รำลึกท่านอาจารย์พุทธทาส

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    141 

สกั การะ เคารพ นบมอื ไหว้
เปน็ เหตใุ ห ้ เกดิ สขุ ใจหรรษา
ทำ�ใหค้ น สนใจธรรม พระสัมมา
ท่ีท่านอา- จารย์สอน ตอนทา่ นยงั

มีชีวิต มากมาย หลายหลากยิ่ง
สอนทุกส่งิ เพ่ือให ้ คนภายหลัง
น�ำ ไปใช ้ เพอ่ื ไมใ่ ห้ ชวี ิตพงั
ไม่เหมือนดงั อยา่ งคน ไม่สนใจ

ซึง่ พระธรรม คำ�สอน พระชนิ ศรี
ชีวิตมี แต่เศรา้ หมอง หมดผอ่ งใส
ผูส้ นใจ ในธรรมะ ไม่ว่าใคร
สน้ิ ทุกขภ์ ัย ปญั หา จะไม่มี

อัฐทิ ่าน อาจารย ์ บรรจุแลว้
คนผ่องแผ้ว ปรดี ์เิ ปรม เกษมศรี
แตเ่ วลา ลอยองั คาร มาอีกที
ซง่ึ จะม ี ในเดอื น ตุลาคม

๑๑๖142 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

ที่สิบหก และสิบเจด็ จงึ เสรจ็ สนิ้
สมถวิล ทุกอยา่ ง ช่างเหมาะสม
หาโอกาส ช่วยใหไ้ ด ้ หมายปรารมภ์
ถา้ ได้สม ปรารถนา นา่ จะดี

ตา่ งแยกย้าย กันกลบั สเู่ รอื นตน
แต่บางคน พักในวัด ในคนื น้ี
อยูต่ ่อไป สองสามวนั กย็ งั มี
เสรจ็ พธิ ี อัฐ ิ ท่านอาจารย์

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    143 

ไปดเู ขาสกเพอ่ื สำ�รวจสถานท่ี
กอ่ นน�ำ องั คารท่านอาจารยไ์ ปลอย

วนั ท่สี บิ ตุลาคม วนั อาทติ ย์
ญาติและศิษย ์ สองฝ่าย ไดป้ ระสาน
จะเดนิ ทาง ไปดทู ี่ ลอยอังคาร
อทุ ยาน แห่งชาต ิ ท่ีพนม

คอื เขาสก ต้นแมน่ ้ํา นามตาปี
ไปดูท ่ี เอาไว้ ให้เหมาะสม
อกี อยา่ งหนง่ึ หวงั จะได ้ เปลย่ี นอารมณ์
ทีห่ มักหมม อยดู่ ว้ ยงาน มานานปี

ออกจากวดั หดั พราก จากเสยี บ้าง
จติ ใจวา่ ง ภาระ เกษมศรี
ลืมเรอ่ื งราว ต่างตา่ ง อย่างเคยมี
เป็นวธิ ี ธรรมชาต ิ สามารถลอง

๑๑๖144 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    145 

อยู่ท่บี า้ น การงาน มันยุ่งหัว
เรอื่ งหมองมัว รบกวน ในสมอง
หนักทกุ วนั พลนั ตาย ไดค้ ลอ่ งคล่อง
ควรจะลอง ทิ้งมนั บา้ ง ทกุ ขบ์ างเบา

ไปท่อี น่ื หมน่ื อย่าง ตา่ งต่างเห็น
จิตไมเ่ ปน็ ปญั หา เพราะของเขา
ไม่หนักใจ เพราะไม่คิด วา่ ของเรา
จติ จะเบา แสนสบาย มนั งา่ ยดี

เพราะฉะนัน้ คนทงั้ หลาย จึงไดท้ ัวร์
เทย่ี วไปทัว่ ท้ังเทศไทย ใจสุขี
แตถ่ ้าไป บอ่ ยบอ่ ย ไมค่ ่อยดี
ปญั หามี เพราะท่องเทย่ี ว ไดเ้ หมอื นกัน

เปน็ ต้นว่า ตอ้ งจา่ ย ใชเ้ งนิ มาก
ความยงุ่ ยาก อาจมีได ้ โดยไม่ฝัน
ทรัพย์สมบัต ิ อาจหมดได ้ ในเรว็ วนั
ยิ่งกว่าน้นั ปญั หา ในครอบครัว

๑๑๖146 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

เกิดขน้ึ ได ้ เมื่อเราไม ่ อยทู่ ่บี า้ น
อนั ธพาล สร้างปัญหา ให้ปวดหัว
อุบัตเิ หตุ ก็มไี ด ้ ไปเทย่ี วทวั ร์
ตรองให้ทว่ั แลว้ จงึ ทำ� นั่นแหละดี

เวลาเชา้ เก้านาฬกิ า คุณโกวิท
เป็นหลานชิด ของอาจารย ์ หนา้ ผอ่ งศรี
ขับรถตู้ มารบั ในวนั นี้
พระเรามี ด้วยกัน สามส่อี งค์

คณุ เมตตา มาคันเดียว กับเราด้วย
มรี ถชว่ ย อกี คนั สมประสงค์
เปน็ ของคุณ อ�ำ นาจ เจตจำ�นง
ซึง่ ตกลง ไวห้ ลายวนั พากนั จร

คุณอำ�นาจ ขบั น�ำ ไปข้างหนา้
เราตามมา คุณโกวทิ คอยพรํา่ สอน
ใหล้ กู ชาย ทช่ี ่วยขบั คอยสงั วร
จราจร คับคง่ั ระวงั ตัว

