8.6 Penyerakan Cahaya / Scattering of Light
A Jawab semua soalan.

Answer all questions. SP 8.6.1, 8.6.2

1. Mengapakah penyerakan cahaya berlaku? / Why scattering of light happened? TP 2 Menguasai
Penyerakan cahaya berlaku apabila cahaya matahari menembusi atmosfera, sinar cahaya dihalang dan
dipantulkan ke semua arah oleh zarah-zarah halus dalam udara. / Scattering of light occur when sunlight
penetrate the atmosphere, the ray light is blocked and refl ected to all direction by a particles in the air.

2. Berikan dua fenomena penyerakan cahaya dalam alam semula jadi.
Give two examples of scattering of light in nature. TP 1 Menguasai

Warna biru langit dan warna merah senja. / The blue of the sky and the red of sunset.

3. Rajah di bawah menunjukkan satu eksperimen yang dijalankan oleh seorang murid untuk
mengkaji penyerakan cahaya dan kesan-kesannya.

The diagram below shows an experiment conducted by a student to study the scattering of light and its
effect.

Rod kaca / Glass rodSAMPLE Skrin putih
White screen
Susu tepung
Milk powder

Air Bekas plastik segi empat sama
Water Square plastic container

Projektor LCD
LCD projector

(a) Apakah tujuan menambahkan susu tepung ke dalam air?
What is the purpose of adding powdered milk to the water? TP 1 Menguasai

Supaya terdapat zarah susu yang terampai dalam air itu.

So that there will be a suspended milk particles in the water.

(b) Warna putih kebiruan dapat dilihat di dalam bekas semasa eksperimen dijalankan. Mengapa-
kah alur cahaya putih dari projektor LCD itu bertukar menjadi putih kebiruan di dalam bekas?

Bluish white colour can be seen in the container during an experiment. Why does the beam of light
turns bluish white in the container? TP 2 Menguasai
Kerana cahaya biru diserakkan dengan lebih banyak daripada cahaya warna lain dalam air

bersusu. / Because the blue light is scattered more than lights of other colours in the milky water.

(c) Adakah penyerakan cahaya berlaku jika susu tepung digantikan dengan gula? Terangkan.
Will the scattering of light occur if milk powdered is replaced by sugar? Explain. TP 3 Menguasai

Tidak, kerana larutan gula tidak akan mempunyai sebarang zarah terampai di dalamnya.

No, because sugar solution will not have any suspended particles in it.

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan
cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran cahaya/penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya.

2 • Memahami penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran cahaya/ Disemak oleh:
penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.

86 3 • Mengaplikasikan penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran
cahaya/penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya untuk melaksanakan tugasan mudah.

8.7 Penambahan dan Penolakan Cahaya / Addition and Subtraction of Light
A Jawab semua soalan. / Answer all questions. SP 8.7.1, 8.7.2

1. Nyatakan maksud warna primer. / State the meaning of primary colour. TP 1 Menguasai
Warna primer ialah warna yang tidak dapat diperoleh melalui pencampuran warna-warna lain.
Primary colour is a colour that cannot be obtained by the addition of other colours.

2. _______M__er_a_h_______, ________h_ij_a_u_______ dan ________b_i_ru________ ialah warna primer.
________R_e_d________, ________g_re_e_n_______ and ________b_l_u_e_______ are primary colours.

3. Apakah yang dimaksudkan dengan warna sekunder? / What is meant by secondary colour?
TP 1 Menguasai

Warna sekunder ialah warna yang dihasilkan apabila dua atau lebih warna primer ditambah
Secondary colour is a colour that is produced when two or more primary colours are added together

4. Isi tempat kosong pada jadual di bawah. Kemudian, lukis ketiga-tiga bulatan cahaya dan labelkan
warna yang kelihatan pada setiap rantau bersempadan itu.

Fill in the blanks based on the tables below. Then, draw three light circles and label the colour seen in each
bordered region. TP 2 Menguasai

(a) Warna primer yang dicampurkanSAMPLE Warna sekunder yang terhasil
Primary colour added Secondary colour produced
Kuning / Yellow
(i) Merah + hijau / Red + green

(ii) Merah + biru / Red + blue Magenta / Magenta

(iii) Hijau + biru / Green + blue Sian / Cyan


(b)
Merah
Red

Kuning Magenta
Yellow Magenta
Putih
White
Hijau Biru
Green Sian Blue
Cyan

5. Apakah yang dimaksudkan dengan penambahan warna?
What is meant by addition of colours? TP 1 Menguasai

Penambahan warna ialah pencampuran warna yang berlainan untuk membentuk warna yang lain

The addition of colours is the mixing of different colours to form a different colours

6. Penambahan ketiga-tiga warna primer menghasilkan warna putih. Mengapakah penambahan
ketiga-tiga warna sekunder juga menghasilkan cahaya putih?

The addition of three primary colours produced a white colour. Why the addition of the three secondary
colours also will produced a white colour? TP 3 Menguasai
Kerana campuran ketiga-tiga warna sekunder mempunyai ketiga-tiga warna primer

Because the addition of three secondary colour have all three primary colours

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan
cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran cahaya/penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya.
Disemak oleh:
2 • Memahami penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran cahaya/
penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 87

3 • Mengaplikasikan penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran
cahaya/penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya untuk melaksanakan tugasan mudah.

B Jawab soalan-soalan yang berikut.
Answer the following questions. SP 8.7.3

1. Fenomena di mana warna cahaya yang sama dengan objek legap dipantulkan ke dalam mata kita
manakala warna lain akan diserap dikenali sebagai __________p_e_n_o_la_k_a_n_c_a_h_ay_a__________.

The phenomenon where the same coloured light with opaque object is ref lected to our eyes and the other
colour will been absorbed is known as ___________s_u_b_tr_a_c_ti_o_n_ o_f _li_g_h_t _________. TP 1 Menguasai

2. Rajah di bawah menunjukkan objek putih kelihatan putih dalam cahaya putih.
The diagram below shows a white object appears white under white light.

Cahaya putih
White light

Objek putih / White objek

(a) Terangkan mengapa objek putih di atas kelihatan putih?
Explain why the white object appears as white? TP 2 Menguasai

Objek putih kelihatan putih kerana ia memantulkan semua warna dalam cahaya putih. Semua warna
tersebut bertindih untuk menghasilkan cahaya putih semula. / White object appear as white because it
refl ect all colours in a white light. Every colours will overlap and formed a white light again.

(b) Apakah yang terjadi sekiranya objek putih digantikan dengan objek hitam?
What will happen if white object is replaced by a black object? TP 2 Menguasai

Objek hitam akan kelihatan hitam kerana semua warna dalam cahaya putih diserap olehnya. Tiada
cahaya yang dipantulkan oleh objek tersebut, maka objek kelihatan hitam.
Black object appear as black because every colour in a white light will be absorbed by it. There is none of the
colour will be ref lected, thus the object will appear as black.
SAMPLE
C Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 8.7.4, 8.7.5

1. Rajah di bawah menunjukkan satu eksperimen yang dijalankan oleh seorang murid untuk
mengkaji warna yang terhasil pada skrin selepas cahaya putih melalui penapis warna.

The diagram below shows an experiment conducted by a student to study the colour that appear on the
screen after a white light passed through the colour f ilter.

Penapis warna sekunder
Secondary colour filter

Penapis warna primer Skrin
Primary colour filter Screen

Projektor cahaya
Light projector

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan Disemak oleh:
cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran cahaya/penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya.

88 2 • Memahami penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran cahaya/
penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.

(a) Rekodkan warna yang terhasil pada skrin dalam jadual di bawah.
Record the colour formed on the screen in the table below. TP 2 Menguasai

Penapis warna primer Penapis warna kedua Warna yang terbentuk pada skrin
Primary colour filter Secondary colour filter Colour formed on the screen

Merah / Red (i) Merah / Red

Merah Hijau / Green (ii) Hitam / Black
Red
(iii) Hitam / Black
Biru / Blue

Hijau Kuning / Yellow (iv) Hijau / Green
Green Magenta / Magenta (v) Hitam / Black
(vi) Hijau / Green
Sian / Cyan

Merah / Red (vii) Hitam / Black

Biru Magenta / Magenta (viii) Biru / Blue
Blue

Sian / Cyan (ix) Biru / Blue


(b) Nyatakan perbezaan antara penambahan cahaya dengan penolakan cahaya.
State the differences between addition and subtraction of light.

SAMPLE
Penambahan cahaya ialah pencampuran warna primer bagi membentuk warna sekunder. Manakala

penolakan cahaya berlaku apabila objek legap memantulkan cahaya yang sama warna dengannya

dan menyerap warna lain.

The addition of light is a mixture of primary colours to form the secondary colour. Meanwhile, the subtraction of

light occur when opaque object reflect lights that have the same colour as itself and absorbed the other colour.


D Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 8.7.6

1. Nyatakan dua contoh penambahan dan penolakan cahaya dalam kehidupan harian.
State two examples of addition and subtraction of lights in our daily lifes. TP 1 Menguasai

(a) Skrin berwarna pada televisyen berwarna / Coloured screen on a coloured television

(b) Lampu berwarna di stadium / Coloured lamp in stadium

2. Dengan menggunakan pengetahuan anda, reka satu poster untuk menjelaskan tentang
penambahan dan penolakan cahaya dalam kehidupan serta contohnya. Kemudian, berikan
kepentingan penambahan dan penolakan cahaya ini dalam kehidupan harian manusia.
By using your own knowledge, create one poster to explain about the addition and subtraction of lights in

life with its examples. Then, include the importance of addition and subtraction of lights in our lifes.

TP 6 Menguasai KBAT Mencipta

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan
cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran cahaya/penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya.
Disemak oleh:
2 • Memahami penggunaan cermin/ciri cahaya/pantulan cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran cahaya/
penyerakan cahaya/penambahan dan penolakan cahaya serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 89

6 • Mereka bentuk persembahan pelbagai media/visual/poster/main peranan/drama secara kreatif dan
inovatif dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai penggunaan cermin/ciri
cahaya/pantulan cahaya/pembiasan cahaya/penyebaran cahaya/penyerakan cahaya/penambahan dan
penolakan cahaya dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira
nilai sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

Praktis PraPT3 8

Jawab semua soalan.
Answer all questions.

Bahagian A

1. Antara berikut, yang manakah bukan jenis SAMPLE I Nyata
cermin? Real
Which of the following is not the type of mirror?
A Satah II Terbalik
Plane Inverted
B Tegak
Upright III Songsang sisi
C Cekung Laterally inverted
Concave
D Cembung IV Saiz objek sama dengan saiz imej
Convex The size of object same with the size of image

2. Antara berikut, pernyataan yang manakah A I dan / and II
benar tentang sifat cahaya? B III dan / and IV
Which of the following statement is true about the C II dan / and III
properties of light? D I dan / and IV
A Cahaya bergerak lurus
Light moves in straight line 4. Apakah warna yang terdapat pada pelangi?
B Laju cahaya ialah 3 × 10–8 ms–1 What colour exist in the rainbow?
The speed of light is 3 × 10–8 ms–1
C Cahaya tidak boleh dipantulkan I Biru
Light cannot be refl ected Blue
D Cahaya bergerak perlahan daripada bunyi
II Ungu
Light moves slower than sound Violet

3. Rajah berikut menunjukkan Ainul berdiri di III Kelabu
hadapan cermin. Grey
The diagram shows Ainul is standing in front of a
mirror. IV Merah jambu
Pink
Antara berikut, yang manakah ciri-ciri imej
yang terbentuk pada cermin tersebut? A I dan / and II
Which of the following are the properties of image B III dan / and IV
formed on the mirror? C II dan / and III
D I dan / and IV

5. Apakah yang boleh diperhatikan apabila
warna merah, hijau dan biru dicampurkan?
What can be observed when red, green and blue
colours are mixing?
A Warna putih terhasil
White colour is formed
B Tiada perubahan warna
No change of colour
C Warna kuning terbentuk
Yellow colour is formed
D Warna biru bertukar ungu
Blue colour turns violet

90

Bahagian B Jenis cermin
Type of mirror
1. (a) Padankan objek berikut dengan jenis cermin yang betul.
Match the following object with the correct type of mirror.

Objek
Object

(i)

Cembung
(ii) Convex

Cekung
(iii) Concave
SAMPLE


(b) Labelkan warna yang betul pada rajah di bawah.
Label the correct colour on the diagram below.

Merah (i) Magenta
Red Magenta

Kuning
Yellow

Hijau Putih Biru
Green White Blue

(ii) Sian / Cyan

91

Bahagian C

1. (a) Rajah di bawah menunjukkan dua objek legap dengan skrin di belakangnya.
The diagram below shows two opaque objects with a screen behind it.

Skrin
Screen

Kayu Lampu suluh
Wood Torchlight


(i) Apakah yang akan berlaku apabila cahaya disuluhkan pada objek tersebut?
What will happen when light is directly torch towards the object?

Bayang-bayang akan terbentuk. Imej berbentuk akan terjadi.

The shadow is formed. Image with a shape of is formed.

(ii) Apakah yang dapat dibuktikan dengan jawapan di 1(a)(i)?
What can be proof with the answer in 1(a)(i)?

Cahaya bergerak lurus / Light travels in straight line
SAMPLE
(b) Rajah di bawah menunjukkan sinar pantulan cahaya.
The diagram below shows a reflection of light.

AI B
A 20°

BI

Jika arah sinar cahaya yang mengenai suatu cermin satah AB tidak berubah, dan cermin itu
diputarkan mengikut arah jam sebanyak 20°, apakah perubahan sudut di antara sinar tuju
dengan sinar pantulan itu?

If the direction of the light ray that strike the plane mirror of AB is not change, and the mirror is rotat-
ed in a clockwise position for 20°, what is the change in angle between incident ray and reflection ray?

40°

(c) Kemalangan jalan raya sering berlaku di kawasan selekoh jalan. Apakah langkah yang boleh
dilakukan bagi mengurangkan kadar kemalangan jalan raya di kawasan tersebut?

Accidents often happened at the corner path of the road. What is the step can be taken to reduce the
rate of accidents in that area?
Kemalangan jalan raya boleh dikurangkan dengan memasang cermin cembung jalan di selekoh jalan.

Cermin itu menggunakan aplikasi pantulan cahaya untuk membantu pemandu melihat kawasan titik

buta atau kawasan selekoh. / Accident can be reduced by adding road convex mirror at the corner of the road.

The mirror uses the application of reflection to help road users see blind coners or round a bend.

92

Bab Nama: ......................................................................... Tarikh: ....................

9 Tema / Theme 5 Penerokaan Bumi dan Angkasa Lepas / Exploration of Earth and Space

Bumi

Earth

Hal. Buku Teks: 254 – 277

Praktis DSKP

9.1 Sistem dan Struktur Bumi / The System and Structure of the Earth

A Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 9.1.1 Menguasai

1. Sistem Bumi terdiri daripada empat komponen yang utama, iaitu ___h_id_ro_s_f_e_ra___, ___a_tm__o_sf_e_ra___,
____g_e_o_sf_e_ra____ dan ____b_io_s_f_er_a____.
The Earth system is made up of four main components which are __h_y_d_ro_s_p_h_e_re___, ___a_tm__os_p_h_e_re___,
___g_e_o_s_p_h_er_e___ and ___b_i_o_sp_h_e_r_e___. TP 1 Menguasai
SAMPLE
2. Lapisan atmosfera terdiri daripada lima lapisan yang mempunyai peranannya masing-masing,
iaitu ___e_k_s_o_s_fe_r_a___, ___te_r_m_o_s_fe_r_a___, ___m_e_s_o_s_fe_r_a___, ___s_tr_a_to_s_fe_r_a___ dan ___t_ro_p_o_s_fe_r_a___.

