46 ใบงำนที่ 7 เครื่องดนตรีสำกลประเภทเครื่องสำย ค าชี้แจง : ให้นักเรียนเติมชื่อเครื่องดนตรีให้ถูกต้อง .......................................................................... ........................................................ ........................................................................... ........................................................... .......................................................................... ........................................................ .......................................................................... ........................................................ .......................................................................... ........................................................ .......................................................................... ........................................................ ......................................................................... ชื่อ.............................................นามสกุล.......................................ชั้น..........................เลขที่....................
47 แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 26 กลุ่มสำระกำรเรียนร้ศูิลปะ (ดนตรี) ชั้นมัธยมศึกษำปี ที่ 1 หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 5 เครื่องดนตรีและวงดนตรีสำกล เรื่อง เครื่องดนตรีสำกลประเภทเครื่องเป่ ำลมไม้ วันที่..........เดือน..........พ.ศ.......... เวลำ 1 ชั ่วโมง มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ศ 2.1 เข้าใจและแสดงออกทางดนตรี อย่างสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์ คุณค่าดนตรี ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่อดนตรีอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวัน ตัวชี้วัด ศ 2.1 ร้องเพลงและใช้เครื่องดนตรีบรรเลงประกอบการร้องเพลงด้วยบทเพลงที่หลากหลาย จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 1. นักเรียนสามารถบอกชื่อเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องเป่าลมไม้ได้ (K) 2. นักเรียนสมารถอธิบายเครื่องดนตรีประเภทเครื่องเป่าลมไม้ได้ (P) 3. นักเรียนตั้งใจเรียนขณะครูสอน (A) สำระส ำคัญ เครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมไม้แบ่งออกเป็น 2 พวก คือพวกขลุ่ยและปี่ ถ้าเป็นประเภทขลุ่ยจะไม่มี ลิ้น เป่าลมผ่านท่อในลักษณะของการผิวสาระการเรียนรู้ สำระกำรเรียนรู้ ลักษณะเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลมไม้ สมรรถนะส ำคัญของผู้เรียน 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิดวิเคราะห์
48 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. มีวินัย 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการท างาน ค ำถำมส ำคัญ นักเรียนรู้ไหมว่าเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องเป่าลมไม้มีอะไรบ้าง ภำระงำน ใบงาน 8 เครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลมไม้ กระบวนกำรจัดกำรเรียนรู้ ขั้นน ำเข้ำสู่บทเรียน 1. ครูถามนักเรียนว่ารู้จักเครื่องดนตรีสากลหรือไม่ มีลักษณะอย่างไรบ้าง 2. จากนั้นครูโยงเข้าสู่เนื้อหาที่จะสอนเรื่อง ประเภทของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่อง เป่าลมไม้ ขั้นสอน 1. ครูแจกใบความรู้ให้นักเรียนแล้วอธิบายใบงานและสอนในเนื้อหา ประเภทของเครื่อง ดนตรีสากลประเภทเครื่องเป่าลมไม้ 2. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนสอบถามข้อสงสัยและร่วมกันวิเคราะห์เนื้อหา 3. ครูให้นักเรียนแบ่งกลุ่มเท่า ๆกันกลุ่มละประมาณกลุ่มละ 4-5 คน ศึกษาเครื่องเป่าลมไม้ กลุ่มละหนึ่งเครื่อง โดยการจับสลาก ในหัวข้อส่วนประกอบและวิธีบรรเลงเครื่อง โดยสืบค้นใน อินเตอร์เน็ต 4. ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาอธิบายเครื่องดนตรีประเภทเครื่องเป่ าลมไม้ ที่กลุ่มได้ รับผิดชอบ ขั้นสรุป ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่องประเภทของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องเป่าลม ไม้ โดยสรุปได้ว่าเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมไม้แบ่งออกเป็น 2 พวก คือพวกขลุ่ยและปี่ ถ้าเป็น ประเภทขลุ่ยจะไม่มีลิ้น เป่าลมผ่านท่อในลักษณะของการผิวสาระการเรียนรู้ และบอกเรื่องที่จะสอน ในคาบต่อไป
49 กระบวนกำรวดัผลและประเมินผล เครื่องมือ 1. แบบสังเกตการมีส่วนร่วมและสนใจในการท างาน 2. ใบงาน วิธีกำร 1. สังเกตพฤติกรรม 2. ตรวจใบงาน เกณฑ์ 1.แบบสังเกตพฤติกรรมนักเรียนร้อยละ 50 ผ่านเกณฑ์ 2.นักเรียนท าได้ 5 คะแนนขึ้นไปถือว่าผ่านเกณฑ์ สื่อ/แหล่งกำรเรียนรู้ สื่อ 1. ใบความรู้ เครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลมไม้ 2. ห้องดนตรี แหล่งกำรเรียนรู้ 1. ห้องสมุด 2. อินเตอร์เน็ต กิจกรรมเสนอแนะ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. บันทึกผลกำรใช้ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................
50 อุปสรรค ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ปัญหำ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. แนวทำงกำรแก้ไข ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... ( นายจตุรงค์ สุดตา ) ครูผู้สอน วันที่...........เดือน..............พ.ศ..........
51 ควำมคิดเหนของครูพี่เลี้ยง ็ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ( นายธวัชชัย ดีงูเหลือม) ครูพี่เลี้ยง วันที่...........เดือน.............พ.ศ.......... ควำมคิดเหน ็ ของรองผ้อูำ นวยกำรฝ่ำยวิชำกำร ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นายอภิรักษ์ สรรพโส) รองผู้อ านวยการสถานศึกษา ควำมคิดเหน ็ ของผ้บูริหำร/หัวหน้ำสถำบัน ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นางธนพร แก้วชารุณ) ผู้อ านวยการสถานศึกษา โรงเรียนเทศบาล 7รถไฟสงเคราห์
52 แบบสงัเกตพฤติกรรมของนักเรียน ที่ ชื่อ – สกุล พฤติกรรมกำรประเมิน (คะแนน) รวม อ่ำนได้ (คะแนน) ถูกต้อง ( 5) มีควำม ตั้งใจ ( 5 ) ออกเสียงได้ ถูกต้อง (5 ) ร้องได้ ถูกต้อง ( 5 ) ข้อเสนอแนะ.............................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... (...........................................) ผู้ประเมิน วันที่...........เดือน..............พ.ศ..........
53 ใบควำมรู้ เรื่อง ประเภทของเครื่องดนตรีสำกลประเภทเครื่องเป่ ำลมไม้ เครื่องเป่ าลมไม้ (อังกฤษ: Woodwind Instruments)เป็นการจัดประเภทเครื่องดนตรีสากล โดย เครื่องดนตรีประเภทเครื่องเป่าลมไม้นี้ แม้ตัวของเครื่องดนตรี อาจท าจากวัสดุต่าง ๆ มากมายแต่ส่วนส าคัญ ที่ท าให้เกิดเสียงคือ ลิ้น (Reed) ซึ่งท ามาจากไม้ จึงได้ชื่อว่า เครื่องเป่าลมไม้นั่นเองเครื่องเป่าลมไม้แบ่งได้ อย่างกว้าง ๆ เป็น 2 ประเภทคือ 1. ประเภทเป่ ำลมเข้ำไปในรูเป่ ำ (Blowing into a tube) 1.1 ประเภทเป่าตรงปลาย 1. ขลุ่ยรีคอร์เดอร์ (Recorder) เป็นเครื่องเป่าดนตรีสากลจัดอยู่ในประเภทเครื่องเป่าลมไม้ ชนิดไม่มีลิ้น เป็นเครื่องดนตรีที่มีขนาดเล็ก โครงสร้างที่ไม่ซับซ้อน 1.2 ประเภทเป่าลมเข้าทางด้านข้าง 1. ฟลุต (Flute) เป็นเครื่องดนตรีที่เก่าแก่ที่สุดชนิดหนึ่งที่มีพัฒนาการมาจากมนุษย์ก่อน ประวัติศาสตร์ที่คิดใช้กระดูกสัตว์หรือเขาของสัตว์ที่เป็นท่อกลวงหรือไม่ก็ใช้ปล้องไม้ไผ่มาเจาะรูแล้วเป่า ให้ เกิดเสียงต่าง ๆ วัตถุนั้นจึงเป็นต้นก าเนิดของเครื่องดนตรีประเภทขลุ่ย ฟลูตเป็นขลุ่ยเป่าด้านข้าง มีความ ยาว 26 นิ้วมีช่วงเสียงตั้งแต่ C กลางจนถึง C สูงขึ้นไปอีก 3 ออคเทฟ เสียงแจ่มใสจึงเหมาะส าหรับเป็น เครื่องดนตรีประเภทเล่นท านองใช้เลียนเสียงนกเล็ก ๆ ได้ดีและเสียงต ่าของฟลูตจะให้เสียงที่ นุ่มนวล
