ท้องถิ่นเล่าเรื่องประวัติศาสตร์ ประวัติศาสตร์ของท้องถิ่น

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 145

นายเกรยี งเดช ขาณรงค์ เจา้ ของคณะ“เกรียงเดชนอ้ ย นวลระหงส์” เป็นนายโรงโนรา ทาหน้าที่เปน็ ผนู้ าในการ
ประกอบพิธีกรรมต่างๆ นับเป็นนายโรงโนรารุ่นที่ 3 โนราใหญ่ที่ชาวบ้านท่าแคให้ความเคารพในการเป็นผู้นา
พิธกี รรมโนราโรงครูวดั ท่าแค

อาจกล่าวได้ว่าโนราใหญ่ มีบทบาทสาคัญในการเป็นผู้ประกอบพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแค ที่ต้อง
พยายามยึดวิธีปฏบิ ตั ใิ นการประกอบพิธกี รรมทุกรูปแบบเดมิ ทุกข้ันตอน เช่น การต้ังเมอื ง การกาศครู6 การไหว้
ภูมิ การแก้บน การเหยียบเสน ราคล้องหงส์ แทงเข้ ชาตายาย7 นับเป็นผู้มีส่วนสาคัญในการสืบทอดขั้นตอน
รายละเอยี ดของพธิ กี รรมโนราโรงครูวัดท่าแคให้ยงั คงเอกลักษณ์และเป็นแบบเดมิ มากท่สี ุด และหลังจากทโ่ี นรา
เกรียงเดชเข้ามาเป็นเจ้าพิธี ได้มีความพยายามเชื่อมโยงโนราจากหลายพื้นที่ให้เข้ามามีส่วนร่วมในพิธีกรรม
โนราโรงครูท่าแค เพ่ือการผลกั ดันใหพ้ ธิ กี รรมโนราโรงครทู า่ แคยังคงดารงอยูน่ ่ันเอง

บทบาทของคณะกรรมการงานโนราโรงครูทา่ แค
บทบาทของกล่มุ คณะกรรมการงานโนราโรงครูทา่ แค เริ่มขน้ึ ครงั้ แรกในปี 2543 ซึ่งเปน็ การเร่ิมตน้ ของ

กลุ่มชาวบ้านท่าแคที่มีความสนใจในการจัดการพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแคให้เป็นระบบมากยิ่งขึ้น กล่าวคือ
คณะกรรมการโนราโรงครูทา่ แค มีจุดประสงคใ์ นการผลักดัน ส่งเสรมิ ทัง้ ในด้านอปุ กรณ์และงบประมาณ ซ่ึงถือ
เป็นอีกหนึ่งปัจจยั สาคัญในงานพิธีกรรมโนราโรงครู ตลอดจนการวางแผนจัดงานพิธีกรรม เพื่อให้เกิดผลสาเรจ็
และสามารถพฒั นาเป็นจุดเดน่ ของท้องถ่ินได้ ในระยะแรกคณะกรรมการเป็นสมาชิกในตาบล ท่จี ากัดอยู่เฉพาะ
คนในชุมชน การดารงตาแหน่งต่างๆ ในกลุ่มคณะทาหน้าที่โดยกานัน ผู้ใหญ่บ้าน ครู และสามารถดึงภาคส่วน
อื่นๆ ในชุมชนเข้ามารว่ มกลมุ่ ดว้ ย ตอ่ มาในปี 2554 คณะกรรมการงานโนราโรงครูทา่ แคมคี วามชดั เจนและเป็น
ระบบมากยิ่งขึ้น โดยมีการแบ่งหน้าที่ออกเป็นฝ่ายต่างๆ ไว้อย่างชัดเจน เนื่องจากการเข้ามาของสานักงาน
วัฒนธรรมจังหวัดพัทลุงท่ีได้เข้ามามีสว่ นรว่ มในการจัดการ โดยมีคาสั่งจากจังหวัดพัทลุงท่ีทาให้เทศบาลตาบล
ทา่ แค หน่วยงานอน่ื ๆ เข้ามาร่วมในพธิ กี รรมโนราโรงครทู า่ แคด้วย เนือ่ งจากความตอ้ งการในการยกระดับโนรา
โรงครทู ่าแคใหเ้ ปน็ ประเพณีพธิ กี รรมประจาจังหวดั พัทลงุ 8

หน้าที่ของคณะกรรมการงานโนราโรงครูท่าแค คือการเข้ามามีส่วนร่วม ช่วยดูแลในการจัดกิจกรรม
โดยภาพรวมของพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแค เดิมรูปแบบการทางานของคณะกรรมการงานโนราโรงครูท่าแค
แบ่งออกเป็นส่วนๆ ขาดความเป็นหนึ่งเดียว การประสานงานระหว่างคนภายนอกชุมชนและคนภายในชุมชน
เกิดขึ้นในลักษณะของการติดต่อผ่านคนคุ้นเคยในชุมชน ไม่ได้ประสานกับฝ่ายที่มีส่วนในการรับผิดชอบ ทาให้
การจัดสินใจในหลายสว่ นตกเป็นหน้าที่ของคนเพียงคนเดยี ว คนอน่ื ในกลุ่มคณะกรรมการฯ ไม่ได้ทาหน้าที่ของ

6 การกาศครู หมายถงึ การกลา่ วบทร้อยกรอง ซ่งึ เปน็ การอญั เชญิ ครโู นรามายังพ้นื ที่โรงพธิ ี
7 การชาตายา หมายถึง การร้องบทชาครหู มอ ชาตายาย เพื่อเปน็ การบูชาครโู นรา บูชาตายาย
8 สัมภาษณ์ เกรียงเดช ขาณรงค์, โนราเกรยี งเดช โนราใหญโ่ รงครทู ่าแค, 17 มกราคม 2565.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 146

ตนมากเท่าที่ควร ส่งผลให้เกิดความคลุมเครือของการจัดการในหลายด้าน และนาไปสู่ความรู้สึกขัดแย้ง แต่
ต่อมาเม่ือเทศบาลตาบลท่าแคเข้ามาให้ความร่วมมือ ส่งผลให้คณะกรรมการมีการแต่งตั้งและแบ่งหน้าที่กัน
ชดั เจนมากย่งิ ข้ึน โดยได้รบั ความรว่ มมือจากหลายฝา่ ยภายในชุมชน ท่ีร่วมพูดคยุ และแก้ไขปัญหาท่ีเกิดข้ึนจาก
การทางานท่ีขาดระบบ จึงนาไปสู่การสร้างจดุ ม่งุ หมายเดียวกนั คอื เพอ่ื การจัดการงานโนราโรงครูท่าแคให้เกิด
ประสทิ ธิภาพมากท่ีสุด

บทบาทชาวบ้านทา่ แค

ในส่วนของชาวบ้านท่าแค ซึ่งในที่นี้หมายถึง กลุ่มประชากรที่นอกเหนือจากผู้เป็นคณะโนรา และ
หัวหน้าแต่ละฝ่ายในกลุ่มคณะกรรมการที่มีบทบาทสาคัญในพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแค สาหรับบทบาทของ
ชาวบ้านท่าแคเป็นไปในลักษณะของการเข้ามาเป็นกาลังเสริมที่คอยช่วยเหลือ เอื้ออานวยสิ่งต่างๆ ให้แก่ทั้ง
โนราและกลมุ่ คณะกรรมการ ตั้งแต่ขน้ั ตอนของการสร้างโรงพิธี ทง้ั โรงพิธแี บบดั้งเดมิ ท่มี กี ารรอ้ื ถอน หลังเสร็จ
สน้ิ การประกอบพธิ ี และโรงพิธีทีม่ ีความคงทนถาวร ซ่ึงเป็นโรงพิธที ่ีเกิดข้ึนประมาณปี 2560 ซึง่ เป็นช่วงที่โนรา
โรงครูท่าแคมีชื่อเสียงเพิ่มมากขึ้น การช่วยจัดหาวัสดุอุปกรณ์ต่างๆ ในการประกอบพิธี โดยเป็นการทางาน
ร่วมกับคณะกรรมการงานโนราโรงครูท่าแคในฝา่ ยพิธีกรรม การเป็นส่วนหน่ึงในการทาอาหารให้ผูค้ นท่ีมารว่ ม
พิธีได้รับประทาน ตลอดจนการเป็นส่วนหนึ่งของนิทรรศการ ที่จัดขึ้นพร้อมๆ กับพิธีกรรมโนราโรงครู
ที่ประกอบไปด้วยชาวบ้านที่มีความรู้ความสามารถในการผลิตชุดโนรา โดยเข้ามามีส่วนร่วมในการสาธิตการ
แต่งกายของโนรา สาธิตการร้อยลูกปัดพร้อมจาหน่ายชุดโนรา9 อีกทั้งบทบาทของชาวบ้านท่าแคยังปรากฏใน
ฐานะของการเป็นผทู้ ี่มีส่วนร่วมในพิธกี รรมโนราโรงครู ซ่งึ ในทีน่ ค้ี ือผเู้ ขา้ รว่ มพธิ กี รรม ส่งผลใหพ้ ธิ กี รรมทเ่ี กดิ ข้ึน
นี้สาเรจ็ ผลตามจุดมุ่งหมายของพิธีกรรม นอกจากนี้ชาวบ้านในพื้นที่ท่าแค ที่ถือเป็นอีกหนึง่ กลุ่มที่มีบทบาทใน
งานพิธี ในรูปแบบของการเปน็ ผู้ชมตลอดงานพิธีโนราโรงครู ตั้งแต่วันแรกไปจนถึงวันสิน้ สุดของพิธีกรรมโนรา
โรงครู และเข้ามามีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนสาคัญของพิธีกรรม เช่น การแห่ผ้าหุ้มโพธิ์ การแสดงโนราของโนรา
ใหญ่และโนราที่เข้าร่วมในพิธี ซึ่งถือเป็นการแสดงให้เห็นถึงการให้ความสนใจของกลุ่มคนทั่วไปในพิธีกรรม
ทเี่ กิดขน้ึ ภายในชมุ ชน สะทอ้ นให้เหน็ ถงึ แนวทางหนง่ึ ที่มีส่วนผลักดนั ให้พธิ ีกรรมนยี้ งั คงดารงอยู่ เนอื่ งจากยังคง
ได้รบั ความสนใจ การเข้ารว่ มของกลุม่ คนท่วั ไปในสงั คมนั่นเอง

2. แนวทางและกระบวนการท่ชี าวบา้ นชุมชนทา่ แคใช้ในการธารงไวซ้ ึ่งภมู ิปัญญาทางวฒั นธรรมชุมชน
จากการศึกษาบทบาทของชาวบ้านกับการดารงอยู่ของพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแค พบว่าแนวทางและ

กระบวนการที่เกิดขึ้นจากชาวบ้านทั้ง 3 กลุ่ม ประกอบด้วย โนราใหญ่ คณะกรรมการงานโนราโรงครูท่าแค
และชาวบ้านในพื้นที่ ที่แสดงให้เห็นถึงความพยายามในการการรักษาไว้ซึ่งศิลปวัฒนธรรมชุมชนอันดีงาม ที่
แสดงถงึ อัตลกั ษณแ์ ละความมีสานกึ รว่ มของคนในทอ้ งถ่นิ เดียวกัน รายละเอียดดงั น้ี

9 สัมภาษณ์ อุไรวรรณ พรหมรตั น์, คณะกรรมการงานโนราโรงครูทา่ แค, 31 ตุลาคม 2564.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 147

1) การสืบทอด กระบวนการที่สาคัญที่สุดสาหรับคนในกลุ่มวัฒนธรรมนี้ โดยโนราใหญ่ถือเป็นผู้ที่มี
ส่วนสาคัญในการสืบทอดและการส่งต่อทั้งในด้านความรู้และความสามารถเกี่ยวกับโนราที่บรรพบุรุษได้
ถ่ายทอดมา และยังมีการสืบทอดไปยังลูกศิษย์ของตน ส่งผลให้รายละเอียดและขั้นตอนของพิธีกรรมโนรา
โรงครูสามารถดารงอยู่ในสังคมปัจจุบัน โดยกระบวนการดังกล่าวยังได้รับความร่วมมือจากชาวบ้าน ในฐานะ
ของการเป็นผู้เข้าร่วมฝึกซ้อมราโนรา ซึ่งถือเป็นผู้ที่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของผู้ที่ได้รับการถ่ายทอดวัฒนธรรมน้ี
และคณะกรรมการงานโนราโรงครูท่าแค ที่แสดงให้เห็นถึงการทางานภายใต้ขอบเขตของกระบวนการนี้ใน
รูปแบบของการจัดพื้นที่แหลง่ เรียนรู้ของชุมชนที่ให้ขอ้ มูลเกี่ยวกับพิธกี รรมโนราโรงครู เพื่อเป็นการส่งเสรมิ ให้
เยาวชนในชุมชนไดเ้ รียนรู้เก่ยี วกบั วัฒนธรรมชุมชน ทีอ่ าจสรุปได้ว่าการสืบทอดที่เกดิ ข้ึนจากเจ้าของวัฒนธรรม
และการส่งต่อสู่กลุ่มคนภายนอกวัฒนธรรมนับเป็นรากฐานสาคัญสาหรับการดารงอยูข่ องพิธีกรรมโนราโรงครู
และเป็นการแสดงให้เห็นถึงกระบวนการสืบทอดที่เกิดขึ้นจากความร่วมมือของชาวบ้านชุมชนท่าแคทั้งโนรา
ใหญ่ ผู้ที่มีบทบาทสาคัญในกระบวนการนี้ และชาวบ้านที่เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการสืบต่อวัฒนธรรมชุมชน
อย่างพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแค อันเป็นกระบวนการทางานหนึ่งท่ีนาไปสู่การดารงอยู่ของพิธกี รรมโนราโรงครู
ท่าแค

2) การส่งเสริม สนับสนุน และเผยแพร่ กระบวนการนี้เห็นได้อย่างเด่นชัดผ่านบทบาทของ
คณะกรรมการ กลุ่มที่มีบทบาทสาคัญในการจัดการ ผลักดัน ช่วยเหลือ ตลอดจนดูแลความเรียบร้อยให้
พิธีกรรมโนราโรงครูท่าแคเกิดประสิทธิภาพอย่างเต็มที่ การเข้ามามีส่วนช่วยในการจัดการอย่างเป็นระบบ
เนื่องจากการทางานของคณะกรรมการที่แบ่งออกเป็นฝ่ายต่างๆ เพื่ออานวยความสะดวกและจัดการพิธีกรรม
โนราโรงครูอย่างครอบคลุมทุกรายละเอียด และการเกิดขึ้นของกลุ่มคณะกรรมยังเกิดขึ้นจากความพยายาม
ส่งเสริมให้พิธีกรรมนี้เป็นพื้นที่ส่วนรวมของผู้คน อีกทั้งยังให้การสนับสนุนในด้านต่างๆ ตั้งแต่งบประมาณใน
การจัดงาน สนับสนุนในด้านวัสดุอุปกรณ์ในการประกอบพิธีที่ได้รับความร่วมมือจากโนรา โดยโนราและ
ชาวบา้ นมสี ว่ นรว่ มในกระบวนการนีใ้ นรูปแบบของการใหค้ วามรว่ มมือแก่คณะกรรมการในแตล่ ะฝ่ายท่ีต้องการ
ความแม่นยาของวสั ดุอุปกรณ์ในการประกอบพิธีและต้องการจานวนสมาชิกในการดาเนินงาน อีกทั้งยังเป็นไป
ในรูปแบบของการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ตามแนวทางและวิธีการของตน เพื่อเป็นการกระจายการรับรู้
เกี่ยวกับงานพิธีกรรมโนราโรงครูอย่างเป็นวงกว้างมากยิ่งขึ้น นับเป็นการแสดงให้เห็นถึงกระบวนการส่งเสริม
สนับสนุน และเผยแพร่ อันเป็นกระบวนการท่ีชาวบา้ นแต่ละกลุ่มมีแนวทางทีต่ ่างกันออกไป แต่ยังอยู่ในกรอบ
ของการส่งเสริม สนับสนุนและเผยแพร่ ซึ่งเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นจากการร่วมมือกันของชาวบ้านท่าแค
อันถือเป็นการส่งเสริมให้พิธีกรรมโนราโรงครูท่าแคสามารถเกิดขึ้นได้อย่างราบรื่นและเป็นไปตามธรรมเนียม
ปฏิบัตขิ องโนราอย่างถกู ตอ้ ง

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 148

3) การสบื สานคณุ คา่ อกี หนงึ่ แนวทางและกระบวนการสาคัญท่ีแสดงให้เห็นถึงกระบวนการทางานที่
ร่วมมือกันของชาวบ้านท้ัง 3 กลุ่ม คือ กระบวนการสืบสานคุณค่า ที่แสดงให้เห็นผ่านความพยายามในการ
ผลักดันและเกิดการจัดงานพิธีกรรมโนราโรงครูทา่ แค จนกลายมาเป็นงานประจาปีท่ีมีช่ือเสียงในระดบั จังหวดั
โดยชาวบ้านแต่ละกลุ่มต่างมีแนวทางในการทางานแตกต่างกันไป แต่ยังคงอยู่ภายใต้ขอบเขตเดียวกัน คือการ
สืบสานคุณค่า การให้ความสนใจในวัฒนธรรมชุมชนนี้ร่วมกัน จึงเกิดเป็นความพยายามในการผลักดัน
สนบั สนุน ร่วมมือกนั สรา้ งพนื้ ทีข่ องตนผ่านพิธีกรรมโนราโรงครทู า่ แค

3. ปจั จยั ท่ีสง่ ผลให้ชาวบ้านชุมชนทา่ แค สบื สานและผลักดนั ใหว้ ัฒนธรรมชมุ ชนยังคงอยู่
1) ปัจจัยภายใน
ปจั จัยภายในประกอบดว้ ย 2 ประเด็น ประการแรกคือ ความผูกพนั กับความเช่ือที่เก่ียวกับพิธีกรรม

โนราโรงครู ซ่ึงเกิดข้นึ จากการทคี่ นในชุมชนท่าแค มคี วามผูกพนั กบั ความเช่ือท่ีเก่ียวกับพธิ ีกรรมโนราโรงครูมา
อย่างยาวนาน ดังจะเห็นได้จากการมีชุดความเชื่อที่ชาวบ้านนับถือทั้ง ความเชื่อเรื่องครูหมอโนรา และ ความ
เชื่อเรื่องขุนศรัทธา หากลูกหลานนิ่งเฉย ไม่แสดงออกถึงการเคารพบูชา ครูหมอโนราหรือตายายโนรา จะให้
โทษหรือลงโทษด้วยวิธีต่าง ๆ ที่ไม่สามารถแก้ไขได้ จึงเกิดเป็นงานพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแคซึ่งเป็นงาน
ประจาปี โดยการยดึ ถือในความเช่ือที่เก่ียวกับพิธีกรรมโนราโรงครนู ี้เอง สง่ ผลใหเ้ กิดเปน็ ความผูกพันของความ
เชื่อกับชาวบ้านท่าแค ทั้งที่นับถือในครูหมอโนราและชาวบ้านที่อาศัยในชุมชนร่วมกันที่ค่อยๆ ซึมซับ เรียนรู้
และได้พึ่งพาอาศัยความเช่ือนี้ร่วมกัน จึงนาไปสู่การเป็นปัจจัยสาคัญที่ส่งผลให้ชาวบ้านท่าแค โดยเฉพาะโนรา
ซง่ึ ถอื เปน็ ผ้สู บื ทอดและเปน็ ลกู หลานทนี่ ับถือครูหมอโนรา พยายามในการสบื ทอดและสานตอ่ พธิ ีกรรมดังกล่าว
รวมไปถึงกลุ่มคณะกรรมการงานโนราโรงครูท่าแค และชาวบ้านทั่วไปในพื้นที่ที่มีความผูกพันกับความเชื่อ
ดงั กลา่ วให้ความรว่ มมอื และร่วมกันสบื สาน ผลกั ดันใหศ้ ิลปวัฒนธรรมทอ้ งถนิ่ นี้ยังคงอยู่น่นั เอง

