คู่มือสวดมนต์ล่าสุด

วดั พระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 137

หญฺจ,ิ ปุคฺคโล อปุ ลพภฺ ติ, สจฺฉกิ ตถฺ ปรมตฺเถน, เตน วตเร
วตฺตพฺเพ, โย สจฺฉิกตฺโถ ปรมตฺโถ ตโต โส ปุคฺคโล
อปุ ลพภฺ ติ, สจฉฺ กิ ตฺถปรมตเฺ ถนาต.ิ มจิ ฉฺ า.

พระยมก

เย เกจิ กสุ ลา ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมลู า. เย วา
ปน กุสลมลู า, สพเฺ พ เต ธมฺมา กุสลา. เย เกจิ กุสลา
ธมฺมา, สพฺเพ เต กุสลมูเลน เอกมูลา. เย วา ปน
กสุ ลมูเลน เอกมลู า, สพฺเพ เต ธมมฺ า กุสลา.

พระมหาปัฏฐาน

เหตุปจฺจโย, อารมฺมณปจฺจโย, อธิปติปจฺจโย,
อนนฺตรปจฺจโย, สมนนฺตรปจฺจโย, สหชาตปจฺจโย,
อญฺญมญฺญปจฺจโย, นิสฺสยปจฺจโย, อุปนิสฺสยปจฺจโย,
ปุเรชาตปจฺจโย, ปจฺฉาชาตปจฺจโย, อาเสวนปจฺจโย,
กมฺมปจฺจโย, วปิ ากปจฺจโย, อาหารปจจฺ โย, อินทฺ รฺ ิยปจฺจโย,
ฌานปจจฺ โย, มคคฺ ปจจฺ โย, สมปฺ ยตุ ตฺ ปจจฺ โย, วปิ ปฺ ยตุ ตฺ ปจจฺ โย,
อตฺถปิ จจฺ โย, นตถฺ ิปจฺจโย, วคิ ตปจจฺ โย, อวคิ ตปจฺจโยติ.

138 คมู่ อื สวดมนต์

สตู รที่ ๒๔

ธมฺมสงฺคณิ มี าติกาปาโฐ

กุสลา ธมฺมา อกสุ ลา ธมฺมา อพฺยากตา ธมฺมา.
สขุ าย เวทนาย สมปฺ ยตุ ฺตา ธมมฺ า ทกุ ขฺ าย เวทนาย
สมปฺ ยตุ ตฺ า ธมมฺ า อทกุ ขฺ มสขุ าย เวทนาย สมปฺ ยตุ ตฺ า ธมมฺ า.
วปิ ากา ธมมฺ า วปิ ากธมมฺ ธมมฺ า เนววปิ ากนวปิ ากธมมฺ ธมมฺ า.
อปุ าทนิ นฺ ปุ าทานยิ า ธมมฺ า อนปุ าทนิ นฺ ปุ าทานยิ า ธมมฺ า
อนุปาทนิ ฺนานุปาทานยิ า ธมมฺ า.
สงกฺ ลิ ฏิ ฐฺ สงกฺ เิ ลสกิ า ธมมฺ า อสงกฺ ลิ ฏิ ฐฺ สงกฺ เิ ลสกิ า ธมมฺ า
อสงฺกลิ ิฏฐฺ าสงกฺ เิ ลสกิ า ธมมฺ า.
สวิตกฺกสวิจารา ธมฺมา อวิตกฺกวิจารมตฺตา ธมฺมา
อวติ กกฺ าวิจารา ธมฺมา.
ปตี สิ หคตา ธมมฺ า สขุ สหคตา ธมมฺ า อเุ ปกขฺ าสหคตา ธมมฺ า.
ทสสฺ เนน ปหาตพพฺ า ธมมฺ า ภาวนาย ปหาตพพฺ า ธมมฺ า
เนวทสสฺ เนน นภาวนาย ปหาตพฺพา ธมฺมา.
ทสฺสเนน ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา ภาวนาย
ปหาตพฺพเหตุกา ธมฺมา เนวทสฺสเนน นภาวนาย
ปหาตพฺพเหตกุ า ธมมฺ า.

วดั พระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 139

อาจยคามโิ น ธมมฺ า อปจยคามโิ น ธมมฺ า เนวาจยคามโิ น
นาปจยคามิโน ธมมฺ า.
เสกขฺ า ธมฺมา อเสกฺขา ธมฺมา เนวเสกขฺ า นาเสกฺขา
ธมมฺ า.
ปรติ ฺตา ธมมฺ า มหคคฺ ตา ธมฺมา อปฺปมาณา ธมฺมา.
ปริตฺตารมฺมณา ธมฺมา มหคฺคตารมฺมณา ธมฺมา
อปปฺ มาณารมมฺ ณา ธมมฺ า.
หนี า ธมฺมา มชฌฺ ิมา ธมฺมา ปณีตา ธมมฺ า.
มจิ ฉฺ ตตฺ นยิ ตา ธมมฺ า สมมฺ ตตฺ นยิ ตา ธมมฺ า อนยิ ตา ธมมฺ า.
มคคฺ ารมมฺ ณา ธมมฺ า มคคฺ เหตกุ า ธมมฺ า มคคฺ าธปิ ตโิ น
ธมมฺ า.
อปุ ปฺ นนฺ า ธมมฺ า อนปุ ปฺ นนฺ า ธมมฺ า อปุ ปฺ าทโิ น ธมมฺ า.
อตตี า ธมฺมา อนาคตา ธมมฺ า ปจฺจปุ ฺปนฺนา ธมมฺ า.
อตีตารมฺมณา ธมฺมา อนาคตารมฺมณา ธมฺมา
ปจจฺ ุปฺปนนฺ ารมฺมณา ธมฺมา.
อชฌฺ ตตฺ า ธมมฺ า พหทิ ธฺ า ธมมฺ า อชฌฺ ตตฺ พหทิ ธฺ า ธมมฺ า.
อชฺฌตฺตารมฺมณา ธมฺมา พหิทฺธารมฺมณา ธมฺมา
อชฺฌตฺตพหทิ ธฺ ารมฺมณา ธมมฺ า.
สนิทสฺสนสปปฺ ฏิฆา ธมมฺ า อนทิ สฺสนสปปฺ ฏฆิ า ธมฺมา
อนิทสสฺ นาปปฺ ฏฆิ า ธมมฺ า.

140 คมู่ อื สวดมนต์

วิปสสฺ นาภมู ปิ าโฐ

ปญจฺ กขฺ นธฺ า. รปู กขฺ นโฺ ธ, เวทนากขฺ นโฺ ธ, สญญฺ ากขฺ นโฺ ธ,
สงฺขารกขฺ นฺโธ, วญิ ญฺ าณกฺขนฺโธ.
ทฺวาทสายตนานิ. จกฺขฺวายตนํ รูปายตนํ, โสตายตนํ
สทฺทายตน,ํ ฆานายตนํ คนฺธายตนํ, ชวิ ฺหายตนํ รสายตน,ํ
กายายตนํ โผฏฺฐพฺพายตนํ, มนายตนํ ธมมฺ ายตนํ.
อฏฐฺ ารส ธาตโุ ย. จกขฺ ธุ าตุ รปู ธาตุ จกขฺ วุ ญิ ญฺ าณธาต,ุ
โสตธาตุ สทฺทธาตุ โสตวิญฺญาณธาต,ุ ฆานธาตุ คนธฺ ธาตุ
ฆานวิญญฺ าณธาต,ุ ชิวฺหาธาตุ รสธาตุ ชวิ ฺหาวิญฺญาณธาต,ุ
กายธาตุ โผฏฐฺ พพฺ ธาตุ กายวญิ ญฺ าณธาต,ุ มโนธาตุ ธมมฺ ธาตุ
มโนวิญฺญาณธาต.ุ
พาวีสตนิ ฺทรฺ ิยานิ. จกขฺ นุ ทฺ รยิ ํ โสตนิ ทฺ รฺ ิยํ ฆานินทฺ รฺ ยิ ํ
ชวิ ฺหนิ ทฺ ฺริยํ กายินทฺ ฺริยํ มนนิ ฺทฺรยิ ํ, อติ ถฺ ินฺทรฺ ิยํ ปรุ ิสินทฺ รฺ ยิ ํ
ชีวิตินฺทฺริยํ, สุขินฺทฺริยํ ทุกฺขินฺทฺริยํ โสมนสฺสินฺทฺริยํ
โทมนสฺสินฺทฺริยํ อุเปกฺขินฺทฺริยํ, สทฺธินฺทริยํ วิริยินฺทฺริยํ
สตินทฺ ฺรยิ ํ สมาธินฺทฺรยิ ํ ปญฺญินฺทฺรยิ ,ํ อนญญฺ ตญฺญสสฺ าม-ี
ตนิ ฺทฺรยิ ํ อญญฺ ินฺทรฺ ยิ ํ อญฺญาตาวนิ ทฺ รฺ ิยํ.
จตฺตาริ อริยสจฺจานิ, ทุกฺขํ อรยิ สจจฺ ,ํ ทกุ ขฺ สมุทโย
อรยิ สจจฺ ํ, ทุกฺขนโิ รโธ อริยสจจฺ ํ, ทกุ ฺขนโิ รธคามินี ปฏิปทา
อรยิ สจจฺ .ํ

วดั พระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 141

อวิชชฺ าปจจฺ ยา สงขฺ ารา, สงฺขารปจฺจยา วญิ ฺญาณํ,
วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ,
สฬายตนปจจฺ ยา ผสโฺ ส, ผสสฺ ปจจฺ ยา เวทนา, เวทนาปจจฺ ยา
ตณฺหา, ตณฺหาปจจฺ ยา อปุ าทาน,ํ อุปาทานปจจฺ ยา ภโว,
ภวปจฺจยา ชาต,ิ ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทกุ ฺขโท
มนสสฺ ปุ ายาสา สมภฺ วนตฺ .ิ เอวเมตสสฺ เกวลสสฺ ทกุ ขฺ กขฺ นธฺ สสฺ ,
สมุทโย โหต.ิ
อวิชฺชายเตฺวว อเสสวิราคนิโรธา สงฺขารนิโรโธ,
สงขฺ ารนโิ รธา วญิ ญฺ าณนโิ รโธ, วญิ ญฺ าณนโิ รธา นามรปู นโิ รโธ,
นามรปู นโิ รธา สฬายตนนโิ รโธ, สฬายตนนโิ รธา ผสสฺ นโิ รโธ,
ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธ, เวทนานิโรธา ตณฺหานิโรโธ,
ตณฺหานิโรธา อปุ าทานนโิ รโธ, อปุ าทานนิโรธา ภวนโิ รโธ,
ภวนโิ รธา ชาตนิ โิ รโธ, ชาตินโิ รธา ชรามรณํ โสกปริเทว
ทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ, เอวเมตสฺส เกวลสฺส
ทุกขฺ กฺขนฺธสฺส, นโิ รโธ โหติ.