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    147 

ถา้ ประมาท พลาดทา่ พากนั ตาย
ระวังไว้ ทุกอย่าง ต้องใชห้ ัว
มีความคดิ มิผิดพลาด ไมข่ ลาดกลัว
ไมง่ งงวั ใช้ปญั ญา ตลอดไป

ครสู ริ ิ คุณยเู หยี้ น นั่งคนั หน้า
จากไชยา ถึงเขาสก ใหส้ งสัย
เหน็ น้ําตก แม่ยาย ไมเ่ ขา้ ใจ
จึงลงไป สำ�รวจ ตรวจตราดู

ครูสริ ิ เอาอาหาร ถวายพระ
เวลาจะ เลยเท่ียง ถา้ ช้าอยู่
เสรจ็ อาหาร มาพินิจ คดิ กนั ดู
ควรจะร ู้ ใหแ้ นน่ อน ก่อนตกลง

จึงขนึ้ รถ ขับมาสู ่ อทุ ยาน
เพียงไมน่ าน กถ็ ึง สมประสงค์
ณ ท่นี ้นั พบคณะ คณุ จำ�นงค์
ขบั รถตรง มารว่ มท ี่ อุทยาน

๑๑๖148 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

พร้อมลกู สาว และครู ประยรู ด้วย
เพอื่ จะช่วย เหลอื กัน คอยประสาน
เพราะรู้จัก หัวหน้า อทุ ยาน
ทำ�ให้งาน เรางา่ ย ไมย่ ากเยน็

รองหัวหน้า น�ำ แผนท ่ี ช้ใี หด้ ู
บอกให้รู้ ต้นนา้ํ เพื่อมองเหน็
ว่ามันอยู่ ตรงไหน เราจำ�เป็น
ไปใหเ้ ห็น กบั ตา ดกี วา่ เดา

อทุ ยาน แหง่ ชาติ ทีเ่ ขาสก
เปน็ ป่ารก ซบั ซ้อน ด้วยภเู ขา
มเี นื้อที่ สี่แสนไร ่ มากไม่เบา
ทำ�ให้เรา เพลิดเพลนิ เจรญิ ตา

ยังมีเสอื ลงิ คา่ ง ชา้ งชะนี
สมเสร็จหมี ฟานกวาง และเลียงผา
นกต่างต่าง อาศยั ไพรพนา
จงึ นบั ว่า ชาวสรุ าษฎร์ มีโชคดี

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    149 

เรามีปา่ ต้นนํ้า ทกี่ วา้ งใหญ่
คนทวั่ ไป ไม่ค่อยมา ถงึ ท่นี ี่
ถ้ามาเหน็ จะเขา้ ใจ ได้อยา่ งดี
แม่ตาป ี ไหลอยู่ได ้ ไมห่ มดไป

เพราะปา่ ใหญ ่ ในเขต อทุ ยาน
กวา้ งไพศาล เก็บน้ําไว ้ ปลอ่ ยใหไ้ หล
ลงแมน่ า้ํ ตาป ี ตลอดไป
ควรสนใจ กันไว ้ ใหท้ ุกคน

ช่วยรักษา ป่าไม ้ ให้คงอยู่
คนทุกผู้ ต้องช่วยกัน ทกุ แหง่ หน
รฐั บาล ต้องชักจงู ให้ฝูงชน
มองเหน็ ผล ของปา่ อย่าทำ�ลาย

เจ้าหน้าที่ อธบิ าย ให้เราฟัง
ถา้ เราหวัง ดูต้นนา้ํ ตอ้ งเหนือ่ ยหลาย
ตอ้ งเดินทาง ขึน้ ไป ไกลไมใ่ กล้
อยา่ งนอ้ ยไม่ ตา่ํ กวา่ หา้ กโิ ล

๑๑๖150 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

ขา้ มแมน่ ํ้า สองสาย ให้ลำ�บาก
ถา้ น้ํามาก ขา้ มยาก เพราะลกึ โข
ปัญหาอยู่ ข้างหน้า คอ่ นขา้ งโต
ถา้ เราโง ่ อาจถึงตาย ไดเ้ หมอื นกัน

แต่เพราะจติ ศรทั ธา ตอ่ อาจารย์
ปณธิ าน ที่ตง้ั ไว้ ไม่แปรผัน
ถงึ อยา่ งไร เราต้องไป ดูดว้ ยกนั
หมดท้งั น้ัน ตงั้ หนา้ พากันเดิน

เจา้ หนา้ ท่ ี อุทยาน เดนิ น�ำ ทาง
ต่างกา้ วย่าง ขน้ึ ไป บนเขาเขนิ
สองข้างทาง มไี ม้ไผ่ มากมายเกิน
ขณะเดนิ เราชมไป ใจยินดี

บนเสน้ ทาง ค่อนข้างรก ยกย่างก้าว
ระวังเทา้ เพราะทาก มากทน่ี ่ี
ไดก้ ลนิ่ คน จะออกมา หาทันที
กินเลอื ดมี ในคน จนตัวพอง

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    151 

๑๑๖152 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข ุ  

ปากมันเบา เราไม ่ อาจจะรู้
มนั เป็นอยู่ ตอ้ งอาศัย เลือดสตั ว์ผอง
เราบางคน ถูกมนั กดั จนเลือดนอง
เราจงึ ต้อง คอยระวงั อย่างตัง้ ใจ

