คู่มือแพทย์ประจำบ้าน สาขาเวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน

คมู่ อื ฝึกอบรมสำหรบั แพทย์ประจำบา้ น
สาขาเวชศาสตรป์ ้องกนั แขนงสขุ ภาพจติ ชมุ ชน

โดย

สถาบนั ฝกึ อบรมแพทย์ประจำบ้าน
สาขาเวชศาสตร์ปอ้ งกนั แขนงสขุ ภาพจติ ชมุ ชน
สำนักวิชาการสุขภาพจติ กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสขุ

0

คำนำ

กรมสุขภาพจิต ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการสร้างและพัฒนาบุคลากรเฉพาะทางด้าน
สขุ ภาพจติ ชมุ ชน เพอ่ื ใหม้ คี วามรู้และทักษะด้าน การวางแผน การดำเนนิ งาน การบูรณาการ การสง่ เสริม การ
ป้องกันปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวช รวมทั้งการบำบัดฟื้นฟูผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชที่พบบ่อย การ
บริการทางจิตสังคม ทั้งในภาวะปกติและภาวะวิกฤต ร่วมกับเครือข่ายการดำเนินงานทั้งในและนอกระบบ
สาธารณสขุ ตลอดจนการเฝา้ ระวังทางระบาดวิทยาสุขภาพจิต การประเมนิ ความเสย่ี ง ใหค้ ำปรกึ ษา ให้ความรู้
ที่เกี่ยวเนื่องกับการป้องกันและดูแลรักษาผู้มีปัญหาสุขภาพจิตอย่างมีประสิทธิภาพ จึงจัดให้มีการฝึกอบรม
แพทย์ประจำบ้าน สาขาเวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน ตามหลักสูตรการฝึกอบรมแพทย์ประจำ
บ้านเพื่อวุฒิบัตรแสดงความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรม สาขาเวชศาสตร์ป้องกัน แขนง
สุขภาพจิตชุมชนขึน้ โดยมรี ะยะเวลาในการฝึกอบรมจำนวน 3 ปี

เพอ่ื ให้บรรลุตามวัตถปุ ระสงค์ กรมสุขภาพจติ โดย สำนักวชิ าการสุขภาพจิต สถาบันฝึกอบรม
แพทย์ประจำบ้านสาขาเวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน จึงจัดทำ “คู่มือฝึกอบรมสำหรับแพทย์
ประจำบ้าน สาขาเวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน” ขึ้น เพื่อให้แพทย์ประจำบ้านที่เข้ารับการ
ฝึกอบรมใช้เป็นคู่มือประกอบการฝึกอบรมของตนเองตลอดหลักสูตร ประกอบด้วยเนื้อหา 4 หมวด คือ
สาระสำคัญในภาพรวม รายละเอียดของแต่ละกิจกรรมในหลักสูตร ภาคผนวก และปฏิทินการฝึกอบรม
ตามลำดับ

คณะผู้จัดทำหวงั เปน็ อยา่ งยิ่งวา่ คู่มือเลม่ นจี้ ะเป็นประโยชนแ์ กแ่ พทย์ประจำบา้ น และอาจารย์
ผู้เกี่ยวข้องกับการฝึกอบรม หากมีข้อบกพร่องใดๆ เกิดขึ้น คณะผู้จัดทำยินดีน้อมรับ เพื่อนำไปปรับปรุงแก้ไข
ให้ดียิ่งขนึ้ ในโอกาสตอ่ ไป

คณะผูจ้ ดั ทำ
กรกฎาคม 2563

1

สารบญั

วัตถุประสงค์ของค่มู ือแพทย์ประจำบา้ น.......................................................................................................... 4
ความเป็นมา.................................................................................................................................................... 4
พนั ธกจิ ของหลักสูตร ....................................................................................................................................... 5
วัตถุประสงค์ของการฝึกอบรมแพทยป์ ระจำบา้ น ............................................................................................. 6
คำนิยาม.......................................................................................................................................................... 6
แนวทางการจดั การเรียนการสอน.................................................................................................................... 6
วธิ ีการให้การฝกึ อบรม..................................................................................................................................... 7
คณุ สมบัติ, สทิ ธิ และหนา้ ที่ของแพทย์ประจำบ้าน......................................................................................... 18

คณุ สมบัติของแพทยป์ ระจำบ้าน................................................................................................................ 18
สทิ ธิของแพทยป์ ระจำบา้ น........................................................................................................................ 18
หน้าทขี่ องแพทย์ประจำบา้ นโดยทั่วไป ...................................................................................................... 19
หน้าที่ของแพทยป์ ระจำบ้านแตล่ ะชนั้ ปี..................................................................................................... 19
คณุ สมบตั ิของแพทย์ผจู้ บหลักสูตร................................................................................................................. 19
ระเบียบวินยั ของแพทยป์ ระจำบา้ น..................................................................................................................22
บทลงโทษในกรณที ำความผิดต่างๆของแพทย์ประจำบ้าน ............................................................................. 22
ตารางการฝึกปฏบิ ตั ิงานหลักสูตรการฝกึ อบรมแพทย์ประจำบ้าน .................................................................. 25

การปฐมนิเทศและเตรียมความพร้อม.................................................................................................... 27
การอบรมหลักสตู รระบาดวิทยาภาคสนามเบ้อื งตน้ ............................................................................... 28
การอบรมดา้ นความรู้จติ เวชศาสตร์ระดับพนื้ ฐาน.................................................................................. 30
การอบรมดา้ นความรจู้ ิตเวชเด็กและวยั ร่นุ ............................................................................................ 32
การอบรมความร้ดู า้ นนิตจิ ติ เวช............................................................................................................. 34
การอบรมความรู้ด้านสขุ ภาพจติ ชมุ ชน....................................................................................................35
การฝกึ ปฏิบตั ิความร้แู ละทกั ษะการดำเนินงานดา้ นสุขภาพจติ ชุมชน.......................................................42
การประชมุ วิชาการประจำสปั ดาห์...........................................................................................................45
การวิจารณบ์ ทความวารสารวิชาการ..................................................................................................... 47
การทบทวนหวั ข้อวิชาการ..................................................................................................................... 48
การศึกษาด้วยตนเองและกิจกรรมสโมสรหนงั สอื ................................................................................... 49
การศึกษาวิจัย....................................................................................................................................... 50
การเขยี นบทความวชิ าการ.................................................................................................................... 52
การฝกึ ปฏิบตั ิงานในภาวะวิกฤตสขุ ภาพจิต............................................................................................ 54

2

การเปน็ วิทยากรผชู้ ว่ ยหรือวทิ ยากรหลกั ............................................................................................... 55
วิชาเลอื กเสรี......................................................................................................................................... 56
การสมั มนา/ประชมุ วิชาการระดบั นานาชาติ......................................................................................... 58
การฝึกอบรมในต่างประเทศ.................................................................................................................. 60
การทำวิจยั .................................................................................................................................................... 62
แนวทางการวิเคราะห์วจิ ารณ์งานวจิ ยั ........................................................................................................... 63
ระบบสนบั สนุนการเรียนรู้............................................................................................................................. 66
เกณฑ์การประเมนิ ผลแพทยป์ ระจำบา้ นในการเล่ือนชนั้ ปี.............................................................................. 66
การประเมนิ ระหวา่ งการฝึกอบรม ............................................................................................................. 66
เกณฑ์การประเมนิ ความรู้แพทย์ประจำบ้าน.............................................................................................. 67
การประเมินผลความรู้ ความสามารถของแพทยป์ ระจำบา้ น.......................................................................... 67
การประเมินระหวา่ งการฝึกอบรม ............................................................................................................. 68
ภาคผนวกท่ี 1 คณะกรรมการบริหารหลกั สูตรการฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้าน................................................71

คณะกรรมการพัฒนาหลกั สูตรการฝึกอบรมแพทยป์ ระจำบา้ น................................................73
ทำเนียบรายชอ่ื คณะอาจารยห์ ลักสูตรฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้าน...........................................75
ภาคผนวกที่ 2 เน้ือหาหลกั สตู รฝกึ อบรมแพทยป์ ระจำบา้ น สาขาเสชศาสตรป์ ้องกนั แขนงสขุ ภาพจติ ชุมชน..82
ภาคผนวกท่ี 3 การทำวจิ ัยและการขอการับรองฯ............................................................................................91
ภาคผนวกที่ 4 สมรรถนะตามเปา้ ประสงค์หลักในแต่ละระดับของการฝึกอบรมตามเกณฑ์.............................95
ภาคผนวกท่ี 5 บันทกึ การปฏิบตั ิงานของแพทย์ประจำบ้าน...........................................................................101
บนั ทึกการเรยี นรู้จากการปฏิบตั งิ าน.......................................................................................102
แบบบันทกึ การเรยี นร้.ู ............................................................................................................103
แบบประเมนิ เพ่ือเล่ือนชนั้ ป.ี ...................................................................................................104
ภาคผนวกที่ 6 รายการหนังสือในกรมสุขภาพจติ ทีเ่ กยี่ วข้องกับการพัฒนาวชิ าการ.......................................106
ภาคผนวกท่ี 7 รายการเวบ็ ไซต์ทค่ี วรทราบ....................................................................................................115
คณะผู้จดั ทำ.................................................................................................................. .................................117

3

คูม่ อื ฝกึ อบรมสำหรบั แพทยป์ ระจำบา้ น
หลักสูตรการฝึกอบรมเพือ่ วุฒิบัตรแสดงความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรม

สาขาเวชศาสตรป์ อ้ งกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน
สถาบนั ฝึกอบรมแพทยป์ ระจำบ้าน สาขาเวชศาสตร์ปอ้ งกัน แขนงสขุ ภาพจติ ชมุ ชน

สำนกั วชิ าการสขุ ภาพจติ กรมสุขภาพจติ
.........................................................

วัตถุประสงค์ของคู่มือแพทย์ประจำบา้ น

เพ่ือใชเ้ ปน็ แนวทางในการเรยี นการปฏิบัตงิ าน และการประเมนิ ผลของแพทย์ประจำบ้านสาขาเวชศาสตร์
ปอ้ งกนั แขนงสุขภาพจติ ชมุ ชน

ความเป็นมา
สุขภาพจิตและโรคจิตเวชเกิดขึ้นจากปฏิสัมพันธ์ของปัจจัยที่หลากหลาย ทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ จิตใจ และ

ปัจจัยทางชีวภาพ เช่นเดียวกับสุขภาพกายและโรคภัยไข้เจ็บโดยทั่วไป ที่ผ่านมาความพยายามลดภาระสุขภาพ จาก
ปัญหาความเจ็บป่วยทางจิตเวชนั้นจะมุ่งเนน้ ที่การรักษาผูป้ ่วยรายบุคคล ทั้งที่การส่งเสริมสุขภาพจิตและการป้องกัน
ปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวชเปน็ อีกส่วนที่มีความสำคัญมาก และต้องดำเนินการด้วยการมีส่วนร่วมและการสนับสนนุ
ของชุมชน โดยการสร้างพันธมิตรในการทำงาน ร่วมกันกับภาคีเครือข่ายต่าง ๆ ทั้งในภาคราชการ เอกชน และภาค
ประชาสงั คม จึงจะเกิดผลสำเร็จและอยอู่ ย่างยง่ั ยนื ได้

หลักสูตรแพทย์ประจำบ้านเพื่อวุฒิบัตรแสดงความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรมสาขาเวช
ศาสตรป์ อ้ งกนั แขนงสขุ ภาพจิตชุมชน มีเปา้ หมายเพอื่ ฝึกอบรมแพทย์สาขาเวชศาสตร์ป้องกนั ดา้ นสุขภาพจิตชุมชน ซ่ึง
เป็นวิชาการทางการแพทย์และการสาธารณสุขเฉพาะทางที่เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพจิต การป้องกันปัญหา
สุขภาพจิตและโรคจิตเวช และการบำบัดฟื้นฟูผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชที่พบบ่อย ทั้งในระดับบุคคล
ครอบครัว ชมุ ชน และประชาชน รวมท้ังผสมผสานงานสขุ ภาพจิตแบบองค์รวมทงั้ ร่างกาย จติ ใจ สงั คม ให้เช่ือมโยงกับ
วิถีชีวิต สอดคล้องกับสภาพสังคม วัฒนธรรมและเศรษฐกิจของประเทศ และสามารถจัดการกับภาวะวิกฤติที่เกิดข้ึน
อยา่ งเปน็ ระบบได้ แพทยผ์ ู้เขา้ ฝกึ อบรมเปน็ ผเู้ ช่ียวชาญสาขาเวชศาสตรป์ ้องกัน แขนงสุขภาพจติ ชุมชน จงึ ควรมีความรู้
ความชำนาญดังกล่าวทัง้ ในด้านทฤษฎีและปฏิบัติ นอกจากความรู้และทักษะด้านเวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิต
ชุมชนแล้ว แพทย์ที่เชี่ยวชาญเฉพาะทาง สาขาเวชศาสตรป์ ้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน ควรมีความสามารถดา้ นอนื่ ๆท่ี
สำคัญ ได้แก่ ความสามารถในการเรียนรู้และพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต ความสามารถด้านการศึกษา
ค้นคว้า วิจัยเพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่ มีทักษะปฏิสัมพันธ์และการสื่อสาร ทักษะการเป็นผู้นำ (leadership) และการ
ทำงานเป็นทีม การบริหารจัดการ ความรู้ความเข้าใจในระบบสุขภาพและการสาธารณสุขที่ทันสมัยรอบด้าน การบูร
ณาการงาน การใช้ทรัพยากร และร่วมดำเนนิ การกบั หนว่ ยงาน องค์กรทั้งภาครัฐและเอกชนที่เกีย่ วข้อง รวมทั้งชุมชน

และเครือข่ายต่างๆ ตลอดจนมีจิตสำนึกแห่งการส่งเสริมและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวช มีความ

รับผิดชอบ มีคุณธรรม จริยธรรมและเจตคติอนั ดี อันก่อให้เกิดประโยชน์สูงสดุ ต่อประเทศชาติส่วนรวม และเกิดความ

ยั่งยืนของงานสุขภาพจิตชุมชน ดังเป้าหมายยุทธศาสตร์สุขภาพจิตแห่งชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2560 – 2579) คือ การที่

“ประชาชนมปี ญั ญา อารมณ์ดี และมีความสขุ อยูใ่ นสังคมอยา่ งทรงคุณคา่ ”

พนั ธกิจของหลักสูตร
กรมสุขภาพจิตเป็นหน่วยงานที่มีศักยภาพสูงในการดำเนินงานทั้งด้านการบริการการรักษาผู้มีปัญหา

สุขภาพจิตและจิตเวช การป้องกันสุขภาพจิต การส่งเสริมให้ประชาชนมีสุขภาพจิตที่ดี และการพัฒนาฝึกอบรม

บุคลากรให้มีความเชี่ยวชาญ ความชำนาญในการดำเนินงานด้านสุขภาพจิตและจิตเวช และเพื่อให้สอดคล้องตาม

เจตนารมณ์ข้างต้น กรมสุขภาพจิตจึงกำหนดความสำคัญในการฝึกอบรมแพทย์เวชปฏิบัติที่ผ่านการเพิ่มพูนทักษะให้

เป็นผมู้ ีความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรม ตามมาตรฐานคณุ วุฒิการประกอบวิชาชีพเวชกรรม สาขา

เวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน เป็นผู้มีความเชี่ยวชาญด้านการสาธารณสุข สุขภาพจิตชุมชน (Public

Community Mental Health) มีลักษณะเป็นผู้นำในการบริหารจัดการปัญหาสุขภาพจติ เชิงระบบในชุมชน สามารถ

ปฏบิ ตั ิงานท้ังดา้ นการบริการจติ เวชเบ้ืองต้น การส่งเสริมปอ้ งกนั ปญั หาสุขภาพจติ การดำเนินงานสขุ ภาพจิตชุมชนโดย

ใชว้ ทิ ยาศาสตรแ์ ห่งการขยายผล การสอ่ื สารสาธารณะ การผลกั ดันขอ้ เสนอเชงิ นโยบายในการพัฒนางานสุขภาพจิตใน

ชมุ ชน โดยกำหนดพนั ธกิจของแผนการฝกึ อบรมไวด้ งั น้ี

2.1 เพื่อผลติ ผ้ปู ระกอบวชิ าชพี เวชกรรม สาขาเวชศาสตรป์ อ้ งกนั แขนงสุขภาพจิตชุมชน ทีม่ คี วามรู้
ความสามารถตามสมรรถนะหลัก ท่ีคณะอนกุ รรมการฝึกอบรมและสอบ ความรูค้ วามชำนาญในการประกอบ
วิชาชพี เวชกรรม (อฝส.) สาขาเวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสขุ ภาพจติ ชุมชน กำหนดไว้ใน มคว.1 เพ่ือดำเนินงานด้านการ
ส่งเสริมสขุ ภาพจติ การปอ้ งกันปัญหาสขุ ภาพจิตและโรคจิตเวชทพี่ บบ่อย และใหก้ ารบำบดั รักษาและฟน้ื ฟูผูม้ ปี ัญหา
สุขภาพจิต ในระดับบุคคล ครอบครวั ชุมชน และประชาชน ท้งั ในภาวะปกติและวิกฤต

2.2 เพื่อผลติ ผู้ประกอบวชิ าชพี เวชกรรม สาขาเวชศาสตร์ปอ้ งกนั แขนงสุขภาพจิตชุมชน ทส่ี ามารถ
เปน็ บุคลากรในทมี สหสาขาในการบริหารจดั การดำเนินงานการสง่ เสรมิ สขุ ภาพจติ การปอ้ งกันปัญหาสุขภาพจติ และ
โรคจติ เวชท่พี บบ่อย และให้การบำบัดรักษาและฟื้นฟผู มู้ ีปญั หาสขุ ภาพจติ ในระดับบุคคล ครอบครัว ชมุ ชน และ
ประชาชน ท้งั ในภาวะปกติและวกิ ฤต

2.3 เพื่อผลิตผ้ปู ระกอบวิชาชีพเวชกรรม สาขาเวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน ทม่ี ีความสามารถ

ในการเรียนรคู้ น้ ควา้ ตลอดชีวิต การทำวจิ ัย เป็นผู้นำในการสรา้ งงานวจิ ัย สร้างองคค์ วามรู้ เพือ่ แก้ปัญหาสุขภาพจิตใน

ชุมชน และสามารถให้การแนะนำแก่ภาคเี ครือข่าย ท้งั ภาครัฐและเอกชน รวมทัง้ สามารถถ่ายทอดองคค์ วามรู้แก่
ผู้เก่ยี วขอ้ งได้อย่างเหมาะสม

2.4 เพอื่ ผลิตผปู้ ระกอบวิชาชีพเวชกรรม สาขาเวชศาสตรป์ ้องกัน แขนงสุขภาพจิตชุมชน ที่มคี วามสามารถใน
การสื่อสาร มีมนุษยสมั พันธ์ท่ีดี แสดงออกไดอ้ ย่างถูกตอ้ งและเหมาะสมท้งั ต่อผปู้ ่วย ญาติ และ เพ่ือนรว่ มงาน ในการ
ดแู ลผู้มปี ัญหาสุขภาพจิต การเลือกใช้เทคโนโลยสี ขุ ภาพจิตทเ่ี หมาะสม การแกป้ ัญหาสุขภาพจิต ท้ังในระดับบุคคล
ครอบครวั ชุมชน และประชาชน

วตั ถุประสงคข์ องการฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้าน

วัตถุประสงคข์ องการฝึกอบรมหลกั สตู รสาขาเวชศาสตร์ป้องกนั แขนงสุขภาพจิตชมุ ชน
สำหรับแพทย์ประจำบ้านมีดังต่อไปนี้

1. พัฒนาศักยภาพของแพทย์ผู้รับการอบรมเพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการของหน่วยงานต่างๆ
ภายในกระทรวงสาธารณสขุ รวมถงึ หนว่ ยงานอน่ื ๆทีเ่ ก่ียวขอ้ ง ด้านสขุ ภาพจิตชุมชน

2. พัฒนาศักยภาพของแพทย์ผู้รับการอบรมเพื่อให้สามารถพัฒนาระบบการเฝ้าปัญหาสุขภาพจิตและโรค
ทางจติ เวชที่พบบ่อย ทเี่ ปน็ ปญั หาสาธารณสขุ ของประเทศ

3. พัฒนาศักยภาพของแพทย์ผู้รับการอบรมให้สามารถจัดลำดับความสำคัญของปัญหา วางแผน ดำเนิน
โครงการส่งเสริมและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตและโรคทางจิตเวชที่พบบ่อย ตลอดจนให้คำแนะนำแก่
เครอื ขา่ ยการดำเนินงาน ผู้เก่ียวข้องและประชาชนได้