54 2. ปิคโคโล (Piccolo) เป็นขลุ่ยขนาดเล็กมีลักษณะเช่นเดียวกับฟลูตแต่เล็กกว่าท ามาจากไม้ หรืออีบอร์ไนท์ แต่ปัจจุบันท าด้วยโลหะ ยาวประมาณ 12 นิ้ว เสียงเล็กแหลมชัดเจน แม้ว่าจะเป่าเพียง เครื่องเดียว พิคโค โลเล่นได้ดีเป็นพิเศษโดยเฉพาะการท าเสียงรัว (Trillo) และการบรรเลงเดี่ยว (Solo) 2. ประเภทเป่ำลมให้ผ่ำนลิ้นของเครื่องดนตรี(Blowing through a reed) 2.1 ประเภทลิ้นเดี่ยว (Single reed) 1. คลาริเนต () เป็นเครื่องดนตรีที่รู้จักกันแพร่หลายกว่าเครื่องอื่น ๆ ในบรรดาเครื่องลมไม้ ดว้ยกนัคลารเินตเป็นเคร่อืงดนตรทีใ่ีชไ้ดใ้นวงดนตรเีกอืบทุกประเภท และเป็นเคร่อืงดนตรที ่ีาสา คญั ในวง ออร์เคสตรา วงโยธวาทิต และวงแจ๊ส 2. แซกโซโฟน เป็นเครื่องดนตรีในตระกูลเครื่องลมไม้ ใช้ลิ้นเดี่ยวเหมือนของคลาริเนต แม้ว่าตัวเครื่องมักจะท าด้วยโลหะแต่สุ้มเสียงก็กระเดียดมาทางเครื่องลมไม้ แซกโซโฟนจึงได้รับฉายาว่า “คลาริเนตทองเหลือง” (brass clarinet)
55 2.2 ประเภทปี่ลิ้นคู่ (Double reed) 1. โอโบ () ที่ใช้ในปัจจุบันนี้มีมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 ใช้ในการแสดงโอเปร่าฝรั่งเศส เรียกว่า “Hautbois” หรือ “Hoboy” ในศตวรรษที่ 18 โอโบใช้เป็นเครื่องดนตรีหลักในวงออร์เคสตร้า เป็น เครื่องดนตรีเสียงสูงในกลุ่มเครื่องลมไม้ ซองในขณะนั้นมีรูปิดเปิดเพียง 2- 3 รูเท่านั้น ในศตวรรษที่ 19 โอโบ ได้พัฒนาในเรื่องระบบกลไก คีย์ กระเดื่อง ส าหรับปิดเปิดรู เพื่อเปลี่ยนระดับเสียงให้เล่นสะดวกมากขึ้น จน ในที่สุดโอโบ คือ เครื่องดนตรีหลักที่จะต้องมีใน วงออร์เคสตร้า 2. คอร์ แองเกลส์ (Cor Anglais or English horn) เป็นปี่ตระกูลเดียวกับโอโบแต่มีขนาด ใหญ่กว่า และมีรูปร่างที่แตกต่างไปจากโอโบ ระดับเสียงต ่ากว่าโอโบและเวลาเล่นจะต้องมีสายติดกับล าตัวปี่ โยงไปคล้องคอผู้เล่นเพื่อพยุงน ้าหนักของปี่ ปี่ชนิดนี้มีล าตัวยาวกว่าปี่โอโบ ดังนั้นเพื่อง่ายต่อการเป่า ส่วนที่ ต่อจากที่เป่า(ลิ้น) กับล าตัวปี่จึงต้องงอโค้งเป็นมุมและเกิดค าว่า “อองเกล (Angle)” ขึ้น ต่อมาค านี้ได้เพี้ยนไป กลายเป็นอองแกลส์ (Anglais) ในภาษาฝรั่งเศส ซึ่งตรงกับภาษาอังกฤษว่า English ส่วนค าว่า “คอร์” (Cor) ในภาษาฝรั่งเศส ซึ่งตรงกับภาษาอังกฤษว่า ฮอร์น (Horn)
56 3. บาสซูน เป็นปี่ขนาดใหญ่ใช้ลิ้นคู่เช่นเดียวกับโอโบ รูปร่างของบาสซูนค่อนข้างจะ ประหลาดกว่าปี่ชนิดอื่น ๆ ได้รับฉายาว่าเป็น “ตัวตลกของวงออร์เคสตรา” (The Clown of the Orchestra) ทั้งนี้เพราะเวลาบรรเลงเสียงสั้น ๆ ห้วน ๆ (Staccato) อย่างเร็ว ๆ จะมีเสียงดัง ปูด…ปู๊ ด… คล้ายลักษณะ ท่าทางของตัวตลกที่มีอากัปกริยากระโดดเต้นหยอง ๆ ในโรงละครสัตว์
57 ใบงำนที่ 8 เครื่องดนตรีประเภทเครื่องเป่ ำลมไม้ ค าชี้แจง : จงบอกชื่อเครื่องดนตรีต่อไปนี้ พร้อมบอกประเภทของการเป่าเช่น ประเภทเป่าลมเข้าไปในรูเป่า ลิ้นเดี่ยว ลิ้นคู่ เป็นต้น ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… ชื่อ...........................................นามสกุล.......................................ชั้น..........................เลขที่.....................
58 แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 27 กลุ่มสำระกำรเรียนร้ศูิลปะ (ดนตรี) ชั้นมัธยมศึกษำปี ที่ 1 หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 5 เครื่องดนตรีและวงดนตรีสำกล เรื่อง เครื่องดนตรีสำกลประเภททองเหลือง วันที่..........เดือน..........พ.ศ.......... เวลำ 1 ชั ่วโมง มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ศ 2.1 เข้าใจและแสดงออกทางดนตรี อย่างสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์ คุณค่าดนตรี ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่อดนตรีอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวัน ตัวชี้วัด ศ 2.1 จัดประเภทของวงดนตรีไทยและวงดนตรีที่มาจากวัฒนธรรมต่าง ๆ จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 1. นักเรียนสามารถบอกชื่อเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลืองได้ (K) 2. นักเรียนสามารถอธิบายลักษณะเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลืองได้ (P) 3. นักเรียนตั้งใจเรียนขณะครูสอนในชั้นเรียน (A) สำระส ำคัญ เครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลือง ท าด้วยโลหะผสมทองเหลือง เสียงของเครื่องดนตรี ประเภทนี้เกิดจากการเป่าลมผ่านท่อโลหะ ความยาวของท่อโลหะต่างกัน ท าให้ระดับเสียงเปลี่ยนไป การ เปลี่ยนความยาวของท่อโลหะจะใช้ลูกสูบเป็นตัวบังคับ สำระกำรเรียนรู้ ลักษณะเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลือง สมรรถนะส ำคัญของผู้เรียน 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิดวิเคราะห์
59 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. มีวินัย 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการท างาน ค ำถำมส ำคัญ นักเรียนรู้ไหมว่าลักษณะเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลืองเป็นอย่างไร ภำระงำน ใบงาน 9 เครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลือง กระบวนกำรจัดกำรเรียนรู้ ขั้นน ำเข้ำสู่บทเรียน ครูกล่าวทักทายนักเรียนพร้อมกับถามนักเรียนว่า นักเรียนรู้จักเครื่องดนตรีสากลอะไรบ้าง ขั้นสอน 1. ครูแจกใบความรู้ให้นักเรียน 2. ครูอธิบายเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลม ทองเหลืองอธิบายลักษณะของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลมทองเหลือง พร้อมมีบัตร ภาพประกอบค าอธิบาย 3. ครูสุ่มนักเรียน 4-5 คน ออกมาหน้าห้องเพื่อตอบค าถามจากครู ยกตัวอย่างเช่น เครื่อง ดนตรีสากลประเภทเครื่องลมทองเหลืองที่มีลักษณะเป็นท่อยาว ล าโพงใหญ่ มีที่ชัก สไลด์เข้า-ออก เพื่อเปลี่ยนระดับเสียง คือเครื่องดนตรีที่มีชื่อว่าอะไร 4. ครูแจกแบบทดสอบ เรื่อง ลักษณะเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลมทองเหลือง ขั้นสรุป 1. ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยแบบทดสอบ พร้อมให้นักเรียนซักถามในข้อที่สงสัย 2. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้ที่ได้เรียนจากเรื่อง ลักษณะตัวโน้ตและตัวหยุด พร้อม พูดเกี่ยวโยงเข้าสู่เรื่องที่จะได้เรียนในคาบต่อไป
60 กระบวนกำรวดัผลและประเมินผล เครื่องมือ 1. แบบสังเกตการมีส่วนร่วมและสนใจในการท างาน 2. ใบงาน วิธีกำร 1. สังเกตพฤติกรรม 2. ตรวจใบงาน เกณฑ์ 1.แบบสังเกตพฤติกรรมนักเรียนร้อยละ 50 ผ่านเกณฑ์ 2.นักเรียนท าได้ 5 คะแนนขึ้นไปถือว่าผ่านเกณฑ์ สื่อ/แหล่งกำรเรียนรู้ สื่อ 1. ใบความรู้ เครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลือง 2. ห้องดนตรี แหล่งกำรเรียนรู้ 1. ห้องสมุด 2. อินเตอร์เน็ต กิจกรรมเสนอแนะ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. บันทึกผลกำรใช้ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................
61 อุปสรรค ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ปัญหำ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. แนวทำงกำรแก้ไข ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... ( นายจตุรงค์ สุดตา ) ครูผู้สอน วันที่...........เดือน..............พ.ศ..........
