จารึกศาลาฤๅษีวัดบวรนิเวศวิหาร

ดัดตนแกเ้ ทา้ เยน็ ใจสวิงสวาย
๏ พระดาบสตนน้ี ชื่อพระกระบิลดาบส ดดั แก้เทา้ เยน็ ใจสวงิ สวาย ๚๛

๏ นกั พรตประพฤตสิ ร้าง จรรยา
เชอดชอื่ กระบิลดา บสเจ้า
เทา้ ซา้ ยไขวเ่ พลาขวา มือหน่วง เข่าเอย
ลมรงบั จบั เยน็ เทา้ อกี ทัง้ สวงิ สวาย ๚๛

หลวงลขิ ิตปรีชา

37

ดดั ตนแกล้ มเอว
๏ พระดาบสตนนี้ ชอ่ื พระสกุ ทันต์นักสทิ ธ์ิ ดัดแก้ลมใหล่ แกข้ าหาย ๚๛
๏ สุกทนั ต์นักสิทธิ์เถ้า เท่ยี วเกบ็ ยานา
ทาไหลข่ าชาเหนบ็ บอ่ เปล้อื ง
ลุกนัง่ ย่ิงยอกเจ็บ จึง่ ดดั ตนแฮ
ยนื ยดึ เอวองคเ์ ย้อื ง ย่างเท้าทา่ หนัง ๚๛

พระเจ้าบรมวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จ้านวม กรมหลวงวงษาธริ าชสนทิ

38

ดดั ตนแก้กลอ่ นปัตฆาฏ
๏ พระดาบสตนน้ี ช่ือพระสชั นาไลยดาบส ดัดแก้กล่อนแห้งหืด-ปัตฆาฏ ๚๛

๏ สัชนาไลยลีห้ ลีก ละสง สารแฮ
ยืนยา่ งหยัดเหยยี ดองค ์ ออ่ นแล้
สองหัดถท์ ่าทที รง ศรสารต ไปเอย
บำ� บัดปัตฆาฏแก้ กลอ่ นแห้ง หดื หาย ๚๛

หลวงชาญภูเบศร์

39

ดดั ตนแกเ้ ทา้ ขดั
๏ พระดาบสตนน้ี ช่อื พระมิคารนิ ทรด์ าบส ดัดแก้เท้าขัด ๚๛
๏ มิคาชินทร์มกั ไตเ่ ตา้ เตรเ่ ตรจ็
ล้มพลาดแพลงแคลงเคล็ด ขอดเส้น
ดัดแก้กอปกละเม็ด น่งั แบะ บาทแฮ
เข่าหน่ึงชันมอื เนน้ นวดแขง้ ขย�ำคล�ำ ๚๛

พระราชนิพนธ์ พระบาทสมเดจ็ พระน่งั เกลา้ เจา้ อยู่หวั

40

ดดั ตนแก้กล่อน
๏ พระดาบสตนน้ี ชอื่ พระธาระนพี ัฒดาบส ดดั แกก้ รอ่ น ๚๛

๏ ธาระนพี ฒั น่ังน้อม โนม้ กาย
เทา้ เหยียบมอื หยิกปลาย แม่เทา้
ลมกล่อนเหอื ดหา่ งหาย เหนประจักษ์
อีกแนน่ นาภีเร้า รงบั เสน้ กลอ่ นไกษย์ ๚๛

พระสมบตั ธิ บิ าล

41

ดัดตนแกคอเคลด็ ใหลข่ ดั
๏ พระดาบสตนนี้ ชื่อพระอศั วมขุ ี ดดั แก้คอเคล็ด ใหลข่ ัด ๚๛

๏ นักพรตภักตรเ์ พศม้า มแี ผน พมา่ นา
ช่ืออัศวมุขแี ขน คูค่ ู้
ท่าอดั ดัดเหล่ยี มแบน แบะเข่า
คอเคลด็ แคลงไหลห่ ล้ ู โฉลกแกต้ ลอดกนั ๚๛

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองคเ์ จา้ ทินกร กรมหลวงภูวเนตรนรนิ ทรฤทธ์ิ
42