142 คู่มือสวดมนต์

สตู รท่ี ๒๕

อิตปิ ิโส
ถวายพรพระในวันปกตไิ ม่มพี ระฤกษอ์ ันใด

นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสสฺ . (๓ หน)
อติ ปิ ิ โส ภควา อรหํ สมมฺ าสมพฺ ทุ โฺ ธ, วชิ ชฺ าจรณสมปฺ นโฺ น
สคุ โต โลกวทิ ,ู อนตุ ตฺ โร ปรุ สิ ทมมฺ สารถิ สตถฺ า เทวมนสุ สฺ านํ
พทุ ฺโธ ภควาต.ิ
สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม, สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก
เอหิปสฺสโิ ก, โอปนยิโก ปจจฺ ตฺตํ เวทิตพฺโพ วญิ ญฺ ูหตี ิ.
สุปฏิปนโฺ น ภควโต สาวกสงฺโฆ, อุชปุ ฏิปนฺโน ภควโต
สาวกสงโฺ ฆ, ญายปฏปิ นโฺ น ภควโต สาวกสงโฺ ฆ, สามจี ปิ ฏปิ นโฺ น
ภควโต สาวกสงฺโฆ, ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ
ปรุ สิ ปคุ คฺ ลา, เอส ภควโต สาวกสงโฺ ฆ, อาหเุ นยโฺ ย ปาหเุ นยโฺ ย
ทกขฺ เิ ณยโฺ ย อญชฺ ลกิ รณโี ย, อนตุ ตฺ รํ ปญุ ญฺ กเฺ ขตตฺ ํ โลกสสฺ าต.ิ
พาหํุ สหสฺสมภินิมฺมติ สาวุธนตฺ ํ
ครฺ เี มขลํ อุทิตโฆรสเสนมารํ
ทานาทธิ มฺมวิธนิ า ชติ วา มนุ ินฺโท
ตนเฺ ตชสา ภวตุ เต ชยมงฺคลาน.ิ

วดั พระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 143

มาราตเิ รกมภยิ ุชฺฌิตสพฺพรตตฺ ึ
โฆรมปฺ นาฬวกมกขฺ มถทฺธยกฺขํ
ขนตฺ ีสทุ นตฺ วธิ ินา ชติ วา มนุ ินฺโท
ตนฺเตชสา ภวตุ เต ชยมงฺคลานิ.
นาฬาคิรึ คชวรํ อตมิ ตตฺ ภูตํ
ทาวคฺคจิ กฺกมสนวี สทุ ารุณนฺตํ
เมตตฺ มฺพเุ สกวธิ ินา ชิตวา มุนนิ ฺโท
ตนฺเตชสา ภวตุ เต ชยมงฺคลานิ.
อุกขฺ ติ ตฺ ขคฺคมติหตฺถสทุ ารณุ นตฺ ํ
ธาวนฺตโิ ยชนปถงคฺ ลุ มิ าลวนตฺ ํ
อิทฺธภี ิสงขฺ ตมโน ชิตวา มนุ ินฺโท
ตนฺเตชสา ภวตุ เต ชยมงคฺ ลานิ.
กตวฺ าน กฏฐฺ มทุ รํ อวิ คพฺภนิ ยี า
จิญฺจาย ทฏุ ฺฐวจนํ ชนกายมชฺเฌ
สนฺเตน โสมวิธนิ า ชติ วา มุนนิ ฺโท
ตนฺเตชสา ภวตุ เต ชยมงคฺ ลาน.ิ
สจฺจํ วหิ าย มติสจจฺ กวาทเกตุํ
วาทาภโิ รปิตมนํ อตอิ นธฺ ภูตํ
ปญญฺ าปทีปชลิโต ชิตวา มุนนิ โฺ ท
ตนฺเตชสา ภวตุ เต ชยมงคฺ ลาน.ิ

144 คู่มอื สวดมนต์

นนโฺ ทปนนทฺ ภชุ คํ วิพุธํ มหิทธฺ ึ
ปุตฺเตน เถรภุชเคน ทมาปยนฺโต
อิทธฺ ปู เทสวธิ ินา ชติ วา มนุ ินฺโท
ตนฺเตชสา ภวตุ เต ชยมงฺคลานิ.
ทุคคฺ าหทฏิ ฐฺ ภิ ชุ เคน สทุ ฏฺฐหตฺถํ
พฺรหฺมํ วิสทุ ธฺ ิชตุ ิมิทธฺ ิพกาภธิ านํ
ญาณาคเทน วิธนิ า ชิตวา มนุ ินฺโท
ตนเฺ ตชสา ภวตุ เต ชยมงคฺ ลาน.ิ
เอตาปิ พุทธฺ ชยมงฺคลอฏฐฺ คาถา
โย วาจโน ทนิ ทเิ น สรเต มตนทฺ ี
หิตวฺ านเนกวิวธิ านิ จุปททฺ วานิ
โมกขฺ ํ สขุ ํ อธิคเมยยฺ นโร สปญฺโญ.

มหาการณุ ิโก นาโถ หิตาย สพฺพปาณินํ
ปูเรตวฺ า ปารมี สพพฺ า ปตฺโต สมฺโพธมิ ตุ ตฺ มํ
เอเตน สจจฺ วชเฺ ชน โหตุ เต ชยมงฺคล.ํ
ชยนโฺ ต โพธยิ า มูเล สกฺยานํ นนฺทวิ ฑฒฺ โน
เอวํ ตวฺ ํ วชิ โย โหหิ ชยสสฺ ุ ชยมงฺคเล
อปราชติ ปลลฺ งเฺ ก สเี ส ปฐวโิ ปกขฺ เร
อภิเสเก สพพฺ พุทฺธานํ อคคฺ ปปฺ ตโฺ ต ปโมทติ.
สุนกขฺ ตตฺ ํ สุมงฺคลํ สปุ ภาตํ สหุ ุฏฺฐติ ํ

วดั พระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 145

สุขโณ สุมหุ ุตฺโต จ สุยฏิ ฐฺ ํ พฺรหฺมจาริสุ
ปทกขฺ ิณํ กายกมฺมํ วาจากมฺมํ ปทกขฺ ิณํ
ปทกฺขิณํ มโนกมฺมํ ปณธิ ี เต ปทกฺขณิ า
ปทกฺขิณานิ กตฺวาน ลภนฺตตเฺ ถ ปทกฺขเิ ณ.
โส อตถฺ ลทโฺ ธ สขุ โิ ต วิรุโฬหฺ พุทฺธสาสเน
อโรโค สุขโิ ต โหห ิ สห สพฺเพหิ ญาตภิ ิ
สา อตถฺ ลทฺธา สขุ ิตา วิรฬุ ฺหา พทุ ฺธสาสเน
อโรคา สขุ ิตา โหห ิ สห สพเฺ พหิ ญาตภิ ิ
เต อตฺถลทธฺ า สุขติ า วริ ฬุ หฺ า พทุ ฺธสาสเน
อโรคา สขุ ติ า โหถ สห สพฺเพหิ ญาติภ.ิ
สกฺกตวฺ า พทุ ฺธรตนํ โอสถํ อุตฺตมํ วรํ
หติ ํ เทวมนสุ สฺ านํ พุทฺธเตเชน โสตถฺ ินา
นสฺสนตฺ ุปทฺทวา สพฺเพ ทุกขฺ า วปู สเมนฺตุ เต
สกฺกตวฺ า ธมมฺ รตนํ โอสถํ อตุ ตฺ มํ วรํ
ปริฬาหปู สมนํ ธมฺมเตเชน โสตฺถินา
นสสฺ นฺตุปททฺ วา สพเฺ พ ภยา วูปสเมนฺตุ เต
สกกฺ ตฺวา สงฆฺ รตนํ โอสถํ อตุ ฺตมํ วรํ
อาหเุ นยฺยํ ปาหเุ นยยฺ ํ สงฺฆเตเชน โสตฺถนิ า
นสฺสนฺตุปทฺทวา สพเฺ พ โรคา วูปสเมนฺตุ เต
นตถฺ ิ เม สรณํ อญฺญํ พทุ ฺโธ เม สรณํ วรํ
เอเตน สจจฺ วชฺเชน โหตุ เต ชยมงคฺ ลํ

146 คู่มอื สวดมนต์

นตฺถิ เม สรณํ อญญฺ ํ ธมฺโม เม สรณํ วรํ
เอเตน สจฺจวชฺเชน โหตุ เต ชยมงคฺ ลํ
นตถฺ ิ เม สรณํ อญฺญํ สงฺโฆ เม สรณํ วรํ
เอเตน สจฺจวชเฺ ชน โหตุ เต ชยมงคฺ ลํ.
ยงกฺ ิญฺจิ รตนํ โลเก วชิ ชฺ ติ วิวิธํ ปุถุ
รตนํ พทุ ธฺ สมํ นตฺถิ ตสมฺ า โสตฺถี ภวนตฺ ุ เต
ยงกฺ ิญฺจิ รตนํ โลเก วิชฺชติ วิวิธํ ปุถุ
รตนํ ธมฺมสมํ นตฺถ ิ ตสฺมา โสตถฺ ี ภวนตฺ ุ เต
ยงกฺ ญิ จฺ ิ รตนํ โลเก วชิ ฺชติ ววิ ธิ ํ ปุถุ
รตนํ สงฆฺ สมํ นตถฺ ิ ตสฺมา โสตถฺ ี ภวนฺตุ เต.

การวา่ ให้ศีล การเทศน์ การสวด การน�ำสวด การ
รบั สวด (คอสอง) ตอ้ งมลี ีลามีทำ� นองทง้ั น้ันจึงจะน่าฟัง
ในลลี าท่ัวไปค่อยเปลง่ เสยี งแผว่ เบากอ่ น จึงเปลง่ เสยี งดัง
ตามตอ้ งการ ชา้ ไปกอ่ นจนถงึ ระยะทตี่ อ้ งการ ตอ้ งเออื้ นให้
มีหางเสียงทุกตอนจบ ตอนจะจบต้องค่อยช้าลงตาม
ล�ำดับ มิฉะน้ันจะเป็นเสียงกระโชกหรือยากแก่การสอด
เสยี งรบั สวดตอ่ ไป และมักขัดห.ู

สมเดจ็ พระอริยวงศาคตญาณ (วาสนมหาเถระ)

วัดพระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 147

อตีตปจจฺ เวกฺขณปาฐ

(น�ำ) หนทฺ มยํ อตตี ปจจฺ เวกฺขณปาฐํ ภณาม เส.
อชฺช มยา อปจฺจเวกฺขิตฺวา ยํ จีวรํ ปริภุตฺตํ,
ตํ ยาวเทว สีตสฺส ปฏิฆาตาย, อุณฺหสฺส ปฏิฆาตาย,
ฑํสมกสวาตาตปสิรึสปสมฺผสฺสานํ ปฏิฆาตาย, ยาวเทว
หริ ิโกปนิ ปฏจิ ฉฺ าทนตถฺ ํ.
อชฺช มยา อปจฺจเวกขฺ ิตวฺ า โย ปณิ ฑฺ ปาโต ปริภตุ ฺโต,
โส เนว ทวาย น มทาย น มณฑฺ นาย น วภิ สู นาย,
ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐติ ยิ า ยาปนาย วหิ สึ ปุ รตยิ า
พรฺ หมฺ จริยานุคคฺ หาย, อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ ปฏหิ งฺขามิ
นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสสฺ าม,ิ ยาตรฺ า จ เม ภวสิ สฺ ติ
อนวชชฺ ตา จ ผาสุวิหาโร จาต.ิ
อชฺช มยา อปจฺจเวกขฺ ิตวฺ า ยํ เสนาสนํ ปรภิ ตุ ฺตํ, ตํ
ยาวเทว สีตสฺส ปฏิฆาตาย, อุณฺหสฺส ปฏิฆาตาย,
ฑํสมกสวาตาตปสิรึสปสมฺผสฺสานํ ปฏิฆาตาย, ยาวเทว
อตุ ุปรสิ ฺสยวโิ นทนํ ปฏิสลฺลานารามตฺถํ.
อชชฺ มยา อปจฺจเวกขฺ ิตวฺ า โย คิลานปจฺจยเภสชชฺ
ปรกิ ขฺ าโร ปรภิ ตุ โฺ ต, โส ยาวเทว อปุ ปฺ นนฺ านํ เวยยฺ าพาธกิ านํ
เวทนานํ ปฏิฆาตาย, อพยฺ าปชฌฺ ปรมตายาต.ิ

148 คู่มือสวดมนต์

อภณิ หฺ ปจฺจเวกฺขณปาฐ (แปล)

ชราธมฺโมมหฺ ิ ชรํ อนตีโต,
เรามคี วามแกเ่ ปน็ ธรรมดา จกั ลว่ งพน้ ความแกไ่ ปไมไ่ ด้
พฺยาธธิ มฺโมมหฺ ิ พยฺ าธึ อนตีโต,
เรามคี วามเจบ็ ไขเ้ ปน็ ธรรมดา จกั ลว่ งพน้ ความเจบ็ ไขไ้ ปไมไ่ ด้
มรณธมโฺ มมฺหิ มรณํ อนตีโต,
เรามีความตายเป็นธรรมดา จกั ลว่ งพ้นความตายไปไมไ่ ด ้
สพเฺ พหิ เม ปเิ ยหิ มนาเปหิ นานาภาโว วนิ าภาโว,
เราจกั เปน็ ตา่ ง ๆ คอื จักต้องพลดั พราก จากของรกั
ของเจริญใจทัง้ สิ้นไป
กมมฺ สสฺ โกมหฺ ิ กมมฺ ทายาโท กมมฺ โยนิ กมมฺ พนธฺ ุ กมมฺ ปฏสิ รโณ,
เรามกี รรมเปน็ ของๆ ตน, มกี รรมเปน็ ผใู้ หผ้ ล, มกี รรมเปน็ แดนเกดิ ,
มกี รรมเป็นผูต้ ดิ ตาม, มกี รรมเปน็ ทอี่ าศัยไป
ยํ กมมฺ ํ กริสสฺ ามิ กลยฺ าณํ วา ปาปกํ วา ตสสฺ ทายาโท
ภวิสฺสาม.ิ
เราจกั ทำ� กรรมอนั ใดไว,้ เปน็ บญุ หรอื เปน็ บาป เราจกั เปน็ ทายาท,
คอื จกั ต้องได้รับผลของกรรมนนั้ สบื ไป
เอวํ อมเฺ หหิ อภณิ ฺหํ ปจจฺ เวกขฺ ติ พฺพํ.
เราท้ังหลายควรพจิ ารณาอย่างน้ี ทุกวันๆ เทอญ.

วัดพระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 149

กายคตาสติกมมฺ ฏฐฺ านปาฐ

อยํ โข เม กาโย กายของเรานแี้ ล
อุทธฺ ํ ปาทตลา เบอ้ื งบนแตพ่ ้ืนเท้าขน้ึ มา
อโธ เกสมตถฺ กา เบื้องต่�ำแตป่ ลายผมลงไป
ตจปรยิ นฺโต มีหนงั หุ้มอยู่เปน็ ที่สุดรอบ
ปโู ร นานปปฺ การสสฺ อสจุ โิ น เตม็ ไปดว้ ยของไมส่ ะอาดมปี ระการตา่ งๆ
อตถฺ ิ อิมสฺมึ กาเย มีอยู่ในกายน้ี
เกสา คอื ผมทั้งหลาย โลมา คอื ขนทั้งหลาย
นขา คือเล็บทัง้ หลาย ทนฺตา คอื ฟันทั้งหลาย
ตโจ คอื หนัง มสํ ํ เน้อื
นหาร ู คือเอ็นท้ังหลาย อฏฐฺ ี คอื กระดกู ทง้ั หลาย
อฏฺฐิมิญฺชํ เยอื่ ในกระดูก วกฺก ํ มา้ ม
หทย ํ หวั ใจ ยกนํ ตับ
กิโลมกํ พังผดื ปิหกํ ไต
ปปผฺ าสํ ปอด อนฺต ํ ไสใ้ หญ่
อนตฺ คณุ ํ ไสน้ อ้ ย อทุ รยิ ํ อาหารใหม่
กรีสํ อาหารเก่า ปติ ฺต ํ นำ�้ ดี
เสมหฺ ํ น�้ำเสลด ปพุ โฺ พ น้ำ� เหลอื ง
โลหติ ํ น้ำ� เลือด เสโท น�้ำเหง่อื
เมโท น้ำ� มนั ข้น อสฺส ุ น�ำ้ ตา

150 ค่มู ือสวดมนต์

วสา น�้ำมันเหลว เขโฬ น�้ำลาย
สิงฺฆาณกิ า น�ำ้ มกู ลสิกา น�้ำไขขอ้
มตุ ตฺ ํ น้ำ� มูตร
มตถฺ เก มตฺถลุงฺคํ เย่อื มนั สมองในศรษี ะ
เอวมยํ เม กาโย กายของเรานี้ อย่างน้ี
อุทฺธํ ปาทตลา เบอ้ื งบนแต่พนื้ เทา้ ขน้ึ มา
อโธ เกสมตถฺ กา เบือ้ งต่�ำแต่ปลายผมลงไป
ตจปริยนโฺ ต มีหนงั หุ้มอย่เู ป็นทสี่ ดุ รอบ
ปูโร นานปปฺ การสสฺ อสจุ ิโน. เตม็ ไปด้วยของไมส่ ะอาด
มีประการตา่ งๆ อย่างนแี้ ล.

กรวดน้ำ� อิมินา

(น�ำ) หนฺท มยํ อมิ ินา ปุญญฺ กมเฺ มนาติอาทิกคาถาโย ภณาม เส ฯ
(สวดพรอ้ มกัน)
อมิ นิ า ปญุ ญฺ กมเฺ มน อปุ ชฺฌายา คณุ ตุ ตฺ รา
อาจาริยปู การา จ มาตาปิตา จ ญาตกา
สุรโิ ย จนทฺ มิ า ราชา คุณวนตฺ า นราปิ จ
พรฺ หมฺ มารา จ อนิ ทฺ า จ โลกปาลา จ เทวตา
ยโม มติ ตฺ า มนุสฺสา จ มชฌฺ ตตฺ า เวริกาปิ จ

วัดพระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 151

สพเฺ พ สตฺตา สุขี โหนตฺ ุ ปญุ ฺญานิ ปกตานิ เม
สุขญจฺ ติวธิ ํ เทนตฺ ุ ขปิ ปฺ ํ ปาเปถ โว มตํ
อิมนิ า ปุญฺญกมฺเมน อมิ ินา อทุ ฺทเิ สน จ
ขปิ ฺปาหํ สุลเภ เจว ตณฺหุปาทานเฉทนํ
เย สนฺตาเน หินา ธมมฺ า ยาว นิพพฺ านโต มมํ
นสสฺ นตฺ ุ สพพฺ ทา เยว ยตถฺ ชาโต ภเว ภเว
อุชจุ ติ ฺตํ สตปิ ญญฺ า สลเฺ ลโข วิริยมหฺ ินา
มารา ลภนฺตุ โนกาสํ กาตุญฺจ วริ เิ ยสุ เม
พทุ ธฺ าธิปวโร นาโถ ธมฺโม นาโถ วรตุ ตฺ โม
นาโถ ปจฺเจกพุทโฺ ธ จ สงฺโฆ นาโถตฺตโร มมํ
เต โสตตฺ มานภุ าเวน มาโรกาสํ ลภนฺตุ มา.

ปตฺติทานคาถา

(น�ำ) หนทฺ มยํ ปตฺติทานคาถาโย ภณาม เส.
(สวดพร้อมกนั )

ปุญฺญสสฺ ทิ านิ กตสสฺ ยานญฺญานิ กตานิ เม
เตสญฺจ ภาคโิ น โหนฺต ุ สตตฺ านนฺตาปปฺ มาณกา
เย ปิยา คณุ วนฺตา จ มยฺหํ มาตาปิตาทโย
ทฏิ ฺฐา เม จาปยฺ ทิฏฐฺ า วา อญฺเญ มชฌฺ ตตฺ เวรโิ น
สตตฺ า ตฏิ ฐฺ นตฺ ิ โลกสมฺ ึ เต ภมุ มฺ า จตโุ ยนกิ า

152 คมู่ อื สวดมนต์

ปญฺเจกจตุโวการา สสํ รนตฺ า ภวาภเว
ญาตํ เย ปตฺตทิ านมเฺ ม อนุโมทนฺตุ เต สยํ
เย จมิ ํ นปปฺ ชานนตฺ ิ เทวา เตสํ นเิ วทยุํ
มยา ทินฺนาน ปุญญฺ านํ อนุโมทนเหตุนา
สพฺเพ สตตฺ า สทา โหนฺตุ อเวรา สุขชวี โิ น
เขมปฺปทญฺจ ปปฺโปนตฺ ุ เตสาสา สชิ ฌฺ ตํ สภุ า.
ยนฺทานิ เม กตํ ปุญฺญํ เตนาเนนุททฺ เิ สน จ
ขิปปฺ ํ สจฉฺ กิ เรยฺยาหํ ธมฺเม โลกตุ ฺตเร นว
สเจ ตาว อภพโฺ พหํ สสํ าเร ปน สสํ รํ
นิยโต โพธิสตโฺ ต ว สมฺพทุ เฺ ธน วิยากโต
นาฏฺฐารสปิ อภพฺพ- ฐานานิ ปาปเุ ณยยฺ หํ
มนสุ สฺ ตตฺ ญฺจ ลงิ คฺ ญฺจ ปพฺพชชฺ ญจฺ ุปสมปฺ ทํ
ลภิตฺวา เปสโล สีลี ธาเรยยฺ ํ สตถฺ ุ สาสนํ
สขุ าปฏปิ โท ขิปปฺ า- ภญิ โฺ ญ สจฉฺ ิกเรยยฺ หํ
อรหตฺตผลํ อคฺคํ วิชฺชาทิคณุ ลงกฺ ตํ
ยทิ นปุ ปฺ ชชฺ ติ พุทฺโธ กมมฺ ํ ปริปรู ญจฺ เม
เอวํ สนเฺ ต ลเภยฺยาหํ ปจฺเจกโพธิมตุ ฺตมนตฺ .ิ

วัดพระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 153

บทสวดมนต์พิเศษ

บทสวดรบั เทศน์
ปตฺติทานคาถา

(น�ำ) หนทฺ มยํ ปตฺตทิ านคาถาโย ภณาม เส ฯ
(สวดพรอ้ มกนั )

ยา เทวตา สนฺติ วหิ ารวาสิน,ี
ถเู ป ฆเร โพธิฆเร ตหึ ตหึ,
ตา ธมฺมทาเนน ภวนฺตุ ปูชติ า,
โสตฺถึ กโรนฺเตธ วหิ ารมณฺฑเล.
เถรา จ มชฌฺ า นวกา จ ภกิ ฺขโว,
สารามิกา ทานปตี อุปาสกา,
คามา จ เทสา นคิ มา จ อิสสฺ รา,
สปปฺ าณภตู า สุขิตา ภวนฺตุ เต.
ชลาพชุ า เยปิ จ อณฺฑสมฺภวา,
สํเสทชาตา อถโวปปาติกา,
นยิ ฺยานิกํ ธมฺมวรํ ปฏจิ จฺ เต,
สพฺเพปิ ทกุ ฺขสสฺ กโรนตฺ ุ สงขฺ ยํ.

154 คมู่ อื สวดมนต์

ฐาตุ จิรํ สตํ ธมฺโม ธมฺมทธฺ รา จ ปุคฺคลา,
สงฺโฆ โหตุ สมคโฺ คว อตฺถาย จ หิตาย จ
อมเฺ ห รกฺขตุ สทธฺ มโฺ ม สพฺเพปิ ธมมฺ จาริโน
วุฑฺฒึ สมปฺ าปุเณยยฺ าม ธมฺเม อรยิ ปปฺ เวทเิ ต.

บทสวดหลงั ฟงั พระปาติโมกข์

สจจฺ กิรยิ คาถา

(น�ำ) หนฺท มยํ สจจฺ กิรยิ คาถาโย ภณาม เส.
(สวดพร้อมกนั )

นตฺถิ เม สรณํ อญญฺ ํ พุทฺโธ เม สรณํ วรํ
เอเตน สจจฺ วชฺเชน โสตถฺ ิ เม โหตุ สพฺพทา.
นตถฺ ิ เม สรณํ อญฺญํ ธมโฺ ม เม สรณํ วรํ
เอเตน สจจฺ วชเฺ ชน โสตฺถิ เม โหตุ สพพฺ ทา.
นตฺถิ เม สรณํ อญฺญํ สงฺโฆ เม สรณํ วรํ
เอเตน สจจฺ วชเฺ ชน โสตฺถิ เม โหตุ สพฺพทา.

วัดพระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 155

สีลุทฺเทสปาโฐ

(น�ำ) หนฺท มยํ สีลุทฺเทสปาฐํ ภณาม เส.
(สวดพร้อมกนั )

ภาสิตมิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสสฺ ตา อรหตา
สมฺมาสมฺพุทฺเธน, สมฺปนฺนสีลา ภิกฺขเว วิหรถ
สมฺปนฺนปาฏิโมกฺขา, ปาฏิโมกฺขสํวรสํวุตา วิหรถ
อาจารโคจรสมฺปนฺนา, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี
สมาทาย สิกขฺ ถ สกิ ฺขาปเทสตู .ิ ตสฺมาติหมเฺ หหิ สิกฺขติ พฺพ,ํ
สมปฺ นนฺ สลี า วหิ รสิ สฺ ามสมปฺ นนฺ ปาฏโิ มกขฺ า, ปาฏโิ มกขฺ สวํ รสวํ ตุ า
วิหริสฺสาม อาจารโคจรสมฺปนฺนา, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ
ภยทสฺสาวี สมาทาย สกิ ฺขิสฺสาม สิกขฺ าปเทสตู .ิ เอวญหฺ โิ น
สกิ ฺขติ พฺพ.ํ

ตายนคาถา

(น�ำ) หนฺท มยํ ตายนคาถาโย ภณาม เส.
(สวดพร้อมกัน)

ฉินทฺ โสตํ ปรกกฺ มฺม กาเม ปนทู พฺราหฺมณ,
นปปฺ หาย มนุ ิ กาเม เนกตตฺ มปุ ปชฺชติ.
กยิรา เจ กยริ าเถนํ ทฬฺหเมนํ ปรกฺกเม,
สิถโิ ล หิ ปรพิ ฺพาโช ภยิ โฺ ย อากริ เต รชํ.

156 คูม่ อื สวดมนต์
อกตํ ทุกฺกฏํ เสยโฺ ย ปจฺฉา ตปฺปติ ทุกฺกฏํ,
กตญฺ จ สกุ ตํ เสยโฺ ย ยํ กตฺวา นานตุ ปปฺ ติ.
กโุ ส ยถา ทุคฺคหิโต หตถฺ เมวานกุ นฺตต,ิ
สามญฺญํ ทุปฺปรามตถฺ ํ นิรยายปู กฑฺฒต.ิ
ยงกฺ ิญฺจิ สิถลิ ํ กมฺมํ สงฺกิลฏิ ฐฺ ญจฺ ยํ วต,ํ
สงกฺ สฺสรํ พรฺ หมฺ จรยิ ํ น ตํ โหติ มหปผฺ ลนฺต.ิ

อนโุ มทนาคาถา

คอื วธิ กี ารสวดอนโุ มทนาในการท�ำบญุ ทว่ั ไป เรยี กสน้ั ๆ วา่ ใหพ้ ร
โดยประธานน�ำขึ้นวา่
ยถา วารวิ หา ปรู า ปริปเู รนฺติ สาคร,ํ
เอวเมว อิโต ทินฺนํ เปตานํ อปุ กปปฺ ติ.
อจิ ฉฺ ติ ํ ปตถฺ ติ ํ ตมุ ฺหํ ขปิ ปฺ เมว สมิชฺฌต,ุ
สพเฺ พ ปเู รนฺตุ สงกฺ ปฺปา จนโฺ ท ปณฺณรโส ยถา,
มณิ โชติรโส ยถา.

ค�ำแปล

ห้วงนำ้� ท่ีเต็ม ยอ่ มยังสมทุ รสาครให้บรบิ รู ณ์ได้ ฉนั ใด ทาน
ทท่ี า่ นอทุ ศิ ใหแ้ ลว้ แตโ่ ลกน้ี ยอ่ มสำ� เรจ็ ประโยชนแ์ กผ่ ลู้ ะโลกไปแลว้
ฉนั น้ัน

วดั พระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 157

ขออฐิ ผลทที่ า่ นปรารถนาแลว้ ตง้ั ใจแลว้ จงสำ� เรจ็ โดยฉบั พลนั
ขอความด�ำริท้ังปวงจงเต็มเปี่ยม เหมือนพระจันทร์วันเพ็ญ
เหมอื นแกว้ มณีอนั สวา่ งไสวควรยินดี

(พระรปู ท่ี ๒ รบั แล้วสวด)
สพฺพีติโย ววิ ชฺชนฺตุ สพพฺ โรโค วินสฺสต,ุ
มา เต ภวตวฺ นตฺ ราโย สุขี ทฆี ายุโก ภว.
สพพฺ ตี ิโย ววิ ชชฺ นตฺ ุ สพฺพโรโค วนิ สฺสต,ุ
มา เต ภวตฺวนตฺ ราโย สุขี ทฆี ายุโก ภว.
สพฺพีตโิ ย ววิ ชชฺ นตฺ ุ สพพฺ โรโค วินสสฺ ตุ,
มา เต ภวตฺวนตฺ ราโย สขุ ี ทีฆายโุ ก ภว.
อภวิ าทนสลี สิ ฺส นจิ จฺ ํ วฑุ ฒฺ าปจายิโน,
จตตฺ าโร ธมฺมา วฑฺฒนฺต ิ อายุ วณโฺ ณ สขุ ํ พล.ํ

ค�ำแปล

ความจญั ไรทง้ั ปวงจงพนิ าศไป โรคทงั้ ปวง (ของทา่ น) จงหายไป
อนั ตรายอย่ามแี กท่ ่าน ท่านจงเป็นผ้มู ีความสุขมอี ายุยืนยาว
ธรรม ๔ อยา่ งน้ี คอื อายุ วรรณะ สขุ ะ พละ ย่อมเจริญแก่
บุคคลผ้มู ปี กติกราบไหว้ มีปกตอิ ่อนนอ้ ม ตอ่ ผู้ใหญ่ เป็นนจิ .

158 คูม่ ือสวดมนต์

มงคลจกั กวาฬนอ้ ย

ใช้สวดเพอ่ื อนโุ มทนาต่อจากสัพพี เนือ่ งจากงานมงคลทวั่ ไป
สพพฺ พทุ ธฺ านภุ าเวน สพพฺ ธมมฺ านภุ าเวน สพพฺ สงฆฺ านภุ าเวน
พุทฺธรตนํ ธมฺมรตนํ สงฺฆรตนํ ติณฺณํ รตนานํ อานุภาเวน
จตุราสีติสหสฺสธมฺมกฺขนฺธานุภาเวน ปิฏกตฺตยานุภาเวน
ชนิ สาวกานุภาเวน สพฺเพ เต โรคา สพฺเพ เต ภยา สพฺเพ เต
อนฺตรายา สพฺเพ เต อุปททฺ วา สพฺเพ เต ทนุ ฺนิมติ ฺตา สพเฺ พ
เต อวมงฺคลา วินสสฺ นตฺ ุ, อายวุ ฑฺฒโก ธนวฑฒฺ โก สิรวิ ฑฒฺ โก
ยสวฑฒฺ โก พลวฑฒฺ โก วณณฺ วฑฒฺ โก สขุ วฑฒฺ โก โหตุ สพพฺ ทา.

ทกุ ฺขโรคภยา เวรา โสกา สตฺตุ จปุ ทฺทวา,
อเนกา อนฺตรายาป ิ วนิ สฺสนตฺ ุ จ เตชสา.
ชยสทิ ฺธิ ธนํ ลาภํ โสตถฺ ิ ภาคยฺ ํ สุขํ พลํ,
สิริ อายุ จ วณโฺ ณ จ โภคํ วฑุ ฒฺ ี จ ยสวา,
สตวสฺสา จ อายู จ ชวี สทิ ฺธี ภวนฺตุ เต.
ภวตุ สพฺพมงคฺ ลํ รกขฺ นตฺ ุ สพพฺ เทวตา,
สพฺพพทุ ธฺ านุภาเวน สทา โสตถฺ ี ภวนตฺ ุ เต.
ภวตุ สพพฺ มงฺคลํ รกฺขนฺตุ สพฺพเทวตา,
สพฺพธมมฺ านภุ าเวน สทา โสตฺถี ภวนตฺ ุ เต.
ภวตุ สพฺพมงคฺ ลํ รกขฺ นฺตุ สพฺพเทวตา,
สพฺพสงฺฆานุภาเวน สทา โสตฺถี ภวนฺตุ เต.

วัดพระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 159

ค�ำแปล

ดว้ ยอานภุ าพแหง่ พระพทุ ธเจา้ ทง้ั ปวง ดว้ ยอานภุ าพแหง่ พระ
ธรรมทงั้ ปวง ดว้ ยอานภุ าพแหง่ พระสงฆท์ ง้ั ปวง ดว้ ยอานภุ าพแหง่
รัตนะ ๓ คอื พทุ ธรตั นะ ธรรมรตั นะ สงั ฆรตั นะ ดว้ ยอานภุ าพ
แหง่ พระธรรมขนั ธ์ ๘ หมน่ื ๔ พนั ดว้ ยอานภุ าพแหง่ พระไตรปฎิ ก
ดว้ ยอานภุ าพแห่งพระสาวกของพระชินเจา้
สรรพโรคทั้งหลายของท่าน สรรพภัยท้ังหลายของท่าน
สรรพอันตรายทั้งหลายของท่าน สรรพอุปัทวะท้ังหลายของท่าน
สรรพนิมิตรา้ ยทัง้ หลายของท่าน สรรพอวมงคลทง้ั หลายของท่าน
จงพินาศไป
ความเจรญิ อายุ ความเจรญิ ทรพั ย์ ความเจรญิ สริ ิ ความเจรญิ ยศ
ความเจรญิ กำ� ลงั ความเจรญิ วรรณะ ความเจรญิ สขุ จงมี (แกท่ า่ น)
ในกาลท้งั ปวง
ทุกข์ โรค ภัย และเวรทงั้ หลาย ความโศก ศตั รู และอปุ ัทวะ
ท้ังหลาย ท้ังอนั ตรายทั้งหลายเป็นเอนก จงพนิ าศไปดว้ ยเดช
ความชนะ ความสำ� เรจ็ ทรพั ย์ ลาภ ความสวสั ดี ความมโี ชค
ความสุข ก�ำลงั สริ ิ อายุ และวรรณะ โภคะ ความเจริญ และ
ความเปน็ ผมู้ ยี ศ และอายยุ นื ๑๐๐ ปี และความสำ� เรจ็ กจิ ใน
ความเป็นอยูจ่ งมีแก่ทา่ น

160 ค่มู ือสวดมนต์
ผู้มปี ัญญา ให้อายุ ให้กำ� ลัง ใหว้ รรณะ ใหป้ ฏิภาณ ผู้มี
ปัญญา ให้ความสขุ แกผ่ ูอ้ ื่น ยอ่ มประสบสุข ผ้ใู ห้ อายุ พละ
วรรณะ สขุ ะ และปฏภิ าณ ไมว่ า่ เกดิ ในทใี่ ด เขายอ่ มเปน็ ผมู้ อี ายยุ นื
มียศในทน่ี ั้นๆ ดังน้ี

มงคลจักกวาฬน้อย (ยอ่ )

ใช้เหมือนกับมงคลจกั กวาฬน้อย
รตนตตฺ ยานภุ าเวน รตนตฺตยเตชสา
ทุกขฺ โรคภยา เวรา โสกา สตฺตุ จปุ ททฺ วา
อเนกา อนฺตรายาปิ วนิ สสฺ นตฺ ุ อเสสโต
ชยสิทฺธิ ธนํ ลาภํ โสตฺถิ ภาคฺยํ สขุ ํ พลํ
สริ ิ อายุ จ วณฺโณ จ โภคํ วฑุ ฺฒี จ ยสวา
สตวสสฺ า จ อายู จ ชีวสิทฺธี ภวนตฺ ุ เต.