สามกิโล เราเดินได ้ ไม่ใช่น้อย
เหง่ือไหลย้อย ทั่วกาย เกอื บไมไ่ หว
นกึ ถึงคณุ อาจารย ์ พลงั ใจ
ยากเทา่ ใด กส็ ไู้ ด้ ไมเ่ กรงกลัว

ในท่สี ดุ ก็มาถงึ ซึง่ แม่น้าํ
ถ้าจะข้าม ตอ้ งวา่ ย เราใชห้ วั
คิดดกู อ่ น ให้รอบคอบ เหน็ ชอบท่ัว
มันน่ากลัว อันตราย ได้เหมอื นกนั

หยุดแค่นี ้ ดีกวา่ หาวิธี
อาจจะมี หนทาง ต่างคิดผนั
กลับลงมา เพราะเวลา มันสายัณห์
ล�ำ บากครัน ถ้ามดื คํ่า ในกลางดง

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    153 

จนกระท่งั ถงึ ท ี่ ส�ำ นักงาน
พบกับทา่ น รองหัวหน้า เพื่อประสงค์
ให้ท่านช่วย หาวิธ ี ท่านตกลง
เจตจำ�นง ลอยอังคาร อาจารยเ์ รา

ทต่ี น้ น้ํา เขาสก ใหส้ มหมาย
จะเตรียมไว ้ เรยี บรอ้ ย ทางข้นึ เขา
ทำ�สะพาน ขา้ มแม่นา้ํ เพ่ือพวกเรา
จะไดเ้ อา อังคาร อาจารยล์ อย

ทตี่ ้นนํ้า ตามประสงค์ ของอาจารย์
แมเ้ ปน็ งาน ลำ�บาก ไมท่ อ้ ถอย
เราขอบคณุ นํ้าใจ ท่านไม่น้อย
ที่ทา่ นคอย ชว่ ยเหลอื เก้ือกูลเรา

เราทงั้ หมด ลาข้นึ รถ กลับไชยา
เปน็ อนั วา่ การสำ�รวจ ตรวจภูเขา
ทำ�ให้เรา เขา้ ใจด ี ท่ีนห่ี นา
ไดท้ ำ�ให ้ ไดเ้ พลดิ เพลนิ เจริญตา

๑๑๖154 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

ในการมา ครง้ั นี้ มคี วามรู้
ธรรมชาติ มันสอน ตอนขนึ้ เขนิ
ถ้าเร่งเกนิ จะเหน่ือยมาก ยากจะสู้
เดินพอดี มิเร็วนกั ประจักษ์รู้

พักสกั ครู่ แล้วเดนิ ต่อ ก็สบาย
ธรรมชาติ มันสอน ทุกตอนข้นั
สิ่งส�ำ คญั สงู สุด คอื จดุ หมาย
พระนิพพาน พ้นผ่าน แกเ่ จบ็ ตาย

ถา้ ทำ�ได้ ถกู ทาง ห่างไกลทุกข์
ธรรมะจรงิ มองทุกส่ิง ธรรมชาติ
ไม่ประมาท ไม่ยึดม่ัน พลนั เกดิ สุข
เห็นเปน็ คน เปน็ สัตว์ มนัสทุกข์

เหมือนไฟลกุ เผาไหม้ จงใครค่ รวญ
พินยั กรรม อาจารย์สง่ั วา่ องั คาร
จงจดั การ แบ่งออก เปน็ สามสว่ น
หาเวลา ใหเ้ หมาะ ให้สมควร

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    155 

แลว้ ชกั ชวน หน่งึ ไปลอย ช่องอา่ งทอง
สองไปไว้ ภายในถํ้า เขาประสงค์
ที่สามจง เอาไปโปรย ตน้ นา้ํ ของ
แม่ตาป ี จงทำ� ใหถ้ ูกตอ้ ง
ศิษย์ทั้งผอง
เราจะทำ� จงึ ปรึกษา ตา่ งหารือ
แต่โชคดี อยา่ งไร ในเร่อื งน้ี
ทา่ นอาจารย ์ มีคน ทนี่ บั ถอื
ผูน้ ้ันคือ มานาน โดยสัตยซ์ ่ือ
ปวารณา
เรายินด ี คณุ สธุ รรม ตันไพบลู ย์
เรือลำ�ใหญ ่ จะให้ เรอื เฟอร์รี่
มพี รอ้ มมูล เพราะปัญหา จะส้นิ สญู
ว่าสิบหก ไปกนั ได ้ บริบูรณ์
ตรงกบั เก้า
ใหท้ ุกคน ทกุ อย่าง ตา่ งตกลง
เรือออกตรง ตุลาคม สามโมงเช้า
นาฬิกา อยา่ ลืมหลง
จำ�ไว้ อย่างมน่ั คง
เวลา ไมท่ า่ คอย



งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    157 

ลอยอังคารท่านอาจารยพ์ ุทธทาส

ส่วนท่ีสอง
ทช่ี ่องอ่างทอง อ�ำ เภอเกาะสมุย

วนั เวลา ผา่ นมา ถึงวันนดั
เตรียมรถบัส เอาไว้ ไม่ทอ้ ถอย
เฉพาะพระ ประมาณ เกอื บถึงรอ้ ย
ไม่ใช่น้อย ทีต่ ้งั ใจ ไปดว้ ยกัน

หกโมงเชา้ ฉนั ขา้ วต้ม เสียนดิ หน่อย
เสร็จคอ่ ยค่อย ทยอยออก จากโรงฉนั
เดินมาขนึ้ รถบสั โดยเรว็ พลัน
นอกจากน้นั ยงั มีรถ ส่วนบุคคล

