวลาเดียวกับโครมาโทรแกรมของเอทานอลเข้มข้นร้อยละ
70 คอื นาทีที่ 2.778 (ขอ้ มูลไมไ่ ด้แสดง) และพ้นื ที่ใตก้ ราฟของแอลกอฮอลท์ ผี่ ่านกระบวนการหมกั มีคา่ 5689834
(ตารางที่ 4) โดยเทียบกับพน้ื ทีใ่ ต้กราฟของเอทานอลเขม้ ข้นร้อยละ 70 คือ 330510 (ขอ้ มูลไม่ไดแ้ สดง) แสดงให้
เห็นว่ามีพ้ืนท่ีใต้กราฟการผลิตเอทานอลมากกว่าสารมาตรฐานถึง 17.215 เท่า ซึ่งสอดคล้องกับผลการการใช้
เอนไซมเ์ ซลลูเลสในการยอ่ ยสลายวสั ดเุ ซลลโู ลสชนิดต่างๆ

วารสารวจิ ัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ สาขาวทิ ยาศาสตร์และเทคโนโลยี | 31

ภาพท่ี 2 โครมาโทแกรมของเอทานอลจากการหมักดว้ ยวธิ วี ธิ ีการย่อยสลายใหเ้ กิดเปน็ นา้ํ ตาลแบบต่อเน่อื งกับ
การหมักผักตบชวาทผี่ ่านการปรบั สภาพด้วยสารละลาย NaOH ความเข้มขน้ รอ้ ยละ 10

ตารางที่ 4 ตารางแสดงผลโครมาโทแกรมของแอลกอฮอลจ์ ากการหมกั ดว้ ยวธิ ีวธิ กี ารย่อยสลายให้เกิดเป็นนา้ํ ตาล

แบบต่อเนอ่ื งกบั การหมกั ผักตบชวาท่ีผา่ นการปรบั สภาพดว้ ยสารละลาย NaOH ความเข้มข้นรอ้ ยละ

10

Peak Ret. Time Area Height

1 2.700 5689834 486212

2 3.193 2237228 51432

3 5.383 133549 7043

4 5.606 214368 6909

5 6.155 203093 4643

Total 8478071 556238

สรปุ ผลการวจิ ยั
การศกึ ษาแอคตวิ ติ ีของเอนไซม์เซลลเู ลสจากเห็ดราทาํ ลายไม้ท่ีพบอยู่บนขอนไม้ในบริเวณตา่ งๆ ของ

มหาวิทยาลัยราชภัฎวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ เพ่ือย่อยสลายวสั ดุประเภทเซลลูโลสเป็นนํา้ ตาล และ
การศึกษาปริมาณเอทานอลโดยใช้ผกั ตบชวาเปน็ สบั สเตรท ด้วยวิธีการย่อยสลายให้เกิดเป็นนํ้าตาลแบบต่อเน่ือง
กับการหมักได้ทําการคัดเลือกเห็ดราทําลายไม้ 7 สกุล ท่ีข้ึนไม้เบื้องต้นโดยการเล้ียงบนอาหารที่ใช้สําหรับการ
ผลิตเอนไซมเ์ ซลลูเลส เพ่ือให้ได้เอนไซมเ์ ซลลูเลสตามต้องการ และสามารถทําการคัดแยกเห็ดที่มีความสามารถ
ในการผลิตเอนไซน์เซลลเู ลสยอ่ ยเซลลูโลส โดยเหด็ ท่ีแสดงค่ามากทส่ี ดุ คอื เห็ดสกุล Leucocoprinus sp. ซ่ึงมีคา่
แอคติวิตีของเอนไซม์ท่ี 0.763 ยูนิต/มิลลิลิตร โดยมีค่ากิจกรรมจําเพาะของเอนไซม์เซลลูเลส 52.77 ยูนิตต่อ
มิลลิกรัมโปรตีน และมีความสามารถในการย่อยสลายผ้าฝ้ายได้ดีที่สุดรองลงมาคือฟางข้าวซึ่งมีค่าแอคติวิตีของ
เอนไซม์ที่ 0.52 และ 0.307 ยูนิต/มิลลิลติ ร ตามลําดับ ค่ากิจกรรมจําเพาะของเอนไซม์เซลลูเลสตอ่ วัสดผุ า้ ฝา้ ย
และวัสดุฟางข้าวซ่ึงเป็นวัสดุเหลือท้ิงทางการเกษตร คือ 45.10 และ 39.61 ยูนิตต่อมิลลิกรัมโปรตีน ตามลําดับ
และจากการนําเอนไซม์หยาบที่ได้จากเห็ดสกุล Leucocoprinus sp. มาทําการย่อยวัสดุเซลลูโลสคือผกั ตบชวา
นํ้าหนักแห้ง 5 กรัมท่ีผ่านการปรับสภาพด้วยสารละลาย NaOH ความเข้มข้นร้อยละ 10 และมีการเติมยีสต์
Saccharomyces cerevisiae ในรปู ของสารละลายในฟลาสก์ใหม้ ดิ ชดิ ให้เกดิ การผลิตเอทานอลด้วยวธิ ีการย่อย