62 ควำมคิดเหน ็ ของครพูี่เลี้ยง ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ( นายธวัชชัย ดีงูเหลือม) ครูพี่เลี้ยง วันที่...........เดือน.............พ.ศ.......... ควำมคิดเหน ็ ของรองผ้อูำ นวยกำรฝ่ำยวิชำกำร ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นายอภิรักษ์ สรรพโส) รองผู้อ านวยการสถานศึกษา ควำมคิดเหน ็ ของผ้บูริหำร/หัวหน้ำสถำบัน ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นางธนพร แก้วชารุณ) ผู้อ านวยการสถานศึกษา โรงเรียนเทศบาล 7รถไฟสงเคราห์ แบบสงัเกตพฤติกรรมของนักเรียน
63 ที่ ชื่อ – สกุล พฤติกรรมกำรประเมิน (คะแนน) รวม อ่ำนได้ (คะแนน) ถูกต้อง ( 5) มีควำม ตั้งใจ ( 5 ) ออกเสียงได้ ถูกต้อง (5 ) ร้องได้ ถูกต้อง ( 5 ) ข้อเสนอแนะ.............................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... (...........................................) ผู้ประเมิน วันที่...........เดือน..............พ.ศ.......... ใบควำมรู้ เรื่อง เครื่องดนตรีสำกลประเภทเครื่องลมทองเหลือง
64 เครื่องดนตรีในกลุ่มเครื่องลมทองเหลืองนี้ เรียกรวม ๆ ว่ากลุ่มแตร ส่วนประกอบที่ส าคัญของเครื่อง ดนตรีกลุ่มนี้ คือ ท่อลมท าด้วยโลหะขนาดต่าง ๆ กัน การเกิดเสียงเกิดจากการเป่าลมให้เกิดการสั่นสะเทือน ที่ริมฝีปากของผู้เล่น ผ่านเข้าไปในที่เป่า (Mouth Piece) การเป่าเครื่องลมทองเหลือง จึงขึ้นอยู่กับริมฝีปาก เป็นส าคัญ เครื่องดนตรีในกลุ่มเครื่องลมทองเหลืองที่ใช้อยู่ในปัจจุบันมีดังนี้ 1) เฟรนช์ฮอร์น (France horn) ปัจจุบันเรียกว่า "ฮอร์น" ต้นก าเนิดของฮอร์นคือเขา สัตว์ ฮอร์นที่ เก่าแก่ที่สุดคือ โชฟาร์ (Shofar) ของชาวฮิบรู ท าด้วยเขาแกะ เฟรนช์ฮอร์น เป็นแตรที่มีช่วงเสียงกว้างถึง 3 ออคเทฟครึ่ง มีท่อยาวประมาณ 12-15 ฟุต แต่น ามาขดเป็นวงโค้งไปมา เพื่อให้สะดวกแก่ผู้เป่าจนเหลือ ความยาวจากปากเป่าถึงปากล าโพงเพียง 20 นิ้ว เสียงของเฟรนซ์ ฮอร์น สดใส สง่า จัดว่าเป็นพระเอก ใน บรรดาเครื่องลมทองเหลือง นักแต่งเพลงหลายคนใช้เสียงของเฟรนซ์ฮอร์นบรรยายความงามของธรรมชาติ เช่น ท้องทะเลครามอันกว้างใหญ่ไพศาล และหุบเขาที่มีเสียงสะท้อนก้องกลับไปกลับมา เนื่องจากท่อลมมี ขนาดยาวมากการบังคับริมฝีปากในการเป่าจึงเป็นเรื่องยาก 2)ทรอมโบน (Trombone) เป็นแตรซึ่งใช้มาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 15 ในพิธีศาสนา และพิธียุรยาตร ร่วมกับแตรโบราณ ทรอมโบนประกอบด้วย ท่อลมสวมซ้อนเลื่อนเข้า - ออกได้ (telescopic slide) ขนาดยาว โค้งได้สองทบสองในสามของท่อลมนี้เป็นท่อทรงกระบอก เช่นเดียวกับทรัมเป็ต ส่วนที่เหลือค่อย ๆ บาน ออกเป็นปากล าโพง ส่วนที่เป็นท่อลมทรงกระบอกจะเป็นท่อสองชั้นสวมกันไว้ในลักษณะรูปตัว U เลื่อนเข้า ออกเพื่อปรับระดับเสียง เมื่อเลื่อนออกจะยาวประมาณ 9 ฟุต แต่เมื่อเลื่อนเข้า จะเหลือเพียง 3 ฟุตเศษ ทรอมโบนมีเสียงทุ้ม ห้าว ไม่สดใส เหมือนทรัมเป็ต ปัจจุบันนิยมใช้แพร่หลายในวงดนตรีชนิดต่าง ๆ เช่นเดียวกันทรัมเป็ตประกอบด้วย เทเนอร์ทรอมโบน (Tenor Trombone)และ เบสทรอมโบน (Bass Trombone)
65 3)ทรัมเป็ต (Trumpet) ในสมัยโบราณชาวยุโรปถือว่าแตรทรัมเป็ตเป็นของคนชั้นสู้ผู้ ที่จะมีสิทธิเป็นเจ้าของ แตรชนิดนี้ได้ต้องเป็นพระเจ้าแผ่นดิน หรือเจ้านายชั้นสูงหรือไม่ก็นักรบชั้นแม่ทัพ สามัญชนไม่มีสิทธิที่จะ เป็นเจ้าของแตรชนิดนี้ ทรัมเป็ตเป็นแตรที่มีท่อลมรูปทรงกระบอกขนาดของท่อลมมีเส้นผ่าศูนย์กลาง ประมาณ 3 นิ้ว โค้งงอทบกันเป็นสามทบ ติดลูกสูบเพื่อใช้บังคับเสียง 3 อัน ( 3 valve) อยู่ตรงกลางล าตัว ผู้ เป่าจะใช้นิ้วบังคับลูกสูบทั้งสามโดยการกดลงหรือผ่อนให้ขึ้นแนวตั้ง ก าพวด (Mouthpiece) ของทรัมเป็ตเป็น "ก าพวดรูปถ้วยหรือระฆัง" ซึ่งท าให้แตรทรัมเป็ตสามารถเล่นเสียงสูงได้สดใสแผดกล้า ให้ความรู้สึกตื่นเต้น ได้ดี แต่ถ้าเล่นเสียงต ่า จะให้ความนุ่มนวล ลักษณะคล้ายเสียงกระซิบกระซาบได้ดีเช่นเดียวกัน บางครั้งผู้ เป่าต้องการลดเสียงของแตรให้เบาลงท าให้เกิดเสียงที่แปลกหูก็สามารถใช้ "มิวท์" (Mute) สวมเข้าไปในปาก ล าโพงของแตร ในปัจจุบันทรัมเป็ตเป็นแตรที่แพร่หลายและใช้ในวงดนตรีเกือบทุกประเภท 4)คอร์เน็ต (Cornet) คอร์เน็ต คือเครื่องเป่าทองเหลืองที่มีลักษณะคล้ายกับทรัมเป็ต แต่ล าตัวสั้นกว่า คุณภาพของเสียงมีความนุ่มนวล กลมกล่อม แต่ความสดใสของเสียงน้อยกว่าทรัมเป็ต คอร์เน็ตถูกน ามาใช้ ในวงออร์เคสตร้าครั้งแรกประมาณ ค.ศ. 1829 ในการแสดงโอเปร่าของ Rossini เรื่อง William Tell ใน ปัจจุบันคอร์เน็ตเป็นเครื่องดนตรีส าคัญส าหรับวงโยธวาทิตและแตรวง
66 5)ฟลูเกิลฮอร์น (Flugelhorn)เป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องเป่าทองเหลืองเช่นเดียว กับทรัมเป็ต มี ลักษณะคล้ายกับแตรบิวเกิลปรกติจะมี 3 ลูกสูบ ท่อลมกลวงเป็นรูปกรวยปลายบานเป็นล าโพงรูปร่าง ค่อนข้างจะใหญ่กว่าคอร์เน็ต ลักษณะของเสียงจะคล้ายกับฮอร์น แต่มีความห้าวมากกว่าฮอร์น 6)ยูโฟเนียม (Euphonium) ยูโฟเนียม คือเครื่องดนตรีประเภทเครื่องเป่าทองเหลืองคุณภาพเสียง ของยูโฟเนียมจะนุ่มนวล ทุ้มลึก และมีความหนักแน่นมาก สามารถเล่นในระดับเสียงต ่าได้ดี บางครั้ง น าไปใช้บรรเลงในวงออร์เคสตร้าแทนทูบา ค าว่ายูโฟเนียมมาจากภาษา กรีกหมายถึง "เสียงดี"ลักษณะ ทั่วไปของยูโฟเนียมเหมือนกับเครื่องเป่าทองเหลืองทั่วไป จะมีลูกสูบ 3-4 สูบ มีก าพวดเป็นรูปถ้วย ท่อลม กลวงบานปลายเป็นล าโพง 7)ทูบา (Tuba) เป็นเครื่องดนตรีตระกูล แซ็กฮอร์น ซึ่งอดอล์ฟแซ็ก ได้ประดิษฐ์ขึ้นเมื่อ ปี 1845 แตร ตระกูลแซกฮอร์น มีหลายขนาดเรียกชื่อต่าง ๆ กันตามขนาด เช่น บาริโทน ยูโฟเนียม การผลิตให้มีหลาย ขนาดก็เพื่อจะให้มีแตรหลาย ๆ ระดับ เสียงเพื่อใช้ในวงแตรวง และวงโยธวาทิต ส่วนที่ใช้ในวงออร์เคสตร้า ซึ่งมีมาแต่เดิม และนิยมใช้มากที่สุดคือ ทูบา ทูบามีท่อลมขนาดใหญ่ และมีความยาวตั้งแต่ 9 ,12,14,16 และ 18 ฟุต แล้วแต่ขนาด มีช่วงเสียงกว้าง 3 ออคเทฟ เศษ ๆ ท่อลมเป็นทรงกรวย เช่นเดียวกับฮอร์น ส่วนกลาง ล าตัวติดลูกสูบบังคับเสียง 3 อัน หรือ 4 อัน เสียงของทูบาต ่า ลึกนุ่มนวล ไม่แตกพร่า เสียงต ่ามากที่เรียกว่า "พีเดิล โทน" (pedal tones) นั้นมีคุณสมบัติเฉพาะตัวปกติแตรทูบาท าหน้าที่เป็นแนวเบส ให้แก่กลุ่มเครื่อง ลมทองเหลือง
67 8) ซูซาโฟน (Sousaphone) เป็นเครื่องดนตรีที่ จอร์นฟิลิปซูซา (Johe Philip Sousa,1854-1932) ประดิษฐ์ขึ้นเพื่อใช้แทนทูบา เพื่อให้ง่ายแก่การเดินสนาม สุ้มเสียงของซูซาโฟน มีเสียงแบบเดียวกับทูบา ฉะนั้นจึงใช้แทนกันได้ ช่วงเสียงของซูซาโฟน ชื่อ..........................................นามสกุล......................................ชั้น..........................เลขที่.....................