เป็นรถต ู้ รถสองแถว ต้ังแนวยาว
เรานำ�เถ้า ดว้ ยจติ เป็นกุศล
มาขนึ้ รถ คุณโกวทิ ติดเครื่องยนต์
ไม่หมองหม่น ขบั รถมา สูท่ ่าเรือ

๑๑๖158 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข ุ  

ใช้เวลา ประมาณ ชัว่ โมงเศษ
อุบตั ิเหตุ หาไม ่ สบายเหลอื
ขับรถตรง ลงไป ภายในเรอื
ไม่น่าเชอื่ คนมา พนั กวา่ คน

ทั้งหนมุ่ สาว เฒา่ แก่ และนกั ข่าว
เวลาเก้า นาฬกิ า ผตู้ น้ หน
บอกประกาศ ใหร้ ู้ ทุกผคู้ น
ระวงั ตน น่งั ให้ด ี เปน็ ท่ที าง

อย่าเทีย่ วเดิน ไปมา อนั ตราย
คนมากมาย ตอ้ งระวงั พรอ้ มทกุ อย่าง
เรือติดเคร่ือง วิง่ จากทา่ บนเสน้ ทาง
ซึง่ อยหู่ า่ ง บริเวณชอ่ ง อ่างทอง

ผ่านเกาะเล็ก เกาะนอ้ ย ทยอยไป
ทุกคนใจ เปรมปรีดิ์ มมิ ัวหมอง
เรอื วิง่ ไป ในทะเล คล่นื แตกฟอง
เรานั่งมอง ทิวทัศน์ มนสั เพลิน

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    159 

มองขา้ งซา้ ย เปน็ ฝ่าย แผ่นดินใหญ่
มองไปไกล เหน็ ลำ�เนา ภเู ขาเขิน
มองขา้ งขวา เห็นสมทุ ร สดุ กวา้ งเกนิ
นกึ สรรเสริญ ความสามารถ มนษุ ย์เรา

คนไมม่ ี ปกี หาง เหมอื นอยา่ งนก
จะโผผก บนิ ข้ามนา้ํ ขา้ มภเู ขา
ด้วยมอื เทา้ แขนขา กำ�ลงั เรา
ไมต่ ้องเดา ท�ำ ไม่ได ้ ตายเสยี กอ่ น

จะแหวกว่าย สายทะเล เหมอื นอยา่ งปลา
มรณา แน่แน่ แม้ถูกสอน
หดั ว่ายนาํ้ มาบา้ ง ในบางตอน
ต้องม้วยมรณ์ เพราะหมดแรง แหง่ กายา

แตม่ นุษย ์ สัตวป์ ระเสรฐิ เลิศความคิด
สามารถผลิต เครื่องบิน เหินเวหา
สามารถข้าม มหาสมทุ ร โดยนาวา
ได้ดีกว่า มัจฉา ในสาคร

๑๑๖160 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

เรือครงั้ แรก ใชพ้ าย เปล่ียนใชใ้ บ
ไม่เทา่ ใด ใชเ้ คร่ืองยนต ์ คนถูกสอน
ให้เรียนรู้ พฒั นา มาเปน็ ตอน
คนแต่กอ่ น เขาล�ำ บาก เหลือประมาณ

นกนางนวล สขี าว ราวปยุ ฝ้าย
มีมากมาย บนิ ไปมา หาอาหาร
เหน็ ปลาน้อย ลอยขึน้ มา ก็ทะยาน
ลงจัดการ จบั กิน บนิ เวียนวน

นกบนฟ้า ยงั จบั ปลา ในน้ําได้
เพราะปลาไม ่ ระวังตวั มัวสบั สน
จึงพลาดท่า เสียที ชีวิตตน
เราทุกคน ถ้าประมาท ขาดระวงั

อาจถงึ ตาย กายสลาย เสยี ชวี ิต
ใชค้ วามคดิ ทุกเวลา ท้งั หน้าหลัง
ไม่ประมาท ขาดสติ มิเผลอพลั้ง
คอยระวัง ทำ�อะไร ไม่ใจเบา

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    161 

สองชั่วโมง เรือเฟอร์ร่ ี ที่ว่ิงมา
บนนาวา วดี ิโอ โชวเ์ รื่องเผา
ทา่ นอาจารย ์ ใหค้ นด ู ดไี ม่เบา
ท�ำ ให้เรา ไดธ้ รรมะ สบายใจ

เรอื ถงึ ชอ่ ง อา่ งทอง ตามปองหมาย
พระทัง้ หลาย มาตกิ า บนเรือใหญ่
บังสกุ ลุ เรยี บร้อย เราลงไป
จากเรอื ใหญ่ สเู่ รือนอ้ ย คอ่ ยคอ่ ยลง

เรือลำ�น ้ี เรอื เฟอรร์ ี่ ติดตอ่ ไว้
เพอ่ื จะให้ ทกุ คน สมประสงค์
ได้เหน็ ลอย องั คาร เรือวง่ิ วง
โปรยเถ้าลง บริเวณ เขตอา่ งทอง

ถา้ เราลอย องั คาร บนเฟอร์ร่ี
อาจจะม ี อาเพศ เหตุสยอง
เพราะคนมาก ห้ามยาก คนอยากมอง
ถา้ ทง้ั ผอง อยู่ข้างเดียว เสยี วหวั ใจ