4. พัฒนาศักยภาพของแพทย์ผู้รับการอบรมให้เป็นแพทย์ เฉพาะทางด้านสุขภาพจิตชุมชน
ท่ีมีเจตคติ คุณธรรม จรยิ ธรรม และอปุ นิสยั ทส่ี ามารถเป็นทงั้ ผูน้ ำและผรู้ ่วมงานท่ีดไี ด้

5. พัฒนาศักยภาพของแพทย์ผู้รับการอบรม ให้สามารถสนับสนุนการสอนและเผยแพร่ความรู้ให้แก่
ประชาชน ตลอดจนการสง่ เสริมและป้องกันปัญหาสุขภาพจติ

คำนยิ าม

“แพทย์ประจำบา้ น” หมายถึง แพทย์ผู้ท่ีไดร้ ับปรญิ ญาแพทยศาสตรบัณฑติ แลว้ และกำลังปฏิบตั ิงานด้านการแพทย์
เฉพาะทางภายใต้การควบคุมของอาจารย์แพทยท์ ี่ไดร้ บั หนังสืออนุมตั ิและวุฒิบตั รแสดงความรู้ความชำนาญในการ
ประกอบวชิ าชีพเวชกรรม มีระยะเวลาในการศึกษาอบรม 3 ปี ตามทสี่ ถาบันกำหนด หลังจากนน้ั ต้องเขา้ สอบเพื่อ
หนงั สอื อนมุ ัติและวฒุ ิบตั รแสดงความรคู้ วามชำนาญในการประกอบวชิ าชีพเวชกรรม จากสมาคมเวชศาสตรป์ ้องกัน
แขนงสุขภาพจติ ชมุ ชน
“การฝกึ อบรม” หมายถึง การฝกึ อบรมหลักสูตรแพทย์ประจำบา้ น เพ่ือวุฒบิ ัตรแสดงความรคู้ วามชำนาญในการ
ประกอบวิชาชีพเวชกรรม สาขาเวชศาสตรป์ ้องกัน แขนงสุขภาพจติ ชุมชน
“MCQ” หรือ Multiple Choice Question หมายถงึ ข้อสอบแบบเลือกตอบ ซึ่งเป็นข้อสอบปรนัย มีคำตอบถูกเพยี ง
คำตอบเดยี ว
“MEQ” หรือ Multiple Essay Question หมายถึง ข้อสอบแบบข้อเขียนที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อทดสอบความรู้
ความสามารถในการแก้ไขปญั หา โดยการใหโ้ จทย์ แลว้ ต้ังคำถามเพือ่ หาคำตอบเปน็ ขนั้ ตอน
“OSCE” หรือ Objective Structured Clinical Examination หมายถึง ข้อสอบที่ประเมินผลทักษะและหัตถการ
ทางคลินิก ทงั้ ภาคปฏบิ ัติ และการสอบปากเปล่า ประกอบดว้ ยการสอบเป็นสถานีสอบยอ่ ย (Stations)

แนวทางการจดั การเรียนการสอน

โครงการฝึกอบรมมีการกำหนดสัดส่วนของการเรียนรู้ โดยแบ่งเป็นเรียนรู้จากการปฏิบัติงานจริง
ร้อยละ 70 และการเรียนรู้ในห้องเรียนในรูปแบบบรรยายและประชุมวิชาการร้อยละ 30 โดยสอดแทรกการปรับเจต
คติและการเรยี นรู้ดว้ ยตนเองตลอดหลักสูตร รวมทัง้ ได้รับการปลกู ฝังการคิดกระบวนการพฒั นาศักยภาพแพทย์ประจำ

บ้านโดยอาศัยการทำงานในสถานการณ์จริง ซึ่งจะทำให้แพทยป์ ระจำบา้ นไดเ้ รียนรู้การแก้ปัญหาทางการแพทย์และ
สาธารณสุขด้วยตนเองภายใต้การดูแลของอาจารย์ที่ปรึกษาเป็นเวลา 2 ปีท่ีกรมสุขภาพจิต (Two years in service
training program) และศึกษาหลกั สูตรปริญญาโท สาขาสาธารณสุข หรอื ในสาขาท่ีเก่ยี วข้อง หรอื เทียบเทา่ ระยะเวลา
ในการศึกษาไม่น้อยกวา่ 10 เดอื น

กรณีที่แพทย์ประจำบ้านของสถาบันฯเป็นผู้ที่ศึกษาจบในระดับปริญญาโท/ปริญญาเอก/มีวุฒิบัตรแสดง
ความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรมในสาขาที่เก่ียวข้อง ทางสถาบันฯจะปรึกษาคณะอนุกรรมการ
ฝึกอบรมและสอบให้พิจารณาความเหมาะสมให้ยกเว้นการศึกษาต่อหลักสูตรปริญญาโท สาขาสาธารณสุข หรือ
เทียบเท่า แต่ทำวิจัยที่มีคุณภาพและได้รบั การเผยแพร่ ตีพิมพ์ในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพจิตชุมชน จำนวน 1 เรื่อง
ในระหว่างที่อบรมกบั กรมสุขภาพจิต 2 ปี อย่างไรกต็ ามขึ้นอยู่กับผลพิจารณาของคณะอนุกรรมการฝึกอบรมและสอบ
วา่ ตอ้ งเรียนหรือไม่

วธิ กี ารใหก้ ารฝกึ อบรม

1. สมรรถนะการส่งเสริมสุขภาพจิต การป้องกันปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวช และการบำบัดฟื้นฟูผู้มีปัญหา

สุขภาพจิตและโรคจิตเวชที่พบบ่อย ทั้งในระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชน และประชาชน ในภาวะปกติและ

ภาวะวกิ ฤต (Patient/Family/Population/Community Care)

แพทยป์ ระจำบ้านชั้นปที ่ี 1 มีการเรยี นรู้และปฏิบัติเกยี่ วกับงานเวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจติ ชุมชน ใน

ระดับไมซ่ บั ซ้อน แพทย์ประจำบ้านช้นั ปที ี่ 2 และ 3 ในระดบั ซับซ้อนมากขึ้นในความควบคมุ ของอาจารย์ผู้ให้การ

ฝกึ อบรม

การปฏิบัติงาน วธิ กี ารให้การฝึกอบรม/ กลยุทธ์การประเมินผล

กลยทุ ธ์การสอนท่ใี ชพ้ ัฒนา การเรียนรู้แตล่ ะด้าน

ด้านการสง่ เสริมสุขภาพจิต (Universal prevention by promotion in mental health) ในภาวะปกติ

1. การรวบรวมข้อมลู สถานการณ์ 1.จัดสอนการรวบรวมข้อมูล 1. การสังเกตและการมีส่วน

สขุ ภาพจติ สถานการณ์ปัญหาสุขภาพจิต การ รว่ มในการเรียนรู้

2. การวิเคราะห์ สงั เคราะหข์ ้อมลู วิเคราะห์ สงั เคราะห์ข้อมูล 2. การสอบถามผู้เรยี น

สุขภาพจติ และเทคโนโลยีที่เกีย่ วขอ้ งใน สขุ ภาพจติ เทคโนโลยีทเ่ี กยี่ ว ขอ้ งใน 3. Small group discussion

การสง่ เสริมสุขภาพจิต การส่งเสรมิ สุขภาพจติ ชุมชน การ 4. การทำ portfolio

3. การวางแผน และดำเนนิ การส่งเสริม วางแผนและดำเนนิ งานสง่ เสรมิ 5. การสอบข้อเขยี น MCQ,

สุขภาพจิต สขุ ภาพจติ ในชมุ ชน การกำกับ Essay

4. การกำกับ ติดตาม และประเมนิ ผล ตดิ ตาม และประเมินผลการสง่ เสริม

การส่งเสริมสุขภาพจิต สุขภาพจิต การปรับปรุง และ

5. การปรับปรงุ และพัฒนาการ พัฒนาการดำเนนิ งาน
ดำเนนิ งานส่งเสรมิ สขุ ภาพจิต 2.ฝกึ ปฏิบตั ิภาคสนาม

การปฏบิ ัติงาน วิธกี ารใหก้ ารฝึกอบรม/ กลยุทธก์ ารประเมนิ ผล

กลยุทธก์ ารสอนที่ใชพ้ ัฒนา การเรยี นรแู้ ต่ละด้าน

ด้านการป้องกนั ปัญหาสขุ ภาพจติ และโรคจติ เวช (Selective prevention in mental problem and

mental disorders) ผู้มีปัญหาสขุ ภาพจติ และโรคจติ เวชที่พบบ่อยในภาวะปกติ

1. การค้นหา ประเมิน ปญั หาสุขภาพจิต 1.จัดสอนและฝกึ ปฏิบตั งิ านการ 1. การสังเกตและการมีส่วน

และโรคจติ เวชทีพ่ บบ่อย ปอ้ งกันปัญหาพฒั นาการเด็ก ปญั หา รว่ มในการเรยี นรู้

2. การวเิ คราะห์และจัดลำดับ สุขภาพจิตเด็กและวัยรุน่ วยั ทำงาน 2. การสอบถามผู้เรียน

ความสำคัญของปัญหาสขุ ภาพจิตและ วัยสงู อายุและโรคจติ เวชท่พี บบอ่ ย 3. Small group discussion

โรคจติ เวชท่พี บบ่อย 2.เข้าศึกษาในพ้นื ที่ ศึกษาดูงานใน 4. การทำ portfolio

3. การวางแผน ดำเนนิ การป้องกนั และ ชุมชน และฝึกปฏบิ ตั ิงาน เพื่อเรยี นรู้ 5.การสอบข้อเขียน MCQ,

จดั การปัญหาสขุ ภาพจติ และโรคจติ เวชที่ ในการประเมนิ สภาวะปัญหา Essay

พบบ่อย สุขภาพจติ และโรคทางจิตเวชใน

4. การให้บริการจิตสังคมแก่บุคคล ผู้ปว่ ยและชมุ ชน

ครอบครัวและชมุ ชน ที่มีปญั หา 3.จดั สอนการวางแผน ดำเนินการ

สขุ ภาพจติ และโรคจิตเวชท่ีพบบอ่ ย ป้องกนั และจดั การปญั หาพฒั นาการ

เดก็ ปัญหาสขุ ภาพจิต การให้บริการ

จิตสงั คมแก่บุคคล ครอบครวั และ

ชมุ ชน

4.ฝึกปฏิบตั ภิ าคสนาม

ด้านการบำบัดรักษาและฟ้ืนฟู (Indicated prevention in patient care and rehabitation service) ผู้

มปี ญั หาสขุ ภาพจิตและโรคจติ เวชท่พี บบ่อย ในภาวะปกติ

1. การตรวจวนิ ิจฉยั ปญั หาสุขภาพจิต 1.จัดสอนเร่อื งการใหบ้ ริการจติ สังคม 1. การสังเกตและการมีส่วน

และโรคจติ เวชทพ่ี บบ่อย แก่บคุ คล ครอบครวั และชุมชน ร่วมในการเรียนรู้

2. การวางแผนการบำบดั รักษาและฟน้ื ฟู 2.ฝึกปฏิบัติภาคสนาม 2. การสอบถามผู้เรียน

ผ้มู ีปญั หาสุขภาพจติ และโรคจิตเวชท่ีพบ 3. Small group discussion

บ่อย 4. การทำ portfolio

3. การให้บรกิ ารจิตสังคมแกผ่ ปู้ ว่ ยจติ เวช 5. การสอบข้อเขียน MCQ,

และญาติ Essay

ดา้ นการใชเ้ ทคโนโลยีสุขภาพจติ ( Mental health technology )

1. การเลอื กใชเ้ ทคโนโลยีการดำเนนิ งาน 1.จัดสอนเรือ่ งการใชเ้ ทคโนโลยเี พือ่ 1. การสังเกตและการมีส่วน

สุขภาพจติ เครื่องมือประเมินสุขภาพจิต การดำเนนิ งานสขุ ภาพจิตในชุมชน ร่วมในการเรยี นรู้

ตา่ ง ๆ ทัง้ ในระดับบคุ คล ครอบครวั 2.ฝกึ ปฏิบัติภาคสนาม 2. การสอบถามผเู้ รียน

ชมุ ชน และประชาชน ได้อย่างเหมาะสม 3. Small group discussion

4. การทำ portfolio

การปฏบิ ัตงิ าน วธิ ีการให้การฝึกอบรม/ กลยุทธ์การประเมนิ ผล

กลยทุ ธ์การสอนทีใ่ ชพ้ ัฒนา การเรยี นร้แู ต่ละดา้ น

2. การใหค้ ำแนะนำแก่ภาคเี ครือข่ายใน 5. การสอบข้อเขียน MCQ,

การใช้เทคโนโลยีการดำเนนิ งาน Essay

สุขภาพจติ เครอ่ื งมือประเมนิ สขุ ภาพจิต

ต่าง ๆ ทงั้ ในระดับบคุ คล ครอบครวั

ชมุ ชน และประชาชน

ดา้ นการดแู ลสุขภาพจิตในภาวะวิกฤต(Mental health crisis management)

1. การดำเนินการสง่ เสริมสุขภาพจิต ใน 1.ปฏบิ ัตงิ านภาคสนามในการใช้ 1. การสังเกตและการมีส่วน

ภาวะวกิ ฤต เครื่องมอื ประเมนิ ภาวะสขุ ภาพจติ ร่วมในการเรยี นรู้

2. การดำเนินการป้องกันปญั หา และการใช้เทคโนโลยใี นการปฏบิ ตั ิ 2. การสอบถามผ้เู รยี น

สุขภาพจติ และโรคจติ ผู้มีปัญหา งานดา้ นเวชศาสตร์ป้องกัน 3. Small group discussion

สขุ ภาพจิตและโรคจติ เวชในภาวะวกิ ฤต สุขภาพจิตชมุ ชน 4. การทำ portfolio

3. การใหก้ ารบำบัดรักษาและฟื้นฟู ผ้มู ี

ปญั หาสขุ ภาพจติ และโรคจติ เวชท่พี บ

บอ่ ยในภาวะวิกฤต

2. ความรู้ ความเชย่ี วชาญ และความสามารถ ในการส่งเสริมสขุ ภาพจิต การป้องกนั ปัญหาสุขภาพจิตและโรค

จติ เวช และการบำบดั ฟน้ื ฟูผ้มู ปี ัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชท่พี บบ่อย ทง้ั ในระดบั บคุ คล ครอบครัว ชุมชน

และประชาชน (Preventive medicine knowledge)

ก. แพทย์ประจำบ้านปีที่ 1 ศึกษาความรู้พื้นฐานด้านเวชศาสตร์ป้องกัน และความรู้ที่สำคัญเฉพาะแขนง

(Lecture กลางท่สี มาคมเวชศาสตรป์ ้องกนั จดั ให้สำหรบั แพทยป์ ระจำบา้ นทุกแขนงเรยี นพร้อมกนั )

ข. แพทย์ประจำบา้ นปีท่ี 1, 2, 3 เรยี นและปฏิบัตงิ านในแขนงสขุ ภาพจิตชมุ ชน

ค. แพทย์ประจำบ้านทุกชั้นปี เข้าร่วมในกิจกรรมทางวิชาการ เช่น topic review, interesting case, book

club, journal club เปน็ ตน้

การปฏิบัติงาน วิธีการใหก้ ารฝกึ อบรม/ กลยทุ ธ์การประเมนิ ผล

กลยทุ ธ์การสอนทใ่ี ช้พัฒนา การเรียนร้แู ต่ละดา้ น

1. ความรพู้ ื้นฐานดา้ นเวชศาสตรป์ ้องกนั 1.จัดสอนความรู้พื้นฐานด้านเวช 1. การสังเกตและการมสี ว่ น

ท่วั ไป ระบาดวทิ ยาและการเฝ้าระวงั โรค ศาสตรป์ อ้ งกนั ท่วั ไป ระบาดวิทยา รว่ มในการเรยี นรู้

และเวชศาสตร์ปอ้ งกนั ด้านสุขภาพจิต การเฝ้าระวงั โรค และสุขภาพจติ 2. การสอบถามผ้เู รียน

ชุมชน ชมุ ชน 3. Small group discussion

2. ความรู้และปฏิบตั งิ านเวชศาสตร์ 2.ปฏิบตั ิงานภาคสนามเพ่ือ 4. การทำ port folio

ปอ้ งกนั ด้านสขุ ภาพจติ ชุมชนทัว่ ไป สังเคราะห์องค์ความรู้ดา้ นการ 5. การสอบข้อเขยี น MCQ,

ส่งเสริมสขุ ภาพจิตชมุ ชน Essay

การปฏบิ ัตงิ าน วิธกี ารให้การฝกึ อบรม/ กลยุทธ์การประเมนิ ผล
กลยทุ ธก์ ารสอนท่ีใชพ้ ัฒนา การเรียนรู้แตล่ ะดา้ น
3. ความรู้และปฏบิ ตั ิงานเวชศาสตร์ การป้องกนั ปญั หาสุขภาพจติ และโรค 6. การประเมนิ จากอาจารยพ์ ่ี
ป้องกันด้านการสง่ เสรมิ สุขภาพจติ ชุมชน จิตเวช และการบำบัดฟื้นฟูผู้มีปญั หา เล้ยี งในพ้ืนที่ /ชมุ ชน
4. ความร้กู ารปอ้ งกนั ปัญหาสุขภาพจติ สขุ ภาพจติ และโรคจติ เวชที่พบบอ่ ย
และโรคจติ เวช และการบำบัดฟืน้ ฟผู มู้ ี การดำเนนิ งานวิกฤตสขุ ภาพจิต
ปัญหาสขุ ภาพจติ และโรคจิตเวชท่ีพบ การศึกษา ค้นคว้าและวจิ ยั และ
บ่อย จริยธรรมการวจิ ัยในคน
5. ความร้กู ารดำเนนิ งานวิกฤต 3.จดั สอนและฝกึ อบรมความรู้การ
สขุ ภาพจิต พัฒนาเทคโนโลยสี ุขภาพจติ ตาม
6. ความรกู้ ารศึกษา คน้ คว้าและวจิ ยั แนวทางมาตรฐานที่เชื่อถือได้
7. ความรู้การใชเ้ ทคโนโลยีสุขภาพจิต 4.ปฏบิ ัตงิ านภาคสนามเพื่อ
และเคร่ืองมือประเมนิ ปญั หาสขุ ภาพจติ สงั เคราะห์องค์ความรดู้ า้ นการ
ต่างๆตามแนวทางมาตรฐานท่ีเช่อื ถือได้ เผยแพร่ ส่อื สาร ใหข้ ้อมลู งาน
8. ความรูก้ ารเผยแพร่ สื่อสาร ให้ข้อมูล สขุ ภาพจติ ชุมชนแก่สาธารณชน
งานสขุ ภาพจิตชุมชนแกส่ าธารณชน ชุมชน สังคม เครอื ข่าย องค์กรและ
ชุมชน สงั คม เครือข่าย องคก์ รและ หนว่ ยงานทง้ั ภาครฐั และเอกชนท่ี
หน่วยงานทง้ั ภาครฐั และเอกชนท่ี เกีย่ วข้อง
เกี่ยวข้อง 5.จัดให้แพทยป์ ระจำบ้านเข้าร่วม
9. การนำเสนอและเขา้ ร่วมในกจิ กรรม กิจกรรมวชิ าการด้านเวชศาสตร์
ทางวชิ าการ ปอ้ งกัน สขุ ภาพจติ ชุมชน เชน่ การ
ประชุมสัมมนาวิชาการ ทงั้ ใน
ระดบั ประเทศ และนานาชาติ

3. การพฒั นาตนเองและการเรยี นรู้จากการปฏบิ ตั ิ (Practice-based learning and improvement)
ระหวา่ งการฝกึ อบรม 3 ปี แพทย์ประจำบา้ นทกุ 8oตอ้ งได้รับการฝึกอบรมทกั ษะดังต่อไปนี้

ก. เรยี นร้เู กี่ยวกบั การวจิ ยั ทางการแพทย์และสาธารณสุข
ข. เรยี นรูก้ ารวิพากษ์บทความและงานวจิ ัยทางการแพทย์
ค. ฝึกการวิเคราะห์ปัญหา และ ค้นหาปัญหาวิจัย (research question) และสามารถนำเสนอโครงร่างการ
วิจยั และผา่ นการประเมินจากอาจารย์ที่ปรึกษา
ง. สามารถดำเนินการวิจัยทางการแพทย์และสาธารณสุข และเป็นไปตามมาตรฐานการวิจัยทางการแพทย์
และสาธารณสุข