32 | ปีท่ี 13 ฉบบั ที่ 3 (กนั ยายน – ธนั วาคม พ.ศ. 2561) วฒั นา อัจฉริยะโพธาและคณะ

สลายใหเ้ กดิ เปน็ นา้ํ ตาลแบบต่อเนอื่ งกับการหมกั แลว้ ทาํ การตรวจสอบปรมิ าณเอทานอลด้วยเครอื่ ง HPLC โดยใช้
เอทานอลเข้มขน้ รอยละ 70 เปน็ สารมาตรฐาน ได้ผลวา่ ชว่ งเวลาทีแ่ สดงโครมาโทแกรมของสารจากกระบวนการ
หมักแสดงนาทีท่ี 2.700 ซ่ึงเป็นเวลาเดยี วกับโครมาโทรแกรมของเอทานอลเข้มข้นร้อยละ 70 และพื้นทใ่ี ตก้ ราฟ
ของเอทานอลท่ผี ่านกระบวนการหมักมคี ่า 5689834 โดยเทียบกบั พืน้ ท่ใี ตก้ ราฟของเอทานอลเข้มขน้ รอยละ 70
แสดงให้เห็นว่ามีพื้นท่ีใต้กราฟการผลิตเอทานอลมากกว่าสารมาตรฐานถึง 17.215 เท่า ซ่ึงสอดคล้องกับผลการ
การใชเ้ อนไซม์เซลลเู ลสในการย่อยสลายวสั ดเุ ซลลูโลสชนดิ ต่างๆ ดังนน้ั ผลจากการศกึ ษานจี้ ึงสนับสนนุ ขอ้ มูลของ
การนําเห็ดราท่ีขึ้นตามขอนไม้หรอื ตามเศษไม้มาย่อยสลายวัสดเุ ซลลูโลสหรือชีวมวลใหเ้ ป็นนาํ้ ตาลกลโู คสซ่ึงเป็น
วตั ถุดบิ หลกั ในการผลติ เอทานอลเพือ่ เป็นการนาํ ชวี มวลที่เป็นสง่ิ ไม่ตอ้ งการในธรรมชาติมาเปลี่ยนใหเ้ ป็นเชื้อเพลงิ
ท่ีมีความสําคญั ตอ่ ระบบพลังงานในประเทศไทย

ขอ้ เสนอแนะ
งานวิจัยน้ีทําการหมักในระดับห้องปฏิบัติการทําให้ได้ปริมาตรของเอทานอลน้อยจึงไม่สามารถจะ