จารกึ

โคลงภาพฤาษดี ดั ตนฯ
-

ศาลาฤาษี

ทศิ พายัพ

43

ดัดตนแก้เส้นขดั คอแลไหล่หาย ๚๛
๏ พระดาบศตนน้ีช่อื อิษีสิงคดาบศ แก้ตน้ แขนแลหวั ไหล่ ๚ะ๛

๏ อสิ ีสิงค์ดาบสหน้า เปน็ มนษุ ย์
เขางอกแงเ่ ศยี รดุจ ดั่งเน้อื
ยืนดัดหัตถ์สองยุด กนั กด เอวนา
คอไหลไ่ ข้รงั เร้ือ โรคร้ายรงึ ถอย ๚๛

จมนื่ ราชนาคา
44

ดัดตนแก้ลมในคอ
๏ พระดาบสตนนี้ ช่อื พระกาญจน์ แกล้ มในคอ ๚๛

๏ พระกาญจนล์ มเสยี ดเส้น ศอเสยี ว
เพ่ือนดน่ื บ่เดนิ เทย่ี ว เทย่ี วง้อ
แก้คอบิดคอเหลียว ลมเหือด หายแฮ
คเู้ ข่าขากอ่ มก้อ หัดถเ์ คล้นไคลขา ๚๛

พระญาณปริยัติ

45

ดัดตนแกล้ มในทรวงอกหาย
๏ พระดาบสตนนี้ ช่ือพระนารถ แก้ลมในทรวงอกหาย ๚๛

๏ ยืนเหนี่ยวข้อเท้าเชอด หัดเห็น ยากแฮ
แก้เสยี ดทรวงเส้นเอน็ ขอดได้
นารถเศกไมเ้ ปน็ ปลิงเกาะ กระบ่พี ่อ
ยิ้มเยาะวานรให ้ เหอื ดรา้ ยรงั แก ๚๛

พระศรวี ิสุทธิวงศ์
46

ดดั ตนแก้ลมข้อมือ
๏ พระดาบสตนน้ี ช่ือพระอนิตถิคนั ธด์ าบส แกล้ มข้อมอื ๚๛

๏ อนติ ถคิ ันธท์ ่านนิ่วหน้า ตาถลึง
ลมเสยี ดสองหตั ถ์ตึง ปวดตว้ิ
พบั เข่าน่ังคำ� นงึ นึกดดั ด่งั ฤา
กายชดชระดัดน้วิ นบถ้าเทพนม ๚๛

พระญาณปรยิ ตั ิ

47

ดัดตนแก้ลมในเข่าหาย
๏ พระดาบสตนน้ี ชื่อพระชฎิล แกล้ มในเข่าหาย ๚๛

๏ ชฎลิ ดาบศเบือ้ ง แบบฉบับ
ยืนยกขาขวาทับ เขา่ ซา้ ย
ประนมหดั ถ์ดัดกลายกลบั เบือนบิด ตนแฮ
ลมขดั ข้อเขา่ รา้ ย เรง่ ร้างห่างสูญ ๚๛

พระยาอัษฎาเรอื งเดช
48

ดัดตนแก้ลมปกงั
๏ พระดาบสตนน้ี ช่อื พระกาละดาบส แก้ลมปวดในศีรษะ ๚๛

๏ กาลชฎลิ ดดั มล้าง ลมดุ
ไคลขมบั จบั หณ ุ นวดเน้น
มนึ เศยี รมวั จกั ษ ุ เสอื่ มส่าง ไซ้แฮ
ไว้ฉะบับบอกเส้น ประสิทธิ์แก้ ลมปะกัง ๚๛

เจา้ พระยาพระคลงั

49

ดดั ตนแกล้ มจันทฆาฏ
๏ พระดาบสตนนี้ ชือ่ พระนารอท แก้ลมในเขา่ ลมจับหวั ใจ จันทฆาฏทง้ั ๕ อย่าง ๚๛
๏ พระนารอทวายเุ รา้ ทรวงรัน ทำ� นา
ขัดเขา่ แลจนั ท ฆาฏร้าย
ฉวยเทา้ ท่ายนื หนั เหอรเย้อื ง เหาะแฮ
มอื หน่งึ คั้นเขา่ ซา้ ย เส่อื มสนิ้ สล่ี ม ๚๛

