ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ¡ÒÁ ÉÔ¤Êà ¡¼ÒÔ, þÂÂ, £¡¡, Ô. ÈÉ Ã¡ÒÁ
¥ ¢¾ ¤Ã Êà ¡¼Ã ,  ¡. ÒÆ ÉÉÈ ½Â ÃÉÈ
¡¼¡½,à Á £¾ ¢¾ ÒÆ É ÉÈ ¡½Â¾ÂÉÀ à ÉÈ ¡¼Ç
.
2. ÇÉ¡¼£¾¼Ã
ÀÒÉ “£¾¼Ã” ¡Á ÀÁ¤¼É ¡Å ¼Éà Á ¢À Á¤
ѽÁɼÒÃÉ É “/H 7LHU 0 RQGH” ÙÅ ¡ÃÊ ¡Á Á ÒÉ “7KH 7KLUG : RUOG”. £¼ÉÆÒ ¥
¢¾ÒÊ ÀÒÉ £¾¼Ã Êà ÒÉ ¤É ¡Â¡¼¼¥ÃÉ ÓÊ Á¡¾¤¦É ÁÙ Æ
£¾Áʼ à ,, ¢¾ ÀÉ ¬Æ ¤ÈÉ Ê À  ¼Â Æ À ¼Á ÑÉ ÄÉ ¥Ê
¾ÒÁ Ê ÊÁ ¡Á ÉÇ ¤ÉÊÄ¡Êà ÒÉ “ ¡¼£¾¼Ã ”.
ÇÉ ¡¼£¾¼ÃÊà ¥ÊÅ¡Æ£¼Ê ¡Å ¾ÒÉ ¡¼¡Á
ÉÂ È Á . ¤¼ÂÁ Å ÒÆ¡Á, À¡É ÊÆ ÓÉÒÁÑÉ ¤ÑÉ ¬ÉÄ , ¾
Á ÅÙ ¾Æ¤¢Ê¥Á ÊÀ Á¢É ¼¡Å ¾ÒÉ¡¼ÊÒ
ÄÅ¡Æ ¡Æ ¢¾ Ò¡Á¼À ¡Á ÁÙ À Á .
ÇÉ ¡¼£¾¼Ã ¡Ã Äʤ¼ÃÉÁÆ £¾Å ¢É ¡Á ¾Æ ÙÅ
£¾¼ÃÉÃ Ò¢É Á ¼Ê ÇÆ, Ã¢É Á ÁÁ ÊÁ ÉÇ ¡Â ,
ÉÇ ¡Å ¢¾ ¼ ¡É Àɤ¡Ê à ÒÇÊ ¤Æ ¾Æ ÙÅ ¢Ê¥Á
¾ÒÉ ¢¾ ¡Éà ¼ÒÃÒÓÇ ¢ÓÆ ¡Á ÄÊ . ÁÉ ÊÁ , Á¡¼¼ÃÉ
ÊÁ ¼ ¢¾ ¡¼¼ÃÉ À¾Á Á ¼ £¡¡¼¼¥ÃÉ ÊÓÁ ¡¾¤ É
ÉľÒÁ Ê ÁÊ ¡ÁÉÇ ÄÊ ¡Êà ÒÉ £¾¼Ã.
ÇÆ Ê ÁÊ £¾¼Ã :
- ¡ÅÉ ÃÙ ¡ÒÁÊ ÉÈ£ÉÔÒ ¡É ¡Á ÊÒÒ¤¢Ê É ¢
¢À .
- ¡ÉÅ Ùà ¡ÒÊÁ Æ ¤ÉÈ ¡¼À
- ¡ÉÅÊ ¤¡Ê þÁ¢Ó¼ÃÉ ÀÁ ¡ÂÉ¡ÓÁ ¤Ê ¡¼À À Ê
ÓÁ ÓÈÊ Æ ¤¡Ò¼Ã¡Â¡Å £¾
95
- ¡ÅÉ ¢É¡ÆÉÒ¡ÙÅ ¡¼À ¡ÆÊ ¤Á ¼
¡¼ ÉÀÉ¡ÆÒ £Ò¤Ê ÊÀ Á ¢É ¾ÒÉ À ¼Á ¡Á ÊÀÀ¾É .
¡Â¢Ò¤Àà ¡ÉÅÒ¡ÆÊ ¤£¾¼Ã ¤ÊÁ ¡ÄÊ À ¡Á Ê ¥Ê¡ÆʤÉÀ
£¾¼Ã ¢¾ ¼Ã ÒÈÉ Á¥. ¤ÊÙÁ¢¾ÒÊ ÀÒÉ £¾¼Ã ¢¾ £¾¼Ã ÁÊ
Á ¼ÀÉ Áà ÁÙ ¤¢É¼¢ÉÃ É ¢É¡¼ÆɼÉà Á ÆÒÉ ¤ÉÓÁÓ¤ÈÊ Ç Á ÃÊ £¾
¢É ¡Á ÇÉ Å ÉÇ¡¾Ã Â Æ , ÉÇ ÁÆ Â Æ ¢¾ ÇÉ £¾¼Ã . ¼Á ÇÉ Êà Ã
Ò¢É Á¼Ê ¡Â , ¡Å ¢¾ Á Æ.
¢¼Éà ¢¡ÂÁ ¡¼£¾¼Ã ¬ÄÉ , ¢¾
3. ¼Éà ¡¼£¾¼Ã :
¡¼£¾¼ÃÉÒÙ ¡Á ¡¼¼ÃÉ ÉÀ¼Á à ҡÊÁ ¢¼Ê ¡
Â, ¡ÃÆ ¡ÁÂ Æ À É ¡É ¥À ÓÊ Á ¡¾¤¦É ÁÙ
Æ£¾Áʼà ,, ¢¾ À ¾Á à Á ¼¼Ê¡Â . ¾Á ¡¼
£¾¼Ã à Å:
96
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ1) ¾Á ¼Ê ¡Â
¾Æ ¡Â¡¼£¾¼Ã ¡Á ¡Â ¼Éà ¾Ã Á Æ ¢¾ Ã
ÒÙ Ù ÅüÁ ÒÉ ¼ÉáÁ ¢¼ÄÂÆ ¢¾ Á Æ Â Æ ¡É üÁ ¾Á ¢¾ ¡
Æ Ã ÒÉ ¡Á ¡ÊÆ ¤À ¡Ã ¼¡Â ¢É ¼Ã É ÉÔ¼Éà ¡Á Á Æ ÂÆ .
ÒÒÁ ¤Á ¼¡Â ¡¼£¾¼Ã ÇÉÒÁ ¤Ê à Ò
¼ÃÉ¡ÉÂ Æ ¡¥Ê ¢É¤ÔÒÁÀÊ ¥ÒÉ ¡ÙÅ¡¼£¾¼Ã
¬ÄÉ ¢¾ ¼Ã ¡ÅÉ Á ¼¡¼ ¡Æ¡À ÒÉ¡¼ÁÉ É Òà Á ¤¡¾ÉÅ
È Ê ¢¾ ¡Â.
Á ¼¡Â ¡ÁÊ ¤Ê ÇÀ ¢É ÊÅ ¡Â
¡¼ÉÒ¤¢É É Â À .
Æ¼Ä ¥¾Æ ¼Ä ¢¾ ÒÉ ¡ÅÙ É ¡¼¡ÊÆ Ã Æ
¢¼Æ ¼Ä ¤.
2) Ê¡Å
¾Á ¼Ê ¡Å ¡¼£¾¼Ã ÉÒÙ¡ÊÁÒ¡Á
¼Â ¥¡É ¼Ã Á¢Â Æ ¢¾ ÁÆÂ Æ , à ÓÒÀ ÈÉ È ¡É ÒÉ
Ù ¡Á ¾ÆÁ¡Å ÔÒ¼ÃÉà À.
3) ÊÁ Æ
¾Á ¼ÁÆ À ¾Á ÉÔ¢¥ÈÉ Á Æ¡Å ÁÒÁ ¼¼
Ê Ç À¼ÃÉ À ¡¾ÉÃÄÊ . ¾Á à ¢Å ÓÁ ÀɼÁ ¡ÁÈÊ À
¡Ê , Á ¡Ã È ¢¾ ÁÀÉ .
ÇÙ : ¾Á ¼ÒÉÆ ¥£¾¼Ã£¾Ò¢¾ÒÊ ¢É ¾Ã Á ¼¢ÃÉ
É ¢¾ Ê Ê ¼Éà ¡Á  ٠¡¼£¾¼¬Ã ÉÄ ¢¾ ¼Ã ¼¡ÃÉ Á ¥ÊÉ Á
¡¡ÉÁ :
¡¼ÉÒÙ ¡Ã Æ ÉÈ ¤Ê Æ ¾Â Æ É
- ¡¼¡ÉÆÙ ÃÊ Á ¼Æ¡£¡Æ ÒÊ Ò¬Ê ¼Ê ¡Á ££¾
à £¾¼¬Ã ÄÉ¡Á ¢É ¤¼¼ÃÉ É ÔÉ ¼Ê ¡Å Ä ÅÇ Æ
ÇÉ ¡¼£¾¼Ã ¡Á ÁÙ .
97
Ç ÇÉ ÙÁ ¡¼£¾¼Ã ÅÁ¼¼Ê ¡Â , ¼Ê
¡Å Á¡¼¤ÇÉ £¾¼Ã À ¾ÁÓÒÇÉ Á ¡ÉÅ ÓÁÆ
£Æ ¢¾ ¡ÉÅ ¤ÊÃÀ ¤ÉÀÓ¼Á ¤Ê¡Å ¢¾ ¡Â .
4. ¾ÒÇÉ¡¼£¾¼Ã
4.1 ÒÓÉÀ ÒÉ ÇÉ
ÒÉÀÓÒÉ ÉÇ Á¡¼£¾¼Ã ÃÊ ¥Ê¡¾ÃÉ ¡ÃÊÄ ¤
Ç¡ÅÁ Ç %XQGXQJ ¡¼Â£¡¡¤¡Å ¡ à . ¡ÂÉ ¾Ò Ã
¡¼¼ÃÉ ¼Òà à ¢¾ ½Â¡ÆÊÓÒÉ . Ç¥Ê ÆÊ ÒÊ ¢¾ ÓÁ
Ó¡Æ ÙÁ £¡Å Æ £ÉÓÈ ÉÒÁ £Á Â¼É ÒÓ½ ¡½ È
-DZDKDUDO 1HKUX ¡Á ÁÙ ÊÅ :Å
- ¡Æ ¾ÆÀ ¼Â ¥ ¢¾ ¡ÊÀ ¢Â Á ¢¾ Á .
- ÉÓÀ ÇÓ¡ÉÂ Á ¢¾ Á .
- ÀÉ¢¢Â ¤Á ¢¾ Á .
- ÃÒ¡Ã ¢¾ à ƣÓÉÒÁ .
- ÈÉÓÉÒÁ £Á .Â
ÒÉ Ã ÁÙ ÁÊ , £¼ÒÆÉ ¥¢É ¾Ã ÁÉ Á ÆÁ
.
Ç Æ ÒÀÉÓÒÉ ÉÇ ¢ÉÀÉÊ ¾Á ¼¾Â É ¡ÅÊÄ Á Á , ÆÉ
¡ÃÀÉÈ¡Ê ÅÉ ¡¾, ¼Â ¥É ¡¼¤£¾ ¢¾ ÓÉÒÁ ÀÉ Ê ¼Ç
¼À ¼ÉáÁ ¡Æ ¾Á¡Æ Ô¡¼ÉÅ Á ¡¼À ÊÁ
ÁÊ ÀÊ ¼Ç ¼À ¼¡ÃÉ ÁÆÉ ÈÉ ÀÉ Á£¾.
Ê £Ê Ò¬ÊÆÃÊ¡ÓÁ ¤Ê  ¥Ê¡ÃÉ ÄÊ É ÙÒÙ ¡ÉÁ :
¤Ç ¡Å ¾Ç à . ¼Éà ¡¼¡Â à ¡¼¡ÆÊ ÓÒÉ , ¤¡Å¾Ç
à . à ¡¼¡ÆÊ ÓÒÉ . ¡ÒÊÆ ¾ÒÒÉÁ É ÒÊÃÁÊÅÁ ¡Ã ¤É ¢¾
à Ƥ¡Ò¼Ã ¡Å ÁÆ £¾.
98
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ4.2 Æ ÓÒÉ ÅÆ-à ½Â
Æ ÓÉÒÅÆ-à ½Â $IUR $VLDQ 3HRS OH
V 6 ROLGDULW\
2UJDQL]DWLRQ $$362 ¥ÊÓÁÊ ÊÁ ÊÄ ¤Ã . £Ã Ç ÇÉ ¡ÅÉ
ÊÒ¡Á Á ¬ÄÉÁ ÔÒÁ¾ÒÉÇÉ ¡¼Ã ¢¾ ½Â ¡ÂÉ Ã¬Ê¼ÃÉÒÉ
¡ÅÙ ÒÆÉ Ê ¢É À Á Á £¡¢É Ê
¾Á ¼Â¾É ¡Å ÄÊ¢¤É ÈÉ-à ½Â
ÓÒÉ ¼Å Ê¡Å ¢¾ÒÊ ÉÇ ¡¼£¾¼Ã Á ÓÒÉ Á Á
ÊÁÇÉ ¼Ê ¡Â ¡ÉÅ Á ¼¡ÂÁ ¡¼£¾¼Ã¤Ê¡ÊÁ
¢ÄÊ ¢¾ ÙÇ É É ÒÉ Ò¢É Á¾ÒÉ ¡¼¼ÉÃÓÉÁ Ã
Á¡¼¼Ç , ¡¼Ç À ¢¾ ¡¼ÊÁ ¼¡ÉÁ :
- Æ£¡Á 2U JDQL]DWLRQ RI 3HW UROHXP ([SRUWLQJ & RXQWULHV 23(& ¡Á
ƼÃÉÓÉÒÅÁ¾ÒÉ ¡¼¼ÉÃ Ê ÊÀ Á ¡ÉÅ ¡ÊÆ ÒÇ ¾ ¢¾
¾Â¾ÂÀÊ Á¡ÉŤ¡Ê Á¡ÅÉ Åà Á Á ¡¼¼ÃɬÁ¬È½¢
¢¾ Á ÉÅ ¦. Æ ÃÊÊ ÊÁÊÄ ¤Ã . ÊÒ ¡¼Å:
¡Ò¡¡È ¾, ½Ã , Ç Â ½,à ýÁ , ¡È Ò, ¾Ã ,à ¡½Ã,  £¡¡, È
à (½Á ¡¡Ã ½), ¢¾ á½.Ã
ÇÉ Ê ÁÊ ÊÄ ¤Ã . ¼ÉÃÇ ¡Ã¢Ò ¡ÂÉ Ã ¡¼¾ÒÁ Ê
ÁÊ ÄÊ (ÓÁÇ Á à  ÒÉ ¡¼). ÆÊà ¬Ã Ê ¼ÃÉ À ¡Ã Ê
¢¾ Á¼¡Â¤ÈÉ Á ¡¼Ê Á ¼.
Á ÉÇ Ê ¡¼Â ,Êà Á à ÁÊÁ Æ ÅÙ Á¡Â¡ÉÁ:
¼Ä ¡Â ¾ÒÉ , QWHUQDWLRQDO 0 RQRWDU\ )XQG ,0 ) , ¼¾ÒÉ
¡¼¡ÅÉ È¾ÊÅ È ¢¾ Á ¼ 7KH LQ WHUQDWLRQDO E DQN I RU 5H FRQ
VWUXFWLRQ DQG 'HYHORSPHQW ¾À ÂÁ ¡Â¾ÒÉ ¡¼.
¡ÒÊƾҢ¾ÒÊ , ¾ÒÉÇÁ¡¼£¾¼Ã ¥¡Ê ÓÁ ¤Ê Á Æ £¾Ã
ÉÔ¢ £¡¡ÓÁ ¤Ê¡¼¼ÉÃ É ¢¼Ê ¡Â ¥Ê ÃƤ
¡Ò¼Ã Æ ÆÒÉ : ¤ÉÈ ÇÆ , ÇÉ £¾¼Éà ¥¡Ê ÁÊÈ Ã
Æ ¡ÓÁ ¤Ê¡¼À À ÊÓÁÁ ÊÀ  ¡Á ÅÙ ÊÀ ¡¬Ã Æ , ¼Á Êà À
99
¡ÒÉÔÉÒÙ ¼ÉÃÁ  Á Ç ¢É ÉÇ ¡¼£¾¼Ã ¼Á
ÁÊ .
5. ÊÊÁ ¢¾ ÆÒÇÉÔ ¢¾ Ò
ÒÁ
5.1 Ê ÊÁ ¢¾ ¡Ã ¤É ÒÆ ÇÉ Ô
Æ Á áÒÁ ÉÔ¤Ê $VVRFLDWLRQ RI 6RXWK ( DVW
$VLDQ 1DWLRQV ÅÙ ¡Êà ÒÉÇÉ Ô $6($1 ¡É ¡ÁÆ ÁÊÁ ÊÅ ¾ÒÉ ¾Á
¥Ê Å ÊÊÁ ÊÄ ¤ÒÁ ¼Ã  à . ¼ÃÉ (¡¼¥¼) £Ã
¡¼ÂÉÀÁÊ Å: ¥¼, £, ¡¾¡, £¡¡ ¢¾ ¾ Â. ¤£
ÉÁÉ Ò, ¢Ù Ô ÅÙ ¡Êà ÒÉ: ¢Ù ¥Ê Å ÓÁ Ó¡Æ . ÁÙ
Æ ÂÈÃ¥Ê ÊÂ Ç ¾Æ ¤Ç à . , Ô¥Ê Ã£
Â Æ ¡ÉÅ ÓÁ¡Æ¡¼¼ÉÃüÃÉ ÁÊ È ÈÉ ÊÅ Ã ¡ÒÁÉÔ¤Ê
£¥ÊÓÁ ¡Æ ½È¥ ½È ¾ ¡ÆÊÔ¤ÒÁ¼Ã  à . , ÒÔ
¤ÒÁ¼Ã ¾À Æ Ã . , .. ¾Ò ¢¾ Ô ¤ÒÁ¼ à À¾Æ à .