ค�ำแปล

ด้วยอานุภาพแห่งรัตนะ ๓ ด้วยเดชแห่งรัตนะ ๓ ทุกข์
โรค ภยั และเวรท้งั หลาย ความโศก ศัตรู และอุปัทวะทง้ั หลาย
ทงั้ อนั ตรายทง้ั หลายเปน็ อเนก จงพนิ าศไปโดยไมม่ เี หลอื ความชนะ
ความส�ำเร็จ ทรัพย์ ลาภ ความสวัสดี ความมีโชค ความสุข
กำ� ลัง สิริ อายุ และวรรณะ โภคะ ความเจริญและความเปน็
ผู้มยี ศ และอายุยืน ๑๐๐ ปี และความส�ำเรจ็ กิจในความเป็นอยู่
จงมีแกท่ ่าน

วัดพระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 161

เกณิยานุโมทนาคาถา

ประธานน�ำในงานถวายทานตามกาล หรือถวายกุฎีวิหาร
อคคฺ หิ ุตฺตํ มขุ า ยญญฺ า สาวติ ตฺ ิ ฉนฺทโส มุข,ํ
ราชา มุขํ มนุสฺสานํ นทนี ํ สาคโร มขุ .ํ
นกขฺ ตฺตานํ มขุ ํ จนโฺ ท อาทจิ ฺโจ ตปตํ มุข,ํ
ปุญฺญมากงฺขมานานํ สงฺโฆ เว ยชตํ มขุ ํ.
ภณิสสฺ าม มยํ คาถา กาลทานปฺปทีปิกา,
เอตา สณุ นตฺ ุ สกฺกจฺจํ ทายกา ปุญฺญกามโิ น.
หมายเหตุ : แบบนใ้ี ชน้ ำ� ในงานทำ� บญุ ตามกาล ถา้ นำ� ในงานถวาย
กุฎี วหิ าร ให้เปลี่ยน กาลทานปฺปทีปกิ า เป็น วิหารทานทปี ิกา ฯ

กาลทานสุตตฺ คาถา

ใชส้ วดอนโุ มทนาในงานท�ำบญุ ตามกาล เช่น ทอดกฐนิ เป็นต้น
กาเล ททนฺติ สปญฺญา วทญญฺ ู วตี มจฺฉรา,
กาเลน ทนิ ฺนํ อริเยส ุ อชุ ภุ ูเตสุ ตาทิสุ.
วิปฺปสนนฺ มนา ตสสฺ วิปลุ า โหติ ทกขฺ ณิ า,
เย ตตฺถ อนโุ มทนฺติ เวยยฺ าวจฺจํ กโรนตฺ ิ วา.
น เตน ทกฺขณิ า โอนา เตปิ ปญุ ฺญสฺส ภาคโิ น,
ตสฺมา ทเท อปฺปฏิวานจติ โฺ ต ยตฺถ ทินนฺ ํ มหปผฺ ล,ํ
ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปตฏิ ฐฺ า โหนตฺ ิ ปาณนิ นตฺ .ิ

162 คู่มือสวดมนต์

คำ� แปล

ทายกทั้งหลายเหล่าใด เป็นผู้มีปัญญา มีปกติรู้จักค�ำพูด
ไพเราะ ปราศจากความตระหน่ี มีใจเลือ่ มใสแลว้ ในพระอรยิ เจ้า
ทั้งหลาย ผูป้ ฏบิ ตั ิตรง บรจิ าคทานท�ำให้เป็นของที่ตนถวายโดย
กาลนยิ มในกาลสมัย ทกั ษิณาทานของทายกนั้นเปน็ คณุ สมบตั มิ ี
ผลไพบลู ย์
ชนทงั้ หลายเหลา่ ใดอนโุ มทนา หรอื ชว่ ยกระทำ� การขวนขวาย
ในทานนัน้ ทักษิณาทานของเขามไิ ด้บกพรอ่ งไป ดว้ ยเหตุนน้ั ชน
ทั้งหลายแมเ้ หล่านัน้ ยอ่ มเปน็ ผ้มู สี ว่ นแห่งบญุ นน้ั ด้วย
เหตุน้ันทายกควรเป็นผู้มีจิตไม่ย่อท้อ ควรให้ในท่ีที่ผลมาก
บุญยอ่ มเป็นที่พึ่งอาศัยของสตั ว์ทงั้ หลายในโลกหนา้ แล.

ติโรกุฑฑฺ กณฑฺ ปจฉฺ มิ ภาค

ใช้สวดอนโุ มทนากรวดน้ำ� ในงานศพและงานทำ� บุญอุทิศทวั่ ไป
อทาสิ เม อกาสิ เม ญาติ มติ ตฺ า สขา จ เม
เปตานํ ทกขฺ ณิ ํ ทชฺชา ปพุ ฺเพ กตมนสุ สฺ รํ
น หิ รณุ ฺณํ วา โสโก วา ยา วญฺญา ปรเิ ทวนา
น ตํ เปตานมตถฺ าย เอวํ ตฏิ ฺฐนตฺ ิ ญาตโย
อยญฺจ โข ทกฺขณิ า ทนิ ฺนา สงฆฺ มหฺ ิ สปุ ติฏฐฺ ิตา
ทฆี รตตฺ ํ หิตายสฺส ฐานโส อปุ กปปฺ ติ

วัดพระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 163

โส ญาติธมฺโม จ อยํ นทิ สฺสิโต
เปตาน ปูชา จ กตา อุฬารา
พลญฺจ ภกิ ฺขนู มนปุ ฺปทินฺนํ
ตุมฺเหหิ ปญุ ญฺ ํ ปสุตํ อนปปฺ กนฺติ.

ค�ำแปล

บุคคลเม่อื นึกถึง อปุ การะที่มีผู้มคี ณุ ไดท้ �ำแกเ่ รา ผูน้ ไี้ ด้ชว่ ย
ทำ� กจิ น้ีของเรา ผนู้ เ้ี ปน็ ญาติ เปน็ มติ ร เปน็ เพ่ือนของเรา ดังนก้ี ็
ควรใหท้ กั ษิณาทาน เพ่ือผนู้ ้นั ทลี่ ะโลกน้ีไปแลว้
บคุ คลไม่ควรรอ้ งไห้ เศร้าโศก หรือรำ่� ไรรำ� พันอย่างใดอยา่ ง
หนึง่ เลย เพราะว่าการรอ้ งไหเ้ ป็นต้นนนั้ ไม่เปน็ ประโยชน์แกญ่ าติ
ทงั้ หลายผตู้ ายไปแลว้ ญาตทิ งั้ หลายยอ่ มดำ� รงอยตู่ ามกรรมของเขา
กท็ กั ษณิ านปุ ทานนแ้ี ล ทที่ า่ นถวายแลว้ ประดษิ ฐานไวด้ แี ลว้
ในสงฆ์ ยอ่ มสำ� เรจ็ ประโยชนเ์ กอ้ื กลู แกญ่ าตผิ ทู้ ลี่ ะโลกนไ้ี ปแลว้ นน้ั
ตลอดกาลนานตามฐานะ
ญาตธิ รรมน้นี ้ัน ทา่ นไดแ้ สดงให้ปรากฏแลว้ และบชู าที่ดียิง่
ท่านก็ได้ท�ำแล้วแก่ญาติท้ังหลายผู้ได้ละโลกน้ีไปแล้ว ก�ำลังแห่ง
ภิกษุท้ังหลาย ช่ือว่าท่านได้เพ่ิมให้แล้วด้วยบุญไม่น้อย ท่านได้
ขวนขวายแลว้ ดังน้ีแล.

164 คูม่ ือสวดมนต์

อคคฺ ปปฺ สาทสตุ ตฺ คาถา

อคฺคโต เว ปสนนฺ านํ อคคฺ ํ ธมมฺ ํ วิชานตํ,
อคเฺ ค พุทเฺ ธ ปสนนฺ านํ ทกขฺ เิ ณยเฺ ย อนุตตฺ เร.
อคฺเค ธมฺเม ปสนฺนานํ วริ าคูปสเม สุเข,
อคฺเค สงฺเฆ ปสนนฺ านํ ปุญญฺ กฺเขตฺเต อนุตตฺ เร
อคฺคสมฺ ึ ทานํ ททตํ อคฺคํ ปุญญฺ ํ ปวฑฺฒต,ิ
อคคฺ ํ อายุ จ วณโฺ ณ จ ยโส กิตฺติ สขุ ํ พลํ.
อคฺคสฺส ทาตา เมธาว ี อคคฺ ธมมฺ สมาหโิ ต,
เทวภูโต มนสุ ฺโส วา อคฺคปปฺ ตโฺ ต ปโมทตีต.ิ

คำ� แปล

เมอ่ื บคุ คลรจู้ กั ธรรมอนั เลศิ เลอ่ื มใสแลว้ โดยความเปน็ ของเลศิ
เลอื่ มใสแลว้ ในพระพทุ ธเจา้ ผเู้ ลศิ ซงึ่ เปน็ ทกั ขไิ ณยบคุ คลอนั เยย่ี ม
ยอด เลอื่ มใสแลว้ ในพระธรรมอนั เลศิ ซงึ่ เปน็ ธรรมปราศจากราคะ
และสงบระงบั เปน็ สขุ เลอื่ มใสแลว้ ในพระสงฆผ์ เู้ ลศิ ซงึ่ เปน็ บญุ เขต
อยา่ งยอด ถวายทานในทา่ นผเู้ ลศิ นนั้ บญุ ทเ่ี ลศิ กย็ อ่ มเจรญิ อายุ
วรรณะทเี่ ลศิ และ ยศ เกียรตคิ ุณ สขุ ะ พละ ทเ่ี ลศิ ยอ่ มเจริญ
ผมู้ ปี ญั ญา ตง้ั มนั่ ในธรรมอนั เลศิ แลว้ ใหท้ านแกท่ า่ นผเู้ ปน็ บญุ เขต
อนั เลิศ จะไปเกิดเป็นเทพดาหรือไปเกดิ เปน็ มนุษยก์ ็ตาม ยอ่ มถึง
ความเป็นผ้เู ลศิ บนั เทิงอยู่ ดังนแี้ ล.

วัดพระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 165

โภชนทานานุโมทนาคาถา

ใชส้ วดอนโุ มทนาตอ่ จากสัพพี ฯลฯ ในอาหารบิณฑบาตทัว่ ไป
อายุโท พลโท ธโี ร วณณฺ โท ปฏิภาณโท
สุขสสฺ ทาตา เมธาว ี สุขํ โส อธิคจฺฉติ
อายํุ ทตฺวา พลํ วณณฺ ํ สขุ ญฺจ ปฏิภาณโท
ทฆี ายุ ยสวา โหติ ยตถฺ ยตถฺ ปู ปชชฺ ตตี ิ.

อาฏานาฏยิ ปริตตฺ ํ (ยอ่ )

ใช้สวดอนโุ มทนาในอาหารบิณฑบาตทวั่ ไป ไม่ตอ้ งข้ึน ยถา ฯ
สพพฺ โรควินิมตุ โฺ ต สพพฺ สนฺตาปวชฺชโิ ต
สพพฺ เวรมติกกฺ นโฺ ต นพิ ฺพโุ ต จ ตวุ ํ ภว
สพฺพีติโย ววิ ชฺชนฺตุ สพพฺ โรโค วินสฺสตุ
มา เต ภวตวฺ นฺตราโย สขุ ี ทฆี ายโุ ก ภว
อภวิ าทนสีลิสฺส นิจฺจํ วฑุ ฺฒาปจายโิ น
จตฺตาโร ธมมฺ า วฑฒฺ นฺติ อายุ วณโฺ ณ สุขํ พลํ.

ค�ำแปล

จงพน้ จากโรคทงั้ ปวงด้วย จงพน้ จากความเดอื ดรอ้ นทัง้ ปวง
ดว้ ย จงลว่ งเสยี ซง่ึ เวรทงั้ ปวงดว้ ย เหมอื นดวงประทปี ดบั ไปฉะนน้ั
ความจญั ไรทัง้ ปวง จงพินาศไป โรคทงั้ ปวง(ของท่าน) จงหายไป
อนั ตรายอยา่ มีแก่ทา่ น ทา่ นจงเป็นผ้มู ีความสุขมีอายยุ นื ยาว

166 คู่มือสวดมนต์
ธรรม ๔ อย่างนี้ คอื อายุ วรรณะ สุขะ พละ ยอ่ มเจรญิ
แกบ่ คุ คลผู้มีปกติ กราบไหว้ มีปกติออ่ นนอ้ ม (ตอ่ ผใู้ หญ)่

เทวตาทิสฺสทกฺขณิ านุโมทนาคาถา

ใช้สวดอนุโมทนาในงานเปดิ ร้าน ขึ้นบา้ นใหม่ทำ� บญุ บา้ น
และงานมงคลสมรส
ยสมฺ ึ ปเทเส กปเฺ ปติ วาสํ ปณฺฑติ ชาติโย
สลี วนเฺ ตตฺถ โภเชตวฺ า สญญฺ เต พรฺ หฺมจาริโน
ยา ตตฺถ เทวตา อาสํุ ตาสํ ทกขฺ ิณมาทิเส
ตา ปูชิตา ปชู ยนตฺ ิ มานติ า มานยนฺติ นํ
ตโต นํ อนุกมฺปนฺต ิ มาตา ปุตฺตํ ว โอรสํ
เทวตานกุ มฺปโิ ต โปโส สทา ภทรฺ านิ ปสฺสติ.