อีกหนึ่งปัจจัยคือ ความพร้อมของชุมชนท่าแค โดยความพร้อมของชุมชนเกิดขึ้นในหลายด้าน คือ
ความพร้อมด้านวัฒนธรรม จากการเป็นพื้นที่ที่มีความผูกพันกับวัฒนธรรมโนรา ประกอบกับการเป็นพื้นที่ที่มี
ชาวบ้านในกลุ่มวัฒนธรรมโนรา ที่มีความเชื่อ ความศรัทธาต่อครูโนราอาศัยอยู่เป็นส่วนใหญ่ ผลที่ตามมาคือ
พิธีกรรมที่มีควบคู่มากับการราโนรา อย่างพิธีกรรมโนราโรงครู ที่ชาวบ้านให้ความสาคัญและจาเปน็ ต้องมีการ
ปฏิบัติอยู่เสมอ ประกอบเข้ากับความพร้อมของชาวบ้าน ทั้งโนรา ผู้ที่สืบทอดและมีความผูกพันอยู่ใน
วฒั นธรรมโนรา คณะกรรมการงานโนราโรงครูทา่ แค ทเี่ กดิ ขน้ึ จากความพยายามและความสนใจในการผลักดัน
ให้พิธีกรรมโนราโรงครูกลายเป็นพื้นที่ส่วนรวมของชุมชน และชาวบ้านที่มีความผูกพัน มีการรับรู้เกี่ยวกับ
วฒั นธรรมน้ใี นพื้นทอี่ ยตู่ ลอด มกี ารพง่ึ พาอาศัยท้ังดา้ นสังคมและด้านจิตใจ จงึ นาไปสู่ความสานกึ ในคุณค่า เกิด
เป็นความพยายามในการมีส่วนร่วมในงานพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแค ที่เมื่อมีความพร้อมของชาวบ้านในพื้นที่
ซ่งึ ถอื เปน็ กาลังสาคัญในการผลักดนั ส่งเสรมิ และความพยายามในการรักษาพธิ ีกรรมโนราโรงครูท่าแค พ้ืนที่ที่

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 149

แสดงออกถึงเอกลักษณ์และตัวตนของชุมชนทา่ แค ก่อให้เกิดเป็นความพยายามของชาวบ้านแต่ละกลุ่มในการ
พยายามหาแนวทางและกระบวนการในการนามาปรับใช้ เพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรมชุมชนของตนอย่างพิธีกรรม
โนราโรงครูให้ยังคงดารงอยู่ในปัจจบุ ันน่นั เอง

2) ปัจจัยภายนอก
สาหรับปัจจัยภายนอกที่ส่งผลต่อชาวบ้านท่าแค ในการสืบสานพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแค พบว่า
ประการแรกคือ การเข้ามาของหน่วยงานภายนอก ทั้งการเข้ามาให้การสนับสนุนด้านงบประมาณจาก
เทศบาลตาบลท่าแคในระยะที่มีการเริ่มต้นของการจัดตั้งคณะกรรมการานโนราโรงครูท่าแค และการเข้ามา
สภาวัฒนธรรมจังหวัดพัทลุงในปี 2554 ที่เข้ามาให้การสนับสนุนด้านงบประมาณโดยมกี ารจัดสรรงบประมาณ
ใหแ้ ก่โนราโรงครูทา่ แคเป็นประจาทุกปี การเขา้ มาจัดระบบและรปู แบบคณะกรรมการงานโนราโรงครูท่าแคให้
เกิดการทางานอย่างเป็นระบบ ซึ่งถือเป็นการยกระดับพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแค ตลอดจนการเป็นสื่อกลางใน
การประชาสัมพันธ์ข่าวสารเก่ียวกับพิธีกรรมโนราโรงครูให้แก่สาธารณะ โดยการเข้ามาของหน่วยงานภายนอก
นับเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสาคัญในการผลักดัน ให้การสนับสนุน ที่เป็นไปในลักษณะของการให้การส่งเสริม
สนับสนุนกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง ตลอดจนการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร ที่เมื่อเกิดการเข้ามาของหน่วยงาน
ภายนอก ซึ่งนับเป็นการสร้างขวัญและกาลังใจในการจัดงานพิธีกรรมโนราโรงครูให้แก่คนในชุมชนอย่างมาก
อีกทง้ั การเข้ามาของหน่วยงานภายนอกยังถือเปน็ การเข้ามามีสว่ นสาคญั ในการจัดการงานพิธีกรรมโนราโรงครู
ทา่ แคให้เกดิ ประสิทธิภาพและยังเป็นการขยายขอบเขตความสนใจและเพ่ิมมลู ค่าในศิลปวฒั นธรรมโนรา สง่ ผล
ให้เกิดเป็นความภาคภูมิใจของคนในชุมชน ก่อให้เกิดเป็นความหวงแหนในวัฒนธรรมของชุมชน จนนาไปสู่
ความพยายามในการรักษา อนรุ กั ษ์ และธารงไว้ซึ่งภมู ิปัญญาอันดีงามของชุมชนดารงอยู่ในปจั จุบันน่ันเอง

อีกหนงึ่ ปัจจยั สาคัญคือ การเขา้ มานกั วชิ าการและผทู้ ี่สนใจ ซง่ึ เปน็ ผลมาจากความรับรู้เก่ียวกับพื้นท่ี
ท่าแคและพิธีกรรมโนราโรงครูที่เพิ่มขึ้นส่งผลให้เกิดการเข้ามาของนักวิชาการที่เข้ามาศึกษา รวบรวมข้อมูล
เกี่ยวกับวัฒนธรรมและพื้นที่ท่าแค รวมไปถึงการเข้ามาของผู้ที่สนใจทั้งในรูปแบบของนักศึกษาและสื่อต่างๆ
โดยการเข้ามาในลักษณะนี้เอง สง่ ผลใหเ้ กิดการรวบรวมข้อมลู ของชุมชนท่าแคในรูปแบบของลายลักษณ์อักษร
นับเป็นอีกหนึ่งเครื่องมอื สาคัญในการเผยแพร่ขอ้ มูลให้เกิดการรับรูท้ ีว่ งกว้างและไม่ไดจ้ ากัดการรับรู้เฉพาะคน
ในกลุ่มวัฒนธรรมเท่านั้น อีกทั้งยังเป็นหลักฐานที่สามารถใช้ประกอบในการอ้างอิงสาหรับ การศึกษาต่อใน
ประเด็นอ่ืนๆ ของพน้ื ทีท่ า่ แค ท่ีมีความรว่ มสมยั ไดอ้ ีกเช่นเดยี วกัน นับเป็นการแสดงใหเ้ หน็ ถึงการใหค้ วามสนใจ
เกย่ี วกับวฒั นธรรมของชุมชนทา่ แค ทส่ี ง่ เสรมิ ใหช้ าวบา้ นท่าแคเกดิ ความตระหนักในคุณคา่ เกดิ ความภาคภมู ิใจ
เกดิ ความรัก ความหวงแหน ในวฒั นธรรมท้องถ่ินของตนเอง และนาไปสู่ความพยายามในการรักษาวัฒนธรรม
ทอ้ งถนิ่ อยา่ งพธิ ีกรรมโนราโรงครูไว้ ทั้งในแงข่ องการสืบสานการจัดงานพิธีกรรมโนราโรงครทู ่าแค การเผยแพร่
และยินดีให้ความร่วมมือในกรณีทีม่ ีการเข้ามาศึกษาวัฒนธรรมของตนจากคนภายนอกพื้นท่ี การพัฒนาตนเอง

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 150

เพื่อรองรับต่อความเปลี่ยนแปลงของสังคม เพื่อให้ตนสามารถนามาปรับใช้กับวัฒนธรรมโนราได้ จนนาไปสู่
ความพยายามในการผลักดนั การพฒั นา ให้ความร่วมมอื ให้ความสนใจ เพ่อื ใหพ้ ธิ ีกรรมโนราโรงครูท่าแคยังคง
ดารงอยไู่ ดใ้ นปจั จุบันนั่นเอง

อภปิ รายผลการศกึ ษา
1.แนวทางและกระบวนการที่ชาวบ้านชุมชนท่าแคใช้ในการธารงไว้ซึ่งภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

ชมุ ชน

แนวทางและกระบวนการที่เกิดขึ้นภายใต้การทางานของชาวบ้านท่าแคทั้ง 3 กลุ่ม คือ โนราใหญ่
คณะกรรมการงานโนราโรงครทู ่าแค และชาวบา้ น ซง่ึ แต่ละกลมุ่ มหี น้าทีแ่ ละความสาคญั ในพธิ ีกรรมโนราโรงครู
แตกต่างและลดหลั่นกันไป โดยแนวทางและกระบวนการที่เกิดขึ้น ประกอบด้วย การสืบทอด การส่งเสริม
สนับสนุน และเผยแพร่ รวมไปถึงการสืบสาน สาหรับกระบวนการสืบทอดนั้น เป็นกระบวนการที่พบได้อย่าง
เด่นชัดผ่านบทบาทของโนราใหญ่ ผู้ซึ่งทาหน้าที่ผู้นาในการประกอบพิธี ในกระบวนการนี้ชาวบ้านและ
คณะกรรมการฯ มีส่วนร่วมในลักษณะของการให้ความร่วมมือ ซึ่งเกิดขึ้นจากการให้ความสนใจและเข้าร่วม
ฝึกซ้อมการราโนรา และคณะกรรมการที่มีส่วนส่งเสริมพื้นที่ในการกระจายความรู้เกี่ยวกับวัฒนธรรมนี้ให้แก่
คนในชุมชน

กระบวนการต่อมาคือ การส่งเสริม สนับสนุน และเผยแพร่ ซึ่งเป็นกระบวนการที่คณะกรรมการงาน
โนราโรงครูท่าแค เข้ามามีบทบาทสาคัญ เนื่องจากจุดมุ่งหมายของคณะกรรมการที่พยายามผลักดัน ให้การ
ส่งเสริม สนับสนุน ตลอดจนการเผยแพร่พิธีกรรมโนราโรงครูให้เกิดการทางานอย่างเป็นระบบ โดยโนราใหญ่
และชาวบ้านให้ความร่วมมือในรูปแบบของการสนับสนุนการทางานของคณะกรรมการในหลายขั้นตอน การ
เป็นกระบอกเสียงในการเผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ตามแนวทางของตน ที่ถือเป็นการทางานร่วมกันที่อยู่ภายใต้
กระบวนการดังกล่าว และสุดท้ายคือ แนวทางและกระบวนการการสืบสาน ซึ่งเป็นรูปแบบการทางานที่พบ
รว่ มกันจากชาวบา้ นในแตล่ ะกลุ่ม กลา่ วคือ กระบวนการการสบื สานท่ีเห็นได้อย่างเด่นชดั คอื การงานพิธีกรรม
โนราโรงครู พธิ กี รรมทมี่ กั มกี ารยดึ ถอื ปฏบิ ตั ิกันเฉพาะกลุ่มคนในวฒั นธรรมโนราทม่ี ีความเคารพต่อครูหมอโนรา
แต่ชุมชนท่าแคสามารถแสดงให้เห็นถึงกระบวนการนี้ด้วยการทางานที่ร่วมมือกันของแต่ละกลุ่ม การให้ความ
สนใจในวฒั นธรรมชุมชนนี้รว่ มกัน จงึ เกิดเปน็ ความพยายามในการผลักดัน สนับสนุน ร่วมมอื กนั สร้างพื้นที่ของ
ตนผา่ นพิธีกรรมโนราโรงครทู า่ แค

อาจกล่าวได้ว่า หากขาดชาวบ้านกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง พิธีกรรมโนราโรงครูท่าแคอาจไม่มีความสมบูรณ์
แบบและยังคงดารงอยู่ในปัจจุบัน กล่าวคือ หากโนราใหญ่ ผู้ซึ่งมีหน้าที่ในการสืบทอดพิธีกรรมดังกล่าว
ต้องการสืบทอดพิธีกรรมและขยายขอบเขตความรับรู้ในวัฒนธรรมนี้ โดยปราศจากความร่วมมือ การให้การ
สนบั สนนุ และการยอมรับจากคนในชุมชน พธิ ีกรรมโนราโรงครูทา่ แคอาจยงั คงเกดิ ข้ึนเฉพาะสายตระกูลและมี

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 151

การรับรู้เฉพาะกลุ่มเท่านั้น เช่นเดียวกัน หากคณะกรรมการ และชาวบ้านต้องการผลักดันให้พิธีกรรมนี้
กลายเป็นพื้นที่ส่วนร่วม เป็นเอกลักษณ์อันแสดงถึงความเป็นท้องถิ่นท่าแค โดยปราศจากการให้ความร่วมมือ
จากโนราใหญ่ พิธีกรรมโนราโรงครทู ่าแคที่เปน็ พ้ืนที่สว่ นรวมและท่ยี ังคงดารงอยู่จนเป็นที่รู้จักในปัจจุบันน้ีอาจ
ไม่เกิดขึ้น จึงอาจกล่าวได้ว่า แนวทางและกระบวนการทั้ง 3 กระบวนการที่เกิดขึ้นจากชาวบ้าน 3 กลุ่มตามท่ี
ได้กล่าวไปนั้น ล้วนแล้วแต่เป็นกระบวนการที่มีความสาคัญและมีความยดึ โยงเข้าด้วยกัน อันเกิดขึ้นจากความ
ร่วมมือของชาวบ้านท่าแคที่มีจุดประสงค์เดียวกัน คือ การอนุรักษ์วัฒนธรรมชุมชน อันเป็นการแสดงออกถึง
ความเปน็ ตัวตนทง้ั ในระดับปัจเจกบคุ คลและกลุ่ม ซ่ึงผลที่ไดจ้ ากกระบวนการท้ังหมดที่เกดิ ขน้ึ จากความร่วมมือ
ร่วมกันคือ การนาไปส่กู ารดารงอยขู่ องวัฒนธรรมชมุ ชนอยา่ งพธิ กี รรมโนราโรงครนู นั่ เอง

2. ปัจจัยในด้านต่าง ๆ ที่ส่งผลให้ชาวบ้านชุมชนท่าแค สืบสานและผลักดันให้ศิลปวัฒนธรรม
ทอ้ งถ่ินนยี้ ังคงอยู่

ปัจจยั ทสี่ ง่ ผลใหช้ าวบ้านท่าแคสืบสานใหว้ ัฒนธรรมท้องถน่ิ นี้ยังคงอยปู่ ระกอบดว้ ย ปัจจัยภายใน และ
ปัจจัยภานอก สาหรับปัจจัยภายในประกอบด้วย ความผูกพันกับความเชื่อที่เกี่ยวกับพิธีกรรมโนราโรงครู ซึ่ง
เป็นปัจจัยที่เกิดขึ้นจากความใกล้ชิดและความคุ้นชินกับความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมโนราโรงครูมาเป็น
ระยะเวลานานจนนาไปสู่การเกิดเป็นความผูกพันกับความเชื่อ โดยเป็นชุดความเชื่อทจี่ าเป็นต้องมีการสืบทอด
และการสง่ ต่อ จาเปน็ ตอ้ งมีการแสดงความเคารพตามความเชื่อของคนในกลุ่มวัฒนธรรม และชาวบ้านในพ้ืนที่
ทีใ่ ห้ความนับถอื ปัจจัยท่ีสองคอื ความพรอ้ มของชุมชน ทัง้ จากการเป็นพน้ื ท่ีทมี่ ีวัฒนธรรมอย่างโนราและความ
พร้อมของชาวบ้านที่มีสานึกต่อคุณค่าของวัฒนธรรมชุมชน จนนาไปสู่แนวทางและกระบวนการต่างๆ ท่ี
ชาวบ้านแสดงออก เพื่อการอนุรักษ์ รักษาวัฒนธรรมชุมชนไว้ให้คงอยู่ ต่อมาคือ ปัจจัยภายนอก ประกอบด้วย
การเข้ามาของหนว่ ยงานภายนอก ที่ได้เลง็ เหน็ ถงึ ความสาคญั ของโนราโรงครูท่าแค

ปจั จยั นไี้ ดน้ าไปสูก่ ารเขา้ มาขององค์ประกอบตา่ งๆ ในการจัดพิธีกรรมโนราโรงครทู ีย่ กระดับมากย่ิงขึ้น
ทั้งการให้การสนับสนุนในด้านงบประมาณ การประชาสัมพันธ์ที่สร้างความรับรู้อย่างเป็นวงกว้าง และปัจจัย
ภายนอกข้อนี้ยังเป็นปัจจัยที่สอดรับกับปัจจัยภายนอกต่อมาคือ การเข้ามาของกลุ่มนักวิชาการและผู้ที่สนใจ
อันเกิดขึ้นจากความรับร้เู กย่ี วกบั พน้ื ที่ท่าแคและพิธีกรรมโนราโรงครทู ่าแคทเี่ พิม่ มากขึ้น ส่งผลให้เกิดการเข้ามา
ของกลุ่มคนภายนอกพื้นที่ ในการเข้ามาให้ความสนใจกับวัฒนธรรมชุมชนท่าแค ที่เป็นเอกลักษณ์ ทั้งใน
รูปแบบการศกึ ษาเรยี นรู้ การเผยแพร่ขอ้ มลู ซึ่งเป็นการสรา้ งความภาคภมู ิใจใหแ้ กค่ นในชุมชน ส่งผลใหเ้ กดิ เป็น
การพยายามเรียนรู้ และพัฒนาตนเองเพื่อใหเ้ กิดความสอดรับกับการเขา้ มาของกลุ่มคนภายนอก และเพื่อเป็น
การสร้างความเป็นเอกลักษณ์ของชุมชนให้ดารงอยู่ตอ่ ไป