68 แบบทดสอบ เรื่อง เครื่องดนตรีสำกลประเภทเครื่องลมทองเหลือง ค ำชี้แจง จงท ำเครื่องมำย x ทับตัวอักษร ก ข ค หรือ ง หน้ำค ำตอบที่ถูกที่สุดเพียงข้อเดียว 1. เครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลือง มีวิวัฒนาการมาจากสิ่งใด ก. กระบอกไม้ไผ่ ข. เขาสัตว์ ค. งาช้าง ง. ขวดน ้า 2. เครื่องดนตรีในข้อใดเป็นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลืองทั้งหมด ก. ทรัมเปต ทรอมโบน ปิคโกโร ข. ทูบา วิโอลา คอร์เนต ค. เฟรนซ์ฮอร์น ยูโฟเนียม คาริเน็ท ง. ซูซาโฟนฟลูเกิลฮอร์น ทรอมโบน 3. เครื่องดนตรีในข้อใดจัดอยู่ในประเภท low brass ก. คอร์เนต ข. ทูบา ค. เฟรนซ์ฮอร์น ง. ฟลูเกิลฮอร์น 4. ข้อใดเป็นเครื่องลมทองเหลืองที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ก.ทรัมเปต ข.คอริเน็ท ค.ทูเบา ง.ทรอมโบน 5. เครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลืองชนิดใดที่มีระดับเสียงสูงสุด ก.ทูเบา ข.ทรอมโบน ค.คอริเน็ท ง.ทรัมเปต 6. เครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลืองชนิดใดที่มีระดับเสียงต ่าสุด ก.ทูเบา ข.ทรอมโบน ค.คอร์เน็ท ง.ทรัมเปต 7. เครื่องดนตรีในข้อใดนิยมใช้ในทางทหาร ก.บิวเกิล ข.บาริโทน ค.ซูซาโฟน ง.ฟลูเกิลฮอร์น 8. ในวงออเครสตรา เมื่อไม่มีทรัมเปต สามารถใช้ คอร์เนต แทนได้หรือไม่ เพราะอะไร ก.ได้ เพราะ มีจ านวนลูกสูบเท่ากัน ข. ได้ เพราะ อยู่ในกลุ่ม High brass เหมือนกัน ค. ไม่ได้ เพราะ มีขนาดไม่เท่ากัน
69 ง.ไม่ได้ เพราะ มีขนาดไม่เท่ากันวงออเครสตรามีแบบแผนจึงขาดเครื่องใดเครื่องหนึ่งไม่ได้ 9. บุคคลในข้อใดปฏิบัติได้ถูกต้องในการดูแลรักษาเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลมทองเหลือง ก.โจ้ ใช้ทรัมเปตเสร็จ แล้วน าไปวางไว้บนชั้นวางของ ข. จ๊ะ น าทูบาเก็บใส่กล่องทันทีเมื่อใช้เสร็จ ค.ต๋อง เก็บซูซาโฟนไว้บนตู้เก็บของชั้นสูงสุด ง.แต้ม ล้างก าพวดทันที หลังจากเป่าบาริโทนเสร็จ 10. ข้อใดเป็นการท าความสะอาดเครื่องลมทองเหลืองได้ถูกต้องที่สุด ก. ใช้ผ้าสะอาดเช็ดให้ทั่วเครื่อง ข. ใช้ผ้าชุบน ้า บิดหมาดๆ เช็ดเครื่องให้สะอาดแล้วน าไปตากแดดให้แห้ง ค. ใช้ผ้าชุบน ้ายาขัดเงิน เช็ดแล้วล้างด้วยน ้าสะอาดและเช็ดให้แห้ง ง. แช่น ้าร้อนแล้วเช็ดให้แห้ง
70 แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 28 กลุ่มสำระกำรเรียนร้ศูิลปะ (ดนตรี) ชั้นมัธยมศึกษำปี ที่ 1 หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 5 เครื่องดนตรีและวงดนตรีสำกล เรื่อง เครื่องดนตรีสำกลประเภทลิ้มนิ้ว วันที่..........เดือน..........พ.ศ.......... เวลำ 1 ชั ่วโมง มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ศ 2.1 เข้าใจและแสดงออกทางดนตรี อย่างสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์ คุณค่าดนตรี ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่อดนตรีอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวัน ตัวชี้วัด ศ 2.1 จัดประเภทของวงดนตรีไทยและวงดนตรีที่มาจากวัฒนธรรมต่าง ๆ จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 1. นักเรียนสามารถบอกชื่อเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลิ่มนิ้วได้ (K) 2. นักเรียนสามารถเขียนอธิบายการเกิดเสียงของเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลิ่มนิ้วได้ (P) 3. นักเรียนให้ความร่วมมือในการจัดการเรียนการสอน (A) สำระส ำคัญ เครื่องดนตรีชนิดต่าง ๆให้ถูกสร้างสรรค์ให้มีรูปร่างลักษณะที่แตกต่างกันไป เพื่อให้เสียงของเครื่อง ดนตรีทีมีความแตกต่างกันและน ามาใช้งานดนตรีได้ตรงตามจุดประสงค์ที่ออกแบบไว้ สำระกำรเรียนรู้ ลักษณะและประเภทของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว สมรรถนะส ำคัญของผู้เรียน 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิดวิเคราะห์
71 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. มีวินัย 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการท างาน ค ำถำมส ำคัญ นักเรียนรู้ไหมว่าชื่อเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลิ่มนิ้วมีอะไรบ้าง ภำระงำน ใบงานที่ 10 เครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว กระบวนกำรจัดกำรเรียนรู้ ขั้นน ำเข้ำสู่บทเรียน 1. ครูเปิดวีดีโอวงดนตรีสากลให้นักเรียนดู 2. ครูตั้งค าถามกับนักเรียนว่านักเรียนเคยเห็นเครื่องดนตรีสากลหรือไม่ อะไรบ้าง ขั้นสอน 1. ครูอธิบายเกี่ยวกับความรู้ทั่วไปของเครื่องดนตรีสากล 2. ครูแจกใบความรู้ เรื่อง ประเภทของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว 3. ครูเปิดภาพเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลิ่มนิ้วให้นักเรียนดูแล้วอธิบายของลักษณะของ เครื่องให้นักเรียนฟัง 4. ครูแจกใบงานที่ 10 เรื่อง ประเภทของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว ให้นักเรียน ท า ขั้นสรุป 1. ครูให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติมในส่วนที่บกพร่องและมีปัญหาเพื่อให้นักเรียนได้เป็นแนว ทางแก้ไขปรับปรุงการและเป็นพื้นฐานในการน าไปใช้ต่อไป 2. ครูสรุปในเรื่องประเภทของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว 3. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนถามในส่วนที่ไม่เข้าใจ
72 กระบวนกำรวดัผลและประเมินผล เครื่องมือ 1. แบบสังเกตการมีส่วนร่วมและสนใจในการท างาน 2. ใบงาน วิธีกำร 1. สังเกตพฤติกรรม 2. ตรวจใบงาน เกณฑ์ 1.แบบสังเกตพฤติกรรมนักเรียนร้อยละ 50 ผ่านเกณฑ์ 2.นักเรียนท าได้ 5 คะแนนขึ้นไปถือว่าผ่านเกณฑ์ สื่อ/แหล่งกำรเรียนรู้ สื่อ 1. ใบความรู้ เครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว 2. ห้องดนตรี แหล่งกำรเรียนรู้ 1. ห้องสมุด 2. อินเตอร์เน็ต กิจกรรมเสนอแนะ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. บันทึกผลกำรใช้ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................
73 อุปสรรค ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ปัญหำ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. แนวทำงกำรแก้ไข ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... ( นายจตุรงค์ สุดตา ) ครูผู้สอน วันที่...........เดือน..............พ.ศ..........