¢¾ Ç¼Ê ¢É ¡¼ÀÈ¡ ¤ÒÁ¼ à ¡ à . ¡É ÁÇÁ
ÔÃ Â ¡¼.
¡ÅÉ ÂÁ¬Ê¼Éà ¢¾ ÇÆ¼É¥Ã Ê ÀÆ ¥ÒÊ ÊÁ Æ ¥Ê ÁÊÁ À
Ò ¢¾ À ¡ ¡ÂÉ ¤ÁÇ Á ¾Ò à :Å
À Ò ÒÉ ÊÒ ¢¾ ¡
À Ò ÒÉ ÒÊ Æ ÆÉ Â Ê ¼¼¡¾
À Ò ÒÉ ÒÊ Æ ÆÉ ¼ Æ ¾¡ÓÅ
À Ò ÒÉ ÊÒÆÆÉ ¢¾ £¼¾Æ Æ
À Ò ÒÉ ÒÊ Ê ¢¾ Ç À
À ÒÉ ÒÊ Ò¼Â ¢¾ ¡Á ££¾ Ã
À Ò ÒÉÒÊ Â À Á Æ ¢¾ ÒÁ¼¼À
À Ò ÒÉ ÊÒ¼É ¼ÔÉ Ò
À Ò ÒÉ ÊÒÅÉ ÒÆ.
100
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ À Ò ÒÉ ÒÊ Á .
À Ò ÒÉ ÒÊ Æ Æ , À¾Â À¾¼
¢¾ Ç Ç ÆÒ¼.
À ¡Â .
À ¡¢É ¼ ¢¾ ¡ÊÆ ¬Ê¼¼Éà ¡Â .
5.2 ÒÒÁ
Æ ÁáÒÁÉÔ¤Ê ¡Á Æ ÁÊÁ ÊÅ ¾
ÒÉ ¾Á¡ÉÅ ÆÁ ÓÁ ¢¾ ÆÉ ¡Ã Á Â, Ô¾ ¢¾ ÒÊÁ
ÆÊÅ , ¡ÓÁ¤Ê à ¡ÒÁ ÉÔ¤Ê ÒÇÂÒ¡Ù ¢¾ ÒÇ ¼À ¾
¾Ê ÅÉ ¦.
¡ÆÊ ¡Á  ÆÁ à ¡ÒÁ ÔÉ ¤Ê ¥ÊÃ
ÒÀ Á ¼ÃÉ É ¤É ¢¾ ¡Á ¾£¼ÃÉ Ã À ¾Á Æà ¡ÒÁ
ÉÔ¤Ê:Å
¡ÓÁ ¤Ê ÓÒÉ Å¼Ê ¡Å -ÒÊÁ Æ, ¡Â ¢¾ ÒÁ ¼¼À -
Á Æà  ¼ÂƬÁ¢¬Ê ¢¾ ¡¾Â ¡ÉÂ.
¡ÁÆ Æ ¢¾ Â¼Â Æ ¤Æ ¡ ¢¾ ÅÊ ¤Ê È ¡ÉÁ ÊÄ ¤¡Ò¼Ã
Æ .
¢É ¬Á¬È ¢¾ ÒÉ ¡ÙÅ Æ ¼Æ Á
¤£É ÓÉҤŠÑÉ ¢¾ Ù ÑÉ ¡ÉžÂÆ Á ÓÁ ¢¾ Ê
¡¼¢¾É ¡¼Â.
¡Á Ä È ¾Æ ¼Ä, Ê ¢¾ Ä È Á
¼É ¼ÔÉ Ò¡ÆÊ ¤¡¼Â ¢¾ ÊÅ .
Ê £¤Ê¡¼Â Á Ç ÒÇ ¾ ¢¾ Á
¼Á Ç ¤Ê ÃÇ.
¡ÁÆÉ ¡ÃÒ¡ÊÆ ¤ ¢¾ ÓÁ ÓÈÊÒÁ¼¼À Á ¢¾ Á ¤Á
¡¼ÔÊÒÁ .
101
À
ÒÆ É¢ÉÁ "
ÆÉ Ò¡¼£¾¼Ã
ÉÆ ÇÆ ÊÊÁ ÒÉÓÀ ÉÒÇÉ
Æ Á áÒÁ ÉÔ¤Ê ÅÙ Ô Ê ÊÁ ÄÊ ¤ÒÁ ¼Ã,
¡Å,¤Ã " Ê ÊÁ ÊÄ ¤ÉÈ " à Á¡¼¡ÊÆ ÓÒÉ ÊÁÊ ¼À Â"
Æ Á à ¡ÒÁÔÉ ¤Ê Ê ÊÁ ÄÊ ¡ÅÉÇ ÆÁ
¤"
Á ÇÁÆ Á à ¡ÒÁ ÔÉ ¤ÊÃÁ ¡¼" ¡¼
¾ÒÒ¡ÓÆ ¡ÆÊ ÓÒÉ ¡Á Â Ô ¤ÒÁ¼Ã ¡Å ¤Ã "
102
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ Æ ¼Ã 12
Á ¼Á Æ ÂÆ ÉÈ Ã , . ÒÔ ¢¾
£¾ ¢É à 1991-Á ÇÁ
1. £¾¢Éà 1991-Á ÇÁ
¤¥¾ÊÆ -ÒÁ ¼Ã ;; ¥¡Ê ÃÃÆÙ ÊÁ ¢¾ ÁÙ Æ
£¾ÊÁ ¼ à ,, Á ÁÂ Æ ¡ÒÁÆ ¥Ê ÊÂ Ç¾Æ , ÂÆ Ò¡ÒÁ Ƥ¼ÆÒÉ
£¾¥ÓÊ Á Ù. ¤¼Ê ÒÁ¼ à ;; Æ¡Á ¥Ê Ç Â¾Æ,
£ÒÔ¾ÊÆ ¾¾, £¾¥ÆÂÒ¡Ù; ¡¼ÁÊÁ Ã¥Ê ÊÔÉ
¢¢Ò¼¡Ã£¾, ÂÉ ¥ÒÉ ÊÁ ÒÁ ¢É ¤ÈÉ ÉÒÉ ¦£¾¤
¥¾ ¼ÊÒÁ¼Ã ;; ¢É ¾Ã Á à ÄÊ ¡ÉÁ : Æ ¡Å ¤¡-
¡Â£Òà ¡É ¡Á ÉÀ ÊÈ Á¾ÒÉ ÉÇ Æ Ç¾Â -¡Ã-£½¡¼Éà À ¡Ã ¡Á ¡Ò
¾ à ¥Ê Ç Â¾Æ¤Ã . . ¤¼Ê ÒÁ ¼ à ;; ÒÓÇ¢ÓÒÁ ¢É ¾
ÒÉÒÒ -½ÁÀ¥ÊÉ¥¤¼¼ÉÃà ÊÄ. ÆÉҡá¤ÒÁ¼Ã Á
à . ¾ÒÉ ¼Á ¼ÉÃÀ£¾Á ¡½Â Á ½Ã Á
¡ÁƼ¤Éà ʡÁ££¾Ã È ÊÁ ¼À £¾ ¡É À ¥¤Ê Ê Ç ¼Ò¼Â ¤Ã É Å:
¡ÓÁ ¤Ê ÆÇ¾Â Æ £¥Ò ¢¾ È ¡À ¾Á Æ ¬Ê ¼ÉÃÇ . ÁÊ , ÆÊÁ ÃÊ ÉÄ
¤Ê¡Ò¾Ô ÒÁ, ¼¡Òà  ÉÀÓ Æ .
£¾Ò¢¾ÒÊ ÀÊ Á¢É £¾¤¥¾¼ÊÒÁ ¼ à ;; ¢É à ÒÉ
¾Æ ; ÒÊ Ò¬Ê ¼Ê Ò¼ ¢¾ ¡Á ££¾Ã¢É ÁÊÅ Á ¡Éà ÄÊ Æ
ÊÒ¡ÊÆ ÈÉ Ç £¾ÂÒÁ. ÉÔ¢¼Ê ¡Å £¾Ã¼É ÔÉ ÃÄÊ ¢¾
ÂÒÁ ÁÆ ¢ÉÊÀ È É Ò ¡ÓÁ¤¡Ê ÓÆ ¥¡Ê ÁÒ ¼ÃÒÉ ÉÒÁ
£¾¥Ê à ÔÉ ¢¥¤¼¼ÃÉÓÉÇ¡ÓÅÊÁ ¤É ¼¡ÉÃ Ã Æ ÓÔÓÈÊ
Ç Ù¡Ò¾ÁÒÒÁ£¾ ¢¾ Ê ÒÁ
¬Ê¤¤É ¡Ê Á £¾¢É Á  ¢¾ ¡Á £¾¢É ¡Á££¾¾Ã ÁÈ ¤Æ .
103
2. Á¼ÁÆÂÆÈÉ . Ã
1.1 Æ ÒÆ ¾Á Æ Â ÆÈÉ . Ã
Êà ¤Ç ¤É ¥¡Ê ¾ÃÉ ÊÄÙÁ ÁÈ Â Ã¥ÓÊ Á ¥
ÁÆ ÂÁ . ¡¼ÃÄÉ ¥Ê À ¡Ã Æ ¤¾Á Æ Â Æ £Ã ÁÈ
 à À À¾Â¡¼. Á ÈÂ Ã¤Ê À ¡Æ ¡ÃÇ ¥Ê Á
¼ ¡¼¢Ò¼Ã £ÒÔ £À ¡Æ Á ¤Ê¤Ê
¡ÆÊ Á ¡¼ ¡ÉÅ Á ¼ÓÈ ¢¼¡Éà ¬ÆÁÁ ¼Ã ¢É Ê
Ç Á Ê ÂÒÁ ¼Ê ÒÁ¼¼À Áʤ.É
¥¤Æ ¡Åäà . Á È Âà ¥Ê¡ÓÁ ¤Ê
¡Æ¡Ã Ç ÈÊ ÀÁ È Â Ã ¼¾¾Á Æ Ã ÄÊ ¤ÒÁ¼ à Ç
¾ à . ¢¾ ¡ÊÆ ¡Á¼¡¼Æ ¼À ¼¾¾Á Æ Ã
¢¾ ÉÔÓÈ ¢Æ ¾¼¾¾Á¼Â ¥¡Á¾
ÁÆÂÆ . Á È Â Ã ¤Ê À¡Êà ÔÒ ¥Ê ÇÙ Æ ÓÔ¼Á
¤ ¢¾ É ¡¼. Ê Á ÁÊ , À ¢Ò¼Á ¼¡¼¤¼Ê Á ¥, À
¡Ã Ê ¾Á Æ ÂƼÉà á¾Á¡Ã, Á¼ÓÈ ¢Ê
Ã Ç ¤É ¤Ê É Á Ò¡Á ¡¼Ã¤ÆÁÆ
£¾¤Á Ç Á ¢¾ ¤Ê ÆÒÀ¡¾ÁÓÊ .
¢ÒÂÊ Ã ¤Ç ¤¼É ÉÃÃÊÆ ¢Á ¼Áà ¡¼¡ÃÉ Êà ÒÉ
“ÁÆ Â Æ ¡¾Á à ” ¡É ¡¾ÃÉ ÊÆ ¤¥ ¡Æ ¡ÃÇ ¢¾ À¡¾Á ¤¥
¡Êà ÔÒÂ Æ Ã ÇÙ ¡Á “¼Â áÊà ÔÒ”. ÉÀ Ô ¡Á ÈÊ
À Á ÃÙÇÊ ÉÀ ¢¾ È Â ¡¼Æ ¥À ÊÀ¡Ã Ê Ã ¼Â à Êà ¢¾ Á
¼ÉÀ ¡Á¼Â¤Ã ɼÉÃâÒ ÁÙ ¼Éà À Á¤¡¾ÅÉ “ÒÆ ¢¼ 3” ¢¾ ¼Á
3 ¡Á ÒÆ ¢¼¤ Ê Å Ê¾Â £¢È ¾Á ¼¼¡Â Ê ÒÁ ¼
¼À £ÓÁ ¥ÒÒÊ Á ¼¼À Á à à ¢¾ ÒÁ ¼¼À ÅÉ ¦¼Ãɤ¡Ê ÅÉ Æ £¡¼
¡Ã ¤Ê Á È Â Ã ¡Á ÒÆ ¢¼Æ ¼Ç Æ ÁÊ Å ¡Ã ¤Ê ÉÇ¼Ä ¢¾ Á¼¾Ç  ¼ÃÉ Ã
Ç Æ Á Æ ÒÊ ¼ÃÉ Á À Æ¡ÆÊ ¡Á  Á ¢¾ ÃÉÒÓÒÉ ¼¡Å ¡ÃÉ ÄÊ
104
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ “Á¼É ¡Á Ò¼”. à ɬÄÉ ÒÁ È
 à ÃÀ¾Â ¡¼¼ÃÉ À¡Ã ¢É à . ¥Ê ÆÀ ¡¾Á ¢¾ ¡ÁÆ
¡Á ÓÈ ¼À ¡¾Éà ÊÆ ¢É à . Æ ¡ÂÁÇ Á .
ÓÂ È ¢¾ ¡Ã¡¼¡Á ¬ÉÄ¤Æ ¢Ò¼ÅÊ ¤À
¾Â ¡¼. Á ¼¡Â ¡ÓÁ¥Êà Êà ÁÙ Á ¼Ê ¡Å ,
à Ծ¼Ê ¡Å . ,ÃÊ Á à ÒÀ¡Á ¼ÃÉ Ê Ã Â
ÓÈ¤Ê ¡Â , ¡Å , Á Æ ¢¾ ÒÁ¼¼À ; À ÁÇÁ ¼¡Éà Á Á
ÒÁ ¼¾ÁÆ Â Æ ¡ÉÅ ¤Ê Á ¼¢Ó¾Â
¡¼Ã À ¡Ã ¥É ¡Á ¼.ÉÃ Ê ÊÁ , ¡Ã ¡¼¡À Á ÒÉ ¬ÉÄ Ó È.
ÓÂ È ¢¾ ¡Ã ¡¼¥Ê Ã Æ ¤¡Á À ¾Á¢ÓÇÈÊ ÒÊ
Ã Ç ¤,É ¡Á ¡Ã¼¤Ê¢É Á ¼¢Ó¾Â . Á È
Â Ã¥Ê ÙÇ Æ ÓÔÊ ¾ÁÆ ÂÆ ¢¡ÉÆ ¼¡Éà ÊÁ Ê ÒÀ Á
¼¾Â ¢ÁÆ ÂƼ à ¼É ¡ÉÅ Ê Ò¥ÉÈÒ¡Á
ÁÆÂ Æ £¡ÁÊ ¾Æ ÒÀ Á ¼¾Â ¢¾ £ÊÁÊ È ¡ÁÉ : ¢Ò
 ¡Å , ÁÆ , ¾Â -ÒÁ ¼¼À.
¡Êà ÔÒ ¥Ê ¼Â ¼¢¼Ê ¾Á Æ ÂÆ ¢É ¢Ó¾Â .
Ê ¾Á Æ Â Æ ÉÅÉÆÊ Á¼¢Ó¾Â¤¡Ê ÁÊ¢
Ê ÒɤÒÁ Á¼ÁÆ Ç ¢Ó¾Â ÁÆ Â
ÆÊ Ê Ò¬ÊÒɾ¼ÄÂ Æ . ÁÉ ÊÁ , ÔÉ ¢¾Æ ÒÀ Á ¼
¾Â ÙÅ Æ¡¼Á Æ À¡ÅÉ ¡Á¡Ã ¼¤¢Ê É Á ¼¢Ó
¾Â Á Æ , ¡Á Æ ÃÀÉ Ê Ò¡ÊÁ¢¤¢Ê ¾É Á Æ Â Æ À ¡Å ÃÉ
Ò¡ÊÁ ¢¤Ê¢É À Á È Â Ã, ¾¼Â ¥Æ
Ã, ¾Á ¼Â ¢¾ ¡¼Ã ¡ÊÁ ¼¼ÉÃÊ Ò¥ÉÈ Á Æ ÂÆ.
1.2 Á ¼¡Â-ÁÆ . Ã
. ¡Â ÃÉÓÂ È (Ã . 1953-1977)
¡¼Ã ¡¾Éà Á¼¾Æ¡Â ¢ÓÒÈ ¢¾ ¢Ã Á ¼¡
 ¤¢ à ÊÁ ¼À ¤Ã . £Ã ÊÆ ¢¾Æ ¡Â
105
£ÒÔ ¢Á ¼¡Â Á ÃÊ¡ÊÁ Á ¼Ç À
¬Á £¡¢É ¡ÁÙ , ¤¡ÊÅ ÊÆ ¢É¥ÓÊ Á ÉÒ¡ÙÅ £ÒÔ
¼Ê ¡Á££¾Ã ¢¾ ¡Â ¼Ä .
Á ¼¡Â䥾¼À ÂÆ ÁÁÔ
¡ÁÀ ¡ÅÉ ÈÊ ¾Â ¢ÓȤ¤¾Â ¢¾ ¡¾ÁÉ Á ¼Ç
À ¤¢ à ÊÁ ¼ à ¼É ¡Æ ¡ÃÇ ¥Ê £ “Ê Ò
£¥ 7KH *U HDW /HDS )RU ZDUG ” £ÃÇ Æ¡ÅÉ Á ¼¤Ê à ¡Á ¡¼
Á ÆÂ Æ ¼¼Éà Á¥, ¤¥¾Ê¾Ã Á ¥Ê ÁÊ ¡ÆÊ ¡ÅÉ ¡ÃÉ ¾Â ¤¥Ê Ê
ÙÒÉ ¡¼ÉÆ. ÁÉ ÊÁ, ÄÉ Ã ¡¢Ó À ¡ÆÊÈÉÇ À ÙÊÄ
¡ÓÁ ¤Ê Æ ¾Â ¼Ê ÂÀ ÀÉ ÔÀ Á ÒÊ , ¡Â Æ . ¤Ã
. ¾Á À Ê¥ÊÁ £Á¡ÊÁ¾Â¼ÂÀ. ÙÁ
ÁÊ , ¾Â Á ¢¾ ÆÒ¼Ê ¡Â ÄÉ Á¡ÊÆ ÈÉ ÒÆ Â.