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 152

สรุปได้ว่าการดารงอยู่ของพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแคเกิดขึ้นภายใต้ปัจจัยในด้านตา่ งๆ ทั้งที่เป็นปัจจยั
ภายในและปจั จยั ภายนอก ซ่งึ นบั เป็นสิ่งทเ่ี กิดข้นึ จากสภาพแวดล้อมทางสังคมของชุมชนท่าแค และบริบทของ
สังคมตลอดจนความสนใจของชาวบ้านในพื้นที่ทาแค โดยในที่นี้หมายถึงชาวบ้านทั้ง 3 กลุ่ม ที่เอื้อต่อการ
ส่งเสริมและเข้ามามีส่วนสาคัญในการผลักดันให้คนในชุมชนที่มีความคุ้นเค ยกับพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแค
พยายามที่จะสร้างความเปน็ ตวั ตนของชุมชนตนเองใหเ้ กิดการรบั รู้อยา่ งเป็นวงกว้าง พยายามสานต่อ สืบทอด
วัฒนธรรมชมุ ชน ทีม่ ีการส่งต่อจากรุ่นสูร่ ุ่น ให้ยงั คงมีการปฏิบัตใิ นปัจจบุ ัน พยายามยกระดับพิธีกรรมชุมชนให้
มีความเป็นระบบและตอบสนองต่อความต้องการของคนในสังคมปัจจุบันมากที่สุด ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นความ
พยายามที่นาไปสู่แนวทางและกระบวนการต่างๆ ในการรกั ษาคุณค่า และวฒั นธรรมชุมชนอย่างพิธีกรรมโนรา
โรงครูท่าแคใหอ้ ยู่คู่กับชมุ ชน และดารงอยูท่ ่ามกลางสงั คมในปจั จุบันไดน้ ั่นเอง

ข้อเสนอแนะ

ควรศึกษาบทบาทของชาวบ้านในกลุ่มวฒั นธรรมโนราพื้นที่อื่นๆ เพื่อศึกษาเปรียบเทยี บ กระบวนการ
ทางานท่ีเกิดข้ึนในพธิ กี รรมโนราโรงครู และควรมกี ารศกึ ษาเก่ียวกับเครือข่ายความสมั พนั ธ์ในระดับจงั หวัด เพื่อ
วิเคราะห์ถึงกระบวนการทางานในการจัดการ การสนับสนุนพิธีกรรมโนราโรงครูท่าแคที่เกิดขึ้นจาก พื้นท่ี
ภายนอก ท่ีอาจสง่ ผลต่อการจดั การภายในชมุ ชนใหเ้ กิดประสทิ ธิภาพ

______________________________________________

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 153

รายการอา้ งอิง

หนังสอื
กระทรวงศกึ ษาธิการและกระทรวงมหาดไทย. วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์

และภมู ิปญั ญา จงั หวัดพทั ลงุ . กรุงเทพฯ : คณะกรรมการ, 2544. (จดั พิมพเ์ น่อื งใน โอกาสพระ
ราชพิธี มหามงคลเฉลมิ พระชนมพรรษา 6 รอบ 5 ธนั วาคม 2542).
ถนอม พูนวงศ.์ ประวัตศิ าสตรเ์ มืองพทั ลุง. กรุงเทพฯ: โอเดยี นสโตร์, 2559.
ประทุม ชุม่ เพ็งพนั ธ์ุ. วถิ ชี ีวิตชาวใต้ ประเพณแี ละวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ : ชมรมเด็ก, 2544.
พาตีเมาะ สะดยี าม. Phatthalung ขอ้ มูลจงั หวัดพทั ลุง. สงขลา: ไอควิ มเี ดยี , 2559.
พิทยา บษุ รารตั น์. โนรา ฉบบั สถาบนั ทกั ษิณคดศี กึ ษา. สงขลา: สถาบันทกั ษณิ คดีศกึ ษา มหาวทิ ยาลัย
ทักษณิ , 2556.
สานกั งานคณะกรรมการวฒั นธรรมแหง่ ชาติ. พมุ่ เทวา: ทรี่ ะลกึ งานเชดิ ชูเกียรตศิ ลิ ปนิ ภาคใต้: ขนุ
อุปถัมภ์นรากร. กรงุ เทพฯ: สานักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแหง่ ชาติ, 2523. (พมิ พ์เนอ่ื งใน
งานเชดิ ชเู กยี รติศลิ ปนิ ภาคใต้ ครั้งแรก ณ จังหวัดพัทลุง 20-30 สิงหาคม 2523.)

วิทยานพิ นธ์
กาญจนรัตน์ ดเี ลศิ . “บทบาทของผนู้ าชมุ ชนท่มี ตี ่อการสบื สานวัฒนธรรมประเพณีมอญในตาบล

นครชุมน์ อาเภอบา้ นโปง่ จงั หวัดราชบรุ ”ี . วิทยานพิ นธป์ ริญญาบรหิ ารธุรกจิ มหาบัณฑิต
สาขาวชิ าการประกอบการ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศลิ ปากร, 2554.
จุฑาภรณ์ มีสขุ ศร.ี “การมสี ว่ นรว่ มของชุมชนในการจัดการศลิ ปะการแสดงโนราโรงครูวัดทา่ แค
เพ่ือการท่องเทย่ี ววฒั นธรรม”. วทิ ยานพิ นธศ์ ลิ ปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวชิ าการบริหารงาน
วัฒนธรรมวทิ ยาลัยนวตั กรรม มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์, 2558.
เบญจพร เจก๊ จนั ทกึ . “แนวทางการอนุรกั ษแ์ ละฟน้ื ฟูภูมปิ ญั ญาการแสดงเพลงโคราชแบบดง้ั เดมิ
ของจงั หวัดนครราชสีมา”. วทิ ยานพิ นธป์ ริญญาศิลปศาสตรมหาบณั ฑิต สาขาวิชาการจัดการ
ทรพั ยากรวัฒนธรรม บัณฑติ วิทยาลยั มหาวทิ ยาลยั ศลิ ปากร, 2557.
ปรยี านนั ท์ ฤทธเิ ผา่ พนั ธ.์ุ “บทบาทขององคก์ รปกครองสว่ นท้องถิ่นในการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยทรงดา
กรณศี ึกษา: องค์กรบรหิ ารส่วนตาบลดอนมะนาว อาเภอสองพนี่ ้อง จังหวดั สพุ รรณบรุ ี”
วทิ ยานพิ นธ์ ปริญญาศิลปศาสตรมหาบณั ฑิต สาขาวชิ าการจัดการภาครัฐและเอกชนบณั ฑติ
วิทยาลยั มหาวิทยาลยั ศิลปากร, 2555.
พทิ ยา บษุ รารัตน์. “โนราโรงครทู า่ แค อาเภอเมอื ง จงั หวัดพทั ลงุ ”. วทิ ยานพิ นธน์ พิ นธป์ ริญญา
ศลิ ปะศาสตร มหาบัณฑติ มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ สงขลา, 2535.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 154

เธียรชยั อิศรเดชและคนอืน่ ๆ. “ศกั ยภาพโนราในการพฒั นาทอ้ งถนิ่ ”. รายงานวจิ ัยฉบบั สมบูรณ์
สนบั สนุนโดยสานกั งานกงอทุนสนบั สนุนการวจิ ัย ชดุ โครงการ “การสอ่ื สารเพื่อชุมชน”, 2547.

เธยี รชัย อิศรเดช. “นยั ทางสังคมของพิธโี นราโรงครู: กรณีศึกษาบ้านบอ่ แดง”. วทิ ยานิพนธป์ รญิ ญา
มหาบณั ฑติ สาขาวิชามานุษยวิทยา ภาควิชามานุษยวิทยา บณั ฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลยั
ศิลปากร, 2542.

รายงานวิจยั
สมบรู ณ์ แสงสบุ ัน และคนอน่ื ๆ. “โนราโรงครทู ่าแคกบั การสืบทอดและสร้างสรรค์ความสัมพนั ธ์ใน

ชุมชน”. รายงานวิจยั เพ่ือท้องถ่ินฉบบั สมบูรณ์ สนับสนุนโดย สานกั งานกองทนุ สนบั สนุนการวจิ ยั
(สกว.), 2562.

บทความวารสาร
เกสรบัว อุบลสวรรค.์ “ขนุ ศรศี รัทธา ตานานครตู น้ โนราแหง่ บ้านท่าแค”. เมืองโบราณ ปีที่ 44, ฉบับ

ท่ี 3 (กรกฎาคม-กันยายน 2561): 81-90.
พระครสู มุหว์ โิ รจน์ คณุ วโี ร (ตันบริบรู ณ์) . “การอนรุ ักษ์ศลิ ปวฒั นธรรมท้องถน่ิ ของพระสงฆ์

LOCAL CULTURAL CONSERVATION OF BUDDHIST MONKS”. วารสารศลิ ปะศาสตร์
ราชมงคลสวุ รรณภมู ิปที ่ี 2, ฉบับท่ี 3 (กันยายน-พฤศจิกายน 2563): 567-578.
พงศอ์ ินทร์ นันทวงศ์และคนอนื่ ๆ. “การจดั การมรดกทางวัฒนธรรม: กรณีศกึ ษาศาลเจา้ พ่อขนุ
ศรัทธาบ้านท่าแค ตาบลท่าแค อาเภอเมอื ง จังหวดั พทั ลุง”. อินทนิลทักษิณสาร ปีที่ 14, ฉบับ
ที่ 1 (มกราคม-มถิ นุ ายน 2562): 43-63.
วนั ดี สันติวุฒิเมธ.ี “โนราโรงครู: พิธกี รรมผกู สายสัมพนั ธ์คนใต้”. สารคดี ปีท่ี 16, ฉบบั ท่ี 191
(มกราคม 2544): 82-98.
ศรีศกั ร วัลลโิ ภดม. “เมอื งพทั ลงุ ”. เมอื งโบราณ ปที ี่ 26, ฉบบั ท่ี 2 (เมษายน-มิถุนายน 2543): 9-25.
สุกัญญา สุจฉายา. “ผสู้ ืบทอดเป็นผู้ถือครอง มใิ ชเ่ จา้ ของภูมปิ ัญญาทางวฒั นธรรม”. ไทยศกึ ษา ปที ี่
8, ฉบับท่ี 2 (สิงหาคม 2555-มกราคม 2556): 97-121.
สุพฒั น์ นาคเสน. “ครอบเทริดผูกผา้ ใหญ”่ . พฒั นศลิ ป์ ปีท่ี 3 ฉบับท่ี 6 (เมษายน-กันยายน 2557):
37-43.
สานกั งานเทศบาลตาบลท่าแค อาเภอเมือง จงั หวดั พัทลุง. “รายงานผลการดาเนนิ งานเทศบาล
ตาบลท่าแค อาเภอเมอื ง จังหวัดพทั ลงุ ”. วารสารเทศบาล (มิถุนายน 2561): 1-23.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 155

สอ่ื ออนไลน์
กรมศิลปากร. ทาไมต้องรกั ษามรดกทางศิลปวฒั นธรรม?. เขา้ ถึงเม่อื 20 กรกฎาคม 2564. เข้าถึงได้

จาก https://www.finearts.go.th/promotion/view.
ฐานขอ้ มูลทอ้ งถนิ่ ภาคใต-้ มหาวิทยาลัยสงขลานครนิ ทร.์ ประเพณลี ากพระ. เขา้ ถงึ เมื่อ 20 สิงหาคม

2564. เขา้ ถงึ ไดจ้ าก https://clib.psu.ac.th/southerninfo/content/1/6b251def.
เทศบาลตาบลท่าแค อาเภอเมือง จังหวดั พทั ลุง. โครงการ กวนขา้ วยาคู ประจาปี พ.ศ. 2562.

เข้าถงึ เมอื่ 30 สงิ หาคม 2564. เข้าถงึ ได้จาก
http://www.thakaecity.go.th/albums/activities.php
ปิน่ บุตรี. “โนราโรงครวู ัดทา่ แค” พัทลุง...สุดยอดงานโนรา ทรงคณุ ค่าค่แู ดนใต้. เขา้ ถึงเมอื่ 30
สิงหาคม 2564. เข้าถึงได้จาก https://mgronline.com/travel/detail.
แผนที่ท่าแค ตาบลท่าแค จงั หวดั พัทลุง. เข้าถงึ เม่อื 6 สิงหาคม 2564. เขา้ ถงึ ไดจ้ าก
https://www.google.co.th/maps.
มโนราหโ์ รงครูท่าแค – พอ่ ขุนศรศี รัทธา. งานโนราโรงครู พ.ศ.2559. เขา้ ถึงเมอ่ื 31 สงิ หาคม 2564.
เข้าถึงไดจ้ าก https://www.facebook.com/Rongkruthakhae/photos.
สานักงานเทศบาลตาบลทา่ แค อาเภอเมือง จงั หวัดพัทลงุ . แผนพัฒนาท้องถิ่น(พ.ศ.2561-2564).
เขา้ ถึงเม่ือ 29 มีนาคม 2564. เขา้ ถงึ ได้จาก
http://www.thakaecity.go.th/news/doc_download/a_230420_135421.PDF
สานกั งานวัฒนธรรมจังหวดั พัทลุง. งานบุญเดอื นสบิ . เขา้ ถึงเมอื่ 20 สงิ หาคม 2564. เขา้ ถงึ ได้จาก
https://www.m-culture.go.th/phatthalung.
_____________. ประเพณีการควั่ ขา้ วตอก. เข้าถึงเม่อื 20 สงิ หาคม 2564. เขา้ ถงึ
ได้จาก https://www.m-culture.go.th/phatthalung.
_____________. ประเพณีแขง่ โพน ลากพระ. เข้าถึงเมื่อ 20 สิงหาคม 2564. เข้าถงึ ไดจ้ าก
https://www.m-culture.go.th/phatthalung.

เอกสารประกอบการประชุม
ศิรภัสร์ ศรแี ก้ว. “โนราโรงครวู ดั ทา่ แค: การสบื สานทา่ มกลางกระแสโลกาภิวัตน์”. เอกสารการประชุม

วชิ าการระดับชาติ มหาวทิ ยาลัยศรีปทุม ครั้งท่ี 8 ประจาปี 2556,วนั ท2ี่ 4 ธันวาคม 2556: 906-
916.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 156

สมั ภาษณ์
การุณ เมืองสง. คณะกรรมการงานโนราโรงครูทา่ แค. สมั ภาษณ์, 18 กันยายน 2564.
เกรียงเดช ขาณรงค์. โนราเกรยี งเดช โนราใหญ่โรงครูท่าแค. สัมภาษณ์, 17 มกราคม 2565.
ทิ้ง ไข่ชว่ ย, หวั หน้าคณะโนราเพชรศรพี นมศิลป์. สัมภาษณ์, 27 กันยายน 2564.
เสงีย่ ม ลอยจว้ิ . คณะกรรมการงานโนราโรงครทู า่ แค. สัมภาษณ์, 31 ตลุ าคม 2564.
สมุ ณฑา ฆังคะรัตน์. คณะกรรมการงานโนราโรงครูทา่ แค. สมั ภาษณ์, 18 กนั ยายน 2564.
อุไรวรรณ พรหมรัตน.์ คณะกรรมการงานโนราโรงครทู า่ แค. สัมภาษณ์, 18 กนั ยายน 2564.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 157

อทิ ธิพลของละคร ‘แปลรักฉนั ด้วยใจเธอ’
กบั การทอ่ งเที่ยวยา่ นเมืองเกา่ ภูเก็ต

ฐิตคิ ณุ เพ็ชรกจิ 1
สญั หพร จนั ทสร2
ณฐั วัชร์ อนิ ทรียส์ ังวรณ์3

1 นักศึกษาชั้นปีที่ 4 สาขาวิชาประวัตศิ าสตรท์ อ้ งถ่นิ คณะโบราณคดี มหาวทิ ยาลัยศลิ ปากร
อเี มล [email protected]

2 นักศกึ ษาชนั้ ปที ี่ 4 สาขาวชิ าประวัติศาสตร์ทอ้ งถนิ่ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลยั ศลิ ปากร
อีเมล [email protected]

3 บณั ฑิตปริญญาตรสี าขาวชิ าประวตั ศิ าสตร์ทอ้ งถน่ิ คณะโบราณคดี มหาวิทยาลยั ศิลปากร ปีการศึกษา 2563
อเี มล [email protected]

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 158

บทคัดย่อ

แปลรักฉันด้วยใจเธอเป็นละครประเภทโรแมนติกชายชาย (Boy Love / Yaoi) ออกฉายครั้งแรกเมื่อ
พ.ศ. 2563 ทางแพลตฟอร์มไลน์ทีวีและได้รับกระแสตอบรับเป็นอย่างดีจากทั้งในประเทศและต่างประเทศ
ความน่าสนใจของละครเรื่องดังกล่าว นอกเหนือจากการนาเสนอเรื่องราวความรักและความสัมพันธ์ตาม
รูปแบบซีรี่ย์วายระหว่างเต๋และโอ้เอ๋ว ละครดังกล่าวยังได้เลือกใช้ ‘ทุนทางวัฒนธรรม’ เป็นพิเศษในย่านเมือง
เก่าภูเก็ตมาใช้เป็นองค์ประกอบ จึงเป็นสิ่งที่น่าสนใจว่าในขณะที่ย่านเมืองเก่าภูเก็ตได้เพิ่มมิติให้กับละครเรื่อง
ดังกลา่ ว แล้วละครเรอื่ งดังกลา่ วได้สง่ ผลอยา่ งไรตอ่ ยา่ นเมืองเกา่ ภเู ก็ต

ผลการศึกษาพบว่า ในอดีตย่านเมืองเก่าภูเก็ตถูกจดจาในฐานะ ‘แหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์’
และ ‘แหล่งวัฒนธรรมบาบา๋ ’ แตอ่ าศัยละครแปลรกั ฉันดว้ ยใจเธอไดท้ าให้เกดิ ‘มติ ิทางการทอ่ งเที่ยวในรูปแบบ
ใหม่’ ให้กับย่านเมืองเก่าภูเก็ตในฐานะ ‘สถานที่ถ่ายทาละคร’ ที่มีความซ้อนทับบนมิติเดิมของพื้นที่ได้อย่าง
แนบเนียน เป็นผลให้เกิดรูปแบบการท่องเที่ยวจากกระแสวัฒนธรรมนิยม (Pop culture tourist) ในพื้นที่
ย่านเมืองเกา่ ภเู ก็ต ในรูปแบบของการท่องเท่ยี วตามรอยละคร

คาสาคญั : แปลรกั ฉนั ดว้ ยใจเธอ, ย่านเมืองเกา่ ภูเกต็ , ซรี ียว์ าย, การทอ่ งเทยี่ วจากกระแสวฒั นธรรมนยิ ม

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 159

บทนา

‘แปลรักฉันด้วยใจเธอ’ เป็นละครชุดที่มีความยาวเพียง 5 ตอน ออกฉายครั้งแรกในวันที่ 22 ตุลาคม
พ.ศ. 2563 ทุกวันพฤหัสบดีทางแอปพลิเคชันไลน์ทีวี กากับและเขียนบทโดยนฤเบศ กูโน ผลิตโดยบริษัท
นาดาว บางกอก จากัด ร่วมกับไลน์ทีวี ในช่วงเวลาที่ละครถูกเผยแพร่ออกมา ละครแปลรักฉันด้วยใจเธอ
นับเป็นละครความรักระหว่างชายชายทีม่ ี ‘ความแปลกใหม่’ จากละครในทานองเดียวกันอย่างเพราะเราคู่กัน
กลรกั รนุ่ พี่ หรือเกียร์สขี าวกับกาวนส์ ีฝนุ่ ใน 3 ประการ