74 ควำมคิดเหน ็ ของครพูี่เลี้ยง ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ( นายธวัชชัย ดีงูเหลือม) ครูพี่เลี้ยง วันที่...........เดือน.............พ.ศ.......... ควำมคิดเหน ็ ของรองผ้อูำ นวยกำรฝ่ำยวิชำกำร ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นายอภิรักษ์ สรรพโส) รองผู้อ านวยการสถานศึกษา ควำมคิดเหน ็ ของผ้บูริหำร/หัวหน้ำสถำบัน ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นางธนพร แก้วชารุณ) ผู้อ านวยการสถานศึกษา โรงเรียนเทศบาล 7รถไฟสงเคราห์
75 แบบสงัเกตพฤติกรรมของนักเรียน ที่ ชื่อ – สกุล พฤติกรรมกำรประเมิน (คะแนน) รวม อ่ำนได้ (คะแนน) ถูกต้อง ( 5) มีควำม ตั้งใจ ( 5 ) ออกเสียงได้ ถูกต้อง (5 ) ร้องได้ ถูกต้อง ( 5 ) ข้อเสนอแนะ.............................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... (...........................................) ผู้ประเมิน วันที่...........เดือน..............พ.ศ..........
76 ใบควำมรู้ เรื่อง ประเภทเครื่องดนตรีสำกลประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว เครื่องดนตรีในยุคนี้ มักนิยมเรียกทับศัพท์ในภาษาอังกฤษว่า “เครื่องดนตรีประเภท คีย์บอร์ด” ลักษณะเด่นของเครื่องดนตรีที่อยู่ในกลุ่มนี้ก็คือ มีลิ่มนิ้วส าหรับกด เพื่อเปลี่ยนระดับเสียงดนตรี ลิ่มนิ้วส าหรับกดนั้นนิยมเรียกว่า “คีย์” (Key) เครื่องดนตรีแต่ละชนิดมีจ านวนคีย์ไม่เท่ากัน โดยปกติสีของ คีย์เป็นขาวหรือด า คีย์สีด าโผล่ขึ้นมากกว่าคีย์สีขาว การเกิดเสียง ของเครื่องดนตรีในกลุ่มนี้มีหลายลักษณะ เปียโน ฮาร์ปซิคอร์ด คลาวิคอร์ด เกิดเสียง โดยการกดคีย์ที่ต้องการ แล้วคีย์นั้นจะส่งแรงไปที่กลไกต่างๆ ภายในเครื่องเพื่อที่จะท าให้สายโลหะที่ขึงตึง สั่นสะเทือน ท าให้เกิดเสียงให้ดังขึ้น เครื่องดนตรีประเภทคีย์บอร์ดบางชนิดให้ลมผ่านไปยังลิ้นโลหะให้ สั่นสะเทือน ท าให้เกิดเสียงดังขึ้น เครื่องดนตรีประเภทคีย์บอร์ดบางชนิดให้ลมผ่านไปยังลิ้นโลหะให้ สั่นสะเทือนท าให้เกิดเสียง ในปัจจุบันไม่นิยมใช้แล้วจะมีบางเป็นบางโอกาส ในปัจจุบัน เครื่องดนตรีประเภทคีย์บอร์ดที่เกิดเสียงโดยใช้วงจรอิเล็คทรอนิกส์ ไดรับความนิยมมาก เพราะสามารถเลียนแบบเสียงเครื่องดนตรีต่างๆ ได้หลายชนิด ซึ่งได้พัฒนามาจากออร์แกนไฟฟ้านั่นเอง มี ชื่อเรียกหลายชื่อ แต่ละชื่อมีลักษณะแตกต่างกันออกไป เช่น เครื่องสตริง (String Machine) คือ เครื่อง ประเภทคีย์บอร์ด ทีเลียนเสียงเครื่องดนตรีในตระกูลไวโอลินทุกชนิด อิเลค ็โทน คือ เครื่องดนตรีประเภท คีย์บอร์ดที่มีจังหวะในตัว สามารถบรรเลงเพลงต่างๆ ได้ด้วยนักดนตรีเพียงคนเดียว ในยุคของ คอมพิวเตอร์ เครื่องดนตรีประเภทคีย์บอร์ดได้วิวัฒนาการไปมาก เสียงต่างๆ มีมากขึ้น นอกจากเสียงดนตรีแล้วยังมีเสียงเอฟเฟ็คต์ (Effect) ต่างๆ ให้เลือกใช้มาก เสียงต่างๆ เหล่านี้เป็นเสียงที่ สังเคราะห์ขึ้นมาด้วยระบบ อิเล็คทรอนิกส์ ดังนั้นเครื่องดนตรีประเภทนี้จึงถูกเรียกว่า“ซินธีไซ เซอร์” (Synthesizer)
77 เครื่องดนตรีที่จดัอยู่ในกลุ่มเครื่องลิ่มนิ้วได้แก่ เปียโน ออร์แกน ฮาร์พซิคอร์ด คลาวิคอร์ด แอคคอร์เดียน อิเลคโทน
78 ใบงำนที่ 10 เรื่องประเภทเครื่องดนตรีสำกลประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว ค ำชี้แจง : ให้นักเรียนจับคู่ข้อควำมกับรูปภำพที่สัมพันธ์กัน 1. แอคคอร์เดียน 2. อิเลคโทน 3. ออร์แกน 4. เปียโน 5. ฮาร์พซิคอร์ด 6. คลาวิคอร์ด จงอธิบาย การเกิดเสียง ของเครื่องดนตรีประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว …………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………… ชื่อ........................................นามสกุล.........................................ชั้น..........................เลขที่..................
79 แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 29 กลุ่มสำระกำรเรียนร้ศูิลปะ (ดนตรี) ชั้นมัธยมศึกษำปี ที่ 1 หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 5 เครื่องดนตรีและวงดนตรีสำกล เรื่อง เครื่องดนตรีสำกลประเภทเครื่องกระทบ วันที่..........เดือน..........พ.ศ.......... เวลำ 1 ชั ่วโมง มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ศ 2.1 เข้าใจและแสดงออกทางดนตรี อย่างสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์ คุณค่าดนตรี ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่อดนตรีอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวัน ตัวชี้วัด ศ 2.1 จัดประเภทของวงดนตรีไทยและวงดนตรีที่มาจากวัฒนธรรมต่าง ๆ จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 1. นักเรียนสามารถบอกชื่อเครื่องดนตรีประเภทของเครื่องกระทบได้ (K) 2. นักเรียนสามารถอธิบายเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องกระทบได้ (P) 3. นักเรียนให้ความร่วมมือในการจัดการเรียนการสอน (A) สำระส ำคัญ เครื่องกระทบเป็นการจัดประเภทเครื่องดนตรีสากล เครื่องดนตรีประเภทเครื่องกระทบนั้นหมายถึง เครื่องดนตรีที่เกิดเสียงดังขึ้นจากการตี กระทบการสั่น การเขย่า หรือ การเคาะ การตีอาจใช้ไม้ตีหรือใช้สิ่ง หนึ่งกระทบเข้ากับอีกสิ่งหนึ่งเพื่อท าให้เกิดเสียง เครื่องประเภทนี้มักประกอบขึ้นด้วยวัสดุของแข็งหลายชนิด เช่น โลหะ ไม้ หรือ แผ่นหนังขึงตึง เครื่องประกอบจังหวะอาจมีชื่อเรียกเป็นค าอื่น เช่น เครื่องตีเครื่อง ประกอบจังหวะเป็นต้น
80 สำระกำรเรียนรู้ เครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องกระทบ สมรรถนะส ำคัญของผู้เรียน 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิดวิเคราะห์ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. มีวินัย 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการท างาน ค ำถำมส ำคัญ นักเรียนรู้ไหมว่าลักษณะเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องสายเป็นอย่างไร ภำระงำน ใบงาน 10 เครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องกระทบ กระบวนกำรจัดกำรเรียนรู้ ขั้นน ำเข้ำสู่บทเรียน 1. ครูถามนักเรียนว่ารู้จักเครื่องดนตรีสากลหรือไม่ มีลักษณะอย่างไรบ้าง 2. จากนั้นครูโยงเข้าสู่เนื้อหาที่จะสอนเรื่อง ประเภทของเครื่องดนตรีสากลประเภทของ เครื่องกระทบ ขั้นสอน 1. ครูแจกใบความรู้ให้นักเรียนแล้วอธิบายว่าประเภทของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่อง กระทบกระทบเป็นการจัดประเภทเครื่องดนตรีสากล เครื่องดนตรีประเภทเครื่องกระทบนั้นหมายถึง เครื่อง ดนตรีที่เกิดเสียงดังขึ้นจากการตี กระทบการสั่น การเขย่า หรือ การเคาะ การตีอาจใช้ไม้ตีหรือใช้สิ่งหนึ่ง กระทบเข้ากับอีกสิ่งหนึ่งเพื่อท าให้เกิดเสียง เครื่องประเภทนี้มักประกอบขึ้นด้วยวัสดุของแข็งหลายชนิด เช่น โลหะ ไม้ หรือ แผ่นหนังขึงตึง เครื่องประกอบจังหวะอาจมีชื่อเรียกเป็นค าอื่น เช่น เครื่องตีเครื่องประกอบ จังหวะเป็นต้น 2. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนสอบถามข้อสงสัยและร่วมกันวิเคราะห์เนื้อหา
81 3. ครูให้นักเรียนแบ่งกลุ่มเท่า ๆกันกลุ่มละประมาณกลุ่มละ 4-5 คน 4. ให้นักเรียนเลือกศึกษาเครื่องดนตรีที่กลุ่มสนใจ 5. แล้วให้นักเรียนออกมาอธิบายเครื่องดนตรีประเภทเครื่องกระทบ กลุ่มละ 1 ชิ้น 6. ครูแจกใบงานที่ 10 ให้นักเรียนท าส่งท้ายชั่วโมง ขั้นสรุป 1. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เรื่องประเภทของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่อง กระทบ โดยสรุปประเภทของเครื่องกระทบแบ่งออกเป็น 2 ประเภท1.เครื่องดนตรีมีระดับเสียง แน่นอน2.เครื่องดนตรีมีระดับเสียงไม่แน่นอ 2. ครูให้นักเรียนในส่วนที่ไม่เข้าใจและเพิ่มเติม กระบวนกำรวดัผลและประเมินผล เครื่องมือ 1. แบบสังเกตการมีส่วนร่วมและสนใจในการท างาน 2. ใบงาน วิธีกำร 1. สังเกตพฤติกรรม 2. ตรวจใบงาน เกณฑ์ 1.แบบสังเกตพฤติกรรมนักเรียนร้อยละ 50 ผ่านเกณฑ์ 2.นักเรียนท าได้ 5 คะแนนขึ้นไปถือว่าผ่านเกณฑ์ สื่อ/แหล่งกำรเรียนรู้ สื่อ 1. ใบความรู้ เครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องกระทบ 2. ห้องดนตรี แหล่งกำรเรียนรู้ 1. ห้องสมุด 2. อินเตอร์เน็ต
82 กิจกรรมเสนอแนะ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. บันทึกผลกำรใช้ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. อุปสรรค ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ปัญหำ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. แนวทำงกำรแก้ไข ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... ( นายจตุรงค์ สุดตา ) ครูผู้สอน วันที่...........เดือน..............พ.ศ..........