¡ÂÉ ¤À , Á ÀÊ Á¢É¼Ê ¡Å ¤ÒÉ ¥¾Ò Á ÒÁ¼
¼À ¥Ê¡ÓÁ¤Ê ÒÆ ¡Â à ÀÉ¥Ê Ã ¤.
. ¡Â Ã¥¾ÂÓÈ (à . 1978-2000)
Ò¾ÆÊ ¡ÒÙ £ “Ê Ò£¥” ¢¾ “ÂÒÁ ÒÁ ¼¼À ”
¡ÓÁ ¤Ê Ò¡ÉÅÁÊ Æ ¼Éà þÉÀ Á ÇÙ ¾Æ . Ê ÁÊ , ÒÀ ¡¾Á ¤
Á ¼¡Â Á ¡¼¤Ã ¼Ã¤É ¾Ê Æ ¡Â Ù ¥¡Ê Á
ÒÆ É: ¤¾Ê Á ¢¾ Æ Ã ¡Á ÒÉ ¾Æ ¡ÂÊà à ¼Â  ÒÉ ¡
 ¢¾ÒÈ . ÁÊ , ¡ÉÅ ¡Å¡¾ÃÉÃÔ¾ÁÙ ¡Òà Â
¡Æ¡ÃÇ ; ¼É ¡ÃÊ ÔÒ À¥ÊÂÓÈ ¾Æ ¡Â ¢¡ÆÉ ¥ÉÈ¡Â ¢
Ù £ “¼Éà Á ¥” :Å Ê ÂÀ , ÇÀ, ¼ ¢¾ Ò¼
-¡Á ££¾.à ÒÈÉ Á ¡Ã¡¼ ÁÉ :ÃÊ
ÓÂ È Ê ÂÀ: É ÓÂ È ¾Á¥Ê À Æ¤Ê ÒÂÀ
ÊÆ ¾Â ¼Á Æ ¤Ê¢¾É Á ¤¾Ê Æ ¾Ò¤¾Å ¡ÓÁ ¤ÊÒ
 À ¢ÓÈ ¤¤¾Â ¢¾ ¤ÉÀ ¡Ê à Á Ô. ÉÁ ÊÁ, ¾Á
ÉÄ Æ ¡¾Ã ¾ÆÉÁ ÉÒ ¢¾ ÉÔ¤Ê¾Æ “ÒÓÁÂÆÒ¡ÓÅ ”
106
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ¢¼ £¡¾Éà  ¤À ¤¼Ê Éà  ¤Ê Á ¡ÆÉ ¥¾Ò ¢¾ À
Æ¤Ê ÒÂÆ ¾Â À Ò¬ÉÄ ¤ÊÁ ¾Á ¤¾¼É¡Ã Æ Á
¡ÉÆ Â. ÉÒ¼¡Éà ÙÅÒ¡Æ ¡ÆÊÀ ¡Æ ¥ ÙÅ ¡ÁÔÊ ¥ÒÊ À¾£Â ¥.Ê
ÓÂ È ÁÉ É Ò¡ÓÁ ¤ÊÆ ¾Â ¼Ê Ô¡Éà ÊÄ Ù ¢¾
¢¥Ê ÁÔ ¼Á¡Á ÒÉ ¤Ê Æ ¾Ã ÓÁ ¡Éà ÄÊ .
ÓÂ È ¾Æ¾: ÒÉ Ã . ¾Á Ã¥ÊÂÓÈ ¾Æ
¾¤Ê ÂÀ É £ÊľÓÁ ÊÅ Â Ê Â À ¢¾ ¡¾ÃÉ À ¾Æ
¾¤Ê :Å ¾ÒÇ ¼ ¢¾ ¾Ù £Ã Ç Æ ¡ÅÉ
¡Éà ¢ÓÈ ¤ÊÈ ¾Â ¢¾ Ê Á ¤ÀÉ ¾Ê Æ ¡Â ¥ÓÊ ÁƼÆÙ ¡Ã
¥Ê Æ¡¾Ã ¾Æ ÒÇ ¾¼Á ¼Ã ¡ÓÁ¤¡Ê ÃÁ Á ¡Â ¡ÃÊ È ¥.Ê
ÂÓÈ ÊÁ: É ÂÓȾÁ ¡ÓÁ ¬Ê¼ÃÉ Á ¡Á Æ
¼ÁÆ ¡¼; ¾Á¼Ê É ¢¾ ¾ÁÒÂ Â Ê ÆÉ ¾ÓÁ Ã
¢¾ À ¥¾¼ÁÆ ¤¢Ê ¾É Á ¢¾ ¾Á ¡Á ÊÈ Á¤¤
ÁÁ Æ ¤Ê¢¾É ¼ÊÂÉ . Ҽ ÃÊ¡Ã ÓÁ ¤¾Ê ÓÁ-¾É ÉÈ ¤¼Ê ÉÂ
Ê Ê Ã ÒÆ È ¢ÉÂÁ£ÉÁ É ÒÁ ¡ÓÁ ¤Ê¾Á¼Ê Â
ÀÉâÓȤ¤Á ¼¡Â Æ.
à . ¾Á¥Ê Ç ¤Ê¾Á ¼Ê É Á ¡Á¾ÓÁ ¼Á
Æ¼Ê ÂÉ Æ¡ ¢ÉÊÆÉ À Ò¬Äɤ¢Ê ɾÁ . Ҽ à ÉÁ É Ò¥¡Ê ÓÁ ¤Ê
¢¾É ¼Ê ÂÉ Ã¢ÓÈ ¤¼ÉÃÁ ¼¡ÂÆ ¡ ¢É Á¡À ÓÁ ¤¾Ê ÓÁ
¾Á ÇÙ ¾Æ ¡ÉÅ Æ ¥¤Ò¾Á ¼ÊÂÉ £
ÁÉÒ¾ÓÁ ¾Á ¼ÁÆ ÀÉ ¾Â Á ¾Ò¤¡¼ÇÙ¾Æ
¤Ã . ¡ÅÙ ÀÉ ÒÉ ¤Ã . ¢¾ ¾ÓÁ ¾ÁÀÉ
¾ÓÁ ¼ÁÆ ÙÇ ¾Æ ¤Ã. ¡Á ¤Ã .
¤Ã . ÃÄÉ Ã ÂÓÈ ¾Æ¡Ã ÉÅ ¢Ê¥Á ¾ÓÁ ¾Á
¢¾ ¡ÓÁ¤Ê Á¡Á ¾ÓÁ ¾Á ¼Ê ÉÂÃ Ò£É ¤:Å À Æ
£Ê Á¡Áà ¢¾ ¾ÓÁ¼ÉÃ¢Ê ¾ÒÉ ¾Á ¢¾ ¼Ê É ,
Á ÁʬÒÉ ÓÁ  £Æ ¢¾ À¾Æ ÒÉ ¢É ¼Ã ¤.Ê ÆÂ
107
ÓÈ ¥Ê¡ÓÁ ¤Ê¾ÓÁ¾Á¡ÃÉ ÊÄÙ ¢É ¡À ÓÁ ¤¡Ê à ÒÉÀ ÆÈ Á
¾ÒÉ ¾ÓÁ ¢¾ ¾É ¼ÊÉ ¡ÓÁ ¤Ê Ò¡Æ À Ê ÈÊ Å ¡Â
Á¡Â ¡ÉÅ¼Æ ¢¼¡É ¡Á Ê ¬Ãʤ¢Ê ɾÁ ¼Ê É .
ÓÂ È ¾ÁÒ  : ¢ÓÁ ¡ÅɼÃÉÀ Á ¼Ê ¡Â à ¢É
¾ÁÒ  ; Æ ¾Â ÇÀ à ¼Á Æ ¤Ã . ¢É ¡Á¾Á ÒÂ
 ҡ ¡ÂÉ ¤À , ¾ÁÒÂÂÒÉ Ù¼Ä
¢¾ ¬Ã ÃÊ ÀÉ ¤ÀÉ ¡Ê à ¾ÓÁÈÙ ¡ÅÉ ÒÉÀ à ¼ ¤¾Â ,
¢ÉÁÒÒÉ ¡ÅÙ ¾Á . ¤Ã . á¾ÃÉ ÓÂ È ¾Á ÒÂ
 £Æ¡¾Ã ÀÆ ¤¾Ê Á Ò  ÊÉÆÆ À ¥¾¼ÁÆ ¤¢Ê ɾÁ
¢¾ ÔÉ ¡Á¡Á ÃÀ ¥¾ÒÂÂ ¢¼. Ã,Ê Á Ç
¤¾Ê Á Ò  ¾À Â Æ À ¥¾ÙÁ Á¥Ã Ê ÒÊ Æ¡. à .
¥Ê¡¾Éà ¤Ê¾Á Ò  ÃÂÙ ¤¾À  ¤. É ¤À ,
ÂÓÈÀÁÀɼÁ Æ ÆÀ ¡¾Á ¡¼ÆÉ ¼Éà Ò, ¾Á Ò  ٠¢É Á ¼Ä
¢¾ ¡Á¬ÃÊ ¡ÅÉ Á ¥ÀÉ ¤Ê ÊÒÀ Á ¤Á ¼ÇÇ ¾
¢¾ Á ¼Ç ¾Â .
¤ÉÒ¼Ê Ç Ã Ã ÄÉ ¡¾ÉÃÓ ȾÁ Ò  £ÀÆ ¤Ê¾Á ÒÂ
¼Éà ¼Ä Ê À Æ £Ê Ê ¡ÓÁÀ¥É Ê ÀÊ ¾ÆÊ ¾¾ ÅÙ ÉÔÓÈ ¡ÁÀ¾Â
Á ¡Æ . £ÁÉ ÉÒ¡ÓÁ ¤Ê Æ ¾Á Ò  ÃÊÄ ¢¾ ¬ÊÃÀ
ÇÙ ¾Æ ¢É ¡À ÓÁ¤¾Ê Á Ò  ÙÇÀÒ¾Æ ¢É ¤Ã . ¡Á
¢É ¤Ã . ¡ÂÉ¡ÓÁ ¤Ê¡Ã à ÒÉ¡Â ¾Ê Æ . É ¤À ,
ÒÀ ¡¾Á Ó ȡÂÉÅ ¢¾ ¡Ã ¡¼¡À ÓÁ ¤Ê¡Â Ã
£¡¢ÉÆÉ ÒÆ Ù ¢¾ ÓÁ Ó¢Ó¼Éà Å
ƾÁÒ  ¥.Ê
ÂÓÈÊ . ¾Æ ¼Ä ¢¾ Á ¢¾ÔÉ : É Ã . ¾Á
¡ÁÊÈ ÒǼ¾Ç À ¼Ê ¾ÒÉ ¡¼¼Á Æ É À ¡ÃÊ
¾Á Ò ¢É £È ÉʾÒÉ ¡¼ ÉÀ *'3 ¤Ã .
¡¾É ÃÔ
108
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ¼Ê Ç Ã Ã ¡¾ÉÃ Ç ¤¡Ê Æ ÒÆ Á ÊÁÉ ¡¼ ¢¾ Ã
ÇÙÉ ÀÊÀÁ ¤À ¡ÊÆ É ¦¡ÉÁ : ÇÙ,Ã Æ ¡¾Ã¾Ô¤À
ÇÀ ¡ÆÊ ¢¾ ¾Æ £À ¡ÆÊ Ê ¼Áà ÂÓÈÁ ¢¾ÔÉ ¤¡Ê ÁÁ
¢¾ÉÔÔÒ. ¡Ã ¡¼Ã ¡ÓÁ¤Ê ÈÉ Ê ¾ÒÉ ¡¼ ÉÀ *'3
¡ÃÉÄÊ % ¤Ã . ¡Á , % ¤Ã .
Ê ¾Æ ¼Ä Ã¥Ê Á ÊÁ ¡¡Â¡Â ÊÄ ¢É Å: ¡Â¡Â, ¥È ,É ÒÆ
¡Æ ¢¾ ¡¡Â ¡ÂɾÁ¥ÊÉÀ Ê£Ê ÊÅ É ¦ ¢¾ ¤Ê  ¡Â ¼
¢Ã É À¾ÂÁ É ¡¼¼ÉÃ¾Æ¼Ä ¡ÅÉ Ä È¾Æ ¼Ä ¢¾ ¡Á££¾Ã¤¤Ê
Á ¼¡¼. ÓÂ È Ê¡Ã ÓÁ ¤Ê ÈÉ ¾Æ¼ÄÉ¡¼ ¡ÃÉÊÄ
Á¾Ê£¾¾Á¤Ã . ¡Á Á¾Ê £¾¾Á¤Ã .
¢¾ ¤Ã . à ¡Á¡¼¼ÉÃà Á ¾Æ¼Ä É ¡¼¡ÆÊ ¾Æ ¼Ä Ù ¡ÁÁÁ
¼Ã £¾Á ¾Á¡½Â £ÃÈ É Á¾Ê £¾ ¾Á .
ÓÂ È Ê ¡Â: É ÂÓÈ ¼Æ áÉ ¡Á¼
¾Á  ÔÒ ¼¡Éà ÓÁ¬Ê ¼ÉáÁ¼Ê ¢¾ ¼
¡¼. ÉÀ ¤Ã . ¥ÊÃÁ ÁÊ ¼¡Â ¡ÃÉ ÊÄ Ã ¢É ¾Á
ÉÄ ÇÙ Æ ¼Æ à ¾Æ ¤¡Ê Á Ô¼
¡¼¡¼ÆÉ ÊÁ ¢¾ ¤ÊÆ ¼Æ ÒÁ ÄÉ ¡¾ÃÉ Ç¤¼Ê ¡Â ¡ÓÁ
¼Ç¾À ¼¡Â ¢¼Ê Ù ÓÇ ¤¡Ê Æ ¢¾ ¼
É ¡¼¡ÊÆ Â ¼Ê ¤Ã ¥.Ê
À¡Ã ¼Ê à ¤¡ÊÅ ÆÊ ÉÒÙ ¢É ¼Ä Ê
¾Á À Æ ¤ÊÉ ¡Â È¤Ê Á ¡Ê ÉÀ ¢¾ É ¡Ê ¡Â ÑÈ ¡ÓÁ
¤¡Ê à ÁìÊüÃÉ ÉÀ Àɤ¡Ê þÓÁ . ÁÉ ÁÊ, à . ÃÉÄ ¥Ê À ¡Æ ¡
Á ¡Ê¡ÂÑ-¡Â ÊÈ ÊÁÉÀ ¤Ê¡ÓÁ ¤Ê Æ ¼
 à à ÊÄ ¢¾ Á ìÊüÃÉÉÀÀ¤É ʡþÓÁÀ ÇÙ ¾Æ .
ÉÒÊ Ù ÁÙÁ à ¥ÊÁ ÊÁ ÊÄ ¤ÉÒÊÆ ¼Æ ÒÁ¼Ã ÈÉ Ô¥Ó ¢¾
¡Â ¡Â £¢ÉÙÁÁ ¼ÃÉ Æ¼Ô¡Á ¡:Å ÁÙ Á ¼ÉÃÅÊ ¡Áǡ¼Ê
É ¢¾ ÁÙ Á¼Éà ÅÊ ¡Á Ç¡Â É ¡¼. ¤Ã . á¾ÃÉ Ç¤Ê
109
Á¾Æ ¼Ä ¼ÊÈ ÉÃÉ ¡Â ¾¾Á ¡ÊÆ ¾Æ ¼Ä¤ÁÙ Á ¡¼Ã
£Ã À ÁÒÆ¡Â .
ÂÓÈ Ê¡ÂâҼ¤¡ÅÊ ÆÊ £¾Ò¢É Æ Æ
À¡¾ÁÙ Ê ÒÉÓÁ ¾ÁÒÆ ¼Ê ¡Â ¤ÒÉ Â
ÓÈ¥¤Ê ¾Á È¡¾É ÀÉà ¡ÉÂ È ÒÉ ¥¾É ÂÓÈ ¼ÉÃÒÆ
¡¾É ÉÀà ¤¼Éà Á ¡Â ¡ÊäÒÉ ÂÓÈ ¢É ÀÉ.Ã
. ¡Â Ã ÁÙÂÓÈ (Ã . 2001-Á Ç Á )
ÂÓÈ ¡Â¡ÓÁ ¤Ê ÃÃÆ ¼Ê ¡Â£¾¡ÃÉ ÄÊ £
¡¢É Ê Ê ¾ÒÉ ¡¼. ¤Ã . à ¥¡Ê ÆÊ ¡Á  Æ
Ê £¾ ¢¾ ¡ÁÈ ¾ÂÂ Ê ÆÉ ¤Ã £¢¤É
¤¡Ê ÃÉ ÊÄ ¤ à ¡Á ¤ à ¢¾ Á Ç Áà ¡Á¡¼¼ÃÉ Ã
ÈÉ ÆÉ ¡Á Á Á ¬ÉÄ £¾. È É¾Æ ¼Ä à ¤É¡¼¡ÃÉ
ÊÄ ¡¼ÆÉ Á ¾Ê £¾¾Á ¤Ã . ¡Á Á¾Ê £¾
¾Á ¤Ã . ¢¾ ÁÁ à ¡Á ¡¼¼ÉÃ Ã¾Æ ¼Ä¤É ¡¼¡Á
ÁÁ ¼ à £¾ ¡¡¼¼ÃÉ À¾Á Á¼ ¡ÁÁ Á ¼ à £¾
,ÃÊ Ã Á Á Á ¤¡Ê Â Ò Ã Æ ¼Ê¡Â ¡ÉÃ
ÄÊ £ÉÆ¡Ã ¤Ê ä¡Ê Â Ò¤É É Â Ê ¢¾ À¾Â¾ÒÉ¡¼
¡Éà ÄÊ ¢¾ ¡ÓÁ ÀÊ Æ ¾Æ¤¢¾ÔÉ ¡Â É ¡¼Á¼¡¼
É ¦ ¡ÉÅ ÉÆ ¡ÃÊ ¢¾ ¾Æ ¼Ä ¾ÒÉ ¡¼.