ประการที่ 1 ละครเรื่องดังกล่าวไม่ไดถ้ ูกสร้างจากนวนิยายประเภทโรแมนติกชายชายท่ีมีอยู่ก่อนแลว้
เชน่ ละครเรอ่ื งอ่นื ๆ ในเวลาเดยี วกนั แต่เป็นละครที่ถกู เขียนข้นึ มาใหม่ เพอ่ื ใหไ้ ด้เน้อื หาและลักษณะตัวละครที่
เหมาะสมสอดคลอ้ งกับนกั แสดงหลักทง้ั สอง แลว้ สง่ ลงจอแก้วในทนั ที สบื เนอื่ งจากละครดงั กล่าวเปน็ ผลพวงมา
จากความนิยมในกระแสคูจ่ ิน้ ชายชายบิวกนิ้ พีพี จากละครเรือ่ ง My Ambulance รักฉุดใจ นายฉุกเฉนิ (2562)
จนเป็นที่มาของ BKPP Project ที่ถูกวางโครงการขึ้นเพื่อตอบสนองต่อฐานลูกค้าของนักแสดงทั้งสองที่มีมา
จากละครเรือ่ งดงั กลา่ ว

ประการที่ 2 ดว้ ยเน้ือหาของละครท่กี ลา่ วถึงความรักระหวา่ งนักเรยี นมัธยมศกึ ษาตอนปลาย 2 คน คือ
เต๋ (พุฒพิ งศ์ อัสสรัตนกุล – บิวก้ิน) และ โอ้เอ๋ว (กฤษฏ์ อานวยเดชกร - พพี ี) ทเ่ี รมิ่ ต้นจากการเป็นเพ่ือนสนิท
ในวัยเดก็ ก่อนทีจ่ ะกลายมาเป็นศตั รู ด้วยปมปัญหาในเรื่องความฝันถึงอนาคตที่เหลื่อมซ้อนกัน จนในท้ายท่ีสุด
เมอื่ พวกเขาต้องกลับมาพบกันในท่โี รงเรยี นกวดวชิ าภาษาจนี เพื่อเตรยี มตวั สอบเข้ามหาวิทยาลัยในคณะนิเทศ
ศาสตร์ เต๋และโอ้เอ๋วจึงได้กลับมาเป็นเพื่อนกันอีกครั้ง ก่อนจะพบว่าความรู้สึกที่ทั้งสองมีให้กันในเวลานี้เป็น
มากกว่าแค่คาว่าเพื่อน จึงทาให้ละครเรื่องดงั กลา่ วมีความคาบเกี่ยวระหวา่ งความเป็นละครโรแมนติกชายชาย
และละครเพศทางเลือก

กล่าวคือเน้ือเรื่องของละครที่กล่าวถึงความรักระหว่างชายชาย แต่ในเวลาเดียวกันก็กล่าวถึงประเด็น
‘การกา้ วข้ามวัย’ (Coming of Age) ของกลุ่มเพศทางเลือก (LGBTQ+) จึงยากท่จี ะกลา่ วได้อย่างชชี้ ัดว่า ละคร
อยู่ในกลุ่มประเภทไหน ระหว่างละครประเภทโรแมนติกชายชาย (Boy Love / Yaoi) ท่ีเน้นเนื้อหาประโลม
โลกในทานองละครหลงั ขา่ ว หรอื ละครประเภทเพศทางเลือก ท่มี งุ่ สะทอ้ นปมปัญหาและความเปน็ จริงของเพศ
ทางเลือก แต่เมื่อพิจารณาถึงเนือ้ เร่ืองโดยละเอียดจะพบว่าในความคาบเกี่ยวนี้ ละครเรื่องดงั กล่าวเอนเอียงไป
ทางความเพ้อฝันถึงชีวิตของชายรักชายที่มีอุปสรรค เพียงแค่ความรู้สึกของตัวละคร ซึ่งสับสนในเพศวิถีของ
ตนเอง โดยไม่ได้มีปัจจัยภายนอกอยา่ งการยอมรับของครอบครวั หรือสังคมรอบข้างมาเป็นอุปสรรคร่วม อย่าง
ละครชายรักชายในเวลาเดียวกัน จึงอาจกล่าวได้ว่าแปลรักฉันด้วยใจเธอเป็นละครประเภทโรแมนติกชายชาย
ทมี่ คี วามพยายามทะลายเส้นแบ่งความเปน็ ละครโรแมนติกชายชายและละครเพศทางเลอื ก

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 160

ประการที่ 3 ละครเรื่องดังกล่าวไดเ้ ลือกใช้ ‘ทุนทางวัฒนธรรม’ ของท้องถิ่น เป็นพิเศษในบริเวณย่าน
เมืองเก่าภเู ก็ต มาเปน็ องค์ประกอบของละครในหลากหลายมิติ โดยเฉพาะการเปน็ ฉากหลังสาคัญของเน้ือเร่ือง
ดังคาโปรยแรกท่ีว่า ‘บรรยากาศเมืองภูเก็ตก่อให้เกิดความสัมพันธ์ของเด็กชายผู้ไม่รู้ใจตัวเอง มาช่วยกันแปล
ความหมายของความร้สู กึ และเตบิ โตไปพร้อมกับพวกเขากัน’4 สวนทางกบั ค่านิยมของละครชายรกั ชายที่ยังคง
ติดยดึ กับความเป็นเมืองหลวงและมหาวิทยาลยั โดยมีความเป็นท้องถ่ินเป็นเพยี งความหวือหวาช่ัวครั้งช่ัวคราว
ในเน้อื เรื่อง

ความแปลกใหม่ทั้ง 3 ประการกล่าวคือ การมีฐานแฟนคลับอยู่แล้วของคู่จิ้น เนื้อหาที่แตกต่าง และ
การนาความเป็นท้องถิ่นมาใช้เป็นวัตถุดิบหลักในการผลิต ทาให้ละครเรื่องดังกล่าวเป็นที่จับตามองและถูก
กล่าวถึง ตั้งแต่วันแรกทีม่ ีการปลอ่ ย MV เพลงกีดกัน (เพลงประกอบละคร) ออกมาในวันที่ 30 กันยายน พ.ศ.
2563 และเมื่อละครถูกปล่อยมา ด้วยเนื้อหา เสน่ห์ของท้องถิ่น และการแสดงของนักแสดง ละครจึงได้รับการ
ตอบรับอย่างดที ง้ั ภายในและภายนอกประเทศ ดงั ปรากฏมกี ารกล่าวถึงละครทง้ั ในแง่ของส่ือบนั เทิง เร่ือยมาถึง
ในแงข่ องวชิ าการแขนงต่าง ๆ อย่เู นอื ง ๆ ตลอดเวลาการออกฉาย

ดังนั้นจึงเป็นสิ่งที่น่าสนใจว่า ในขณะที่ ‘ย่านเมืองเก่าภูเก็ต’ ได้เป็นองค์ประกอบหนึ่งที่เพิ่มมิติ
ซึ่งสร้างความแปลกใหมใ่ ห้กับละครแปลรักฉันด้วยใจเธอ จนนาไปสู่การสรา้ งรายได้ให้กับทั้งนักแสดงและทาง
บริษัทต้นสังกัด ละครเรื่องดังกล่าวได้ส่งผลอย่างไรต่อย่านเมืองเก่าภูเก็ต ฉากหลังหลักของละครเมื่อมีการ
เผยแพร่ออกไป เปน็ พิเศษในเรือ่ งการทอ่ งเที่ยวในสถานการณโ์ ควดิ 19

วัตถปุ ระสงค์

1. เพือ่ ศกึ ษาอิทธิพลของละครแปลรักฉนั ดว้ ยใจเธอกับการทอ่ งเที่ยวยา่ นเมืองเก่าภเู ก็ต

ระเบยี บวิธกี ารศกึ ษา

งานศึกษาชิ้นนี้เป็นงานศึกษาเชิงคุณภาพ ซึ่งใช้กระบวนการวิจัยจากเอกสาร ( Documentary
research) ร่วมกับการเก็บข้อมูลภาคสนาม (Fieldwork) โดยมีขอบเขตการศึกษา คือ สถานที่ถ่ายทาละคร
เรื่องแปลรักฉันด้วยใจเธอ บริเวณย่านเมืองเก่าภูเก็ต ต. ตลาดใหญ่ อ. เมือง จ. ภูเก็ต ประกอบด้วยร้านโกป้ี
เตี่ยม รา้ นอาหารดบี ุก พพิ ธิ ภัณฑภ์ เู กต็ ไทยหวั The Memory at On On Hotel บ้านเลขที่ 65 และ 71 ถนน
ดบี ุก ซอยรมณยี ์ รถโพถ้อง และศาลเจ้าแสงธรรม

4 ณัฐพงศ์ สถิตยะบตุ ร์, ตามรอย เต-๋ โอ้เอว๋ จาก ‘แปลรักฉนั ด้วยใจเธอ’ ไปบอกรักเมืองภูเก็ต, เขา้ ถงึ เมื่อ 12
มถิ นุ ายน 2565, เขา้ ถงึ ได้จาก https://adaymagazine.com/journey-i-told-sunset-about-you.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 161

คณะผู้ศกึ ษาได้มวี ิธีการดาเนนิ การศึกษาแบ่ง 2 วธิ ี คอื การรวบรวมข้อมูล และการวิเคราะหข์ ้อมูล ซึ่ง
แต่ละข้ันตอนมรี ายละเอียด ดงั นี้

1. การรวบรวมข้อมูล: คณะผู้ศึกษาได้แบ่งการรวบรวมข้อมูลออกเป็น 2 แนวทาง คือ แนวทางที่ 1
คอื การศกึ ษาข้อมลู จากเอกสาร งานวิจัย และบทความที่ว่าดว้ ยประวัติศาสตร์ท้องถิน่ ย่านเมืองเก่าภูเก็ต และ
ละครแปลรักฉันดว้ ยใจเธอในแง่มุมต่าง ๆ แนวทางที่ 2 คือ การศึกษาข้อมูลภาคสนามในสถานทีต่ ่าง ๆ ตามท่ี
ไดก้ าหนดไว้ ในประเด็นของอิทธิพลของละครต่อพน้ื ท่ีนนั้ ๆ โดยมีท้ังการสัมภาษณ์แบบไม่มโี ครงสร้างเจาะลึก
และการสังเกตการณอ์ ย่างไม่มสี ่วนรว่ ม

2. การวิเคราะห์ข้อมลู : คณะผ้ศู กึ ษานาขอ้ มลู ที่ไดจ้ ากทัง้ เอกสาร การสัมภาษณ์ และการสังเกตการณ์
มาวเิ คราะห์ และสรุปผลอทิ ธิพลของละครแปลรกั ฉันด้วยใจเธอกบั การท่องเท่ียวยา่ นเมืองเก่าภเู ก็ต

ผลการศกึ ษา

1. ย่านเมอื งเกา่ ภูเกต็ ก่อนละครแปลรกั ฉนั ดว้ ยใจเธอ

1.1 ความรุ่งเรอื งในยุคเหมืองแร่: ภาพลักษณ์เก่าของย่านเมอื งเกา่ ภเู กต็

จังหวัดภเู กต็ เปน็ พ้ืนท่ีสาคัญทางประวตั ิศาสตร์หน่งึ ในภาคใต้ของประเทศไทย ในอดีตพ้ืนที่แห่งนี้เป็น
หนึ่งในสถานที่ที่มีการเข้ามาตั้งถิ่นฐานของกลุ่มชาวจีนโพ้นทะเลมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะ ‘กลุ่มชาวจีน
ฮกเกี้ยน’ ที่เรียกตัวเองวา่ ฝู่เจี้ยนเหยนิ ซึง่ มถี ่นิ ฐานเดมิ อยทู่ ่ี จงั หวัดฉวนโจว และ จาโจ ในมณฑลฟเู กี้ยน ทาง
ตอนใต้ของประเทศจีน ซึ่งเผชญิ ภัยพิบตั ิที่มคี วามรุนแรง ปัญหาทางเศรษฐกิจ ความอดยาก และความยากจน
ในบา้ นเกดิ จึงไดพ้ ากนั อพยพย้ายถ่ินออกมาเส่ยี งโชคยังตา่ งแดน ชาวจนี ท่อี พยพเข้ามายังเกาะภูเก็ต ส่วนหน่ึง
ไดย้ ดึ อาชีพหาแรด่ ีบกุ โดยได้เร่มิ ต้งั ถ่นิ ฐานรวมกันอยู่อย่างหนาแนน่ บริเวณบา้ นเกต็ โฮ่ ซ่ึงในปจั จุบันคอื อ.กะทู้
จ.ภูเก็ต ในช่วงคริสต์วรรษที่ 19 ตรงกับสมัย รัชกาลที่ 3 ดังปรากฏมีเหตุการณ์การย้ายที่ทาการเมืองมาอยู่ท่ี
บา้ นเก็ตโฮ5่

ตอ่ มาใน พ.ศ. 2398 ในสมัยรชั กาลท่ี 4 เมอื่ มกี ารทาสนธิสญั ญาเบาว์ริง่ สยามจงึ ได้เร่ิมดาเนนิ นโยบาย
ขยายกาลังการผลิตในระบบเศรษฐกิจ เพอ่ื ใหส้ อดคลอ้ งกบั เศรษฐกจิ รูปแบบใหมท่ เี่ ข้ามาจากทางฟากตะวันตก
เป็นผลให้มีความต้องการแรงงานในการผลิตสินค้าที่เป็นที่ต้องการของโลกตะวันตกมากขึ้น หนึ่งในนั้นคือ
‘ดบี ุก’ จึงทาใหม้ กี ารนาเข้าแรงงานชาวจีนมาเปน็ ‘กุล’ี เพิ่มมากข้ึนในการทาแร่ดีบุก ซงึ่ มีการขยายตัวมาทาง
ฟากตะวนั ออกเฉียงใต้ของบา้ นเก็ตโฮ่ จึงเป็นผลใหเ้ กิดการอพยพเข้ามาของกลุ่มคนจีนระลอกใหญใ่ นธุรกิจการ

5 วลิ เลียม จี สกินเนอร์, สงั คมจนี ในประเทศไทย, พิมพค์ ร้ังที่ 3, แปลโดย ชาญวทิ ย์ เกษตรศริ ิ (กรงุ เทพฯ : มตชิ น,
2564), 180.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 162

ทาเหมืองแร่ในบริเวณบ้านทุ่งคา หรือ อาเภอเมืองภูเก็ต ในปัจจุบัน ส่งผลให้ภายหลังจึงมีการย้าย
ทที่ าการเมอื งภเู กต็ มาอยู่ท่บี า้ นทงุ่ คาซงึ่ เป็นมาจนถงึ ปัจจบุ ัน6

การขยายตัวของคนจีนจากกิจการเหมืองแร่บนเกาะภูเก็ต ที่ครอบครองโดยชาวจีนฮกเกี้ยนมาโดย
ตลอด ส่งผลให้เกิดการพัฒนาความสมั พันธ์ในระบบกงสี ซึ่งค่อย ๆ พัฒนาต่อมาเป็นย่านชุมชนขนาดใหญ่ ซึ่ง
ในเวลาต่อมาได้กลายเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจของพื้นที่ จึงทาให้เกิดการหลั่งไหลเข้ามาของกลุ่มคน
หลากหลาย ไม่เพียงแต่ชาวจีนกลุ่มต่าง ๆ แต่ยังรวมถึงชาวตา่ งประเทศกลุ่มอื่น ๆ จากทางฟากตะวันตก เชน่
เกาะปีนัง สิงคโปร์ ฯลฯ เป็นพิเศษในบริเวณบ้านทุ่งคา ที่ได้กลายมาเป็นศูนย์กลางของเกาะ จึงส่งผลให้
วัฒนธรรมในบริเวณดังกล่าวมีลักษณะเป็น ‘พหุวัฒนธรรม’ อันมีส่วนผสมทั้งความเป็นพื้นเมืองเดิมของภูเกต็
จีน และตะวันตก ดั่งปรากฏในรูปแบบของวัฒนธรรมจีนบาบ๋า และสถาปัตยกรรมชิโนยูโรเปียน7 สิ่งต่าง ๆ
เหล่านี้ได้เกิดขึ้นพร้อม ๆ กับการสะสมความมั่งคั่งในกลุ่มตระกูลที่ดาเนินธุรกิจในพื้นท่ี ซึ่งกลายมาเป็นปัจจัย
หน่ึงที่ผลกั ดนั ใหเ้ กิดการสรา้ งวฒั นธรรมของพื้นที่

ตอ่ มาในชว่ งทศวรรษ 2420 กจิ การเหมืองแร่ในภเู กต็ เริ่มไดร้ ับผลกระทบจากราคาดีบุกตกต่า ส่งผลให้
ความต้องการแรงงานลดน้อยลง แต่อย่างไรก็ตามได้มีการจัดการแต่งตั้งเทศาภิบาลยังมณฑลภูเก็ตเพื่อคอย
ควบคุมกิจการเหมืองแร่ในภเู ก็ตโดยภาครัฐ กระนั้นชาวจีนบนเกาะภูเก็ตก็ลดลงเป็นอย่างมากในช่วงทศวรรษ
2480 เป็นต้นมา กระทั่งในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 แม้ภูเก็ตจะไม่ได้รับผลกระทบจากการเป็นสมรภูมิรบ แต่
การเปน็ เมืองท่าริมทะเล ทมี่ ดี ีบุกเป็นปัจจยั ที่สาคัญในสงคราม จงึ ทาใหเ้ กิดการขุดแร่ดีบุกเป็นจานวนมากเพื่อ
ใช้ในยามสงคราม แต่ภายหลังสงครามจบลงด้วยปริมาณแรด่ ีบุกที่เริ่มน้อยลง รวมถึงปัญหาเศรษฐกิจที่ซบเซา
ตลอดทั้งโลก จงึ ทาใหเ้ หมืองแรห่ ลาย ๆ แหง่ เร่ิมทยอยปดิ ตัวลง

ต่อมาภายหลังการดาเนินงานการตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมฉบับที่ 1 พ.ศ. 2504 ที่มุ่ง
สนับสนุนการท่องเที่ยว และราคาแร่ดีบุกในตลาดโลกมีการผันผวน จึงทาให้คนภูเก็ตเริ่มหันมาทางานทาง
ธุรกิจการท่องเที่ยวและการเกษตร เช่น สวนยางพารา มะพร้าว ฯลฯ เพื่อทดแทนการทาเหมืองแร่ จึงอาจ
กล่าวได้ว่าในช่วงทศวรรษ 2500 เป็นต้นมา ภูเก็ตได้ถูกส่งเสริมให้เป็น ‘เมืองแห่งการท่องเที่ยว’ แทน ‘เมือง
แห่งการทาเหมืองแร่’8

6 พพิ ธิ ภณั ฑ์เพอรานากนั นทิ ัศน.์ คมู่ ือนาชมพิพิธภัณฑ์เพอรานากนั นิทัศน์. (ม.ป.ป: ม.ป.ท. , ม.ป.ท.).
7 กระทรวงมหาดไทย. ประวตั ิมหาดไทยส่วนภมู ภิ าค จังหวัดภูเก็ต (กรงุ เทพฯ : กระทรวงฯ, 2524).
8 คณะกรรมการประมวลเอกสารและจดหมายเหตใุ นคณะกรรมการฝา่ ยประมวลเอกสารอานวยการจดั การจดั งาน
เฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ฯ. วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวตั ศิ าสตร์ เอกลกั ษณแ์ ละภมู ิปัญญา
จงั หวดั ภเู ก็ต (กรงุ เทพฯ : กรมศลิ ปากร, 2544).