สมเดจ็ พระสังฆราช (ดอ่ น)
50

ดดั ตนด�ำรงกายให้อายยุ ืน
๏ พระดาบสตนน้ี ชอื่ พระทศิ ไภย ดำ� รงกายให้อายยุ นื ๚๛
๏ ทศิ ไภยโพน้ ผนวชขา้ ง เขาเขนิ
ทิวพนัศชายเนิน ท่าน�้ำ
ปรนนิบัตดิ ัดองค์เจรญิ ชนมชีพ พระนา
กมุ กดธารกรค�ำ้ พ่างพนื้ ยืนยัน ๚๛

พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ พระองค์เจา้ สทุ ศั น์ กรมหม่นื ไกรสรวิชิต

51

ดดั ตนแกล้ มปากเบ้ียว
๏ พระดาบสตนนี้ ช่อื พระกาลสิทธโิ คดม แก้ลมลน้ิ ตาย คางแข็ง เมือ่ ยข้อมือ ๚๛

๏ ผิวลมเขา่ ค่อขั้ง เหนบ็ หนกั
กายสัน่ ฟนั ชดิ ชัก ปากเบีย้ ว
พระกาลสทิ ธิแถลงลกั ษณ์ เลศท่า แก้นอ
เหนย่ี วไหลห่ น่วงเท้าเอย้ี ว อกโออ้ นจิ จัง ๚๛

หลวงลิขิตปรชี า
52

ดดั แก้เอวขัดแลเขา่ ขัดหาย
๏ พระดาบสตนน้ี ช่ือสังปติเหงะ แกเ้ อวขดั แลเขา่ ขดั หาย ๚๛

๏ ชฎลิ ดดั ตนนน้ี า่ นกึ เอะ ใจเอย
ช้ชี ่อื สงั ปตเิ หงะ หงอ่ มง้อม
ถวดั เท้าทา่ มวยเตะ ตงึ เม่อื ย หายฮา
แกก้ ะเอวขดคอ้ ม เข่าคูโ้ ขยกโขยง ๚๛

พระราชนิพนธ์ พระบาทสมเด็จพระน่งั เกลา้ เจา้ อยู่หวั
53

ดดั ตนแกล้ มในเท้า
๏ พระดาบสตนน้ี ชอื่ พระอสทสิ ะดาบส แก้ลมเทา้ ๚๛

๏ อัสทสิ น่ังแอน่ เอีย้ ว องคเ์ ปร
ทับแขง้ ขาหนึ่งเฉ เฉยี ดลม้
กรขวากดอกเอ เอียงเหยยี ด ซ้ายแฮ
แก้เจบ็ บาทก้ม ภักตร์พล้ิว แพลงหาย ๚๛

พระญาณปรยิ ตั ิ
54

ดัดตนแกเ้ ขา่ ขัด
๏ พระดาบสตนน้ี ชอ่ื พระมหาสุธรรมดาบส แก้เม่ือยขบในเขา่ หาย ๚๛

๏ นักสิทธโิ สภาคยพ์ ร้อม พรหมจรรย์
ชอ่ื มหาสธุ รรม ์ เลิศแก้
เทา้ เหยียดยืดหัดถ์ยนั ขยำ� เขา่ สองนา
ขบขดั ค่อเขา่ แก้ เมือ่ ยลา้ ลมถอย ๚๛

พระอมรโมลี

55

ดดั ตนแกต้ ะโพกสลักเพชร
๏ พระดาบสตนนี้ ชอื่ พระสรภังคดาบส แกส้ ลักเพชร เข่า ตะโพก ๚๛

๏ สระภังค์ดาบศต้ัง ตนตรง
ถ่างบาทท้งั สองทรง แยแ่ ต้
หยง่ หัตถ์ดดั กรผจง กดคู่ ขานา
ตะโภกสลักเพชแม ้ เมอื่ ยลา้ ชาหาย ๚๛