นํามาคิดเทียบเป็นความเข้มข้นร้อยละของเอทานอลได้ด้วยเคร่ืองมือวัดปริมาณเอทานอล ในอนาคตจึงต้อง
วางแผนการศึกษาถึงกระบวนการที่จะให้ได้ปริมาตรของเอทานอลท่ีมากเพื่อนําไปวิเคราะห์ด้วยเครื่องมือวัด
ปริมาณเอทานอลในรปู แบบตา่ งๆ

กติ ติกรรมประกาศ
งานวิจัยน้ไี ด้รบั ทุนสนับสนุนงานวิจัยปงี บประมาณ 2558 จากสถาบนั วิจัยและพฒั นา มหาวิทยาลยั ราชภฏั

วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถมั ภ์ ผู้วิจัยจงึ ขอขอบคณุ สําหรบั ทนุ สนบั สนุนงานวิจัยนี้

เอกสารอ้างองิ
บวร อศิ รางกรู ณ อยุธยา, ปรดี า จนั ทวงษ์ และ โยธนิ อึ่งกูล. (2555). การศกึ ษาคณุ สมบัติทางกลของคอนกรีต

มวลเบาอบไอนําผสมเส้นใยของผักตบชวา. กรุงเทพฯ: วิศวสารลาดกระบัง ปีท่ี29 ฉบับท่ี1
มนี าคม.
บุญเรอื นรัตน์ เรอื งวิเศษ. (2552). การผลติ เอทานอลจากเซลลโู ลส . สาํ นกั วิจยั พฒั นาเทคโนโลยชี วี ภาพ (อาคาร
ทรัพยากรพันธกุ รรมพชื สิรินธร).
ประสาน ยม้ิ อ่อน. (2549). การเพาะเหด็ . คณะเทคโนโลยกี ารเกษตร มหาวทิ ยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ ในพระ
บรมราชูปถมั ภ์, ปทุมธาน.ี
พิสมัย เจนวนิชปัญจกุล. (2548). Biofuel Roadmap, APEC Symposium on Foresighting Future
Fuel Technology. ณ อาคารสํานักงานใหญ่ บริษัทปตท. จํากัด (มหาชน) วันท่ี 28 พฤศจิกายน
2548.
พิจิตรา ตั้งเขื่อนขันธ์, รสรินทร์ รุจนานนท์ และอัญชลี อานาทสมบูรณ์. (2548). การคัดเลือกเชือราเพื่อผลิต
เอนไซม์เซลลูเลสจากวุ้นมะพร้าวท่ีเป็นเศษเหลือทิงจากโรงงาน. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตร์
มหาบณั ฑิต. กรุงเทพมหานคร : สถาบันเทคโนโลยพี ระจอมเกล้าเจา้ คุณทหารลาดกระบงั .
ยศนนั ท์ พรหมโชตกิ ุล และอรุณี วีณนิ . (2549). เหด็ ราทําลายไม้. สํานักวจิ ยั การปา่ ไม้ และผลติ ผลปา่ ไม้, กรมป่า
ไม.้

วารสารวิจยั และพัฒนา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์ สาขาวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 33

สุรีรัตน์ ถือแก้ว, วรรณพร ทะพิงคแ์ ก และมงคล ยะไชย. (2556). ประสิทธิภาพการผลติ และการเปลยี่ นแปลง
เอนไซม์ย่อยเยื่อใยจากการเพาะเห็ดนางรมโดยใช้เศษเหลือจากข้าวโพด. ว. วิทย. กษ. 44 : 1
(พเิ ศษ) : 51-54.

หรรษา ปุณณะพยัคฆ์ และ สีหนาท ประสงค์สุข. (2558). พฤกษศาสตร์เชิงอุตสาหกรรม. สํานักพิมพ์แห่ง
จุฬาลงกรณม์ หาวทิ ยาลัย, กรุงเทพฯ.