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 163

1.2 ทุนทางวัฒนธรรม: ภาพลักษณใ์ หม่ของยา่ นเมอื งเกา่ ภูเกต็ ภายใตก้ ระแสการทอ่ งเทยี่ ว

ต้ังแต่ พ.ศ. 2524 เปน็ ตน้ มา เม่อื ราคาดีบุกในตลาดโลกเรมิ่ ต่าลง จงึ ทาให้การทาเหมืองแร่ใน จังหวัด
ภูเก็ตซบเซาลงอย่างต่อเนื่อง และทยอยปิดตัวลงไปตามลาดับ แม้ในเวลาไล่เลี่ยกันจะมีการค้นพบสินแร่ชนิด
ใหม่อย่าง ‘แทนทาลัม’ แต่ภายหลังเหตุการณ์จลาจลภายในพื้นที่ ซึ่งกังวลถึงความปลอดภัยของสินแร่ชนิด
ดังกล่าว จนนาไปสู่การเผาโรงงานแทนทาลัมในวันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2529 จึงทาให้รัฐบาลไทยตัดสินใจ
อย่างเด็ดขาด หันมาส่งเสริมการท่องเที่ยวภูเก็ตครั้งใหญ่ จนส่งผลให้จังหวัดภูเก็ต ก้าวเข้าสู่ยุคแห่งเศรษฐกิจ
การทอ่ งเที่ยวที่ดาเนินมาถงึ ปัจจุบนั และกลายเปน็ เศรษฐกิจหลกั ที่ขับเคลอื่ นพ้ืนท่ใี นทกุ มิติ

ในกระแสเศรษฐกิจการทอ่ งเที่ยวท่ีเกดิ ขึ้น บ้านทุ่งคา ซึ่งเป็นมรดกจากยุคเฟ่ืองฟูเหมืองแร่ ได้รับการ
นาเสนอเปน็ ‘ทุนทางวัฒนธรรม’ เพื่อเป็นหนึ่งในสินค้าทางวฒั นธรรมในการดึงดูดนักทอ่ งเที่ยวใหเ้ ดนิ ทางเขา้
มายังพื้นที่ในนาม ‘ย่านเมืองเก่าภูเก็ต’ โดยรอยทางของการนาเสนอภาพลักษณ์ดังกลา่ ว ดาเนินไปสอดคล้อง
กับกระแสการตืน่ ตัวการโหยหาอดีตในประเทศไทย ซึ่งก่อตัวขึ้นในกลางทศวรรษ 2530 เป็นต้นมา เริ่มจากใน
พ.ศ. 2537 กลมุ่ สตรีอาสาสมัครรกั ษาดินแดน พร้อมดว้ ยกลุ่มปญั ญาชนชาวภูเก็ตได้ร่วมกนั จัดพธิ แี ต่งงานแบบ
จีนบาบ๋า9จาลองขึ้น เพื่อต้อนรับคณะผู้เขา้ ประกวดมิสไทยแลนดเ์ วิลด์ ซึ่งมาเก็บตัวในจงั หวดั ภูเก็ต ณ บริเวณ
ย่านเมืองเกา่ ภเู กต็

ความเคลื่อนไหวครั้งสาคัญเกิดขึ้นอีกครั้ง ใน พ.ศ. 2548 เมื่อกระทรวงวัฒนธรรมได้เข้ามาสนับสนุน
ให้ย่านเมอื งเก่าภูเก็ตจดั กจิ กรรมเพื่อฟื้นฟูการท่องเที่ยวของจงั หวดั ภายหลงั การเกิดเหตุการณ์สึนามิในปีก่อน
หน้า ผศ. ปราณี สกลุ พพิ ัฒน์ พรอ้ มดว้ ยกลุ่มสตรีอาสาสมัครรักษาดินแดน และกลุม่ ปัญญาชนชาวภูเก็ต จึงได้
จัดพธิ แี ตง่ งานแบบจีนบาบ๋าจานวน 48 คู่ ณ อาคารภูเก็ตไทยหวั ข้นึ ซ่ึงไดพ้ ัฒนามาเป็น ‘กจิ กรรมวิวาห์บาบ๋า’
ทีม่ ีการจดั อยา่ งตอ่ เนื่องในย่านเมืองภูเก็ต และเปน็ เทศกาลสาคญั ของพน้ื ที่ท่ดี ึงดูดนักท่องเทีย่ ว ให้เขา้ มามีส่วน
ร่วมท้งั ในฐานะของคู่บ่าวสาวและผชู้ ม

ต่อมาใน พ.ศ. 2553 เทศบาลภูเกต็ ท่ีเล็งเห็นความสาคัญของทนุ ทางวฒั นธรรมอย่างสถาปัตยกรรมใน
พื้นที่ย่านเมืองเก่า จึงได้เริ่มดาเนินโครงการนาสายไฟลงใต้ดินภายในย่านเมืองเก่าภูเก็ต เพื่อขับเน้นความ
งดงามของสถาปัตยกรรมชโิ นยโู รเปียนภายในพื้นท่ี กอ่ นที่อีกสองปีใหห้ ลงั ใน พ.ศ. 2555 เทศบาลนครภูเก็ตท่ี
เล็งเห็นความสาคัญของทุนทางวัฒนธรรมประเภทอาหารพื้นเมือง ที่มีลักษณะความเป็นลูกผสมเช่นเดียวกับ
วัฒนธรรมอื่น ๆ จึงเริ่มผลักดันให้เป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหารต่อยูเนสโก และใน พ.ศ. 2558
ยเู นสโกจึงพจิ ารณาประกาศให้จังหวัดภูเก็ต เปน็ เมืองสร้างสรรค์ด้านวทิ ยาการอาหาร ซ่งึ ในโอกาสนน้ั กลุ่ม So

9 วัฒนธรรมบาบ๋า คอื วฒั นธรรมลกู ผสมระหว่างชาวจนี กับชาวพนื้ เมอื งคายสมุทรมลายู ซง่ึ พบการกระจายตวั
บริเวณเมอื งท่าทางทะเลฟากตะวนั ตกของประเทศไทย

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 164

Phuket และสมาคมเพอรานากัน ที่เล็งเห็นถงึ กระแสการท่องเที่ยวสตรที อาร์ทกับยา่ นเมืองเก่าในประเทศไทย
ในช่วงกลางทศวรรษ 2550 เป็นต้นมา และการประกาศดังกลา่ ว จึงได้ทาโครงการ F.A.T.Phuket (Food Art
Old Town) 12 ผนงั 12 ภาพ 12 วถิ ชี าวภูเก็ต เพ่ือดึงดูดนกั ทอ่ งเที่ยวกลุ่มใหม่ เปน็ พิเศษกบั กลมุ่ วยั รุ่นให้เดิน
ทางเข้ามาในบริเวณยา่ นเมืองเก่าภูเกต็ ในปตี ่อมา

จากรอยทางนับตั้งแต่ พ.ศ. 2537 เป็นต้นมาจะเห็นว่าภายใต้การกลายเป็นทุนทางวัฒนธรรมที่สร้าง
รายได้แทนการทาธุรกิจเหมืองแร่ ย่านเมืองเก่าภูเก็ตได้นาเสนอภาพลักษณ์ของตัวเองออกมาในฐานะ ‘แหล่ง
ท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์’ และ ‘แหล่งวัฒนธรรมบาบ๋า’ ซึ่งจาแนกลงมาได้ 3 มิติ คือ มิติของอู่วัฒนธรรม
บาบ๋า มิติของแหล่งสถาปัตยกรรมชิโนยูโรเปียน และมิติของเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหาร ซึ่งมิติ
เหล่านั้นถูกขับเน้นด้วยคนในพื้นที่ ที่ออกมาเป็นผู้จัดการวัฒนธรรม และสื่อต่าง ๆ ที่เผยแพร่ออกมาตลอดใน
หลายปีที่ผ่านมา จนกลายเป็นภาพจา รวมถึงสิ่งที่ดึงดูดให้คณะผู้จัดละครแปลรักฉันด้วยใจเธอ ตัดสินใจ
เลือกใชพ้ ื้นทีแ่ ละทนุ ทางวัฒนธรรมในพืน้ ที่แห่งน้ี มาเปน็ ‘ส่วนผสม’ ในการสรา้ งความอัศจรรย์ใหก้ ับละคร

2. ยา่ นเมอื งเกา่ ภเู ก็ตและแปลรกั ฉันด้วยใจเธอ

2.1 ทนุ ทางวฒั นธรรมย่านเมืองเก่าภเู กต็ สว่ นผสมของความอัศจรรย์ในแปลรกั ฉนั ด้วยใจเธอ

ละครแปลรกั ฉันด้วยใจเธอไดใ้ ช้ทุนทางวัฒนธรรม ที่ย่านเมืองเก่าภเู ก็ตได้นาเสนอตัวเอง ไม่ว่าจะเป็น
การเป็นแหล่งวัฒนธรรมจีนบาบ๋า สถาปัตยกรรมชิโนยูโรเปียน และเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหาร ใน
ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา มาใช้เป็น ‘องค์ประกอบ’ ในส่วนผสมของความมหัศจรรย์ เพื่อดึงดูดกลุ่มผู้ชม
ให้ตดิ ตามชมละคร นับต้งั แต่วันแรกทมี่ ีการปล่อยเอม็ วีเพลงกีดกันออกมา

ไม่ว่าจะเป็นในด้านสถาปัตยกรรมชิโนยูโรเปียน ที่ถูกนามาใช้เป็นฉากหลังของละครเกือบตลอดท้ัง
เรื่อง ด้านวัฒนธรรมจีน เป็นพิเศษกับจีนบาบ๋า ที่ถูกนามาสอดแทรกในฉากต่าง ๆ ทั้งในฐานะฉากหลัง และ
องค์ประกอบฉาก และความเป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหาร ที่ถูกนามาสอดแทรกในรูปแบบของชื่อ
ตวั ละคร อย่างเต๋ โอเ้ อ๋ว และโกหุน้ และอาหารทีป่ รากฏอยบู่ ่อยครั้งในละคร อยา่ งผัดหม่ีฮกเกี้ยนและโอ้เอ๋ว

นฤเบศ กโู น ผู้เขียนบทและกากบั ละคร ไดผ้ ูกโยงทุนทางวัฒนธรรมเหลา่ นี้เสียใหม่ ให้เกดิ เป็น ‘ความ
อัศจรรย์’ กล่าวคือแม้ละครจะใช้สถานที่ถ่ายทาในย่านเมืองเก่าภูเก็ต แต่ฉากหลายฉากที่กลายเป็น ‘เมจิก
เมมโมรี่’ ก็ถูกประกอบสร้างขึ้นมาใหม่อย่างแนบเนียน บนรากฐานทุนทางวัฒนธรรมเดิม ทั้งการร้อยเรียง
สถานที่สองสถานที่ให้กลายเป็นสถานที่เดียวกัน การวางผังสถานที่ใหม่ และรวมถึงการสร้างภาพจาใหม่ให้กบั
สถานที่บางแห่ง สิ่งเหล่าน้ีเองเม่ือถูกส่งออกไป ไดก้ ลายเปน็ ‘มิตใิ หม่’ ท่ีซ้อนทบั ลงบนสถานท่ีเดิม

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 165

2.2 การตอกย้า ‘มิตใิ หม’่ ที่ถูกสร้างขึ้นผ่านละครแปลรกั ฉนั ดว้ ยใจเธอ

มติ ิใหม่ทีส่ รา้ งข้ึนผา่ นละครถูกตอกย้าผา่ นสื่อตา่ ง ๆ ท่ใี ห้ความสนใจในความแปลกใหมข่ องละคร และ
เห็นประโยชน์จากกระแสของละครที่เป็นที่กล่าวถึงในวงกว้าง ไม่เพียงเฉพาะในวงการผู้นิยมชมชอบ
วรรณกรรมชายรักชาย เร่ิมตง้ั แตใ่ นชว่ งละครกาลงั ออนแอร์อยู่ ทางสายการบนิ แอร์เอเชยี กไ็ ดเ้ ผยแพร่บทความ
‘9 จุดเช็คอิน บินไปฟินที่ภูเก็ต’ ซึ่งกล่าวถึงสถานที่ต่าง ๆ ใน จ. ภูเก็ต ที่เป็นสถานที่ถ่ายทาละครแปลรักฉัน
ด้วยใจเธอ ผ่านทางเพจเฟสบุ๊ค airasia Super App ในวันท่ี 5 พฤศจกิ ายน พ.ศ. 2563 โดยทไ่ี มไ่ ด้กล่าวอย่าง
ตรงไปตรงมาว่าคือละครเรื่องใด แต่กล่าวผ่านสัญญะในรูป และคาโปรย เพื่อโฆษณาให้ผู้สนใจตามรอยละคร
เลือกเดนิ ทางมายงั จงั หวดั ภเู กต็ ดว้ ยสายการบนิ ไทยแอรเ์ อเชยี

การตอกย้ามิติใหม่ยิ่งทวีขึ้นเรื่อย ๆ ภายหลังละครจบลงในวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563
โดยเฉพาะบนโลกออนไลน์ ทั้งจากบรษิ ทั สานกั พิมพ์ขนาดใหญ่ เช่น บทความตามรอย เต๋-โอ้เอว๋ จาก ‘แปลรัก
ฉนั ดว้ ยใจเธอ’ ไปบอกรักเมืองภูเกต็ เขยี นโดย ณัฐพงศ์ สถติ ยะบตุ ร์ ใน a day ออนไลน์ (8 พฤศจกิ ายน พ.ศ.
2563) บทความเบื้องหลังความโรแมนติก Coming of Age ฉบับ แปลรักฉันด้วยใจเธอ โดย บอส นฤเบศ
เขียนโดย สุกฤตา โชติรัตน์ ใน Sarakadee Lite (14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563) และบทความบ้านเลขที่ 65 ท่ี
บังเอิญได้ซื้อบ้านสมัยเด็กคืนและเป็นฉากในซีรีส์แปลรักฉันด้วยใจเธอ เขียนโดย ปาริฉัตร คาวาส ใน The
Cloud (2 มกราคม พ.ศ. 2564) และจากโซเชียลมีเดียส่วนบุคคล ทั้งในยูทูป เฟสบุ๊ค และทวิตเตอร์ ที่ต่างมี
ทิศทางเดียวกัน คอื การตามรอยละครไปในพืน้ ท่ีจริง

นอกจากนี้ในส่วนของพื้นที่ย่านเมืองเก่าภูเก็ตเอง ประกอบด้วยคณะกรมมการถนนคนเดินภูเก็ต
หลาดใหญ่ และการท่องเที่ยวภูเก็ต ในวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2563 ก็ได้ร่วมกับทางเพจเฟสบุ๊คนิยายวายซีรีส์
วาย จัดงานเสวนา Follow The Series Me ณ บริเวณถนนคนเดินวันอาทิตย์ บริเวณถนนถลาง โดยได้มีการ
พูดคุยในประเด็นของเบื้องหลังการทาละครกับวีระชัย ปรานวีระไพบูลย์เจ้าของบ้านเลขที่ 65 ผลของละคร
เรื่องดังกล่าวต่อพื้นที่กับสมยศ คาน เจ้าของร้านโตราคาน ถนนถลาง และอรทัย อายุพงศ์ อุปนายกสมาคม
มัคคุเทศก์อันดามันภูเก็ตพังงากระบ่ี และได้มีการระบุพิกัดของสถานที่ตา่ ง ๆ เปน็ พเิ ศษในย่านเมืองเก่าภูเก็ต
ทเ่ี ป็นสถานที่ถ่ายทาละคร พร้อมท้ังมีการแพรภ่ าพสดทางเพจเฟสบุ๊คนยิ ายวายซรี ีสว์ าย และในโอกาสครบรอบ
1 ปี ที่มีการออกฉาย ยังได้มีการรวมกลุ่มกันของแฟนละครในพืน้ ท่ีจัดกิจกรรม 365 วัน แปลรักฉันด้วยใจเธอ
นารถจักรยานยนต์พ่วงข้างที่ตัวละครเอกใช้ในเรื่องนามาขี่ไปรอบเมือง และหยุดตามสถานที่ถ่ายทา พร้อมมี
กิจกรรมจบั ฉลากแจกของรางวัล ในวันที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2564 ภายใต้แนวคิด “มาทาไรอะ ทาไมไม่อยบู่ ้าน”
“ก…็ เผื่อเจอรถแห่แปลรกั แถวน้มี ั้ง”

ความเคลื่อนไหวทั้งภายนอกและภายในพื้นที่นี้เอง ทาให้ในไม่ช้ามิติใหม่ที่ถูกสร้างขึ้นมาผ่านละคร
ซ้อนทับลงบนยา่ นเมอื งเกา่ ภเู ก็ต และมอี ทิ ธพิ ลขน้ึ ในมโนสานึกของคนกลมุ่ หนึง่ จนสง่ ผลประการสาคญั ต่อการ

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 166

ทอ่ งเทีย่ วยา่ นเมืองเก่าภเู กต็ ซึง่ ซบเซาลงไปอย่างมากจากสถานการณโ์ ควิด 19 อย่างน่าสนใจ ดังที่อรทัย อายุ
พงศ์ กล่าวในงานเสวนา Follow The Series Me ตอนหนึ่งว่า “ปกตินักท่องเที่ยวที่มา สังเกตุดูว่าถ้าเป็น
นกั ท่องเทย่ี วคนไทยกจ็ ะไปที่อืน่ แล้วถนนถลางกแ็ ค่มาเดินเดนิ ชลิ ชลิ แตเ่ มื่ออาทิตย์ที่แลว้ เน่ยี คะ่ ลูกค้าเจาะจง
มาเลยว่าขอตามรอยซีรี่ย์ค่ะ ซึ่งมันเป็นมิติใหม่ของการท่องเที่ยว แล้วก็อยากจะให้มัคคุเทศก์ตื่นตัวนะคะ
เราพยายามปรับตวั เองให้เขา้ กบั เทรนดใ์ หม่ เพื่อท่ีจะนานักท่องเทย่ี วไปดูตามรอยซรี ย่ี ์ตามสถานที่ต่าง ๆ”10
3. ย่านเมอื งเกา่ ภูเกต็ ภายหลังละครแปลรักฉันด้วยใจเธอ

3.1 กลุ่มอาคารชโิ นยโู รเปยี น
อาคารชโิ นยโู รเปียน เปน็ สถาปตั ยกรรมลูกผสมระหว่างแนวคดิ แบบจนี และการก่อสรา้ งแบบตะวันตก
ซึ่งแพร่หลายในบริเวณที่มีการกระจายตัวของกลุ่มจีนบาบ๋า คือ สิงคโปร์ มาเลเซีย และอินโดนีเซีย อาคาร
ลักษณะดังกลา่ วเปน็ ทน่ี ยิ มมากในภูเก็ตในช่วงสมยั ร. 5 ถงึ ปลาย ร. 6 (พ.ศ. 2411 – 2468) จากความเฟื่องฟู
ของการทาเหมืองแร่ดีบุกของกลุ่มทุนชาวจีนฮกเกี้ยน ปัจจุบันอาคารลักษณะดังกล่าวกระจายตัวอยู่บริเวณ
ถนนตา่ ง ๆ ยา่ นเมืองเก่าภเู ก็ต ไดแ้ ก่ถนนพงั งา ถนนกลาง ถนนเยาวราช ถนนดีบุก และถนนกระบ่ี11
อาคารชิโนยูโรเปียนถือได้ว่าเป็น ‘ฉากหลัง’ สาคัญของละครแปลรักฉนั ดว้ ยใจเธอ ท้ังในฉากรองและ
ฉากหลักของเรื่อง อาทิ ฉากตัวละครเอกทั้งสองขับรถจักรยานยนต์พ่วงข้างไปรอบเมือง ฉากร้านหมี่ฮกเกี้ยน
ของจสี้ ุ่ย และฉากโรงเรียนกวดวชิ าภาษาจนี โดยอาจกลา่ วได้ว่า อาคารชโิ นยโู รเปยี นในย่านเมืองเก่าภูเก็ต ถูก
นามาใช้สรา้ งบรรยากาศทแ่ี ตกตา่ งและแปลกใหม่ เพ่อื ดึงดูดใจผชู้ มใหก้ ับละคร อาศยั การรอ้ ยเรยี งและเพ่ิมเติม
เรื่องราวของละครเข้าไป ซึ่งผลของการร้อยเรียงดังกล่าวเพิ่มมิติใหม่ให้กับภาพของอาคารชิโนยูโรเปียนท่ี
ทอดยาวตลอดถนนในย่านเมืองเกา่ ภเู ก็ต มากกวา่ ภาพของประวัติศาสตร์ น่ันคือ ภาพของสถานที่ถ่ายทาละคร
และในเวลาเดียวกนั อาคารบางหลงั ทเ่ี ปน็ ฉากหลักของเร่ือง กไ็ ดถ้ กู สรา้ งความทรงจาชดุ ใหม่ ดงั นี้

10 Mama Ying Phuket, ตามรอยซรี ีส์ แปลรกั ฉันดว้ ยใจเธอ [วดิ ิทัศน์], 13 ธนั วาคม 2563 [6 ธนั วาคม 2563],
เขา้ ถงึ เมือ่ 8 มถิ นุ ายน 2565, เข้าถงึ ไดจ้ าก https://www.youtube.com/watch?v=DNKDKo3CpLo.