Ê ÁÆ : ¡Ã¡¼ ¢¾ Ó ȡÂà ÉÆ Æ ¤Ê
Æ Ã ¥Ê ÃÒà  ¡ÁÈÉ Ã ÊÄ . ¢¤É ÔÒÁ ¡À Á¡¼Éà ¤ÀÉ ¡Ê à ÁÁ
Æ É ÒÊ Ò¼Ã¡É ÓÁ¤¡Ê à Áɦ¡ÁÉ : ¢É Â¼Â Æ ¡ÒÁ
Æ , Á ¡Â , ÁÒÆ , Á Æ ÊÁ¤Á
Æ . ¡ÉÅ ¾¥ÊƤ¡Æ Æ ¢¾ ÒÆ ¡Å Ã Ò¢É Á
Ù . ¾Á à ¥Ê ¡ÉÅ ¢Ê¥Á £À¤ÊÒÇ
¢¾ Ç ¤ÊÈ ÊÆ Ä ÁÊ ¤Ç Æ Á ÆÂÆ ¢¾ ¡¼, ÒÇ ÉÅ Ò
Æ ¢¾  ¡¡Ã Á ¡ÉÅ ÒÇ ¡Ã¢É ÊÀ È ¼ÃÉ Ê¥ÆɤÉÈ ¡¼, Ê Á
110
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດÁÊ Á ÙÇ ÉÉ ÒÉ ¾ÒÉ ÒÆ ¡Å ¢¾ Æ ÆÙ Ó¤Ê
 ¡¾Ã ¢É Æ ¤À ¡Ã ¼¾Ç  ¢¾ À ¾Æ Òà ÂÀ ÒÁ ÙÄÊ.
3. Á¼ÁÆÂÆÈÉ . ÒÔ
1.1 Æ ÆÒ¾Á ÆÂ Æ ÉÈ . ÒÔ
Á ¢É à . ¡Á ÆÊ ¼É £Óà¥Ê À Æ ÉÀ ÊÈ Ê Á Ò¾É
¡ÅÊÄ Ñ½ÁÉ ¡ÓÁ ¤¡Ê à ƾÒÉ Ñ½ÉÁÁ ÒÔ . ÙÁ Æ £¾Áʼà ,,
ÊÂÇ ¾Æ ¼ÒÔ ¥ÊÀ Æ Ê Á ¾ÇÊÄ ÉÀÊȼÉÆÒ¡¼¤¡Å
 à . ¡ÃÊ ÒÉ “Ò Á ¡Å ” ÃÁ .È ÙÁ ÊÁ , À
¥Êà Á ¡¾ÅÊÁ ¼ÉÆÒ¡¼ £¼É £Óà  ¥Ê Å ¡¾Å ¤Ê¡Á ¼
¡¼Æ ¼À  ÒÔ. ¢É¤Ã . ѽÁÉ ÀÊ ¤Á ¡ÆÊ
ÒÔà ÊÁ Æ¡Â Ã . ѽÁÉ ¥Ê ¾¥¤Ê¢É ÒÔ ÈɬÓÆ Ô
ÔÈ ¡ÓÁ ¤ÑÊ ½ÉÁ À Ê ¡ÁÆ ¼ÂÁÆ¡Â ÈÉ¡Å¡¢Ã Ò ¡¼ÒÂ
¡¢Â ¾ Æ ¡¾¥ÊÆ ¾Æ ¤ÑÊ ½ÉÁ ¡¾Å ¢É ÒÔ ¢¾
¡¼ÒÔ梃 ¡Á ÉÒÒÊ ¡ÁÊ ¬¼ à ơ¬Å £ÒÔ
¡¬Å ¢ÉÉÈ ¤ÊÆ ¼É£Óࢾ ÒÔ¤¢Ê É ÈÉ ¤Ê
Æ Á Á Ò £Ã ¢É Áʤ£Ê  ԡÁƾÁ Æ .Ã
à . £Â Ô¥¼Ê À¾Æ  ¡ÉÅ Á ¥¾É Á Á ¡Æ ¤Ê
¾Á¾Á ¢¾ ÉÔÆ ¤¾Ê ¼¾¾Á £¤Ê Æ¡
¡Á¼¡¼. ÁÊ, Á Á Ò À ÊÙ¾Á¾Á ¢¾ ¥¾Ê¥Ã ÉÈ
¼Éà ½Ã. Æ£ÂÔ ¡ÁÆ ¢ÒÆ £Ã Ê Å £Â
È ¡Á ¼ÃÉ Ä¼¡¼ ¢¾ Á ¡¾Ò ÊÈ¡Á Ê ¤Ê ¡ÆÊ ÃÆ ¤
Á  ¤¤¡¾ÅÉ É ¦. ¤¥¾ÊÃ Æ ¤¥Ê ÃÒ¢¢¼Ê
ÒÂ, ÆÉÒÙ Á Å ¬Ç ÉÄà ġƬ¡ÆÊ ÔÉ ÒÊ
¢ÉÒɤ¥¾Æ £Â Ô¥Ê Ã ÆÆ ÈʼÃÉ Ã Ò¡Á
¢É ¼Ê ¡Å ¢¾ ¬ÉÓÇ ¢Ó ¡ÂÉ ¡Á ¡ÓÁ ¤ÊÆ ¡Ã
ÒÔ¢ÊɾÀ Á Ù ÊÄ.
111
¤ÒÁ¼Ã  à . £Â Ô Ê Á Ê¥Ê Å ¾Á
Ä À £¼ÁÅÁ¤¼Ã À ¾Á¾Æ ¬ÃÊÉÀ¡ÉÅ Á À ÉÁ ¢¾ Â
Á £ÆÊ È Â ¡½Â . ÙÁ ÊÁ , Ò¡Æ À¢É ÊÁ
Æ ÔÒÁ ¼ÔÒ ÊÄ¡Á ¼¡¼¢¼ ¡ÓÁ¤Ê ÒÔ¤¥¾Êáà Æ
¤Á ÅÊ Á ÓÇ ¢ÓÊÄ ¡¾ÊÅ ¦.
à . ¡½Â ¥¡Ê ÆÊ ÓÒÉ ÆÒÔÉ ¡Á ÓÈ ¢ Ò¡Æ
¬Á¬È¼Ê ÒÇ , ¡Â ¢¾ À ¾Á ¼¡ÁÀ ÒÒÙ Ù . à . ¡Â
¢ÉÒÉ À¾Á ¼¡½Âà Ң¢É Ô¤À ¢É À ÀÉ ÀÉÈÊ Á
Á Æ¢Ù ÒÔ¥Ê ÆÁÊ Ã¡Ê ÓÁ ¤Ê¼¡½Â¡Ã
ÒÂ¡Â Æ . ¡Á Æ ¢¾ Ê ÆÒ¡ÁÀ ÒÙÒÙ. ÁÊ ,
ÒÁ¼Ã Á à . ¥Ê à ¡Á Æ ¼Â ÁÁ 3DULV 3HDFH $FFRUGV
É¼È ÃÉ ½Ã ¡ÓÁ ¤Ê ¡½Â ÊÇ ÃÒÉ ÓÉÒ¼¼ ¤ÒÁ ¼ à  Ã
. ¢¾  ¼Á Æ ¤Ê ÒÔ¤¡Ê Á ÓÈÊ Á ¢¾ À ¡Ã Æ
ÒÔÀ¥É .
Óà . ÆÊ Á ¡½Â¥¡Ê ÃÊÄ £¼
ÒÔÆ ¼ÃÉ Éȼ¡¬Å ÒÔ¥Ê Ç ¡ÊÆ¥É ¡ÅÒÙ ÒÔ¤Ê
¥Ê À¡¾Á ¡ÓÁ¤Ê ¡Å ÒÁ ¼¡¼¤¡Ò¾ÁÊ À Æ ¡ÓÁ¤Ê À
¡½Â ¤ÒÔÂÊ Ç ¾Æ.
ÒÁ ¼ à ¾À Æ Ã . ÒÔ¡¬Å ¢¾ ¤Ê¥ÊÓÒ¡ÊÆ ¡Á ¡¼ÔÒ
Á £¤É ÒÉÅ É “¼¾¾ÁÁ Æ Â Æ ÒÔ” ¼ÃÉ Ã Æ ¢Á Æ ÂÆ
£Ã ÓÉ £ ¡Á ÙÒ; ÔÉ ÅÉ¡Å ¥¡Á ¡Å £Óà  , Æ £Á
È ¢É ÒÔ ¢¾ ÙÁ ¥ÓÊ Á¡¾ ÒÔ¥ÊÓÁ ÒÉ ¡ÅÙ
à ¢¾ £ÒÔ ¢ÉÀÉ ¥¡Ê Ã Æ Áà ÒÔÉÄ¥ÊÓÁ
ÉÒ¡ÅÙ £ÒÔÙ .
1.2 Á ¼¡Â -Á Æ . ÒÔ
¡ÂÒÔ¡Á¾Æ¡Â ¢¾ÒÉÈ ¼¡Éà Á ¾Á . ¤
¡Å¼ÁÒ Ã . ¾Á ÒÔ¥¤Ê Ê £ÓÂ È ¼Ê ¡
112
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ¼ÃÉ Ã ÉÅÒÉ ££ 'RL 0RL ¡Á ÔÉ ¢¤¼É ¤ÉÃ Ê Æ ¡Á ¡ÊÆ
 ¥;Ê Æ Á ¡ÊÆ ¡Æ ¤¤¼É À ¾ÂÙÊÄ ¡ÓÁ¤Ê Ò¡Æ¡ÊÆ ÙÇ
ÆÊ Ò¼Ç ¢¾ Òà ¡Á ÈÉ ÀÃÊÄ .
Æ ¡ÊÁ ¼ÔÉ ¢¤ÉÊÒ¡ÆÊ ¾ÉÈ Á Æ Â Æ; ¬Ê ¼ÃÉ ¡Á
¢¾ ¾Á ÒԤà . ¢É Ê Ç¤¼É ÇÒ¡ÉÅÀ
¡¾Á £¡Â ¡ÁÊÆ ¢É£¾Â Ô, £ ¾Â
ÂÊ¤Ê ¢¾ £¾Â  Ê. ¡ÊÅ ¢¼Ê £ÉÁ É Ò¢É
ÁÊ¡Á Ç À ÁÆ ÂÆ .
¢Ò¼ÔÉ ¢¤É Á È Â ÒÔ ¥ÓÊ Á ¬Á ¬È
Æ É ÒÊ Ò ¢¾ ¥ÓÊ ÁÆ À ¡¾Á ¤¡ÅÊÆÊ ¡É ÃÒÀ Á¼ÃÉ
Ç . ÔÉ ¢É ÉÅÆ¢É ¤Æ ¡Ô, ¡ÅÉÉ ¢¾É à ÒÔ
Ê¡ÅÊ ÊÆ ¡Éà ¾Ã ¢£. Óà . ¾Â ¡ÆÊ
ÊÇ Æ ¡¤¡¼¢¾ÒÊ Á ÃÒÉ ¢Ó¥ÒÊ ¢¾ ÆÉ Ã ÒÊ . Á Ç ÁÒÔ
ÅÁ¤ÈÉ Á Á¼Ã £¾¤ÆÉ ¡ÊÆ Ó¾Á¡½Â ¢¾ ¥¼.
¡Ã¥Ê Ê¡ÓÁ ¤Ê È Â Ê¡ÆÊ -à ÉÔ¢, Òà  ¡ÁÈÉ
Æ À ɦà ÊÄ¡¼ÅÉ ¾Ê Ò, ÒÆ Á¡Â ÁÉ¡¼¥Ê ÆÒÉ
¢¢Ó¤ÊÙ ÓÈ ¢¾ Ù ¬, ¥¡Â¡Êà À Å ÀÁ .
¼Ê Ç À ¥Ê £Ã ¬Ê ¤,É ÆÒÇÀ ¤¼ÉÆÒ
¡¼¡¾É¢É¾Ã à Á Ç Á ÃÙ ÒÉ ¡¼¡ÊÆ ¾Æ ¼ÄÈÉ ÒÔ
ÊÒ¢ÙÉ ¼Ä ÊÅ£¾¾Á ÁÊ , ¢¬¼É ¼ÉÔÒ, À
¾Â ÀÃÆ ÆÒÀ Æ Ò. ¤¡¼Ã ÒÆ ¡
ÆÆ ¥À Ê Ã Á ¼ÄÊ ¡ÓÁ ¤ÊÆ ¡ÉÅ ÊÁ ¤ÀÁ.
¾ÁÒÔ¥¡Ê à ÒÊÒÆ ÁÁ ¼Ç ¦¡¼ £ÀÉÀ ¢¾
¡Å , Á Æ ¤Ê À ÒÁ “ÒÔ¡Á Á ¦¡¼¤£¾”. ¼ÉÃ
¡¼ÒÔ¥¡Ê ÊÆ ÓÒÉ ÉÇÔ ¤Ã . ¥¡Ê Á à ¢É
ÒÆ £ÉÀÉ ¡¼ÉÅ Ê Ò¬ÄÉ . ÁÊ , ÒÔ¤À ¼Ê ÇÒ
¡ÉÅ ¡ÓÁ ¤Ê ÆÒÁÒÔ-ÃÁ Å ÉÈ Æ . ¾Á ÒÔ
113
¥Ê¬Á¬È¼Ç ÒÀÉ ¡ÊÈ ÉÅÁ  , Ô¾ ¢¾ ÒÊ Ò
¬Ê ¼ÁÆ ¤¼ÆÉÒ£¾.
ÓÂ È ¡Â¤¡¼É¡ÉÀ ÅÉ¡ÓÁ¤¡Ê ÂÒÔ
ÃÒ¡¾Ã ÊÒ¬Ê . à . ÁÒÆ ¼Ê ¡Â¡¾É
¢É ÉÀ à ¢¾ ¤Ã . ¡ÉÃÊÄ ÒÔ¡Á ¡¼¬ÄÉ ¼ÃÉÁ ¾Æ¼ÄÉ
¡¼¥Ê¤Ê ÒÆ ¤Ê ÃÁ¼À Ç ÆÆÈ ¢¾ É ¢ÓÀ
ÉÀ¢. ÊÁ , ¾Á ÒÔ ÄÉà £ÆÉ ¡Ã ¤Ê É¡¼¡ÆÊ À ¡Ã
Ê £ÃÁ Ç ¢¾ ¢Ê¥¾Ô¼ÃÉ¡ÊÅÀ ÒÀÉ ÁÁÊ ¾À ÂÁ ¼¾Ç
 ¡ÓÁ ¤Ê ÒÉ ÊÁ À¾Â Á ¢¾ Æ ¼Ô¡Á ¡ÊÆ ¥Ê¼Á Æ .
à . ÒÔ¥Ê Ã¾Æ ¼Ä É ¡¼¡Â £  ¡Á
ÈÉ ¾Ê£¾¾Á ; ¡¼¼ÉáÆÊ ¾Æ ¼Ä ¥Ê¢É¡Æ¤Ùà ,Ê Éà ÇÉ , Ã
¢¾ ÉÅ ¦. ¤Ã . ¾Á ÒÔÀ Æ¡¾Ã¡Ã£ *'3 ¡¼ÉÆ
Á Á ¡Â ¡ ÃÊ ÉÒ¤ÊÊ ÒÔÃ È É Ê Á ¼ÆÒÉ £¾
¡Â Á ¾Ê£¾¾Á, ÆÉ Á ¾Ê £¾¾Á ¢¾ À
¡ÊÆ Á ¾Ê £¾¾Á .
¡ÂÉ ¤À ¾Â ÔÉ ¢¤ÉÒÔÁ ÆÊÀ ÊÇ Ù
Å: ¼ÄÓ, Æ ÓÔ¤ÇÊ ¡Â ¢¾ À ¡Ã ¼¾Ç ÂÁ É
¡¼... ÊÁ , Á É ¦:Å ¥Á Æ , À ¾Æ ÃÒ ¢Ç ¡Å , ÀÉ ¤À
¥Ê ¡ÂÉÒ¡Á Á¤É ÙÒÀÆ Ò ¢¾ ÓÔÓÊ¤Ê ÒÉ ÔÉ Ò
ÊÊ ¤Ê Ò, ¼ÊÆ ¢¾ ¤¡Ê Ò¾ÒÄÉ
¢¥Ê ¥Ê.
À :
¤ÊÁ ÓÔÁ ¾Ò£ÊÀ ÉÔÒÁ£¾¢É à 1991-Á ÇÁ
ÆÉ¡Æ ÆÒ¾Á ÆÂÆ ÉÈ . à ¢¾ . ÒÔ
ÉÆ ¡¬£Ã ÊÀ ÉÔÒÁ Á¼¡Â -Á Æ ÈÉ . à ¢¾ . ÒÔ
114
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ¼Ã III ÒÁ ¾Ò¥¤É ¼Ê
Ƽà 13
Á Á ¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÁÉÁ ľÒÊÁ ¼Ã ,,
¢¾ ÀÉ ÊÀ ¾Á Ò Á
1. ÁÅ ÓÇÓ¾ÒÁÊ ¼Ã II Á Á ¾É ¡ÅÊÄѽÁÉ
1.1 ¾ÒÙÁ¡¾
ÁÙ ¼ÃÉ ¡¾¤ à . ¼ÃÉ ÙÒÒÔÁ, ÉÈ
¤¡¼¾ÒÀ Á Å ÀÉ¡ÉÁ Ä ¢¾ à ÒÊÇ ÁÆ ÁÅ ¡ÅÉ ¥Ê
ÓÁÆ ¼Ê Æ £¾ÁÊ ¼ à ,, . £¡¢É Á ÆÀ ÉÇ ¼ÃÉ
Æ £¾ÁÊ ¼ à ,, ¥ÊÀÆ ¤Ê ¼Ã Æ Â Á ¡ÅÉ ¼Á ¡Æʼ
¡¬Å¾Ò Á ¢É¡ÁÊ ¬¼ Ã Æ ¡¬Å ÄÊ¥ ¡ÅÉ À¡Ã Æ ÒÇ
¼ÃÉ ÉÇÈÉ Â¢¾Ò. ÒÉ È¼É ¤,Ê ¼Á  À¡ÉÅ ¼Á¡ÊÆÂ
¢¾Ò £Ê ÒÉ ¡ÊÆÆ ÒǼÉà ÇÉ ÊÀ À ÆÁ Æ
À¡ÉÁ Á.