Atmosphere layer is made up of f ive layers that have their own role which are ___e_x_o_s_ph_e_r_e___,
__t_h_er_m_o_s_p_h_e_re__, ___m_e_s_o_sp_h_e_r_e__, ___st_r_at_o_s_ph_e_r_e__ and ___tr_o_p_o_sp_h_e_r_e__. TP 1 Menguasai

3. Tandakan (✓) bagi pernyataan yang betul dan (✗) bagi pernyataan yang salah. TP1
Mark (✓) for the correct statement and mark (✗) for the incorrect statement. TP 1, 3 TP3
Menguasai

(a) Lapisan atmosfera adalah lapisan udara yang menyeliputi Bumi. ✓
Atmosphere layer is a layer that cover the Earth. ✗
✗
(b) Lapisan eksosfera juga dikenali sebagai ronosfera. ✓
Exosphere layer also known as a ronosphere layer.

(c) Pembakaran dan penghancuran meteor berlaku di lapisan termosfera.
Burning and destruction of meteor occur at termosphere layer.

(d) Lapisan stratosfera sesuai untuk penerbangan kapal terbang.
Stratosphere layer is suitable for a f light.

4. Seekor ikan mempunyai badan yang berkilau dalam gelap. Dalam zon laut yang manakah ikan ini
boleh ditemui? Terangkan. TP 2 Menguasai

A fi sh has a shining body in a dark. At which zone in the sea the f ish can be found? Explain.
Zon gelap. Kerana zon ini amat dalam dan tiada cahaya yang boleh menembusinya. Oleh itu, ikan dalam
zon ini mempunyai badan yang berkilau dalam gelap.
Dark zone. This is because this zone is deep and no lights can penetrate at this area. Thus, the fi sh at the zone will
have a glowing body in a dark.

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi. Disemak oleh:

2 • Memahami struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 93

3 • Mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi
untuk melaksanakan tugasan mudah.

B Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 9.1.2, 9.1.3
1. Labelkan setiap lapisan di bawah dengan nama yang betul.
Label all the layer below with a right name. TP 1 Menguasai

P : Kerak bumi / Earth crust
Q : Mantel / Mantle
R : Teras luar / Outer core
S : Teras dalam / Inner core

2. Bumi ialah satu-satunya rumah bagi semua hidupan. Mengapa?
Earth is the only house for every living things. Why? TP 4 Menguasai

Kerana suhu Bumi tidak terlalu panas atau sejuk berbanding dengan planet lain. Hal ini kerana Bumi

berada tidak terlalu dekat dan tidak terlalu jauh dari Matahari. Selain itu, kewujudan air dan oksigen di Bumi

juga menyebabkan Bumi sesuai untuk semua hidupan. / Because the temperature of the Earth is not too hot nor
SAMPLE
too cold compared to the other planets. This is because the Earth is located quite far away from the Sun. Besides, the

existence of water and oxygen in the Earth also is the reason why the Earth is suitable for every living things.


3. Bentuk satu kumpulan dan reka satu bentuk model Bumi yang mempunyai empat lapisan.
Kemudian, kumpulkan maklumat tentang komposisi dan sifat fizik bagi setiap lapisan Bumi.
Bentangkan hasil kajian anda dan model yang dibina melalui persembahan multimedia.
Form a group and create one Earth model that have four layers. Then, find the information about the

composition and physical properties for every Earth layers. Present your research together with a model

that you had created by using a multimedia presentation. TP 6 Menguasai KBAT Mencipta

9.2 Bahan Bumi / Composition of the Earth
A Jawab soalan-soalan yang berikut. / Answer the following questions. SP 9.2.1, 9.2.2

1. Lengkapkan jadual bagi proses pembentukan dan ciri-ciri batuan di bawah.
Complete the table below for the formation process and the characteristics of rocks. TP 2 Menguasai

(a) Igneus / Igneous (b) Sedimen / Sediment (c) Metamorfik / Metamorphic

(i) Terbentuk daripada proses Terbentuk daripada mampatan Terbentuk apabila batuan igneus
penyejukan dan pembekuan bahan-bahan enapan yang
magma atau lava yang meng- dibawa oleh sungai, glasier atau batuan sedimen terdedah

alir keluar dari lapisan mantel dan angin / Formed from a kepada tekanan dan suhu yang

compression of substance sangat tinggi / Formed when

Formed from a cooling and igneous rock or sediment rock are

freezing process of magma or lava sedimentation carried by river, exposed to a higher pressure and

that flow out of the mantle layer glacier and wind temperature

(ii) Mengandungi pelbagai bahan Terdiri daripada lapisan yang Lebih keras daripada batuan asal
mineral / Contain various banyak kadang-kala berongga yang membentukkannya
mineral substances dan mengandungi fosil / Made Harder that the rocks that formed it
up of many coty layer and contain

fossil

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi.
4 • Menganalisis pengetahuan mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi dalam konteks

penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.

6 • Mereka bentuk persembahan pelbagai media/visual/folio/poster/main peranan/drama secara kreatif dan Disemak oleh:

inovatif dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/

94 sumber Bumi dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira nilai
sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

2. Rajah di bawah menunjukkan aliran lava dari sebuah gunung berapi. Batuan igneus terbentuk di
kawasan Q. / The diagram belows shows a flow of lava from a volcano. Igneous rocks is formed at Q.

Q

(a) Terangkan bagaimana batuan igneus terbentuk.
Explain how the igneous rocks are formed. TP 3 Menguasai

Batuan igneus terbentuk apabila magma atau lava dari letusan gunung berapi menyejuk apabila

sampai ke permukaan Q / Igneous rocks are formed when magma or lava from a volcano eruption turn cold

when it reach the surface at Q

(b) Mengapa fosil tidak dijumpai di kawasan di atas?
Why fossil cannot be found at the region above? TP 2 Menguasai

Kerana batuan igneus terbentuk daripada magma yang disejukkan daripada suhu tinggi dan tidak ada

hidupan yang dapat hidup di dalamnya. Maka, fosil tidak dapat dijumpai di dalam batuan igneus.

Because igneous rocks are formed from a magma that had been cold from highest temperature and non of a living

things can live there. Thus, fossil cannot be found in igneous rocks.
SAMPLE
9.3 Proses Utama Bumi / Main Processes of the Earth
A Jawab semua soalan. / Answer all questions. SP 9.3.1

1. Nyatakan maksud proses eksogen dan proses endogen.
State the meaning of exogenous process and endogenous process. TP 1 Menguasai

Proses eksogen ialah proses yang berlaku di permukaan Bumi. Manakala, proses endogen ialah proses

yang berpunca daripada bahagian dalam Bumi. / Exogenous process is a process that occur in the Earth surface.

Meanwhile, the endogenous process is a process that caused from the inside of the Earth.

2. Apakah yang terjadi apabila proses endogen berlaku? Berikan dua contoh proses endogen.
What happen when endogenous process occur? Give two examples of endogenous process. TP 2 Menguasai

Kesan daripada proses endogen ialah membentuk dan mengubah permukaan Bumi. Contohnya, aktiviti

magma dan proses pergerakan kerak Bumi. / The effect of the endogenous process are the formation and changes

in the Earth surfaces. The examples of endogenous process are magma activities and the movement of Earth crust.

3. Terangkan bagaimana proses pergerakan kerak Bumi berlaku.
Explain how the process of Earth crust movement occur. TP 3 Menguasai
Menurut Teori Plat Tektonik, kerak Bumi dibahagikan kepada beberapa keping plat. Proses pergerakan

kerak Bumi berlaku apabila plat-plat ini sentiasa bergerak menyebabkan proses pertembungan dan

pencapahan yang menghasilkan pelbagai bentuk muka Bumi serta hanyutan benua. / According to Tectonic

Plate Theory, Earth crust is divided into a few pieces of plat. The process of Earth crust movement occur when these

plate keeps moving causing the colliding and divergence that produce various form of Earth surface and continental

shift.

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi. Disemak oleh:

2 • Memahami struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 95

3 • Mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi
untuk melaksanakan tugasan mudah.

4. Dengan menggunakan kreativiti anda, bentuk satu kumpulan dan kumpulkan maklumat tentang
proses endogen dan proses eksogen. Bentangkan hasil perbincangan anda di dalam kelas melalui
persembahan multimedia. TP 6 Menguasai
KBAT Mencipta

By using your own creativity, form a group and find the information regarding endogenous process and

exogenous process. Present your study in a class through a multimedia presentation.

9.4 Fenomena Geobencana / Geohazard Phenomena
A Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 9.4.1, 9.4.2, 9.4.3

1. Senaraikan contoh geobencana.
List examples of geodisaster. TP 1 Menguasai

Contoh geobencana
Examples of geodisaster

(a) Tsunami (b) Gempa bumi (c) Tanah runtuh (d) Volkanisme (e) Pemanasan global
Tsunami Earthquake Landslide Volcanism Global warming
SAMPLE
2. Hujan asid ialah geobencana yang biasanya berlaku di kawasan perindustrian. Mengapa hal ini
berlaku? Terangkan cara yang boleh dilakukan untuk mengawal masalah tersebut.

Acid rain is geodisaster that often occur in the industrial area. Why this situation happen? Explain one way
that can be done to control the situation. TP 5 Menguasai
Di kawasan perindustrian, pembebasan asid gas seperti sulfur dioksida dan nitrogen dioksida berlaku

dengan pesat. Bahan pencemar ini akan larut dalam air hujan dan menghasilkan hujan asid. Cara untuk

mengawal masalah ini ialah dengan menggunakan sistem yang membersihkan udara dengan melarutkan

gas asid sebelum dilepaskan ke atmosfera. / In the industrial area, the release of gas such as sulphur

dioxide and nitrogen dioxide occur rapidly. Air pollutant will dissolve in the rain to form acid rain. One way to

overcome the problem is by using a system that clean the air by dissolving the acid gases before they are released into

the atmosphere.


3. Nyatakan dua alat yang dicipta oleh ahli sains untuk meramal geobencana.
State two devices that have been created by scientist to predict the geodisaster. TP 1 Menguasai

(a) Seismograf untuk mengesan gempa bumi / Seismograph to detect the earthquake

(b) Radar untuk mengesan tsunami / Radar to detect tsunami

4. Reka bentuk satu poster tentang kesan geobencana kepada manusia dan akibatnya. Kemudian,
bentangkan poster anda di hadapan kelas.
Create one poster about the effect of geodisaster to human and the consequences. Then, present your poster

in front of the class. TP 6 Menguasai KBAT Mencipta

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi.
5 • Menilai pengetahuan mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi dalam konteks penyelesaian

masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.

6 • Mereka bentuk persembahan pelbagai media/visual/folio/poster/main peranan/drama secara kreatif dan Disemak oleh:

inovatif dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/

96 sumber Bumi dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira nilai
sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

SAMPLE9.5 Usia Bumi / Age of the Earth
A Jawab soalan-soalan yang berikut.
Answer the following questions. SP 9.5.1, 9.5.2 TP 1 Menguasai

1. Apakah anggaran usia Bumi?
What is the estimation age of Earth?

4.5 bilion tahun / 4.5 billion years

2. Bagaimanakah usia Bumi ditentukan?
How does the age of the Earth is determined?

Daripada meteorit yang dijumpai / By a meteorite that found


3. Terdapat tiga era yang telah ditetapkan oleh ahli geologi. Nyatakan tiga era itu.
There are three era that had been decided by a geologist. State the three era.
(a) Paleozoik / Paleozoic
(b) Mesozoik / Mesozoic
(c) Senozoik / Senozoic

4. Apakah era yang sedang dialami oleh kita sekarang?
What kind of era that we are living now?

Era senozoik / Senozoic era


5. Setiap era dibahagikan kepada beberapa tempoh masa. Nyatakan tiga tempoh masa bagi

Mesozoik.
Every era had been divided into few duration. State three duration to Mesozoic.
(a) Kapur / Kapur
(b) Jura / Jura
(c) Trias / Trias

B Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 9.5.3, 9.5.4
1. Nyatakan maksud fosil.
State the meaning of fossil. TP 1 Menguasai

Fosil merupakan bahan Bumi yang terbenam dan tertimbus seperti tumbuhan, haiwan dan serangga untuk

masa yang lama. / Fossil is a burried Earth substance such as plant, animals and insects from long time ago.

2. Nyatakan satu contoh fosil.
State one example of fossil. TP 1 Menguasai

Tulang dinasour / Dinasour bone

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi. Disemak oleh:

97

3. Rajah di bawah menunjukkan pelbagai organisma yang wujud di Bumi dari masa 5 000 juta tahun
dahulu.

The diagram below shows various organisms that exist in the Earth 5 000 million years ago.

Dinosaur Tumbuhan berbunga
Dinosaur Flowering plant

Manusia
Human

Serangga
Insect

Ikan 500 Asal usul hidupan
Fish 1000 Origin of living things

Ubur-ubur Asal usul Bumi
Jellyfish Origin of the Earth

Rumpai laut 5000 4000
Seaweed
Jutaan tahun
Protozoa Millions of years
Protozoa
2000 3000 Bakteria
Bacteria

SAMPLE
(a) Bilakah protoza mula wujud di Bumi?
When is protozoa start to exist in the Earth? TP 1 Menguasai
2 000 juta tahun lalu / 2 000 million years ago

(b) Antara ikan dan bakteria, yang manakah wujud di Bumi dulu?
Between fish and bacteria, which is the first to exist on the Earth? TP 1 Menguasai
Bakteria / Bacteria

(c) Nyatakan kepentingan fosil kepada perkembangan sains masa kini.
State the importance of fossil to the development of science nowadays. TP 2 Menguasai
Rekod fosil memberikan maklumat tentang spesies yang telah hilang dari Bumi
Fossil record give a details on a species that had been extinct from the Earth



9.6 Sumber Bumi dan Geologi Gunaan / Earth Resources and Applied Geology
A Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 9.6.1, 9.6.2

1. Nyatakan maksud air permukaan dengan contohnya.
State the meaning of surface water with its examples. TP 1 Menguasai

Air permukaan adalah air yang dijumpai di atas permukaan Bumi seperti air laut.

Surface water is a water that can be found on the Earth surface such as sea water.


PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi. Disemak oleh:
2 • Memahami struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.
98

2. Apakah yang akan berlaku sekiranya racun perosak dari kawasan pertanian mengalir ke arah
sungai?

What will happen if pesticides from the farm area flow through the river? TP 2 Menguasai
Sungai akan tercemar dan akan menyebabkan hidupan sungai mati

River will be polluted causing the death of a living organism in the river

Air permukaan juga boleh tercemar akibat ________b_a_h_a_n_b_u_a_n_g_a_n________ daripada kawasan
3.

perindustrian dan perumahan. / Surface water can also be polluted due to the ______w_a_s_t_e_su_b_s_t_an_c_e______

from the industrial and housing area. TP 3 Menguasai

Air bawah tanah turut dikenali sebagai ______________ak_u_i_fe_r_____________.
4.