หรรษา ปุณณะพยัคฆ์ และ สีหนาท ประสงค์สุข. (2552). คู่มือปฏิบัติการรายวิชาพฤกษศาสตร์เชิง
อุตสาหกรรม. ภาควิชาพฤกษศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย.

Deswal D., Khasa Y.P. and Kuhad R.C., (2011). Optimization of cellulase production by a
brown rot fungus Fomitopsis sp. RCK2010 under solid state fermentation.
Bioresource Technol. May; 102(10): 6065-72.

Kumaran S., Sastry C.A. and Vikineswary S. (1997). Laccase, cellulase and xylanase activities
during growth ofPleurotus sajor-caju on sagohampas. World Journal of
Microbiology and Biotechnology. January 1997, Volume 13, Issue 1, pp 43–49.

Lowry, H.O., Rosebrough, J.N., Farr, L.A., and Randall, J.R. (1951). Protein measurement with
the folin phenol reagent. J. Biol. Chem. 193, 265-275.

Miller, G.L.. (1959). Use of dinitrosalicylic acid reagent for determination of reducing sugar.
Analytical Chemistry. 31(3). 426-428.

Mira Madan and Ragini Bisaria. ( 1 9 8 3 ) . Cellulolytic enzymes from an edible mushroom,
Pleurotus sajor-caju. Centre for Rural Development and Appropriate Tech., Indian
Institute of Technology. Biotechnology Letters. 08/1983; 5(9):601-604.

Puntambekar U.S. (1995). Cellulase production by the edible mushroom Volvariella diplasia.
World J Microbiol Biotechnol. Nov;11(6):695.

Sermanni, G.G., Annibale, A., Lena, D., Vitale, G., Di, N.S. and Mattia, E.. (1994). The production
of exo-enzymes by Lentinus edodes and Pleurotus ostreatus and their use for
upgrading corn straw. Bioresour. Technol. 48: 173-178.

Tan, Y.H. and Wahab, M.N.. (1997). Extracellular enzyme production during anamorphic
growth in the edible mushroom, Pleurotus sajor-caju. World J. Microb. Biot. 13:
613-617.

Wei-Chuan Chen, Yin-Chen Lin, Ya-Lian Ciou, I-Ming Chu, Shen-Long Tsai, John Chi-Wei Lan, Yu-
Kaung Chang and Yu-Hong Wei. (2017). Producing bioethanol from pretreated-
wood dust by simultaneous saccharification and co-fermentation process.
Journal of the Taiwan Institute of Chemical Engineers 79. pp 43–48.

34 | ปีท่ี 13 ฉบับที่ 3 (กนั ยายน – ธันวาคม พ.ศ. 2561) สมชาย ดุรงคเ์ ดชและคณะ

ความเชื่อด้านสุขภาพเก่ียวกบั โรคไขเ้ ลอื ดออกของชมุ ชนทม่ี กี ารระบาดของไขเ้ ลือดออกซ้าซาก
กับชุมชนทม่ี กี ารระบาดนอ้ ย เขตพนื ท่ตี ้าบลพระอินทราชา
อา้ เภอบางปะอนิ จงั หวดั พระนครศรีอยุธยา

สมชาย ดุรงคเ์ ดช1 ทศั พร ชูศกั ด2ิ์ * เนตรนภา สาสงั ข3์

บทคดั ย่อ
งานวิจัยน้ีเป็นการวิจัยเชิงสารวจแบบภาคตัดขวางโดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือศึกษาและเปรียบเทียบ

ความเชื่อด้านสขุ ภาพเกี่ยวกับโรคไข้เลอื ดออกของชุมชนที่มกี ารระบาดของไข้เลอื ดออกซ้าซากกับชุมชนท่ีมีการ
ระบาดน้อย เขตพื้นท่ีเทศบาลตาบลพระอินทราชา อาเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ระยะเวลา
การศึกษาตั้งแต่เดือนตุลาคม 2559 ถึง 30 กันยายน 2560 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษานี้คือ ตัวแทนของ
ครัวเรือน เขตพ้ืนท่ีรับผิดชอบของเทศบาลตาบลพระอินทราชา จานวน 370 คน ท่ีได้จากการสุ่มกลุ่มตัวอย่าง
แบบหลายข้ันตอน เครื่องมือท่ีใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือ แบบสอบถามซ่ึงมีค่าความเท่ียงเท่ากับ 0.91
วเิ คราะห์ข้อมูลโดยใชส้ ถิติ ความถี่ รอ้ ยละ ค่าเฉล่ยี สว่ นเบ่ยี งเบนมาตรฐาน และการเปรียบเทียบคะแนนเฉล่ียที่
เป็นอิสระต่อกัน

ผลการวจิ ัย พบว่า ความเชื่อด้านสขุ ภาพของชุมชนที่มกี ารระบาดของไข้เลือดออกซา้ ซาก ส่วนใหญ่
อยู่ในระดับปานกลาง ร้อยละ 48.1 และความเช่ือด้านสุขภาพของชุมชนท่ีมีการระบาดของไข้เลือดออกน้อย
ส่วนใหญ่อยู่ในระดับสูง ร้อยละ 53.1 และจากการเปรียบเทียบคะแนนเฉล่ียความเชื่อด้านสุขภาพของชุมชน
ที่มีการระบาดของไข้เลือดออกซ้าซากกับชุมชนที่มีการระบาดน้อย พบว่า มีความแตกต่างอย่างมีนัยสาคัญ
ทีร่ ะดบั 0.01

คา้ สา้ คญั : ความเช่อื ดา้ นสุขภาพ โรคไข้เลอื ดออก ชุมชนระบาดซ้าซาก

1 อาจารยป์ ระจาคณะสาธารณสขุ ศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยราชภฎั วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชปู ถัมภ์
2 อาจารย์ประจาคณะสาธารณสขุ ศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ราชภัฎวไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์
3 อาจารยป์ ระจาคณะวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี มหาวทิ ยาลยั ราชภัฎพระนครศรีอยธุ ยา

* ผนู้ พิ นธ์หลกั e-mail: [email protected]

วารสารวจิ ัยและพฒั นา วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถมั ภ์ สาขาวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี | 35

HEALTH BELIEVE OF DENGUE HEMORRHAGIC FEVER BETWEEN THE REPETITIVE COMMUNITY
AND LOW-OCCURRING COMMUNITY OF THE MUNICIPAL THARACHA,
BANG-PA-IN DISTRICT, AYUTTHAYA PROVINCE.

Somchai Durongdej1 Thassaporn Chusak2* Natnapa Sasang3

Abstract
This cross – sectional survey research aimed to study and compare health believe of

Dengue hemorrhagic fever between the repetitive community and low-occurring community of
the Municipal Tharacha, Bang-pa-in District, Ayutthaya Province. This study was conducted
between October 2016 and September 2017. The study samples consisted of 370 people from
multistage random sampling. The research tools were the questionnaires about health believe
of Dengue hemorrhagic fever. The reliability of the assessment tool was 0. 91. The data were
analyzed by frequency, percentage, mean, standard deviation, t-test for independent.

Results of the study showed that health believe of Dengue hemorrhagic fever of the
repetitive community at moderate level 48.1% and health believe of Dengue hemorrhagic fever
of low-occurring community at high level 53.1%. The main finding was that health believe of
Dengue hemorrhagic scores differed significantly the two areas (p <0.01).

Keywords : health believe, dengue hemorrhagic fever, epidemic area

1 Faculty of Public Health, Valaya Alongkorn Rajabhat University under the Royal Patronage
2 Faculty of Public Health, Valaya Alongkorn Rajabhat University under the Royal Patronage
3 Faculty of Science and Technology, Phra Nakhon Si Ayutthaya Rajabhat University

* Corresponding E-mail: [email protected]