พระอมรโมลี
56

ดดั ตนแกล้ มในลงึ ค์
๏ พระดาบสตนน้ี ชื่อพระอคั ตะ แกล้ มในลงึ คห์ าย ๚๛

๏ อคั ตะตระบะเพ้ยี ง เพลองผลาญ ภพฤๅ
ถวายเกราะองค์อวะตาล ทา่ นนั้น
นั่งดดั หัดถส์ องผสาน พนมนิ่ง อย่นู า
เพ่ือขัดปสั สาวะอ้ัน ออกได้โดยใจ ๚๛

พระอมรโมลี

57

ดดั ตนแก้ลมเมอื่ ยฝ่ามอื ซา้ ย ลมเขา่ ขวาหาย
๏ พระดาบสตนนี้ ชอ่ื พระมหาสทุ ศั น แกล้ มเมื่อยฝา่ มอื ซ้าย ลมเข่าขวาหาย ๚๛

๏ พระสทุ ศั นส์ ถติ ยถ์ ้ำ� เถอื่ นระหง
ครองเคร่อื งนักสิทธทิ์ รง หอ่ เกลา้
ลมค่งั ค่อเขา่ ชงฆ ์ หดั ถ์ชว่ ย ดัดแฮ
นั่งกระหยง่ ยุดเทา้ หตั ถ์ช้อยเช่นร�ำ ๚๛

พระยาธิเบศบดี
58

ดดั ตนแก้ตะโพกขัดหาย ต้นขาขดั หาย
๏ พระดาบสตนนี้ ช่อื พระสมทุ มนุ ี ดดั แกต้ ะโพกขัดหาย ตน้ ขาขดั หาย ๚๛

๏ พระสมทุ ทำ� ท่าดดั ประหลาดหลกี เพอ่ื นแฮ
ขาแยกยกเฉยี ดฉีก ครากแท้
ใครเหน็ จักหัดอกี รอาออก โอษฐเอย
แต่ทา่ นเดียวดดั แก้ ตะโพกต้นขาแคลง ๚๛

กรมหมน่ื นุชติ ชโิ นรส

(สมเดจ็ พระมหาสมณเจา้ กรมพระปรมานุชิตชโิ นรส)

59

ดัดตนแกป้ ัตฆาฏ แก้ตะครวิ
๏ พระดาบสตนนี้ ชื่อพระเทวบิฐดาบส แก้ปัตฆาฏ แกต้ ะครวิ หาย ๚๛

๏ ดาบสเทวบิฐนี้ นักงาน น้�ำนา
ตักส่งสรงศวิ ญาณ อย่เู กล้า
กายป่มป่วยพกิ าร ปัศฆาฏ ตคริวเฮย
ยนื ดดั เศยี รเยอ่ เท้า ทา่ นแก้กลหมอ ๚๛


พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จ้าทินกร กรมหลวงภวู เนตรนรนิ ทรฤทธ์ิ
60

ดดั ตนแกข้ า
๏ พระดาบสตนน้ี ช่อื พระสุทธาวาส แกล้ มขดั ขาหาย ๚๛

๏ สทุ ธาวาศชาติทกุ ขแ์ จ้ง มรณะ เทย่ี งแฮ
ผนวชหน่ายไอศรู ยสละ เสลขได้
อาพาธเพือ่ วาตะ ตงึ เมอ่ื ย ขาแฮ
ยกเขา่ คูบ้ าทไขว ้ หดั ถน์ ้าวเหนย่ี วขา ๚๛


พระเจา้ บรมวงศ์เธอ พระองคเ์ จ้าสทุ ัศน์ กรมหมนื่ ไกรสรวิชิต
61

ดดั ตนแก้ลมเอว
๏ พระดาบสตนนี้ ช่อื พระวัจนัขดาบส แก้ลมเอว ๚๛

๏ วจั นขั เนาพนศั ห้วย หบุ เหว
นอบนบเพลงิ เปลง่ เปลว คำ่� เช้า
อาพาธขบขดั เอว โอ้เทวษ ฉังเอย
เก็งค่อกดตะคากเข้า ศอกคูข้ มึงทงึ ๚๛