Groundwater also is known as a ______________a_cu_i_fe_r______________. TP 1 Menguasai

5. Nyatakan kepentingan air bawah tanah. / State the importance of groundwater. TP 2 Menguasai
Air bawah tanah amat kaya dengan bahan mineral dan boleh digunakan dalam aplikasi kehidupan seharian

seperti minuman, memasak, mencuci dan sebagainya / Groundwater is rich with a mineral and can be used in

our daily lifes as a drinking water, cooking, washing and others

6. Apakah punca yang menyebabkan air bawah tanah tercemar?
What is the reason that cause the groundwater to be polluted? TP 3 Menguasai
Larut resap baja kimia dan racun serangga dalam pertanian merupakan salah satu punca air bawah tanah

tercemar/ Chemical fertilizers and pesticides used in agriculture is one of the reason for groundwater pollution
SAMPLE
B Jawab semua soalan. i-Think
Answer all questions. SP 9.6.3

1. Nyatakan mineral ekonomi di Bumi dan contohnya dalam peta pokok di bawah.
State the economy minerals of the Earth with the examples in map below. TP 1 Menguasai


Mineral ekonomi di Bumi
Economy mineral on the Earth

Mineral logam Mineral bukan logam Mineral nadir
(a) ______M_e_ta_l_m_in_e_r_al______ (b) ____N_o_n_-m__et_a_l m__in_e_ra_l____ (c) ______I_ne_r_t _m_in_e_ra_l______

(i) Bijih timah / Tin ore (i) Arang batu / Charcoal (i) Skandium / Scandium

(ii) Emas / Gold (ii) Petroleum / Petroleum (ii) Yttrium / Yttrium

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi. Disemak oleh:

2 • Memahami struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut. 99

3 • Mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi
untuk melaksanakan tugasan mudah.

2. Mengapakah mineral nadir sukar dipisahkan?
Why inert minerals are difficult to be separated? TP 2 Menguasai

Kerana mineral nadir wujud bersama dengan logam-logam nadir lain

Because inert mineral exist together with the other inert metals

3. Mineral nadir mempunyai sifat uniknya yang tersendiri. Nyatakan kegunaan mineral nadir dalam

teknologi moden kini. TP 2 Menguasai
Inert mineral has its own unique properties. State the usage of inert minerals in todays technology.

Ia digunakan dalam komputer, televisyen dan DVD / It is used in a computer, television and DVD



C Jawab soalan-soalan yang berikut.
Answer the following questions. SP 9.6.4

1. Pada masa kini, arang batu digunakan sebagai bahan api dan amat penting dalam kehidupan
harian manusia. Bagaimanakah arang batu ini boleh terbentuk? Terangkan.

Nowadays, charcoal is used as a fuel and its existance is very important in our daily lifes. How does the
charcoal formed? Explain. TP 4 Menguasai
Pembentukan arang batu bermula berjuta-juta tahun dahulu apabila tumbuhan mati secara semula jadi.

Selepas bertahun-tahun, sisa itu tertimbus di bawah lapisan lumpur. Di bawah tekanan dan haba yang
SAMPLE
tinggi, fosil bertukar dengan perlahan-lahan kepada arang batu. / Formation of charcoal start a million year ago
when plant dies naturally. After a years, the waste embedded in the layer of mud. Under high temperature and heat,

the fossil changes slowly to charcoal.


2. Dengan menggunakan kreativiti anda, hasilkan satu persembahan multimedia di hadapan kelas
mengenai cara pembentukan petroleum.
By using your own creativity, do a multimedia presentation in front of your class about the formation of
petroleum. TP 6 Menguasai
KBAT Mencipta



D Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 9.6.5 TP 2 Menguasai

1. Mengapakah air di dalam kolam air panas itu panas?
Why does the water in a hot spring water is hot?

Kerana air kolam itu dipanaskan oleh haba daripada Bumi secara semula jadi. Proses ini lebih dikenali
sebagai proses hidroterma.
Because the water is heated naturally by the heat from the Earth. This process is known as a hydrothermal process.



PenTgauhaaspaan 2 • Memahami struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi serta dapat menjelaskan kefahaman tersebut.

4 • Menganalisis pengetahuan mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi dalam konteks Disemak oleh:
penyelesaian masalah mengenai kejadian atau fenomena alam.
100
6 • Mereka bentuk persembahan pelbagai media/visual/folio/poster/main peranan/drama secara kreatif dan
inovatif dengan menggunakan pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/
sumber Bumi dalam konteks penyelesaian masalah dan membuat keputusan dengan mengambil kira nilai
sosial/ekonomi/budaya masyarakat.

2. Proses hidroterma memberikan banyak kelebihan dalam prospek ekonomi. Nyatakan kelebihanSAMPLE
tersebut.

Hydrothermal process gives a lot of advantages in the economy prospect. State the advantages.
Tenaga elektrik dapat dijimatkan kerana penggunaan haba secara semula jadi. Selain itu, kolam air yang
dibina akan menjadi tempat rekreasi dan dapat meningkatkan ekonomi negara.
Electrical energy can be reduced because the usage of heat naturally. Besides, the hot spring water can be a place for
recreation and help to increase the economy in our country.


E Jawab semua soalan.
Answer all questions. SP 9.6.6

1. Nyatakan kesan-kesan buruk akibat daripada aktiviti manusia yang tidak dirancang dengan baik.
State the negative effects from the activities conducted by human without having a proper planning.

Pencemaran udara, pemanasan global, kesan rumah hijau, kepupusan flora dan fauna serta lain-lain
Air pollution, global warming, greenhouse effect, the extinctions of flora and fauna and others

2. Apakah kesan pembakaran terbuka secara berleluasa?
What is the effects of an open burning? TP 1 Menguasai
Pembakaran terbuka secara berleluasa menyebabkan penghasilan gas oksigen berkurang manakala gas
karbon dioksida di udara menjadi lebih tinggi. Hal ini menyebabkan pemanasan global dan kandungan gas
oksigen yang berkurangan juga akan menyebabkan bekalan oksigen untuk pernafasan menjadi kurang.
Open burning cause the content of oxygen in the air to decrease while the content of carbon dioxide increase. Global
warming occur as a results of an open burning and amount of oxygen decrease will cause the oxygen supplies for
breathing to decrease.

3. Kepupusan flora dan fauna berlaku disebabkan aktiviti manusia yang tidak dirancang dengan
baik. Nyatakan aktiviti manusia yang menyebabkan kepupusan flora dan fauna. Kemudian,
fikirkan langkah-langkah yang boleh dilakukan untuk menyelesaikan masalah tersebut.

The extinction of flora and fauna occur rapidly due to improper planning of human activities. State human
activities that cause the extinction of flora and fauna. Then, think steps to be taken to overcome the problem.
TP 5 Menguasai
Aktiviti manusia yang menyebabkan kepupusan flora dan fauna ialah pembalakan secara berleluasa.
Langkah yang boleh diambil bagi mengatasi masalah ini ialah dengan menguatkuasakan undang-undang.
Denda wang tunai atau penjara harus dikenakan kepada mereka yang melakukan pembalakan haram
secara berleluasa. / Human activities that cause the extinction of flora and fauna is illegal logging. Step that can
be taken to overcome the problem is by tightening the law enforcement. People that do illegal logging should be fine
with cash or imprisoned.

PenTgauhaaspaan 1 • Mengingat kembali pengetahuan dan kemahiran sains mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Disemak oleh:
Bumi.
101
5 • Menilai pengetahuan mengenai struktur Bumi/geobencana/sumber Bumi dalam konteks penyelesaian
masalah dan membuat keputusan untuk melaksanakan satu tugasan.

Praktis PraPT3 9

Jawab semua soalan.
Answer all questions.

Bahagian A

1. Maklumat berikut adalah tentang sistem SAMPLE3. Hakisan terjadi akibat daripada tindakan
Bumi. agen-agen yang bergerak. Apakah agen-
The following information is about the Earth’s agen itu?
system. Erosion occurred because of the acts of moving
agents. What are the agents?
Zon batu dan tanah di atas permukaan I Air
Bumi. Water
Rock and land zone on the surface of Earth. II Angin
Wind
Apakah sistem Bumi tersebut? III Tanah
What is the Earth’s system? Land
IV Magma
A Biosfera Magma
Biosphere A I dan / and II
B III dan / and IV
B Geosfera C II dan / and III
Geosphere D I dan / and IV

C Atmosfera 4. Apakah organisma yang wujud dahulu
Atmosphere sebelum serangga di Bumi?
What is the organism that existed before the
D Hidrosfera insects on the Earth?
Hydrosphere A Ikan
Fish
2. Rajah berikut menunjukkan struktur Bumi. B Manusia
The following diagram below shows the structure Human
of Earth. C Dinosaur
Dinosaur
Antara berikut, yang manakah bukan D Tumbuhan berbunga
komponen lapisan mantel? Flowering plant
Which of the following is not the component of
mantle layer? 5. Apakah yang perlu dilakukan oleh manusia
A Litosfera untuk melindungi Bumi?
What should human do to protect the Earth?
Litosphere A Melakukan pembakaran terbuka
B Mesosfera Do open burning
B Mengurangkan penebangan pokok
Mesosphere Reduce deforestation
C Astenosfera C Membuang sisa toksik ke dalam sungai
Throw toxic waste into the river
Astenosphere D Melakukan aktiviti melombong secara
D Magnetosfera tidak terkawal
Uncontrolled mining activity
Magnetosphere

102

Bahagian B

1. (a) Tandakan (✓) pada zon yang betul pada rajah di bawah.
Tick (✓) the corrrect zone on the diagram below.

Matahari
Sun

(i) Zon permukaan ✓
Surface zone

(ii) Zon malam
Night zone

(iii) Zon gelap ✓
Dark zone

SAMPLE
(b) Tuliskan BENAR atau PALSU pada pernyataan berikut. BENAR atau PALSU
Write TRUE or FALSE for the following statement. TRUE or FALSE
PALSU / FALSE
Pernyataan BENAR / TRUE
Statement BENAR / TRUE

(i) Bumi ialah planet kelima dari Matahari.
(i) The Earth is the f ifth planet from the Sun.

(ii) Suhu Bumi tidak terlalu panas atau sejuk.
(ii) The temperature of Earth is not too hot or cold.

(iii) Terdapat air dan oksigen di Bumi.
There are water and oxygen on the Earth.

103

Bahagian C

1. (a) Rajah berikut menunjukkan keratan struktur Bumi.
The following diagram shows the cross section of the structure of the Earth.

X

Mantel
Mantle

(i) Apakah X? Kerak luar
What is X? Outer core

Litosfera / Litosphere Kerak dalam
Inner core

(ii) Nyatakan proses endogen yang berlaku di mantel. Terangkan proses itu.
State the endogenic process occurred at mantle. Explain the process.

Proses olakan mantel. Suhu yang tinggi dalam bahagian mantel dan teras Bumi menghasilkan

arus-arus perolakan di lapisan astenosfera yang berupaya menggerakkan kerak Bumi.

Mantle convection process. The high temperature in Earth’s mantle and core produce convection currents

in the astenosphere layer that able to move the Earth’s crust.
SAMPLE
(b) Di manakah proses eksogen berlaku? Berikan satu contoh proses eksogen.
Where is the exogenic process occurred? Give one example of exogenic process.

Di permukaan Bumi. Contohnya ialah luluhawa. / On the surface of the Earth. The example is weathering.

(c) Rajah berikut menunjukkan proses pembentukan arang batu.
The following diagram shows the process of formation of charcoal.

Arang batu
Charcoal



(i) Nyatakan kelas mineral bagi arang batu.
State the mineral class of charcoal.

Mineral bukan logam / Non-metal mineral

(ii) Apakah kegunaan arang batu di Bumi?
What is the use of charcoal on the Earth?

Sebagai bahan api / As a fuel

104

P PraPT3ENTAKSIRAN MMaarrkkaahh

100

Bahagian A

[20 markah / marks]
Jawab semua soalan.

Answer all questions.

1. Tukarkan 9 000 000 kepada bentuk piawai. Antara berikut, yang manakah benar tentang
proses fotosintesis?
Convert 9 000 000 into standard form. Which of the following is true about photosynthesis
A 9 × 10–7 B 9 × 10–6 process?
C 9 × 106 D 9 × 107 A Sentiasa berlaku

2. Antara berikut, alat yang manakah digunakan Occurs all the time
untuk mengukur ketebalan dan diameter B Oksigen dibebaskan
kertas?
Which of the following tool is used to measure the Oxygen is released
C Berlaku dalam mitokondria
thickness and diameter of paper?
Takes place in mitochondria
A Pembaris / Ruler D Menggunakan tenaga kimia
B Penimbang / Weighing scale
C Angkup vernier / Vernier caliper Use chemical energy
D Tolok skru mikrometer
5. Maklumat berikut adalah tentang homeostasis
Micrometer screw gauge dalam tumbuhan.
SAMPLE The following information is about homeostasis in
3. Apakah yang berlaku pada badan manusia plant.
apabila berada di kutub utara?
What happens to human body when in the north Air daripada tumbuhan hilang melalui
proses Q.
pole? Water from plant is lost through Q process.

A Berpeluh Apakah proses Q?
Sweating What is the process Q?
A Respirasi
B Bulu roma condong
Hairs lie flat Respiration
B Perkumuhan
C Salur darah mengembang
Blood vessels dilate Excretion
C Transpirasi
D Metabolisme badan meningkat
Body metabolism increases Transpiration
D Fotosintesis
4. Rajah 4 menunjukkan proses fotosintesis
dan proses respirasi sel. Photosynthesis
Diagram 4 shows photosynthesis and cell
6. Apakah organ yang terlibat dalam sistem
respiration process. respirasi dan perkumuhan?
What is the organ involved in respiratory and
Cahaya matahari excretory system?
Sunlight A Ovari
Ovary
Fotosintesis B Ginjal
Photosynthesis Kidney
C Peparu
Respirasi sel Lungs
Cell respiration D Perut
Stomach
Rajah 4 / Diagram 4

105

7. Apakah yang akan terbentuk selepas Antara berikut, alat yang manakah digunakan
persenyawaan berlaku? pada kapal selam itu untuk melihat keadaan
di permukaan laut?
What will be formed after fertilisation takes
place? Which of the following tool is used on the
submarine to see the surface of the sea?
A Bayi / Infant
B Zigot / Zygote A Periskop
C Fetus / Foetus Periscope
D Embrio / Embryo B Teleskop
Telescope
8. Rajah 8 menunjukkan paku yang berkarat. C Mikroskop
Diagram 8 shows the rusted nails. Microscope
D Kaleidoskop
Kaleidoscope

11. Rajah 11 menunjukkan struktur bunga biseks.
Diagram 11 shows the structure of bisexual flower.



Rajah 8 / Diagram 8

Bagaimanakah pengaratan berlaku? X
How does rusting occur?

A Kehadiran air dan udara
Presence of water and air
B Kehadiran air dan cahaya
Presence of water and light
C Kehadiran cahaya matahari
Presence of sunlight
D Kehadiran cahaya dan haba
Presence of light and heat
SAMPLE Rajah 11 / Diagram 11
9. Antara berikut, yang manakah gaya hidup
yang sihat bagi ibu hamil? Apakah X?
What is X?
Which of the following is the healthy lifestyle for A Ranggi
pregnant woman? Petal
B Anter
A Merokok Anther
Smoking C Stigma
B Bersenam Stigma
Exercise D Filamen
C Mengambil dadah Filament
Takes drugs
D Makan mi segera 12. Antara berikut, yang manakah benar tentang
Eats instant noodles kadar resapan zarah dalam jirim?

10. Rajah 10 menunjukkan sebuah kapal selam. Which of the following is true about the diffusion
Diagram 10 shows a submarine. rate of particle in matter?

Rajah 10 / Diagram 10 A Kadar resapan zarah dalam gas adalah
paling tinggi

The diffusion rate of particles in gas is the
highest

B Kadar resapan zarah dalam pepejal
adalah paling tinggi

The diffusion rate of particles in solid is the
highest

C Kadar resapan zarah dalam cecair lebih
tinggi daripada dalam gas

The diffusion rate of particles in liquid is
higher than in gas

D Kadar resapan zarah dalam gas lebih
tinggi daripada dalam cecair tetapi lebih
rendah daripada dalam pepejal

The diffusion rate of particles in gas is higher
than in liquid but is lower than in solid

106

13. Antara berikut, yang manakah contoh 16. Rajah 16 menunjukkan ubat gegat.
perubahan kimia? Diagram 16 shows the moth balls.

Which of the following is the example of chemical Rajah 16 / Diagram 16
changes?