การปฏบิ ัติงาน วธิ กี ารใหก้ ารฝกึ อบรม/ กลยุทธก์ ารประเมนิ ผล

กลยุทธก์ ารสอนทีใ่ ช้พัฒนา การเรียนรู้แตล่ ะด้าน

1. การทำงานร่วมกับภาคเี ครือข่าย 1.ปฏิบตั ิงานภาคสนามในการ 1. การสังเกตและการมสี ว่ นร่วม

องค์กร ทง้ั ภาครฐั และเอกชน โดย ทำงานบรู ณาการร่วมกบั ภาคี ในการเรียนรู้

สอดคลอ้ งกับวิถชี วี ติ ของชมุ ชน เครอื ข่ายในชุมชน ทง้ั ภาครฐั และ 2. การสอบถามผู้เรียน

2. การสอนนกั ศึกษา บคุ ลากรทาง เอกชน 3. Small group discussion

การแพทย์ และแพทย์ประจำบ้านรุน่ 2.ให้มีส่วนรว่ มในการสอน การให้ 4. การนำเสนอในการ

หลงั ได้ ความรูแ้ กบ่ ุคลากรต่างๆ และ ประชุมสัมมนา

3. การถอดบทเรยี นและจัดการ แพทยป์ ระจำบา้ นรนุ่ หลัง

ความรู้ ทไี่ ดเ้ รยี นรจู้ ากการปฏิบัตงิ าน 3.ให้เขา้ ฟงั การบรรยาย การเข้า

ตลอดหลักสตู ร รว่ มประชมุ การปฏบิ ัตงิ าน

ภาคสนาม

4. การศึกษา คน้ ควา้ วจิ ยั งาน 1. ให้ดำเนนิ การวจิ ัยที่เกี่ยวข้อง 1. ผลงานวจิ ยั ผา่ นการพจิ ารณา

สุขภาพจติ ชุมชน ตามมาตรฐานการ กับงานเวชศาสตรป์ อ้ งกนั งาน รับรองจากคณะกรรมการ

วิจัยทางการแพทย์และการ สาธารณสุข งานสุขภาพจิตชุมชน จรยิ ธรรมการวจิ ยั ในคน

สาธารณสุข 2.บรรยายความรูเ้ รอื่ งการวจิ ัย 2. ไดร้ ับการเผยแพรต่ ีพิมพ์

5. การวเิ คราะหป์ ญั หาและค้นหา 3. วเิ คราะห์สถานการณ์ตัวอย่าง ผลงานวิจัยในวารสาร

ปญั หา/คำถามการวจิ ัย(research ปญั หาสุขภาพจิตชุมชน

question) งานสขุ ภาพจติ ในชมุ ชน 4. ปฏิบตั กิ ารเขยี นโครงร่าง

ดว้ ยกระบวนการศึกษาวจิ ัย งานวิจยั การนำเสนอและ

6. การนำเสนอโครงรา่ งการวจิ ัย และ วิเคราะหป์ รับปรุงแกไ้ ขตาม

ผา่ นการประเมินจากอาจารย์ทีป่ รึกษา ขอ้ เสนอ ข้อแนะนำ การนำเสนอ

และคณะกรรมการ สรุปผลการดำเนนิ งานวิจยั

7. การดำเนนิ งานวิจัยทางการแพทย์ วิเคราะห์ประโยชน์ที่ได้จากการ

การสาธารณสุข สขุ ภาพจติ ชุมชนจน วจิ ัย

แลว้ เสร็จได้

4. ทกั ษะปฏสิ มั พนั ธ์ และการสื่อสาร (Interpersonal and communication skills)
แพทยป์ ระจำบา้ นทุกชัน้ ปตี อ้ งไดร้ ับการฝึกอบรมทักษะดังต่อไปนี้

ก. ฝกึ ส่ือสารใหข้ ้อมูลดา้ นสขุ ภาพจติ ชมุ ชนแกผ่ ปู้ ว่ ย ญาติ ประชาชน ชุมชน และสงั คม ได้อยา่ งถูกต้องและมี
ประสิทธภิ าพ และไม่สง่ ผลกระทบทางลบตอ่ สงั คมและชมุ ชน

ข. ฝึกการนำเสนอข้อมูลผู้ป่วย/ประชาชน และชมุ ชน และอภิปรายปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ
ค. ฝกึ ถ่ายทอดความรแู้ ละทักษะ ให้บคุ ลากรทางการแพทย์ ประชาชน และชุมชน

ง. เรียนรู้การเผยแพร่ สอื่ สาร ขอ้ มูล ความรู้ดา้ นการแพทย์และสาธารณสุขที่เกยี่ วกบั สขุ ภาพจิตชุมชนทม่ี ี

ความน่าเชอ่ื ถือ แกส่ าธารณชน ชุมชน สงั คม

จ. มมี นุษยสมั พนั ธท์ ด่ี ี ทำงานกับผรู้ ่วมงานทุกระดบั อย่างมปี ระสทิ ธิภาพ

ฉ. ฝึกการเปน็ ทป่ี รึกษาและให้คำแนะนำแก่แพทย์และบุคลากรอื่น โดยเฉพาะทางเวชศาสตร์ปอ้ งกนั แขนง

สุขภาพจิตชมุ ชน

การปฏบิ ัติงาน วิธีการให้การฝึกอบรม/ กลยทุ ธ์การประเมนิ ผล

กลยทุ ธ์การสอนทใ่ี ชพ้ ัฒนา การเรียนรู้แต่ละด้าน

1. ทกั ษะปฏิสมั พนั ธแ์ ละการสือ่ สาร 1. จัดสอนและฝึกปฏบิ ตั ิงานเร่ือง 1. การสังเกตและการมีส่วนร่วม

กบั ผรู้ ่วมปฏิบัตงิ าน ผู้ปว่ ย การส่ือสาร การให้ขอ้ มลู แก่ญาติ ในการเรยี นรู้

ครอบครวั ชมุ ชนและสงั คม ผปู้ ว่ ย ครอบครัว ชุมชนและสังคม 2. การสอบถามผเู้ รียน

2. ทักษะการเปน็ ผู้นำและทักษะการ 2. ปฏิบตั งิ านรว่ มกบั ทีมสหวชิ าชีพ 3. Small group discussion

ทำงานเป็นทีมร่วมกบั ทีมสหวชิ าชพี บุคลากรสขุ ภาพในชมุ ชน 4. การสอบข้อเขียน MCQ,

บคุ ลากรสุขภาพในชมุ ชน 3. การคืนข้อมูลใหแ้ ก่ชมุ ชน การ Essay

3. แนวทางและทักษะในการเผยแพร่ ใหก้ ารปรึกษาแนะนำ และเสนอ 5. การประเมินจากอาจารยพ์ ี่

สอ่ื สาร ใหข้ ้อมูลงานสขุ ภาพจิตชุมชน ข้อเสนอแนะแก่พนื้ ท่ี ชุมชนท่ีฝกึ เล้ยี งในพ้ืนที่ /ในสถาบัน/ชุมชน

ตามกลุ่มเปา้ หมาย เชน่ บคุ ลากรทาง ภาคสนาม

การแพทย์และการสาธารณสุข 4.ฝึกปฏิบตั กิ ารวิเคราะหช์ ่องทาง

เครือข่าย องคก์ รและหนว่ ยงานทง้ั และแนวทางการใหข้ ้อมูล การ

ภาครัฐและเอกชนท่เี ก่ยี วข้อง สอ่ื สารในระดบั พน้ื ที่ ลงปฏบิ ัติใน

4. การวิเคราะห์ ชอ่ งทาง โอกาสและ ภาคสนามได้อย่างมีประสิทธิภาพ

แนวทางทเ่ี หมาะสมในการสือ่ สาร ให้ โดยไม่สง่ ผลกระทบด้านลบกับ

ข้อมลู งานสุขภาพจติ ชุมชนได้อย่าง ผเู้ กี่ยวข้อง

ถูกต้อง มีประสิทธิภาพ โดยไม่ส่งผล 5.ฝกึ ปฏิบัติการให้การปรึกษา

กระทบทางลบต่อผู้เกย่ี วข้อง ประเดน็ ตา่ งๆ ในงานส่งเสริม

5. ทกั ษะการให้การปรึกษา และ ปอ้ งกนั รักษา ฟ้ืนฟู ภาวะ
การให้คำแนะนำบุคลากรสขุ ภาพ สขุ ภาพจติ กฎหมายที่เก่ยี วข้องแก่
แพทยเ์ วชปฏิบัติ ภาคีเครือข่ายด้าน แพทยเ์ วชปฏบิ ตั ิ บคุ ลากรสขุ ภาพ
สาธารณสขุ ในชมุ ชนและสงั คม ใน ในชมุ ชนต่างๆ ด้านเวชศาสตร์
ประเดน็ ตา่ งๆ เชน่ ด้านเวชศาสตร์ ป้องกัน สขุ ภาพจติ ชมุ ชน

ปอ้ งกนั สขุ ภาพจติ ชมุ ชน ดา้ น

กฎหมายทเ่ี กี่ยวข้อง

5. ความเป็นมืออาชีพ (Professionalism) แพทย์ประจำบ้านทกุ ช้นั ปตี อ้ ง

ก. เรียนรู้การมีคุณธรรม และเจตคติอันดีต่อผู้ป่วย ญาติ เพื่อนร่วมวิชาชีพ ประชาชนและชุมชน จากอาจารย์และ

แพทย์รนุ่ พ่ี

ข. พัฒนาจติ สำนกึ แห่งการปอ้ งกันโรค (Preventive Mind)

ค. ฝึกทักษะด้านที่ไม่ใช่เทคนิค (Non-technical skills) และสามารถบริหารจัดการสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องได้

เหมาะสม

ง. พฒั นาตนเองให้มีความสนใจใฝร่ ู้ และสามารถพฒั นาไปสู่ความเปน็ ผูเ้ รยี นร้ตู ่อเนื่องตลอดชีวิต (Continuous

professional development)

การปฏบิ ัตงิ าน วธิ ีการใหก้ ารฝกึ อบรม/ กลยทุ ธ์การประเมนิ ผล

กลยุทธก์ ารสอนที่ใช้พัฒนา การเรยี นรู้แต่ละดา้ น

1. ความรบั ผิดชอบต่องานที่ไดร้ ับ 1.รว่ มวิเคราะหป์ ัญหาและแนว 1. การสังเกตและการมีส่วนร่วม

มอบหมาย และ คำนงึ ถึงผลประโยชน์ ทางการส่งเสรมิ สุขภาพจติ ใน ในการเรียนรู้

ส่วนรวม ชุมชนใหส้ อดคลอ้ งกบั ลักษณะ 2. การสอบถามผ้เู รียน

2. จิตสำนึกและเจตคตทิ ่ดี ี และ ของปัญหา ขอ้ จำกดั และบรบิ ท 3. Small group discussion

มองเห็นโอกาสการพัฒนางานในการ วัฒนธรรมของพ้นื ทีใ่ นชุมชน 4. การนำเสนอ การแสดง

ปฏบิ ตั งิ านดา้ นสุขภาพจติ ชุมชน 2. รว่ มดำเนินกจิ กรรมการพัฒนา ความเหน็ ในการประชุม

3. ความรูด้ ้านจริยธรรมทางการแพทย์ งานสขุ ภาพจิตในชุมชน 5. การสอบข้อเขียน MCQ,

และสาธารณสขุ และสิทธผิ ปู้ ว่ ย 3. รว่ มตดิ ตามและประเมนิ ผลการ Essay

รวมถึงกฎหมายสุขภาพจิต ดำเนนิ งานสุขภาพจิตในชมุ ชน 6. การประเมนิ จากอาจารยพ์ ่ี

4. ความสนใจใฝร่ ู้ และสามารถพฒั นา 4.จัดสอนเร่อื งจริยธรรมทาง เลย้ี งในพน้ื ที่ /ในสถาบัน/ชมุ ชน

ไปสูก่ ารเปน็ ผเู้ รียนรตู้ ่อเน่ือง ตลอด การแพทย์

ชีวิต

6. การปฏิบัตงิ านใหเ้ ขา้ กับระบบ (System-based practice) แพทยป์ ระจำบา้ นทุกชั้นปีต้อง
ก. เรียนรู้เกี่ยวกับระบบสุขภาพการสาธารณสุข และงานสุขภาพจิตชุมชน ของระดับประเทศ ระดับภูมิภาคและ
นานาชาตทิ ี่เก่ยี วข้อง
ข. ฝกึ การมสี ่วนรว่ มในระบบพัฒนาคุณภาพการดแู ลรักษา และปอ้ งกนั ผู้ป่วย ประชาชน และชมุ ชน
ค. เรียนรู้การใช้ทรัพยากรสุขภาพอย่างเหมาะสม (cost consciousness medicine) และสามารถปรับเปลี่ยนการ
ดูแลรักษาและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตชุมชน ทั้งในระดับประชาชน และชุมชน ให้เข้ากับบริบทของการ บริการ
สาธารณสุขไดต้ ามมาตรฐานวชิ าชีพ

การปฏิบตั งิ าน วธิ ีการใหก้ ารฝึกอบรม/ กลยทุ ธ์การประเมนิ ผล
กลยทุ ธก์ ารสอนท่ใี ชพ้ ัฒนา การเรยี นรแู้ ต่ละดา้ น
1. ประสบการณ์เรยี นรู้การบริหาร 1. ปฏิบตั ิงานกบั หน่วยงานในพน้ื ที่ 1. การสงั เกตและการมสี ่วนร่วม
จัดการเชงิ ระบบในงานสุขภาพจติ ทุกระดับเพ่ือศึกษาการดำเนินงาน ในการเรียนรู้
ชุมชนท่ีเกี่ยวข้องกับระบบสุขภาพทัง้ สขุ ภาพจิตชมุ ชนในระบบบริการ 2. Small group discussion
ในระดับพ้นื ที่ ระดับเขตสุขภาพ สขุ ภาพ (service Plan) สาขา 3. นำเสนอผลงานการดำเนนิ งาน
ระดบั ชาติ และระดับนานาชาติ สุขภาพจติ และจติ เวชในชมุ ชน ใน ของกจิ กรรม/โครงการ
2. ประสบการณ์เรยี นรู้การบริหาร ระดับพื้นที่ ระดับเขตสขุ ภาพ 4. การประเมินจากอาจารย์พี่
จดั การเชิงระบบในงานสุขภาพจิต 2. ศกึ ษาดงู านเกีย่ วกบั ระบบการ เล้ยี งในพ้ืนท่ี /ในสถาบนั /ชุมชน
ชุมชนท่เี ก่ียวขอ้ งกบั นอกระบบ บรหิ ารจัดการงานสขุ ภาพจติ
สุขภาพทร่ี วมถงึ ภาคีเครือข่าย องคก์ ร ชุมชนกบั หนว่ ยงานท้ังในและ
และหน่วยงานท้ังภาครฐั และเอกชนที่ ต่างประเทศ
เกีย่ วขอ้ ง 3. ปฏบิ ัติงาน ร่วมดำเนิน
3. ทักษะในการใชท้ รพั ยากรทัง้ ของ กจิ กรรม/โครงการ การดำเนินงาน
หนว่ ยงาน ชุมชนได้อยา่ งเหมาะสม สุขภาพจิตชุมชนรว่ มกับหนว่ ยงาน
และสามารถบูรณาการงานสุขภาพจติ สาธารณสขุ เชือ่ มกับภาคี
ชมุ ชนใหเ้ ข้ากับบริบทของงานบริการ เครอื ข่ายนอกระบบสุขภาพท้ัง
สาธารณสขุ ในชุมชน ภาครัฐและเอกชน
4.ให้ความรู้และปฏิบัตงิ านดา้ น
การวางแผนการดำเนินโครงการ
และการจัดสรรทรัพยากรในชมุ ชน
รวมทงั้ การใช้ Information
based , big data
ร่วมดำเนินกจิ กรรม/โครงการ การ
ดำเนนิ งานสขุ ภาพจิตชมุ ชนท่ี
เก่ยี วขอ้ งกับการใช้ทรพั ยากรใน
ชมุ ชนในระบบ service Plan
สาขาสขุ ภาพจิตและจติ เวช
5.นำเสนอโครงการ/รายงานผล
การดำเนินงาน/กจิ กรรมสง่ เสริม
สุขภาพจิตในชุมชน

เนือ้ หาในการฝกึ อบรม

เนื้อหาทส่ี ถาบนั ฯ จัดให้แพทยป์ ระจำบ้านอบรม ตลอดเวลาระยะ 3 ปี จะครอบคลมุ ประเด็นตอ่ ไปน้ี
ชั้นปีที่ 1 และชนั้ ปีท่ี 2

1 ความร้พู ้ืนฐานดา้ นเวชศาสตรป์ อ้ งกนั ทัว่ ไป
1) ครอบคลมุ ความรู้พ้นื ฐานและหลักการของเวชศาสตร์ป้องกันทวั่ ไป (Fundamental and

principle of preventive medicine)
2) ความร้พู นื้ ฐานของเวชศาสตร์ปอ้ งกันเฉพาะแขนงท่วั ไป (Fundamental of special

branch in preventive medicine)
รายละเอียดดงั ภาคผนวกที่ 2

2 ความรู้เฉพาะทางเวชศาสตร์ปอ้ งกัน แขนงสขุ ภาพจิตชมุ ชน รายละเอยี ดเน้อื หาโดยสังเขปดงั นี้
1) Foundation of community mental health
2) Mental health promotion
3) Preventing of mental health problems and mental disorders
4) Common mental disorders
5) Common mental health problems
6) Maternal mental health, child development and developmental disorders
7) Mental health and mental problems in school age children and adolescence
8) Mental health and mental problems in working age
9) Mental health and mental problems in elderly
10) Suicide prevention
11) Drug and alcohol use prevention
12) Mental health literacy
13) Stigma and discrimination
14) Ethics and mental health laws
15) Psychosocial intervention in the community
16) Mental health information system
17) Mental health research
18) Community mental health policy and strategies
19) Leadership, network and community management
20) Lesson learn of national programs of community mental health

รายละเอยี ดของเนอื้ หาอยูใ่ นภาคผนวกที่ 2

ชน้ั ปที ี่ 3
ศกึ ษาหลักสูตรปริญญาโทสาขาสาธารณสขุ ศาสตร์ หรือ ในสาขาทเ่ี กย่ี วข้อง หรือเทยี บเท่า ระยะเวลาใน