¤ÔÒÁ, ¾Á¾ÒÂÙ ¼ÃÉ ¥À ÊÓÁÁ ÊÁÊĤ¦É ¥Ê
ÀÁÉ¤Ê Å É¼À ÀÄ À ¢¾ Á ÁÊ À Æ ¤É ÄÊ ÈÉ ÁÊ¢Ò À Å
¼ÊÂÉ É ¦¤¼ÉÒÆ ¡¼. ¡¡ÈÉ ÅÙÒ, Á ¢É¼Ê¡Å Ǿ à .
¡ÁÆÊ ÒÒ¬ÉÇ À ÒÙÒÙ ¥Ê¼À ¾ÇÓÅ ÄÊ £É ¾ÆÊ À
Æ ¡ÆÉ ¢¾ ¢É ÁÊ¡ÊÆ Ç ÒÁ ÊÄ ¡Á ¡ÆÊ ¢ÒƤ;É Ê ÔÒÁ ¢À É
ÁʼÉÈà ÒÆÒ ¡Á¼ÉÃÄ¡ÊÆ ¢ÒÒÙ . ¤ÒÁ¼Ã ¡Å à .
À¾ÁÓÁ , ¼Á ¢¾ À¾ÁÒ¬ÉÇ ¥Ê¡ÆÊ Â¾ÊÄ ¡Æ
¾ÒÁ¡ÊÆÃÒ ; ÁÊ ÁÊÁ ¢¾ Á Ç ÀƤɥÀ Ê
À¡Ã ¥É Æ ¡Å ÈÉ Ù ¦¢Ò. ¤ÒÁ ¼ à  à . À ¾Á¾ÒÂ
Ù À¥ÊÇ¡Ã ÊÆÄ¡Æ ÒÆ ¡Å ÔÒ ¢¾ ÅÀÉ Á¥¾ÑÉ ½ÁÉ¡ÅÁ
À ¡¾Á¤ÒÁ¼ à ¡Å ¼Á Ò.
115
ÔÉÈ ÁÁ ÊÁ ¢¾ Á Ç À ÊÁ ÈÊÁ, ¥À Ê Ã Á ÁÊÀ
Æ ¼ÊÉ ÊÄ , ¡ÂÉÃÆ ¢Ò, Æ ¡Å,
¢, ¢¬ ¢¾ Á ¼Ç ÁÊ . ,ÃÊ ÆÁ ÊÁ
Æ É ¦¥À ÓÊ Á Á ÁÊ ÊÄ ¢¾ À ¡ÃÁ Ç ÉÓà ÒÉ ¡ÉÅ Æ Á
ÓÁ ¼Ê ÂÉ Æ ¤Ê à ÒÊÁ Æ ¥.
¡Â É ¤À ¾Á¤É ¥À Ê ÆÁÁÇÊ Á Æ ¼Ê
¡Â ; £¡¢ÉÁ ¡Ã Æ ¢É À ¾Á À ¡Ã ÒÔ
¾Á . ¡Â ¢É ÒÉ ¡Â Æ À à . à ¾Ê à , ¢ÉÀ Å Ò
¾É¡Å ÊÄ Ñ½ÁÉ ¡Æ ¬Ã¥¤¡Ò¾Å ÒÃÉ ÇÉ Á ¥¾É¤ÊÅ¼Ã¡É ÓÁ¾Á¤ÒÁ ¼Ã 9
à à . . ÒÉ Á¡Â ¾Á ¼Éà Á¡ÅÙ À ÃÔ¡Â ÆÓÀÉ ¢ÃÊÁ ¾Á
À Ê ¥¤Ê ¤Ê ¢¥Ê Á Ù É ¡ÁÉ : ¤Ê¡Á ÆÅÊ ÒÇ¡ÅÉ
¤¢Ê É À ¾ÁÒǼÀ ÊÁ ¡¼¼Éà ¥À ÓÊ Á ¡¾¤¦É , ¤¤Ê
ÒÔÀ¾Â ¾Á ¤,É ¤¤Ê ÊÅ È ÃÒ ¡ÁÈÉ Æ¼ÈÊ ¼Éà Ç
¾À, ¤¡ÉÅ ¥¼Ã¡É Âà ÒÑÅ ¡Å ¢¾ ÉŦ. ¡ÉŢʥÁ ÉÁ
ÉÒ ¾Á ¥Ê Á ¤Á ÊÁ  ¼ÁÆ ÄÊ ¡ÅÉ À ¤Ê ÒÉÆ Ò
¡ÂɾҤà à ¢¾ ¤ Ã. ÁÊ , ¾Á Á ¥Ê¡Æ¤¤ÉÇ ¾Æ Æ
Ò¡Â ¡ÆÊ Á Æ ¢É £Ò¼Â ÃÇ ¾Æ Æ Ò¢¡É Â
Æ ¡ÅÉ ¡Æ ¡Á Æ ÊÅÒÇÇ£¼¤Ê ¼ ¢¾
ÙÉÈ¼Ê ÉÂ É ¦ ¡ÉÅ¡ÓÁ¬Ê¼ÃÉ ÆÁ ÓÁ ¡¾¢É¤ÊÃÒÊÁ Æ .
¡ÒÊÆ ¾Ò¢¾ÒÊ , ¤¼ÉÃ È ÒÃÁ ÊÁ À ¾Á ¡¾
ÉÄ Á ¢¾ ¡ÉÁ ÄÊÁ . ÈÉ ¼Ê ÉÂ É ¦Á ÉÀ¼Áà ÒÆ
¡¼ÉÅ Ê ¢¢ÒÁ È ¡É ¡Á Æ Æ £¾ÊÁ ¼ à ,,
ÃÊ Á¡ÂÆ ÀÉ ¡É ¡ÁÆ ¼ÊÆ ¢¾ ¡Ã
Æ¢É ¡À Á à Á¥¬ÄÉ ¼ÉáÃÉ ¡Ã ¤Ê¼¡ÃÉ ÉÁ Ä ¼
¼ ¢¾ ¡Å ¡É ¡ÁÆ ¡ÓÁ ¤¾Ê Á¤É ÀÉ Ã Ò¡ÊÁ ¢Ô¤À
À¡ÃÀÉ Ê ÁÅ ¢¢-ÓÇ Ó ¢¾ Ä Á Á ¾É ¡Å
ÊÄѽÁÉ ¥.Ê
116
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ1.2 ¢¢¢ÓÇ Ó ¢¾ ÅÊ ¢È Æ ¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÉÁ ¾ÈÉ Ò
¢¢¢ÓÇÓ ¢¾ ÊÅ ¢È Æ ¾É¡Å ÊÄѽÁÉÉ¾È Ò¢É Ã
¢¤É ¼ÉÃ Ò¡Æ Å ÒÂÉà ÉÇ ¡ÓÁ¾Á Ä À ¤¡Å à Ã
. ¡É ¢ÉÈÉÒÉ Ò¾É ¡Å ÊÄ Ñ½ÉÁ ÉÀ  ¢
¾Ò¼Á Æ; Ò¡Æ ¾ÊÃ É ÉÈÉ Æ ¢¾ ¡ÆÆ É ¥ ÃÙ
¡ÉžÀ £¼ÃÉ Ò¡Æ ÅÊ È ÀÅ . ¤¥¾¼Ê Æ£¾ÊÁ¼Ã ,,
¡ÅÉÉà ÉÇ ÉÀ ¾Á ¾Æ ¢¾ ¾¥¤Æ ÒÁÁ ¾É¡Å ÊÄ Ñ½ÉÁ À¡¾ÁɾÁ
¢Á ÅÓÇ Ó¾Ò £Ã ¡¾¥¡É É Á¼Á  ¢¾
¼Æ  Á äÁ ¼Â¤Æ £¾ÁÊ ÃÊ ¢¾ ¥À ÊÆ¼Æ Á ¤
¢ÆÒǼÉà ÉÇ ÁÆ À .
¤ÆÊ Ã . ¼Ã Æ Â Á ¥Ê¡ÅÉ ¼Á¡ÊÆ ¡¬Å ¾Ò¡ÉÅ
Æ ÒǼÉÃÇÉ; ¢É¤¡Ò¾ÁÊ Ò¾É ¡ÅÄÊ Ñ½ÉÁ ¥¡Ê ¾¥É¡ÉÁ
¼Ã ¢¾ Ò¡Æ À  À¤Ê ¼Ñ½ÁÉ ¡ÆÊ Æ ÒÇ
¼Â ÃÉÉÇÈÉ ¡¬Å¾Ò. ÁÊ , ¼Ñ½ÉÁ À¡ÉżÁ ¡ÊÆ ÁÊ ¼Á ÉÈ
Á ¢Ò¡¬Å¾Ò £¡¢É È¤É ÅʼÃÉ ¡Å  ¢ÒÙÒÊÀ ¼.
¤ÔÒÁ Ò¾É ¡ÅÄÊ Ñ½ÉÁ À¥ÓÊ Á ÒÉ ¡ÅÙ Á Á ÁÂ
¤¡ÅÉ Ê ¼Æ (£ÇÉ ¡ÉÅ ¢¼Á ) ¡ÅɼÁ¡ÊÆ
¤Ê ¾Ò¡ÅÉ Ô ¢¾  Á ¢ÇÄ ¡Æ Á¢Ò¤¾Ê Ò.
ÁÊ , Ò¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÉÁ Áâ¤Ê ¼£ÊƼÆÀ ¾Á
¼¾Êà ÉÈÉ Æ Æ, ¡Å É ¦ ¢¾ ¼¼ÃÉÊ ÆÒÒÉ ¡ÆÊ
¡ÉÅ Æ ÒǼÃÉÇÉ ¾ÈÉ Ò ¤Ç Ä ¢¾ ÊŠȢƾɡŠÄÊ
Ò¡ÆÉÈ Â ¢¾Ò.
2. ÉÀ ÈÊƾÒÊÁ ÅÄ Ò¾É ¡Å
ÄÊѽÉÁ
ÁÙ ¼Éà ÒÉ ¡ÙÅ Ò¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÉÁ ¡ÅÉ À¾Á ¡ÊÆ ¤Ê¾Ò¢¾ÊÒ, Á
Á Á  Á¤Ê ÒÉ ¡ÅÙҾɡŠÄÊ Ñ½ÉÁÄ ¡Æ ÒÆ ¡Å , ¢ÒÉÈ
¤Ê¾Ò ¡ÉÁ : ¡, ¾ÒÁ, Á Å ¢¾ À Á . ÊÁ , Á ÁÁ
117
ÂÀ À ¾ÁƾÒ; É ¤Ê ҾɡÅÄÊ Ñ½ÁÉÊ Â ¤Æ
ÒÇ ¼ÂÉÃÉÇ É¾È Ò. ¬ÀÉ Ê ¼ÉáÁÉ Ä ÁÉÉÒ ¾Á ¾Ò
 ٠¥ÓÊ ÔÓÊ¤Ê Æ¾Ò¼ÁÁ à ÁÀÉ ÊÈÆ ÁÓÁ¡¾¢É
, ¤À Ê Â ÁÒÓÔÓÊʾÁ ¡ÁÉ : ÉÀ¡ÊÆ ¡Á¼
Á È ¢¾ ÀÉÉÆ Ô¤Ê ÁÈ ¡Á ÆÊ.
¤ÒÁ¼ à à à . ÁÁ ¾É ¡Å ÊÄ Ñ½ÉÁ ¥Ê¡Ã Ç £Ã ÊÒ
À ¾Á ÒÇ¡ÊÆ ¢ÒÒÁ ¡É ÓÇ ¢Ó; ¡ÂÒÉ ¼ ¢¾
ÆÒÁ ¡ÀÉ Ê Æ Ç ÒÀ ÀÉÀ Á ÊÁ
ÇÄ ¼¾É ¡Å ÊÄ Ñ½ÁÉ ¼ÃÉ Ã ÒÇÇ £¼¼Á ¥¥.Ê
ÙÁ À ¡¾ÁÄ ÒÁ¡¢¾ÒÊ Ò¡Æ À ÅÉÀ ÇÄ ¡Æ ¢ÒÀ ÒÉ ; £
¡¤ÓÇÉ ¡ÆÊÒÁ¼ à à . Á Á ¾É ¡ÅÊÄ Ñ½ÁÉ ¥¡Ê ÉÅ ¼Á¼Á
¬Ê  ¢¾ ¼ Ç ÉÙÆ ¡ÆÊ ÆÒ¡Å ¼É ¢¢Ê ¢¾. ¼¬Ê Â
Ò¡Æ ¥¤Ê ÊŤ¼É Ç Â¼ÃÉ ¤Ã ¥¾ÁÊ Â ÙÉÆ ¡ÊÆ ¤ÉÆÒ¡Å ¢¾ ¡ÅÉ
À ¾Á ¼Ó¡ÆÊ Ä ; ÒÉ ¼ Ò¡Æ ¥Ê¤Ê Æ ÂÊ ¾¡Ã  ÙÉÆ
¤É¡Ç Æ ¡Å¼É ¢ ¢¾ ÙÉ £ÓÊÉ ¡ÅÉ ¡ÓÁ ¤ÊÊ¡ÓÅÅ ¥
¥Ê Ù¢É ¤ÆÒ¡Å .
¤ÊÁ ÓÆ Ê ÁÒÆ ¡Å ¼É¢Êà ¡ÆÊÇ ÇÒÆ ¡É ¡Á ¾Á Æ ÃÒ
É¡¼ ¼Á ¡Á ÈÊ Á ¼È Ç ¥Ê¡ÁÈÊ Á ¼Ê Á
¡Å ¼É ¢£Æ , £¼Ã É Â £ £Ã Ç ¾Ã ¡Á ÓÊÈ Á À ¾Á
ÒÇ ¡ÓÁ¬Ê ¼ÃÉ Á ¾Á áÅÉ ¼Á Ò¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÉÁ Ê Á ¡Å
¼É¢ ¡É ÅÒÉ ¡Á É Ç ¼ÀÁ ¤Ê Á ¡ÊÆÄ ¡Æ ÒÙ .
À ¾ÁÒÇÊ Á ¡Å ¼É¢ ¥Ê À ¡Ã ÀÉ ÊÈ É ¡ÅÉ Æ
Ê ÂÇ È Æ ¢ÉÒÊ À ¾Á ¼ÉÃ¬Ê ÒÉ ¢¾ ÒÇ ÀÙÊ ¥ÒÉ . ÊÁ , ÄÉ ÉÀ
Ê ¼Ç ļ¾É ¡Å ÊÄ Ñ½ÁÉ ¼Éà ¼à Á À ¾Á ÆÙ ÒÉ
¢¾ à ÒÇ Ç£¼¼Á¥ÒÉ ¥.Ê ¼ ¢¾ Ò¡Å¼É ¢¥Ê Å Ê
¢¾ ¡ÁÀÒÒÙ Ù ¤ÊÁ ¡ÆÊ Ç ÇÒÆ À¥Ê Å ¡Á ¬Á . ÊÁ ,
Ò¡Å ¼É ¢ ÀÅ ¼ÉÄ À ¡Á Ê À ¾ÁÊÀÊ ¥ÙÆ¥ÉÈ
118
Æ (¡¼¥¼) ¡ÉÅ ÓÁ À ¾Á¥ÒÊÉÀÈÊ Ò. ¼Ñ½ÉÁ¥Ê ÁÇ ¡Á
Ê Ò¡Å ¼É¢É £ÓÊ ¼ÃÉÇ. ÁÊÓÆÄ¡Å ¼É ¢Êà ¥Ê¡ÓÁ¤¼Ê
¾Ò ¢¾ Æ ¡Å ¼É¢ Æ ¥Ê ÅÊ ÒÊ ÓÈ ¼ÉÃ
£ÊÔ ¡ÂÉ ¥Ê ÊÒÔ¢Ê¤Ê¢É Æ ¾ÒÉÀҾɡŠÄÊ . ÁÊ , ¡ÂÉ
ÉÄ À Æ¡Æ ÒÁ¼Ã à ¡ÁÒÁ Ô¢ÊÆ¾Ò ¢¾ À¥ÊÊ Ç Ò¾Ã
à ¼Ã¡É Å ¼É¢.