11 สัมภาษณ์ ชนะชนม์ ตัณฑวณชิ , ทายาทรุน่ ที่ 5 ของบ้านชนิ ประชา, 11 พฤษภาคม 2565.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 167

ภาพท่ี 1 ภาพประชาสมั พันธ์ละครแปลรักฉนั ดว้ ยใจเธอ
(ที่มา: https://mgronline.com/drama/detail/9630000108346)

3.1.1 ร้านโกปเี้ ตย่ี ม by วิไล
ร้านโกปี้เตี่ยม by วิไล ตั้งในอยู่บริเวณใจกลางของถนนถลาง เป็นร้านอาหารและคาเฟ่สไตล์พืน้ เมือง
ภูเก็ต ภายใตอ้ าคารสถาปัตยกรรมแบบชโิ นยูโรเปยี น ภายในร้านตกแต่งดว้ ยข้าวของสะสม และภาพถ่ายภูเก็ต
ในอดีต ซึ่งช่วยขับเน้นอารมณ์ของผู้บรกิ ารให้มีความรู้สึกไดย้ ้อนเวลามาภายในบ้านแบบภเู ก็ตในอดีต วิวรรณ
บารงุ วงศ์ เจา้ ของรา้ นให้ข้อมลู วา่ ทางรา้ นได้รับแรงบันดาลใจสาคัญมาจากกิจการร้านขายกาแฟของชาวภูเก็ต
ในชว่ งยุคการทาเหมืองแรด่ บี กุ ในอดตี กอปรกับทางครอบครวั เคยเปดิ ร้านขายกาแฟเช่นเดียวกนั และประจวบ
เหมาะกับการท่ีทางหน่วยงานที่เก่ียวข้องในพน้ื ที่ชุมชนย่านเมืองเกา่ ได้มกี ารพยายามเขา้ มาฟื้นฟูอัตลักษณ์ของ
ชุมชน ร้านโกปี้เตี่ยมจึงได้ก่อกาเนิดขึ้นมา และเป็นที่รู้จักกันในกลุ่มของผู้คนแถบย่านเมืองเก่าในฐานะ
ร้านกาแฟและรา้ นอาหารทอ้ งถิน่ ที่คงคณุ ค่าความเปน็ อัตลกั ษณ์ของย่านเมืองเกา่ เอาไว้ได้อยา่ งสมบูรณ์12
ในละครแปลรักฉันด้วยใจเธอ ร้านโกปี้เตี่ยมถูกเนรมิตให้เป็นบ้านของเต๋ ในส่วนของหน้าร้านหมี่
ฮกเกี้ยนของจี้สุ่ยในชื่อ ‘ร้านโกหลา’ ภาพจาดังกล่าวแม้จะไม่ตรงกับความเป็นจริงของทางร้าน (ภาพที่ 2)
ก็ส่งผลใหก้ ล่มุ ของลกู คา้ ของรา้ นมคี วามหลากหลายมากขึ้น จากทใี่ นอดีตกลุ่มลูกคา้ เป้าหมายส่วนใหญ่ของทาง
ร้ายจะเป็นผู้คนในท้องถิ่น และนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ ซึ่งลดลงมากตั้งแต่เกิดสถานการณ์การแพร่ระบาด
โควิด 19 แต่อาศัยละครเรื่องดังกล่าวได้ส่งผลให้ร้านเป็นที่รู้จักในวงกว้างมากขึ้น และมีกลุ่มลูกค้าคนไทย
โดยเฉพาะกลุ่มวยั รุ่นเขา้ มาใช้บริการเพิ่มขึ้นเป็นพเิ ศษในกลุ่มของผชู้ นื่ ชอบละครเร่ืองดงั กล่าว ที่ต้องการสัมผัส
บรรยากาศท่ตี นประทับใจในละคร

12 สมั ภาษณ์ วิวรรณ บารุงวงศ์, เจา้ ของร้านรา้ นโกปเี้ ตี่ยม by วิไล, 14 พฤษภาคม 2565.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 168

ภาพที่ 2 ร้านหมฮี่ กเก้ยี นในละครแปลรกั ฉนั ดว้ ยใจเธอ และรา้ นโกปเ้ี ต่ียมในเวลาปกติ
(ท่ีมา: https://twitter.com/kpakkana/status/1319354206961033216 และ
https://twitter.com/kpakkana/status/1319354206961033216)

3.1.2 ร้านอาหารดบี ุก
ร้านอาหารดีบุก ตัง้ อยบู่ รเิ วณอาคารชโิ นยูโรเปยี น ถนนดบี กุ เป็นรา้ นอาหารขนึ้ ช่ืออกี แหง่ ในย่านเมือง
เก่าภูเก็ต เปิดทาการมาได้ราว 10 ปี โดดเด่นด้วยการนาเสนออาหารไทยและฝรั่งเศส ภายใต้บรรยากาศแบบ
วินเทจ ซึ่งสอดประสานไปอย่างลงตัวกับหมู่อาคารชิโนยูโรเปียนรอบข้าง ในละครแปลรักฉันด้วยใจเธอ ร้าน
ดังกลา่ วถกู ใช้ถา่ ยทาเป็นรา้ นอาหาร ทเ่ี ต๋ โอเอว๋ และเพ่ือนมาน่ังรับประทานอาหารและติวหนังสือ โดยเลือกใช้
ส่วนของโถงหนา้ รา้ น เป็นบริเวณทีถ่ า่ ยทาฉากดงั กล่าว (ภาพที่ 3)
จากการค้นคว้าและสังเกตการณ์พบว่า เพียงหนึ่งวันที่ละครฉายตอนสุดท้าย ทางร้านก็ได้มีการโพสต์
ในเพจเฟสบคุ๊ Dibuk Restaurant ขอบคณุ ละครเร่อื งดงั กล่าว พร้อมท้ังมีการลงรูปฉากทถ่ี ูกถา่ ยทาที่ร้าน เพ่ือ
เป็นการประชาสัมพันธ์ร้านอย่างอ้อม ๆ พร้อมด้วยคาโปรยตอนหนึ่งว่า “แปลรักฉันด้วยใจเธอ..แปลร้านฉัน
ด้วยใจคุณ” นอกจากนี้ในส่วนของการตกแต่งหน้าร้าน ทางร้านยังได้มีการนารูปภาพจากละครมาตกแต่งให้
เห็นอย่างเด่นชัด ทางซ้ายมือของทางเข้าร้าน และยังได้มีการตั้งชื่อเมนูอาหารอย่างผัดหมี่ฮกเกี้ยน ซึ่งเป็น
อาหารข้ึนชือ่ ของภเู กต็ ใหก้ ลายเปน็ ‘หมี่แปลรัก’ พรอ้ มเพิ่มเป็นเมนแู นะนาของร้าน (ภาพที่ 4)

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 169

ภาพที่ 3 ฉากติวหนงั สือในละคร และหนา้ ร้านอาหารดบี กุ
(ท่มี า: เพจเฟสบุ๊ค Dibuk Restaurant และฐติ คิ ณุ เพ็ชรกิจ, 14 พฤษภาคม 2565)

ภาพท่ี 4 การนาละครมาใช้เปน็ จดุ ขายของรา้ นอาหารดีบุก
(ท่มี า: ฐติ คิ ณุ เพ็ชรกิจ, 14 พฤษภาคม 2565)

3.1.3 พิพธิ ภณั ฑ์ภเู ก็ตไทยหัว
พพิ ธิ ภณั ฑ์ภเู ก็ตไทยหวั ตัง้ อยู่บนถนนกระบ่ี เป็นพพิ ิธภณั ฑ์ท่ีจัดตั้งขึ้นมาเพื่อระลึกถึงประวัติที่มาของ
ชาวจีนฮกเกี้ยนที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานอาศัยยังจังหวัดภูเก็ต และเป็นแหล่งรวบรวมความรู้ทางด้ าน
ประวัติศาสตร์ความเป็นมา รวมไปถึงวัฒนธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตของผู้คนในท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์
เฉพาะของชมุ ชนยา่ นเมืองเกา่ ภเู ก็ต
เดิมอาคารดังกล่าวเป็นโรงเรียนภาษาจีน ซึ่งก่อตั้งขึ้นโดยความร่วมแรงร่วมใจของชาวจีนในจังหวัด
ภูเก็ต ก่อนจะถูกสั่งปิดใน พ.ศ. 2484 ด้วยเหตุผลทางการเมือง และกลับมาดาเนินงานอีกครั้ง ในช่วง
สงครามโลกครงั้ ที่ 2 ภายใตก้ ารสนบั สนนุ ของกลมุ่ ล้อกเซี่ยนก๊ก แตก่ ็ไม่วายถูกปิดลงอีก จนลว่ งถึง พ.ศ. 2491
ชาวจีนในจงั หวัดภูเก็ต จงึ ได้พร้อมใจฟืน้ ฟโู รงเรยี นดังกล่าวขนึ้ อีกครั้งในนาม ‘โรงเรยี นภเู ก็ตไทยหัว’ และด้วย
ปรมิ าณของนกั เรยี นท่ีเพม่ิ ขน้ึ อยา่ งต่อเนื่อง จงึ ไดม้ ีจดั ต้ัง ‘โรงเรยี นประศาสนว์ ิทยา’ และไดร้ วมโรงเรยี นท้ังสอง
เข้าด้วยกันทาให้อาคารของโรงเรียนภูเก็ตไทยหัวถูกทิ้งร้าง กระทั่ง พ.ศ. 2549 คณะกรรมการมูลนิธิกุศล
สงเคราะห์จังหวดั ภเู กต็ (ล้อกเซีย่ นกก๊ ) จงึ ได้นาอาคารดังกล่าวมาจัดตัง้ เปน็ พิพธิ ภัณฑ์ท้องถิ่นตราบถงึ ปัจจบุ ัน

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 170

พิพิธภัณฑ์ดังกล่าวถูกนามาใช้ในฉากบ้านของตาล เพื่อนสนิทของเต๋ ซึ่งปรากฏให้เห็นในฉากที่ตาล
กบั เต๋มานั่งวาดรูปด้วยกัน โดยในละครได้เลือกใชส้ ่วนหลงั ของอาคารท่ีมีความเรียบง่าย และมสี นามหญ้ามาใช้
และฉากที่เต๋มาตกลงเรื่องความสัมพันธ์กับตาล ที่เลือกใช้ประตูฝั่งซอยสุ่นอุทิศ ชวนให้นึกถึงบ้านหลากหลาย
รูปแบบในย่านเมอื งเก่าภูเกต็ ทมี่ ที ้งั แบบอาคารห้องแถวยาวและอาคารเดี่ยวขนาดใหญ่ หรือ อังมอเหลา

โดยก่อนที่ละครจะจบเพยี งสองวนั ทางพพิ ิธภณั ฑ์ภเู ก็ตไทยหัว ท่เี ลง็ เห็นถงึ กระแสการตอบรับท่ีดีของ
ละคร จึงได้นากระแสดังกล่าวเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการร่วมโปรโมทพิพิธภัณฑ์ในฐานะส่วนหนึ่งของสถานที่
ถ่ายทาละคร โดยโพสต์ทางเพจเฟสบุ๊คหลัก Phuket Thaihua Museum เชิญชวนให้ผู้คนที่สนใจมาตามรอย
ฉากบ้านของตาลเดินทางมาตามรอย พร้อมแนบรูปจากละครในฉากที่ถ่ายบริเวณพิพิธภัณฑ์ แต่ก็ไม่ปรากฏ
กิจกรรมใด ๆ หรือการกล่าวถึงต่อจากนั้นอีกเลย และจากการเดินชมพิพิธภัณฑ์พร้อมผู้นาชม พบว่าผู้นาชม
ไม่มีการกล่าวถึงการใช้สถานที่เป็นที่ถ่ายทาละครเรื่องดังกล่าว หรือปรากฏป้ายที่แสดงที่แสดงเห็นเห็น
ความสัมพนั ธ์ระหวา่ งอาคารดงั กลา่ วกับละคร (ภาพที่ 5)

ภาพท่ี 5 ภาพเปรยี บเทียบบริเวณทใ่ี ช้ถ่ายทาละครในพิพธิ ภัณฑ์ภเู ก็ตไทยหัว
(ที่มา: ณฐั วัชร์ อินทรีสงั วรณ์, 9 พฤษภาคม 2565 และไลน์ทวี ี)

3.1.4 The Memory at On On Hotel
The Memory at On On Hotel ตงั้ อยบู่ นถนนพังงา เป็นโรงแรมแห่งแรกของจงั หวัดภูเกต็ สร้างขึ้น
เมื่อพ.ศ. 2470 ในยุคการทาเหมืองแร่ดีบุก คาว่า ‘ออน ออน’ เพี้ยนมาจากคาว่า ‘อัน อัน’ ที่ในภาษาจีน
ฮกเกี้ยน หมายถึงความเจริญรุ่งเรือง โรงแรมแห่งนี้ยังเป็นที่รู้จักในฐานะสถานที่ถ่ายทาภาพยนต์เรื่อง The
Beach (2000) นาแสดงโดยลีโอนาร์โด ดิคาปริโอ จนเป็นหนึ่งหมุดหมายของการตามรอยภาพยนต์ โดยทาง
โรงแรมเองก็ได้ตอบสนองต่อกระแสการตามรอยดังกล่าว ด้วยการตั้งชื่อห้องพักที่ใช้ถ่ายทาละครนั้นว่า ห้อง
The Beach และเปดิ ใหผ้ สู้ นใจเขา้ พักยงั หอ้ งดังกล่าวได้
ในละครแปลรกั ฉนั ด้วยใจเธอ คณะผู้สร้างได้เปลี่ยนโถงตอ้ นรบั ของ The Memory at On On Hotel
ให้กลายเป็นร้านอาหาร ที่มีดนตรีสดและ ‘โอ้เอ๋ว’ หรือวุ้นจากผลมะเดื่อใส่น้าแข็งใส ขนมหวานท้องถิ่นของ

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 171

ภเู กต็ ทีปรากฏใหเ้ หน็ ในละครในหลาย ๆ ตอน อาทิเช่น ฉากซนี อารมณ์สาคัญระหว่างเต๋และโอ้เอ๋ว ที่ได้มีการ
ปะทะคารมกัน ณ ร้านขนมหวาน หรือฉากที่เต็และโอ้เอ๋วต่างทบทวนถึงความรู้สึกที่มีต่อกัน ภายใต้บทเพลง
กีดกนั ทถี่ ูกรอ้ งโดยนกั ร้องประจาร้าน

โดยจากการสัมภาษณ์และสอบถามข้อมลู จากผูจ้ ัดการใหญ่ของโรงแรมแลว้ นน้ั ทาใหท้ ราบถึงผลตอบ
รับจากกระแสละครแปลรักฉันด้วยใจเธอที่มีผลต่อโรงแรมออน ออน และการท่องเที่ยวในย่านเมืองเก่าภูเก็ต
พบว่าสถานการณ์การแพรร่ ะบาดของโควดิ 19 ส่งผลกระทบโดยตรงต่อธรุ กจิ โรงแรมและการท่องเที่ยวทั่วโลก
รวมไปถึงจังหวัดภูเก็ตที่เรียกได้ว่าเป็นเมืองที่มีการท่องเที่ยวเป็นตัวขับเคลื่อนเศรษฐกิจหลักของพื้นที่ ซึ่ง
แน่นอนว่าผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดดังกล่าวทาให้นักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ
เดินทางเข้ามาท่องเที่ยวยังภูเก็ตลดลง ส่งผลให้ธุรกิจโรงแรมซบเซาลงไปช่วงเวลาหนึ่ง แต่อย่างไรก็ตามการท่ี
ภูเก็ตเป็นเมืองท่องเที่ยวหลักแห่งหนึ่งของประเทศไทย และเป็นจังหวัดนาร่องแห่งแรกในการเปิดต้อนรับนัก
เดนิ ทางจากต่างประเทศให้เขา้ มากักตัวตามโครงการภูเกต็ แซนบ็อกซ์ โรงแรมออน ออน จงึ ได้มีการปรับตัวให้
สอดคล้องกับสถานการณ์ด้วยการเข้าร่วมเป็นหนึ่งในโรงแรมที่ผ่านมาตรฐานสามารถเปิดบริการรองรับ
นกั ทอ่ งเที่ยวทงั้ นกั ท่องเท่ยี วชาวไทยและชาวต่างชาติ