การศกึ ษาไม่น้อยกวา่ 10 เดือน

3. ทกั ษะ/เจตคติของวชิ าชีพและความรูด้ า้ นบรู ณาการ แพทย์ประจำบ้านทุกชั้นปตี อ้ งเรียนร้ดู ังต่อไปนี้
1) ทักษะปฏิสมั พันธ์ และการส่ือสาร (Interpersonal and communication skills)
ก. มีทักษะปฏิสัมพันธแ์ ละการสอ่ื สารกับผรู้ ว่ มปฏิบัตงิ าน ผูป้ ว่ ย ครอบครัว ชมุ ชนและสงั คม
ข. มีทกั ษะการเปน็ ผ้นู ำและการทำงานเป็นทีมรว่ มกับทมี สหวชิ าชพี บุคลากรสขุ ภาพในชมุ ชน
ค. มีแนวทางและทักษะในการเผยแพร่ สือ่ สาร ให้ข้อมูลงานสขุ ภาพจิตชมุ ชนตามกลุ่มเป้าหมาย เชน่ บคุ ลากรทาง
การแพทย์และการสาธารณสุข เครอื ขา่ ย องคก์ รและหนว่ ยงานทง้ั ภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง
ง. สามารถวเิ คราะห์ ช่องทาง โอกาสและแนวทางทเ่ี หมาะสมในการส่อื สาร ให้ข้อมูลงานสุขภาพจิตชุมชนได้อย่าง
ถกู ต้อง มปี ระสทิ ธิภาพ โดยไม่สง่ ผลกระทบทางลบต่อผ้เู ก่ียวขอ้ ง
จ. มที ักษะการให้การปรกึ ษา และการให้คำแนะนำบคุ ลากรสุขภาพ แพทยเ์ วชปฏิบตั ิ ภาคีเครือข่ายด้านสาธารณสุขใน
ชุมชนและสังคม ในประเดน็ ต่างๆ เช่น ดา้ นเวชศาสตรป์ ้องกนั สขุ ภาพจติ ชุมชน ด้านกฎหมายทเี่ ก่ยี วข้อง
2) ทักษะความเปน็ มอื อาชีพ (Professionalism)
ก. มีความรับผดิ ชอบต่องานทีไ่ ด้รบั มอบหมาย และ คำนงึ ถึงผลประโยชนส์ ว่ นรวม
ข. มจี ิตสำนกึ และเจตคตทิ ี่ดี และมองเหน็ โอกาสการพัฒนางานในการปฏิบัตงิ านดา้ นสุขภาพจติ ชมุ ชน
ค. มคี วามรู้ด้านจริยธรรมทางการแพทยแ์ ละสาธารณสุข และสิทธิผูป้ ว่ ย รวมถงึ กฎหมายสุขภาพจิต
ง. มีความสนใจใฝ่รู้ และสามารถพัฒนาไปสูก่ ารเปน็ ผู้เรยี นรู้ตอ่ เนอ่ื ง ตลอดชวี ติ
3) การปฏบิ ัติงานใหเ้ ขา้ กับระบบ (System-based practice)
ก. มีประสบการณเ์ รียนรู้การบรหิ ารจัดการเชงิ ระบบในงานสุขภาพจติ ชุมชนที่เกี่ยวข้องกบั ระบบสุขภาพท้งั ในระดับ
พื้นท่ี ระดบั เขตสุขภาพ ระดับชาติ และระดับนานาชาติ
ข. มปี ระสบการณ์เรียนรู้การบรหิ ารจดั การเชิงระบบในงานสขุ ภาพจิตชุมชนทเี่ กย่ี วข้องกับนอกระบบสุขภาพท่รี วมถึง
ภาคเี ครือขา่ ย องค์กรและหน่วยงานทัง้ ภาครฐั และเอกชนที่เก่ยี วขอ้ ง
ค. มีทกั ษะในการใชท้ รัพยากรทงั้ ของหน่วยงาน ชุมชนได้อย่างเหมาะสม และสามารถบูรณาการงานสุขภาพจติ ชุมชน
ให้เข้ากบั บริบทของงานบริการสาธารณสขุ ในชุมชน
4) การพัฒนาตนเองและการเรียนรูจ้ ากการปฏิบัติ(Practice-based learning and improvement)
ก. มีประสบการณแ์ ละสามารถทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย องคก์ ร ท้ังภาครฐั และเอกชน โดยสอดคลอ้ งกับวิถีชวี ติ
ของชุมชน
ข. สามารถสอนนกั ศกึ ษา บคุ ลากรทางการแพทย์ และแพทยป์ ระจำบา้ นรุ่นหลงั ได้
ค. สามารถถอดบทเรียนและจดั การความรู้ ท่ีไดเ้ รยี นรู้จากการปฏบิ ัตงิ านตลอดหลกั สตู ร
ง. สามารถศึกษา ค้นควา้ วิจัยงานสุขภาพจิตชมุ ชน ตามมาตรฐานการวิจัยทางการแพทยแ์ ละการสาธารณสุข

การดำเนินการฝึกอบรม
ในการฝึกอบรมใช้หลากหลายรูปแบบ โดยเนน้ ผู้เรยี นเปน็ ศูนยก์ ลาง ประกอบด้วยกิจกรรมการศึกษา ดังน้ี

ความรเู้ ก่ียวข้องกบั เวชศาสตรป์ อ้ งกัน สุขภาพจิตชุมชน ทงั้ ในภาคทฤษฎแี ละปฏิบัติ ในกจิ กรรมดังตอ่ ไปนี้
1) การบรรยาย/การบรรยายพิเศษ (Lecture or special lecture)
2) การหมนุ เวยี นฝกึ ปฏิบตั ิงานในหนว่ ยงานเฉพาะทางดา้ นตา่ งๆ
3) การฝกึ ปฏิบัติงาน (Practice)
4) การศึกษาดูงาน (Site visit) ท้ังในประเทศและต่างประเทศ
5) การร่วมดำเนนิ โครงการ / กิจกรรมการดำเนินงานในชุมชน
6) การดำเนนิ งานวจิ ัย
7) การสัมมนา (Seminar)
8) การเข้ารว่ มประชุมวชิ าการประจำปี (Annual academic meeting)
9) การเรียนรูผ้ า่ นกรณีตัวอย่างสถานการณจ์ ำลองในช้นั เรียน (Interesting case)
10) กิจกรรมวารสารสโมสร (Journal club& Book club)
รายละเอียดเป็นไปตามลักษณะของรายวิชา ตลอดจนความเหมาะสมและความสอดคล้องกบั เน้ือหาสาระของรายวิชา
นัน้ ๆ
ด้านทกั ษะทเ่ี ก่ียวข้องกับงานเวชศาสตร์ปอ้ งกนั สุขภาพจิตชุมชน ในกจิ กรรมโครงการพฒั นางานสขุ ภาพจิตชุมชน
และการบรู ณาการงานสขุ ภาพจิตชุมชน ร่วมกบั ภาคเี ครือขา่ ย และองค์กรภาครัฐและเอกชนเพ่ือใหเ้ รียนรู้การฝึก
ทักษะดังต่อไปนี้
1) ฝกึ ทักษะการสือ่ สาร การให้ขอ้ มูลข่าวสารระหว่างบุคคล ครอบครัว ชุมชน และบุคลากรด้านสาธารณสุขท่ี
เกี่ยวขอ้ ง
2) ฝึกทกั ษะการเลือกการเรยี นรแู้ ละการใช้เทคโนโลยสี ารสนเทศในการปฏบิ ตั ิงานภายใต้สถานการณจ์ ริง การ
นำเสนอข้อมูลได้อย่างเหมาะสม
3) ฝึกทักษะการทำงานเปน็ ทีม การแสดงภาวะความเปน็ ผู้นำ การปรับตวั ให้เขา้ กบั สถานการณต์ า่ งๆได้อย่างเหมาะสม
4) ฝกึ ทักษะที่เกี่ยวข้องกบั วิเคราะห์ปัญหาสุขภาพจิต การประเมนิ ภาวะสขุ ภาพจติ การป้องกันปัญหาสุขภาพจิต การ
สง่ เสรมิ สุขภาพจติ ทง้ั ในระดับหนว่ ยงาน องคก์ ร ครอบครวั ชมุ ชนและประชาชน
5) ฝึกทกั ษะในการให้การปรึกษา การเสนอข้อแนะนำเกย่ี วกบั งานดา้ นสุขภาพจิตชมุ ชนกบั บุคลากรท่เี กีย่ วข้อง
ดา้ นการวจิ ยั ทีเ่ กีย่ วข้องกบั งานสุขภาพจิตชมุ ชน ในกจิ กรรมต่อไปน้ี
1) การจดั ทำขอ้ เสนอโครงร่างงานวจิ ัย การออกแบบงานวิจยั การเลอื ก/สรา้ งเคร่อื งมอื การเก็บรวบรวมข้อมูล
การดำเนินการวเิ คราะห์ข้อมูลด้วยการใชส้ ถติ ทิ เ่ี หมาะสม
2) การดำเนนิ งานวจิ ยั ตามข้อกำหนด โดยไดร้ ับความเห็นชอบจากอาจารย์ทป่ี รกึ ษา และคณะกรรมการ
กจิ กรรมวิชาการ ประกอบด้วย
1) Journal club & Book club ไมน่ อ้ ยกว่า 1 ครงั้ /เดือน
2) Interesting case ไมน่ ้อยกว่า 1 ครัง้ /เดือน
3) การบรรยายทางวชิ าการ อย่างน้อย 1 ครง้ั /เดือน
4) การประชุมวิชาการนานาชาติ อยา่ งน้อยปีละ 1 ครั้ง

5) สนบั สนนุ ใหแ้ พทย์ประจำบา้ นผเู้ ข้ารับการฝกึ อบรมไปร่วมประชมุ นอกสถานที่ตามโอกาสอนั ควร โดยความ
เหน็ ชอบของคณะกรรมการบรหิ ารหลกั สูตร คณะอนุกรรมการฝกึ อบรมและสอบฯ สาขาเวชศาสตรป์ อ้ งกัน แขนง
สุขภาพจติ ชุมชน

คุณสมบัติ สิทธิ และหนา้ ที่ของแพทย์ประจำบา้ น
คณุ สมบตั ขิ องแพทยป์ ระจำบา้ น

เป็นแพทย์ที่ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรม ตามพระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรม
พ.ศ. 2525 ผ่านการปฏบิ ตั ิงานตามโครงการเพ่มิ พูนทกั ษะของแพทยสภาเรยี บร้อยแล้ว โดยกำหนดให้
1) เป็นแพทย์ที่มีต้นสังกัดสามารถเข้ารับการฝึกอบรมได้หลังจากได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรมมาแล้วไม่
นอ้ ยกวา่ 1 ปี
2) สำหรบั แพทย์ท่ีได้รับปรญิ ญาแพทยศาสตร์บณั ฑิตมาจากสถาบนั ต่างประเทศท่ีแพทยสภาให้การรับรอง และ ได้รับ
ใบอนญุ าตการประกอบวิชาชพี เวชกรรมแลว้ จะต้องผา่ นการปฏิบัติงานตามโครงการเพมิ่ พนู ทักษะของแพทยสภาก่อน
แลว้ จงึ พิจารณาเข้ารับการฝึกอบรม

สิทธิของแพทย์ประจำบา้ น
1) แพทยป์ ระจำบา้ นมสี ่วนรว่ มในการวางแผนการฝึกอบรม กำหนดข้อตกลงในการทำงานและการเรยี นการสอน จะมี
การประชุมร่วมกันระหว่างแพทย์ประจำบ้านทั้งหมดและคณะกรรมการการบริหารหลักสูตร เพื่อนำข้อเสนอปัญหา
ต่างๆ ระหว่างการฝึกอบรมและแนวทางการแก้ไขปญั หาวิเคราะหร์ ว่ มกัน
2) แพทยป์ ระจำบ้านมีสทิ ธ์อิ ุทธรณ์ หรือตรวจสอบผลการสอบและการประเมินตา่ งๆ
3) แพทยป์ ระจำบ้านมีสิทธใิ์ นการลาทุกประเภท ได้แก่ ลาพักรอ้ น ลากิจ ลาป่วย และลากจิ ฉุกเฉนิ โดยมีข้อกำหนด
ในการลาดังน้ี

- การลาพักรอ้ น
แพทย์ประจำบ้านมีสทิ ธลิ าพกั ร้อนได้ปลี ะ 10 วันทำการ โดยจะมีการจัดตารางวนั ลาพักร้อนท่ชี ัดเจน

- การลากิจ
แพทย์ประจำบ้านมีสิทธิ์ลากิจได้ไม่เกินปีละ 5 วันทำการ ถ้าวันลาตรงกับวันออกตรวจผู้ป่วยนอก ให้แจ้งอาจารย์ท่ี
ปรึกษารับทราบ และเขียนใบแจ้งงดออกตรวจผู้ป่วยนอก โดยแจ้งอาจารย์ผู้ดูแลหน่วยตรวจผู้ป่วยนอก ทราบก่อน
ล่วงหนา้

- การลาป่วย และ ลากจิ ฉกุ เฉิน
ใหโ้ ทรแจง้ อาจารย์ที่ปรกึ ษา กอ่ นเวลา 08.00 น. เพ่อื ให้สามารถปรับเปลี่ยนตารางงานไดท้ นั ทว่ งที

4) สวัสดิการการรักษาพยาบาล การตรวจสุขภาพประจำปี และค่าตอบแทนแพทย์ประจำบ้านเป็นไปตามสิทธิ์ของ
ตนเอง เชน่ สิทธิข์ า้ ราชการเบกิ จ่ายจากกรมบัญชกี ลาง
5) สิทธเ์ิ มอื่ จบการฝึกอบรมแพทย์ประจำบา้ น

- จบการฝกึ อบรมจากสถาบันฝึกอบรมและสอบสาขาเวชศาสตรป์ อ้ งกัน แขนงสขุ ภาพจติ ชมุ ชน กรมสุขภาพจติ
กระทรวงสาธารณสขุ

- เมื่ออบรมครบ 3 ปี จะไดร้ ับ ประกาศนยี บตั รการฝึกอบรมแพทย์ประจำบา้ น สาขาเวชศาสตรป์ ้องกัน แขนง
สขุ ภาพจติ ชุมชน และ ปริญญาบัตรสาธารณสขุ ศาสตร์มหาบัณฑติ หรือเทียบเท่า

- เมือ่ สอบวฒุ ิบตั รผ่าน จะได้รับวฒุ บิ ตั รแสดงความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรม สาขาเวช
ศาสตรป์ ้องกนั แขนงสุขภาพจิตชมุ ชน

หน้าที่ของแพทย์ประจำบ้านโดยทว่ั ไป

ดา้ นวิชาการ

1) ทบทวนวิชาการพ้นื ฐานและศึกษาหาความรดู้ ้วยตนเองด้านสุขภาพจติ ชุมชน จากตำรามาตรฐานท่ีมีอยู่ในห้องสมุด
วารสารวิจยั ทางการแพทย์และเอกสารวชิ าการทค่ี ้นควา้
2) ศกึ ษาฝกึ อบรมตามมาตรฐานหลกั สตู ร
3) ทำกิจกรรมทางวิชาการของสถาบันตามตารางที่กำหนด ได้แก่ การทำ Interesting case conference ร่วมกับ
แพทย์ประจำบ้านชั้นปีที่ 2 และ 3 การเตรียมและนำเสนอข้อมูลทางวิชาการใน Journal club, book club
รวบรวมความรูท้ ่ีนา่ เชื่อถอื และทนั สมยั นำเสนอเวทวี ชิ าการ
4) อา่ นตำราและเอกสารวชิ าการต่างประเทศ และวารสารการแพทย์ทีก่ ำหนดไว้
5) มสี ่วนร่วมในการอภปิ ราย ในกจิ กรรมวิชาการตา่ งๆของสถาบนั
6) เตรียมข้อมูลสำหรับทำงานวิจัย เตรียมเอกสาร ขออนุญาตทำวิจัยจากคณะกรรมการจริยธรรมวิจัยในคน และ
เอกสารขอทนุ วจิ ยั โดยมีอาจารยท์ ี่ปรกึ ษางานวิจัยใหก้ ารปรึกษา
7) แพทยป์ ระจำบา้ นชนั้ ปที 2่ี และ3 เป็นพเ่ี ลีย้ งใหแ้ ก่แพทย์ประจำบ้านช้ันปที ี่ 1 และนักศึกษาแพทย์
ดา้ นบริการ
1) ดูแลรักษาพยาบาลผู้ป่วยตามท่ีไดร้ ับมอบหมาย
2) ปฏิบัตงิ านตามหนา้ ที่ของแพทย์ประจำบา้ นแต่ละช้ันปตี ามทไ่ี ดร้ บั มอบหมาย แพทยป์ ระจำบ้านทุกคนจะทำหนา้ ที่
หมุนเวยี นกนั ตามสายงานที่ได้จัดให้
3) ใหแ้ พทย์ประจำบา้ นทุกคนลงบนั ทกึ ผลการปฏิบตั ิการของตนเอง ทุก สปั ดาห์
4) ทำงานวจิ ัยที่มคี ณุ ภาพอยา่ งน้อย 1 เรอ่ื ง และนำเสนอต่อกรรมการสอบของสถาบนั
5) ปฏบิ ัติงานอืน่ ๆ ตามที่ได้รับมอบหมาย
ด้านการปฏิบตั ิงาน

การปฏิบตั งิ านในเวลาราชการ

1) การปฏบิ ัตงิ านตามท่ีไดร้ ับมอบหมายจากสถาบนั
2) การปฏบิ ัติงานประจำของสถาบนั
3) การปฏบิ ตั ิงานในหอผูป้ ว่ ย
4) การปฏบิ ตั ิงานในตกึ ผู้ป่วยนอก
5) การปฏบิ ตั งิ านสขุ ภาพจติ ชุมชนในโรงพยาบาลจติ เวช และ ศูนยส์ ุขภาพจติ เขต
6) การปฏบิ ัติงานวิกฤตสุขภาพจิต

การปฏบิ ตั ิงานนอกเวลาราชการ
1) การปฏิบัติงานตามท่ีได้รับมอบหมายจากสถาบัน
2) การปฏิบัติงานของสถาบันในวันหยุดสุดสัปดาห์และวันหยุดนักขัตฤกษ์ ตามการมอบหมายของอาจารย์ที่ปรึกษา
และอาจารยป์ ระจำสถาบัน
3) การปฏบิ ัติงานอยเู่ วรนอกเวลาราชการ

หน้าทขี่ องแพทย์ประจำบ้านแต่ละช้นั ปี

แพทยป์ ระจำบ้านแต่ละชัน้ ปีมหี น้าท่ีทำงานสง่ เสรมิ ซง่ึ กันและกัน เพ่ือประสานประโยชน์ ทำให้เกดิ
ประสิทธภิ าพในการปฏิบัตงิ าน ซึ่งจะช่วยพัฒนาความรู้ความสามารถ ทักษะ เสริมประสบการณใ์ หแ้ ก่กัน จึงมหี น้าท่ี
แตกต่างกนั ดังนี้

คณุ สมบัติของแพทย์ผู้จบหลักสตู ร

ผู้ที่จบการฝึกอบรมตามหลักสูตรแล้ว จะเป็นผู้มีความรู้ความสามารถและมีภาพลักษณ์ของแพทย์ประจำบ้านที่
ใชห้ ลักวิชาและจรยิ ธรรม มุง่ มนั่ และรบั ผิดชอบในการทำงานเพ่ือสุขภาพจิตทดี่ ีของประชาชน โดยผา่ นกระบวนการเรียนรู้
และการฝึกปฏิบตั งิ านจริง ท้ังใน หนว่ ยงานและในชุมชน ตามมาตรฐานของหลกั สูตรและเกณฑ์การฝึกอบรมแพทย์ประจำ
บ้านเพื่อวุฒิบัตรแสดงความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพเวชกรรม สาขาเวชศาสตร์ป้องกัน แขนงสุขภาพจิต
ชุมชน ของสมาคมเวชศาสตร์ป้องกนั แหง่ ประเทศไทย ปีพ.ศ. 2560 ดังตอ่ ไปน้ี

1. การส่งเสริมสุขภาพจิต การป้องกันปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวช และการบำบัดฟื้นฟูผู้มีปัญหา
สุขภาพจิตและโรคจิตเวชที่พบบ่อย ทั้งในระดับบคุ คล ครอบครวั ชมุ ชน และประชาชน ในภาวะปกติ
และภาวะวกิ ฤต (Patient/Family/Population/Community Care)
ก. สามารถให้การส่งเสริมสขุ ภาพจิต การป้องกันปัญหาสุขภาพจติ และโรคจิตเวชที่พบบอ่ ย และให้
การบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้มีปัญหาสุขภาพจิต ในระดับบุคคล ครอบครัว ชุมชน และประชาชน
ท้ังในภาวะปกติและวิกฤต
ข. สามารถให้การประเมินปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชที่พบบ่อยในระดับบุคคล ครอบครัว
ชุมชนและประชาชน ทง้ั ในภาวะปกติและวิกฤต
ค. สามารถทำการวเิ คราะห์และจัดลำดับความสำคญั ของปัญหาสขุ ภาพจิตและโรคจิตเวชท่ีพบบอ่ ย
ในระดบั บุคคล ครอบครัว ชมุ ชนและประชาชน ทง้ั ในภาวะปกติและวกิ ฤต
ง. สามารถทำการวางแผน ดำเนินการ และจัดการปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชที่พบบ่อยใน
ระดบั บคุ คล ครอบครัว ชมุ ชนและประชาชน
จ. สามารถทำการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานการส่งเสริมสุขภาพจิต การป้องกันและ
จดั การปัญหาสุขภาพจติ และโรคจิตเวชทพ่ี บบ่อยในระดบั บุคคล ครอบครวั ชุมชนและประชาชน

2. ความรู้ ความเชี่ยวชาญ และความสามารถในการสง่ เสรมิ สขุ ภาพจติ การป้องกนั ปัญหาสุขภาพจติ
และโรคจิตเวช และการบำบัดฟืน้ ฟูผมู้ ีปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชทพี่ บบอ่ ย ท้ังในระดับบุคคล
ครอบครัว ชุมชน และประชาชน (Preventive medicine knowledge)
ก. สามารถอธิบายหลักการและประยุกต์ใช้เวชศาสตร์ป้องกันทั่วไป หลักระบาดวิทยาและการเฝ้า
ระวังโรค ในการส่งเสรมิ และป้องกันปัญหาสุขภาพจิต และโรคจิตเวชทพ่ี บบอ่ ย รวมท้งั การบำบัด
ฟ้ืนฟผู ูม้ ีปญั หาสุขภาพจิตและโรคทางจิตเวช ท้งั ในระดบั ปกตแิ ละวกิ ฤต
ข. มีความรู้ความสามารถในวิชาชีพ และเชี่ยวชาญในสาขาเวชศาสตร์ป้องกัน (แขนงสุขภาพจิต
ชมุ ชน)
ค. สามารถประยุกต์ใช้หลักเวชศาสตร์ป้องกันสุขภาพจิตชุมชนให้เชื่อมโยงกับทุกช่วงวัย วิถีชีวิต
สภาพสงั คม วัฒนธรรมและเศรษฐกิจของประเทศ