ค�ำแปล

ผูเ้ กิดมาเปน็ ชาตบิ ณั ฑิต ส�ำเร็จการอยใู่ นประเทศสถานท่ใี ด
พงึ เชญิ เหลา่ ทา่ นทม่ี ศี ลี สำ� รวมระวงั ประพฤตพิ รหมจรรยม์ าเลย้ี งดกู นั
ในที่นั้น เทวดาเหล่าใดท่ีสิงสถิตในท่ีน้ัน ควรอุทิศทักษิณาทาน
เพอื่ เทวดาเหลา่ นั้นด้วย เทวดาที่ได้รับการบูชาแลว้ ย่อมบชู าคืน
บา้ งทไ่ี ดน้ บั ถอื แลว้ ยอ่ มนบั ถอื คนื บา้ ง แตน่ ั้นทา่ นย่อมอนเุ คราะห์
เขาประเภทหนง่ึ มารดาอนเุ คราะหบ์ ตุ รอันเป็นโอรส
บรุ ษุ ไดอ้ าศยั เทวดาอนเุ คราะหแ์ ลว้ ยอ่ มเหน็ กจิ การอนั เจรญิ
ทกุ เมอื่

วดั พระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 167

เทวตาภสิ มฺมนตฺ นคาถา

ใชส้ วดตอ่ จาก เทวตาทสิ สฺ ทกขฺ ณิ านโุ มทนาคาถา ในงานเดยี วกนั
ยานีธ ภตู านิ สมาคตานิ
ภุมฺมานิ วา ยานิ ว อนตฺ ลิกเฺ ข
สพฺเพ ว ภตู า สมุ นา ภวนตฺ ุ
อโถปิ สกฺกจฺจ สณุ นตฺ ุ ภาสติ ํ
สภุ าสิตํ กญิ ฺจปิ ิ โว ภเณมุ
ปุญเฺ ญ สตปุ ฺปาทกรํ อปาปํ
ธมฺมปู เทสํ อนกุ ารกานํ
ตสฺมา หิ ภูตานิ สเมนฺตุ สพเฺ พ
เมตฺตํ กโรถ มานสุ ยิ า ปชาย
ภเู ตสุ พาฬฺหํ กตภตตฺ กิ าย
ทวิ า จ รตฺโต จ หรนฺติ เย พลึ
ปจโฺ จปการํ อภกิ งขฺ มานา
เต โข มนสุ ฺสา ตนุกานภุ าวา
ภูตา วเิ สเสน มหิทฺธกิ า จ
อทิสฺสมานา มนุเชหิ ญาตา
ตสมฺ า หิ เน รกขฺ ถ อปฺปมตฺตา.

168 คู่มอื สวดมนต์

คำ� แปล

ภูตเหลา่ ใด ประชุมกันแล้วในประเทศนีก้ ็ดี หรือภมุ มเทวดา
เหลา่ ใดประชมุ กนั แลว้ ในอากาศกด็ ี ขอหมภู่ ตู ทงั้ ปวงจงเปน็ ผมู้ ใี จดี
และจงฟังภาษติ โดยเคารพ เราจะกล่าวสุภาษติ แมบ้ างประการ
แกท่ า่ นท้ังหลาย ไมเ่ ป็นบาป เป็นเคร่ืองทำ� ความเตือนสติในบญุ
เปน็ อบุ ายเครอ่ื งแนะนำ� อนั ชอบของบคุ คลผทู้ ำ� ตามทง้ั หลาย เพราะ
เหตุน้ันแล หม่ภู ูตทั้งปวงจงฟังเถิด ท่านท้ังหลายจะท�ำไมตรีจิต
ในหมมู่ นษุ ยชาติ ผมู้ ภี กั ดอี นั ทำ� แลว้ มน่ั ในหมภู่ ตู มนษุ ยท์ ง้ั หลาย
เหลา่ นนั้ แล เปน็ ผมู้ อี านภุ าพนอ้ ย สว่ นภตู ทงั้ หลาย เปน็ ผมู้ ฤี ทธมิ์ าก
โดยแปลกกนั เปน็ พวกอทสิ มานกายทม่ี นษุ ยท์ ง้ั หลายรจู้ กั เพราะ
เหตนุ น้ั แล ท่านท้งั หลายจงเปน็ ผ้ไู มป่ ระมาท รักษามนุษย์เหล่า
นนั้ เถดิ

อาทิยสุตตฺ คาถา

ใชส้ วดอนโุ มทนาตอ่ สพั พี ฯลฯ ในงานทำ� บญุ ประจำ� ปขี องคฤหสั ถ์
ภุตฺตา โภคา ภฏา ภจจฺ า วติ ณิ ฺณา อาปทาสุ เม
อทุ ฺธคฺคา ทกฺขิณา ทินฺนา อโถ ปญจฺ พลี กตา
อปุ ฏฐฺ ติ า สีลวนฺโต สญฺญตา พรฺ หมฺ จารโิ น
ยทตถฺ ํ โภคมิจฺเฉยฺย ปณฑฺ ิโต ฆรมาวสํ
โส เม อตฺโถ อนปุ ฺปตฺโต กตํ อนนตุ าปยิ ํ

วดั พระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 169

เอตํ อนสุ สฺ รํ มจฺโจ อรยิ ธมเฺ ม ฐโิ ต นโร
อเิ ธว นํ ปสํสนตฺ ิ เปจฺจ สคฺเค ปโมทตตี .ิ

ค�ำแปล

นรชนเมอ่ื คำ� นงึ ถงึ เหตนุ ว้ี า่ เราไดใ้ ชจ้ า่ ยโภคทรพั ยเ์ ลย้ี งตนแลว้
ได้ใช้จ่ายโภคทรัพย์เลี้ยงคนที่ควรเล้ียงแล้ว ได้ผ่านพ้นภัยท่ีเกิด
ขนึ้ แลว้ ไดใ้ หท้ กั ษณิ าอนั มผี ลสงู เลศิ แลว้ ไดท้ ำ� พลี ๕ ประการแลว้
และได้บ�ำรุงท่านผู้มีศีลสำ� รวมอินทรีย์ ประพฤติพรหมจรรย์แล้ว
บณั ฑติ ผคู้ รองเรอื นพงึ ปรารถนาโภคทรพั ยเ์ พอื่ ประโยชนใ์ ด ประโยชน์
อันนน้ั เราไดบ้ รรลุแลว้ เราไดท้ �ำส่งิ ที่ไม่ตอ้ งเดอื ดรอ้ นแลว้ นรชน
ผูจ้ ะต้องตาย เมื่อตามระลึกถึงคุณข้อนอ้ี ยู่ ดังนี้ชอื่ วา่ เป็นผดู้ �ำรง
อยู่ในธรรมของพระอริยะ บัณฑิตทั้งหลายย่อมสรรเสริญเขาใน
โลกนี้ เมือ่ เขาละจากโลกน้ไี ปแล้วยอ่ มบนั เทงิ ใจในสวรรค์

170 คมู่ อื สวดมนต์


วหิ ารทานคาถา

ให้สวดอนุโมทนาต่อสพั พี ฯลฯ ในงานถวายโบสถ์ วิหาร กุฏีิ
ศาลาการเปรยี ญ โรงเรยี น
สีตํ อุณฺหํ ปฏหิ นตฺ ิ ตโต วาฬมคิ านิ จ
สริ สึ เป จ มกเส สิสเิ ร จาปิ วุฏฺฐิโย
ตโต วาตาตโป โฆโร สญฺชาโต ปฏิหญญฺ ติ
เลณตฺถญฺจ สขุ ตถฺ ญฺจ ฌายติ ํุ จ วปิ สฺสิตํุ
วิหารทานํ สงฺฆสฺส อคฺคํ พุทเฺ ธหิ วณฺณิตํ
ตสฺมา หิ ปณฺฑโิ ต โปโส สมฺปสสฺ ํ อตถฺ มตฺตโน
วิหาเร การเย รมเฺ ม วาสเยตถฺ พหสุ ฺสุเต
เตสํ อนนฺ ญฺจ ปานญจฺ วตฺถเสนาสนานิ จ
ทเทยยฺ อชุ ุภเู ตสุ วปิ ปฺ สนเฺ นน เจตสา
เต ตสสฺ ธมมฺ ํ เทเสนฺต ิ สพฺพทกุ ฺขาปนูทนํ
ยํ โส ธมมฺ มิธญฺญาย ปรนิ ิพพฺ าตยฺ นาสโวต.ิ

วดั พระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 171

ขอ้ ปฏิบตั สิ �ำหรับพระภิกษุใหม่

คำ� พนิ ทผุ า้

การทำ� พนิ ทผุ า้ ไดแ้ ก่ การทำ� ตำ� หนลิ งบนบรขิ ารทเ่ี ปน็ เครอ่ื ง
ใช้สอยของพระภิกษุ มจี ีวร บาตร เปน็ ตน้ ดว้ ยการใชป้ ากกา
เขยี นใหเ้ ปน็ จดุ ใหโ้ ตพอสมควร ทสี่ ว่ นใดสว่ นหนงึ่ ของบรขิ าร พรอ้ ม
กบั กล่าวค�ำบาลี ว่า “อิมํ พนิ ทฺ ุกปฺปํ กโรมิ”

(วา่ ๓ ครั้ง , ท�ำจดุ ๓ จุด)

คำ� อธิษฐาน

การอธิษฐาน คือ การตง้ั ใจว่าจะใชบ้ รขิ ารชิน้ นี้ จนกว่าจะมี
การเปลีย่ นใหม่ ในการนี้ พึงจบั บริขารทจ่ี ะอธษิ ฐานนน้ั ไว้บนมอื
ข้างหนึง่ หรอื บนตัก แลว้ ใชม้ อื อีกข้างหนง่ึ ลูบคล�ำบริขาร พรอ้ ม
กบั กลา่ วคำ� อธิษฐานตามค�ำบาลีต่อไปน้ี

(ว่า ๓ ครง้ั ทกุ บท)

172 คู่มือสวดมนต์

คำ� อธษิ ฐานบริขารตา่ งๆ

ผ้าสงั ฆาฏิ (ผา้ ทาบ) “อมิ ํ สงฆฺ าฏึ อธิฏฐฺ ามิ”
ผา้ อุตตราสงค์ (จีวร) “อิมํ อุตตฺ ราสงฺคํ อธิฏฐฺ ามิ”
ผา้ อันตรวาสก (สบง) “อิมํ อนตฺ รวาสกํ อธิฏฐฺ ามิ”
บาตร “อิมํ ปตฺตํ อธิฏฐฺ าม”ิ
ผา้ นิสที นะ (ผา้ ปนู ง่ั ) “อมิ ํ นสิ ที นํ อธิฏฺฐาม”ิ
ผ้าอาบน�ำ้ ฝน “อิมํ วสฺสิกสาฏกิ ํ อธฏิ ฐฺ าม”ิ
ผา้ ปูนอน “อมิ ํ ปจจฺ ตฺถรณํ อธิฏฐฺ าม”ิ
ผา้ เช็ดหน้า “อมิ ํ มุขปุญฺฉนโจลํ อธิฏฐฺ าม”ิ
ผา้ ประคดเอว “อิมํ กายพนธฺ นํ อธฏิ ฺฐามิ”
ผ้าบรขิ ารอ่นื ๆ (ผืนเดยี ว) “อมิ ํ ปรกิ ฺขารโจลํ อธิฏฐฺ าม”ิ
ผา้ บริขารอ่ืนๆ (หลายผนื ) “อมิ านิ ปรกิ ขฺ ารโจลานิ อธฏิ ฐฺ าม”ิ

การทำ� วกิ ัป-ถอนวิกัปผา้

เมื่อภิกษุไดร้ ับผ้าใหม่มา (ชนิดใดกต็ าม) ยงั ไม่ประสงค์จะ
ใชเ้ ก็บไวก้ อ่ น ต้องทำ� วิกัปกับภกิ ษุรูปอ่นื (ดคู ำ� วิกปั ) เสยี กอ่ น คือ
ท�ำเป็นสองเจา้ ของ เรยี กว่า การวกิ ัป และจะต้องท�ำวิกปั ภายใน
๑๐ วัน นบั แต่วันที่ได้รบั ผา้