๑๑๖162 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข ุ  

เรอื ตะแคง พลิกคว่าํ ท�ำ เรอื ลม่
คนจะจม น้าํ ตาย ใหส้ งสยั
เราจึงต้อง คิดการไว ้ ให้ปลอดภัย
เฟอรร์ ใ่ี หญ่ ลอยนิง่ เราวง่ิ วน

ด้วยเรือเลก็ โปรยองั คาร รอบเฟอร์ร่ี
ปลอดภัยดี ทกุ สิง่ ไม่สบั สน
บนเฟอรร์ ่ี เห็นกนั ทวั่ ทุกตัวคน
หมดกงั วล เสร็จสม อารมณป์ อง

ลอยองั คาร เสร็จแล้ว ขน้ึ เรือใหญ่
เราขอบใจ สดุ ซงึ้ ทเ่ี จา้ ของ
เรอื ล�ำ เลก็ ทำ�ได ้ ใหถ้ กู ต้อง
ขอเจ้าของ และคณะ จงเจริญ

ดว้ ยอายุ วรรณะ และสุขะ
มพี ละ กายใจ คนสรรเสริญ
ท�ำ ความด ี ก็ตอ้ งมี แตเ่ จรญิ
การด�ำ เนนิ ลอยอังคาร ผ่านด้วยดี

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    163 

๑๑๖164 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

ข้ึนเรือใหญ่ ด้วยใจ ทหี่ รรษา
คุณวรรณา เตรียมอาหาร บนเฟอรร์ ่ี
อยา่ งมากมาย หลายหลาก ลว้ นรสดี
เหตุการณน์ ี้ ควรถือว่า อัศจรรย์

เล้ยี งพระมาก ยุง่ ยาก มใิ ชน่ อ้ ย
พระเกอื บรอ้ ย ฉนั บนเรือ ใครจะฝัน
ความศรทั ธา เปน็ ธรรม ท่ีสำ�คญั
เมือ่ พระฉัน เสรจ็ แล้ว กใ็ หพ้ ร

ขอใหค้ ณุ วรรณา คุณสุธรรม
อยา่ ตกตา่ํ จงก้าวหนา้ อย่าหยดุ หยอ่ น
โภคทรัพย์ ไหลมา อย่าขาดตอน
ความเดอื ดร้อน อย่าไดม้ ี ท่ีกมล

พรอ้ มคณะ พน่ี อ้ ง เพ่ือนผองญาติ
จงไดป้ ราศ โรคภยั ด้วยกศุ ล
ทไ่ี ด้ทำ� เอาไว ้ จงบันดล
ให้ทุกคน มสี ขุ ทุกว่วี นั

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    165 

เรอื เฟอร์ร ่ี วิง่ กลบั มา ทา่ เทียบเรอื
เสยี ดายเหลอื ผูไ้ ม่ทนั มากไมฝ่ ัน
มใิ ช่นอ้ ย สองสามร้อย มาไมท่ ัน
ท่สี �ำ คัญ คอื พระราช- ธรรมเมธี

ท่านต้ังใจ จะไป ลอยอังคาร
ถ้าหากทา่ น ได้ไป มศี ักด์ศิ รี
เราเสยี ดาย ไมน่ อ้ ย ในวันนี้
ทไ่ี ม่ม ี ทา่ นเจ้าคณุ ไปกบั เรา

ท่านถงึ ทา่ เมอ่ื นาวา ออกเสยี แลว้
ท่คี ลาดแคลว้ เพราะว่า พวกเราเขลา
โทษทง้ั หลาย ได้ม ี มิใชเ่ บา
โปรดอย่าเอา ความผดิ คิดอภัย

โปรดเมตตา ปราน ี ครงั้ น้ีเถิด
แสนประเสรฐิ คดิ ว่าทา่ น ไม่หวัน่ ไหว
เพราะท่านม ี เมตตา ประจำ�ใจ
ไม่โกรธใคร แมก้ ระทง่ั กับศัตรู



งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    167 

น�ำ อังคารท่านอาจารยพ์ ุทธทาส

ส่วนทส่ี อง
ไปบรรจทุ เ่ี ขาประสงค์ อำ�เภอท่าชนะ

ออกจากทา่ เรือเฟอรร์ ี่

เรอื ถึงทา่ เมอ่ื เวลา ราวบ่ายสอง
เราจำ�ต้อง ทำ�ภาระ ทมี่ อี ยู่
คอื อังคาร สว่ นที่สอง ตรติ รองดู
ยังมีผู้ อยากไป กนั หลายคน

เรานดั หมาย ให้ถงึ ท่าชนะ
กำ�หนดกะ เวลา กนั สบั สน
ห้าโมงเยน็ จำ�เปน็ พร้อมทกุ คน
ต้องเตรียมตน ให้ตรง ต่อเวลา

เราจะโปรย อังคารที ่ เขาประสงค์
ใหม้ งุ่ ตรง ไปทีถ่ ้ํา อย่ากังขา
คุณโกวิท ขับรถ ถึงไชยา
คดิ จะพา โยมธรรมทาส ไปด้วยกนั

๑๑๖168 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

โยมธรรมทาส ไมส่ ามารถ จะไปได้
จึงร่วมถ่าย รปู กันไว้ แล้วผายผนั
รีบข้ึนรถ ตดิ เคร่ือง ว่ิงตะบนั
เพื่อใหท้ ัน เวลา หา้ โมงเยน็

รถมาถึง เขาประสงค์ ท่าชนะ
เวลาจะ บ่ายสี ่ เรามองเหน็
นาฬิกา บอกเวลา วา่ ใกล้เยน็
เราจำ�เปน็ ขับรถไป ในอาราม