พระราชนพิ นธ์ พระบาทสมเดจ็ พระนั่งเกล้าเจา้ อย่หู วั
62

ดัดตนแก้ลมเจบ็ เท้า
๏ พระดาบสตนน้ี ชอ่ื พระขุทธาลกะดาบส แกล้ มเจ็บเท้า ๚๛

๏ ขทุ ธาลกะเจ้า เจ็บบาท
เพ่อื พกิ ารลมกาจ กับเสน้
ดดั ตนตดั ลมขาด ขาเม่ือย มว้ ยแฮ
มอื หนึง่ นวดอกเน้น หนง่ึ ค�ำ้ คางแหงน ๚๛

พระญาณปรยิ ตั ิ

63

จารกึ

โคลงภาพฤาษดี ดั ตนฯ
-

ศาลาฤาษี

ทิศหรดี

64

ดัดตนแก้แน่นหน้าอก
๏ พระดาบศตนน้ี ชอื่ พระโคดมมหาราช แก้อกแลนาภไี หล่ทังสอง ๚๛

๏ โคดมมหาราชน้ ี หนวดยาว ยุง่ นา
นกกระจาบทำ� รังราว กะวะไม้
แหงนหน้าทา่ เรอหาว ยืนดัด หลงั เฮย
แก้แนน่ นาภีได้ อกด้วยดเี หลือ ๚๛

พระสมหุ ์จ่นั

65

ดัดตนแก้ลมล�ำลึงค์ ลมอณั ฑะ
๏ พระดาบสตนนี้ ช่อื พระองั คต แก้ลมในลึงค์ ในคนั ทะหาย ๚๛

๏ โยคีอังคดกล้า สมาบัติ
รูช้ าติเนาวรตั นชัด ชอื่ นัน้
แก้ลมเสียดเสียวขดั ลำ� ฝัก หายแฮ
นงั่ สมาธ์นิ วดคอค้นั ขบเขยี้ วตาขมึง ๚๛

ขุนธนสิทธิ์
66

ดดั ตนแกล้ มในขา
๏ พระดาบสตนน้ี ชอื่ พระตระไลยโกฎ แกล้ มในขา ๚๛

๏ รปู มนษุ ย์หนา้ ประหน่ึงเนือ้ นามตระไลย โกฎแฮ
บตุ รอษิ สี งิ คไ์ สย สาตรรู้
ระบอบระบนิ ไตร ดายุค โพ้นนอ
นั่งหยอ่ งสองหดั ถ์คู้ สอดแก้ลมขา ๚๛


พระเจ้าบรมวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จา้ สุทศั น์ กรมหมนื่ ไกรสรวิชติ
67

ดดั ตนแก้วงิ เวยี น
๏ พระดาบสตนนี้ ช่อื พระสเุ มธ แก้ลมวิงเวยี รหาย ๚๛

๏ ฤๅษสี เุ มธน้นี งั่ ไม่ถนัด
กระหยง่ เทา้ เขา่ ขดั เหล่ียมถ้า
เอีย้ วองคอ์ กี สองหัดถ ์ ไหวเ้ หวีย่ ง อยเู่ ฮย
แก้โรคลมมดื หนา้ อกี แกว้ งิ เวียร ๚๛

พระอรยิ วงศมนุ ี
68

ดัดตนแก้เสียดขา้ ง
๏ พระดาบสตนนี้ ช่อื พระอมะรเมศ แกล้ มเสยี ดโครงหาย ๚๛

๏ พระองคอ์ ะมระเมศร์แก ้ กายโกง
ลมเสยี ดเสียวสลกั โครง ปวดอู้
ซ่นเหนย่ี วเกีย่ วไหลฉ่ โลง ลมแบ่ง เบาเอย
มือหน่งึ เหนี่ยวขาค้ ู ขยาดถา้ ระอาทำ� ๚๛