3. การพัฒนาตนเองและการเรียนร้จู ากการปฏิบัติ (Practice-based learning and Improvement)
ก. ดำเนินการศึกษา ค้นคว้า วิจัยงานในงานสุขภาพจิตชุมชนสอดคล้องตามมาตรฐานการวิจัยทาง
การแพทยแ์ ละสาธารณสุข
ข. วิเคราะห์ วิพากษ์บทความ งานวิจัยทางการแพทย์และสาธารณสุข โดยเฉพาะประเด็นด้าน
สขุ ภาพจิตชุมชน
ค. มีการพัฒนาตนเองและการเรียนรู้จากการปฏิบัติ (Practice-based) หาประสบการณ์อย่าง
ต่อเนื่อง มีความคิดสร้างสรรค์ตามหลักวิทยาศาสตร์ในการสร้างความรู้ใหม่และพัฒนางาน
สุขภาพจิตชมุ ชน

4. ทกั ษะปฏสิ ัมพนั ธ์ และการสือ่ สาร (Interpersonal and communication skills)
ก. นำเสนอขอ้ มูลงานสุขภาพจติ ชมุ ชนและอภปิ รายปัญหาอยา่ งมีประสิทธภิ าพ
ข. ถา่ ยทอดความรแู้ ละทกั ษะงานสขุ ภาพจิตชุมชนใหแ้ พทย์ บคุ ลากรทางการแพทย์และสาธารณสขุ
ค. เผยแพร่ สื่อสาร ให้ข้อมูลงานสุขภาพจิตชุมชนแก่สาธารณชน ชุมชน สังคม เครือข่าย องค์กร
และหน่วยงานทง้ั ภาครัฐและเอกชนท่ีเก่ียวขอ้ ง
ง. วิเคราะห์ ชอ่ งทางและแนวทางท่ีเหมาะสมในการเผยแพร่ สื่อสาร ให้ขอ้ มูลงานสุขภาพจิตชุมชน
ได้อย่างถูกตอ้ งและมีประสทิ ธิภาพ โดยไมส่ ง่ ผลกระทบทางลบตอ่ บคุ คล สังคมและชุมชน
จ. มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี สามารถทำงานร่วมกับบุคลากร เครือข่าย องค์กรและหน่วยงานทั้งภาครัฐ
และเอกชนที่เก่ียวขอ้ งท่เี กี่ยวข้องไดอ้ ยา่ งมปี ระสิทธิภาพ
ฉ. เป็นที่ปรึกษาและให้คำแนะนำแก่แพทย์ บุคลากรสุขภาพ เครือข่าย องค์กรและหน่วยงานท้ัง
ภาครฐั และเอกชนท่เี กี่ยวข้องในประเด็นสุขภาพจิตชุมชน

5. ความเป็นมืออาชีพ (Professionalism)
ก. มจี ติ สำนกึ แห่งการสง่ เสริมสุขภาพจิตและการปอ้ งกนั ปัญหาสุขภาพจติ และโรคจติ เวช

ข. มคี ุณธรรม จรยิ ธรรม และเจตคตอิ ันดีต่อบุคคล ครอบครัว ชุมชน และประชาชน รวมถึงบุคลากร
สขุ ภาพและเครอื ขา่ ยท่เี กี่ยวข้อง

ค. สามารถเป็นผู้นำและบริหารจัดการสถานการณ์การดำเนินงานด้านสุขภาพจิตชุมชนทั้งในภาวะ
ปกติและภาวะวิกฤติอยา่ งเป็นระบบไดอ้ ยา่ งเหมาะสม

ง. สนใจใฝ่รู้ และสามารถพัฒนาไปสู่ความเปน็ ผู้เรียนรู้ตอ่ เนือ่ งตลอดชีวิต
จ. ตระหนักในหน้าที่และมีความรับผิดชอบในงานส่งเสริมสุขภาพจิตและป้องกันปัญหาสุขภาพจิต

และโรคจิตเวช โดยคำนึงถึงผลประโยชน์ส่วนรวม
ฉ. สามารถบูรณาการงานสุขภาพจิตชุมชน รวมทั้งผสมผสานงานสุขภาพจิตแบบองค์รวม ทั้งด้าน

ร่างกาย จิตใจ สังคม ให้เชื่อมโยงกับวิถีชีวิต สอดคล้องกับสภาพสังคม วัฒนธรรมและเศรษฐกิจ
ของประเทศ

6. การปฏบิ ตั งิ านใหเ้ ขา้ กับระบบ (System-based practice)
ก. สามารถอธิบายระบบสขุ ภาพและการสาธารณสุข ทง้ั ในระดบั พน้ื ที่ ระดบั เขตสุขภาพ
ระดับประเทศ และระดับนานาชาติ ในงานสง่ เสริมสุขภาพจิตและปอ้ งกันปัญหาสขุ ภาพจิตและ
โรคจิตเวช
ข. มีส่วนร่วมในการบูรณาการงานส่งเสริมสุขภาพจิตและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวช ท่ี
สอดคล้องกบั ระบบพฒั นาคุณภาพในระดับสถานพยาบาลและกบั ชมุ ชน
ค. สามารถใช้ทรัพยากรทัง้ ของสถานพยาบาลและชุมชนได้อย่างเหมาะสม และสามารถปรับเปลี่ยน
การดำเนินงานส่งเสริมและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวช ให้เข้ากับบริบทของการ
บริการสาธารณสุขและเชื่อมโยงกับวิถีชีวิต สอดคล้องกับสภาพสังคม วัฒนธรรมและเศรษฐกิจ
ของประเทศ

การประเมินผลการฝึกปฏิบตั ิงาน
ประเมนิ โดยใช้ Entrustable Professional Activities (EPA) ได้กำหนด EPA ใหส้ อดคล้องกบั ท่ี

คณะอนกุ รรมการฝึกอบรมและสอบความรู้ความชำนาญในการประกอบวชิ าชพี เวชกรรม (อฝส.) สาขาเวชศาสตร์
ป้องกนั แขนงสขุ ภาพจติ ชุมชน กำหนดไวใ้ นเกณฑ์หลกั สูครการฝึกอบรมแพทย์ประจำบา้ นเพ่ือวฒุ ิบัตรแสดงความรู้
ความชำนาญในการประกอบวชิ าชพี เวชกรรม สาขาเวชศาสตรป์ อ้ งกัน แขนงสขุ ภาพจิตชมุ ชน (มคว.1) ซง่ึ ประกอบไป
ด้วย

EPA 1 การส่งเสรมิ สขุ ภาพจิต(Universal prevention by promotion in mental health)
EPA 2 การป้องกันปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวช (Selective prevention in mental problems and
mental disorders) ผมู้ ีปญั หาสุขภาพจิตและโรคจติ เวชทพี่ บบอ่ ยในภาวะปกติ
EPA 3 การประเมิน วินิจฉัยและบำบัดฟื้นฟูผู้มีปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชที่พบบ่อย (Indicated
prevention in common mental health problems and mental health disorders management)

EPA 4 การวิเคราะห์และจัดลำดับความสำคัญ วางแผน ดำเนินการ จัดการปัญหาสุขภาพจิตที่พบบ่อยใน
ชมุ ชน (Mental health gap) ได้อย่างเหมาะสม

EPA 5 การให้การส่งเสริมพัฒนาการเด็ก ส่งเสริมสุขภาพจิตและ ป้องกันปัญหาสุขภาพจิตในเด็ก และแม่
ตั้งครรภ์และหลังคลอด รวมทั้งประเมิน วินิจฉัยปัญหาสุขภาพจิตและจิตเวชที่พบบ่อย และจัดบริการเพื่อการดูแล
ช่วยเหลืออยา่ งเป็นระบบ

EPA 6 การใหก้ ารสง่ เสรมิ สขุ ภาพจิต และป้องกันปัญหาสขุ ภาพจติ เดก็ และวยั รนุ่ รวมทัง้ การประเมนิ วนิ ิจฉัย
ปัญหาสขุ ภาพจติ และจติ เวชทพี่ บบ่อย และจัดบริการเพ่อื การดแู ลช่วยเหลืออย่างเป็นระบบ

EPA 7 การใหก้ ารสง่ เสรมิ สขุ ภาพจิต และป้องกนั ปญั หาสุขภาพจิตในวัยทำงานทง้ั ในสถาน
ประกอบการและบริบทอื่นนอกสถานประกอบการ รวมท้งั การประเมนิ วินจิ ฉัยปญั หา และจดั บริการเพ่ือการ
ดแู ลช่วยเหลอื อย่างเปน็ ระบบ
EPA 8 การใหก้ ารสง่ เสรมิ สขุ ภาพจิต และป้องกนั ปัญหาสุขภาพจติ ผู้สงู อายุรวมทงั้ การประเมนิ วินจิ ฉยั ปัญหา
สขุ ภาพจติ และจติ เวชที่พบบ่อย และจดั บริการเพอื่ การดแู ลชว่ ยเหลอื อยา่ งเป็นระบบ
EPA 9 การประเมนิ และจัดการภาวะฉกุ เฉนิ ทางสุขภาพจติ และจิตเวช และการดูแลเยยี วยาด้านจติ ใจในภาวะ
วิกฤติ (Mental health crisis management) ทั้งจากภัยพิบัติธรรมชาติและจากน้ำมือมนุษย์(natural and man-
made disaster)
EPA 10 การสื่อสารและให้เกิดความรู้ ความเข้าใจด้านสุขภาพจิต (mental health literacy) และการ
ดำเนินการเพ่อื ลด stigma and discrimination
EPA 11 การให้บรกิ ารทางจติ สังคมท้ังต่อบุคคล ครอบครัว ชุมชน
EPA 12 การใช้เทคโนโลยีการดำเนินงานสุขภาพจิตในชมุ ชน
EPA 13 การบรู ณาการงานสขุ ภาพจิตในระบบสาธารณสุข
EPA 14 การวางแผนและพฒั นางานสขุ ภาพจิตชมุ ชนร่วมกบั เครือขา่ ย
EPA 15 การติดตามและประเมินผลการดำเนินงานการส่งเสริมสุขภาพจิต การป้องกันและจัดการปัญหา
สขุ ภาพจติ และโรคจติ เวชท่พี บบอ่ ยในระดบั บุคคล ครอบครัว ชุมชนและประชาชน
รายละเอียด Entrustable Professional Activities (EPA) แสดงไวใ้ นภาคผนวกที่ 4

ระเบยี บวนิ ยั ของแพทย์ประจำบา้ น

1. แพทย์ประจำบา้ นจะปฏิบตั ิงานเสมือนเปน็ ขา้ ราชการกระทรวงสาธารณสุข ดังนั้นจึงต้องปฏิบัติตามระเบียบ
ของขา้ ราชการพลเรือนในทุกเรื่อง เช่น การเซนต์ชื่อมาทำงาน (เซนตช์ อ่ื ท่ีสถาบนั ทุกวนั ในขณะทีฝ่ ึกอบรมใน
หนว่ ยงานต่างๆ ก่อนเวลา 08.30 น.)

2. หากมีความจำเป็นต้องไปราชการที่หน่วยงานอื่น ให้โทรแจ้งและทำบันทึกขออนุมัติไปราชการกับ
ผอู้ ำนวยการหลักสูตรเวชศาสตรก์ ารจราจรลว่ งหนา้

3. ผูฝ้ กึ อบรมตอ้ งปฏบิ ตั งิ านทไ่ี ดร้ บั มอบหมายจากผ้บู ังคบั บัญชา ฯลฯ

4. การลาตา่ งๆ ทางสถาบันอนุญาตให้แพทย์ประจำบา้ น ลาปว่ ย ลากิจและลาพกั ผอ่ น รวมกนั ไม่เกิน 10 วัน/
ปี ทั้งนี้การลากิจและการลาพักผ่อนต้องส่งใบลาล่วงหน้าอย่างน้อย 5 วัน และต้องไม่กระทบกับ
กำหนดการฝกึ อบรม

5. กรณีป่วยหนักสามารถลาติดต่อกันได้ไม่เกิน 120 วัน ตามระเบียบราชการ ทั้งนี้ต้องแจ้งผู้บังคับบัญชา
(ผู้อำนวยการสถาบัน) พร้อมส่งใบรับรองแพทย์และหนังสือขอลาป่วยเป็นกรณีพิเศษ อย่างไรก็ตามต้อง
เรียนชดเชยดงั น้นั อาจมผี ลให้จบช้า 1 ปี

6. การมาสายทางสถาบันฯอนุญาตให้มาสายได้ไม่เกิน 10 ครั้งใน 6 เดือน (20 ครั้ง/ปี) ทั้งนี้เพื่อให้การ
ฝกึ อบรมมีประสิทธิภาพ และสร้างวนิ ยั ในการเปน็ แพทยท์ ดี่ ี

7. การเบิกจ่ายจากงบประมาณหรือแหล่งต่างๆ เช่น การยืมเงินทดรองราชการ ถ้ามีแผนงานล่วงหน้าให้ทำ
เรอ่ื งยมื เงนิ ก่อนอย่างน้อย 1 สปั ดาห์ ยกเว้นกรณเี รง่ ดว่ นเมื่อกลบั มาแล้วให้ทำฎีกาส่งภายใน 5 วัน พร้อม
แนบหลักฐานการจ่ายให้ครบ เช่น กากตั๋วเครื่องบินพร้อมใบเสร็จ ใบเสร็จและ folio ค่าเช่าโรงแรม/
หอพัก (ยกเว้นกรณีเบิกทพี่ กั เหมาจ่าย)

แพทยป์ ระจำบา้ นท่ีเปน็ ขา้ ราชการจะไดร้ บั การประเมนิ ผลการปฏิบัตงิ านราชการจากสถาบนั ทกุ 6 เดือน ซง่ึ ผล
ประเมนิ จะถูกใช้ในการพจิ ารณาเล่ือนข้นั เงินเดือน

บทลงโทษในกรณีทำความผิดต่างๆของแพทย์ประจำบ้าน

ลหุโทษ
เป็นการกระทำผิดไม่รนุ แรง ให้ที่ประชุมอาจารย์ที่ปรกึ ษาเป็นผู้ตัดสิน กำหนดบทลงโทษ และทำหนังสอื แจง้

คณะกรรมการบริหารหลักสูตรทราบ บทลงโทษ จะขึ้นกับความผิดที่ทำ เช่น เพิ่มงานในสัปดาห์, เพิ่มจำนวนวันออก
ตรวจ เปน็ ตน้

ครุโทษ
การกระทำผิดที่รุนแรง หรือการกระทำที่ประมาทมีผลต่อชีวิตของผู้ป่วย ให้ที่ประชุมอาจารย์ที่ปรึกษา

พิจารณาการลงโทษเป็นรายๆไป และแจ้งคณะกรรมการบริหารหลักสูตรเพื่อพิจารณาความเหมาะสมของบทลงโทษ
เช่น การเพิ่มวันอยเู่ วรอกี 1 เทา่ การตัดเงนิ ค่าเวรของเดอื นนน้ั ๆ เปน็ ต้น

ทั้งนี้การกระทำความผิดตา่ งๆ อยู่ในฐานความผิดใดให้ ที่ประชุมอาจารยท์ ี่ปรึกษา เป็นผู้ตัดสิน โดยจะมีการ
ตักเตือนก่อน 1 ครั้ง ถ้ายังกระทำความผิดเดิมซ้ำจะพิจารณาลงโทษ ตามบทลงโทษข้างต้น และทุกครั้งที่ได้พิจารณา
ลงโทษแลว้ จะมีการบันทึกไวเ้ ปน็ ลายลกั ษณ์อกั ษรที่สถาบัน

ตารางการฝึกปฏบิ ัตงิ านหลกั สูตรการฝกึ อบรมแพทย์ประจำบา้ น

สาขาเวชศาสตรป์ อ้ งกนั แขนงสขุ ภาพจติ ชุมชน

เดือน/ กรมสุขภาพจติ สมาคมเวชศาสตร์ รพ.ศรีธัญญา/ส.จิต ศนู ย์ ส ราชานุกูล/ส. สถาบันกัลยาณ์ รพจ.ขอนแก่นฯ/รพ. ตา่ งปร มหิดล
สถานท่ี สำนกั วิชาการ/ ปอ้ งกันฯ/กรมควบ เวชศาสตร์สมเดจ็ สุขภาพจิต สขุ ภาพจิตเด็กฯ/ ราชนครนิ ทร์ พระศรีฯ/รพ.สวนสราญ ะเทศ /จุฬา
กบบส/กพส/กยส คมุ โรค(สำนักระ รพ.ยุวประสาทฯ
ชนั้ ปีที่ 1 เจา้ พระยา เขต  รมย/์ รพจ.สงขลาฯ/
กรกฎาคม บาดวทิ ยา)  รพจ.นครราชสมี าฯ
สงิ หาคม  
กันยายน    
ตลุ าคม  
พฤศจกิ ายน  
ธนั วาคม  
มกราคม  
กมุ ภาพนั ธ์  
มนี าคม 
เมษายน 
พฤษภาคม 
มิถุนายน  
ชน้ั ปที ่ี 2 
กรกฎาคม  
สงิ หาคม  
กันยายน
ตุลาคม  
พฤศจกิ ายน
ธนั วาคม
มกราคม
กมุ ภาพันธ์
มีนาคม
เมษายน
พฤษภาคม
มถิ นุ ายน
ชัน้ ปที ี่ 3
กรกฎาคม-
มิถุนายน

ในชั้นปีที่ 1-2 แพทย์ประจำบ้านจะได้เข้าร่วมกิจกรรมการเรียนการสอนและการฝึกปฏิบัติงาน โดยแบ่งกิจกรรม
ตา่ งๆ ออกไดเ้ ปน็ กจิ กรรมการฝกึ อบรมในชั้นเรยี นหรือการฝึกปฏบิ ัติงานภาคสนามทีท่ ำร่วมกนั ท้งั ชั้นปี ได้แก่
• ฝึกอบรมความรู้เวชศาสตร์ป้องกันระดับพื้นฐาน (Principle Preventive Medicine) ณ สมาคมเวชศาสตร์ป้องกัน

แห่งประเทศไทย
• ฝึกอบรมหลักสูตรระบาดวิทยาภาคสนามเบื้องต้น (Introductory Course On Field Epidemiology: June

course) ณ กรมควบคุมโรค
• ฝึกอบรมความรู้จติ เวชศาสตร์ทั่วไป ณ สถาบนั จิตเวชศาสตร์สมเด็จเจา้ พระยา และ โรงพยาบาลศรธี ญั ญา
• ฝึกปฏบิ ัติงานด้านจติ เวชและสุขภาพจติ ชมุ ชน ณ โรงพยาบาลศรีธัญญา และศนู ย์สุขภาพจติ เขต
• ฝึกอบรมความรจู้ ิตเวชเด็กและวยั รนุ่ ณ สถาบันสขุ ภาพจติ เด็กและวัยรุ่น สถาบันราชานกุ ลู และ โรงพยาบาลยุวประ

สาทไวทโยปถมั ภ์
• ฝึกอบรมความรู้นติ จิ ิตเวช ณ สถาบันกัลยาณ์ราชนครนิ ทร์
• ฝกึ ปฏบิ ตั งิ านดา้ นสขุ ภาพจติ ในเขตเมอื ง ณ สถาบันจิตเวชศาสตรส์ มเดจ็ เจา้ พระยา และศูนยส์ ุขภาพจติ เขต
• ฝกึ ปฏบิ ัตงิ านดา้ นจติ เวชและสขุ ภาพจติ ชมุ ชน และวิกฤตสุขภาพจติ ณ โรงพยาบาลจติ เวช และศูนย์สุขภาพจติ เขต
• ฝึกอบรมความรสู้ ุขภาพจิตชมุ ชน การพฒั นาระบบบรกิ าร แผนและยทุ ธศาสตร์การดำเนินงาน การส่งเสรมิ