83 ควำมคิดเหน ็ ของครพูี่เลี้ยง ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ( นายธวัชชัย ดีงูเหลือม) ครูพี่เลี้ยง วันที่...........เดือน.............พ.ศ.......... ควำมคิดเหน ็ ของรองผ้อูำ นวยกำรฝ่ำยวิชำกำร ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นายอภิรักษ์ สรรพโส) รองผู้อ านวยการสถานศึกษา ควำมคิดเหน ็ ของผ้บูริหำร/หัวหน้ำสถำบัน ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นางธนพร แก้วชารุณ) ผู้อ านวยการสถานศึกษา โรงเรียนเทศบาล 7รถไฟสงเคราห์
84 แบบสงัเกตพฤติกรรมของนักเรียน ที่ ชื่อ – สกุล พฤติกรรมกำรประเมิน (คะแนน) รวม อ่ำนได้ (คะแนน) ถูกต้อง ( 5) มีควำม ตั้งใจ ( 5 ) ออกเสียงได้ ถูกต้อง (5 ) ร้องได้ ถูกต้อง ( 5 ) ข้อเสนอแนะ.............................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... (...........................................) ผู้ประเมิน วันที่...........เดือน..............พ.ศ..........
85 ใบควำมรู้ เรื่อง ประเภทของเครื่องดนตรีสำกลประเภทเครื่องกระทบ เครื่องกระทบ (อังกฤษ: percussion instruments) เป็นการจัดประเภทเครื่องดนตรีสากล เครื่อง ดนตรีประเภทเครื่องกระทบนั้นหมายถึง เครื่องดนตรีที่เกิดเสียงดังขึ้นจากการตี กระทบการสั่น การเขย่า หรือ การเคาะ การตีอาจใช้ไม้ตีหรือใช้สิ่งหนึ่งกระทบเข้ากับอีกสิ่งหนึ่งเพื่อท าให้เกิดเสียง เครื่องประเภทนี้ มักประกอบขึ้นด้วยวัสดุของแข็งหลายชนิด เช่น โลหะ ไม้ หรือ แผ่นหนังขึงตึง เครื่องประกอบจังหวะอาจมี ชื่อเรียกเป็นค าอื่น เช่น เครื่องตี เครื่องประกอบจังหวะ เป็นต้น ประเภทของเครื่องกระทบแบ่งออกเป็น 2 ประเภท 1. เครื่องดนตรีมีระดับเสียงแน่นอน เครื่องดนตรีในกลุ่มนี้มีระดับเสียงสูงต ่า เหมือนกับเครื่องดนตรี ประเภทอื่นเกิดเสียงโดยการตีกระทบ ได้แก่ 1.1 ระฆังราว (อังกฤษ: Tubular Bells) ในภาษาอังกฤษเรียกระฆังราวว่า “Orchestral Bells” และ “Chimes” เครื่องดนตรีชนิดนี้ประดิษฐ์ขึ้นเพื่อเลียนเสียงระฆังจริง ๆ ท าด้วยท่อโลหะแขวนเรียง ตามล าดับเสียงต ่าไปยังเสียงสูงท่อโลหะที่มีขนาดสั้นจะเป็นเสียงสูงส่วนท่อยาวจะเป็นเสียงต ่า แขวนกับ โครงโลหะในแนวดิ่ง ใช้ไม้ตีที่ปลายท่อด้านหัวจะเกิดเป็นเสียงเหมือนเสียงระฆัง 1.2 มาริมบา (อังกฤษ: Marimba) เป็นระนาดของดนตรีตะวันตก ลักษณะทั่ว ๆ ไป เหมือนกับไซโลโฟน หรือไวปราโฟนเป็นระนาดไม้ขนาดใหญ่ลูกระนาดท าด้วยไม้ที่มีชื่อว่า “โรสวู้ด” ใต้ลูก ระนาดมีท่อโลหะติดอยู่เพื่อเป็นตัวขยายเสียง 1.3 ไซโลโฟน (อังกฤษ: Xylophone) เป็นระนาดไม้ขนาดเล็กของดนตรีตะวันตก ลักษณะ ทั่วไปคล้ายกับมาริมบาหรือไวบราโฟน ลูกระนาดท าด้วยไม้เนื้อแข็งจัดเรียงล าดับเสียงตามบันไดเสียงโคร มาติก (Chromatic) เช่นเดียวกับเปียโนหรือออร์แกน ใต้ลูกระนาดมีท่อโลหะติดอยู่เพื่อเป็นตัวขยายเสียง ประกอบด้วย 2 ขนาด 1.4 ไวปราโฟน (อังกฤษ: Vibraphone) เป็นระนาดโลหะของดนตรีตะวันตกลักษณะทั่วไป คล้ายกับมาริมบาหรือไซโลโฟนเป็นระนาดขนาดใหญ่กระนาดท าด้วยโลหะใต้ลูกระนาดมีท่อโลหะเพื่อเป็นตัว ขยายเสียง มีแกนใบพัดเล็ก ๆ ประจ าอยู่แต่ละท่อใช้ระบบ มอเตอร์หมุนใบพัด ท าให้เกิดเอฟเฟค (Sound Ettect) เสียงสั่นรัวได้ 2. เครื่องดนตรีมีระดับเสียงไม่แน่นอน เครื่องดนตรีในกลุ่มนี้ไม่มีระดับเสียงแน่นอน หน้าที่ส าคัญก็ คือใช้เป็นเครื่องดนตรีประกอบจังหวะเกิดเสียงโดยการตี สั่น เขย่า เคาะ หรือขูด ได้แก่ 2.1 ฉาบ (อังกฤษ: Cymbals) มีหลายลักษณะ บางชนิดใช้ตีเป็นคู่ให้เกิดเสียง ฉาบบางชนิด ใช้เพียงข้างเดียว ตีด้วยไม้ตี ฉาบประเภทนี้ต้องติดตั้งบนขาตั้ง เช่นฉาบส าหรับกลองชุด ฉาบมีหลายขนาด เส้นผ่าศูนย์กลางมากก็จะท า ให้เกิดเสียงดัง และความก้องกังวานมากขึ้นด้วย
86 2.2 ไทรแองเกิล หรือ กิ่ง (อังกฤษ: Triangle) ท าด้วยแท่งโลหะ ดัดให้เป็นรูปสามเหลี่ยม แท่งโลหะมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 1 ซ.ม. เพื่อให้เสียงดังกังวานต้องแขวนไว้กับเชือกแล้วตีกระทบ ด้วยแท่งโลหะ ลักษณะเสียงของไทรแองเกิลจะแจ่มใสมีชีวิตชีวา 2.3 มาราคัส (อังกฤษ: Maracas) เดิมท าด้วยผลน ้าเต้าแก่จัดท าให้แห้งภายใน บรรจุด้วย เมล็ดน ้าเต้า เมล็ดถั่วต่าง ๆ ต่อด้ามไว้ส าหรับถือเวลาเล่น ใช้เขย่าเพื่อให้เกิดเสียงดังซ่า ๆ 2.4 กลองใหญ่ (อังกฤษ: Bass drum) มี 2 หน้าขึงด้วยหนังกลอง กลองใหญ่ที่ใช้ในวงออร์ เคสตราจะมีขนาดใหญ่กว่า 32 นิ้ว ถ้าใช้ในวงโยธวาทิตจะมีขนาดตั้งแต่ 24-32 2.5 กลองเล็ก (อังกฤษ: Snare drum) มี 2 หน้า ขึงด้วยหนังกลอง ลักษณะเฉพาะก็คือหน้า กลองด้านล่างขึงคาดไว้ด้วยสายสะแนร์ท าด้วยเอ็นสัตว์ 2.6 กลองทิมปานี (อังกฤษ: Timpani) กลองทิมปานีเป็นกลองที่มีลักษณะเหมือนกะทะหรือ กาต้ม ในการบรรเลงต้องใช้อย่างน้อย 2 ใบ 2.7 กลองชุด (อังกฤษ: Drum set) คือกลองที่ประกอบด้วยกลองใหญ่ กลองสะแนร์ ฉาบ 1 หรือ 2 ใบ กลองทอม 2 หรือ 3 ลูก ไฮแฮท 1คู่ พร้อมทั้งยังเพิ่มเครื่องกระทบจังหวะอื่น ๆ ประกอบเข้า ด้วยกันเป็นพิเศษอีก เช่น คาวเบลส์ เป็นต้น 2.8 คองก้า (อังกฤษ: Conga) กลองชนิดหนึ่งมีรูปทรงต่าง ๆ กัน โดยปกติมีความสูง ประมาณ 30 นิ้ว เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 11 นิ้ว ตัวกลองท าด้วยไม้อาจใช้ท่อนไม้น ามาขุดให้กลวง หรือ ใช้แผ่นไม้ตัดให้เป็นรูปทรงตัวกลองคาดแผ่นโลหะไว้รอบตัวกลองติดยึดด้วยหมุดโลหะ คองก้าเป็น กลอง หน้าเดียว ขึงด้วยหนังสัตว์ กลองคองก้ามีหลายขนาด ต่างระดับเสียงกัน จะใช้ 3-5 ใบ 2.9 กลองบองโก (อังกฤษ: Bongos) เป็นกลองคู่ต้องมี 2 ลูกเสมอ เล็ก 1 ลูก ใหญ่ 1 ลูก ระดับเสียงของกลอง 2 ลูกตั้งให้ห่างกันในระยะคู่ 4 หรือคู่ 5 2.10 แทมบูรีน (อังกฤษ: Tambourine) ประกอบขึ้นด้วยขอบกลมเหมือน ขอบกลองขนาด เล็กประมาณ 10 นิ้ว ขอบอาจจะท าด้วยไม้ พลาสติก หรือโลหะ รอบ ๆ ขอบติดด้วย แผ่นโลหะประกบกัน 2 แผ่นหรือติดด้วยลูกกะพรวนเป็นระยะใช้ตีกระทบกับฝ่ามือ หรือสั่นเขย่าให้เกิดเสียงดังกรุ๋งกริ๋งเพื่อประกอบ จังหวะ แทมบูรีนบางชนิดขึงด้วยหนัง 1 ด้าน ใช้ฝ่ามือตีที่หนังได้ 2.11 คาวเบลส์ (อังกฤษ: Cowbells) พัฒนามาจากกระดิ่งผูกคอวัว รูปทรงคล้ายระฆัง มากกว่ากระดิ่ง ตีด้วยไม้ตีกลอง ใช้มากในดนตรีละตินอเมริกา ดนตรีประกอบการเต้นลีลาศหรือเพลงลูกทุ่ง ของไทย คาวเบลส์ยังใช้เป็นอุปกรณ์ส่วนหนึ่งของกลองชุดอีกด้วยความเป็นมาของเครื่องกระทบ[แก้] ยุคหินเก่าตอนต้น มีการค้นพบเครื่องดนตรีหลายชนิดทั้งที่ท าให้เกิดเสียงโดยการเคาะ เป่า และขัด ถู ส่วนเครื่องกระทบที่ค้นพบในยุคนี้ส่วนใหญ่จะเป็นการน าหนังสัตว์มาขึงกับตอไม้ที่เจาะกลวงตรงกลางและ ใช้กระดูกสัตว์ตี เรียกว่า กลองขึงหนัง
87 ยุคหินใหม่ตอนปลาย ค้นพบ Rattle เป็นการน าเศษก้อนหินหรือเปลือกหอยมาร้อยรวมกันแล้วเขย่า ให้เกิดเสียง, ไซโลโฟน การน าเศษไม้หรือเศษกระดูกที่มีขนาดใกล้เคียงกัน น ามาเรียงจากใหญ่ไปหาเล็ก แล้วตีด้วยไม้หรือกระดูก, กลองขึงหนัง และไม้ตีชนิดต่าง ๆ ยุคกลาง ดนตรีถูกจ ากัดอยู่เพียงการร้องเพลงเพื่อศาสนาเท่านั้น ท าให้เครื่องดนตรีประเภทเครื่อง กระทบไม่เป็นที่รู้จักกันมากนัก แต่จะพบในลักษณะที่เป็นของเล่น หรือเครื่องส่งสัญญาณต่าง ๆ เช่น กระดิ่ง หรือระฆัง ยุคกลางตอนปลาย เพลงนอกศาสนาเริ่มมีถือก าเนิดขึ้น แต่เครื่องกระทบยังคงไม่ได้รับความนิยม ที่ พอจะรู้จักและพบในช่วงนี้คือ กลองTabor (เป็นกลองขนาดเล็กที่ใช้ตีประกอบการเป่าขลุ่ย ที่ได้รับอิทธิพล จากตุรกี), แทมบูรีน (Tambourine) และกลองทิมปานี (Timpani) หรือเรียกว่า แคทเทิลดรัมส์ (Kettledrums)ซึ่งจะใช้ในราชส านักและพิธีกรรมทางศาสนา ต่อมาปีค.ศ.1670 มีการน าเครื่องกระทบเข้ามา ใช้ในวงออร์เคสตรา โดยกลองทิมปานีได้รับการยอมรับมากที่สุด เครื่องกระทบจึงเริ่มมีบทบาทมากขึ้น ยุคโรแมนติก เครื่องกระทบมีบทบาทมากขึ้น และได้รับการพัฒนาขึ้นด้วย โดยมีการเปลี่ยนแปลงให้ มีหลายขนาด และหลายๆ เสียง เช่น แทมบูรีน, ไซโลโฟน, ระฆังราว (Tubular Bell), คัสทาเนท (Castanets)หรือกรับสเปน ยุคสมัยใหม่ (Modern) ใยยุคนี้มีการปรับปรุงและก่อสร้างกลไกต่างๆ ให้กับเครื่องกระทบเพื่อ ตอบสนองการใช้งานของคีตกวี เช่น การเปลี่ยนเสียงของกลองทิมปานี ศตวรรษที่ 20 กลองหนังถูกพัฒนาเป็นกลองชุด (Drums Set) และไซโลโฟน ได้รับการพัฒนาให้มีรูปแบบ แตกต่างไปจากเดิมเรียกว่า ไวบราโฟน (Vibraphone) และมาริมบา (Marimba) เครื่องกระทบแบบมีระดับเสียงในวงออร์เคสตรา โครเทล (บน) และกลอกเคนสปีล (ล่าง) ในวงออร์เคสตรา เครื่องกระทบถือเป็นหนึ่งในสี่ส่วนประกอบอันได้แก่ เครื่องสาย เครื่องเป่าลมไม้ เครื่องเป่า ลมทองเหลือง และเครื่องกระทบ เครื่องกระทบที่มักจะใช้ในวงออร์เคสตราได้แก่ ทิมปานีกลองสแนร์ กลอง ใหญ่ ฉาบ ไทรแองเกิลแทมแทม กลอกเคนสปีล ไซโลโฟนเซเลสทา และไชมส์ นอกจากนี้ ฝ่ายเครื่องกระทบ ยังรับผิดชอบการสร้างเสียงอื่นๆ เช่น คาวเบลล์วูดบลอก และเครื่องดนตรีแปลกๆอีกหลายชนิด โดยทั่วไป นักเพอร์คัชชันจะถูกฝึกให้เล่นได้ทุกเครื่อง แต่นักทิมปานีมักจะเล่นทิมปานีเป็นหลักแม้ว่าจะถูกฝึกมาแบบ นักเพอร์คัชชันก็ตาม นอกจากนักทิมปานี ผู้เล่นคนอื่นจะต้องพร้อมกับการเล่นทุกเครื่อง รวมถึงเครื่องดนตรี แปลกๆอย่างกลองบองโกหรือมาราคัส ในหนึ่งเพลงผู้เล่นอาจจะต้องเล่นมากกว่าหนึ่งเครื่องดนตรี ซึ่งหลาย ครั้งต้องเปลี่ยนระหว่างเครื่องอย่างรวดเร็ว หรือแม้แต่เล่นสองเครื่องในเวลาเดียวกัน
88 ใบงำนที่ 10 เรื่อง ประเภทของเครื่องดนตรีสำกลประเภทของเครื่องกระทบ ค ำชี้แจง : จงบอกชื่อเครื่องดนตรีสากลประเภทของเครื่องกระทบ พร้อมบอกลักษณะเฉพาะ มาให้ได้มาก ที่สุด ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ...................................... .......................................................................................................................... ................................................................................................................................................................. ............................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ...................................... ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ...................................... ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ...................................... ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ...................................... ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ชื่อ......................................นามสกุล..........................................ชั้น..........................เลขที่.....................