โดยการที่โรงแรมออน ออน นั้นเป็นที่รู้จักจากการเป็นส่วนหนึ่งของสถานที่ที่ใช้ในการถ่ายทาละคร
แปลรักฉนั ด้วยใจเธอ ส่งผลใหโ้ รงแรมดงั กลา่ วได้รับผลตอบรับที่ดีอันเน่ืองมาจากกระแสความโด่งดังของซีรีย์ที่
ถอื ได้ว่ามีสว่ นสาคญั ต่อการฟ้นื ตวั ของธรุ กิจโรงแรมได้ดีระดับหนึ่ง ซงึ่ จะสามารถสงั เกตเห็นไดจ้ ากการเข้ามาใช้
บริการของกลุ่มลูกค้าที่เข้ามาพักเพื่อตามรอยละครแปลรักฉันด้วยใจเธอ และนอกจากกลุ่มลูกค้าที่เข้ามาพัก
แล้ว ยังมีในส่วนของกลุ่มผู้คนจานวนไม่น้อยที่ได้แวะเวียนกันเข้ามาถ่ายภาพในมุมต่าง ๆ ภายในบริเวณ
โรงแรมโดยเฉพาะมุมทีม่ ีปรากฏอยใู่ นฉากละคร ซงึ่ ถือได้ว่าจากอิทธิพลและกระแสของละครแปลรักฉันด้วยใจ
เธอเป็นส่วนหนึ่งในการประชาสัมพันธ์และโปรโมทโรงแรมให้ เป็นที่รู้จักกันมากยิ่งขึ้นในฐานะภาพจาของ
สถานที่ถ่ายทาละคร อันจะเห็นได้จากการที่มีนิตยสารวายของทางประเทศญี่ปุ่นได้มีการเข้ามาติดต่อขอ
ถ่ายภาพมุมต่าง ๆ ภายในโรงแรมในส่วนของบริเวณที่มีการถ่ายทาละครแปลรักฉันด้วยใจเธอ เพื่อนาไปลง
นิตยสารวายของญี่ปุ่น และนอกจากมีการเข้ามาขอถ่ายภาพไปลงนิตยสารแล้ว ยังมีละครหรือซีรีย์อีกหลาย
เร่ืองที่ได้มีการเขา้ มาตดิ ต่อขอใชโ้ รงแรมเปน็ สถานทีใ่ นการถา่ ยทาละครเร่ืองใหม่ ๆ อกี ดว้ ย

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 172

ภาพท่ี 6 ภาพโรงแรมออน ออนทีป่ รากฏในละครเทยี บกับสถานทจี่ ริง
(ท่มี า: : https://twitter.com/mademyday04/status/1325811387990335494

และฐิติคุณ เพ็ชรกจิ , 14 พฤษภาคม 2565)
3.1.5 บ้านเลขที่ 65 และ 71 ถนนดีบกุ
หนึ่งในสถานที่ถ่ายทาทีส่ าคัญของการถ่ายทาละครแปลรักฉันดว้ ยใจเธอ นอกจากบริเวณภายนอกใน
พ้นื ท่ีแทบยา่ นเมืองเกา่ ภูเกต็ หรอื กล่มุ อาคารเกา่ ชิโนยูโรเปียนแล้วนน้ั ภายในบา้ นของตัวละครเอกกถ็ ือเป็นฉาก
หนึ่งที่สาคัญ โดยเฉพาะภายในบ้านของเต๊ ซึ่งในการถ่ายทาละครแปลรักฉันด้วยใจเธอมีการเลอื กสถานที่ถ่าย
ทาในฐานะบ้านก็คือบ้านเลขที่ 65 เป็นภายในบ้านของเต๊ โดยบ้านหลังดังกล่าวเป็นบ้านที่มีรูปแบบ
สถาปตั ยกรรมแบบชโิ นยูโรเปยี น มีอายยุ าวนานถึง 88 ปซี ง่ึ เปน็ ยคุ กอ่ นท่กี ิจการเหมืองแร่รงุ่ เรืองอยา่ งขีดสุดใน
ภูเกต็ ซึ่งเจา้ ของบ้านเองกเ็ ชือ่ ว่าบรรพบุรุษผ้สู รา้ งบา้ นหลังนน้ี นั้ กค็ ือคนที่ทากิจการเหมืองแร่
โดยการท่ีคณะผู้จัดทาละครแปลรักฉนั ด้วยใจเธอได้ทาการเลือกบ้านเลขที่ 65 ซ่ึงเป็นบ้านที่โดยปกติ
จะเปน็ บา้ นที่ไม่เปิดใหบ้ ุคคลภายนอกเข้าเยย่ี มชมเนื่องจากบ้านหลังดังกล่าวเป็นบ้านส่วนตัว โดยในฉากละคร
ในพ้ืนท่ีของฉากภายในบา้ นเลขท่ี 65 นั้นกไ็ ด้มกี ารนาเสนอภาพของวัฒนธรรมของคนจนี บาบ๋าไว้อยา่ งน่าสนใจ
ท้ังในเรือ่ งของฮวงจุ้ยบ้านท่ีถูกต้องตามหลักความเชื่อ รวมไปถึงการนาเสนอภาพขององค์ประกอบภายในบ้าน
ที่จะมีการจัดสัดส่วนตามสไตล์จีนบาบ๋า เช่น ห้องรับแขก ห้องโถงกลางที่จะมีการจัดโต๊ะกินข้าว ซึ่งข้างๆ ห้อง
ดงั กลา่ วก็จะมบี ่อนา้ หรือฉิมแจ้เพ่ือเปดิ ให้ลมและแสงแดดเข้ามาในบา้ นได้จากบอ่ น้า โดยบ้านหลังน้ีก็จะมีการ
จดั วางเฟอร์นิเจอร์เก่าทาให้รสู้ ึกถงึ ความเปน็ บ้านจนี หลงั เก่าแบบดัง้ เดิมในอดตี
นอกจากบ้านเลขที่ 65 จะถูกใช้เป็นบ้านของเต๋ ตัวละครเอกในเรื่องแล้วบ้านหลังนี้ก็ได้มีการถูก
นามาใช้เป็นส่วนหนึ่งของฉากสาคัญในมิวสิควิดีโอเพลง “กีดกัน” เพลงประกอบละครแปลรักฉันด้วยใจเธอที่
ถูกเผยแพร่ก่อนที่ละครจะออกฉายก่อน 1 เดือน ซึ่งผลลัพธ์เพลงดังกล่าวทาใหเ้ ป็นการสร้างกระแสความนิยม
ให้กับละครเรื่องน้ีให้เป็นที่นา่ สนใจมากยิ่งขึ้น โดยเมื่อผลลพั ธข์ องละครออกฉายได้ผลตอบรับท่ีดสี ่งผลให้แฟน
คลับของละครมีความสนใจในเรื่องของสถานที่ถ่ายทามิวสิควิดีโอเพลงกีดกัน จึงทาให้มีการพยายามตามหา
สถานที่ทามิวสิควิดโี อดังกล่าว ซึ่งต่อมาเมื่อช่วงวันที่ 4 มกราคม พ.ศ. 2564 นิตยสาร The Cloud ก็ได้มีการ

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 173

เผยแพรบ่ ทความต่างๆ ของบา้ นเลขที่ 65 โดยมกี ารอิงเนือ้ หาเพลงกีดกัน โดยจากการสงั เกตจากตวั มิวสิควิดีโอ
จึงทาให้ได้ทราบถึงความเกี่ยวข้องของบ้านเลขที่ 65 กับละครแปลรักฉันด้วยใจเธอในฐานะฉากที่สาคัญใน
หลาย ๆ จุดทัง้ ในฉากบ้านของตวั ละครเอกอย่างเต๊ และพืน้ ที่ถ่ายทามิวสิควดิ โี อเพลงกีดกัน

นอกจากบ้านเลขที่ 65 ที่ได้กล่าวไปนั้นมีส่วนสาคัญในการเป็นฉากละครทีส่ าคัญหนึ่งในอาคารที่เปน็
บา้ นเรือนท่สี าคัญอีกหน่ึงจดุ นน้ั ก็คือ ฉากโรงเรียนกวดวิชาสอนภาษาจีน โดยความสาคญั ของฉากน้ีคือการที่ตัว
ละครเอกทั้งสองฝ่ายได้หวนกลับมาพบเจอกันอีกครั้งหลังจากปัญหาที่ตัวละครทั้งสองฝ่ายได้ทะเลาะกันเป็น
เวลานาน โดยฉากดงั กลา่ วมกี ารใชอ้ าคารหลังเกา่ อย่างตกึ ชิโนโคโลเนียล หรือบ้านเลขท่ี 71 ซง่ึ เปน็ อาคารท่ีอยู่
อาศัยสว่ นบคุ คลไม่เปดิ ใหบ้ ุคคลภายนอกเข้ามาภายในบ้านได้

โดยสถานที่ถ่ายทาที่เป็นอาคารที่อยู่อาศัยที่ถือเป็นบ้านเดี่ยวทั้ง 2 หลังนั้น สะท้อนให้เห็นว่าละคร
แปลรักฉันดว้ ยใจเธอมกี ารนาเสนอภาพของวิถชี ีวติ ความเป็นอยขู่ องผูค้ นท้องถ่ิน โดยเฉพาะกลุ่มบาบ๋าไว้อย่าง
ละเอียดและเข้าถึงวัฒนธรรมความเป็นจีนบาบ๋า โดยทั้งบ้านเลขที่ 65 ที่ถือเป็นฉากของบ้านตัวละครเอก
อย่างเต๋และพื้นที่ถ่ายทามิวสิควดิ ีโอเพลงกีดกนั นั้นก็ถือได้ว่าเป็นการนามนตเ์ สน่ห์ของวัฒนธรรมท้องถิ่นมาใช้
ให้เป็นประโยชน์ รวมไปถึงการสร้างเรื่องราวในฉากสาคัญในการหวนกลับมาของตัวละครเอกในฉากโรงเรียน
กวดวิชาภาษาจีนที่มีการใช้ตึกแถวชิโนโคโลเนียลหรือบ้านเลขที่ 71 ออกมาได้อย่างน่าสนใจโดยผ่านมุมมอง
การเข้าถงึ วัฒนธรรมความเป็นจนี บาบ๋าบนเกาะภเู ก็ต โดยละครแปลรักฉันดว้ ยใจเธอถือไดว้ ่าเป็นละครที่มีการ
นาเสนอภาพของวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างวัฒนธรรมจีนบาบ๋าในย่านเมืองเก่าภูเก็ตไว้อย่างแยบยลและมีการ
ดงึ อตั ลกั ษณข์ องวัฒนธรรมท้องถ่ินภเู กต็ ออกมาได้อย่างน่าสนใจ

ภาพท่ี 7 บ้านเลขท่ี 65 และ 71 ถนนดีบกุ
(ทม่ี า: The cloud และLie TV)

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 174

3.2 ซอยรมณยี ์

ในอดีตหนงึ่ ในสถานที่บันเทิงเริงรมย์ของกลุ่มกลุ จี ีนในย่านเมืองเกา่ หลายคนในภูเกต็ มักท่ีจะนึกถึงคือ
ซอยรมณีย์ ซึ่งเชื่อมระหว่างถนนดีบุกและถนนถลาง โดยซอยแห่งนี้ได้การมีกล่าวกันว่าเป็นซอยแห่งความสุข
ความปรเี ปรมของผมู้ าเยอื นโดยเฉพาะชายแรงงานผมู้ ีฐานะเปน็ กุลใี นเหมืองแร่ดีบุก โดยซอยดงั กล่าวเป็นตึกใน
รูปแบบสถาปัตยกรรมชโิ น-ยูโรเปียน มีความสง่างามในตัวรูปแบบ ทั้งประตูหน้าต่างแบบจีน ซุ้มหน้าต่างบาน
เกล็ดและบานลูกฟักไม้ยาวถึงพื้น รวมไปถึงการตกแต่งลวดลายปูนปั้นประดับผนัง อาคารบางช่วงมีระเบียง
เพม่ิ เขา้ มา13

ซอยรมณีย์ แม้ว่าจะเป็นซอยสั้น ๆ แต่ก็ได้ชื่อว่าเป็นซอยที่สวยงาม โดยท่ามกลางความสวยงามนั้นก็
ยงั แฝงไปดว้ ยเร่ืองราวของโศกนาฏกรรมในอดีตที่ซอยแห่งน้ีเคยเกิดอัคคีภัย ส่งผลใหผ้ ้หู ญิงท่ีทางานอยู่ในซอย
รมณีย์ซึ่งส่วนใหญ่ล้วนเป็นงานบริการและการค้าประเวณีต้องจบชีวิตลงท่ามกลางกองเพลิ ง ส่วนร่างของ
ผู้เสียชวี ติ จากเหตุการณด์ ังกลา่ วก็ถูกนาไปฝังรวมไว้ที่สุสานจีนบริเวณจุดชมวิวเขารัง โดยในปัจจุบันซอยแห่งน้ี
ได้มีการบูรณะและตกแตง่ ตัวอาคารใหเ้ ต็มไปด้วยสีสันทส่ี วยงามจนถูกยกย่องให้เป็นซอยทส่ี วยงามที่สุดในย่าน
เมอื งเก่าภเู กต็ จนกลายเป็นสถานทีท่ ่องเท่ียวแห่งหนง่ึ ที่ไดร้ บั ความนิยมในการมาเกบ็ ภาพกลบั มาเป็นท่ีระลกึ

ในการถา่ ยทาละครแปลรักฉันดว้ ยใจเธอซอยรมณยี เ์ องก็ได้ถกู นามาใชเ้ ปน็ สถานที่ในการถ่ายทาละคร
โดยเฉพาะฉากที่ตัวละครเอกทั้งสองคน ได้มาเดินในบริเวณซอยรมณีย์ โดยมีอาคารในตรอกซอยดังกล่าวเป็น
ฉากหลังที่ทาให้สร้างบรรยากาศโรแมนติกให้กับละคร โดยจากการลงพื้นที่สังเกตการณ์ในบริเวณพื้นที่ตรอก
ซอยรมณีย์นั้นทาให้สามารถวิเคราะห์ออกมาได้ว่าทางกองถ่ายทาละครไดม้ ีการใช้เงื่อนไขของความหมายของ
สญั ลักษณอ์ ยา่ ง Rainbow LGBT Pride Flag หรอื ธงสีรงุ้ สญั ลักษณ์ของกลุ่ม LGBT14 กบั สถานที่ถ่ายทาอย่าง
ซอยรมณีย์อย่างสอดคล้องกัน โดยสังเกตได้จากลักษณะสีของอาคารเก่าในซอยรมณีย์มีสีตามเฉดสีที่อยู่ใน
ธงสรี ุง้ เปน็ สขี องตวั อาคารซง่ึ มคี วามสอดคลอ้ งกับประเภทของละครท่มี ีเรือ่ งราวความสัมพนั ธ์แบบ LGBT

นอกจากนี้จากข้อสังเกตอีกประการหนึ่งนั้นก็คือ บริเวณหน้าซอยรมณีย์นั้นมีการนาดอกไม้มาใช้ใน
การจัดเป็นซุ้มที่จะทาให้ภาพความสวยงามของซอยรมณีย์นั้นถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ภาพแทนถึงผู้หญิงที่เคย
ทางานในสถานที่การค้าบริการแห่งนี้ว่าไม่ได้เป็นสิ่งที่น่ารังเกียจแต่เปรียบเ หมือนเป็นดอกไม้ที่สวยงามซึ่ง

13 คณะกรรมการประมวลเอกสารและจดหมายเหตุในคณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารอานวยการจดั การจดั งาน
เฉลมิ พระเกียรติ พระบาทสมเดจ็ พระเจ้าอยหู่ วั ฯ, วฒั นธรรม พัฒนาการทางประวตั ศิ าสตร์ เอกลกั ษณ์และภมู ิปัญญา
จงั หวัดภูเก็ต (กรงุ เทพฯ : กรมศิลปากร, 2544).

14 ทศพร กลน่ิ หอม, ไขความหมายท่ีซอ่ นในสรี ุ้งของ Rainbow LGBT Pride Flag, เขา้ ถึงเมือ่ 1 กรกฎาคม
2565, เข้าถงึ ได้จาก https://www.sarakadeelite.com/lite/rainbow-lgbt-pride-flag/.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 175

สะท้อนการให้เกียรติแก่เพศหญิงและสะท้อนภาพความเท่าเทียมทางเพศ15 ซึ่งอาจจะมองได้ว่าการที่คณะ
ผู้จัดทาละครนั้นตั้งใจที่จะใช้สถานที่อย่างซอยรมณีย์ในการถ่ายทานั้นอาจจะกล่าวได้ว่าเป็นการพยายาม
นาเสนอเรื่องราวของความเท่าเทียมทางเพศผ่านละครที่มีการสถานที่นั้นเป็นพื้นที่ถ่ายทา โดยนามาใช้ให้
สอดคล้องกับเรื่องราวของค่านิยมรักร่วมเพศของกลุ่ม LGBT ซึ่งเป็นสิ่งที่ละครเรื่องนี้ต้องการจะนาเสนอ โดย
ใช้เรื่องราวของความเท่าเทียมทางเพศเพื่อให้เกิดความยอมรับในเรื่องของรสนิยมรักร่วมเพศ ซึ่งจากการท่ี
ละครออกฉายและได้มีการประชาสัมพันธ์ไปน้นั ทาใหส้ ามารถมองไดว้ ่าละครดังกล่าวได้สร้างมิติและเร่ืองราว
ให้แก่พื้นที่ซอยรมณีย์ทั้งในแง่ของการท่องเที่ยว การสร้างเรื่องราวขึ้นมาใหม่ให้เป็นสากล การเป็นสื่อที่
พยายามจะนาเสนอในเร่อื งความเทา่ เทยี มทางเพศ จึงทาใหพ้ ื้นท่ีซอยรมณียก์ ลายเปน็ สถานท่หี นง่ึ

\

ภาพที่ 8 ซอยรมณยี ใ์ นละคร
(ท่มี า: Line Live)

15 สมั ภาษณ์สภุ มิ า พันธ์ลุ าภ, เจ้าของร้าน Aung Ku ซอยรมณยี ์, 13 พฤษภาคม 2565.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 176

3.3 รถโพถ้อง

หนึ่งในวิถีชีวิตของคนภูเก็ตที่ละครแปลรักฉันด้วยใจเธอได้นาเสนออกมานั้นก็คือเรื่องราวของสิ่ง
อานวยความสะดวกในการขนส่งและคมนาคมภายในจงั หวัดภเู ก็ต นนั้ ก็คือรถสองแถวโพถอ้ ง หรือทค่ี นในภเู ก็ต
มักเรียกว่ารถโพ-ท้อง ซึ่งรถที่มีประวัติความเป็นมายาวนานกว่า 50 ปี โดยชาวภูเก็ตรวมไปถึงนักท่องเที่ยว
มักจะให้ความสนใจกับรถสองแถวคันนี้ เนื่องจากการมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวตั้งแต่แรกเห็น โดยตัวรถและที่นั่ง
ได้ทามาจากไม้ บริเวณที่นั่งสองฝั่งเปิดโล่งให้ลมโกรกและสามารถชมทัศนียภาพของเมืองภูเก็ต16 ซึ่งจากการ
สังเกตจากการลองขึน้ รถโพถ้อง โดยประเภทของรถโพถ้องนั้นจะแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือรถโพถ้องสีฟ้า กับ
สชี มพซู ึ่งเป็นสองแถวที่จะมีการแบ่งอิทธพิ ลในการรับผ้โู ดยสารคนละเสน้ ทางตามที่รถทง้ั สองไดต้ กลงกันไว้17