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ
Ľįň ¼Á ¾É ¡Å ÊÄѽÉÁ Ç Ä ¡Å ¼É¢¼À ¾ ¡Á ÊÒ¡Å¼É ¢É£ ÓÊ ¤
ÒÁ¼ à Ã
ÙÁ Ä¥Ê¡Å¼É ¢¢¾ÊÒ ¼¾É¡Å ÊÄ Ñ½ÉÁ ¥À Ê Å ÉÀ¡ÅɼÁ
ÊÄ ÈÉ Ç ÄÒÙ . Ò¡Æ ¥Ê¼À ¾ÊÆÒ¡Å ÒÔÁ ¢¾ ¡ÉżÁ
¡ÆʼÁÊ Å ¬ÄÉ ¡ÅɼÁ ¼¼Â¤Ê Á¡ÊÁ¼¼É ¡ÉÅ , ¬ÉÄ ¡ÉÅ ¡ÆÊ
¼¼Â ¡ÒÁ ¡ÁÊ ¼¼É É ¢¾ à ¬ÄÉ ¾Ê ¼¼Â ¡¬Å
¼ÒÙ ¢¾ À Ç Ä À ¡¾Á ¤ÒÁ¼Ã ¡; ÒÉ À¾Á¼ ¢¾
119
¾Á¥ÊÆÙ ¬Ã ÄÊ¥¡ÈÉ ÅÙÒ; ¡ÊÁ ¼¾É¡Å ÊÄ Ñ½ÁÉ À
ÅÉÀÇÄ ¡Æ ¡Å ÒÙ ¡É¡Á ¼Éà ÁÊÇ ¼Ê ¾Á ¾Ò Ù; ¡Â
¢É ÒÉ À ¾Á ¼ÑÉ ¾Á¾Ò ٠ÆÊ ¼ÉÃÊÁ Ç ¼Ê
Æ Æ Ç ÒÀ , ¡ÉÅÃÀ ¾Á ¢¾ ÒÇÊ ÒÉ ¤¼ÉÃ Ç À
À Ê É ¤¡Ê Å ÒÙ ÆÈ¤É À Å Ò¾É ¡ÅÄÊ Ñ½Áɤ
ÒÁ¼Ã ¡ÅÄ
¡ÅÉÓÁÀ ¾Á ¥ÒÊ ¢¾ Å À¡É ÉÅ¥ÒÉÀ Ê ¢ÒÁÊ ÉÒ¬ÄÉ
¼¾Ò ٠¥Ê Æ٬áÆÊ É ¢¾ ¡ÉÅ ¥ÒÁÊÁÀ ¾Á ÉÈ ÆÆ ¡
¡¬Å ¢¾ ¡ÒÁ¾Ò. ÉÒ¡ÆÊ ¡Á ½ ¢¾ ¾Á
¾Ò ٠¥ÊÆÙ ¬Ã ¡¼ ¢¾ ¡ÊÆ ¥¥ÉÈ ¡¼¥¼ £Ã Á ÁÊ
¾Á ¾ÒÁ É ÄʼÉÃ Ç ¡¼ £¢É ¡ÊÆ ¡Á ½ ¡Á Æ ¡ÅÉ Å ÀÉ
¡ÉÅ ¥ÒÉÀ ÊÁÁ ¾É¡ÅÊÄ Ñ½ÉÁ .
ÉÒÒ¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÉÁ ¡ÉÅ Ä ¡Æ ¡¼¾Ò¥¢Ê ¾ÊÒ Ò¡ÆÀ À ¡Ã
ÅÊÈÆ Á Æ Ò¡Æ Å ¤;É £ÃÉÔ¢¾Æ Æ ¤Ê
¢¼¡Á ¤É ÁÙÆ £¾ÊÁ ¼Ã ,, Å Ò¡Æ¥Ê ÔÉ ¢¾Æ
Æ ¢¾É ¡Å ÊÄ £Æ ¡Á¢¡ÅÉÊ¡¾Â ¢¾ÒÉ ¡ÉÆ Å Ò
¡Æ ¥ÊÊ Æ Á Æ ÉÇ ÄÊ Â Á ¡¾ÉÆ ¢¼Ò¡Æ ¡ÉÁ : ¤ÒÁ ¼ à Â
Ò¡Æ ¥¡Ê ÁÁ ÓÁ ÓÊÈ Ò¡Á¡¾ ¢¾ ÂÀÆ
¾ Á¾Ò ¢ÉÊ ¤ÈÉ ¡Å ÁÂ È Ã Ñ½ÁÉ ¡. ¤ ÒÁ¼ Ã
à ÒѽÉÁ ¥Ê ÆÉ ÒÆ ¡Æ “È¢Ê ¼” ¡Á ÓÉ ¾Á¼À È £
¢É¼É Æ ÇÒÁÒÆ ¡Á¼ ¢É ÀÃ Ò¾É ¡ÅÊÄ Ñ½ÉÁ ¡Á ¤ÊÈ Ê À
¡Â ¢¾ ÒÇ . ¡ÅÉ ¾Á ¼À È ¤É¥ÓÊ ÁÓÁ Ó¤ÒÁ¼ à Ä
, Ò¡ÆÀÀ ¡Ã ÉÁ ¡¾Å ÁÊ¡Æ Â ¢É ¢¾
¢É À À¡Ã ÓÁ Ó¡Æ ¾ÉÅ ¾Á ÉÇ £¢É ¼É ÇÒÁ½
¡Á Æ . ¤ÒÁ¼ à À¾Æ ÁÁ ѽÁÉ ÀÁ “¡¾” ¤Ê¢É
¾Ò £¢É ¡ÆÊ ÃÒ ÃÒÉÒÆ ¡Á È¾Ê Æ -ÓÁ¡¾¼ÃÉÇ ½Ã ¡¼
ѽÉÁ.
120
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ
ÓÈ ¡ÊÆÃÒ à ÒÉ ÒÆ ¾Æ ÓÁ¡¾¼ ÃÉ Ç ½ à ¡¼Ñ½Áɤ
ÒÁ ¼ à ¾À Æ Ã
Óà ¥Ê ÃÉÔ¢ £¡¢É Á Á ѽÉÁ ¥ÊÉÔ
¢ÓÈ Æ ¾ÈÉ Á¾Ò ¢¾ Á ¡¾ÉÁ É Ò Ò
Á ¾Á¥¼¥Ê ÃÔÉ ¢ Å: ¾Á ¥¼¼Éà ¬Á
¬ÈÀÉÊÈ Ê¡È ¾¾Ò¥ÊÆÀ ¾Æ , ¾Á¤É¾
Á ¥¼ É¡À Á ä¾Ê ÁÂÙ ÁÉ ¾ÒÅ¡ÀÉ ÅÉ ¥ÒÉÈ Â ¢¥¼À¥É ;
¡ÊÁ ÉÄ ¡Á Æ ¼Ê ¡ÓÁ ¤¡Ê âɢ¡Á ¼ÉÔÉ ¤¾Á
¾ÒÁ ÂɼÉÃÇ ¡¼ ¢¾ ¤¼ÃÉÇ ¾ÁÁÉÂÀ¢¢Á ¡Á ÇÉ :Å
ÉÇ ¼¬ÃÉ ÉÄ : À £À Ê Ò ÒÂ¥¾ à ƾÁ ¾Ò ٠,
É ££¾Â, È Â ¢¾ ÈÊ ÅÉ ¦ÃÀ Ò¬ÉÄ ¼Ã¡É ÁáÁ Ê Á Ç
¾Á ¾Ò ٠Á ÂÉÆ ¢¾ÊÒ¡Ã ¼ÁÅ Â ¢¾Ò¡ÉÅ ÓÁ¡Æ
À ¢¬É¤¤É ¾Á¼ÉÃÒÔÁ Á Ò¾È ÅÒ¾É ¡ÅÊÄ Ñ½ÁÉ.
ÉÇ ¼Ã: À £¡ÆÊ ¡Á ½ Æ ¾Á¾Ò ٠ÁÂÉ , ¡ÆÊ Ç
ÇÒÆ ¢¾ À ¾Á¬Á ¬ÈÀ Ò¬ÄÉ ¥Ê Á ʼÀ ¾Á
121
ÀÒ¬ÉļÉÃ Ç Æ ¡ ¢¾ÒÊ Á Å ¥ÓÒÉ ÅÁ ¾Á ÉÇ ¼ÉÃҾɡŠÄÊ
ѽÁÉÁÊÁ ÄÊ ¼ÃÒÉ ÔÁ . ÊÁ ¡ÆÊ Ç ÒÇ Æ ¢¾ ÇÉ ¬Á¬È ¡ÂÉ ¥¡Ê à ¼
ÁÅ¡¼ ¢¾ ÉÇ ¬Ê ¥¼¡¬Å ¡ÅÉÅ É¡À ÉÅ ¥Ò¡ÈÉ Æ Æ ¼À
ÆÒÆÀ ¾Á ÓÁ À¡Ã ÉÀÊ Ò¾É ¡ÅÄÊѽÉÁ¡ÉÅ¡Æ ¡
¾Á ¢¼Ê  .
ÓÈ : ¾Á ¾ÒÂÙ ÁÂÉ ¢¾ ÒÂÙ ÁÉ ¼ÃÉ¡ÓÅ Á
¢É ¬ÉĤǡ¼, ¡¼¥¼ Ã
3. ÁÊÁ À¾Á ¢¾ ¡¼ÃÉ ÊÁ ÉÀÊÒ¾É ¡ÅÊÄѽÉÁ ¢Éà .
1946-1949
ÁÙ ¼ÃÉ ÉÀÁ ÊÁÇ £Ã ÔÄ ¡ÅÉ ÅÊ ¢È Æ Á
Á ¾É¡Å ÄÊ Ñ½ÁÉ ¢¾ÊÒ, À¾Á¼ ¢¾ ƾÒÓÊÈ Á À ÆÙ ¬Ã
ÒÆ ¡Å¥¾ÃÊÉÉÈÆ Æ É ¥Ùà ÙÅ ¡ÆÊ É¡ÅÉ ¡ÅÉ ¥ÒÀÉÊ ¢Ò
. À ¾Á ÉÀ ÊÉÁ É Ò¥Ê¡ÉÅ ¥ÒÇ ¾Æ Æ ÒÁÁÊÀ¾Á , ÀÉ Ê¡¼ÃÉ ÁÊ
¢¾ Æ Ù ÉÈ Æ Æ¾Ò. ¡¼Éà ÊÁÀÉÊ ¥ÓÊ Á ÁÁÊÄÊ ÉÈ
122
ຫາຼ ຍເຂດແຂວງ ເຊິງ່ ມກີ ານເຄ່ອື ນໄຫວແບບກະແຈກກະຈາຍ ຍງັ ບທໍ່ ັນເປນັ ເອກະພາບກນັ ເທ່ອື
ແຕ່ຕາ່ ງຝາ່ ຍຕ່າງກມໍ ເີ ປາົ້ ໝາຍຍດຸ ທະສາດດຽວກນັ ຄືຕສໍ່ ຂູ້ ບັ ໄລ່ຈກັ ກະພດັ ລາ່ ເມອື ງຂນ້ຶ ຝຣ່ັງອອກ
ຈາກດນິ ແດນລາວ ຍາດເອາົ ເອກະລາດ ອິດສະຫຼະພາບມາໃຫ້ປະຊາຊນົ ລາວບັນດາເຜາ່ົ ເຊນັ່ :
- ເຂດຕາເວນັ ອອກສຽ່ ງເໜອື ນາໍ ພາໂດຍທາ່ ນໄກສອນ ພມົ ວຫິ ານ ເຄອ່ື ນໄຫວຢເູ່ ຂດເມອື ງ
ຊໍາໃຕ້, ເມືອງໂສຍ, ເມອື ງສບົ ຮາວ ແລະ ເມືອງຊຽງຄ້ໍ ແຂວງຫົວພັນ.
- ເຂດຕາເວັນຕກົ ສ່ຽງເໜອື ນາໍ ພາໂດຍທາ່ ນພູມີ ວົງວຈິ ດິ ເຄືອ່ ນໄຫວຢູ່ເຂດແຂວງຫວຼ ງນາໍ້
ທາ, ແຂວງຫວຼ ງພະບາງ ແລະ ແຂວງໄຊຍະບລູ ີ.
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ
- ຢູ່ແຂວງວຽງຈັນນາໍ ພາໂດຍທ່ານໝ່ືນ ສມົ ວຈິ ດິ ເຄອື່ ນໄຫວຢຂູ່ ງົ ເຂດເມອື ງທຸລະຄມົ , ເມືອງ
ເຟືອງ, ລອ້ ງສນັ , ລອ້ ງຕອນ, ແລະ ລອ້ ງງມ່ື .
- ຢ່ແູ ຂວງຊຽງຂວາງນາໍ ພາໂດຍທ່ານໄຟດາ່ ງ ລໍເບຍຼ່ ຢາວ ເຄອື່ ນໄຫວຢູ່ເມອື ງໜອງແຮດ,
ບວມຫງຼົ ແລະ ເມືອງໝອກ ເປັນຕົ້ນ.
ຜ່ານການເຄອື່ ນໄຫວປຸກລະດມົ ຂນົ ຂວາຍປະຊາຊນົ ບນັ ດາເຜາົ່ ຢແູ່ ຕ່ລະເຂດແຂວງ ໂດຍ
ສະເພາະແມນ່ ເຂດຊນົ ນະບົດ ເຮດັ ໃຫບ້ ັນດາໜວ່ ຍກອງຫອຼ ນ ແລະ ກອງໂຄສະນາປະກອບອາ
ວຸດໄດ້ຮັບການຈດັ ຕງ້ັ ຂ້ຶນ ແລະ ເຄອ່ື ນໄຫວຕ່ຕໍ າ້ ນຈກັ ກະພດັ ລ່າເມອື ງຂ້ນຶ ຝຣງັ່ ນບັ ມກື້ ວາ້ ງ ຂວາງ
ອອກທົ່ວປະເທດ. ກໍາລງັ ປະກອບອາວຸດດ່ັງກ່າວນັບມນ້ື ບັ ເຕບີ ໃຫຍ່ ມກີ າໍ ລງັ ເພມີ່ ຂນຶ້ ການເຄອື່ ນ
ໄຫວສະກດັ ລດັ ຕີກອງທະຫານຝຣງ່ັ ຢແູ່ ຕລ່ ະເຂດກໍນັບມື້ນັບເພມ່ີ ຂນ້ຶ ເຮດັ ໃຫພ້ ວກເຂົາໄດຮ້ ັບ
ຄວາມເສຍຫາຍຫາຼ ຍຂຶນ້ . ເຖງິ ຢາ່ ງໃດກຕໍ າມ ກາໍ ລງັ ຕ່ຕໍ ້ານພວກລາ່ ເມອື ງຂນຶ້ ຝຣັງ່ ກໍຍງັ ມກີ ານ
ເຄ່ືອນໄຫວທກີ່ ະແຈກກະຈາຍ ເປນັ ເອກະລາດສະເພາະເຂດໃຜມັນ ແລະ ມກີ ານເຄອ່ື ນໄຫວແບບ
ກອງຫຼອນເທ່າົ ນັ້ນ.
ເພອ່ື ເຮັດໃຫກ້ ານເຄອ່ື ນໄຫວຂອງ
ກໍາລງັ ຕຕໍ່ ້ານຈກັ ກະພດັ ລາ່ ເມືອງຂນຶ້
ຝຣັງ່ ເຊງ່ິ ເປນັ ກາໍ ລງັ ປະຊາຊນົ ເຄືອ່ ນ
ໄຫວແບບກອງຫອຼ ນ ໃຫກ້ າຍເປນັ
ກອງທະຫານຫຼວງ ປະ ກອບອາວດຸ
ເຄ່ອື ນໄຫວຢາ່ ງເຕມັ ຮບູ ແບບນ້ນັ ມາ
ໃນວນັ ທີ 20 ມັງ ກອນ 1949 ທ່ານ
ຮບູ : ທາ່ ນໄກສອນ ພມົ ວຫິ ານໃນມປ້ື ະກາດສາ້ ງຕງ້ັ ໄກສອນ ພມົ ວິ ຫານ ໄດປ້ ະກາດສາ້ ງ
ກອງທບັ ລາວອດິ ສະຫະຼ ໃນວນັ ທີ 20 ມງັ ກອນ 1949
123
123
ÁÊ “ ¼Á ¾ÒÂÙ ” ÊÄ ¼Ã¡É ¢Ô, ¡Å ÔÊÀ ¢ÒÆÒÁ, £¢É
¼É ¥ Æ Ò ¡ÁÈÊ Á¼È Ç (ǼÀ ¥¾ ¢¾ ,
¤¡ÊÅÊÆ Ã À ¾Á Æ Ô¢É Æ ÃÒÇÅÔ¢É
¡ÂÉ ÓҼà ÁżÃÉÄ ¥Ê ¼ ѽÉÁ ¢¾ Å¢Á Å¡Ã .
ÙÁ ÁÊ Á ÀÉÊ ÅÉ ¦ À
£ÓÆÒ¡ÆÊ Á ¼Á ¾ÒÂ
Ù ¡ÉÁ : ¥ÁÁ, ¥
¡¼½Â , ¥ ¢¾
ÊÇÉ ¡ÁÊÆ .
ÊÁʼÁ ¾Ò Ù
ຮÓບູ È ::ການເ¡ຝÑກິ Âແ¢ອບຂອງກອງທ¼ບັ Áລ¾າວÒອດິ  ສະຫະຼ Ù ÁÒÉ¡Á ¡ ¼ÉÃÃÒ
ÒÁ À Á¡¬ÉÄ ; ¡Á Ã
¢ÉÊÒ£Ê Ò¬ÉÄ ÒÂÒÁ ÀÉ ÊÈ Ê Á Á À Å
ÀÉ ÊÈ¡ÉÅ ÆÉ. ÁÊ À¾Á ÂÒÁ ÉÀÊÁÁ ¾É¡Å ÄÊ Ñ½ÁÉ ÄÉ
¡Á ÓÈ¡Á ÓÉ¡Á À ¾Á ¼, Á ÅÊ À ÃÀ ¾Á¡ÃÉÄÊ ¢¾ ¥ÊÓÁÑÄ ¢ÑÄ
¢¡Á ÂÓÊÈ Æ ¡ÓÁ¤Ê ¡Á À ¾Á ¼ÃÉ Ã Ò¡ÊÁ ¢ÄÊ ¡¾ÅÊ ¦ Æ ¡Á
¼ÒÙ ¼Éà ÒÇ ¢¾ ÇÃÀ ¾Á ¼Á È ¡Æ ¥, ¼Á
Ä ¡ÆÒÇ ¼Á¥Á È ¤ÊÑÉ Æ ¼Á ¼Ã ÁÆÓÔÆ
Æ ÓÈÊ Æ ¡ÓÁ¤ÊÀ ¾Á¡Ã ¤¡É ÁÊ ¢ÊÄ ¡ÁÊ Ò¦.