I Pendidihan air
Boiling of water Apakah proses yang dialami oleh ubat gegat
II Pembekuan ais yang semakin mengecil?
Freezing of ice
III Pengaratan besi What is the process undergoes by moth balls that
Rusting of iron are getting smaller?
IV Pereputan daun
Decaying of leaves A Pembekuan
A I dan / and II Freezing
B III dan / and IV B Penyejatan
C II dan / and III Evaporation
D I dan / and IV C Kondensasi
Condensation
14. Apakah fenomena cahaya yang berlaku pada D Pemejalwapan
waktu senja? Sublimation

What is the light phenomenon occurs in the
evening?

A Pantulan
Reflection
B Pembiasan
Refraction
C Penyerakan
Scattering
D Penyebaran
Dispersion
SAMPLE 17. Apakah cara untuk mengelakkan kebakaran?
15. Antara berikut, yang manakah gabungan What is the way to prevent fire?
atom bagi air?
A Meletakkan lilin di tempat berangin
Which of the following is the combination of atom Put the candle in the windy places

of water? B Simpan mancis di tempat yang selamat
Keep the match in a safe place
A
C Meletakkan bahan mudah terbakar
berdekatan dengan api

Place flammable substance near to the fire
B
D Membiarkan alatan elektrik terbuka
walaupun tidak digunakan

Leaving the electrical appliances on even

when not in use

C 18. Antara berikut, yang manakah ialah warna
D sekunder?

Which of the following is the secondary colour?

A Biru
Blue
B Hijau
Green
C Merah
Red
D Kuning
Yellow

107

19. Apakah komponen Bumi yang terlibat dalam 20. Antara berikut, yang manakah benar tentang
Plat Tektonik? batuan metamorfik?

What is the component of Earth involved in Plate Which of the following is true about metamorphic
Tectonics? rocks?

A Mantel A Lapisan mengandungi fosil
Mantle The layer contains fossils
B Teras luar
Outer core B Lebih keras daripada batuan asal
C Teras dalam Harder than original rocks
Inner core C Mengandungi pelbagai bahan mineral
D Kerak Bumi Contains a variety of mineral substances
Earth’s crust D Terbentuk daripada mampatan bahan-

bahan enapan
Formed by deposition of eroded materials

SAMPLE

108

Bahagian B

[20 markah / marks]
Jawab semua soalan.

Answer all questions.

1. (a) Tandakan (✓) bagi pernyataan yang benar tentang sistem Bumi. Untuk
Tick (✓) for the true statement about the Earth system. Kegunaan
Pemeriksa

(i) Sistem Bumi terdiri daripada empat komponen utama. ✓ 1(a)
The Earth system consists of four main components. ✓
(ii) Geosfera mewakili zon udara.
Geosphere represents air zone.
(iii) Air di bawah tanah termasuk dalam biosfera.
Underground water included in biosphere.
(iv) Atmosfera terdiri daripada lima lapisan yang mempunyai peranan

tersendiri. / Atmosphere consist of five layers which have its own role.

[2 markah / marks] 2

(b) Padankan rajah dengan komponen sistem Bumi yang betul.
Match the diagram with the correct component of the Earth system.
SAMPLE
(i)



Atmosfera
(ii) Atmosphere

1(b)

Geosfera

(iii) Geosphere 2

Jumlah
Total
1

[2 markah / marks] 4
2(a)
2. (a) Rajah 2.1 menunjukkan keratan rentas daun. Labelkan jenis sel yang betul pada
ruang yang disediakan. / Diagram 2.1 shows a cross section of leaf. Label the correct
type of cell in the space provided.

(i) Sel epidermis (ii) Sel palisad
Epidermis cell Palisade cell

Rajah 2.1 / Diagram 2.1 [2 markah / marks] 2

109

Untuk (b) Rajah 2.2 menunjukkan struktur sel tumbuhan.
Kegunaan Tandakan (✓) bagi label yang betul.
Pemeriksa Diagram 2.2 shows a structure of plant cell.
Mark (✓) for the correct label.

2(b) (i) Sitoplasma ✓
Cytoplasm ✓
2
Jumlah (ii) Mitokondria
Mitochondria
Total
2 (iii) Dinding sel
Cell wall
4
(iv) Nukleus
Nucleus

Rajah 2.2 / Diagram 2.2
SAMPLE
[2 markah / marks]

3. (a) Tuliskan alat pemadam api yang digunakan bagi cecair dan gas dalam peta buih
berikut.
Write the fire extinguisher used for liquid and gas in the following bubble map.

Busa
Foam

Alat
pemadam api
Fire extinguisher

(i) (ii)

Serbuk kering Karbon dioksida
Dry foam Carbon dioxide

3(a) [2 markah / marks]
2

110

(b) Tuliskan BENAR atau PALSU pada pernyataan berikut. Untuk
Write TRUE or FALSE for the following statement. Kegunaan
Pemeriksa

Pernyataan BENAR atau PALSU
Statement TRUE or FALSE

(i) Tiga syarat utama pembakaran ialah oksigen, bahan BENAR / TRUE
api dan haba. / Three main conditions of combustion is
oxygen, fuel and heat.

(ii) Asap menambahkan cahaya matahari sampai ke PALSU / FALSE 3(b)
Bumi. / Smoke increase the sunlight to the Earth.

(iii) Penambahan klorofluorokarbon (CFC) disebabkan PALSU / FALSE 2
oleh penggunaan bahan radioaktif. BENAR / TRUE Jumlah
[2 markah / marks]
The increase of chlorofluorocarbon (CFC) due to the use Total
of radioactive substance. 3

(iv) Nitrogen mempunyai peratus yang paling tinggi 4
dalam komposisi udara. / Nitrogen has the highest
percentage in the composition of air.

4. (a) Labelkan proses yang berlaku pada rajah di bawah.SAMPLE
Label the process occurred in the diagram below.

(i) Pemejalwapan (ii) Pendidihan / Penyejatan
Sublimation Boiling / Evaporation

4(a)

2

[2 markah / marks]

(b) Lengkapkan peta buih di bawah dengan sifat-sifat pepejal.
Complete the bubble map below with the properties of solid.

Jisim tetap
Fixed mass

Sifat-sifat 4(b)
pepejal
2
The properties
of solid Jumlah
Total
(i) (ii) 4
Isi padu tetap
Bentuk tetap
Fixed shape Fixed volume

4

[2 markah / marks]

111

Untuk 5. (a) Tuliskan BENAR atau PALSU pada pernyataan berikut.
Kegunaan Write TRUE or FALSE for the following statement.
Pemeriksa

Unsur Fungsi BENAR atau PALSU
Element Function TRUE or FALSE

 (  i) 53 Bertindak sebagai peluntur warna PALSU / FALSE
I Act as colour bleach

Iodin
127

(ii) 16 Membuatkan tayar getah menjadi BENAR / TRUE
S lebih keras
Make the rubber tire more harder
Sulfur
32

(iii) 6

5(a) C Digunakan untuk membuat raket BENAR / TRUE
Used to make a racket
Karbon
12

SAMPLE
2 [2 markah / marks]
(b) Padankan campuran berikut dengan kaedah pengasingan yang betul.
Match the following mixture with the correct separation method.

Campuran Kaedah pengasingan
Mixture Separation method

(i) Air dan minyak Menggunakan magnet
Water and oil Use magnet

(ii) Serbuk besi dan Penyulingan
serbuk sulfur Filtration
Iron powder and
Pengapungan
sulphur powder Floating
[2 markah / marks]

5(b)

2
Jumlah

Total
5

4

112

Bahagian C Untuk
Kegunaan
[60 markah / marks] Pemeriksa
Jawab semua soalan.

Answer all questions.

6. (a) Rajah 6.1 menunjukkan satu penyedut minuman yang terapung di atas permukaan
air. / Diagram 6.1 shows a straw floating on the water surface.

Penyedut minuman
Straw

Air
Water

Rajah 6.1 / Diagram 6.1 6(a)(i)
1
(i) Mengapakah penyedut minuman itu boleh terapung di atas permukaan air?
Why the straw can float on the water surface?
Penyedut minuman itu kurang tumpat daripada air / The straw is less dense from water
[1 markah / mark]
SAMPLE
(ii) Cadangkan satu cara untuk membuatkan penyedut minuman itu tenggelam di 6(a)(ii)
dalam air. / Suggest one way to make the straw sink in the water. 1
Meletakkan pemberat pada penyedut minuman / Put a weight on the straw
[1 markah / mark]

(b) Berikan maksud ketumpatan. 6(b)
Give the meaning of density.
Jisim per unit isi padu / Mass per unit volume

[1 markah / mark] 1

(c) Rajah 6.2 menunjukkan satu gabus yang terapung di atas permukaan air yang
mempunyai isi padu 50 cm3.
Diagram 6.2 shows a cork floating on a surface of water which has volume 50 cm3.

Gabus
Cork

Air
Water

Rajah 6.2 / Diagram 6.2

113

Untuk (i) Hitungkan jisim gabus tersebut sekiranya ketumpatan ialah 0.24 g cm–3.
Kegunaan Calculate the mass of cork if the density is 0.24 g cm–3.
Pemeriksa


(Tunjukkan jalan kerja anda)
(Show your work)

Ketumpatan = Jisim
Isi padu

Density = Mass
Volume


Ruang jawapan / Answer space :

0.24 g cm–3 = Jisim / Mass
50 cm3

Jisim / Mass = 0.24 g cm3 3 50 cm3
= 12 g

6(c)(i) SAMPLE

2 [2 markah / marks]

(ii) Nyatakan satu contoh objek yang tenggelam di dalam air. [1 markah / mark]
6(c)(ii) State one example of object sink in the water.

Batu / Stone

1

(iii) Terangkan apa yang akan berlaku jika air ditukar dengan minyak.
Describe what will happen if the water is changed with oil.
Gabus terapung di atas permukaan minyak kerana minyak lebih tumpat daripada gabus.

The cork is floating on the surface of oil because the oil is denser than the cork.

[2 markah / marks]

6(c)(iii)

2
Jumlah

Total
6

8

114

7. (a) Rajah 7.1 menunjukkan dua situasi berbeza. Untuk
Diagram 7.1 shows two different situations. Kegunaan
Pemeriksa

P Q



Rajah 7.1 / Diagram 7.1

(i) Nyatakan keadaan salur darah pada situasi
State the condition of blood vessels at situation

P : Mengembang / Dilate 7(a)(i)
SAMPLE 2
Q : Mengecut / Constrict
[2 markah / marks] 7(a)(ii)
1
(ii) Berikan satu organ yang terlibat dalam kedua-dua situasi tersebut.
Give one organ involved in the both situations.

Kulit / Otak / Otot rangka / Skin / Brain / Skeletal muscle [1 markah / mark]


(b) Berikan maksud homeostasis.
Give the definition of homeostasis.

Pengekalan keadaan persekitaran dalam badan sesuatu organisma seperti pH dan suhu.

The maintenance of environmental condition in a body of an organism like pH and temperature.

7(b)

[2 markah / marks] 2

115

Untuk (c) Rajah 7.2 menunjukkan satu tumbuhan.
Kegunaan Diagram 7.2 shows a plant.
Pemeriksa

7(c) Rajah 7.2 / Diagram 7.2

3 Terangkan bagaimana tumbuhan mengawal atur kandungan air pada waktu siang.
Jumlah Explain how plant regulate the water content during daylight.
Pada waktu siang, stoma di dalam daun akan terbuka supaya lebihan air tersejat melalui
Total transpirasi. Proses ini akan menyejukkan tumbuhan dan mengawal atur kandungan air
7 dengan meningkatkan kadar penyerapan air oleh akar. / During daylight, stoma in the leaves
will open so that the excess water evaporates through transpiration. This process will cool down the
8 plant and regulates the water content by increasing the absorption of water by root.

[3 markah / marks]
SAMPLE
8. (a) Rajah 8.1 menunjukkan beberapa proses yang terlibat dalam kitar karbon.
Diagram 8.1 shows a few processes involved in the carbon cycle.

Gas J
J Gas

Proses P
Process P

Pokok Haiwan Kilang
Trees Animal Factory
Proses Q
Gas K Process Q
K Gas
Rajah 8.1 / Diagram 8.1

116

(i) Nyatakan proses P dan proses Q. Untuk
State process P and process Q. Kegunaan
Proses P : Fotosintesis / Photosynthesis Pemeriksa
Process P
Proses Q : Pembakaran / Combustion 8(a)(i)
Process Q

[2 markah / marks] 2

(ii) Apakah yang akan berlaku pada jumlah gas J dan gas K sekiranya bilangan
kilang semakin meningkat?
What will happen to the amount of J and K gases if the number of factories increase?


Jumlah gas J meningkat manakala jumlah gas K menurun 8(a)(ii)

The amount of J gas increase while the amount of K gas decrease [2 markah / marks] 2


(b) Terangkan mengenai kitar karbon.
Explain about carbon cycle.

Kitar karbon bermula dengan pengambilan gas karbon dioksida oleh tumbuhan hijau

SAMPLE
melalui fotosintesis. Haiwan yang makan tumbuhan akan memperoleh unsur karbon dan

mereput apabila mati. Pereputan akan membebaskan karbon dioksida. Proses-proses

ini diseimbangkan oleh fotosintesis untuk mengekalkan kandungan karbon dioksida

dalam udara.

Carbon cycle starts with the intake of carbon dioxide by green plant through photosynthesis.

Animals that eat plant will get the carbon element and decay when die. Decayed will released

carbon dioxide. These processes are balanced by photosynthesis to maintain the carbon dioxide 8(b)

content in the air. [4 markah / marks] 4


(c) Rajah 8.2 menunjukkan aktiviti yang dilakukan oleh manusia.
Diagram 8.2 shows activities carried out by human.



Rajah 8.2 / Diagram 8.2

117

Untuk Berikan dua kesan aktiviti tersebut kepada kitar karbon. [2 markah / marks]
Kegunaan Give two effects of the activities to the carbon cycle.
Pemeriksa 1. Pemanasan global / Global warming
2. Kesan rumah hijau / Greenhouse effect
8(c)

2
Jumlah

Total
8

10
9. (a) Rajah 9.1 menunjukkan dua jenis sel yang diperoleh daripada sistem pembiakan
manusia.
Diagram 9.1 shows two types of cells derived from human reproductive system.

SAMPLEFF GG

Rajah 9.1 / Diagram 9.1

9(a)(i) (i) Namakan sel-sel itu. [2 markah / marks]
2 Name the cells.
F : Sperma / Sperm
9(a)(ii) G : Ovum / Ovum
1
(ii) Nyatakan bahagian organ yang menghasilkan F.
9(a)(iii) Specify the organ that produces F.
2 Testis / Testis

[1 markah / mark]

(iii) Terangkan peranan sperma dalam pembiakan.
Explain the role of the sperm in reproduction.
Sperma membawa maklumat genetik dalam nukleus. Nukleus sperma akan bercantum

dengan nukleus ovum ketika persenyawaan.

Sperms carry genetic information in the nucleus. Nucleus of the sperm will fuses with nucleus of

the ovum during fertilisation.

[2 markah / marks]

118

(b) Rajah 9.2 menunjukkan sistem pembiakan wanita. Untuk
Diagram 9.2 shows the female reproductive system. Kegunaan
X Pemeriksa

10.29P

Rajah 9.2
Diagram 9.2

SAMPLE
(i) Nyatakan kaedah pemandulan kekal yang melibatkan bahagian X. 9(b)(i)
State permanent contraceptive method involving parts marked in X. 1
Ligasi / Ligation
[1 markah / mark]

(ii) Terangkan kaedah pencegahan kehamilan alat kontraseptif dalam uterus
(IUCD).
Explain the contraceptive method using intraurine contraceptive device (IUCD).
Alat kontraseptif dimasukkan ke dalam uterus untuk mengelakkan penempelan ovum

yang telah disenyawakan.