สุขภาพจิต การป้องกันปญั หาสุขภาพจติ การวิจยั และความรสู้ ขุ ภาพจติ ท่ีเกีย่ วข้อง ณ สำนกั วชิ าการสุขภาพจติ
• การอบรมเชิงปฏบิ ัติการ (Workshop) ต่างๆ
• กจิ กรรมการศึกษาวิจยั แขนงสุขภาพจติ ชมุ ชน โดยแพทยป์ ระจำบ้านจะต้องทำการคน้ คว้าทบทวนองคค์ วามรู้ ดา้ น

สุขภาพจติ ชุมชนที่สำคัญและอยู่ในความสนใจของแพทย์ประจำบา้ นภายใต้คำแนะนำของอาจารยท์ ่ีปรกึ ษา
โครงการ เพื่อการคน้ หาหัวขอ้ วิจยั ทมี่ คี วามเหมาะสมและพัฒนาใหเ้ ปน็ คำถามการวิจัยและขอ้ เสนอโครงการ
เพอ่ื ที่จะนำเสนอใหค้ ณะอาจารย์และผเู้ ช่ยี วชาญท่เี ก่ียวขอ้ งร่วมกันให้ข้อเสนอแนะ โดยเมอ่ื โครงการผ่านความ
เห็นชอบจากคณะอาจารย์ แล้วแพทยป์ ระจำบ้านกส็ ามารถเรม่ิ ตน้ กระบวนการศกึ ษาวจิ ัยได้ โดยเริม่ จากเสนอ
โครงร่างวิจยั ใหค้ ณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษยเ์ ป็นผู้พิจารณาความเหมาะสมกอ่ น
• การเข้ารว่ มประชุมวิชาการประจำสัปดาห์ การเข้ารว่ ม Journal club, Self-study and Book club, Interesting
Case, Topic Review และการบรรยายหัวข้อพิเศษ โดยการผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนเป็นผู้ดำเนินรายการของการ
ประชุมวชิ าการประจำสัปดาห์ ฯลฯ
• การประชุมวชิ าการสขุ ภาพจิต กรมสุขภาพจิต ทกุ ปี
• การประชุมวชิ าการในและตา่ งประเทศ

ในชนั้ ปที ่ี 3 ศึกษาต่อหลกั สูตรปรญิ ญาโท สาขาสาธารณสุขศาสตรม์ หาบัณฑิต หรอื เทยี บเท่า

รายละเอยี ดกจิ กรรมการฝกึ อบรม

การปฐมนเิ ทศและเตรยี มความพรอ้ ม
(Orientation)

วัตถุประสงค์
1. สร้างความเข้าใจในลักษณะการฝึกอบรมและปฏิบัติงานวิธีการเรียนการสอน กิจกรรมต่างๆ และระบบ
การประเมนิ ผลการฝกึ อบรมตลอดหลกั สูตร 3 ปี
2. สรา้ งความเขา้ ใจในแนวคดิ และความสำคัญของสขุ ภาพจติ ชมุ ชน
3. แพทย์ประจำบ้านเกิดความคุ้นเคยกับสถานที่ทำงาน รู้จักงานในโรงพยาบาล และในสถาบันตลอดจน
ระเบียบวินัยท่ตี อ้ งถือปฏิบตั ิในฐานะเป็นขา้ ราชการและแพทย์ประจำบา้ น
4. สร้างความสัมพันธ์กับเพื่อนใหม่ แพทย์ประจำบ้านรุ่นพี่ คณาจารย์ และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ตลอดจน
ได้รับคำแนะนำการจัดการเรอ่ื งทีพ่ ักและบทบาทหนา้ ท่ีต่างๆ
5. เข้าใจทักษะที่จำเป็นต้องใช้ในการฝึกอบรม เช่น การใช้งานคอมพิวเตอร์ การใช้งานพิมพ์ภาษาไทยและ
ภาษาองั กฤษ การสือ่ สารดว้ ยภาษาอังกฤษ

กจิ กรรม/การดำเนนิ งาน
1. เขา้ รายงานตัวต่อสถาบันการฝึกอบรมประมาณ 1 สัปดาหก์ ่อนเริม่ การฝกึ อบรม
- ก่อนที่แพทย์ประจำบ้านจะเข้ารายงานตัวเพ่ือปฏิบตั ิงาน จะมีการรวบรวมข้อมูลบางประการเพื่อให้
ดำเนินงานเริ่มได้อย่างรวดเร็วและราบรื่น ได้แก่ ชื่อ นามสกุล ภาษาอังกฤษ เลขประกอบวิชาชีพเวช
กรรม e-mail address เบอรโ์ ทรศพั ท์ Line ID. เพอ่ื ใช้ในการติดตอ่
2. เชิญอาจารย์อาวุโส อาจารย์ปัจจุบัน ศิษย์เก่าบางท่านสร้างความเข้าใจและแรงจูงใจในการทำงานด้าน
สขุ ภาพจติ ชมุ ชนใหแ้ ก่แพทยป์ ระจำบา้ น ให้โอกาสแพทยป์ ระจำบา้ นทำความรูจ้ ักกลุ่มอาจารย์ที่ปรึกษา พี่
เลี้ยง และแพทย์ประจำบา้ นช้นั ปที ี่ 2 และ 3
3. ผู้อำนวยการสถาบนั หัวหนา้ ฝา่ ย/กลมุ่ งานชี้แจงหน้าท่ีบทบาทของหน่วยงานต่างๆ ทงั้ ในและนอกสถาบัน
ที่เก่ียวข้องกบั การทำงานของแพทย์ประจำบ้าน
4. ชี้แจงการใช้งานระบบเครือข่ายและ internet การยืมและวินัยในการใช้และการดูแลคอมพิวเตอร์ที่ใช้ใน
การฝึกอบรม รวมถงึ การใชโ้ ปรแกรมประยุกตต์ ่างๆ
5. ช้ีแจงรายละเอียดของหลกั สูตร กจิ กรรมการเรยี นการสอน และการประเมนิ ผลการเรยี น แบบฟอร์มต่างๆ
ท่ใี ชน้ ำเสนอในการประชุมวิชาการประจำสปั ดาห์ เอกสารหรือตำราทีใ่ ช้ในการเรียน

การประเมินผล
1. สอบถามความเห็นของแพทย์ประจำบ้านทุกชั้นปี ถึงความพึงพอใจภายหลังกิจกรรมเสร็จสิ้นลง (โดยใช้
แบบประเมินความพึงพอใจ)
2. ตรวจสอบความเข้าใจและความพร้อมในการเตรียมตัวของแพทย์ประจำบ้านในประเด็นต่างๆหลังการ
ปฐมนเิ ทศ

การอบรมหลักสูตรระบาดวิทยาภาคสนามเบอื้ งต้น
(Introductory Course on Field Epidemiology: June Course)

วตั ถุประสงค์
1. เพื่อให้แพทย์ประจำบ้านมีความรู้วิชาระบาดวิทยาและเข้าใจหลักการในการดำเนินกิจกรรมทางระบาด
วิทยาที่สำคัญ ได้แก่ การเฝ้าระวังทางระบาดวิทยา การสอบสวนทางระบาดวิทยา การศึกษาวิจัยทาง
ระบาดวทิ ยา
2. เพื่อให้แพทย์ประจำบ้านมีความรู้วิชาชีวสถิติพื้นฐานและการประยุกต์ใช้ในการดำเนินงานทางระบาด
วิทยา
3. เพื่อให้แพทย์ประจำบ้านเข้าใจแนวคิดและเห็นตัวอย่างในการประยุกต์ใช้วิชาระบาดวิทยาเพื่อการ
แก้ปัญหาสาธารณสุขรูปแบบต่างๆ และเข้าใจแนวทางในการศึกษาวิชาระบาดวิทยาเฉพาะด้ านเพื่อ
แกป้ ญั หาน้นั ๆต่อไป

กจิ กรรม/การดำเนนิ งาน
1. เป็นการอบรมในชน้ั เรียนตดิ ต่อกนั 4 สปั ดาห์ การอบรมประกอบด้วย
- การฟังบรรยายครอบคลุมเนื้อหาพื้นฐานระบาดวิทยา หลักการเฝ้าระวังและการประเมินระบบเฝ้า
ระวัง การสอบสวนทางระบาดวิทยา ระเบียบวิธีการวิจัยการสร้างแบบสอบถาม การขอคำยินยอมจาก
อาสาสมัคร รูปแบบการศึกษาทางระบาดวิทยาเชิงพรรณนาและวิเคราะห์ การตรวจคัดกรอง ส่วนเน้ือ
หาทางสถติ จิ ะครอบคลมุ การวัด สถติ เิ ชงิ พรรณนา สถิตเิ ชิงอนมุ าน
- การคำนวณขนาดตัวอย่าง การสุ่มตัวอย่าง การแยกวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ตัวแปรกลุ่ม (Stratified
analysis)
- การทำแบบฝกึ หัด เป็นกลุ่มเพอ่ื ใหม้ คี วามเขา้ ใจหลกั ระบาดวทิ ยาและสถิติที่ชดั เจนมากขึ้น
- การฟงั บรรยายประสบการณ์การทำงานด้านระบาดวิทยาจากผเู้ ชยี่ วชาญ
- การอบรมจะใช้ภาษาอังกฤษเปน็ หลัก
2. แพทย์ประจำบ้านช้ันปีที่ 1 จะเขา้ เรยี นตั้งแตก่ ลางเดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม ณ กรมควบคมุ โรค ร่วมกับ
ผู้สนใจจากหน่วยงานอื่นๆ และนักวิชาการจากต่างประเทศ รวมทั้งชั้นประมาณ 35-40 คน โดยกิจกรรม
การบรรยายและแบบฝกึ หดั จะใชภ้ าษาองั กฤษในการสื่อสาร
3. แพทย์ประจำบ้านทุกคนจะไดม้ โี อกาสผลัดเปลย่ี นกนั เปน็ ผู้แนะนำ (สรปุ จาก CV ของวิทยากรเพยี งสงั เขป)
และกล่าวขอบคุณวิทยากร หรือเป็นผู้สรุปเนื้อหาของการอบรมของวันที่ผ่านมาให้กับเพื่อนร่วมชั้นฟัง
ในชว่ ง wrap-up ของเชา้ วันถดั ไป
4. ศกึ ษารายละเอียดของเนื้อหาวชิ าเพ่ิมเติมจากหนังสือตำราหรือเอกสารที่แจกให้ และคน้ คว้าจากห้องสมุด
หรอื แหลง่ อา้ งอิงอนื่ ๆ
5. ในกรณีที่มีคำถามเกี่ยวกับบทเรียน แพทย์ประจำบ้านสามารถสอบถามวิทยากรในชั้นเรียนหรือนอกชั้น
เรียนหรอื ปรกึ ษาอาจารยป์ ระจำโครงการฯ

การประเมินผล
1. เวลาเขา้ รบั การอบรมต้องไมน่ ้อยกว่าร้อยละ 80 ของเวลาท้ังหมดจึงจะได้รับประกาศนียบัตรการฝกึ อบรม
2. การประเมนิ คุณภาพและความพึงพอใจของการอบรมด้วยแบบประเมนิ ผลรายสปั ดาห์โดย แพทย์
ประจำบา้ น
3. การประเมินผลสัมฤทธ์ิของการฝกึ อบรมโดยประเมินผลจากการทดสอบความรู้ก่อนและหลังการฝึกอบรม
การนำเสนอความเห็นในที่ประชุมวิชาการประจำสัปดาห์และผลการปฏิบัติงานระหว่างการเป็นแพทย์
ประจำบา้ น

หมายเหตุ

เนอื่ งจากวัตถปุ ระสงค์ของหลกั สูตรน้ีมไิ ด้คาดหวังให้แพทย์ประจำบา้ นทุกคนรแู้ ละเขา้ ใจในรายละเอียด
ทงั้ หมดแพทย์ประจำบา้ นจึงไม่ควรเป็นกังวลมากเกนิ ไปหากตามความเขา้ ใจเนื้อหาท้ังหมดไม่ทัน การเตรยี มตัวโดย
การอ่านมาก่อนเข้าห้องเรียนจะชว่ ยไดม้ าก หลงั จากการบรรยายพยายามสรุปให้ไดว้ า่ อะไรทีเ่ ข้าใจแล้ว สว่ นที่ยังไม่
เขา้ ใจให้ติดตามศึกษาเพิม่ เตมิ ตอ่ ไปในภายหลัง เพราะการเรยี นท่ีดตี อ้ งเป็นการเรียนจากตวั อยา่ งท่ีเกดิ ข้นึ จรงิ หรือเกิด
จากการทเ่ี ข้าไปเก่ยี วข้องดว้ ยโดยตรง

การอบรมด้านความรจู้ ิตเวชศาสตร์ระดบั พ้นื ฐาน
(Principle of Psychaitry)

วตั ถปุ ระสงค์
1. แพทย์ประจำบา้ นมคี วามรู้ความเข้าใจในดา้ นจติ เวชศาสตร์ระดบั พ้ืนฐาน
2. แพทย์ประจำบ้านสามารถรับรู้โรคทางจิตเวชที่พบบ่อย แนวทางการวินิจฉัยโรค และการบำบัดรักษาได้
อยา่ งมีประสทิ ธิภาพ

กจิ กรรม/การดำเนนิ งาน
1. เป็นการฟังบรรยายสัปดาห์ละ 2 ครั้ง ร่วมกับการฝึกปฏิบัติโดยการร่วมตรวจรักษาผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน
เป็นเวลา 24 สัปดาห์ ณ โรงพยาบาลศรีธัญญา และ สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา โดยมีหัวข้อ
ดังต่อไปน้ี

Common mental disorders
1) Cause of psychiatric disorders
2) Sign and symptoms of psychiatric disorders
3) Psychiatric interview and psychosocial assessment
4) Overview of common mental disorders
4.1) Mood disorders
4.2) Psychotic disorders
4.3) Anxiety disorders
4.4) Post-traumatic stress disorders and acute stress reaction
4.5) Drug and alcohol use disorders
4.6) Psychiatric disorder due to medical conditions
4.7) Organic brain disorders, dementia
5) Recovery model for mental illness

Common mental health problems
1) Stress
2) Violence and aggression
3) Physical and sexual abuse
4) Mental health problems comorbidity with physical illness
5) Mental health and psychological support in disaster
6) Mental health of special group population-minorities, migrants
2. ในแตล่ ะวนั แพทยป์ ระจำบ้านตอ้ งทำแบบบนั ทึกการทำงาน log book and self reflection
3. แพทย์ประจำบ้านสามารถศึกษารายละเอียดของเนื้อหาวิชาเพิ่มเติมจากหนังสือตำราหรือเอกสาร และ
ค้นคว้าจากหอ้ งสมุดหรือแหลง่ อ้างอิงต่างๆ

4. ในกรณีที่มีคำถามเกี่ยวกับบทเรียน แพทย์ประจำบ้านสามารถสอบถามวิทยากรในชั้นเรียนหรือนอกชั้น
เรยี นหรือปรึกษาอาจารย์ทีป่ รกึ ษา

การประเมินผล
1. การมีสว่ นร่วม แสดงความคิดเห็น ในระหวา่ งฟังบรรยายประเมนิ โดยอาจารยผ์ เู้ ชีย่ วชาญในแต่ละหวั ขอ้
2. ผลสอบปลายภาคเรยี น

หมายเหตุ
การเตรียมตัวโดยการอ่านหนังสือ ตำรามาก่อนเข้าห้องเรียนจะช่วยได้มาก หลังจากการบรรยายพยายามสรุป

ให้ได้ว่าอะไรที่เข้าใจแล้ว ส่วนที่ยังไม่เข้าใจให้ติดตามศึกษาเพิม่ เติมตอ่ ไปในภายหลัง เพราะการเรียนที่ดีต้องเปน็ การ
เรยี นจากตัวอยา่ งทเี่ กิดข้ึนจรงิ หรือเกดิ จากการทเี่ ข้าไปเกย่ี วข้องด้วยโดยตรง

การอบรมความรู้ดา้ นจติ เวชเดก็ และวัยรุ่น
(Child and Adolescence Psychaitry )

วตั ถปุ ระสงค์
1. แพทยป์ ระจำบ้านมคี วามร้คู วามเขา้ ใจในดา้ นจิตเวชและสุขภาพจิตเด็กและวยั รนุ่
2. แพทย์ประจำบ้านสามารถรับรู้โรค การเฝ้าระวัง การคัดกรอง การวินิจฉัย การบำบัดรักษา และการดูแล
ชว่ ยเหลือ เดก็ และวัยรนุ่ รวมทั้งการให้คำแนะนำผู้ปกครอง ครแู ละผเู้ กี่ยวข้องไดอ้ ย่างมปี ระสทิ ธิภาพ

กิจกรรม/การดำเนนิ งาน
1. เป็นการอบรมและฝกึ ปฏิบัตงิ าน ตดิ ตอ่ กันเปน็ เวลา 8 สปั ดาห์ โดยมีหวั ข้อดังต่อไปนี้
Maternal mental health, child development and developmental disorders
1) Developmental milestone
2) Bio-psycho-social factors affecting child development
3) Developmental problems and lifelong impact
4) Neurodevelopmental disorder: delayed development, autistic, LD
5) Epidemiology of child developmental problem
6) Maternal mental health intervention and parenting skills
7) Assessment tools for maternal mental health and early childhood mental
problems
8) child developmental promotion, prevention of delayed development and
development disorders
9) Community-based treatment and rehabilitation for preschoolers with delayed
development
Mental health and mental problems in school age children and adolescence
1) Definition and factors affecting school age children and adolescent mental health
2) Common school age children and adolescent mental health and disorders
3) Assessment tools for school age children and adolescent mental health
problems and disorders
4) School age children and adolescent mental health promotion
5) School mental health
6) Community-based treatment and rehabilitation for school age children and
adolescent with mental disorders
2. ในแต่ละวนั แพทย์ประจำบา้ นต้องทำบันทกึ การปฏิบัติงาน log book and self reflection
3. ให้ศึกษารายละเอียดของเนื้อหาวิชาเพิ่มเติมจากหนังสือตำราหรือเอกสารและค้นคว้าจากห้องสมุดหรือ
แหล่งอา้ งองิ อื่นๆ

4. ในกรณีที่มีคำถามเกี่ยวกับบทเรียน แพทย์ประจำบ้านสามารถสอบถามวิทยากรในชั้นเรียนหรือนอกช้ัน
เรยี นหรอื ปรกึ ษาอาจารย์

การประเมินผล
1. การมสี ่วนร่วม แสดงความคดิ เห็น ในระหว่างอบรมประเมินโดยอาจารย์ผเู้ ชย่ี วชาญในแต่ละหวั ข้อ
2. ผลสอบปลายภาคเรียน

การอบรมความรู้ด้านนิตจิ ิตเวช
(Forensic Psychaitry )

วัตถปุ ระสงค์
1. แพทย์ประจำบ้านมีความรู้ความเข้าใจในด้านนิติจิตเวช กฎหทายสุขภาพจิตสุขภาพจิตและกฎหมายที่

เกี่ยวข้อง
2.แพทยป์ ระจำบ้านสามารถรบั รู้เรื่องแนวทาง การตรวจวินจิ ฉัย การใหข้ อ้ มลู ทางการแพทย์ การสรปุ ความเห็นเพื่อ

ประกอบการพจิ ารณาทางกฎหมายทเ่ี กีย่ วข้องกับผู้ป่วยทางจติ เวชทตี่ ้องคดีได้อย่างมปี ระสิทธภิ าพ

กจิ กรรม/การดำเนินงาน
1. เป็นการอบรมและฝึกปฏิบัติงาน ติดต่อกันเป็นเวลา 2 สปั ดาห์ โดยมีหัวขอ้ ดงั ต่อไปน้ี
Ethics and mental health laws
1)Ethical framework for community mental health
2) Human rights and community mental health
3)Treatment pressures, coercion, and compulsion
4) Mental health laws
5) Forensic mental health
2.ในแต่ละวันแพทยป์ ระจำบา้ นต้องทำบนั ทึกการปฏบิ ัตงิ าน log book and self reflection
3.ให้ศึกษารายละเอียดของเนื้อหาวิชาเพิ่มเติมจากหนังสือตำราหรือเอกสารและค้นคว้าจากห้องสมุดหรือ

แหลง่ อา้ งอิงอนื่ ๆ
4. ในกรณีที่มีคำถามเกี่ยวกับบทเรียน แพทย์ประจำบ้านสามารถสอบถามวิทยากรในชั้นเรียนหรือนอกชั้น