วดั พระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 173
เมอื่ ประสงคจ์ ะใชผ้ า้ นน้ั จะตอ้ งถอนคำ� วกิ ปั ผา้ นน้ั (ดคู ำ� ถอน
วกิ ปั ) ตอ่ หนา้ ภกิ ษเุ สยี กอ่ น แลว้ นำ� ไปทำ� พนิ ท-ุ อธษิ ฐาน (ดงั กลา่ ว
ขา้ งตน้ ) จงึ จะนำ� ไปใช้ไดต้ ามพทุ ธานุญาต

ผา้ ผนื เดยี ววา่ คำ� วิกัปผ้า
ผา้ หลายผืนว่า
“อมิ ํ จวี รํ ตุยฺหํ วกิ ปฺเปมิ”
“อิมานิ จวี รานิ ตุยหฺ ํ วกิ ปฺเปม”ิ

คำ� ถอนวกิ ัปผา้

ผ้าผืนเดียว (ผูถ้ อนแกก่ ว่า)
“อมิ ํ จวี รํ มยฺหํ สนตฺ กํ ปริภญุ ชฺ วา วิสชฺเชหิ วา

ยถาปจจฺ ยํ วา กโรหิ”
ผา้ ผนื เดยี ว (ผูถ้ อนออ่ นกว่า)
“อิมํ จวี รํ มยหฺ ํ สนฺตกํ ปริภญุ ชฺ ถ วา วสิ ชเฺ ชถ วา

ยถาปจฺจยํ วา กโรถ”
ผ้าหลายผืน (ผูถ้ อนแกก่ ว่า)
“อิมานิ จวี รานิ มยหฺ ํ สนฺตกานิ ปรภิ ุญชฺ วา วิสชเฺ ชหิ วา

ยถาปจฺจยํ วา กโรหิ”
ผ้าหลายผนื (ผู้ถอนออ่ นกว่า)
“อิมานิ จีวรานิ มยหฺ ํ สนฺตกานิ ปริภุญฺชถ วา วสิ ชเฺ ชถ วา

ยถาปจจฺ ยํ วา กโรถ”

174 คู่มือสวดมนต์

วธิ แี สดงอาบัติ

การแสดงอาบัติ คือ การแสดงโทษที่ตนได้ประพฤติล่วง
สิกขาบท ต่อหน้าพระภิกษุรูปอื่นด้วยการนั่งคุกเข่าต่อหน้าภิกษุ
ด้วยกนั แล้วเปลง่ วาจาแสดงโทษตามชือ่ อาบัติ ดังน้ี

แสดงอาบัตชิ อื่ ถุลลัจจัย

ผแู้ สดง (อ่อนกว่า) อหํ ภนฺเต สมพฺ หุลา นานาวตถฺ กุ าโย
ถุลลฺ จฺจยาโย อาปตฺตโิ ย อาปนฺโน ตา
ปฏเิ ทเสมิ.
ผู้รับ (แกก่ วา่ ) ปสฺสสิ อาวุโส.
ผู้แสดง (ออ่ นกวา่ ) อาม ภนเฺ ต ปสสฺ ามิ.
ผู้รบั (แกก่ ว่า) อายตึ อาวุโส สํวเรยฺยาสิ.
ผแู้ สดง (อ่อนกว่า) สาธุ สุฏฐฺ ุ ภนเฺ ต สํวริสสฺ ามิ. (ว่า ๓ หน)

แสดงอาบตั ชิ ือ่ ปาจิตตีย์

ผ้แู สดง (ออ่ นกวา่ ) อหํ ภนฺเต สมฺพหุลา นานาวตถฺ กุ าโย
ปาจิตตฺ ิยาโย อาปตฺติโย อาปนโฺ น ตา
ปฏิเทเสมิ.
ผูร้ ับ (แก่กว่า) ปสสฺ สิ อาวุโส.
ผูแ้ สดง (ออ่ นกว่า) อาม ภนเฺ ต ปสฺสามิ.

วดั พระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 175
ผรู้ ับ (แกก่ ว่า) อายตึ อาวุโส สวํ เรยยฺ าส.ิ
ผแู้ สดง (ออ่ นกว่า) สาธุ สุฏฐฺ ุ ภนฺเต สํวรสิ ฺสาม.ิ (วา่ ๓ หน)

แสดงอาบตั ิช่อื ทกุ กฎ

ผู้แสดง (อ่อนกวา่ ) อหํ ภนฺเต สมฺพหุลา นานาวตถฺ ุกาโย
ทกุ ฺกฏาโย อาปตฺติโย อาปนโฺ น ตา
ปฏิเทเสม.ิ
ผู้รับ (แก่กว่า) ปสสฺ สิ อาวุโส.
ผู้แสดง (ออ่ นกว่า) อาม ภนฺเต ปสฺสามิ.
ผรู้ บั (แกก่ ว่า) อายตึ อาวโุ ส สํวเรยฺยาส.ิ
ผแู้ สดง (อ่อนกวา่ ) สาธุ สุฏฺฐุ ภนเฺ ต สํวรสิ สฺ ามิ. (ว่า ๓ หน)

แสดงอาบัติชื่อ ทพุ ภาสิต

ผู้แสดง (ออ่ นกวา่ ) อหํ ภนเฺ ต สมพฺ หุลา นานาวตถฺ กุ าโย
ทพุ ภฺ าสติ าโย อาปตตฺ โิ ย อาปนโฺ น ตา
ปฏิเทเสม.ิ
ผู้รับ (แก่กวา่ ) ปสสฺ สิ อาวุโส.
ผ้แู สดง (ออ่ นกวา่ ) อาม ภนเฺ ต ปสสฺ ามิ.
ผ้รู บั (แกก่ ว่า) อายตึ อาวโุ ส สํวเรยยฺ าสิ.
ผูแ้ สดง (อ่อนกว่า) สาธุ สฏุ ฐฺ ุ ภนเฺ ต สวํ รสิ สฺ าม.ิ (วา่ ๓ หน)

176 คู่มอื สวดมนต์
หมายเหตุ : ถ้าผ้แู สดงแกก่ วา่ ให้เปลี่ยน ภนเฺ ต เป็น อาวโุ ส
ถ้าผ้รู บั ออ่ นกว่าให้เปลยี่ น อาวโุ ส เป็น ภนเฺ ต
ถา้ ผรู้ บั อ่อนกวา่ ให้เปลย่ี น ปสฺสสิ เปน็ ปสฺสถ
ถา้ ผรู้ บั ออ่ นกวา่ ใหเ้ ปลยี่ น สวํ เรยยฺ าสิ เปน็ สวํ เรยยฺ าถ

ค�ำอธิษฐานเขา้ พรรษา

อมิ สมฺ ึ อาวาเส, อมิ ํ เตมาสํ วสสฺ ํ อุเปมิ.
อิมสมฺ ึ อาวาเส, อิมํ เตมาสํ วสฺสํ อเุ ปมิ.
อิมสมฺ ึ อาวาเส, อิมํ เตมาสํ วสฺสํ อเุ ปมิ.

ค�ำขอขมา

ผ้ขู อขมา อายสมฺ นเฺ ต ปมาเทน, ทฺวารตฺตเยน กตํ,
สพฺพํ อปราธํ ขมตุ เม ภนเฺ ต.
ผ้รู บั อหํ ขมาม,ิ ตุมฺเหหปิ ิ เม ขมติ พพฺ ํ.
ผ้ขู อขมา ขมามิ ภนเฺ ต.
หมายเหตุ : ขอขมาหลายรูปเปลยี่ น เม เป็น โน
เปลี่ยน ขมามิ เป็น ขมาม

วัดพระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 177

ค�ำลาบณิ ฑบาต

อาปจุ ฉฺ าม มยํ ภนเฺ ต, อสติ อนตฺ ราย,ํ เสววฺ คาม,ํ ปณิ ฑฺ าย จรติ .ํุ

คำ� ปวารณาออกพรรษา

สงฆฺ มภฺ นเฺ ต ปวาเรม,ิ ทฏิ เฺ ฐน วา สเุ ตน วา ปรสิ งกฺ าย วา,
วทนฺตุ มํ อายสฺมนฺโต อนุกมฺปํ อุปาทาย, ปสฺสนฺโต
ปฏิกกฺ ริสฺสาม.ิ

คำ� อนโุ มทนากฐิน

อตฺถตํ ภนฺเต, สงฺฆสสฺ กฐนิ ํ, ธมมฺ โิ ก กฐินตฺถาโร อนโุ มทาม.ิ

การลาสิกขา

ภิกษุผู้ประสงค์จะลาสิกขา เบื้องต้นก่อนลาสิกขา จะต้อง
ขอขมาพระอุปัชฌาย์ และพระอาจารย์ โดยจัดเตรียมเคร่ือง
สกั การะ (ดอกไม้ ธูปเทยี นแพ)

178 คมู่ ือสวดมนต์

คำ� ขอขมา
(ขอขมาตอ่ พระอปุ ัชฌาย)์

ผู้ขอ อุปชฌฺ าเย ปมาเทน, ทฺวารตตฺ เยน กตํ,
สพพฺ ํ อปราธํ ขมตุ เม ภนฺเต.
ผรู้ ับ อหํ ขมาม,ิ ตมุ เฺ หหิปิ เม ขมติ พฺพํ.
ผูข้ อขมา ขมามิ ภนฺเต.
หมายเหตุ : ผูข้ อขมาหลายรูป เปล่ยี น เม เปน็ โน
เปล่ียน ขมามิ เปน็ ขมาม

พธิ ีลาสิกขา

ภกิ ษผุ ปู้ ระสงคจ์ ะลาสกิ ขา จดุ ธปู เทยี น นมสั การพระรตั นตรยั
กราบ ๓ คร้งั แล้ว กล่าวบทพจิ ารณาปัจจเวกข์ ดงั น้ี
อชฺช มยา อปจจฺ เวกขฺ ติ วฺ า ยํ จวี รํ ปริภุตฺตํ, ตํ ยาวเทว
สีตสสฺ ปฏิฆาตาย, อณุ หฺ สสฺ ปฏฆิ าตาย, ฑสํ มกสวาตาตปสิ-
รสึ ปสมผฺ สสฺ านํ ปฏฆิ าตาย, ยาวเทว หริ โิ กปนิ ปฏจิ ฉฺ าทนตถฺ .ํ
อชฺช มยา อปจจฺ เวกฺขติ วฺ า โย ปณิ ฺฑปาโต ปริภุตโฺ ต, โส
เนว ทวาย น มทาย น มณฑฺ นาย น วภิ สู นาย, ยาวเทว อมิ สสฺ
กายสฺส ฐิติยา ยาปนาย วหิ สึ ุปรตยิ า พรฺ หมฺ จรยิ านคุ ฺคหาย,
อติ ิ ปรุ าณญจฺ เวทนํ ปฏหิ งขฺ ามิ นวญจฺ เวทนํ น อปุ ปฺ าเทสสฺ าม,ิ
ยาตฺรา จ เม ภวสิ ฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสวุ หิ าโร จาติ.

วัดพระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 179

อชชฺ มยา อปจจฺ เวกขฺ ติ วฺ า ยํ เสนาสนํ ปรภิ ตุ ตฺ ,ํ ตํ ยาวเทว
สตี สสฺ ปฏฆิ าตาย, อณุ หฺ สสฺ ปฏฆิ าตาย, ฑสํ มกสวาตาตปสริ สึ ป-
สมผฺ สสฺ านํ ปฏฆิ าตาย, ยาวเทว อุตปุ รสิ สฺ ยวโิ นทนํ ปฏสิ ลลฺ า-
นารามตฺถํ.
อชชฺ มยา อปจจฺ เวกขฺ ติ วฺ า โย คลิ านปจจฺ ยเภสชชฺ ปรกิ ขฺ าโร
ปริภตุ โฺ ต, โส ยาวเทว อุปปฺ นนฺ านํ เวยฺยาพาธกิ านํ เวทนานํ
ปฏิฆาตาย, อพยฺ าปชฺฌปรมตายาติ.