The contraceptive device is inserted into the uterus to avoid the implantation of fertilised ovum. 9(b)(ii)

[3 markah / marks] 3

(iii) Sepasang suami isteri ingin mengamalkan kaedah pengawalan kehamilan 9(b)(iii)
secara semula jadi. Nyatakan kaedah yang boleh digunakan oleh pasangan itu.
A couple wanted to apply a method of birth control naturally. Specify the method that
can be used by the couple.

Mengelakkan hubungan seks ketika ovulasi / Avoid sex during ovulation

[1 markah / mark] 1

Jumlah
Total
9

10

119

Untuk 10. (a) Nazri menjalankan satu eksperimen untuk menguji sama ada karbon dioksida
Kegunaan diperlukan dalam fotosintesis.
Pemeriksa
Nazri carries out an experiment to study whether the carbon dioxide is needed in
photosynthesis.

Nyatakan pemboleh ubah-pemboleh ubah bagi eksperimen itu.
State the variables of the experiment.

(i) Dimalarkan : Jenis pokok / Type of plant
Fixed

10(a) (ii) Dimanipulasikan : Kehadiran karbon dioksida / Presence of carbon dioxide
3 Manipulated

(iii) Bergerak balas : Keadaan pokok / Condition of plant
Responding

[3 markah / marks]

(b) Rajah 10.1 menunjukkan susunan radas bagi satu eksperimen untuk mengkaji
kepentingan karbon dioksida dalam fotosintesis.
Diagram 10.1 shows the apparatus set-up for an experiment to study the importance of carbon

dioxide in photosynthesis.

Serkup kacaSAMPLE
Bell jar

Larutan natrium hidroksida
Sodium hydroxide solution

Rajah 10.1 / Diagram 10.1

(i) Apakah tujuan larutan natrium hidroksida diletakkan di dalam serkup kaca?
What is the purpose of placing the sodium hydroxide solution inside the bell jar?
Untuk menyerap karbon dioksida / To absorb carbon dioxide

10(b)(i)

2 [2 markah / marks]

10(b)(ii) (ii) Nyatakan pemerhatian anda apabila sehelai daun daripada tumbuhan itu dipetik
2 dan diuji dengan ujian iodin.
State an observation when a leaf from the plant is plucked and tested for iodine test.
10(b)(iii) Larutan iodin tidak menunjukkan perubahan warna
1
Iodine solution does not shows any colour changes

[2 markah / marks]
(iii) Tuliskan satu inferens berdasarkan pemerhatian anda.
Write one inference based on your observation.

Tumbuhan tidak menjalani proses fotosintesis disebabkan tiada karbon dioksida

Plant do not undergo photosynthesis process due to absence of carbon dioxide
[1 markah / mark]

120

(c) Rajah 10.2 menunjukkan persamaan bagi proses fotosintesis. Untuk
Diagram 10.2 shows an equation for photosynthesis process. Kegunaan
Pemeriksa
Cahaya matahari
Sunlight

Karbon dioksida + Air Klorofil Glukosa + Oksigen
Carbon dioxide Water Chlorophyll Glucose Oxygen

Rajah 10.2 / Diagram 10.2

Jelaskan mengenai proses fotosintesis dan kesan jika proses fotosintesis tidak
berlaku dalam tumbuhan.
Explain about the photosynthesis process and its effect if photosynthesis does not occur.
Fotosintesis ialah proses di mana tumbuhan membuat makanannya sendiri. Karbon

dioksida, air dan cahaya matahari diperlukan untuk proses ini. Kloroplas yang mempunyai
SAMPLE
klorofil akan memerangkap cahaya. Produk yang dihasilkan ialah glukosa (makanan)

dan oksigen yang digunakan oleh organisma hidup. Jika tumbuhan tidak menjalani

fotosintesis, tumbuhan akan mati dan kadar oksigen turut menurun. 10(c)

Photosynthesis is the process where plant make their own food. Carbon dioxide, water and sunlight 4
are needed in this process. Chloroplast which have chlorophyll will capture the sunlight. The Jumlah
products formed are glucose (food) and oxygen that has been used by living organism. If the plant
do not undergo photosynthesis, the plant will die and rate of oxygen decrease. Total
10
[4 markah / marks]
12

11. Rajah 11.1 menunjukkan seorang wanita melihat dirinya di cermin.
Diagram 11.1 shows a woman see herself in a mirror.

Rajah 11.1 / Diagram 11.1 11(a)(i)

(a) (i) Apakah jenis cermin yang digunakan dalam Rajah 11.1?
What is the type of mirror used in Diagram 11.1?
Cermin satah / Plane mirror

[1 markah / mark] 1

121

Untuk (ii) Cermin menggunakan aplikasi pantulan cahaya. Berikan dua contoh lain
Kegunaan aplikasi yang menggunakan prinsip pantulan cahaya.
Pemeriksa Mirror used the application of reflection of light. Give two other examples of
application that used the principle of reflection.
11(a)(ii)
2 1. Periskop / Periscope

2. Kaleidoskop / Kaleidoscope [2 markah / marks]


(b) Sekumpulan murid diberi tugas untuk membina sebuah model yang menunjukkan
bahawa cahaya boleh dipantulkan.

A group of students are given a task to build a model that shows light can be reflected.

Lakarkan model tersebut dengan menggunakan bahan-bahan yang diberi.
Terangkan tentang model itu.

Sketch the model using the given materials. Explain about the model.



SAMPLECerminTiub kadbod Lampu suluh Buku
Mirror Cardboard tubes Torchlight Books

Penerangan / Explanation :
Gunakan buku sebagai alat untuk menyandarkan cermin padanya. Pegang tiub yang
pertama pada satu sudut dengan hujungnya menyentuh cermin. Kemudian, minta rakan
untuk memegang tiub yang kedua pada sudut yang sesuai. Apabila kedudukan tiub berada
pada sudut yang betul, cahaya daripada cermin akan terpantul melalui tiub yang kedua.
Use the books to prop the mirror upright. Hold the first tube at an angle with the end touching the
mirror. Then, ask a friend to hold the second tube at a matching angle. When the tubes are at the
correct angle, the light from the mirror will reflect through the second tube.

11(b)

3 [3 markah / marks]

122

(c) (i) Encik Ali mendapati terdapat kecurian di kedainya. Dia meminta pendapat Untuk
daripada seorang rakannya, iaitu Encik Wong. Rajah 11.2 menunjukkan Kegunaan
perbualan mereka. Pemeriksa
Encik Ali found out there is a stealing at his shop. He asks an opinion from his friend,
Encik Wong. Diagram 11.2 shows their conversation.

81% 7 : 59 PM

EEnnccikiWk oWngong

online

Apakah yang perlu saya lakukan untuk mengelakkan
kecurian di kedai selain memasang kamera?
What can I do to avoid stealing at shop instead of installing

camera? 10.00 AM

Anda boleh meletakkan cermin di kedai
anda.
You can put a mirror at your shop.

10.05 AM

SAMPLEApakah jenis cermin yang saya boleh gunakan?
Di manakah cermin itu perlu diletakkan?
What is the type of mirror that I can used? Where
should I place the mirror?

10.10 AM

Letakkan cermin cembung di setiap sudut kedai.
Place a convex mirror at each corner of the shop.

Rajah 11.2 / Diagram 11.2

Nyatakan respon yang patut diberikan oleh Encik Wong. Berikan jawapan anda 11(c)(i)
dalam ruang di atas. 2
State the response that should be given by Encik Wong. Give your answer in the space
above.

[2 markah / marks]

(ii) Berikan satu situasi lain yang memerlukan penggunaan cermin seperti di 11(c)(ii)
11(c)(i). 1
State one another situation that used the need of mirror as in 11(c)(i).
Di selekoh jalan yang berbahaya / At a dangerous bend on the road
[1 markah / mark]

123

Untuk (d) Lukiskan sinar tuju dan sinar biasan dalam rajah di bawah. Kemudian, jelaskan
Kegunaan mengenai jawapan kamu.
Pemeriksa
Draw the incident ray and refraction ray in the diagram below. Then, explain about your
answer.

Normal / Normal

Sinar tuju
Incident ray

Air
Water

Udara
Air

Sinar biasan
Refraction ray

Penerangan / Explanation :

11(d) Cahaya terbias menjauhi normal kerana sinar tuju bergerak dari medium lebih tumpat ke
SAMPLE
3 kurang tumpat. Air lebih tumpat daripada udara.
Jumlah
Light refracted away from the normal because incident ray travels from denser medium to a less
Total
11 dense medium. Water is more dense than air.

12 [3 markah / marks]

124

JAWAPAN

BAB 1 B 1. 2 mm 2. 3 µA

PRAKTIS DSKP C 1. 2.2 µg 2. 900.127 kg
3. 5 cm 4. 9.805 km
1.1
D Mengelakkan kekeliruan dan salah faham ketika urus
A Bernafas / Makan / Berlari / Mana-mana jawapan yang niaga dan memberi ukuran yang tepat dan seragam.
sesuai
Avoid confusion and misunderstanding during transaction
Breathing / Eating / Running / Any suitable answer
and gives accurate and uniform measurement.
B Sains ialah disiplin ilmu yang melibatkan pemerhatian
dan eksperimen yang sistematik terhadap fenomena 1.4
alam semula jadi.
A 1. 5.2 cm
Science is discipline knowledge involve observation and 2. Pembaris diletakkan di tepi objek untuk diukur.
systematic experiment towards Earth’s natural phenomena.
Apabila mengukur, pastikan mata berserenjang
dengan skala bacaan.
C 1. K : Perubatan / Medicine A ruler is placed at the side of the object to be measured.
L : Komunikasi / Communication
2. K : Boleh memeriksa tahap kesihatan manusia When measuring, make sure the eyes is perpendicular to
Can monitor the health level of human
L : Boleh berkomunikasi walaupun dari tempat yang the reading scale.
jauh / Can communicate even from a far place
3. Hasil tanaman boleh meningkat dengan mengguna- 3. Benang dan pembaris / Thread and ruler
kan mesin dalam semua peringkat aktiviti pertanian. 4. Benang diletakkan di sepanjang garis lengkung.

Selain itu, penggunaan baja dan pendebungaan Hujung garis lengkung ditandakan pada benang.
kacuk boleh meningkatkan hasil pertanian. Kemudian, panjang benang diukur menggunakan
Harvest of crops can be increased by using machines in pembaris.
all levels of agricultural activities. Besides, the use of The thread is placed along the curved line. The end of the
fertilizers and cross pollination can increase the yield of
agriculture. curved line is marked on the thread. Then, the length of the

1.2 thread is measured by using a ruler.
SAMPLE
A 1. (a) Tabung uji / Test tube B Mata pemerhati perlu serenjang dengan skala bacaan.
(b) Mengisi bahan kimia dalam kuantiti yang kecil Observer’s eye must be perpendicular to the reading scale.
Fill the small amount of chemicals
2. (a) Corong turas / Filter funnel C 1. (a) 25 cm2 (b) 18 cm2
(b) Menuras atau menapis pepejal tidak larut 2. Tandakan (3) pada segi empat yang lengkap, separuh

daripada campuran lengkap dan lebih daripada separuh lengkap yang
Filter the insoluble solids from the mixtures ditutupi oleh bentuk tidak sekata. Kira bilangan (3)

B 1. (a) Beracun atau toksik / Poisonous or toxic pada kertas graf untuk menganggarkan luas bentuk
(b) Natrium sianida, merkuri, plumbum
Sodium cyanide, mercury, lead tidak sekata tersebut.
2. (a) Radioaktif / Radioactive Tick (3) on the complete, half-complete and those with
(b) Uranium, plutonium / Uranium, plutonium
more than half-complete squares covered by the irregular
shape. Count the number of (3) on the graph paper to

estimate the area of the irregular shape.

D Jawapan murid / Student’s answer

C 1. 2. 1.5

A 1. Ketumpatan ialah jisim per unit isi padu sesuatu
bahan / Density is mass per unit volume of a substance
D Untuk mengelakkan sebarang kemalangan dan menjaga
keselamatan setiap individu. 2. (a) Merkuri / Mercury
(b) Merkuri lebih tumpat daripada besi
To avoid any accident and taking care of safety of each Mercury is denser than iron
(c) Kerosin kurang tumpat daripada air
individual. Kerosene is less dense than water

1.3 B P : Rakit diperbuat daripada buluh yang diikat
bersama. Rakit boleh terapung kerana batang
A 1. m 2. Masa / Time; s
buluh mempunyai ruang yang mengandungi
3. Kelvin 4. Jisim / Mass; kilogram udara.

5. Arus elektrik / Electric current; A A raft is made up of bamboo poles which are tied
together. The raft can float because bamboo poles
have spaces which contain air.

Q : Pelampung mengandungi udara yang
berketumpatan lebih rendah berbanding dengan

air. Ia membantu perenang untuk terapung di atas
permukaan air.

125

Float contains air which are less dense than water. It (c) Mengawal keseluruhan aktiviti sel
helps a swimmer to float on the surface of water.
Control all activities in the cell
C Jawapan murid / Student’s answer
(d) Bertindak sebagai medium tindak balas kimia

berlaku

Act as the medium for chemical reaction to occur

1.6 (e) Membran sel / Cell membrane

(f) Dinding sel / Cell wall

A (a) 1 (b) 7 (c) 4 (d) 6 (g) Memberi sokongan, perlindungan dan bentuk
(e) 2 (f) 8 (g) 3 (h) 5
yang tetap kepada sel

Give support, protection and fixed shape to the cell

B 1. panjang bandul; bilangan ayunan (h) Kloroplas / Chloroplast
length of a pendulum; number of oscillations
(i) Memberikan sokongan kepada sel apabila
2. semakin kurang bilangan ayunan yang boleh didapati
dalam suatu masa yang diberi. dipenuhi sap sel

the less the number of oscillations that can be obtained in Give support to the cell when it is filled with cell sap

a given time. 2. (a) Besar dan berbentuk tetap

3. (a) Panjang bandul / Length of pendulum Big and has regular shape
(b) Bilangan ayunan dalam masa yang diberi
Number of oscillations in a given time (b) Kecil dan tidak berbentuk tetap

(c) Jisim ladung bandul / Masa Small and has irregular shape
Mass of pendulum bob / Time
(c) Ada / Presence (d) Tiada / Absence
5. 10; 6
6. lebih banyak ayunan dalam suatu masa yang diberi (e) Ada vakuol besar / Has big vacuole

berbanding bandul yang lebih panjang. (f) Hanya wujud dalam sel haiwan kategori rendah
more oscillations in a given time than a longer pendulum.
Exist only in lower category of animal cells

(g) Ada / Presence (h) Tiada / Absence

(i) Mempunyai membran sel, nukleus, sitoplasma

dan mitokondria

Have cell membrane, nucleus, cytoplasm and

mitochondria
1.7 SAMPLE

A Jawapan murid / Student’s answer C 1. (a) Organisma yang terdiri daripada satu sel sahaja
Organism that consist of one cell only
PRAKTIS PraPT3 1 4. D 5. D 6. C (b) Organisma yang terdiri lebih daripada satu sel
Organism that consist of more than one cell
Bahagian A 2. (a) (i) Paramesium / Paramecium
1. D 2. C 3. A (ii) Ameba / Ameoba
(b) (i) Spirogira / Spirogyra
Bahagian B (ii) Mukor / Mucor
3. Menjalankan semua proses kehidupan seperti
1. (a) (i) Ralat sistematik / Systematic error
pertumbuhan dan pembiakan
(ii) Ralat rawak / Random error Undergo all living process such as growth and reproduction