เรยี นหรอื ปรกึ ษาอาจารย์
การประเมนิ ผล

1. การมีส่วนร่วม แสดงความคิดเหน็ ในระหว่างอบรมประเมนิ โดยอาจารยผ์ ู้เช่ียวชาญในแต่ละหัวข้อ
2.ผลสอบปลายภาคเรยี น

การอบรมความรู้ดา้ นสุขภาพจิตชุมชน
(Community Mental Health )

วตั ถปุ ระสงค์
1. แพทย์ประจำบ้านมีความรู้ความเข้าใจในดา้ นการส่งเสริม การปอ้ งกนั ปัญหาสขุ ภาพจิตในชุมชน การบูรณา

การงานร่วมกับองค์กรเครือข่าย ทั้งในระบบสาธารณสุข และนอกระบบสาธารณสุข การพิจารณาเทคโนโลยีการ
ดำเนนิ งานที่เหมาะสม การศึกษาค้นควา้ วจิ ัย

2.แพทย์ประจำบ้านสามารถวางแผนการดำเนินงานเพื่อพัฒนาสุขภาพจิตในกลุม่ วัยต่างๆ การให้คำแนะนำแก่
เครือข่ายองค์กรวิชาชีพ และบุคลากรในชุมชน ในการขับเคลื่อนการดำเนินงานสุขภาพจิตใน ชุมชนได้อย่างมี
ประสิทธิภาพ

กิจกรรม/การดำเนนิ งาน
1. เปน็ การอบรมและฝึกปฏบิ ัติงาน ตดิ ตอ่ กันเปน็ เวลา 8 สปั ดาห์ โดยมีหัวข้อดงั ตอ่ ไปน้ี
Foundation of Community Mental Health
1) Concepts of community mental health
2) Community mental health and community psychiatry
3) Mental health system
3.1) Mental health care system
3.2) Mental health service system
3.3) Quality care and quality right in mental health
4) Burden of mental disorders and mental health gap
5) Epidemiology in mental health - incidence, prevalence, morbidity, disability and

mortality
6) Inequity of mental health
7) Needs of people with mental illness
8) Cultural sensitive in mental health issue and care
Mental health promotion
1) Concepts of health promotion and mental health promotion
2) Positive mental health
3) Mental health wellbeing and Happiness
4) Culture, social capital, human right and mental health
5) Social determinants of mental health
6) Evidence based intervention for mental health promotion
7) Mental health and inter-sectorial collaboration National mental health policy and

strategies

Preventing of mental health problems and mental disorders
1) Prevention of mental disorders and mental health problems
2) Concepts of risk and protective factors
3) Macro-strategies to reduce risk and improve quality of life
4) Reducing stressors and enhancing resilience
5) Preventing mental disorders
5.1) Prevention of conduct problems/disorders
5.2) Depression and depressive symptoms
5.3) Substance abuse prevention
5.4) Early psychosis prevention
6) Applying prevention principles to preventing mental illness program
7) Evidence based effective public mental health intervention
Common mental disorders
1) Cause of psychiatric disorders
2) Sign and symptoms of psychiatric disorders
3) Psychiatric interview and psychosocial assessment
4) Overview of common mental disorders
4.1) Mood disorders
4.2) Psychotic disorders
4.3) Anxiety disorders
4.4) Post-traumatic stress disorders and acute stress reaction
4.5) Drug and alcohol use disorders
4.6) Psychiatric disorder due to medical conditions
4.7) Organic brain disorders, dementia
5) Recovery model for mental illness
Common mental health problems
1) Stress
2) Violence and aggression
3) Physical and sexual abuse
4) Mental health problems comorbidity with physical illness
5) Mental health and psychological support in disaster
6) Mental health of special group population-minorities, migrants
Maternal mental health, child development and developmental disorders
1) Developmental milestone

2) Bio-psycho-social factors affecting child development
3) Developmental problems and lifelong impact
4) Neurodevelopmental disorder: delayed development, autistic, LD
5) Epidemiology of child developmental problem
6) Maternal mental health intervention and parenting skills
7) Assessment tools for maternal mental health and early childhood mental problems
8) child developmental promotion, prevention of delayed development and development
disorders
9) Community-based treatment and rehabilitation for preschoolers with delayed
development
Mental health and mental problems in school age children and adolescence
1) Definition and factors affecting school age children and adolescent mental health
2) Common school age children and adolescent mental health and disorders
3) Assessment tools for school age children and adolescent mental health problems and
disorders
4) School age children and adolescent mental health promotion
5) School mental health
6) Community-based treatment and rehabilitation for school age children and adolescent
with mental disorders
Mental health and mental problems in working age
1) Health Promotion clinic and occupational health
2) Health promotion in working age group
3) Common mental health problems and disorder in working age group
4) Mental health in workplace
5) Happy workplace
6) Mental health in population out of workplace
7) Women mental health
8) Specific issues:
8.1) Job loss
8.2) Stress management
8.3) Alcohol and substance management in workplace
8.4) Marital and family problems
Mental health and mental problems in elderly
1) Aging trends

2) Health promotion in elderly
3) Common mental health problems and disorders in elderly
3.1) Depression
3.2) Dementia
3.3) Loss
4) การดแู ลระยะยาวและการดแู ลระยะสดุ ทา้ ยในผ้สู ูงอายุ: ประเด็นสขุ ภาพจิต
5) แนวคิดและนโยบายการดูแลระยะสุดท้ายในผ้สู ูงอายุ
6) Institution long term care for elderly
7) Community based long term care for elderly
Suicide prevention

1) Global epidemiology of suicide and suicide attempt
2) Risk and protective factors and related intervention
3) Current situation in suicide prevention
4) National policy and strategies for suicide prevention
Drug and alcohol use prevention
1) Drug and alcohol control policies
2) Risk factors and protective factors
3) Drug and alcohol abuse prevention in the community
4) Applying prevention principles to drug and alcohol abuse prevention programs
5) Evidence based effective drug and alcohol prevention interventions and policies
across the life span
Mental health literacy
1) Definition and conceptual framework
2) Recognition of mental disorders
3) Knowledge and beliefs about causes
4) Knowledge and beliefs about self-help
5) Knowledge and beliefs about professional help
6) Attitudes that facilitate recognition and help-seeking
7) Knowledge of how to seek mental health information
8) Cognitive organization of mental health literacy
9) Improving mental health literacy
10) Implications for mental health care
Stigma and discrimination
1) Public attitudes towards people with mental illness

2) Reduce stigma and discrimination
3) Advocacy for mental health in community
4) Working with the media to destigmatize mental illness
Ethics and mental health laws
1) Ethical framework for community mental health
2) Human rights and community mental health
3) Treatment pressures, coercion, and compulsion
4) Mental health laws
5) Forensic mental health
Psychosocial intervention in the community
1) Psycho-education for patients and family with mental illness
2) Behavior modification technique
2.1) Stress management (Breathing, exercise, muscle relaxation, imaginary cognitive
restructure)
2.2) Smoke cessation, obesity management and others lifestyle change (BA/BI/MI)
2.3) Chronic pain management
3) Crisis intervention
4) Psychosocial first aids in emergency settings
5) Counseling and psychosocial intervention
5.1) Individual counseling
5.2) Family counseling
5.3) Group counseling
5.4) Supportive psychotherapy
Mental Health Information system
1) Concepts of Mental health information system
2) Principle of mental health system development
3) Mental health minimal data set
4) Designing and implementing a mental health information system
5) Barriers and solution in MHIS
6) Implications of mental health information

Mental health research
1) Basic concepts of mental health research
2)Qualitative research in mental health
3)Quantitative research in mental health

4)System research in mental health
5)Synthesis and criticize mental health research
6) Implications of mental health research
Community Mental Health Policy and Strategies
1) Mental health policy, plan and program
2) Mental health action plan: WHO
3) Thailand mental health strategies
4) Legislation, policy and ethics relevant to mental health care
5) Citizens’ and patients’ right
6) Shaping national mental health policy
7) Using information and evidence to improve mental health policy
8) Mental health financing and resource allocations
9) Human resource and training
10) Monitoring and evaluation of mental health policy and plan
Leadership, Network and Community Management
1) Concepts of leadership-theories, process and skills
2) Concepts of management (organization management, time management, change

management, budget control, human resource management)
3) Community assessment
4) Community management
5) Community empowerment
6) Case management
7) Social capital influencing mental health
8) Strengthening mental health network in the community
9) Strengthen mental health promotion and prevention in the community
10) Integrated mental health promotion and prevention into primary health care and

local health care system
11) Integrated mental health care to primary health care and local health care system
12) Community based mental health program
Lesson learn of national programs of community mental health
1) Community Mental Health Tool
2) National mental health program
3) Depression surveillance system

4) National program to closing the mental health gap (psychosis, depression, alcohol,
ADHD, autistic) Child development program

5) National alcohol intervention program
6) Suicide prevention program
7) Teenage pregnancy
8) Youth Friendly Health Service (YHFS)
9) Parenting
2.ในแตล่ ะวนั แพทย์ประจำบา้ นตอ้ งทำบันทกึ การปฏบิ ตั งิ าน log book and self reflection
5. ให้ศึกษารายละเอียดของเนื้อหาวิชาเพิ่มเติมจากหนังสือตำราหรือเอกสารและค้นคว้าจากห้องสมุดหรือ
แหลง่ อ้างอิงอ่ืนๆ
6. ในกรณีที่มีคำถามเกี่ยวกับบทเรียน แพทย์ประจำบ้านสามารถสอบถามวิทยากรในชั้นเรียนหรือนอกชั้น
เรยี นหรอื ปรึกษาอาจารย์
การประเมินผล
1.การมสี ่วนร่วม แสดงความคิดเหน็ ในระหวา่ งอบรมประเมินโดยอาจารยผ์ ้เู ช่ียวชาญในแตล่ ะหัวขอ้
2.ผลสอบปลายภาคเรียน

การฝกึ ปฏบิ ตั คิ วามรู้และทกั ษะการดำเนินงานดา้ นสุขภาพจิตชุมชน
(Community Mental Health )

วัตถปุ ระสงค์
1. แพทยป์ ระจำบ้านมีความรู้ความเข้าใจในด้านการส่งเสริม การป้องกนั ปัญหาสุขภาพจิตในชุมชน การบูรณา

การงานร่วมกับองค์กรเครือข่าย ทั้งในระบบสาธารณสุข และนอกระบบสาธารณสุข การพิจารณาเทคโนโลยีการ
ดำเนนิ งานทีเ่ หมาะสม การศกึ ษาคน้ คว้าวจิ ัย

2.แพทย์ประจำบ้านสามารถวางแผนการดำเนินงานเพื่อพัฒนาสุขภาพจิตในกลุ่มวัยต่างๆ การให้คำแนะนำแก่
เครือข่ายองค์กรวิชาชีพ และบุคลากรในชุมชน ในการขับเคลื่อนการดำเนินงานสุขภาพจิตในชุมชน ได้อย่างมี
ประสทิ ธภิ าพ

กจิ กรรม/การดำเนนิ งาน
1. เปน็ การอบรมและฝึกปฏบิ ัติงาน ตดิ ตอ่ กันเปน็ เวลา 60 สัปดาห์ โดยมหี ัวข้อดงั ต่อไปน้ี

ด้านการสง่ เสริมสขุ ภาพจติ (Universal prevention by promotion in mental health) ในภาวะปกติ
1) สามารถรวบรวมขอ้ มูลและสถานการณส์ ุขภาพจิต
2) สามารถวิเคราะห์ สงั เคราะห์ขอ้ มลู สุขภาพจิต และเลือกใช้เทคโนโลยีทเ่ี กยี่ วข้องในการส่งเสริมสขุ ภาพจติ
3) สามารถวางแผน และดำเนินการส่งเสรมิ สุขภาพจิต
4) สามารถกำกับ ตดิ ตาม และประเมนิ ผลการส่งเสริมสขุ ภาพจิต
5) สามารถปรบั ปรงุ และพัฒนาการดำเนนิ งานสง่ เสริมสุขภาพจติ
ดา้ นการป้องกันปญั หาสขุ ภาพจติ และโรคจิตเวช (Selective prevention in mental problem and
mental disorders)ผู้มปี ัญหาสุขภาพจติ และโรคจติ เวชที่พบบ่อยในภาวะปกติ
1) สามารถค้นหา ประเมิน ปัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชทีพ่ บบ่อย
2) สามารถวิเคราะหแ์ ละจดั ลำดับความสำคญั ของปัญหา ปัญหาสขุ ภาพจิตและโรคจติ เวชทพ่ี บบอ่ ย
3) สามารถวางแผน ดำเนนิ การปอ้ งกนั และจดั การ ปญั หาสขุ ภาพจิตและโรคจติ เวชท่พี บบอ่ ย และเลือกใช้

เทคโนโลยที เี่ กี่ยวข้องได้อย่างเหมาะสม
4) สามารถใหบ้ รกิ ารจติ สังคมแก่บคุ คล ครอบครวั และชมุ ชน ทีม่ ีปญั หาสุขภาพจติ และโรคจิตเวชทีพ่ บบ่อย

4.1) สามารถให้บริการดูแลจิตใจ ประคับประคองจิตใจ ให้คำปรกึ ษาแนะนำแก่ผ้ปู ว่ ยและญาติ ทัง้ แบบ
รายบคุ คลและแบบกลุม่
4.2) สามารถให้คำแนะนำเทคนคิ การปรับพฤตกิ รรม การจดั การกบั ความเครียด การลดพฤติกรรมเสี่ยงเพ่ือ
การมีสุขภาพจิตทดี่ ี
4.3) สามารถให้คำแนะนำแก่ภาคเี ครอื ขา่ ยในการดำเนินงานการใหบ้ รกิ ารทางจิตสังคม
4.4) สามารถติดตาม ประเมินผลการดำเนินงานการให้บริการทางจิตสงั คมทั้งต่อบุคคล ครอบครัว ชุมชน
ดา้ นการบำบัดรกั ษาและฟ้นื ฟู (Indicated prevention in patient care and rehabitation
service) ผู้มีปญั หาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชทีพ่ บบ่อย ในภาวะปกติ
1) สามารถตรวจวนิ จิ ฉยั ปัญหาสขุ ภาพจติ และโรคจิตเวชทพี่ บบอ่ ย

2) สามารถวางแผนการบำบัดรกั ษาและฟน้ื ฟูผู้มีปญั หาสขุ ภาพจิตและโรคจติ เวชที่พบบ่อย และเลือกใช้
เทคโนโลยีท่ีเก่ยี วข้องได้อย่างเหมาะสม

3) สามารถให้บรกิ ารจิตสังคมแก่ผปู้ ่วยจิตเวช และญาติ
การประเมนิ และจัดการภาวะฉุกเฉนิ ทางสุขภาพจิตและจิตเวช และการดแู ลเยยี วยาด้านจิตใจในภาวะ
วิกฤติ (Mental health crisis management) ทั้งจากภัยพบิ ตั ิธรรมชาติและจากน้ำมือมนษุ ย์(natural and
man-made disaster)
1) สามารถดำเนนิ การส่งเสรมิ สขุ ภาพจติ ในภาวะวกิ ฤต
2) สามารถดำเนินการป้องกันปัญหาสขุ ภาพจิตและโรคจติ เวช ผมู้ ปี ัญหาสขุ ภาพจติ และโรคจติ เวชในภาวะ

วกิ ฤต
3) สามารถให้การบำบดั รักษาและฟน้ื ฟู ผมู้ ปี ัญหาสุขภาพจิตและโรคจิตเวชทพี่ บบ่อย ในภาวะวิกฤต
การใหก้ ารส่งเสรมิ พัฒนาการเดก็ สง่ เสริมสุขภาพจติ และปอ้ งกนั ปัญหาสุขภาพจติ ในเด็ก และแม่ต้งั ครรภ์
และหลงั คลอด รวมท้ังประเมิน วินจิ ฉัยปัญหาสุขภาพจติ และจติ เวชท่ีพบบ่อย และจดั บรกิ ารเพือ่ การดูแล
ชว่ ยเหลืออยา่ งเป็นระบบ
1) มที ักษะในการค้นหา ประเมินภาวะปญั หาพฒั นาการเดก็
2) สามารถวเิ คราะห์และจัดลำดับความสำคัญของความสำคญั ของปัญหาพฒั นาการเดก็
3) มีทกั ษะวางแผน ดำเนินการป้องกัน จัดการปญั หาและการส่งเสริมพฒั นาการเด็ก และให้คำแนะนำ

ปรกึ ษาแก่ภาคเี ครือข่ายในการพฒั นางาน
4) มที ักษะติดตาม ประเมนิ ผลการดำเนินงานการส่งเสริม การปอ้ งกันและจดั การปัญหาพฒั นาการเด็ก
การใหก้ ารส่งเสรมิ สุขภาพจิต และป้องกนั ปญั หาสขุ ภาพจิตเด็กและวยั รนุ่ วัยทำงาน วัยสูงอายุ รวมทง้ั
การประเมิน วนิ จิ ฉัยปญั หาสุขภาพจิตและจิตเวชที่พบบ่อย และจัดบริการเพอื่ การดแู ลช่วยเหลอื อย่างเปน็ ระบบ
1) มที ักษะในการคน้ หา ประเมินภาวะปญั หาสขุ ภาพจติ เดก็ และวัยรุน่ วัยทำงาน และวยั สูงอายุ
2) สามารถวเิ คราะหแ์ ละจัดลำดับความสำคัญของปัญหาสุขภาพจิตเด็กและวยั ร่นุ วัยทำงาน และวยั สูงอายุ
3) มีทักษะวางแผน ดำเนนิ การป้องกนั จดั การปัญหาสุขภาพจติ เด็กและวยั รุ่น วยั ทำงาน วยั สูงอายุ และให้
คำแนะนำปรกึ ษาแก่ภาคเี ครือข่ายในการพฒั นางาน
4) มีทักษะติดตาม ประเมินผลการดำเนินงานการส่งเสริม การป้องกันและจดั การปญั หาสขุ ภาพจิตเด็กและ
วยั ร่นุ วัยทำงาน และวยั สงู อายุ
การส่ือสารและให้เกดิ ความรู้ ความเขา้ ใจดา้ นสขุ ภาพจติ และการดำเนินการเพ่ือลด stigma and
discrimination
1) มีทกั ษะปฏิสัมพนั ธ์และการสื่อสารกบั ผู้รว่ มปฏบิ ตั ิงาน ผู้ป่วย ครอบครัว ชุมชนและสงั คม
2) มีทกั ษะการเปน็ ผู้นำและทักษะการทำงานเปน็ ทีมรว่ มกับทีมสหวชิ าชพี บุคลากรสขุ ภาพในชุมชน
3) มีแนวทางและทักษะในการเผยแพร่ ส่อื สาร ให้ข้อมลู งานสุขภาพจติ ชุมชนตามกลมุ่ เป้าหมาย เชน่
บุคลากรทางการแพทย์และการสาธารณสุข เครือขา่ ย องค์กรและหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนท่เี ก่ยี วข้อง
4) สามารถวเิ คราะห์ ช่องทาง โอกาสและแนวทางทเ่ี หมาะสมในการสอื่ สาร
ให้ขอ้ มูลงานสขุ ภาพจิตชุมชนไดอ้ ย่างถูกต้อง มปี ระสทิ ธภิ าพ โดยไม่สง่ ผลกระทบทางลบตอ่ ผูเ้ กยี่ วข้อง

5) มีทักษะการให้การปรึกษา และการให้คำแนะนำบุคลากรสุขภาพ แพทย์เวชปฏิบัติ ภาคีเครือข่ายด้าน
สาธารณสุขในชุมชนและสังคม ในประเด็นต่างๆ เช่น ด้านเวชศาสตร์ป้องกัน สุขภาพจิตชุมชน ด้าน
กฎหมายที่เกีย่ วข้อง

การบรู ณาการงานสขุ ภาพจติ ในระบบสาธารณสขุ
1) มีประสบการณ์เรียนรู้การบริหารจัดการเชิงระบบในงานสุขภาพจิตชุมชนทีเ่ กย่ี วขอ้ งกบั ระบบสุขภาพท้ัง

ในระดับพื้นที่ ระดับเขตสขุ ภาพ ระดบั ชาติ และระดับนานาชาติ
2) มีประสบการณเ์ รียนรู้การบริหารจดั การเชิงระบบในงานสุขภาพจติ ชุมชนท่เี กีย่ วข้องกับนอกระบบ