ซึง่ อยู่ใกล้ ถา้ํ ใหญ่ ไมไ่ กลมาก
ไมล่ ำ�บาก ไปขึน้ ถา้ํ เพราะไม่หา่ ง
มีบนั ใด จนถงึ ถ้ํา ตลอดทาง
คนตา่ งยา่ ง กา้ วเดนิ เพลดิ เพลนิ ใจ

คนทั้งหลาย อยากได้ นำ�องั คาร
ท่านอาจารย ์ ขึน้ ส ู่ ภูเขาใหญ่
จงึ ตัง้ แถว แนวเรียง บนบนั ใด
ส่งผา่ นไป ท่ัวทุกคน ได้ผลดี

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    169 

ใหศ้ รทั ธา บรรดา มวลพีน่ อ้ ง
ไดส้ มปอง ปรีดเิ์ ปรม เกษมศรี
เจ้าคณะ จังหวดั มา ดว้ ยปรานี
ในวันน้ี คอื สุราษฎร ์ และชุมพร

ทา่ นท้ังสอง พระผู้ใหญ่ ในจงั หวดั
ออกจากวัด มาร่วม สโมสร
ในวนั นี้ มิได้ม ี ความอาวรณ์
จติ อาทร อตุ สา่ ห ์ มาร่วมมอื

คนมากมาย ไม่นอ้ ย ห้ารอ้ ยคน
เบยี ดเสียดจน เต็มถ้ํา ทม่ี ืดตอ้ื
นำ�องั คาร ขึ้นไป สว่ นในมอื
จำ�ตอ้ งถอื ไฟฉาย ไว้ส่องทาง

มีบางคน ตามเทียน เดนิ น�ำ หนา้
เราตามมา ตดิ ตดิ มิใหห้ ่าง
ผ่านโขดหนิ เหวผา ขณะยา่ ง
เดินในทาง อนั ตราย ไดร้ ะวงั

๑๑๖170 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข ุ  

ถา้ ประมาท พลาดพลั้ง มีหวังตาย
ระวงั ไว ้ ไมป่ ระมาท อาจสมหวัง
เดนิ มาถึง ทต่ี อ้ งการ ปลงพานตัง้
เสร็จแล้วนง่ั แกห้ ่อเถ้า ซดั เข้าไป

ในหลบื หิน จนสิ้น หมดไม่เหลือ
ไม่น่าเชอ่ื สำ�เรจ็ ได ้ เพราะเลื่อมใส
ในอาจารย์ แมง้ าน ยากเทา่ ใด
ไมห่ ว่นั ไหว ยอมตาย หมายจำ�นง

เปน็ อนั ว่า องั คาร อาจารย์เรา
ได้นำ�เอา บรรจไุ ว้ เขาประสงค์
งานส�ำ เร็จ เสรจ็ ส้นิ เราก็ลง
เขาประสงค ์ ลงสู่ พระอาราม

นกึ สงสาร นกั ขา่ ว ทแี่ บกกล้อง
ตอ้ งประคอง กล้องถ่าย ไมเ่ กรงขาม
กลอ้ งมันหนกั คอยถา่ ย ใหภ้ าพงาม
ต่างเดินตาม ลงมา เวลาเย็น

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    171 

กลัวจะค่ํา จ�ำ ต้องจาก กนั ขน้ึ รถ
เราท้งั หมด ต่างยินด ี ท่ีไดเ้ หน็
มวลพีน่ ้อง ทา่ ชนะ มากางเตน็ ท์
เล้ียงนํา้ เย็น น้ําหวาน ทา่ นที่มา

ขอขอบคุณ ผู้เก้อื หนุน ในคร้ังนี้
ขอจงมี ความสขุ กนั ถว้ นหน้า
เจ้าอาวาส ในวดั เรากราบลา
ขึ้นรถมา ถงึ ไชยา มดื พอดี

๑๑๖172 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    173 

น�ำ องั คารทา่ นอาจารยพ์ ุทธทาส

ส่วนท่สี อง
ไปลอยทเ่ี ขาสก อ�ำ เภอพนม

ทสี่ ิบเจด็ ตลุ า หกโมงเชา้
ไม่ฉันข้าว ขน้ึ รถมา สง่าศรี
ทัง้ รถต ู้ รถบสั ทุกอยา่ งมี
เหมอื นวนั ที่ สิบหก ตุลาคม

ทีเ่ ราไป ลอยอังคาร ท่ีอา่ งทอง
วันนี้ตอ้ ง ไปเขาสก เพราะเหมาะสม
พร้อมทกุ อย่าง เจ้าหนา้ ท ี่ เขาพนม
ได้ระดม ก�ำ ลงั หวงั ช่วยเรา

ไดถ้ างทาง ใหก้ วา้ ง ข้ึนเขาใหญ่
แพไมไ้ ผ ่ ขา้ มแมน่ ํ้า ระหว่างเขา
เสรจ็ เรียบร้อย รบี ส่งข่าว ยงั พวกเรา
เหนือ่ ยไมเ่ บา ทเี่ ขาช่วย ดว้ ยไมตรี

๑๑๖174 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

พวกแม่ครัว เตรียมอาหาร มาในรถ
คนทง้ั หมด จะกินขา้ ว เช้าท่นี ี่
รถวิ่งถงึ อทุ ยาน แปดพอดี
เจ้าหน้าท่ ี คอยตอ้ นรบั เราทุกคน