(b) (i) BENAR / TRUE (ii) BENAR / TRUE

(iii) PALSU / FALSE D 1. (a) Membawa maklumat dalam bentuk impuls
ke seluruh badan
Bahagian C
1. (a) Kaedah sesaran air / Water displacement method Brings informations in terms of impulse throughout
(b) (i) Paras air akan menurun body
The level of water will decrease
(ii) Batu lebih tumpat daripada air kerana batu (b) Mengangkut oksigen ke seluruh badan
Brings oxygen throughout the body
mempunyai jisim yang lebih berat daripada air (c) Menyebabkan pergerakan / Cause of movement
The stone is more dense than the water because the (d) Mengelilingi partikel asing dan memusnah-

stone has heavier mass than the water kannya
Surround foreign particle and destroy it
(iii) 1.67 g/cm3 (e) Melindungi organ badan dan merembeskan

BAB 2 mukus / Protect body organ and secrete the mucus
(f) Sperma membawa bahan genetik lelaki dan
PRAKTIS DSKP
ovum membawa bahan genetik perempuan
2.1 Sperm brings male genetic materials and ovum brings

A 1. Benda hidup yang terdiri daripada unit asas female genetic materials
Living things that consist of basic unit
2. Pertumbuhan / Pembiakan / Respirasi / Perkumuhan 2. (a) Mengurangkan kehilangan air, membolehkan
Growth / Reproduction / Respiration / Excretion pertukaran gas serta penyerapan air dan nutrien
3. Untuk membentuk sel-sel baharu dan menggantikan
Reduce water loss, enable gas exchange and
sel-sel yang rosak. absorption of water and nutrient
To form new cells and replace damage cells.
(b) Menyerap cahaya dan menjalankan proses
B 1. (a) Menghasilkan tenaga untuk tindak balas fotosintesis
Produce energy to response
Absorb light and undergoes photosynthesis process
(b) Nukleus / Nucleus (c) Mengawal pembukaan dan penutupan stoma
Control of stoma opening and closing
(d) Menyerap air dan nutrien dari tanah
Absorb water and nutrient from the soil

126

E 1. (a) Sel Tisu Organ Sistem PRAKTIS PraPT3 2 4. A 5. B
Organisma
Bahagian A
Cell Tissue Organ System Organism 1. C 2. B 3. D

(b) Jantung / Heart Bahagian B
(c) Sel-sel yang mempunyai fungsi yang sama 1. (a) (i) PALSU / FALSE
(ii) BENAR / TRUE
bergabung membentuk tisu / Cells that have same (iii) PALSU / FALSE
function joined together to form tissue (iv) BENAR / TRUE
(b) (i) Testis
(d) Tiada kepelbagaian organisma (ii) Tiroid / Thyroid
No variety in organism
Bahagian C
2. (a) Sel Tisu Organ Sistem
Organisma 1. (a) Warna larutan iodin bertukar kepada biru tua

Cell Tissue Organ System Organism Colour of iodine solution turns to blue
(b) Sel-sel yang mempunyai fungsi yang sama
(b) • Karbon dioksida / Carbon dioxide
bergabung membentuk tisu
Cells that have same functions combined forming • Cahaya matahari / Sunlight

tissue Klorofil
(c) Karbon dioksida + Air

F Jawapan murid / Student’s answer

2.2 Glukosa + Oksigen

A 1. (a) (i) organisma / organism dioxide + WaterChlorophyll Glucose + Oxygen
Carbon

(ii) glukosa / glucose (d) Untuk mensintesis makanan sendiri

(b) Glukosa + Oksigen Karbon dioksida + Air + To synthesize their own food

Tenaga (e) (i) Proses fotosintesis berlaku dalam kloroplas

Glucose + Oxygen Carbon dioxide + Water + manakala proses respirasi sel berlaku dalam

mitokondria
Energy SAMPLE
Photosynthesis process occurs in chloroplast while
2. Digunakan untuk semua proses hidup
cell respiration process occurs in mitochondria
Used for all living process
(ii) Proses fotosintesis menyerap tenaga manakala

B 1. (a) Kehadiran cahaya matahari / Existence of sunlight proses respirasi sel membebaskan tenaga
(b) Perubahan warna larutan iodin
Change in colour of iodine solution Photosynthesis process absorbs energy while cell
2. (a) Q
(b) Tumbuhan Q menjalankan proses fotosintesis respiration process releases energy

Plant Q undergoes photosynthesis process (Mana-mana jawapan munasabah)

(Any reasonable answers)

C 1. (a) Mitokondria / Mitochondria BAB 3
(b) Kloroplas / Chloroplast
2. (a) Membebaskan tenaga / Releasing energy PRAKTIS DSKP
(b) Menggunakan tenaga daripada cahaya matahari
Use of energy from sunlight 3.1

3. (a) Manusia, haiwan, tumbuhan dan mikroorganisma A 1. Pengekalan keadaan persekitaran dalam badan
Human, animals, plants and microorganism sesuatu organisma.

(b) Tumbuhan dan mikroorganisma Maintenance of environmental condition in the body of an
Plants and microorganism organism.

4. (a) Menguraikan glukosa / Break down of glucose 2. Mekanisme pembetulan / Corrective mechanism
(b) Mensintesis glukosa / Synthesis of glucose
5. (a) Karbon dioksida, air dan tenaga B 1. (a) hormon / hormone (b) bertambah / increase
Carbon dioxide, water and energy
(c) banyak / More (d) berkurang / decreases
(b) Oksigen dan glukosa / Oxygen and glucose
6. (a) Oksigen dan glukosa / Oxygen and glucose (e) hormon / hormone (f) berkurang / decreases
(b) Karbon dioksida dan air / Carbon dioxide and water
(g) dahaga / thirsty

(h) meningkat / increases

2. (a) mengembang / dilate

(b) condong, lebih / lean, more

(c) berkurang / decrease

D Proses respirasi sel dan fotosintesis saling melengkapi. (d) sedikit / less
Gas karbon dioksida disingkirkan semasa respirasi sel.
Karbon dioksida yang disingkirkan akan digunakan oleh (e) mengecut / constrict
semua tumbuhan hijau untuk melakukan fotosintesis.
Manakala oksigen yang dihasilkan daripada proses (f) menegak, kurang / upright, less
fotosintesis digunakan oleh semua organisma untuk
respirasi sel. (g) mengecut / contract

Cell respiration process and photosynthesis complete each (h) meningkat / increase

other. Carbon dioxide gas is eliminated during cell respiration. C 1. (a) berkurang / decrease (b) lembap / moist
The eliminated of carbon dioxide will be used by all green 2. (a) Belalang / Grasshopper (b) Cengkerik / Cricket
plants for photosynthesis. Meanwhile, oxygen that produce 3. (a) Menjadi lebih pantas
from photosynthesis process is used by all organism for cell Become more faster
respiration. (b) Mengawal atur suhu badannya
Control its body temperature regulation


127

D Sel-sel pengawal mengawal pembukaan dan penutupan 3. (a) (i) Nukleus gamet jantan bercantum dengan
stoma. Pada waktu siang, stoma terbuka untuk nukleus gamet betina di dalam badan induk
pertukaran gas dan wap air akan hilang daripada daun betina.
dan ini akan meningkatkan kadar penyerapan air oleh
akar. Pada suhu yang terlalu tinggi, stoma akan tertutup Nucleus of male gamete fuses with nucleus of
untuk mengurangkan air yang tersejat daripada daun female gamete inside the body of female parent.
melalui transpirasi.
(ii) Nukleus gamet jantan bercantum dengan
The guard cell control the opening and closing of stoma. nukleus gamet betina di luar badan induk
During daylight, stoma will open for gases exchange and betina.
water vapour will lost from the leaves and this will increase
the rate of water absorption by roots. At higher temperature, Nucleus of male gamete fuses with nucleus of
stoma will close to lessen the water evaporation from leaves female
through transpiration.
gamete outside of the body of female parent.
E Jawapan murid / Student’s answer (b) (i) Gamet jantan dari organ pembiakan akan

PRAKTIS PraPT3 3 4. C 5. B dibebaskan ke dalam organ pembiakan
gamet betina dan bercantum membentuk
Bahagian A zigot.
1. B 2. A 3. A Male gamete from reproductive organ is
released to the reproductive organ female gamete
Bahagian B and fuses to form zygote.
(ii) Gamet jantan biasanya berenang menuju
1. (a) (i) Menghasilkan bendalir / Produce mucus ke arah telur dan bercantum dengan gamet
betina.
(ii) Menutup spirakel antara dua gerakan pernafasan Male gamete usually swim towards the eggs and
fuses with female gamete.
Close the spiracles between two breathing movements 4. (a) Ameba / Amoeba
(b) (i) ✓ (iii) ✓ (b) Hidra / Yis / Hydra/Yeast
SAMPLE (c) Planaria / Tapak sulaiman / Planaria/Starfish
Bahagian C (d) Alga / Bakteria / Algae/Bacteria
1. (a) (i) Suhu persekitaran rendah (e) Halia / Lobak merah / Ginger/Carrot
Low surrounding temperature
(ii) Suhu persekitaran tinggi B 1. • Untuk meningkatkan bilangan individu
High surrounding temperature To increase the number of individuals
(b) Supaya lapisan udara dapat diperangkap sebagai • Untuk memastikan spesies tidak pupus
To ensure the species do not extinct
penebat haba. / So that air layer can be trapped as heat 2. Organisma hidup akan berkurang dan seterusnya
insulator.
menyebabkan kepupusan
(c) Kelenjar peluh menghasilkan lebih banyak peluh Living organism will decrease and causes extinction
untuk menyejukkan kulit apabila peluh tersejat.
Bulu roma akan condong untuk mengurangkan 4.2
udara terperangkap pada kulit supaya haba mudah
dibebaskan. Manakala salur darah mengembang A 1. (a) Vesikel semen; Merembeskan bendalir yang
untuk membolehkan lebih banyak darah mendekati mengandungi nutrien untuk sperma
kulit bagi membebaskan tenaga haba.
Seminal vesicle; Secretes fluid containing nutrient for
Sweat glands produce more sweat to cool down the skin sperm
when sweat is evaporated. Hairs will lean to lessen air
(b) Kelenjar prostat; Menghasilkan cecair yang
trapped on the skin so that the heat is easy to released. berkhasiat dan melindungi sel sperma

Meanwhile blood vessel will dilate to make sure more Prostate gland; Produces fluid which is nutritious and
protect sperm cell
blood close to the skin to release heat energy.
(c) Testis; Menghasilkan gamet jantan (sperma) dan
(d) Menghasilkan haba dan mengurangkan rasa sejuk hormon seks jantan
Produce heat and reduce the cold
Testis; Produces the male gametes (sperms) and male
BAB 4 sex hormone

PRAKTIS DSKP (d) Uretra; Salur untuk mengeluarkan sperma dan
air kencing keluar dari badan
4.1
Urethra; Tube to remove sperm and urine from the
A 1. Pembiakan ialah proses penghasilan individu baharu body
oleh organisma hidup.
(e) Skrotum; Memegang dan melindungi testis
Reproduction is the process of producing new individual by Scrotum; Hold and protect testis
living organism. (f) Zakar; Mengangkut sperma ke dalam faraj

2. (a) Seks / Sexual perempuan ketika persetubuhan
(i) Manusia / Human Penis; Transfer sperms into the vagina of the female
(ii) Haiwan peringkat tinggi / High order of animals
(iii) Tumbuhan berbunga / Flowering plants during copulation
(b) Aseks / Asexual (g) Duktus sperma; Menyalurkan sperma dari testis
(i) Tumbuhan / Plant
(ii) Organisma ringkas / Simple organism ke uretra di dalam badan
Sperm duct; Transfer sperms from testis to urethra

inside the body

128

2. (a) Uterus; Tempat embrio berkembang dan SAMPLE Phase P :
membesar At the start of the menstrual cycle, the uterus wall will be

Uterus; Place where the embryo develops and grows shed. The unfertilised ovum will be discharged together
(b) Serviks; Mengeluarkan mukus untuk with the uterus lining and bleeding occurs. This is known as
menstruation.
memudahkan sperma berenang Phase Q :
Cervix; Secrete mucus to easier the sperm to swim After menstruation, there is the rebuilding and thickening
(c) Faraj; Tempat di mana sperma dipindahkan of the uterus wall.

ketika persetubuhan B 1. Fasa subur / Ovulasi / Fertile phase / Ovulation
Vagina; Place where the sperms are transferred during 2. Semasa fasa ovulasi, ovum dibebaskan daripada
ovari. Apabila ovum disenyawakan oleh sperma, zigot
copulation terbentuk dan berkembang menjadi embrio. Dinding
(d) Tiub Falopio; Tempat persenyawaan berlaku uterus menebal dan bersedia untuk penempelan
Fallopion Tube; Place where fertilisation takes place embrio.
(e) Ovari; Menghasilkan gamet betina (ovum) dan During ovulation phase, ovum is released from an ovary.
When the ovum is fertilised by sperm, a zygote is formed
hormon seks betina and it develops into an embryo. Uterus wall thickens and is
Ovary; Produces female gametes (ovum) and female ready for implantation of embryo.

sex hormone C Jawapan murid / Student’s answer

B Lelaki / Man : 4.4
• Janggut dan misai mula tumbuh
Beard and moustache starts to grow A 1. Tiub Falopio / Fallopian Tube
• Bulu di pubis, ketiak dan dada mula tumbuh 2. Kitar haid akan berlaku / Menstrual cycle will take place
Hair at the pubic region, armpits and on the chest 3. Sperma akan berenang memasuki faraj ketika

starts to grow persetubuhan. Persenyawaan mungkin berlaku
• Lebih tinggi dan besar / Taller and bigger jika ovum hadir di dalam Tiub Falopio. Nukleus
Perempuan / Woman : sperma akan bercantum dengan nukleus ovum dan
• Payudara membesar / Breasts grow bigger membentuk zigot. Selepas persenyawaan, zigot akan
• Pinggul melebar / Hips become wider membahagi menjadi embrio. Embrio akan menempel
• Pertumbuhan bulu di kawasan pubis dan bawah di dinding uterus.
Sperms will swim entering the vagina during copulation.
ketiak Fertilisation might occur if ovum presence in the Fallopian
Growth of hair at the pubic region and armpits Tube. Nucleus of the sperm will fuses with the nucleus of
the ovum and formed zygote. After fertilisation, zygote will
C 1. (a) Sel yang paling kecil dalam badan lelaki divided to form embryo. Embryo will implant at uterus
The smallest cell in the male body wall.
(b) Sel yang paling besar dalam badan wanita
The biggest cell in woman body B 1. (a) Embrio / Embryo
2. (a) Bergerak / Can move (b) Fetus / Foetus
(b) Tidak bergerak / Cannot move 2. Minggu 1 – 4 :
3. (a) Testis / Testis • Tangan dan kaki mula terbentuk
(b) Ovari / Ovary • Embrio mempunyai ekor yang kecil
4. (a) Gamet jantan / Male gamete Minggu 10 – 19 :
(b) Gamet betina / Female gamete • Embrio akan kelihatan seperti bayi
5. • Sel pembiakan seks • Embrio kini dipanggil fetus
Sex reproductive cell
• Membawa maklumat genetik Weeks 1 – 4 :
Carry genetic information • Hand and feet started to form
• Embryo has small tail
4.3 Weeks 10 – 19 :
• Embryo looks like a baby
A 1. Kitar haid adalah peluluhan lapisan dinding uterus • Embryo is now call foetus
dan darah yang mengalir melalui faraj.
C 1. X : Tali pusat; Tiub yang menghubungkan fetus
Menstrual cycle is a breaking down of the uterus wall and
blood that flow through vagina. dengan plasenta
Umbilical cord; Tube that connects foetus with
2. P : Fasa haid / Menstrual phase
Q : Fasa pemulihan / Repair phase placenta
R : Fasa subur / Ovulasi / Fertile phase / Ovulation Y : Plasenta; Tempat pertukaran nutrien, oksigen,
S : Fasa prahaid / Pre-menstrual phase
karbon dioksida dan bahan kumuh antara darah
3. Fasa P : ibu dan darah fetus
Pada awal kitar haid, dinding uterus akan terluluh. Placenta; Site for exchanges of nutrient, oxygen,

Ovum yang tidak disenyawakan disingkirkan carbon dioxide and excretory products between
bersama-sama dengan lapisan uterus dan mother and foetus blood
2. Bertindak sebagai kusyen untuk menyerap gegaran
pendarahan berlaku. Ini dikenali sebagai haid. dan mencegah fetus daripada kecederaan
Fasa Q : Acts as cushion to absorb vibration and avoid foetus from
Selepas haid, dinding uterus akan terbentuk dan injured

menebal.