พระอรยิ วงศมุนี

69

ดดั ตนแกล้ มมหาบาทยกั ษ์
๏ พระดาบสตนนี้ ชอ่ื พระปะระเมศ แกล้ มมะหาบาทยักษ์ ๚๛

๏ ดาบศปรเมศรแ์ ก ้ ลมผลกั
เรียกมหาบาทยักษ ์ ยิ่งรา้ ย
นง่ั สมาธิหดั ถ์สองชกั ฉดุ แค่ง ขาแฮ
อกแอ่นอดึ อดั ยา้ ย โยกเยอื้ งอนิ ทรีย์ ๚๛

พระอริยวงศมนุ ี
70

ดัดตนแก้เวียนศรษี ะ
๏ พระดาบสตนนี้ ชอ่ื พระสธุ ามันต์ ดัดแกเ้ วยี นศรี ษะ ๚๛

๏ แบะขาค้เู ข่าเขา้ ซ่นเสมอ
บดิ ไหลห่ งายแขนเผยอ ยืดไว้
เวยี นเศียรจติ รใจเผลอ พลนั เส่อื ม สา่ งนอ
พระสธุ ามนั ตไ์ ด ้ ดดั แล้วอยา่ ฉงน ๚๛

พระพทุ ธโฆษาจารย์

71

ดดั ตนแกล้ มทั่วสรรพางค์
๏ พระดาบสตนน้ี ช่อื พระวสิ ทุ ธดิ าบส ดดั แกล้ มท่วั สรรพางค์ ๚๛

๏ เสลขกามนามวิสทุ ธิก้อง ไตรภพ
องค์แอ่นแหงน่ ภกั ตรข์ บ ขเม่นฟ้า
กลับแขนกดขาทบ เน้นนิ่ง อยนู่ า
ลมเสยี ดสารพางคก์ ลา้ ดบั ดว้ ยตนเอง ๚๛

พระมุนีนายก
72

ดดั ตนแก้ไหล่ แกต้ ะโพก
๏ พระดาบสตนน้ี ช่ือพระชนก แกล้ มในตระโภกแลแขนทังสอง ๚๛

๏ พระชนกนักสทิ ธน้ ี ชนะมาร
ไตรเภทไตรพิธญาณ ย่อมแจ้ง
ยกไหลย่ อกตระโภกปาน ปืนปกั อยูนอ
คเู้ ขา่ สอกกดแข้ง หดั ถเ์ คล้นไคลทรวง ๚๛

พระรัตนมนุ ี

73

ดัดตนแกข้ ัดขา ขดั คอ (เข่าขาตาย)
๏ พระดาบสตนน้ี ชอื่ พระอะวะชิระดาบส แกล้ มขาท้ังสองหาย ๚๛

๏ ฤๅษีวะชิระรศู้ าตร์ สฤษดกิ าย กบแฮ
ชอื่ เทพมณโฑชาย มากชู้
แก้ลมเข่าขาตาย ตึงเม่อื ย มนึ เอย
เทา้ หดั ถช์ ันเขา่ ค ู้ ท่าแม้นละม้ายสงิ ค์ ๚๛

หลวงชาญภเู บศร์
74

ดดั ตนแก้ล้ินกระดา้ ง
๏ พระดาบสตนนี้ ช่ือพระภาระทวาชะ แก้ลมลิน้ ตาย ๚๛

๏ พระภาระทวาชะเช้อื ชดี ง
อยู่ป่าอาไศรยพง พุม่ ไม้
คุกเข่าหดั ถ์ไคว่ตรง อุระภาค ตนนา
แกก้ ระด้างล้ินได ้ ทา่ นดี้ จี ริง ๚๛

พระรตั นมุนี

75

ดัดตนแกข้ ัดขา ขดั คอ
๏ พระดาบศตนนี้ ชอ่ื พระมหาโรมะสงิ ค์ ดัดแกล้ มในลำ� คอ ตน้ ขาแลแขง้ หาย ๚๛

๏ คุกเขา่ ซ่นตดิ เข้า เข่าขยาย
มือประทบั กับเพลาหมาย มุ่งฟ้า
ขัดขาขดั คอหาย หา่ งเมื่อย ลงแฮ
โรมะสงิ หส์ ทิ ธิศักดก์ิ ลา้ กล่าวนี้นามขนาน ๚๛