ÙÇ ¢¾ÒÊ , ÁÙ ¡¾Ã . ¼ÃÉÒÔÁ , ¤¼Éà È
Òà Á ÁÊ À ¾Á ¡¾ÉÄ ÁÁÊ , ¼Ê ÂÉ É ¦Á ɼÀ Á Ã
ÒÆ ¢¾ ÁÊÅÀÁ¡ÉÁ Ä ÄÊ Ê ¢¢Á È ¡ÂÉ ¡Á
ÆÆ £¾ÁÊ ¼ à ,, ¼Ã¡É ÁÉ Ä ¼¼ ¢¾ ¡ÅÒ
¤ÉÊ ¡Â ¾Á ¤¼É Éà ¡Ã ÆÊÁ ¡ÓÁ ¤¾Ê Á
¤É ÉÀ à ҡÁÊ ¢Ô¼À ÃÉ ÆÁÓÁ ¡¾Æ¥ÒÊ¥.Ê
Á Á ¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÁÉ ¥ÊÁÅ ¢¢-ÓÇÓ£ÉÒ¡ÅÙ
¼Á ¢¾ ÉÔ¢¼¼ÃÆ ÂÁ. ÊÁ À Ç Ä£
124
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ¡ÅɼÁ ¼Á ¼¬Ê ¢¾ ¼ Ç ÙÉÆ ¡ÆÊ Ä ¡Å ¼É ¢, ÊÁ , À
ÅÀÉ Ä ÒÔÁ ¢¾ Ç¼Ê ÀÄ ¡ÅÒÙ . À ¾Á ÒÇ ¾Á
¾ÒÂÙ ¥¢Ê ¡Á ÒÉ Å ÉÒ¬ÄÉ ¬Ã¡ÊÆÉ ¡ÅÉ ¥ÒÆ
À ¾Á ¢¾ ÉÀ ÊÉÈ ÆÆ ; ÉÒ¾Á ¢¾ À ¾ÁÀ Ò¬ÄÉ ¬Ã Ê
¢¥Ê ÁÊ ¾Á Á ÂÉ ¼ÃÉ¡¼¥¼ ¢É ÃÉÀÀ¢¢¡Á ÉÇ ÇÉ ¬ÄÉ
Á ÅÓÒÉ Á ¾ÁÉǼÉà ÁÁÊ £Ò¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÁÉ ¼ÃÉÒÔÁ ¢¾ Ã
ÇÉ ¬ÄÉ À £¡ÊÆ Ç ÇÒÆ¥Ê ÁÅ ¡¼¾Ò¡ÉÁ Á ¢¥É ¬Ê áÊÆÉ Å¡ÀÉ ÅÉ
¥ÒÉÀ Ê Á Á¾É ¡Å ÊÄ Ñ½ÁÉ.
É¡ÉÅ ¥ÒÀ¾Á ÉÀ Ê Ñ½ÁÉ ¥¡Ê ÅÉ ¥ÒÇ¾Æ Æ ÒÁ ÊÁ À ¾Á ÉÀ
Ê¡¼Éà ÊÁ ¢¾ Æ Ù ÈÉ ÆÆ ¾ÒÉÈ Ù¦¢Ò¡ÉÁ: ¢Ò
ÆÒÁ, ¢ÒÙÒÀÊ ¼, ¢ÒÒÙ , ¢Ò¥¾È ,à ¢ÒÒÔÁ ¢¾ ¢Ò
ÔÒ. ÓÒÁ¼Ã Á à . ¼Á¾Ò ÙÀ¥ÓÊ Á Á ÊÁ
ÊÄ ¡ÓÁ¤Ê À ¾Á ÉÀ Ê ¥ÊÃÊ Ò¤¤É Á ÁÊ À ¢¾ ¡ÆÊ £ÓÀ ¾Á ÀÉ Ê¤Ê
ÁÊÅ Á¡Ã¤¡É ÊÁ ¢.
À:
ÁÁÊ ÁÇÀ Æ ¢¾ ÊÅ ¡È  ¢É
ÁÙ¡¾ à . 1945 À ¡Ã¥¢Å Ò¤"
¢¢¢ ÓÇ Ó ¢¾ ÅÊ ¢È ÆҾɡŠÊÄ Ñ½ÁÉÉÈ
¾Ò¡Á ¢Å Ò¤"
ÀÉ ÊÈÆ ¾Ò ÊÁ ÓÇ ÓÄ Ò¾É¡ÅÊÄ Ñ½ÁÉ
À¡Ã¥¢Å Ò¤"
ÊÒ¡ÉÅ¥ ¢¾ Á ¥¤¢É ¾Á¾Ò ÙÁ ÂÉ ¼ÉáÅÉ¥ÒÉÈ
Ç ¡¼ ¾Á ¥¼ÉÄ ¢¢¡Á ÇÉ ¢¾ Ç ÆÒ
¾Æ "
Ê¡¼Éà ÁÊ ÉÀ Ê Æ Ò¾É ¡Å ÊÄ À ¡Ã ¥¢Ò¤"
Ê ÊÁ ¼Á¾Ò ÙÀ ¡Ã ¥¢Ò¤ ¢¾ à ÒÒÁ
¢Ò¤"
125
Æ ¼ Ã 14
¥À ¾Á Ò Á ¢¾ Á ¡ÃÂ¢Ò Ã 1954
1. ÀÉÊÈÆ ¾Ò Ê ÁÁ ¾É¡ÅÄÊѽÁÉ ¤ÊÀ
¢Ò¾ÒÂÙ
1.1 ¤¥¾¼ÊÇ Ã 1940 ÆÊ Çà 1950
ÁÙ Æ £¾ÁÊ ¼ à ,, ¡ÁÆÊ£¾ À ¤Å Æ ¡Â ÈÃ
¢É ¡Á Æ ¤Ã ¢Ê ÉÂÒÁÉÀ Ê¡È ÉÅ Æ É . ÈÉ ÂÈà ¤Ã . ÁÙ
¼Á ÆÒԥʥÈÉ ÁÊ ÓÆ ÒÔÁ
Ò¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÁÉ ¥Ê ÉÔ¢¼ÉÇ¡Á ¼ÉÊ Á ÒÆ . ¢ÉÆ Á Ê ¼É ¢Ó
À ¾Á ÀÉ Ê Æ ÒÔ ¢¾ Æ À È¡Á ÊÅ Á ¡Ã¤É ÄÊ.
¤ÒÁ ¼ à ¾Ç à . ¼Á ÂÒÁ ¢¾ Æ Ã ¥Ê¼¾
¾ÁÆ ÃÄÊ ¡ÂÉ ¡Á ¼É ¢Ó¤¢Ê É ÒÒ Á ¼¡Éà ÅÉ ¥ÒÉÀ Ê Á
Á ¤Æ ¡Ã ¡ÒÁ .
Êà ¡ÉÈ ½Ã Æ À à Á¢¥¤¼¼¡Éà Á Ƥà ¢Ê É ÉÀ ÈÊ
Æ ÉÆ Â Èà ¡ÁÉ Á ; £¡ ÈÉ¡¼Ñ½ÉÁ ¡ À¥¡Ê ÃÃ
Ò¼ÒÊ Æ Ñ½ÁÉ ÉÀ ¼ÊÈ Ò¤ÊѽÉÁ Ç ÂÆ ¤ÂÈ Ã.
ÁÉ É Ò¡ÓÁ¤ÊÁÁ ѽÉÁ Æ ÒÇÊ ¢¾ À Ê À ÒÉÒ¡ÙÅ Á
Á ¡½Â ¡ÉÅ ÅÉÀ Æ¤Â È Ã . ¾Á ѽÉÁ ¥¡Ê Á Á¤Ê¡½Â
ÒÉ ¡ÅÙ ¼Ê¼¤À ¡ÃÆÉÈ ÂÈ Ã ¡É¡Á ¡Ã £
¤Ê¡½Â¡¾ÃÉ ¢¢¡ÆÊ Â Èà .
¡ÒÊÆ ¾Ò¢¾ÒÊ £¾ ¢¾ Æ ¡¢ÃÊ É Á ¢¥¤¼¼Ã¡É Á Æ Ã
¤Ê¢É ÂÒÁ¾Ò. ÁÁ ¾É ¡Å ÊÄ Ñ½ÉÁ À¾Á ¤ÉÈ ¼É ÉÔÉ ¡¾Æ ¢¾ Å
ÉÀ Ê Æ ÈÉ ¡¼¼ÃÉ Ò¡Æ ÒÄ ¢¾ ÆѽÁÉ ¡À¡ÉÅ ¥Ò
ÀÉ Ê¡ÉÁ Á . ÁÉ É ÒÊà ¥¡Ê ÁÆ Ã¤¢Ê É ÉÀ ÈÊ Æ ¾ÒÊ
Á Á ѽÁÉ .
12
1.2 Ê ÁÊ ¢Ò¾Ò ٠¢¾ ¾Á ¾ÒÉÀÊ
Á ¢É à . ¡Á ÊÆ ÒÉÀ ÊÈ Æ ¾Ò Ê Ä
Ò¾É ¡Å ÄÊѽÉÁ ¥Ê ÆÒÒÊ ÒÆ Ò ¢¾ ÃÊÅ ¢ÈÉ
Ù ¡¼ÉÆÒ¡¼. À ¾ÁÒÇÂÒÁ¥Ê À ¡Ã ÄÊ ¢¾ ¡ÅÉ ¥Ò¢¡
¾ÈÉÙ ¢É ¡ÁÉ : ¾ÒÆ , ¥¡¼Â¾, ¥ÁÁ ,
Ê ÉÇ ¢¾ ¥¡ÁÆÊ . ,ÃÊ ÁÃÆ É¦¼ÉáÅÉ ¥Ò¢¡
¾ ¡ÉÁ : Æ ¾ÒÊÈ , Æ ¾ÒÓÉÒ¤, Æ Æ À ÊÈ,
¢¾ ÉÅ ¦. ÉÁÉ Ò Á ÓÔÓÊ¤Ê Ã ¡ÆÊ £ÓÁÆ Á ÊÁ ¼ÃÉÃ
¡ÊÆ ÅÁ ¡ÆÊ ¡Á ÁÊÁ Á ÔÒÁ ¢¾ ¡Á¡Á¼ÊÀ
ÉÀ¤ÈÊ ¼ÒÉÆ ¡¼. ÉÁ ÁÊ , Á ¢ÒʾҥʡÊÆ £ÓÁ ÊÈ À ¡ÉÀ Ê
ɦ ¡ÅÉ ÔÇ¢ÊÈ ¼¾ÒÀÉ Ê ¼ÒÆÉ ¡¼¡ÁÁÊ ÒÁ ¡ÅÉ Ä
¾Å ¢Ò ¼À¡Ã ÉÀ ÈÊ ÊÈ¡¾ÓÒÉ Á .
¤ÒÁ ¼ à  à . , Ç ¤É ¢ÈÊ ¼¾ÒÉÀ Ê ¼ÒÉÆ ¡¼ ÄÉ ¥Ê
¥ÊÄ É¡È ¼ÉÃÊÁ ¢ÒÆÒÁ , à ¢ÈÊ ¼¡ÊÆ ÓÒÉ Æ . Ç ¥ÊÆ¾Æ Á Ê
¢Ò£Ó¢É ÊÄ £¤Ê ÒÅÉ É “¢Ò¾ÒÂÙ” £¡¾Å ¡Æ ¡ÊÆ ÇÒÇ Æ¡Á
¼.
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ
ÓÈ À ¢Ò¾ÒÂ Ù Ã
12
ÊÔÒÁÃÊ Ç À¥ÊÆ ¾Æ Á ÁÊÁ “¾Á ¾ÒÉÀ Ê ” ÊÄ ¡ÂÉÃ
¾ÉÅ ÉÁ ¾ÇÉ ÊÃ:
¡ÆÊ Ç ÇÒÆ ¡Á Æ ¾Á Æà ¼Á ¡ÁÒÊÈ É ¾ÁÆ Ã ÒÉ
¡¼
¼É È Ã ÒÆ Ò ¡ÁÓƾÁ Æ ,à ¾Á Æ Ã Ò¤
¼É ¥ Æ Ò ÓÆ ¾ÁÆ ,à ¾ÁÆ Ã ÒÊ Á
¼É ¬ÓÈ Á È ÒÁ ¡ÁÓÆ ¾Á Æ ,à ¾Á Æ Ã Ò¡Â
¡ÆÊ Ç ÒÆÁ ¡Á ¾ÁÆ ÃÒÄ ¢¾ ÒÁ¼¼À
¼É Ã¼Æ Æ À ¾Á Æ Ã
¼É ¥É ¾À¡Ò ¾Á Æ Ã
ÓÈ : ¾Á ¾ÒÀÉÊ ¼¥ÃÉ ÊÓÁ ¢É ÊÁ Ç ÈÊ¢¼¾ÒÀÉ Ê ¼ÒÉÆ ¡¼ ( )
Ç ¥Ê ÊÆ ÒÊ ¢¾ Æ ¾Æ¡Æ ¼Ç à ÃÒÆ ¡Å ¤ÈÉ (¼Ç¾Ò
Á ÇÁ) ¡Á ¼ÇÀ ¡ÂÉ ¤ÔÒÁ¼Ç À¾Á¾Ò¤¡Ò¾
ÊÁ ¢É ¼Ç Ê ÆÒ. Ç Á¥ÊÀ Æ ¡Æ¡ÅÊÓÊ¡¾Ò¤É¼¢ÉÃ É £
12
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ¼É Ãà ¡Á ¡À ¾Ò. ÊÔÒÁ Ç¥ÊÀÆ¢Ò¼
ÂÒÁ¤Ê¡Á¡Á ¼Ê ¡Å , ÀÆ , À¾Á
ÒÇ , ¼Éà ÁÊ Ò Á ¢¾ ¡ÃɼÒÃÒÁ à ¼ÉÆÒÒÆ ¼Á. ÊÃ, Á ¥Ê
Ò¢Ò¼É ¡¼ Å Á ÃÁ ÆÒÔ ¢¾ ¢ Ê
ÁÀÉ ÊÈ Ê Ò¾É¡Å ÊÄ Ñ½ÁÉ ¢¾ Á Á ¡½Â ; ÆÒÁÁ ÒÂ
ÒÁ£¾; ¡ÊÆ ÓÒÉ ¢Ò£ÓÁÂ £¾ ¢¾ ÉÅ ¦.
Ç ÁÊ Êà à ÒÀ ÁÁ ¤ÉÙÒ ¤¡ÊÆ £ÓÀ ¾ÁÓÁ ¼ÃÉ
¡ÉÅ ¥ÒÀÉ ÊÁÁ ¾É ¡Å ÊÄ Ñ½ÉÁ ¤Ê ÒÆ ÊÄ ; ¡Á âÉÊ
ÊÁ¢Ò£Ó¢É ¾Ò ¼Éà Š¼¾Æ ¡ÆÊ £ÓÒÁà Æ
¾ÒÁ ¡ÆÉ ¤Ê ÃÊÀ¦Á È ÂÂ È Ã.
1.3 À ¾Á ¢¾ ¡¼ÃÉÊÁ ÉÀ Ê ¢Ò¾Ò ٠¢¾ ¾Á
¾ÒÉÀ Ê
ÁÙ ÊÁÊ ¢Ò¾ÒÂÙ ¢¾ ¾Á ¾ÒÉÀ Ê ¡Á ÊÆ,
À ¾Á ¢¾ ¡¼Éà ÊÁ ÂÒÁ ¾Ò ¥Ê ¢Ã Ò¼À ¼É¡Ã Á ¡
¢¾ Á ÅÊ ÁÒÆ ÒÊ¡È¾Æ ¼ÉÈ ÉÆ Ô; ¡Æ Æ
É¥ÃÙ ¡ÊÆ ÉÈ ¡Å ¢¾ ÆÒ¡Å . ¡Æ É ¥À ÓÊ ÁÁ Ç ¢¾
¢É¡¬Å ¡Â¤Ê ¢¾  Á¡¼Éà ÁÊ Ò Á ÒÔ. ¡ÈÉ ¼ÃÉ
ÁÊÒ Á¾Ò ¥Ê à ÊÊÁÀ Æ ¼ÊÉ ÊÁ É ¦ÊÄ ¡ÉÁ : ÁÊÊ ,
¢, ¡Å ¢¾ ¢Ò. À Æ ÊÁ É ¦Êà ¥ÓÊ Á ¡¾Å ÊÁ
Æ . ¾Á ¾ÒÀÉ Ê Á ¥Ê¤Ê ¡¾Ã ¼Â¥, ¾Æ ¾Ê ¾
¡¾È à ¢¾ ¾¡ÒÉ ¼ÃÉ Ò¾É¡ÅÊÄ Ñ½ÉÁ À Æ ÄÊ , ¡ÉÅ ¥Ò
ÉÀÊÓ¼ÉÃÊÁ Ò Á É ÊÁ¬Ê À ¾Á ÂÒÁ ÁÊ À Æ ÀÉÊ
ÄÉ ¥ÊÓÁÓÉÒÅ ¢¾ ¬Á ¬È Æ ¼Ê ÂÉ É ¦É ÁÊ ¬Ê .
¤ÉÀÊ Á Ç¡¼Éà ÁÊ Ò Á ¡ÂÉ¥¡Ê Æ ¤¤ÒÉ Ô¡Â Á ÇÃ
Ò¡Á ÈÉ Æ ¡ÉÅ ¬Ô¤¢Ê Ò¬Ê. ¤ÁÊ ÒÔ
¾ÂÂÀ ¡Éà ȾÂÆ¢É ÒÔÀ Á Á¬ÉÄ ¼ÃÉÀ Æ ÈÉ¡¼ÃÉ
ÁÊ ÉÀ Ê ¥¡Ê Ƥ¤É Ç¾Æ Æ ÒÆ¡ÆÊ ÓÉÒÉÁÊ ¬Ê. ¼Á Ù
1
¢¾ Æ¥ÊÓÒÉ Á È Å É ¦ ¡ÉÅ ¼Æ ¢¼Ò¡¼Éà Á ¼È À ¾ ¢¾
Á ¥ÊÊÔÁ Ç ¡ÉÅ Ô¡ÅÉ Ê Á¼À ¾¾ÁÇÊ Á È.