129

3. Ini kerana kewujudan plasenta yang menjadi tempat 4.7
pertukaran nutrien antara ibu dan fetus.
A 1. Ranggi; Menarik perhatian serangga dan haiwan.
This is because the presence of placenta as the site of Petal; Attract insect and animal.
nutrient exchange between mother and foetus. 2. Stamen; Organ pembiakan jantan bunga.
Stamen; Male reproductive organ for flower.
4.5 3. Ovul; Organ pembiakan betina bunga.
Ovule; Female reproductive organ for flower.
A 1. Wanita hamil memerlukan lebih tenaga harian untuk 4. Sepal; Melindungi bunga.
menjaga kesihatan fetus. Sepal; Protects the flower.

Pregnant mother needs more daily energy to protect the B 1. (a) Uniseks / Unisex
foetus health. (i) Pokok betik / Papaya tree
(ii) Pokok jagung / Maize tree
2. (a) Nasi / Rice (b) Biseks / Bisex
(b) Roti / Bread (i) Pokok bunga raya / Hibiscus plant
3. Mengambil makanan yang kaya dengan ferum seperti (ii) Pokok bunga mawar / Rose plant
2. Pendebungaan ialah proses memindahkan butir
daging merah dan ikan kerana makanan ini dapat
membantu pembentukan sel darah merah. debunga matang dari anter ke stigma.
Take food that rich in iron like meat and fish because these Pollination is the process of transferring a ripe pollen from
food can help the formation of red blood cell.
the anther to the stigma.
B Pengambilan bahan-bahan tersebut akan menyebabkan
bayi yang dilahirkan cacat fizikal, pramatang dan bersaiz 3. Pendebungaan sendiri ialah pemindahan butir
kecil. Ia juga boleh menyebabkan keguguran fetus. debunga dari anter ke stigma pada bunga yang
sama atau bunga lain daripada pokok yang sama.
Intake of the substances can cause the baby physically Pendebungaan kacuk ialah pemindahan butir
abnormal, prematured and small in size. It also can cause debunga dari anter ke stigma bunga pada pokok yang
foetus miscarriage. berlainan tetapi daripada jenis yang sama.

C Susu ibu mengandungi segala keperluan makanan bayi. Self pollination is the transfer of the pollen from the
Susu ibu mempunyai antibodi yang dapat melindungi anther to the stigma on the same flower or another flower
bayi daripada sesetengah penyakit. Penghadaman bayi on the same plant. Cross pollination is the transfer of the
akan lebih baik dengan meminum susu ibu. Selain itu,
hubungan antara ibu dan anak lebih erat. pollen from the anther to the stigma of another plant but of
the same species.
Breast milk contained all the needs of baby’s food. Breast milk SAMPLE
has antibody that can protect the baby from certain diseases. C 1. Butir debunga jatuh ke atas stigma. Tiub debunga
Baby’s digestion is better by taking the breast milk. tumbuh ke arah ovari membawa gamet jantan.
Furthermore, the relationship between mother and child is Selepas tiub debunga menembusi ovul, gamet jantan
more close. bercantum dengan gamet betina.

4.6 The pollen grain fall on the stigma. The pollen grain grows

A 1. Kemandulan ialah ketidakupayaan untuk until reaches the ovary with male gamete. After the pollen
menghasilkan zuriat atau anak.
tube enters the ovule, the male gamete fuses with the female
Sterility is the inability to produce offspring or children.
2. (a) • Kualiti sperma rendah / Low quality of sperm gamete.
• Mati pucuk / Impotent
• Hormon tidak seimbang / Imbalanced hormone 2. (a) Kotiledon; Menyimpan dan membekalkan
(b) • Uterus tidak normal / Abnormal uterus makanan untuk percambahan biji benih
• Tiub Falopio tersumbat / Clogged Fallopian
Cotyledon; Store and provide food for seed
Tube germination
• Masalah kesihatan seperti kencing manis
Health problem such as diabetes (b) Ovul / Ovule
3. Persenyawaan gamet perempuan dan gamet lelaki di (c) Air, udara dan suhu yang tidak sesuai untuk

dalam persekitaran buatan dan embrio yang terhasil percambahan biji benih. / Water, air and temperature
akan ditempelkan ke dinding uterus wanita. that are not suitable for seed germination.
The fertilisation of female gamete and male gamete in an
artificial environment and the embryo produced will be PRAKTIS PraPT3 4 4. C 5. C 6. B
implanted into the wall of the uterus of the woman.
Bahagian A
1. D 2. C 3. C

B • Mengelakkan perhubungan seks ketika waktu subur Bahagian B
Avoid sexual intercourse during the fertile period 1. (a) (i) Rawatan hormon / Hormone treatment
• Menggunakan spermisid untuk membunuh sperma (ii) Pembedahan / Surgery
(b) (i) PALSU / FALSE
sebelum ia memasuki uterus (ii) BENAR / TRUE
Use spermicide to kill sperms before they enter the uterus (iii) BENAR / TRUE
(iv) PALSU / FALSE
C Dapat mengesan simptom awal sekiranya terdapat
penyakit kronik pada sistem pembiakan

Can detect the early symptom if there is any chronic diseases
at reproductive organ

130

Bahagian C SAMPLE 5.2
1. (a) (i) Kotiledon / Cotyledon
(ii) Menyimpan dan membekalkan makanan untuk A 1. (a) Hablur kuprum(II) sulfat merebak ke seluruh air
Copper(II) sulphate crystals is spreads out throughout
percambahan biji benih
Store and supply food for germination of seed the water
(b) (i) Hipogeal / Hypogeal (b) Zarah-zarah hablur kuprum(II) sulfat berpecah
(ii) Semasa percambahan, testa pecah dan radikel
dan meresap di antara zarah-zarah air
tumbuh ke bawah membentuk akar. Plumul The particles of copper(II) sulphate crystals have
tumbuh ke atas menjadi pucuk. Kotiledon tetap
berada di bawah tanah sepanjang tempoh move apart and diffuse between the particles of water
percambahan.
During germination, testa burst and the radicle grows B 1. (a) Pepejal / Solid ; Batu / Stone
downwards forming the root. The plumule grows (b) Cecair / Liquid ; Etanol / Ethanol
upwards forming the shoot. The cotyledon remains (c) Gas / Gas ; Hidrogen / Hydrogen
under the ground throughout the germination period. 2. (a) Memenuhi ruang / Occupy space
(c) (i) Air / Water (b) (i) Rendah / Low
(ii) Udara / Air (ii) Sederhana / Average
(iii) Suhu yang sesuai / Suitable temperature (iii) Tinggi / High
(c) (i) Rapat dan padat antara satu sama lain
BAB 5 Packed and close to each other
(ii) Tidak terlalu rapat antara satu sama lain
PRAKTIS DSKP Not really close to each other
(iii) Jauh di antara satu sama lain
5.1 Widely separated to each other
(d) (i) Bergerak di kedudukan tetap
A 1. Jirim adalah sesuatu yang mempunyai jisim dan Vibrate at fixed position
memenuhi ruang. (ii) Bergerak secara rawak / Move randomly
(iii) Bergerak secara bebas / Move freely
Matter is anything that has mass and occupies space.
2. (a) Manusia, haiwan, tumbuhan C 1. (a) Kadar resapan zarah mengambil masa selama
Human, animals, plants beberapa jam kerana zarah-zarah air tersusun
(b) Air, udara, pasir / Water, air, sand agak rapat antara satu sama lain. Maka, ruang
3. Tepung mempunyai jisim dan memenuhi ruang
A flour has mass and occupies space antara zarah-zarah air agak kecil dan
menyebabkan kadar resapan zarah dalam air
B 1. (a) Penimbang elektronik itu menunjukkan bacaan sederhana.
The electronic balance shows a reading
(b) Ini kerana belon dan udara adalah jirim The rate of particles absorption took about a few
This is because balloon and air are matter hours because the particles of water are arranged
quite close to each other. Thus, the space between the
C 1. (a) Bergantung kepada jenis bahan yang particles of liquid are quite small and caused a slow
membentuknya rate of absorption.

Based on the type of substances that formed it (b) Zarah-zarah agar-agar tersusun sangat rapat
(b) Sudu besi menjadi panas apabila diletakkan di antara satu sama lain. Maka, ruang di antara

dalam air panas zarah-zarah agar-agar sangat kecil dan
Iron spoon turns hot when placed into a hot water menyebabkan kadar penyerapan zarah di dalam
2. (a) Bergantung kepada tindak balas yang berlaku agar-agar berlaku dengan sangat rendah.

kepada sesuatu bahan The particles of gel are arranged very close to each
Based on a reaction that happen on a substance other. Thus, there are tiny space between its particles
(b) Kunci besi berkarat apabila terdedah kepada air and cause the rate of absorption occur very slow.

dan udara D 1. (a) (i) Pepejal cecair / Solid liquid
Iron key turns rust when it is exposed to water and air (ii) Peleburan / Melting
(b) (i) Cecair pepejal / Liquid solid
D 1. (a) Kurang tumpat / Less dense (ii) Pembekuan / Freezing
(b) Tidak larut / Insoluble (c) (i) Cecair gas / Liquid gas
2. (a) Kurang tumpat / Less dense (ii) Penyejatan / Evaporation
(b) Tidak larut / Insoluble 2. (a) Zarah-zarah dalam air mendapat tenaga haba,
3. (a) Lebih tumpat / More dense
(b) Larut / Soluble bergerak lebih laju dan bertukar kepada gas.
4. (a) Kurang tumpat / Less dense The particles in water gain heat energy, move more
(b) Tidak larut / Insoluble
5. (a) Lebih tumpat / More dense quickly and change to gas.
(b) Tidak larut / Insoluble (b) Titisan air / Water droplets
6. (a) Lebih tumpat / More dense (c) Stim panas dari cerek terkondensasi untuk
(b) Larut / Soluble
membentuk titisan air / Hot steam from the kettle
condenses to form water droplets

E Suhu tidak akan berubah ketika mencapai takat didih
semasa proses pendidihan. Keadaan ini berlaku kerana
tenaga kinetik zarah-zarah tidak bertambah. Haba
diserap oleh zarah-zarah untuk memastikan daya
tarikan antara zarah-zarah diatasi.

131

Temperature remain unchanged when it reached its boiling (b) (i) +1 (ii) –1 (iii) Neutral
point during a boiling process. The kinetic energy of a
B 1. Zarah neutral yang terdiri daripada dua atau lebih
particles remain unchanged. The heat is absorbed by the atom.
particles to ensure the attractive forces between the particles
can be overcome. A neutral particles that are made up from two or more
atom.
F Ya. Jisim aiskrim dan cecair adalah sama. Ini kerana
kuantiti zarah-zarah tidak berubah apabila dipanaskan. 2. Atom adalah zarah yang paling kecil dalam sesuatu
Perubahan hanya berlaku pada tenaga kinetik zarah- unsur. Manakala molekul adalah zat yang terdiri
zarah tersebut. / Yes. The mass of an ice-cream and liquid are daripada dua atau lebih atom.
the same. This is because the quantity of the particles remain
Atom is a smallest particle in any element. Meanwhile,
unchanged when it is heated. The change only occur on the
molecule is a substance that are made up of two or more
kinetic energy of the particles.
atom.
G Jawapan murid / Student’s answer
3. (a) (i) Bahan yang terdiri daripada zarah yang sama
PRAKTIS PraPT3 5 4. A 5. B 6. D jenis sahaja / A substance that is made up of a
particles with the same type
Bahagian A
1. A 2. C 3. B (ii) Bahan yang terdiri daripada dua atau lebih
unsur yang bergabung secara kimia
Bahagian B
1. (a) (i) Kondensasi / Condensation A substance that is made up of two or more
(ii) Peleburan / Melting
(b) (i) Alkohol / Alcohol elements by chemically combined
(ii) Petrol / Petrol
(iii) Air / Water (b) (i) Nisbah tetap / Fixed ratio
(iv) Merkuri / Mercury (ii) Sebarang nisbah / Any ratio
(c) (i) Semula jadi / Natural
(ii) Kaedah kimia / Chemical method
(d) (i) Tidak boleh dipisahkan / Cannot be separated
(ii) Elektrolisis / Electrolysis
(e) (i) Berbeza / Different
(ii) Berbeza / Different
(f) (i) Besi, oksigen, karbon / Iron, oxygen, carbon
(ii) Gula, pasir, garam / Sugar, sand, salt
Bahagian C SAMPLE

1. (a) (i) Air tidak memasuki gelas C 1. VIII
2. (a) Magnesium / Magnesium
The water does not enter the glass
(b) Kalsium / Calcium
(ii) Udara memenuhi ruang
3. Logam / Metal
The air occupies space

(b) (i)

D 1. (a) (i) Mulur / Ductile

(ii) Tidak mulur / Not ductile

(b) (i) Berkilau / Shiny (ii) Pudar / Dull

(ii) (c) (i) Boleh ditempa / Malleable

(ii) Tidak boleh ditempa / Not malleable

(d) (i) Tinggi / High (ii) Rendah / Low

(e) (i) Baik / Good (ii) Lemah / Poor

(f) (i) Kuprum, zink, aluminium

Copper, zinc, aluminium

(c) Gelas mempunyai bentuk tetap manakala air (ii) Oksigen, sulfur, bromin / Oxygen, sulphur,
mengikut bentuk bekas yang diisi. Jisim dan isi
padu bagi gelas dan air adalah tetap. Gelas tidak bromine
boleh dimampatkan manakala air sukar untuk
dimampatkan. 2. Klorin juga boleh digunakan sebagai steril pada

The glass has a fixed shape while the water follow the kolam renang dan loji pembersihan air. Kebaikan
shape of the container filled by it. The mass and volume of
glass and water are fixed. The glass cannot be compressed klorin ialah ia boleh membunuh mikroorganisma dan
while the water is hard to be compressed.
membersihkan air tersebut.
BAB 6
Chlorine also can be used as a steriliser in a swimming
PRAKTIS DSKP
pool and water treatment plant. The advantage of a
6.1
chlorine is it can kill microorganisms and clean the water.
A 1. atom / atom
2. P : Neutron / Neutron 3. Ya. Besi mempunyai ciri-ciri di mana ianya kuat dan
Q : Elektron / Electron
R : Proton / Proton keras. Maka, ia boleh menampung berat kereta api.
3. (a) (i) Dalam nukleus / In the nucleus
(ii) Dalam petala elektron / In electron shell Besi juga mudah dibentuk dalam pelbagai keadaan.
(iii) Dalam nukleus / In the nucleus
Yes. Iron has a characteristic where it is strong and hard.

Thus, it can support the weight of a train. Iron also is easy

to be shaped in any condition.

F Jawapan murid / Student’s answer

6.2

A 1. Campuran ialah bahan yang terbentuk daripada dua
atau lebih unsur yang bercampur secara fizikal.

132

Mixture is a substance that is formed from two or more (b) Zink sulfida / Zinc sulphide
elements which is combined physically. (c) Ya / Yes
(d) Sebatian yang terbentuk ialah magnesium
2. (a) Tanah / Soil
(b) Jus oren / Orange juice sulfida. Apabila unsur magnesium bertindak
(c) Udara / Air balas dengan unsur sulfur semasa dipanaskan,
3. Tidak. Kaedah penurasan digunakan untuk gabungan secara kimia berlaku dan membentuk
sebatian tersebut.
mengasingkan bahan pepejal yang tidak larut The compound formed is magnesium sulphide. When
daripada cecair di dalam suatu campuran antara element of magnesium react with element of sulphur
cecair dan pepejal. Oleh kerana garam dan beras during heating process, a chemical mixture occur and
adalah pepejal, maka kaedah ini tidak sesuai formed a compound.
digunakan. (e) Magnesium oksida / Magnesium oxide
No. Filtration method can only be used to separate solid
C 1. Elektrolisis ialah proses penguraian sesuatu sebatian
substances that are not soluble from a liquid in a mixture of kepada unsur-unsurnya apabila elektrik mengalir
melaluinya.
solid and liquid. Since salt and husked rice are solids, this
Electrolysis is a decomposition process of a compound into
method is not suitable to be used. its elements when electric current passed through it.

B 1. Kaedah penyulingan sering digunakan untuk 2. Hal ini kerana unsur-unsur dalam sebatian telah
digabungkan secara kimia. Maka, sebatian hanya
mengasingkan campuran cecair dengan cecair boleh diasingkan dengan kaedah kimia.

yang terlarut campur dan mempunyai takat didih This is because the elements in a compound is chemically
combined. Thus, a compound can only be separated by
yang berbeza. Oleh kerana minyak dan air tidak using a chemically method.

terlarut campur, kaedah ini tidak sesuai digunakan. 3. (a) Oksigen / Oxygen
(b) Air terdiri daripada gabungan unsur hidrogen dan
Distillation method is often used to separate a mixture
oksigen secara kimia. Maka, apabila arus elektrik
of liquids that are soluble to each other and has different mengalir melaluinya, gas hidrogen akan terhasil
di elektrod negatif (katod) dan gas oksigen pula
boiling points. Since oil and water are not soluble to each terhasil di elektrod positif (anod).
Water is made up from a mixture of hydrogen and
other, this method is not suitable to be used. oxygen that are chemically combined. Thus, when the
electric current pass through it, hydrogen gas will be
2. produced at negative electrode (cathode) and oxygen
gas will be produced at positive electrode (anode).
SAMPLECorong pemisah

Kaki retort Separatory funnel

Retort stand Minyak / Oil

Air / Water

Bikar Pili / Tap
Beaker Air / Water

Kaedah pengapungan sesuai digunakan untuk D 1. (a) • Tidak menghasilkan bahan baharu
mengasingkan bahan yang tidak larut dan terapung di Do not produce new substance
atas permukaan air. Oleh kerana minyak mempunyai
ketumpatan yang lebih rendah berbanding air, maka • Sifat bahan dan hasil sama
minyak akan terapung di atas permukaan air. Corong Properties of substance and product are the same
pemisah boleh digunakan untuk mengasingkan
campuran minyak dan air. • Memerlukan tenaga yang sedikit
Need small amount of energy
Floating method is suitable to be used to separate a
substance that is not soluble and float on a surface of water. • Komposisi kimia bahan dan hasil sama
Since oil is less dense compared to the water, thus oil will Chemical composition and product are the same
float on a surface of water. Separatory funnel can be used
to separate the mixture of oil and water. (b) • Membentuk bahan baharu yang berbeza dari
bahan asalnya
6.3
Produce new substance that is different from the
A 1. Sebatian ialah bahan yang terbentuk daripada dua
atau lebih unsur yang berbeza serta bergabung original
secara kimia.
• Sifat bahan dan hasil berbeza
A compound is a substance that is formed from two or more Properties of substance and product are different
different types of elements which is combined chemically.
• Memerlukan tenaga yang banyak
2. (a) Gula / Sugar Need large amount of energy
(b) Pasir / Sand
(c) Air / Water • Komposisi kimia bahan dan hasil berbeza
3. Besi dan oksigen / Iron and oxygen Chemical composition and product are different
4. Ya. Air tulen terdiri daripada gabungan hidrogen dan
2. (a) Peleburan ais / Ice melting
oksigen. / Yes. Pure water is made up from a mixture of (b) Pembekuan air / Water freezing
hydrogen and oxygen. 3. (a) Pengaratan besi / Rusting of iron
(b) Fotosintesis / Photosynthesis
B 1. (a) Sulfur + zink zink sulfida (c) Respirasi sel / Cell respiration
Sulphur + zinc zinc sulphide
E Jawapan murid / Student’s answer

PRAKTIS PraPT3 6 4. B 5. D 6. C

Bahagian A
1. A 2. B 3. C

133

Bahagian B SAMPLE 3. Kitar karbon bermula dengan pengambilan gas
1. (a) (i) Logam / Metal karbon dioksida oleh tumbuhan hijau melalui
(ii) Separuh logam / Semi-metal proses fotosintesis. Haiwan yang makan tumbuhan
(iii) Bukan logam / Non-metal memperoleh unsur-unsur karbon daripadanya.
(b) (i) PALSU / FALSE Apabila tumbuhan dan haiwan mati, tumbuhan dan
(ii) BENAR / TRUE haiwan akan mereput dan membebaskan karbon
(iii) BENAR / TRUE dioksida. Semasa respirasi, tumbuhan dan haiwan
membebaskan karbon dioksida. Jadi, proses-
Bahagian C proses seperti pereputan, pembakaran dan respirasi
1. (a) Takat lebur serbuk timah lebih tinggi berbanding diseimbangkan oleh fotosintesis.

serbuk sulfur Carbon cycle starts by the intake of carbon dioxide
Melting point of tin powder is higher than sulphur powder gas by a green plant through photosynthesis process.
(b) (i) Logam / Metal Animal that eat plant obtained the carbon elements from
(ii) Bukan logam / Non-metal it. When plant and animal dies, plant and animal will
(c) Timah mempunyai kekonduksian haba yang baik decomposed and released carbon dioxide. During

berbanding sulfur. Timah boleh ditempa manakala respiration, plants and animals released carbon dioxide.
sulfur tidak boleh ditempa. Thus, the process of decomposition, combustion and
Tin have good heat conductivity compared to sulphur. Tin respiration are maintained by the photosynthesis.
is malleable while sulphur is non-malleable.
(d) Rod besi adalah logam yang merupakan konduktor 4. Apabila gas karbon dioksida dalam udara meningkat,
elektrik yang baik manakala rod sulfur adalah bukan kesan rumah hijau akan berlaku. Karbon dioksida yang
logam yang merupakan konduktor elektrik yang terperangkap di atmosfera Bumi akan menghalang
lemah. haba daripada Matahari memantulkan semula haba
Iron rod is a metal which is good electrical conductor ke udara dan menyebabkan suhu di Bumi meningkat.
while sulphur rod is a non-metal which is weak electrical Hal ini akan menyebabkan perubahan cuaca dan
conductor. peleburan bongkah ais.

BAB 7 When carbon dioxide gas in the Earth increase, greenhouse
effect will occur. Carbon dioxide that is trapped in the
PRAKTIS DSKP Earth’s atmosphere prevents heat from the Sun from being
reflected back to the air and cause the Earth’s temperature
7.1 rise. This will cause changes in the weather and melting of
iceberg.
A 1. (a) Karbon dioksida / Carbon dioxide
(b) Nitrogen / Nitrogen D 1. Peningkatan karbon dioksida dan mengganggu
(c) Gas nadir dan bahan-bahan lain kitar karbon
Inert gases and other substances
(d) Oksigen / Oxygen Increase the amount of carbon dioxide and disturb the
2. (a) 0.03% (b) 78% (c) 0.97% (d) 21% carbon cycle
3. Kerana komponen udara boleh diasingkan melalui
2. (a) Mencegah pembalakan haram
kaedah fizikal, iaitu penyulingan berperingkat Prevents illegal logging
Because the components of air can be separated by a (b) Mengelakkan penggunaan racun serangga
Prevent the used of pesticides
physical method which is distillation in stage (c) Mengelakkan pembebasan asap kenderaan

B 1. Alat pemadam api dan terlibat dalam kitar karbon yang berlebihan
Fire extinguisher and involved in carbon cycle Prevent the excessive release of smoke from the
2. Oksigen penting bagi semua hidupan untuk proses
vehicles
respirasi. Melalui proses respirasi, karbon dioksida, 3. Peleburan bongkah ais di kutub
air dan tenaga akan terhasil. Tenaga digunakan untuk Melting of iceberg at the poles
melakukan semua aktiviti dalam kehidupan harian. 4. Kaedah kawalan biologi boleh digunakan untuk
Oxygen is important for all living organisms for the
respiration process. Through a respiration process, carbon menggantikan kaedah penggunaan racun serangga.
dioxide, water and energy is produce. Energy is used to do Kaedah ini lebih baik kerana tidak melibatkan
all activities in our daily life. pembebasan karbon dioksida secara berleluasa ke
3. Jawapan murid / Student’s answer udara.
Biological control method can be used to replace the usage
C 1. Kitar yang mengekalkan kandungan karbon dioksida of pesticides. This method is better because it does not
dalam udara dengan mengambil karbon dioksida involve the release of excessive amount of carbon dioxide
dari udara dan mengembalikannya semula ke udara to the air.
secara berterusan.
7.2
A cycle that maintain the content of carbon dioxide in the
air by taking the carbon dioxide in the air and return it A 1. Tindak balas yang berlaku apabila suatu bahan
back continuously. dipanaskan dengan kehadiran oksigen dan
membebaskan tenaga haba dan tenaga cahaya.
2. Kitar yang melibatkan pengambilan oksigen daripada
udara dan pengembalian oksigen semula ke udara The reaction occur when a substance is heated in a
secara berterusan. presence of oxygen and release the heat energy and the
light energy.
A cycle that involved the intake of oxygen from the air and
return it back continuously. 2. (a) Oksigen / Oxygen
(b) Haba / Heat
(c) Bahan api / Fuel

134

3. Tenaga haba dan tenaga cahaya SAMPLE 4. Jerebu berlaku apabila asap habuk dan jelaga
Heat energy and light energy bergabung dengan wap air udara. Antara kesan
4. Oksigen / Oxygen ; Karbon dioksida / Carbon dioxide buruk jerebu ialah mengurangkan tahap penglihatan
serta menyebabkan perubahan suhu di Bumi
B 1. Alat pemadam api berfungsi untuk memadamkan api sehingga mampu mengganggu taburan hujan.
atau mengendalikan kebakaran kecil
Haze is formed when smoke, dust and soot combined
Fire extinguisher function is to extinguishe a fire or to with water vapour in the air. The effects of haze include
handle a small fire reduced the visibility and cause the change of the Earth’s
temperature until disturbing the distribution of rain.
2. (a) (i) Kayu, kain / Wood, cloth
(ii) Air, serbuk kering / Water, dry powder 5. (a) Pembakaran terbuka / Open burning
(b) (i) Minyak, cat / Oil, paint (b) Pembakaran bahan api / Fuel combustion
(ii) Serbuk kering, karbon dioksida 6. (a) (i) Jelaga / Soot
Dry powder, carbon dioxide (ii) Karbon dioksida / Carbon dioxide
(c) (i) Metana, propana / Methane, propane (b) Sistem respirasi / Respiratory system
(ii) Serbuk kering, karbon dioksida 7. Kesan rumah hijau berlaku disebabkan pembebasan
Dry powder, carbon dioxide
(d) (i) Kalium, magnesium / Potassium, magnesium karbon dioksida secara berleluasa di Bumi.
(ii) Serbuk kering, pasir kering Apabila kandungan karbon dioksida meningkat,
Dry powder, dry sand pemanasan Bumi berlaku dan mengakibatkan
3. (a) Kerana air lebih tumpat daripada minyak dan akan ais di kutub melebur. Akhirnya, ianya menyebabkan
kenaikan paras air laut.
tenggelam di bawah minyak. Jadi, api tidak akan Greenhouse effect occur due to the excessive amount of
terpadam. carbon dioxide release in the Earth. When the amount
Because water is more dense than the oil and it will of carbon dioxide in the Earth increase, global warming
sink under the oil. Hence, fire will not be extinguished. occur and cause the melting of iceberg in the poles. In the
(b) Busa / Foam end, it cause the level of sea water to increase.
(c) Busa kurang tumpat berbanding dengan minyak,
jadi busa sesuai digunakan untuk memadam api B 1. (a) Membina cerobong asap yang tinggi
tersebut. / Foam is less dense than oil, thus foam is Build tall chimneys
suitable to be used to extinguish the fire. (b) Membina kilang jauh dari kawasan perumahan
4. (a) Prinsip memadamkan sesuatu kebakaran ialah Build factory away from residential area
dengan menghapuskan salah satu faktor penye- 2. Dengan menekankan semasa sesi pembelajaran
bab kebakaran. / The principle to extinguish a fire is by
extinguish one of the factor that caused the fire. tentang kesan pencemaran udara dan langkah untuk
(b) Selimut api diperbuat daripada bahan kalis api. Ia mengatasinya. Program anti merokok juga boleh
berfungsi dengan menutupi api dan menghalang dilaksanakan oleh pihak sekolah serta menggalakkan
oksigen daripada masuk ke bawah selimut murid untuk berjalan kaki atau menunggang basikal.
sehingga akhirnya menyebabkan api terpadam. By emphasizing during class session about the effects of air
Fire blanket is made up from a fire proof substances. It
is functioning by covered the fire and prevents oxygen pollution and how to overcome the problem. Anti-smoking
from entering under the blanket until finally the fire
extinguish. program also can be conducted by the school management
(c) Kaedah ini mendinginkan permukaan bahan
yang terbakar dengan menyemburkan air atau and encourage the students to walk or ride a bicycle.
lapisan karbon dioksida. / This technique cooling
the surface of burned substance by splashing the water 3. Kesan negatif akibat daripada penipisan lapisan
or layer of carbon dioxide. ozon adalah kerosakan pada mata serta boleh
menyebabkan kanser kulit. Objek yang membebaskan
C 1. Dengan menyimpan pemetik api tersebut di tempat gas ini ialah peti sejuk. Jadi, langkah yang boleh
yang selamat / By keeping the lighter in a safe place diambil untuk mengatasi masalah ini ialah dengan
menggantikan klorofluorokarbon (CFC) pada peti
2. Jawapan murid / Student’s answer sejuk dengan hidroklorofluorokarbon (HCFC).

7.3 The negative effects due to the thinnest of ozone layer

are eyes damaging and skin cancer. The object that release

this gas is refrigerator. Thus, the step that can be taken to

overcome the problem is by replacing chlorofluorocarbon

(CFC) with hydrochlorofluorocarbon (HCFC).

A 1. Kehadiran bahan asing di dalam udara yang boleh PRAKTIS PraPT3 7 4. C 5. C 6. B
mendatangkan bahaya kepada hidupan serta
mengurangkan kualiti udara. Bahagian A
1. D 2. A 3. B
The presence of foreign matter in the air that are harmful
Bahagian B
to organisms and decreases grade the air quality. 1. (a) (i) Tiada warna / Colourless
(ii) Tiada bau / Odourless
2. Bahan asing yang mencemarkan udara (b) (i) ✓
Foreign substances that pollutes the air (iii) ✓
3. Mendatangkan penyakit kepada manusia serta
Bahagian C
menyebabkan ketidakselesaan. Tumbuhan juga 1. (a) Oksigen / Oxygen
mengalami kesan negatif apabila asap di udara (b) (i) Lilin P padam terlebih dahulu berbanding lilin Q.
menghalangnya melakukan proses fotosintesis. Candle P gets extinguished first compared to candle Q.
Bring diseases to the human and cause the uncomfortability.

Plants also will be affected when the smoke in the air

prevent plants from undergo photosynthesis process.

135