พระพทุ ธโฆษาจารย์
76

ดัดตนแกก้ ลอ่ นในทรวง
๏ พระดาบสตนนี้ ชื่อพระวชั รอัคคี แกก้ ลอ่ นในทรวง ๚๛

๏ พระวชั รอัคนิศน ้ี เชญิ นรายณ์ มานอ
มล้างเหลา่ อสรู หลาย เล่ียนหล้า
แยกขาแยย่ อ่ กาย สองหัดถ์ เท้าแฮ
แกก้ ล่อนร้อนอุระกลา้ เกลอ่ื นสิน้ เสอื่ มศนู ย์ ๚๛

พระรัตนมนุ ี

77

ดดั ตนแก้สบกั หนา้ จม
๏ พระดาบสตนนี้ ช่อื พระวตนั ตะ ดดั แก้ลมอุระหาย ๚๛

๏ หัดถ์หนา้ นว่ิ เท้าพบั ชงคช์ ดิ เพลาเฮย
แกส้ ลกั ไหลเ่ พอื่ พิศ ผอ่ นนอ้ ย
วตันตะตระบะฤทธ มฤคครกั ทา่ นแฮ
มแี ม่โคหา้ รอ้ ย หยาดนำ้� นมถวาย ๚๛

นายปรดี าราช
78

ดัดตนแก้แขนขัด
๏ พระดาบศตนน้ี ชอื่ พระโคบตุ ร แก้ลมในแขน ๚๛

๏ ระบอื นามโคบูตรก้อง กนุ ธสรรค สฤษดิ์เฮย
ถอดหัดถ์ไทยทศกรรฐ เกบไว้
ท่าดดั พับเพียบผัน ภกั ตร์น่อย ณแฮ
แขนไค่ขัดเทา้ ให ้ หตั ถบ์ ไ่ ขน้ วดแขน ๚๛

พระอรยิ วงศมุนี

79

ดัดตนแกป้ วดท้อง แก้ข้อเทา้
๏ พระดาบศตนน้ี ช่ือพระอะจะนะคาวี แก้ลมในขอ้ เท้า แลนาภีหาย ๚๛

๏ ฤๅษีสี่ชื่อให้ นามนคร รามเอย
อจั นะคาวอี ักษร อะต้งง
พับชงค์เทอดถวดั กร สองไปล่ หลงั นา
แกข้ ัดค่อเท้าท้งง ปว่ ยท้องบรรเทา ๚๛

กรมหมื่นนชุ ติ ชิโนรส

(สมเดจ็ พระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชโิ นรส)

80

ดัดตนแกซ้ น่ เท้า
๏ พระดาบศตนนี้ ชือ่ พระศขุ วฒั นะ แก้ลมซน่ เท้าทงั สองหาย ๚๛

๏ เอนกายกรกดเทา้ ภกั ตร์เหอร หาวแฮ
หายท่ีซน่ ลมเดิน ขดั ข้อง
นามอิศศี ขุ วัฒเจรอญ ฌานเกอด ไผ่ฤๅ
โลกเรยี กษศี ขุ พอ้ ง ชื่อผู้เจรอญฌาน ๚๛

กรมหมนื่ นชุ ิตชโิ นรส

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชติ ชิโนรส)

81

ดดั ตนแกเ้ สมหะในล�ำคอ
๏ พระดาบสตนนี้ ชอ่ื พระยุทธอกั ขระ ดัดแกเ้ สมหะในลำ� คอ ๚๛

๏ พระยุทธอักขระไว้ นามยทุ ธ
สืบอกั ษรตราบสุด สสี่ น้ิ
น่งั สมาธ์หิ ดั ถส์ ัประหยดุ เศยี รอกี แขง้ นา
เสมหะปทะต้นล้นิ ล่งลา้ งลำ� สอ ๚๛

กรมหมืน่ นชุ ติ ชโิ นรส

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานชุ ิตชิโนรส)