สุขภาพท่ีรวมถึงภาคีเครือขา่ ย องค์กรและหนว่ ยงานท้ังภาครัฐและเอกชนท่ีเกยี่ วข้อง
3) มีทักษะในการใช้ทรัพยากรทงั้ ของหนว่ ยงาน ชมุ ชนได้อย่างเหมาะสม และสามารถบรู ณาการงาน
สุขภาพจิตชมุ ชนให้เข้ากบั บริบทของงานบรกิ ารสาธารณสขุ ในชุมชน
4) สามารถประเมินสถานการณป์ ัญหาสขุ ภาพจิตและโอกาสการพัฒนา ในการทำงานรว่ มกับภาคีเครือข่าย
องค์กร ท้งั ภาครัฐและเอกชน โดยสอดคล้องกบั วถิ ีชีวติ ของชมุ ชน
5) สามารถวางแผนและพฒั นางานสุขภาพจติ ชุมชนรว่ มกบั ภาคเี ครอื ขา่ ย
6) การตดิ ตาม ประเมินผลการดำเนินงานการสง่ เสรมิ การป้องกนั และจัดการปัญหาสขุ ภาพจติ และสามารถ
นำผลการประเมินใช้เป็นแนวทางในการพัฒนางานต่อไปและการให้คำแนะนำแก่ภาคีเครอื ข่ายในการดำเนินงาน
การดำเนินการศกึ ษาคน้ ควา้ วจิ ยั ในงานสุขภาพจิตในชุมชน
1) สามารถศึกษา ค้นคว้า วิจัยงานสุขภาพจิตชุมชน ตามมาตรฐานการวิจัยทางการแพทย์และ การ

สาธารณสขุ
2) สามารถวิเคราะห์ปัญหาและค้นหาปัญหาสุขภาพจิตในชุมชน (research question) ด้วยกระบวนการ

ศึกษาวิจยั
3) สามารถนำเสนอโครงร่างการวิจัย และผา่ นการประเมินจากอาจารยท์ ่ปี รกึ ษาและคณะกรรมการ
4) สามารถดำเนนิ การวิจยั ทางการแพทยแ์ ละสาธารณสุขจนแลว้ เสรจ็ ได้
การใช้เทคโนโลยกี ารดำเนินงานสขุ ภาพจิตในชมุ ชน
1) สามารถเลือกใช้เทคโนโลยีการดำเนินงานสุขภาพจิต เครื่องมือประเมินสุขภาพจิตต่าง ๆ ทั้งในระดับ

บคุ คล ครอบครัว ชมุ ชน และประชาชน ไดอ้ ย่างเหมาะสม
2) สามารถให้คำแนะนำแก่ภาคีเครือข่ายในการใช้เทคโนโลยีการดำเนินงานสุขภาพจิต เครื่องมือประเมิน

สุขภาพจิตต่าง ๆ ท้งั ในระดบั บุคคล ครอบครัว ชมุ ชน และประชาชน
2. ในแตล่ ะวันแพทยป์ ระจำบ้านต้องทำบันทึกการปฏบิ ตั ิงาน log book and self reflection
3. ให้ศกึ ษารายละเอียดเน้อื หาวิชาเพิม่ เตมิ จากหนังสอื ตำราหรอื เอกสาร คน้ คว้าจากหอ้ งสมุดหรอื แหลง่ อา้ งองิ อ่ืนๆ
4. ในกรณีที่มีคำถามเกี่ยวกับบทเรียน แพทย์ประจำบ้านสามารถสอบถามวิทยากรในชั้นเรียนหรือนอกชั้นเรียนหรือ
ปรกึ ษาอาจารย์
การประเมินผล

1. การมีสว่ นร่วม แสดงความคิดเห็น ในระหวา่ งอบรมประเมนิ โดยอาจารย์ผเู้ ชีย่ วชาญในแตล่ ะหัวข้อ
2.ผลสอบปลายภาคเรยี น

การประชมุ วิชาการประจำสัปดาห์
(Weekly Scientific Meeting: Monday Meeting)

วัตถปุ ระสงค์
1. เพื่อให้แพทย์ประจำบ้านได้ฝึกการสรุปรายละเอียดและนำเสนอผลฝึกปฏิบัติงานของตนอย่างย่อใน
สปั ดาหน์ ั้นๆ
2. เพ่อื ใหแ้ พทย์ประจำบา้ นไดฝ้ ึกทักษะการนำเสนองานดว้ ยภาษาองั กฤษ เชน่ การวจิ ารณบ์ ทความวิชาการ,
Interesting Case, Topic Review
3. เพ่อื ให้แพทย์ประจำบา้ นได้ฝึกทกั ษะการเปน็ ผู้ดำเนินการอภิปรายของการประชุมวชิ าการและการควบคุม
การใชเ้ วลาในท่ีประชมุ ให้เปน็ ไปตามกำหนด
4. เพื่อให้แพทยป์ ระจำบ้านมีโอกาสเรยี นรู้เพม่ิ เติมจากอาจารย์ผ้เู ชี่ยวชาญสาขาต่างๆ (Special Lectures)

กจิ กรรม/การดำเนนิ งาน
ในการประชุมวชิ าการทุกวันจันทร์ โดยทว่ั ไปจะมกี ารดำเนนิ กจิ กรรมตา่ งๆตามลำดับดังนี้
1. ผู้ที่ฝึกปฏิบัติงาน นำเสนอรายการหัวข้อวิชาการท่ีสำคัญที่ได้รับมอบหมาย โดยคัดเลือกหัวข้อที่น่าสนใจ

จำนวน 1 หัวข้อ ถ่ายทอดรายละเอียด ประเด็นต่างๆ ที่สำคัญให้ที่ประชุมทราบ (นำเสนอ 30-60 นาที ให้ผู้เข้าประชุม
ซักถาม และอภปิ รายร่วมกัน)

2. ผทู้ ่ฝี ึกปฏบิ ตั ิงานนำเสนอประเดน็ การเรียนรู้ท่ีได้รับจากการฝึก การสร้างและพัฒนาองค์ความรู้ เทคโนโลยี
วิจัย นวัตกรรมสุขภาพจิต คัดเลือกประเด็นที่น่าสนใจมานำเสนอจำนวน 1 ประเด็น ถ่ายทอดรายละเอียด ประเด็น
ต่างๆทส่ี ำคัญใหท้ ปี่ ระชมุ ทราบ (นำเสนอ 30-60 นาที ให้ผเู้ ขา้ ประชมุ ซักถามและอภิปรายร่วมกนั )

3. การนำเสนอผลงานวชิ าการแบบเตม็ (Full scientific presentation)
เป็นการหมุนเวียนระหว่างกิจกรรมวิจารณ์บทความจากวารสารวิชาการ (Journal club) การนำเสนอ
รายงานวิชาการที่น่าสนใจ (Interesting case) การถ่ายทอดความรู้หัวข้อที่น่าสนใจ (Topic review) โดยแพทย์
ประจำบ้าน และกิจกรรมการบรรยายพิเศษโดยอาจารย์ผ้เู ชี่ยวชาญ (Special lectures)
4.สถาบันฯกำหนดให้แพทย์ประจำบ้านร่วมทำกิจกรรมตามลำดับที่กำหนด หากมีความจำเปน็ ต้องสลับเปลีย่ น
ลำดับกิจกรรม ตอ้ งแจง้ อาจารย์ท่ปี รึกษา ทราบลว่ งหนา้
5. ให้แพทย์ประจำบ้านเตรียมเอกสารประกอบการนำเสนอในกิจกรรมวิจารณ์บทความจากวารสารวิชาการ

(Journal club) การนำเสนอรายงานทีน่ ่าสนใจ (Interesting case) การถ่ายทอดความรู้หวั ข้อที่น่าสนใจ
(Topic review) แจกผู้เขา้ ร่วมประชุมด้วยทุกคร้งั ตามจำนวนผเู้ ข้ารว่ มประชุม
สง่ิ ที่ควรหลีกเล่ยี ง
1. ไม่ควรเลื่อนการนำเสนอ หลังจากที่ตารางการประชุมประจำเดือนได้ประกาศออกไปแล้ว หากมีกรณี
จำเป็นต้องเลื่อนจะต้องผ่านความเห็นชอบของอาจารย์ที่ปรึกษาของงานชิ้นนั้นๆและ จะต้องทำบันทึก
ข้อความขออนุญาตเลื่อนการนำเสนอ ส่งถึงผู้อำนวยการหลักสูตรฯ เมื่อได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์
อักษรแล้วจึงจะเล่ือนได้
2. การไม่เขา้ ร่วมประชมุ มาสายหรอื มาไม่ตรงเวลา

3. การใช้โทรศัพท์มือถือ คอมพิวเตอร์ หรืออุปกรณ์สื่อสารชนิดอื่นๆ ในลักษณะที่อาจเป็นการรบกวนผู้ฟัง
ท่านอื่นหรือไม่ให้เกียรติวิทยากรที่กำลังบรรยายหรือนำเสนอผลงาน (ในกรณีที่มีความจำเป็นต้องใช้
อุปกรณ์ดงั กลา่ วขอใหอ้ อกไปใชน้ อกห้องประชุม)

4. ไม่ได้เตรียมตวั นำเสนอมาเปน็ อย่างดี ไม่ได้ปรึกษาอาจารย์ผูด้ ูแลก่อนการนำเสนอ ไม่จัดทำ Abstract ทำ
ใหผ้ ฟู้ งั ติดตามสาระสำคญั ไมท่ ัน ไมเ่ ตรยี มเอกสารแจกผเู้ ขา้ รว่ มประชมุ

5. พูดคุยหรือหลับขณะร่วมกิจกรรม
6. ไม่มสี ว่ นรว่ มแสดงความคิดเห็นในกิจกรรม
7. ใช้เวลาเกนิ กำหนดท้ังในการนำเสนอหรือการอภิปรายทำให้มผี ลกระทบต่องานอนื่ ทัง้ นี้แพทย์ประจำบ้าน

ที่เปน็ ผดู้ ำเนินรายการตอ้ งเป็นผู้บรหิ ารจดั การเวลาใหไ้ ดต้ ามกำหนด

การประเมินผล
1. เวลาเขา้ ร่วมประชุมต้องไมน่ ้อยกว่าร้อยละ 90 ของการประชุมท้ังหมด
2. การตรงตอ่ เวลา
3. การมีส่วนร่วมในกิจกรรมได้แก่ การเป็นผู้ดำเนินรายการ (ให้แพทย์ประจำบ้านจัดตารางเวรหมุนเวียนการ
เป็นผู้ดำเนินรายการให้ครบทุกสัปดาห์ หากไมส่ ามารถมาได้ให้มอบหมายให้ท่านอื่นแทน)
4. ความกระตือรือร้นและสนใจในการเรียนรู้ การซักถาม การช่วยตอบคำถาม การแสดงความคิดเหน็ ใน
ระหว่างกิจกรรม ท้ังกิจกรรมท่ตี นเองและผูอ้ นื่ เป็นผนู้ ำเสนอ

หมายเหตุ
สำหรับกิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมวิจารณ์บทความจากวารสารวิชาการ (Journal club) การนำเสนอรายงาน

วิชาการน่าสนใจ (Interesting case) การถ่ายทอดความรู้หัวข้อที่น่าสนใจ (Topic review) ให้แพทย์ประจำบ้านเลือก
หัวข้อ (ตามรายการที่กำหนดให้) และวันนำเสนอด้วยตนเอง พร้อมทั้งลงหัวข้อที่จะนำเสนอในตาราง ที่ห้องพักแพทย์
ประจำบ้าน

การวิจารณ์บทความวารสารวิชาการ
(Journal Club)

วตั ถปุ ระสงค์
1. เพอ่ื ให้แพทยป์ ระจำบ้านได้ตระหนกั ถงึ ความสำคัญของการติดตามความกา้ วหน้าทางวิชาการดว้ ยการอ่าน
บทความในวารสาร และสรา้ งนสิ ยั รักการอ่านวารสารวิชาการทางการแพทย์และสาธารณสุขท่ีไดม้ าตรฐาน
2. เพื่อให้แพทย์ประจำบ้านมีทักษะในการประเมินความน่าเชื่อถือและวิจารณ์บทความวิชาการ ได้อย่าง
ถูกต้องเหมาะสม
3. เพื่อให้แพทย์ประจำบ้านมีทักษะวิเคราะห์และวิพากษ์วิธีการศึกษาทางเวชศาสตร์ป้องกัน จากตัวอย่าง
งานวิจัยที่ตพี ิมพ์ในวารสารวิชาการ

กิจกรรม/การดำเนนิ งาน
1. ให้แพทย์ประจำบ้านค้นคว้าหัวข้อ/เรื่องในบทความวิชาการที่สนใจ และส่งให้อาจารย์ที่ปรึกษาพิจารณา
ก่อนการนำเสนอล่วงหน้าอย่างนอ้ ย 4 สปั ดาห์ แล้วจัดส่งสำเนา 1 ฉบบั
2. สถาบันฯกำหนดให้แพทย์ประจำบ้านชั้นปีที่ 1 และ 2 หมนุ เวยี นนำเสนอ Journal club โดยเฉลย่ี คน
ละ 1-2 ครงั้ ต่อภาคเรียน
3. แพทย์ประจำบ้านอา่ น วิเคราะห์ สังเคราะห์ ทำความเขา้ ใจเพอ่ื นำมาวจิ ารณบ์ ทความวชิ าการ และเตรยี ม
สไลด์นำเสนอการวิจารณ์บทความวิชาการดังกล่าว ทั้งนี้แพทย์ประจำบ้านควรอ่านเนื้อหาวิชาการท่ี
เก่ียวข้องเพ่มิ เติมดว้ ย
4. แพทยป์ ระจำบา้ นต้องส่งสไลด์นำเสนอดังกล่าวให้อาจารย์ทปี่ รกึ ษาแนะนำแก้ไขก่อนการนำเสนอล่วงหน้า
อย่างน้อย 2 อาทติ ย์
5. ศึกษาแนวทางการวจิ ารณ์บทความวชิ าการในภาคผนวก หนา้ 55
6. ทง้ั น้แี พทย์ประจำบ้านควรเลือกบทความวชิ าการที่เกดิ ข้นึ ใหม่ๆ ไมค่ วรเกนิ 5 ปี
7. แพทย์ประจำบ้านเจ้าของเรื่องใช้เวลาประมาณ 30-60 นาที ในการสรุปสาระสำคัญและนำการวิจารณ์
เป็นภาษาไทย รวมทั้งตั้งคำถามหรือชักชวนให้แพทย์ประจำบ้านท่านอื่นแสดงความคิดเห็นเพิ่มเติมอีก
ประมาณ1 ช่ัวโมง
8. ให้แพทย์ประจำบ้านกำหนดวันนำเสนอด้วยตนเอง ลงหัวข้อที่จะนำเสนอใน ที่ห้องพักแพทย์ประจำบ้าน
และแจ้งกลุ่มฝึกอบรมฯ หากมีการเปลี่ยนแปลงต้องแจ้งล่วงหน้าอย่างน้อย 2 สัปดาห์ และแพทย์ประจำ
บ้านควรประสานอาจารยผ์ ูเ้ ช่ียวชาญ/อาจารย์ทป่ี รกึ ษาใหเ้ ขา้ รว่ มด้วย

การประเมินผล
1. การเตรียมตัวและคุณภาพของการนำวิจารณ์ของแพทย์ประจำบ้านโดยอาจารย์ทุกท่านที่เข้าร่วมประชุม
จะเป็นผู้ประเมนิ
2. การมีสว่ นรว่ มแลกเปล่ียนความคิดเหน็ ของผู้รว่ มประชุมคนอืน่ ๆ

การทบทวนหัวขอ้ วชิ าการ
(Topic Review)

วตั ถปุ ระสงค์
1. เพื่อให้แพทยป์ ระจำบ้านศกึ ษาหวั ข้อท่ไี ดร้ ับมอบหมายเพิม่ เตมิ ดว้ ยตนเองโดยละเอียด
2. เพื่อให้แพทย์ประจำบ้านฝึกทักษะการนำเสนอ/ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้บุคลากรทางการแพทย์และ
สาธารณสุข
3. เพอื่ ใหแ้ พทย์ประจำบา้ นมโี อกาสแลกเปล่ียนความรู้ ความเข้าใจในหัวขอ้ วชิ าการ

กิจกรรม/การดำเนินงาน
1. ให้แพทย์ประจำบ้านศึกษาและนำเสนอหวั ข้อวิชาการอย่างน้อยคนละ 3 หวั ข้อตอ่ ชนั้ ปี
2. ให้แพทย์ประจำบ้านศึกษาค้นคว้าหัวข้อดังกล่าวด้วยตนเองโดยละเอียด ซึ่งแพทย์ประจำบ้านควร อ่าน
Standard Textbook, Journal ประกอบกนั ในการเตรยี มตวั นำเสนอ
3. ให้แพทย์ประจำบ้านจัดทำสไลด์และปรึกษาอาจารย์ที่ปรึกษาล่วงหน้าอย่างน้อย 4 สัปดาห์ เพื่อทราบ
ประเด็นท่ีต้องศกึ ษาเพ่มิ เตมิ และปรับปรุงสไลด์นำเสนอให้มีคุณภาพก่อนการนำเสนอจรงิ
4. แพทยป์ ระจำบา้ นเตรยี มเอกสารประกอบการนำเสนอใหผ้ ู้เขา้ ร่วมกิจกรรมทุกท่าน
5. แพทย์ประจำบ้านนำเสนอเป็นภาษาไทยเป็นเวลาประมาณ 45 นาที และนำผู้เข้าร่วมกิจกรรมซักถาม
แลกเปลีย่ นการเรยี นรูร้ ่วมกนั
6. แพทย์ประจำบ้านส่งสำเนา 1 ชดุ พรอ้ มอเิ ล็กทรอนกิ ส์ไฟล์
7. ใหแ้ พทย์ประจำบา้ นกำหนดวนั นำเสนอดว้ ยตนเอง ลงหัวข้อที่จะนำเสนอใน ทีห่ ้องพกั แพทยป์ ระจำบ้าน
8. หากมีการเปลี่ยนแปลงต้องแจ้ง ล่วงหน้าอย่างน้อย 2 สัปดาห์ และแพทย์ประจำบ้านควรประสาน
อาจารยผ์ ู้เชย่ี วชาญในเนื้อหาน้นั ๆ/อาจารย์ท่ปี รกึ ษาใหเ้ ขา้ รว่ มด้วย
9. ศกึ ษารายช่อื หนังสือในภาคผนวก

การประเมนิ ผล
1. การเตรียมตัวและคุณภาพของการนำเสนอของแพทยป์ ระจำบ้านโดยอาจารยท์ ุกท่านที่เข้าร่วมประชุมจะ
เปน็ ผ้ปู ระเมนิ
2. การมสี ว่ นรว่ มแลกเปลี่ยนความคดิ เหน็ ของผู้ร่วมประชุมคนอ่ืนๆ

การศึกษาด้วยตนเองและกจิ กรรมสโมสรหนังสือ
(Self-Study and Book Club)

วตั ถุประสงค์
1. แพทย์ประจำบ้านได้ศึกษาค้นควา้ อย่างอิสระในเรื่องหรือประเด็นทตี่ นสนใจ และศึกษาประเด็นที่อาจารย์
มอบหมาย
2. กิจกรรมสโมสรหนังสือ แพทย์ประจำบ้านสามารถค้นคว้าแสวงหาความรู้จากแหล่งข้อมูลที่หลากหลายและ
นำมาอภิปรายแลกเปลีย่ นความรู้/ข้อคิดเห็นกับแพทยป์ ระจำบ้านท่านอ่ืนหรืออาจารย์
3. แพทย์ประจำบา้ นไดฝ้ ึกทักษะการเรียนรดู้ ว้ ยตนเองและการสื่อสารพร้อมนำเสนอใหผ้ อู้ ่นื ทราบ

กจิ กรรม/การดำเนนิ งาน
1. ในการศึกษาด้วยตนเอง แพทย์ประจำบ้านกำหนดหัวข้อที่ตนสนใจรวมถึงหัวข้อที่ได้รับมอบหมายจาก
อาจารย์และค้นคว้าอา่ นหนงั สอื ตำราเรยี นหรอื สือ่ อเิ ล็กทรอนกิ ส์ต่างๆ
2. ในกิจกรรมสโมสรหนังสือ แพทย์ประจำบ้านอ่านหนังสือร่วมกับแพทย์ประจำบ้านท่านอื่นและอาจารย์
โดยผลัดกนั เปน็ ผ้อู า่ นนำและทุกคนร่วมกนั ซักถาม/อภิปรายในจุดทสี่ งสัย รวมถึงแลกเปล่ยี นข้อคิดเห็นกับ
ผอู้ ื่น

ประเมินผล
1. การสงั เกตจากอาจารยผ์ ู้กำกบั กิจกรรม
2. ผลการสอบปลายภาคเรียน