ลงจากรถ นำ�องั คาร พร้อมพานรอง
ให้พน่ี อ้ ง ได้กราบไหว ้ เขาขวายขวน
ตา่ งถา่ ยรูป กนั ไว้ เพื่อให้ตน
เปน็ มงคล มีความสุข หา่ งทกุ ขภ์ ยั

พระท้งั หลาย ได้ไปฉนั ทศ่ี าลา
ของสวนป่า เขาทำ�ไว้ เป็นหลังใหญ่
เจ้าคณะ จงั หวัด ท่านถึงไว
ทา่ นมใี จ คิดช่วยเหลอื เกือ้ กูลเรา

พระฉนั เสร็จ คนกก็ ิน กันตามมี
เสร็จพิธี เตรียมตวั ขึ้นภูเขา
ท่านเจ้าคณุ ไม่สามารถ ไปกับเรา
กอ่ นขึน้ เขา ทา่ นชวนสวด พทุ ธคณุ

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    175 

ครบวาระ สามครัง้ ตงั้ ใจหมาย
เพ่ือจะให ้ จติ สบาย ข้นึ เขาขุน
มที พ่ี ึง่ อยขู่ ้างใน ใจเปน็ บญุ
ทา่ นการุญ ช่วยมา เป็นประธาน

เจ้าคณะ- อ�ำ เภอ แห่งพนม
ผอู้ ุดม คุณธรรม ทา่ นสงสาร
ออกจากวดั ตอ้ นรบั ท ่ี อุทยาน
แมต้ ัวท่าน อยู่ใน วัยชรา

พระทงั้ หลาย ไดแ้ สดง ความเคารพ
กราบนอบนบ แลว้ เดนิ ขึน้ ภูผา
ยังตน้ นํา้ เขาสก ชวนกันมา
ผู้เดนิ หน้า เปน็ คน อทุ ยาน

ส่วนองั คาร ส่งผา่ น ท่วั ทุกคน
ให้ฝงู ชน มีจิต เกษมศานต์
เราเดินหน้า มคี น ชว่ ยถอื พาน
ใสอ่ งั คาร ตามหลังมา ระวังเดนิ

๑๑๖176 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

สามช่ัวโมง ไมน่ ้อย คอยก้าวยา่ ง
บนเส้นทาง ตอ้ งขน้ึ ภเู ขาเขิน
เดนิ บนแพ ข้ามแมน่ ้ํา ใหเ้ พลิดเพลนิ
เราตอ้ งเดนิ ลยุ แม่น้าํ ถงึ สองตอน
ไม่มีแพ
ช่วยจัดการ มแี ตค่ น อุทยาน
ใหท้ ุกคน ให้คนข้าม คอยแนะสอน
ในบางตอน ปลอดภัย ใจอาทร
นาํ้ มันลกึ เขาต้องชว่ ย คอยพยงุ
หินมันลน่ื
แตล่ ะคน แค่นาภ ี มิใช่ตน้ื
เดนิ น้ําฟุ้ง หากล้มลง คงจะยงุ่
นํ้ามันใส เจตนา ต้งั หน้ามงุ่
นาํ้ เช่ยี วกลา้ กระเซ็น เป็นคลน่ื ฟอง
พวกนกั ขา่ ว
ต้องประคอง ไหลเย็น มองเห็นปลา
เส้อื ผา้ เปยี กทงั้ ผอง
ทีวี ที่แบกกลอ้ ง
กนั ไว้ ใหอ้ ยา่ งดี

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    177 

ถา้ เกดิ ล้ม กล้องจมนาํ้ ยามข้ามฟาก
ราคามาก จะขาดทุน กนั ปน่ ปี้
แต่ทุกคน ปลอดภยั ในวันน้ี
บารม ี อาจารย ์ ชว่ ยคุม้ ครอง

มบี างคน แกช่ รา อายุมาก
ถึงลำ�บาก เหน่ือยกาย ไม่หม่นหมอง
แมอ้ ายุ แปดสิบป ี มีจิตปอง
หากจะต้อง ถึงตาย กไ็ ม่กลัว

ขอใหไ้ ด ้ มาร่วม ลอยอังคาร
ทา่ นอาจารย ์ มีความคดิ ตดิ ในหวั
ความตัง้ ใจ อยทู่ ไี่ หน ก็ไปทัว่
ไมเ่ มามวั เชอื่ ชะตา หาฤกษย์ าม

เด็กเจด็ ขวบ กอ็ ตุ สา่ ห ์ มาถึงได้
เพราะเขาใช ้ ความเพยี ร ไม่เกรงขาม
ในที่สดุ ทุกคน ถึงต้นนา้ํ
เหน็ ความงาม ของท่นี ี่ มิเสยี แรง

๑๑๖178 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    179 

ความเหน็ดเหน่อื ย เมื่อยกาย หายปลดิ ทงิ้
สวยจริงจรงิ หาไมไ่ ด ้ ใครแ่ ถลง
ใหพ้ ีน่ อ้ ง มองเหน็ ได้ ไม่คลางแคลง
มนั เป็นแอ่ง นาํ้ ใหญ ่ พอประมาณ

นํ้ามนั เยน็ เปน็ สเี ขียว มรกต
แอง่ น้าํ คด ลกึ เข้าไป ในปาสาณ
มคี วามลึก เจา้ หนา้ ท่ี อทุ ยาน
ว่าประมาณ เจด็ เมตร ทเ่ี คยวดั

เขาท�ำ แพ ไม้ไผ ่ ไว้สามแพ
เพือ่ ใหแ้ น่ จะไมม่ ี ความข้องขัด
เราขน้ึ น่งั แกห้ ่อเถา้ แลว้ โปรยซัด
ใหก้ ระจดั กระจาย สายวารี