โดยในละครแปลรักฉันด้วยใจเธอนั้นถึงแม้จะไม่มีการรถโพถ้องมาใช้ในการถ่ายทาละครหลักแต่รถ
สองแถวคันน้ีถูกสรา้ งภาพจาใหม่ในฐานะสว่ นหนงึ่ ของมวิ สคิ วดี โี อเพลง ‘แปลไม่ออก’ เพลงประกอบละครแปล
รักฉันด้วยใจเธอ โดยมีการนารถโพถ้องมาใช้ในประกอบฉากถ่ายทามิวสิควิดีโอเพลงและนามาวิ่งบริเวณถนน
ในย่านเมืองเก่าภเู กต็ ซ่งึ ไมใ่ ช้เสน้ ทีร่ ถวิง่ ในเวลาปกติ

ผลตอบรับหลงั จากการประชาสัมพนั ธ์รถโพถ้องผ่านมิวสิควิดีโอเพลงแปลไม่ออกนน้ั จากคาสัมภาษณ์
คนขับรถสองแถวโพถ้องนั้นได้บอกว่าในช่วง พ.ศ. 2563 นั้นภูเก็ตก็ถือเป็นหนึ่งในเมืองที่ได้รับผลจากการ
ท่องเที่ยวในช่วงภาวะการแพร่ระบาดของโควิด 19 เป็นอย่างมาก จนเมื่อช่วงกลาง พ.ศ. 2564 ที่มีนโยบาย
ภูเก็ตแซนด์บ็อกเพือ่ ช่วยพยุงเศรษฐกิจและทดลองปรับตัวกับวิกฤตการแพร่ระบาด รถสองแถวโพถ้องเองก็ได้
กลับมาวง่ิ อกี ครั้ง โดยถึงแมใ้ นปจั จบุ ันการใช้งานรถโดยสารสาธารณะอย่างรถโพถ้องไม่ได้เป็นท่ีนิยมเหมือนแต่
ก่อน แต่จากคาสัมภาษณ์ของคนขับรถโพถ้องก็ได้บอกว่าหลังละครแปลรักฉันด้วยใจเธอได้ออกฉายแล้ว แทบ
ทุกวันหลังจากจอดรถที่จุดรอผู้โดยสารหลักที่บริเวณตลาดสดเทศบาลภูเก็ต บนเส้นถนนปฏิพัทธิ์นั้น ใน
บางครั้งก็ได้มีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างชาติโดยเฉพาะนักท่องเที่ยวชาวญี่ปุ่นได้ขอมาถ่ายรูปบน
รถโพถ้อง หรือนักท่องเที่ยวบางคนเองก็ยอมเสียค่ารถโดยสารเพื่อให้ได้มีโอกาสลองนั่งรถโพถ้องเพื่อซึมซับ
บรรยากาศในการตามรอยละคร

โดยจะเหน็ ไดว้ ่ารถสองแถวประจาถิ่นอย่างรถโพถ้องน้ันถือเป็นรถโดยสารทีค่ นภูเก็ตใชเ้ ดินทางสัญจร
ไปมาอย่างยาวนานตลอด 50 กวา่ ปี ซึง่ ถอื เปน็ ภาพความทรงจาเก่าของรถโพถ้องในฐานะรถสองแถวท้องถิ่นท่ี
มวี ถิ ีชีวติ อย่คู ่กู ับผคู้ นในภูเก็ต ก่อนท่ีจะเกิดเหตุการณ์ที่เปน็ จดุ พลิกพันครง้ั สาคญั ในย่านเมืองเก่าภูเก็ตนั้นก็คือ

16 Nairobroo, โพถอ้ ง รถสองแถว 4.0, เขา้ ถงึ เม่อื 12 กรกฎาคม 2565, เข้าถึงไดจ้ าก
https://www.nairobroo.com/travel/tips-travelers/po-thong

17 สมั ภาษณบ์ ญุ ชนะ ทวสี มาน, คนขบั รถโพถ้องสชี มพู, 14 พฤษภาคม 2565.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ รื่ อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 177

การแพรร่ ะบาดของไวรัสโควิด 19 โดยในปัจจบุ นั นี้ท่ามกลางการฟน้ื ฟูเศรษฐกิจในภูเก็ตรถโพถ้องก็ได้ถูกสร้าง
ภาพความทรงจาใหม่หลังการออกฉายละครแปลรักฉันด้วยใจเธอ และมิวสิควิดีโอเพลงแปลไม่ออกเมื่อ พ.ศ.
2563 น้นั ก็ถอื ได้วา่ ทงั้ สองสง่ิ ถือเปน็ ปัจจัยที่ทาให้เกิดการสรา้ งภาพลักษณใ์ หม่ให้กบั รถสองแถวโพถ้องในฐานะ
หมุดหมายการตามรอยละคร

ภาพท่ี 9 รถโพถ้องในมิวสคิ วีดีโอเพลงแปลไม่ออก และรถโพถ้องในจดุ จอดรถบริเวณตลาดเทศบาลภเู กต็
(ที่มา: ฐิติคุณ เพช็ รกจิ , 13 พฤษภาคม 2565)

3.4 ศาลเจ้าแสงธรรม
ศาลเจ้าแสงธรรม หรือ อ๊ามเต่งก้องต๋อง ตัง้ อยู่บนถนนพงั งา เปน็ ศาลเจ้าขนาดเล็กในผังรปู ตัวที สร้าง
ขึ้นตามศิลปะแบบหมิ่นหนาน ที่นิยมในมณฑลฝูเจี้ยน โดดเด่นด้วยการทาท้องหลังคาแอ่นโค้งลงตรงกลาง มี
การประดับทัว่ ศาลเจ้าด้วยเทคนิคตา่ ง ๆ ตามอย่างศิลปะจีน ทั้งการสลักคานรองรับน้าหนักในระบบชาเหลยี ง
และประตู การประดับตกแต่งผนังอาคารด้วยการเขียนจิตรกรรมจากวรรรกรรมจีนเป็นช่อง ๆ ภายในอาคาร
ทางเขา้ ศาลเจ้า และการประดบั เคร่ืองบนหลังคา ด้วยปูนประปน้ั ประดับกระเบื้อง (เชี่ยนฉือ) ภายในประดิษฐ
ฐานพระอ๋องสุ้นไตส่ ่าย ยวุ เทพท้องถนิ่ ของชาวจีนฮกเกีย้ น
ศาลเจ้าแห่งนี้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2434 โดยหลวงอานาจนรารักษ์ (ตันค้วด) เดิมมีลักษณะเป็นศาล
ประจาตระกลู ต้งั อยู่ลกึ เข้าไปจากถนนไม่สามารถเหน็ ไดจ้ ากภายนอก ตอ่ มาไดเ้ สอื่ มโทรมลงตามลาดบั กระทั่ง
ในช่วงที่มีการฟื้นฟูวัฒนธรรมในย่านเมืองเก่าภูเก็ต ศาลแห่งนี้จึงได้รับการบูรณะ และเปิดให้คนภายนอก
สามารถเข้าไหว้ได้ด้วยเส้นทางจากถนนพังงา ต่อมาในโครงการ F.A.T.Phuket (Food Art Old Town) พ.ศ.
2559 ผนังทางเข้าศาลเจ้าก็ได้รับเลือกให้เป็นอีกหน่ึงจุดท่ีมีการวาดรูปสตรีทอาร์ท ในส่วนของพิธีกรรมถือศีล
กนิ เจ พธิ แี ตง่ งาน และการละเลน่ หนุ่ กาเหล้

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 178

ในละครแปลรกั ฉนั ดว้ ยใจเธอ ศาลเจ้าแสงธรรมได้ปรากฏในฉากทเี่ ต๋และโอเ้ อ๋วในวัยเด็กซ้อมบทละคร
ฉากท่ีเต๋และโอ้เอ๋วในวัยผู้ใหญ่ได้กลับมาเคลียร์เร่ืองที่ค้างคา และมาขอพรร่วมกันอีกคร้ังเม่ือท้ังสองได้กลับมา
เป็นเพื่อนกัน โดยในละครได้ผูกโยงให้ศาลเจา้ แหง่ น้ีสามารถเข้าได้จากโรงเรียนกวดวิชาภาษาจนี ซึ่งถูกที่ถนน
คนละเส้น โดยใช้ทางเชื่อมที่มีจริงของร้านโกปีเ้ ตีย่ มมาถ่ายทา ณัฐนนท์ ปานคง อารักษ์ศาลเจ้าได้ให้ข้อมูลว่า
ในก่อนที่จะถ่ายทา ทางคณะทีมงานได้มีการขออนุญาตกับทางม้าขี่ของศาลเจ้า ซึ่งทางม้าขี่ก็ได้อนุญาตและ
ทานายว่าศาลจะเป็นที่รู้จักมากขึ้น และก็เป็นดังนั้นเพราะภายหลังที่ละครได้เผยแพร่ออกไป ศาลเจ้าได้
กลายเป็นท่ีรู้จักในวงกว้างมากข้ึน และมีผ้คู นหลากหลายประเภทเดินทางเข้ามาภายในศาลเจ้า ท้ังเพ่ือถ่ายรูป
และกราบขอพร นอกจากน้ียงั นา่ สนใจวา่ ในปถี ัดมาท่ีละครเผยแพร่ออกไป ทางศาลเจา้ ยังอนุญาตให้ถ่ายรูปใน
บริเวณศาลเจา้ ได้ โดยอา้ งอิงคาสงั่ เทพประธานศาลผา่ นม้าขอ่ี ีกด้วย18

ภาพท่ี 10 ศาลเจ้าแสงธรรมในละครแปลรกั ฉันดว้ ยใจเธอ และภาพศาลเจ้าแสงธรรม
(ท่มี า: Line Tv และนายฐิติคุณ เพ็ชรกจิ , 12 พฤษภาคม 2565)

สรุปผลการศึกษา
อาจกล่าวได้ว่าในขณะท่ีละครแปลรักฉันดว้ ยใจเธอ ไดใ้ ช้ ‘ทุนทางวฒั นธรรม’ ของย่านเมืองเก่าภูเก็ต

เป็นหนึ่งในองค์ประกอบที่สร้าง ‘ความแตกต่าง’ เพื่อ ‘ดึงดูด’ ผู้ชม สวนทางกับความนิยมละครโรแมนส์ชาย
ชายในเวลานั้น ที่ยังคงติดในมายาคติของศูนย์กลางและความเป็นเมืองหลวงอย่างปฏิเสธไม่ได้ เมื่อละครถูก
เผยแพร่ออกไป ละครดังกล่าวก็ได้เพิ่ม ‘มิติใหม่’ ให้กับทุนทางวัฒนธรรมบางชิ้น ในย่านเมืองเก่าภูเก็ต ที่ถูก
นาเสนอตัวเองเป็น ‘แหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร’์ และ ‘แหล่งวัฒนธรรมบาบ๋า’ ในฐานะ ‘สถานที่ถ่าย
ทาละคร’ ท่รี ้อยรัดแฟนละครเข้ากับละครทพี่ วกเขาประทับใจ

18 สมั ภาษณ์ ณฐั นนท์ ปานคง, อารกั ษ์ศาลเจา้ แสงธรรม, 12 พฤษภาคม 2565.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 179

มิตใิ หมน่ ้เี องได้ถูกขับเน้นด้วยการประชาสัมพนั ธ์เชิงการค้า บทความในสานักพิมพ์ต่าง ๆ โพสต์ในส่ือ
ออนไลน์ และกิจกรรมเสวนา นับตั้งแต่ละครออนแอร์กระทั่งละครจบลง และช่วยดึงดูดให้นักท่องเที่ยวกลุ่ม
ใหม่ ๆ เดินทางเข้ามาย่านเมืองเก่าภูเก็ต เพื่อเสพสุนทรียภาพในมิติใหม่ที่ถูกซ้อนทับไปบนมิติเดิมของพื้นที่
อย่างแนบสนิท โดยเฉพาะกลุ่มของผู้นิยมในละครโรแมนซ์ชายชาย ดังที่สมยศ ปาทาน ได้กล่าวในกิจกรรม
เสวนาโดยเพจนิยายวายซรี ีย่ ์วายว่า ในอดตี กลมุ่ นกั ท่องเทยี่ วที่เดินทางเข้ามายงั ย่านเมอื งเก่า คอื กลุ่มคนในวัย
30 ปี ขึ้นไป แต่อาศัยละครเรื่องดังกล่าวได้ทาให้มีกลุ่มนักท่องเที่ยวกลุ่มใหม่เดินทางเข้ามายังพื้นที่มากข้ึน
สอดคล้องกับอรทัย อายุพงศ์ อุปนายกสมาคมมัคคุเทศก์อันดามันภูเก็ต-พังงา-กระบี่ ที่กล่าวภายในงาน
เดียวกนั วา่ แนวทางการทอ่ งเทย่ี วยา่ นเมืองเก่าภเู ก็ตไดเ้ ริ่มเปลีย่ นไปจากละครเร่ืองดังกลา่ ว

กระนั้นก็ตามมิติใหม่ที่ถูกสร้างขึ้นมานี้ ใช่ว่าจะถูกโอบรับและถูกนาเสนอออกมาเป็นจุดขายอย่าง
โจ่งแจ้ง เพราะจากลงพื้นที่สารวจมีเพียงร้านดีบุก เพียงแห่งเดียวที่ได้นามิติใหม่นี้ มาเพิ่มเป็นจุดขายให้กับ
ร้านคา้ ของตน อาศยั การตกแต่งหนา้ รา้ นและการต้งั ช่ือเมนูอาหาร ในขณะที่สถานท่ีอ่ืน ๆ ทีถ่ ูกใช้ถา่ ยทา ไม่ได้
มกี ารนาเสนอมิติใหม่น้ีเพ่ือประโยชน์ทางการค้าอย่างเปดิ เผย แตก่ ็มีการประชาสัมพนั ธบ์ ้างในรูปแบบออนไลน์
ในช่วงที่ละครเพิ่งลาจอได้ไม่นาน แง่หนึ่งอาจเป็นเพราะสถานที่เหล่านั้นมีจุดขายเดิมอยู่แล้ว คือ เรื่องเล่า
ทอ้ งถิ่นของตวั เอง และมีชอ่ื เสียงอยแู่ ล้ว แต่แง่หนง่ึ อาจมปี จั จัยจากประเภทของละครเรื่องดังกลา่ ว ทีท่ าให้การ
นาเสนอเรื่องราวดังกล่าวเป็นไปได้ยาก กระนั้นก็ตามเมื่อพิจารณาจากปัจจัยของระยะเวลาและสถานการณ์
โควิด 19 ก็อาจไมไ่ ดฟ้ ันธงไปตามนีไ้ ดเ้ ตม็ ทวี า่ เป็นดังนนั้

ดังน้ันในอนาคตหากมีการศกึ ษาในประเดน็ ดงั กลา่ วเพิ่มเติมในแงม่ ุมของทิศทางของสถานที่แต่ละแห่ง
ต่อละครเรื่องดังกล่าว ก็คงจะเป็นการดีไมน่ ้อย และนา่ จะช่วยให้เห็นภาพของความเปลย่ี นแปลงของย่านเมือง
เกา่ ภเู กต็ ผา่ นละครแปลรักฉันด้วยใจเธอไดส้ มบรู ณก์ วา่ บทความช้ินนี้.

______________________________________________

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 180

รายการอ้างอิง
หนงั สือ
กระทรวงมหาดไทย. ประวตั มิ หาดไทยส่วนภูมภิ าค จังหวดั ภเู กต็ (กรุงเทพฯ : กระทรวงฯ, 2524).
คณะกรรมการประมวลเอกสารและจดหมายเหตุในคณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารอานวยการจัดการ

จัดงานเฉลิมพระเกียรตพิ ระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั ฯ. วัฒนธรรม พัฒนาการทาง
ประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภมู ิปัญญาจงั หวัดภูเก็ต (กรงุ เทพฯ : กรมศิลปากร, 2544).

พิพิธภณั ฑ์เพอรานากนั นิทศั น์. คูม่ อื นาชมพิพธิ ภณั ฑเ์ พอรานากนั นทิ ศั น์. (ม.ป.ป: ม.ป.ท. , ม.ป.ท.).
วิลเลยี ม จี สกนิ เนอร์, สังคมจีนในประเทศไทย, พมิ พค์ ร้ังที่ 3, แปลโดย ชาญวิทย์ เกษตรศิริ

(กรงุ เทพฯ : มติชน, 2564), 180.

ขอ้ มูลออนไลน์
Mama Ying Phuket, ตามรอยซีรีส์ แปลรักฉันด้วยใจเธอ [วิดิทัศน์], 13 ธนั วาคม 2563

[6 ธันวาคม 2563], เขา้ ถึงเมอื่ 8 มถิ ุนายน 2565,
เข้าถงึ ได้จากhttps://www.youtube.com/watch?v=DNKDKo3CpLo.
Nairobroo, โพถ้อง รถสองแถว 4.0, เขา้ ถึงเมือ่ 12 กรกฎาคม 2565,
เข้าถึงได้จากhttps://www.nairobroo.com/travel/tips-travelers/po-thong
ทศพร กลิ่นหอม, ไขความหมายทีซ่ อ่ นในสรี ุ้งของ Rainbow LGBT Pride Flag,
เข้าถึงเมื่อ 1 กรกฎาคม 2565, เข้าถึงได้จาก https://www.sarakadeelite.com/lite/rainbow-
lgbt-pride-flag/.
ณฐั พงศ์ สถติ ยะบตุ ร,์ ตามรอย เต๋-โอ้เอ๋ว จาก ‘แปลรักฉนั ด้วยใจเธอ’ ไปบอกรกั เมอื งภูเก็ต,
เขา้ ถงึ เมอ่ื 12 มถิ นุ ายน 2565, เขา้ ถึงได้จาก https://adaymagazine.com/journey-i-told-
sunset-about-you.
สมุ าลี สขุ ดานนท์. แทนทาลมั กบั อวสานท่าเรอื ภเู ก็ต. เขา้ ถงึ เมอื่ 18 มถิ ุนายน 2565.
เขา้ ถึงได้จาก http://www.cuti.chula.ac.th/articles/475/.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถิ่ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถิ่ น | 181

สัมภาษณ์
ชนะชนม์ ตณั ฑวณิช, ทายาทรุ่นที่ 5 ของบา้ นชนิ ประชา. สมั ภาษณ์, 11 พฤษภาคม 2565.
ณฐั นนท์ ปานคง, อารักษ์ศาลเจา้ แสงธรรม. สมั ภาษณ์, 12 พฤษภาคม 2565.
บุญชนะ ทวสี มาน, คนขับรถโพถ้องสชี มพ.ู สัมภาษณ์, 14 พฤษภาคม 2565.
สภุ ิมา พันธ์ุลาภ, เจา้ ของรา้ น Aung Ku ซอยรมณยี ์. สัมภาษณ์, 13 พฤษภาคม 2565.
ววิ รรณ บารุงวงศ์, เจา้ ของร้านร้านโกปี้เต่ียม by วิไล. สมั ภาษณ์, 14 พฤษภาคม 2565.

ร ว ม บ ท ค ว า ม กิ จ ก ร ร ม ท้ อ ง ถ่ิ น เ ล่ า เ ร่ื อ ง ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ป ร ะ วั ติ ศ า ส ต ร์ ข อ ง ท้ อ ง ถ่ิ น | 182