82

ดดั ตนแกล้ มในแขน
๏ พระดาบศตนน้ี ชอื่ พระยาคะดาบส ดดั แกล้ มในแขน ๚๛

๏ เหยียดหัดถด์ ดั นิว้ นง่ั ชนั เพลา
แกเ้ มอ่ื ยขัดแขนเบา โทษได้
ยาคะพระนเ้ี อา ยาชื่อ ใสเ่ ฮย
ผสมส่นี ักสิทธใิ ห้ ช่ืออ้างอยุทธยา ๚๛

กรมหมื่นนชุ ติ ชิโนรส

(สมเดจ็ พระมหาสมณเจา้ กรมพระปรมานุชิตชโิ นรส)

83

ดดั ตนแก้วิงเวยี นศรีษะ
๏ พระดาบศตนน้ี ชื่อพระธะหะ ดดั แก้ลมข้นึ เบ้อื งบนหาย ๚๛

๏ สมาธขิ ัดหดั ถ์ยุดทง้ ง เพลาเศยี ร
สระสร่างแสลงลมเวยี ร ศิระเกล้า
นามธหะพระผูเ้ พียร ผนวดเน่อน นานแฮ
ธะอกั ษรควบเข้า เพอ่ มใหน้ ามกรุง ๚๛

กรมหม่นื นุชติ ชิโนรส

(สมเดจ็ พระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชโิ นรส)

84

จารกึ

โคลงภาพฤาษดี ดั ตนฯ
-

ศาลาฤาษี

ฉบับพลัด

85

จารกึ ปา้ ยชือ่ ฤๅษีดดั ตนฉบับพลัด
ในจำ� นวนสมดุ ภาพโคลงฤๅษดี ดั ตน วดั บวรนเิ วศวหิ ารทค่ี น้ พบในปจั จบุ นั ทง้ั ๓ เลม่
มฤี ๅษที ง้ั หมด ๕๗ ตน เมอ่ื เปรยี บเทยี บกบั ตน้ ฉบบั สมดุ ไทย วดั พระเชตพุ นวมิ ลมงั คลาราม
ท่ีมจี �ำนวน ๘๐ ตน ยงั ขาดไปอีก ๒๓ ตน แตป่ รากฏวา่ มีป้ายจารึกช่อื ฤๅษี อีกสว่ นหนึ่งที่
พลัดหลงออกมาจากศาลาฤๅษี เมื่อตรวจสอบแล้วพบว่าไม่มีอยู่ในรายช่ือของฤๅษีในสมุด
ภาพท้ัง ๓ เลม่ นน้ั ท�ำใหส้ นั นิษฐานว่านา่ จะอย่ใู นศาลาฤๅษีอีกหลัง
ปจั จบุ นั ประตมิ ากรรมปนู ปน้ั และโคลงจารกึ ของฤๅษดี ดั ตนดงั กลา่ วนส้ี ญู หายไปแลว้
จึงถือโอกาสน�ำป้ายช่ือท่ีพลัดหลงออกมาเหล่าน้ีมารวมพิมพ์อีกแผนกหนึ่งไว้เป็นหลักฐาน
โดยรักษาอักขรวิธีตามป้ายช่ือ พร้อมท้ังน�ำโคลงและนามผู้แต่งมาประกอบเพ่ือให้สมบูรณ์
ยิ่งขน้ึ สว่ นภาพประกอบนน้ั หากมโี อกาสกจ็ ะได้นำ� เสนอในคราวตอ่ ไป

๏ พระดาบศตนนชี ื่อ้ พระภะรตดาบศ
แกลมเจบอกหาย ๚ะ๛

(ค�ำอา่ น) พระดาบสตนนพี้ ระภรตดาบส แก้ลมเจ็บอกหาย

พระภะรัตะดาบศโพ้น ภากเพยี ร นักนอ
ต�ำหรบั ปะหรอดเรยี น รอบรู้
โรคลมจกุ เสียดเบยี น บำ� บัด องคเ์ ฮย
นงั่ คกุ กดเข่าค ู้ หัดถค์ ้�ำคางหงาย

พระมหาชา้ งเปรียญ

86