89 แผนกำรจัดกำรเรียนรู้ที่ 30 กลุ่มสำระกำรเรียนร้ศูิลปะ (ดนตรี) ชั้นมัธยมศึกษำปี ที่ 1 หน่วยกำรเรียนรู้ที่ 5 เครื่องดนตรีและวงดนตรีสำกล เรื่อง หลักกำรใช้และบ ำรุงรักษำเครื่องดนตรีสำกล วันที่..........เดือน..........พ.ศ.......... เวลำ 1 ชั ่วโมง มำตรฐำนกำรเรียนรู้ ศ 2.1 เข้าใจและแสดงออกทางดนตรี อย่างสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์ คุณค่าดนตรี ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่อดนตรีอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวัน ตัวชี้วัด ศ 2.1 ใช้และบ ารุงรักษาเครื่องดนตรีอย่างระมัดระวังและรับผิดชอบ จุดประสงค์กำรเรียนรู้ 1. นักเรียนสามารถบอกลักษณะเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องสายได้ (K) 2. นักเรียนสามารถเขียนวิธีการท าความสะอาดและเก็บเครื่องดนตรีสากลได้ (P) 3. นักเรียนมีความสนใจในเนื้อหาที่สอน (A) สำระส ำคัญ เครื่องดนตรีเปรียบเสมือนเครื่องมือที่นักดนตรีจะต้องมีติดตัวและให้ความสนใจอยู่เสมอ หากนัก ดนตรีขาดความเอาใจใส่ดูแลหรือดูแลไม่ถูกวิธีเครื่องดนตรีดังกล่าวจะไม่สามารถน ามาใช้งานได้อีก ดังนั้นจึง มีการบ ารุงรักษาเครื่องดนตรีให้คงสภาพพร้อมใช้งาน สำระกำรเรียนรู้ 1. ส่วนประกอบส าคัญของเครื่องดนตรีสากลได้ 2. การท าความสะอาดและเก็บเครื่องดนตรีสากลได้ สมรรถนะส ำคัญของผู้เรียน 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิดวิเคราะห์
90 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. มีวินัย 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการท างาน ค ำถำมส ำคัญ นักเรียนรู้ไหมว่าวิธีการท าความสะอาดและเก็บเครื่องดนตรีสากลมีวิธีการอย่างไร ภำระงำน ใบงาน 11 หลักการใช้และบ ารุงรักษาเครื่องดนตรีสากล กระบวนกำรจัดกำรเรียนรู้ ขั้นน ำเข้ำสู่บทเรียน 1. ครูทักทายสนทนากับนักเรียน 2. ครูตั้งค าถามกับนักเรียน นักเรียนเคยเห็นเครื่องดนตรีสากลหรือไม่ อะไรบ้าง ท าไมผู้เล่น ดนตรีจึงจ าเป็นต้องดูแลเครื่องดนตรีให้พร้อมใช้อยู่เสมอ ขั้นสอน 1. ครูผู้สอนแจกใบความรู้เรื่อง หลักการใช้และบ ารุงรักษาเครื่องดนตรีสากลให้กับนักเรียน 2. ครูผู้สอนอธิบายถึงเนื้อหาความส าคัญของหลักการใช้และรักษาเครื่องดนตรีสากลและ บอกประเภทของเครื่องดนตรีสากล 5 ประเภท 3. ครูผู้สอนอธิบายส่วนประกอบส าคัญของเครื่องดนตรีที่สากลประเภทเครื่องสาย โดยใช้ บัตรภาพ กีตาร์โปร่ง พร้อมกับอธิบายวิธีการท าความสะอาดและวิธีการเก็บรักษาเครื่อง 4. ครูผู้สอนอธิบายส่วนประกอบส าคัญของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องเป่าลมไม้ โดย ใช้ขลุ่ยรีคอร์เดอร์ของจริงมาสาธิต พร้อมกับอธิบายวิธีการท าความสะอาดและวิธีการเก็บรักษาเครื่อง 5. ครูผู้สอนอธิบายส่วนประกอบส าคัญของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องเป่าทองเหลือง โดยใช้ทรัมเป็ตของจริงมาสาธิต พร้อมกับอธิบายวิธีการท าความสะอาดและวิธีการเก็บรักษาเครื่อง 6. ครูผู้สอนอธิบายส่วนประกอบส าคัญของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว โดยใช้ บัตรภาพ เปียโน พร้อมกับอธิบายวิธีการท าความสะอาดและวิธีการเก็บรักษาเครื่อง 7. ครูผู้สอนอธิบายส่วนประกอบส าคัญของเครื่องดนตรีสากลประเภทเครื่องตี โดยใช้บัตร ภาพ กลองบองโก พร้อมกับอธิบายวิธีการท าความสะอาดและวิธีการเก็บรักษาเครื่อง
91 8. ครูให้นักเรียนแบ่งกลุ่มเป็น 5 กลุ่มและให้นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาน าเสนอหน้าชั้นเรียน โดยให้เวลาเตรียมตัว 5 นาทีก่อนน าเสนอ โดยบอกส่วนประกอบส าคัญของเครื่อง วิธีการท าความ สะอาดและวิธีเก็บรักษา 9. ครูแจกใบงานที่ 11 เรื่อง หลักการใช้และบ ารุงรักษาเครื่องดนตรีสากล ให้นักเรียนท า ขั้นสรุป 1. ครูสรุปเนื้อหา เรื่องหลักการใช้และบ ารุงรักษาเครื่องดนตรีสากล 2. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนซักถามส่วนที่ไม่เข้าใจพร้อมเพิ่มเติมและจบการเรียนการสอน กระบวนกำรวดัผลและประเมินผล เครื่องมือ 1. แบบสังเกตการมีส่วนร่วมและสนใจในการท างาน 2. ใบงาน วิธีกำร 1. สังเกตพฤติกรรม 2. ตรวจใบงาน เกณฑ์ 1.แบบสังเกตพฤติกรรมนักเรียนร้อยละ 50 ผ่านเกณฑ์ 2.นักเรียนท าได้ 5 คะแนนขึ้นไปถือว่าผ่านเกณฑ์ สื่อ/แหล่งกำรเรียนรู้ สื่อ 1. ใบความรู้ หลักการใช้และบ ารุงรักษาเครื่องดนตรีสากล 2. ห้องดนตรี แหล่งกำรเรียนรู้ 1. ห้องสมุด 2. อินเตอร์เน็ต
92 กิจกรรมเสนอแนะ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. บันทึกผลกำรใช้ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. อุปสรรค ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ปัญหำ ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. แนวทำงกำรแก้ไข ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... ( นายจตุรงค์ สุดตา ) ครูผู้สอน วันที่...........เดือน..............พ.ศ..........
93 ควำมคิดเหน ็ ของครพูี่เลี้ยง ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ( นายธวัชชัย ดีงูเหลือม) ครูพี่เลี้ยง วันที่...........เดือน.............พ.ศ.......... ควำมคิดเหน ็ ของรองผ้อูำ นวยกำรฝ่ำยวิชำกำร ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นายอภิรักษ์ สรรพโส) รองผู้อ านวยการสถานศึกษา ควำมคิดเหน ็ ของผ้บูริหำร/หัวหน้ำสถำบัน ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................................. ............................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (นางธนพร แก้วชารุณ) ผู้อ านวยการสถานศึกษา โรงเรียนเทศบาล 7รถไฟสงเคราห์
94 แบบสงัเกตพฤติกรรมของนักเรียน ที่ ชื่อ – สกุล พฤติกรรมกำรประเมิน (คะแนน) รวม อ่ำนได้ (คะแนน) ถูกต้อง ( 5) มีควำม ตั้งใจ ( 5 ) ออกเสียงได้ ถูกต้อง (5 ) ร้องได้ ถูกต้อง ( 5 ) ข้อเสนอแนะ.............................................................................................................................................. ลงชื่อ................................................... (...........................................) ผู้ประเมิน วันที่...........เดือน..............พ.ศ..........
95 ใบควำมรู้ เรื่อง หลักกำรใช้และบ ำรุงรักษำเครื่องดนตรีสำกล ควำมส ำคัญของหลักกำรใช้และบ ำรุงรักษำเครื่องดนตรีสำกล เครื่องดนตรีเปรียบเสมือนเครื่องมือที่นักดนตรีจะต้องมีติดตัว และให้ความสนใจอยู่เสมอ หากนัก ดนตรีขาดความเอาใจใส่ดูแลหรือดูแลไม่ถูกวิธี เครื่องดนตรีดังกล่าวอาจไม่สามารถน ามาใช้งานได้อีก หรือ อาจมีอายุการใช้งานสั้น ไม่คุ้มค่ากับราคาเครื่องดนตรีที่ซื้อหามาด้วยราคาที่ค่อนข้างแพง ดังนั้นสมควรที่เรา จะหันมาให้ความสนใจดูแลเอาใจใส่เครื่องดนตรีที่เรารักให้อยู่สร้าง ความสุขคู่เราไปอีกนานๆ ด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้ ประเภทของเครื่องดนตรีสำกลที่ควรดูแลรักษำมีอยู่ 5 ประเภทดังนี้ 1. ประเภทเครื่องสาย 2. ประเภทเครื่องเป่าลมไม้ 3. ประเภทเครื่องเป่าทองเหลือง 4. ประเภทเครื่องลิ่มนิ้ว 5.ประเภทเครื่องตี วิธีกำรดแูลรกัษำประเภทเครื่องสำย ก่อนหรือหลังการเล่น ให้ใช้ผ้าแห้งลูบเบา ๆ บนสายและตัวเครื่อง เพื่อขจัดฝุ่นคราบไคลต่าง ๆ ถ้า เป็นเครื่องสายที่ใช้คันชักสี เมื่อเล่นเสร็จแล้ว ต้องปรับคันชักไม่ให้สายตึงเกินไป ก่อนที่จะน าไปเก็บในกล่อง เพราะหากปล่อยให้สายตึงเป็นเวลานาน อาจช ารุดได้ เช่น ไวโอลีน กีตาร์ วิธีกำรดแูลรกัษำกีตำร์ การดูแลรักษากีตาร์ถือเป็นสิ่งส าคัญที่ควรปฏิบัติ เพราะจะท าให้กีตาร์ของเรามีเสียงที่ดีตลอดไป โดยวิธีการดูแลนั้นมีดังนี้