ค�ำลาสิกขา

ตง้ั นโม ๓ จบ
สกิ ขฺ ํ ปจจฺ กขฺ ามิ ขา้ พเจ้าลาสิกขา
คิหีติ มํ ธาเรถ ขอทา่ นทง้ั หลายจงจำ� วา่ ขา้ พเจา้ เปน็ คฤหสั ถ์

(ว่า ๓ จบ)
เปลยี่ นผา้ แลว้ กล่าวค�ำลาสิกขาอีกครง้ั วา่
สกิ ขฺ ํ ปจจฺ กฺขาส ึ ขา้ พเจา้ ลาสิกขาแลว้
คิหิ อโหส ึ ข้าพเจา้ เป็นคฤหสั ถแ์ ลว้

(วา่ ๓ จบ)

180 คูม่ ือสวดมนต์

ค�ำแสดงตนเป็นอบุ าสก

เอสาหํ ภนเฺ ต, สจุ ริ ปรนิ พิ พฺ ตุ มปฺ ,ิ ตํ ภควนตฺ ํ สรณํ คจฉฺ าม,ิ
ธมมฺ ญฺจ ภิกขุสงฺฆญจฺ , อปุ าสกํ มํ สงฺโฆ ธาเรต,ุ อชฺชตคฺเค
ปาณุเปตํ สรณํ คตํ.

ศีล ๕

๑. ปาณาติปาตา เวรมณี สกิ ขฺ าปทํ สมาทยิ าม.ิ
๒. อทินฺนาทานา เวรมณี สกิ ขฺ าปทํ สมาทยิ าม.ิ
๓. กาเมสุ มจิ ฉฺ าจารา เวรมณี สกิ ขฺ าปทํ สมาทยิ าม.ิ
๔. มสุ าวาทา เวรมณี สกิ ขฺ าปทํ สมาทยิ าม.ิ
๕. สรุ าเมรยมชชฺ ปมาทฏฐฺ านา เวรมณี สกิ ขฺ าปทํ สมาทยิ าม.ิ
อมิ านิ ปญจฺ สกิ ขฺ าปทานิ นิจฺจสีลวเสน สาธุกํ รกขฺ ติ พฺพานิ.
(รับวา่ อาม ภนฺเต)
สเี ลน สุคตึ ยนฺติ, สเี ลน โภคสมปฺ ทา,
สเี ลน นิพพฺ ตุ ึ ยนตฺ ิ, ตสฺมา สีลํ วิโสธเย.

วัดพระศรมี หาธาตุ เขตบางเขน 181

กจิ วตั รประจำ� วัน

๑. ออกบณิ ฑบาต ในตอนเชา้ เมอ่ื ไดอ้ รณุ
๒. ลงท�ำวตั ร
(วันธรรมดา) เวลา ๐๘.๐๐ น. และเวลา ๑๗.๐๐ น.
(วันพระ) เวลา ๐๙.๐๐ น. และเวลา ๑๕.๐๐ น.
๓. ฟังพระปาตโิ มกขเ์ วลา ๑๒.๓๐ น.
(เฉพาะวนั พระขึ้น – แรม ๑๕ คำ่� )
พระภิกษุทุกรูปตอ้ งลงพร้อมเพรยี งกนั เพราะเป็นกจิ
สำ� คญั และคอยเตอื นเพือ่ นสหธรรมิกดว้ ย
๔. เรยี นหนังสอื ทุกวัน (เว้นวันพระ และวันอาทิตย์)
เวลา ๐๘.๓๐ – ๑๐.๐๐ น. และเวลา ๑๓.๐๐ – ๑๕.๐๐ น.
๕. ทำ� ความสะอาดบรเิ วณที่อย่แู ละพระอารามทกุ วัน
เวลา ๑๕.๓๐ – ๑๖.๓๐ น. (เว้นวนั พระ)
๖. อบรมจติ ภาวนา (ทกุ วนั เวน้ วันอาทิตย์)
เวลา ๑๙.๐๐ – ๒๐.๐๐ น.

182 คู่มอื สวดมนต์

ระเบียบทวั่ ไป

๑. จะออกนอกวดั ทกุ ครง้ั (เวน้ บณิ ฑบาต) ตอ้ งลาเจา้ อาวาสกอ่ น
๒. ไมค่ วรรับแขกสตรบี นทพ่ี ัก
๓. ไมค่ วรเดินสูบบุหร่ี และควรงดสูบบหุ รีใ่ นสถานที่ เช่น
พระเจดยี ์ พระอุโบสถ พระวิหาร เปน็ ตน้ แม้ในขณะ
บิณฑบาต
๔. จะไปธุระนอกบริเวณท่พี ัก ตอ้ งห่มจีวรเสมอ
๕. ในวันพระ ไม่ควรออกนอกวดั เวน้ แต่มีกิจจำ� เป็น
๖. เมอื่ จะเขา้ ไปสถานทม่ี ี พระเจดีย์ พระอโุ บสถ พระวหิ าร
เปน็ ตน้ ต้องแสดงความเคารพ ด้วยการไมส่ วมรองเทา้
ไมก่ างร่ม และไมห่ ม่ คลุม เป็นตน้
๗. ใหข้ านรบั วา่ “อาคโต ภนฺเต” เมื่อถูกเรียกช่ือ ฉายาใน
เวลาทำ� วัตรเชา้ -เยน็ และต้องลงไปกอ่ นเวลาเสมอ
๘. ควรเป็นผ้ตู รงตอ่ เวลาเสมอ

จรยิ าวตั ร อืน่ ๆ

๑. การฉนั อาหาร ตอ้ งนมุ่ หม่ ใหเ้ รยี บรอ้ ย และควรใชช้ อ้ นกลาง
๒. ของฉันทกุ ชนิด ต้องรับประเคนกอ่ น จงึ ฉนั ได้
(เวน้ น้ำ� เปล่าและไม้ชำ� ระฟัน)

วดั พระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 183
๓. กอ่ นบริโภคปัจจยั ๔ (คือ จวี ร อาหาร ยารกั ษาโรค
และท่อี ยอู่ าศัย) ต้องพิจารณาก่อน
๔. อย่านุ่งผา้ ลอยชาย (นุ่งแบบผา้ ขาวม้าของคฤหัสถ์)
๕. การรบั แขก ตอ้ งหม่ จวี ร และไมค่ วรนงั่ อาสนะเดยี วกบั สตรี
๖. ต้องช่วยกนั รักษาสมบัติของสงฆ์ทกุ ชนดิ
๗. จะพักผ่อนกลางวัน ต้องปิดประตใู หเ้ รยี บร้อย
๘. ไมค่ วรใชผ้ า้ ทกุ ชนดิ พาดบา่ คาดเอว หรอื โพกศรี ษะ เปน็ ตน้
๙. ไมพ่ งึ หกั นว้ิ มอื – เทา้ บดิ ตวั ดดั ตน หรอื นงั่ เทา้ แขน เปน็ ตน้
ในพระอโุ บสถ
๑๐.ในขณะโคจรบิณฑบาต ไม่ควรเดนิ จับคแู่ ละคยุ กบั
เพอ่ื นภกิ ษหุ รอื ศิษย์วัด
๑๑. พึงศกึ ษาข้อปลกี ย่อยอ่ืนๆ จากเสขิยวัตร ในหนงั สือ
นวโกวาท

ค�ำอาราธนาศลี ๕

มยํ ภนเฺ ต ติสรเณน สห ปญจฺ สีลานิ ยาจาม,
ทุตยิ มปฺ ิ มยํ ภนฺเต ติสรเณน สห ปญจฺ สลี านิ ยาจาม,
ตติยมฺปิ มยํ ภนเฺ ต ติสรเณน สห ปญจฺ สีลานิ ยาจาม.
หมายเหตุ : ถา้ อาราธนา และรับคนเดียว
ใหเ้ ปลยี่ น มยํ เปน็ อหํ
ยาจาม เปน็ ยาจามิ

184 คู่มือสวดมนต์

คำ� อาราธนาพระปริตร

วปิ ตฺตปิ ฏิพาหาย สพพฺ สมฺปตตฺ ิสทิ ฺธิยา,
สพพฺ ทุกฺขวนิ าสาย ปรติ ฺตํ พรฺ ูถ มงคฺ ล.ํ
วิปตฺตปิ ฏพิ าหาย สพฺพสมฺปตฺตสิ ทิ ธฺ ิยา,
สพพฺ ภยวินาสาย ปรติ ตฺ ํ พรฺ ถู มงฺคลํ.
วปิ ตตฺ ปิ ฏพิ าหาย สพพฺ สมฺปตตฺ สิ ิทธฺ ิยา,
สพฺพโรควนิ าสาย ปรติ ฺตํ พรฺ ถู มงคฺ ลํ.

คำ� บชู าขา้ วพระพทุ ธ

อิมํ สปู พยญชฺ นสมปฺ นฺนํ สาลีนํ โภชนํ
อทุ กํ วรํ พุทธฺ สฺส ปูเชม.ิ

ค�ำลาขา้ วพระพุทธ

เสสํ มงฺคลํ ยาจามิ.

วัดพระศรีมหาธาตุ เขตบางเขน 185

ค�ำอาราธนาธรรม

พฺรหฺมา จ โลกาธิปตี สหมฺปติ
กตฺอญชฺ ลี อนฺธิวรํ อยาจถ
สนฺตธี สตฺตาปฺปรชกขฺ ชาติกา
เทเสตุ ธมฺมํ อนุกมปฺ ิมํ ปช.ํ

คำ� ถวายสงั ฆทาน

อมิ านิ มยํ ภนฺเต ภตตฺ านิ สปรวิ ารานิ ภิกฺขสุ งฺฆสสฺ
โอโณชยาม, สาธุ โน ภนเฺ ต ภกิ ฺขสุ งฺโฆ, อมิ านิ ภตฺตานิ
สปริวารานิ ปฏคิ คฺ ณฺหาตุ อมหฺ ากํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สขุ าย.
ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอน้อมถวาย
ภตั ตาหาร พรอ้ มทงั้ ของบรวิ ารทงั้ หลายเหลา่ น้ี ของขา้ พเจา้ ทง้ั หลาย
แดพ่ ระภกิ ษสุ งฆ์ ขอพระภกิ ษุสงฆ์จงรับ ภตั ตาหาร กบั ทั้งของ
บริวารทง้ั หลายเหลา่ นี้ ของข้าพเจา้ ทัง้ หลาย เพอื่ ประโยชนแ์ ละ
ความสุข แก่ข้าพเจ้าท้ังหลาย ตลอดกาลนานเทอญ.

คำ� กรวดน�้ำ (สน้ั )

อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ, สขุ ติ า โหนตฺ ุ ญาตโย.

186 คู่มือสวดมนต์

บอกศักราช

วันพฤหัสบดีที่ ๑๗ กนั ยายน พ.ศ. ๒๕๖๓
อิทานิ ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส
ปรนิ พิ พฺ านโต ปฏฐฺ าย, เตสฏฐฺ ี สวํ จฉฺ รตุ ตฺ รปญจฺ สตาธกิ าน,ิ
เทวสํวจฺฉรสหสฺสานิ อติกฺกนฺตานิ, ปจฺจุปฺปนฺนกาลวเสน,
โปฏฺฐปทมาสสสฺ สตฺตรสมํ ทนิ ,ํ วารวเสน ปน ครวุ าโร
โหติ, เอวํ ตสฺส ภควโต ปรนิ พิ ฺพานา, สาสนายุกาลคณนา
สลลฺ กเขตพฺพาติ.

ศุภมัสดุ พระพุทธสาสนายุกาล, จ�ำเดิมแต่ปรินิพพาน,
แหง่ พระองคส์ มเดจ็ พระผมู้ พี ระภาค, อรหนั ตสมั มาสมั พทุ ธเจา้ นนั้ ,
บัดน้ีล่วงแล้ว ๒๕๖๓ พรรษา ปัจจุบันสมัย, กันยายนมาส,
สรุ ทนิ ท่ี ๑๗ ครวุ าร, พระพทุ ธศาสนายกุ าล, นบั จำ� เดมิ แตป่ รนิ พิ พาน,
แห่งพระองคส์ มเดจ็ พระผูม้ ีพระภาคเจ้า นัน้ , มีนยั อนั จะพึงกำ� หนด
นบั ด้วยประการฉะน้.ี