มีหลายคน สนใจ อยากได้น้ํา
พยายาม เอาขวดรอง ปองนํา้ สี
ขาวเหมอื นนม เถา้ ผสม กบั วารี
ต่างยนิ ด ี ปรีดา ท่ัวหนา้ กัน

๑๑๖180 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข  ุ  

พวกนกั ขา่ ว และบางคน สนใจถ่าย
เก็บภาพไว ้ ส�ำ เร็จ เสร็จผายผัน
กลับลงมา เหนื่อยกายา มากเหมอื นกนั
บางคนน้ัน ร่างกาย ใหห้ มดแรง

เจา้ หนา้ ท่ ี อุทยาน ท่านเห็นใจ
มอเตอรไ์ ซด ์ ขับไปรบั อย่างขันแขง็
ขับข้นึ เขา ยากไม่เบา รถใช้แรง
เขาแสดง เมตตา กรณุ เรา

คนไมน่ อ้ ย สามร้อย คงจะได้
ตา่ งสมหมาย ส�ำ เร็จ ข้ึนภเู ขา
ได้ไปรว่ ม ลอยอังคาร อาจารยเ์ รา
ไมเ่ หนอื่ ยเปล่า พวกเรา เป็นสุขใจ

งานฉลองสุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป    181 

นัดกนั ไว ้ วา่ ทุกปี มโี อกาส
ใครสามารถ เรามาเยีย่ ม เขตปา่ ใหญ่
ที่สบิ เจด็ ตุลา ตลอดไป
เพือ่ ให้ใจ ระลึกถึง ซง่ึ อาจารย์

งานส�ำ เร็จ เสร็จได ้ ในครัง้ น้ี
กเ็ พราะม ี เจ้าหน้าท ่ี คอยประสาน
ถ้าหาไม ่ ท�ำ ไม่ได้ เพราะกันดาร
เหลอื ประมาณ ความสามารถ ของพวกเรา

ขอบพระคุณ อกี ครั้ง ความหวังดี
เจา้ หนา้ ท่ี ทกุ คน ในเขตเขา
อุทยาน แหง่ ชาต ิ ทชี่ ว่ ยเรา
บญุ ไมเ่ บา ที่เขาท�ำ กรรมที่ดี

๑๑๖182 ชาตกาล ปี พุทธทาสภิกข ุ  

ช่วยรกั ษา ป่าใหญ ่ ใหล้ กู หลาน
อุทยาน เขาสกไว ้ ไมห่ ลกี หนี
ขอความสุข ทว่ั ทุกคน ลน้ ทวี
ทง้ั ราตร ี ทิวา ตลอดกาล

เราท้ังหมด ขน้ึ รถ กลบั ไชยา
เป็นอนั ว่า ภาระ อวสาน
สมประสงค ์ เจตจ�ำ นง ทา่ นอาจารย์
ขอทกุ ทา่ น จงยนิ ด ี ปรดี าเทอญ

พุทฺธธมโฺ มภกิ ขุ
๒๐ พฤศจกิ ายน ๒๕๓๖

สุ ว ร ร ณ บ ร ร พ ต ต ถ า ค ต ธั ม มิ ก ส ถู ป

จัดสร้างในวโรกาส

๑๑๖ ปี ชาตกาล

๒๗ พฤษภาคม ๒๕๖๕

มรณภาพ ๒๙ ปี

๘ กรกฎาคม ๒๕๖๕







ท่านอาจารย์โพธิ์ จนฺทสโร

ประธานสงฆ์ แหง่ วัดธารนำ�้ ไหล สวนโมกขพลาราม
ผู้ด�ำรจิ ดั สรา้ ง สวุ รรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถปู

ทา่ นพทุ ธทาสภิกขไุ ด้เคยกล่าวไว้ว่า
“ในสวนโมกข์นี้ เราต้องการจะสร้างอะไรให้สะดุดตาสะดุดใจ

เพื่อเป็นชนวนส�ำหรับพิจารณารู้สึกนึกถึงธรรมะขึ้นมาได้หลายๆอย่าง”

(จากหนังสอื เล่าไวเ้ มื่อวัยสนธยา ในหัวขอ้ เบ้อื งหลังสง่ิ กอ่ สรา้ งหลากหลายของสวนโมกขห์ น้าท่ี 200)

สุวรรณบรรพตตถาคตธัมมิกสถูป จึงออกแบบพื้นทีเ่ พื่อบรรจุ

“พุทธทาสธรรม” ทแี่ สดงการเปรียบเปรย ค�ำสอน และปริศนาธรรมต่าง ๆ ผา่ น
งานศิลปะ มาออกแบบเป็นองค์ประกอบภายในอาคาร เพ่ือให้ผู้คนท่ีมาสถานท่ี
แหง่ น้ี รบั รไู้ ดถ้ งึ วสิ ยั ทศั นอ์ นั เปดิ กวา้ ง ฉนั ทะ และความศรทั ธาในพระพทุ ธศาสนา
ของทา่ นพทุ ธทาส รวมไปถงึ การรบั รไู้ ดถ้ งึ ความคดิ สรา้ งสรรค์ และฝมี อื ชา่ งทต่ี ง้ั ใจ
ทำ� ดว้ ยศรทั ธาในการบชู าพระพทุ ธศาสนา ดงั ทเี่ หน็ ไดท้ วั่ ไปในอาคารและสถานที่
ต่าง ๆ ในวัดสวนโมกข์