¤Á ÊÁ ¾Â , Æ ¢¾É ¡¥Ê Á ÃÁ ÁÊ ¡ÉÃ È ¾Â
Æ¢ÒÉ ¡ÅÙ ¡ÂÉÁ ¢¾ Á , ÒÉ ¡ÅÙÒÆ ¼ÊÈ É¥Ã ¡Á ¼, ¥¾À¾ÔÆ ÉÆ ,
ÓÁ¤¢Ê Ò¬Ê ÉŦ. ,Êà Á à ÇÈÊ ¢¾ À ¡Ã¾Â ¡ÅÉ Á À
¡É ¦ ¡ÅÉÓÁ¤¤Ê Òà ÂÀ ÒÁ ¡ÉÁ : ÁÀ ÉÀ È , Á À ¾ÂÇ
¾Â ¡ÉÁ : Ã Ê , à , ÔÉ Ò, Æ , Ô..., ÁÀ Á ¡ÁÉ É , Ç ,
Ò, ¡ÊÆ , ... ÁÊ, ¡¼ÃÉÁÊ ÂÒÁÄÉ Æ ÒÆ ÈɼɡÉÅ
¥Ò ¢¾  ¾Ê Á È. ÃÒ¡Á ÈÉ ÆÉ¡È ÊÅ Â
ÒÁ À Á ÊÅ¥ÓÊ ÁÁ ¼ÃÄÊ .
¥Ê ÁÒÔÁ ¼¡Â À Æ ÂÒÁ Á ¥Ê¡Æ¤
¤ÉÇÊÈ ÒÔÄ, ¡Ã £ÓÓԤʡÁ , ¡Æ ÒÆ ¢¾ Ò¬ÉÇ ¥Ê
¡ÊÆ £ÓÓÔÉ ¼ÒÆÉ ¡Â . ¼Ê ¡ÊÅ ¤Ä ¡É ¥¡Ê ÊÁ¬ÁÄ ¢ÒÂ
ÓÁ, ¡ÓÁ¤Ê Ä ¾Ã Á , Ҽ ¢¾ Æ. Ê ÒÁ¼
¼À -Á Æ ¢É¥Ê¡Æ ¤¤É ÆÉ ¡Ã ¾Â ÒÁ ¼¼À¼Ê É . ¤ÁÊ , ¥Ê à ÆÉ
¡Ã  ¢É Æ Á , Æ ¾À , Æ¡¼Éà ¾Ã Á , Ç ¾Æ ÀʤÓÁ
Æ ÅÊ ÂÒÁ ; Á ÁÊ¤Ê Ã¡Ñ ¢ ¢¾ Á ÒÉ ÅÉ ¾Òɼ ¢¾
Æ¡ÉÅ ¤£Ù ¥ ¢¾ ÒÁÀ Á ɦ. ÊÔÒÁ Àà ǾÆ
Á ÁÊ ÒÁ ¼¼À É ¢¡ÉÅ ¡ÉÅ ¼¢ÉÃ Ä ¡ÊÆ ÈÉÁ ƾÒ; £¡
¢ÉÊ À¾£Â ¢Ç¡Å , Á ,  ¡ÙÆÊ , ÈÑÉ , È ¢¾
ÅÉ ¦. ÉÒ¼Ê ¼¾Ç ÀÆ Ò Á ¥À Ê ÇÈÊ ÉÆ ¡ÃÒ
ÓÁ¥ÊÁ¤ÁÊÓÆ. ¤ÁÊ , ¥ÊÇ Ê¤È Ê Ã
ÇÆÊ ¢¾ À ¤Ê ÊÅ ¡Å Æ ¼ÆÁ ¤Ê ÙÒ (¼Á ¥) ¡ÉÅ ÂÉ ÒÆ
Æ ¡Á . ¡ÅÉ ¥Ò¼ÁÆ Ê¥Ã ¡Ê ÁÁ¥¡ÓÁ ¤¡Ê ¼Éà ÊÁ ÃÒÆ ¼Ê
Á Æ ¢¾ ÅÊ ¤¢Ê É ¡ÉÅ ¥ÒÉÀ ÊÈ Á ¥¾ÉÁ Á¾É ¡Å ÊÄ Ñ½ÉÁ
 ¢¾Ò.
13
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ1.4 ¥Æ¾Ò¤ÊÁ ÓÆ ¾¢È ¾Ê à . 1953-54
ÊÒ¡ÊÆ Ç Ã . À ¾ÁÀÉÈÊÊÈ Æ Â È Ã Á ÅÊ Á ¥ÓÊ Á
¥; ÆÁÊ Á Á ѽÉÁ Á ÊÅÁÆ ¤ÉÈ ¼É¾¥ ¢¾ ¤¼ÃÉ ÇÀ¥Ê¢É Ä
¡ÆÁ Á ¡½Â ¡ÊÆÓÉÒÁ À¡Ã Æ ÈÉ Â Èà . £¡ ¤¡Å
Ä Ã . ¾Á ѽÉÁ ¥¢Ê É ÊÁ ¤Ê Æ Ò ¡Á ÊÈ Á ¼
ÈÇ ÉÈ ÂÈà ¡ÉÅ ÂÁ ¢Ç ¼ÓÒÉ Å ÁÁ Á ¡½Â £¤É
ÅÉ¢ÒÉ “¢Ò” ¡É ¢Êà ¡½Â ¥ÊÆÉ ÔÉ ÒÊ ¼
, Æ ÆÉ ¢¾ ÒÇÇ £¼É¦É ÙÒÙ Æ ¼Æ Á
¼¾É ¡Å ÄÊ Ñ½ÉÁÉÈ Â Èà .
ÀɬÊÉÁ ÉÒ Æ Á ¢ÒÊ ¾ÒÀ¥Ê ÃÊÀÀ ¾ÁÒ Á ¤ÊÀ
¡ÃÆ Ù Ç Ã ÁÈ É ¾ÔÂÈ¡É ¼ÃÉ ¼Ã ѽÁÉÀ¬É ¢¬Ê ¡ÉÅ ÁÈ
Á¼À¾Á Ò¡Æ ¢¾ ÅʼÃÉÆ É ¤ÊÒÊ . £¡Á
¢É¡Å ¾Ç ¡Â ¡Å  à . ¼¾Ò ٠¢¾ ¼
Ù ¥Ê Ç Ã Á È ÈÉ Ê ¼ ¢¾ ¼ÉÃÁÊÇ ¼Æ É Â ¢ÉÒÙ
¢ÒÆÊ ¾Ã ¡ÓÁ ¤Ê ¼Ñ½ÁÉ¥Ê ¡ÊÆ £ÓÁ ¢ÈÉ ÒÙÒ
.
¤ÒÁ¼ à  à . ҾɡŠÄÊ Ñ½ÉÁ ¢¾ ¡½Â ¥Ê Æ ¡Æ À
¾Á¥£Ê ¾ÆÔÔÈ ¢¾ Ê ¡ÃÊ¡Á ¼ÁÇ ¼Ò¡Æ. ÉÒ
¼Á ÒÔ À¥Ê  ¾Ê ÔÔÈ¥ÒÊÉ ¢¬Ê¬. ¤¡Å¼Á Ò Ã .
¾Á ¾ÒÀÉ Ê ÓÔÓÊ ¤ÊÀ ¾ÁÓÁ ¾ÇÄÊ ÉÀ Ê Á ÁÉ Ê ÒÉ ¢
¢Ó. ¤¼ÉÃ Ç Ó¼Ê ¡Å¼Á Ò Ã . ÀÆ É ¡Å ¼É¢¥.Ê ÉÀ
ÀÅ ÀÉÇ ÃÆÉ ¡Å Ã È, ÉÀ ÒÉÆ £ÒÂÊ , ¡Å À ¡Ã, ¡Å¥ ¢¾
ÅÉ ¦. ¡ÅÁ ¡Â¡Å Ç Ã . ¼Á¾Ò ٠¢¾ ¼
ÁÒÔ¥¡Ê ÃÊÁ ÓÆ£ÃÁ È ÈÉ ¼¡¾ Æ É ¡Å ¡
£, ¡Å Ã, ¡Å, ¡Å¾, ¡Å ¡¾ÉÆ ¢Ò¾ÒÁ , È Ô¾À ¡Ò,
ÉÒ¬ÉÄ ¢ÒÀ Á ¢¾ ¢ÒÁ.Å ÉÒ¼ÉÈ ¡¬ÅÀ ¾ÁÒ Á ¾Ò
¥Ê Ç £Ã Ê Á È ÈÉ¡ÅÒ, ¡Å ¢¾ ÆÉ ¡ÀÊ È¢ÒÆÊ ¾.Ã
13
ÓÊÆ Ã .  ¢ÒÉ ¡¼¡ÉÂ Ò¡Æ Æ ¾Ê
ÒÉÆ ¥ÓÊ Á Æ É . ¥¼Á Æ Êà ¥Ê ¡ÆÊ ¤Ç £Ã¼
ѽÁÉ ¤Ê ¾¥¡ÓÁ ¤Ê É ¡¾Æ ¢¾ Å Â ¾Ê ÈÉ ¼ÁÔÔÈ.
¤¼Éà ¼Á¾Ò ٠¢¾ Æ ¾ÒÒ¡Æ ¼
ѽÁÉÉÈ Ù ÊÁ ÓÆ ÊÁ , ¼Á ¢¾ Æ ÒÔ À¥ÊÇ £¡Ã ÆʼÁ Ô
ÔÈÉ ¾Â ¤ÒÁ¼Ã à à . ÁÈÁ ¥È Ê¡Â
Æ,  ÆÆ ¾À ¢¾ ¤¼ÃÉ Ç À¡Æ ¥. ¥ÁÊ ÓÆ ÔÔ
È Ê Á ¥ÁÊ ÓÆ ¾¢È ¾Ê¾ÈÉ Ò ¥Ê¼ÁÊ ¢ ¢¾ ÆÇÁ È
¤ÊÁ ¼¾¾Æ . ¥ÉÁ É Ò¥ÊÁÁ ¤Ê ҾɡŠÊÄ Ñ½ÉÁÀ Ê ¡Á Á
ÓÁ Ó¡ÊÈ ¾ ¼Â ¥Æ (¾Ò, ÒÔ ¢¾ À ¡È ) ¼ÉÃ
¡¢Ã Ò¡¼Ò .
2. Ç ¡¢Ã ÒÉÔÒÁÂÈà 1954
2.1 ¡¾ ¢¾ ¡ÁÁ ¡¢Ã ÒÔÉ ÒÁÂ È Ã
Ç Æ ¡ÅÉ ¢¥Ê ÁÁ  ¦ ¥Ê Å ÁÊÁ ÄÊ ¤ÒÁ ¼ Ã
¡Å ¡ à . ¼ÃÉ ¡¢Ã Ò (¡¼ÒÂ) £¡Á¼ÈÉ
£ÒÔ ¢¾ Á Â; Ê ÔÒÁ Êà Áà ¾Á¡½Â, ¡ÆÃÙ¤Ê
¢¾ ¡¼ÉÅ ¦Ã À Ò¬ÉÄ ¡ÆÊ ÓÉÒÀ. ¤¥¾¼À Â Ç ¥ÊÊÆ ÒÊ
Á¡¼¡Æ Ùà ¢¾ ¡Â ÒÁ¼Ã Ä Ã . À À ¡¾Á ¾Æ. Ó
ÒÁ¼Ã Ä Ç ¥Ê ¡¬Ã ÆÊ ÒÊ Á ÉÈÂÈà , ¤Ç Êà ÃÈÊ
¬Ê¾Á ¡¼É ¦¡ÆÊ ÓÒÉ ¡ÉÁ : ѽÉÁ, ¾Á ¾Ò, À È¡,
ÒÔ¡¬Å ¢¾ ÒÔ¤,Ê ¾Á ¡½Â, à , Á  ¢¾ £
ÒÔ. Ç ¥ÊÀ¡Ã ¥É ¡Ç Å, ÓÇ ¢Ó ¡ÅÉ ÒÁ ¢É¾ÒÉ
ÒÉÇ ÒÁ Æ Â Èà ¼ÃÉ Æ Á ÓÁ ¡¾ ¢¾ ¼Â ¥
¼Ç ÁÁ £ÓÇÓÒÁ Á ¾É ¡Å ÄÊ .
¤Ç ÁÊ Êà ¢ÊÈ ¼¾Á ¡½ÂÀ¡É Á ¡Ã Á ÊÊÀ¡¬Ã
Ç. ÀÉ Ô¢É¡¼ÆÉ ÊÁ ¾Á Æà ÒÉ ¡¼¾Á ¡
½ÂÁ¥Ê¬Ã Ç . ¤ÔÒÁ ÁÊ Æ¾Ò, ÒÔ, ÀÈ
13
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ¡¥À ÊÅ ÉÀÇ £Ã Á È ¤¼ÒÆÉ ¼Ç É ¤¡¼Æ ¢¾ ¥ÊÓÁ¥ÈɼÇ
¬ÓÆ . Êà ÈɼÉà ¡¼Ñ½ÁÉ ¡À à ÃÒÉÀ ÊÆ Ñ½ÁÉ
¼ÊÒ¼Ò¤¾Ê Á¡Á Á Á  ÈÉ ÂÈÃ Æ ¡Â ÁÊ £É ¾ÊƾÁ
¾Ô¾Æ . ÊÁ , ¾Á¤¼É ÃÉÊÄÀÀ ÄÉ ¥ÊÅ À¡É ¾¤¼ÉÉÔ¼ÓÃÉ Á ÓÈÊ
¾¥ ¢¾ Ç ÂÆ¤Â È Ã . ÓÒÁ ¼Ã ¾À Æ Ã .
Á ¡Ã¢ÒÔÉ ÒÁÂ È Ã ÉÄ¥ÓÊ Á¾ÆÉ ¡Á¼ ¢¾ Ç À
ÂÊÇ ¾Æ .
2.2 ¡Åʤ ¢¾ ÒÒÁ Á¡¢Ã ÒÉÔÒÁ ÈÃ
. ¡ÊÅ ¤Á ¡¢Ã ÒÔÉ ÒÁ ÂÈ Ã
Á ¡Ã¢Ò¥¡Ê ÓÁ ¤Ê Æ ÉÈ ÂÈà ÇÂ¾Æ ¢¾ Ê Á  ÓÁ ÓÊ¡È
¾, ¼Â ¥ ¢¾ Å¢É Â Á ÆÒÊ Â È Ã : ¾Ò, ÒÔ
¢¾ À È¡. ¤¼Ê Á ÑÉ ÂÁ Ç Â , ÆÉ ¡¾Ã¡Â, ÓÁ Á ¤ÉÀ Ê Ã
À¢ÑÉ ¤ÑÉ ¬ÉÄ ¢¾ ʤÉÀ Ê Ã ¢¢Ê Ê ÇÆ ¼¡Éà ÊÆ ÓÒÉ ÑɤÑÉ ¬ÄÉ .
ʤÉÀ Ê ÉÆ ¼ ÙÅ Æ ¾¡ÓÅ ¡ÊÆ Â Èà ¡ÅÉÉÀ Æ ÓÇ Ó¡¼ÉÅ ¢¾
ʤÀÉ Ê¡¼Â ÈáÊÆ ÓÒÉ ÇÉ ¼¤¦.
ÔÉ ÒÁ¾Ò, Á¡Ã¢Ò¥Ê ÀÆ ÒÉ ¤Ã . à À ¡Ã ¡¾Å
ÊÁ ¢Ã  ¡¾Ã È¾É Ò£ÑÃ É ¢Ò¾Ò ٠¡ÊÆ ÓÉÒÉ ÅÊ Æ
; ÉÒ¤¥¾¾À Ê ÓÒ¾Ò ¼ÑÉ ¡¼¾Ò¤¥Ê ¡ÆÊ £Ó
ÒÆÉ ÒÉÈ¢Ò:Å ÊÆ ¾Ã ¢¾ ÒÆ Á £Ã¡ÊÁ ¼ÂÉÀ Á É ¢ÒÙÒ
¾Ô¢¾Ò-ÒÔ.
. ÒÒÁ Á ¡¢Ã ÒÉÔÒÁ Â È Ã
Á¡¢Ã ÒÉÔÒÁÂÈà à . Êà ÃÒÀÁÙ É ¡ÁÊÆ
¢É :
- Á¡Ã¢Ò ¡Á ¥ÁÂɤÉÊÁ ¬ÉÄ Æ ¾Ò ÀÅ Æ
Â È Ã .
- Á ¢É Æ ¾Ò¢É ÒÁ à ÓÊÈ Æ É ÆÊ
ÆÂÈÃ .
13
- Á Á ¡Á ¥ÁÓÈÊ ÁÁ  ÀżÈÊ Éà À ¡Ã ÀÉÈÊ
¡ÉÅ ÆÉ Æ ¡ Á Á¾É ¡ÅÊÄ ¤£¾Ã ÒÊ .
- ÁÃÊ¥¡Ê ÁÃ Ç ¢Â Ò¾É ¡Å ÄÊ ¢¡ÉÆ ¢¾ Ç
Â Æ ÓÇ ÓÁ Á ¾É¡Å ÄÊ Ñ½ÉÁ¤ÈÉ Â Èà ¼Á¡Á ÁÁ¤ÊÁ
ÁÁ ÓÁ ÓÊÈ Ò¡Á¡¾Æ Â È Ã .
À
¡ÁÁ ÉÄ À ¡Á Á ÊÁ Ç ¤ÉÊÈ¢¼¾ÒÉÀ Ê ¼ÉÒÆ ¡¼ ¤¡Å Â
à . 1950"
Ç ¤ÉÈ¢Ê ¼¾ÒÉÀʼÉÆÒ¡¼ÊÁ ÃÊ À ¡Ã ¥¢Å Ò¤ ¢¾ Ã Æ À
¡¾Á¢Ò¤"
Á Ç À ¾Á ¡¼ÃÉ ÁÊ ÉÀ Ê¢Ò¾Ò ٠¢¾ ¾Á
¾ÒÀÉ Ê ¥Ê À¡Ã ¥¢Å Ò¤"
À¡Ã ÀÉ ÈÊ ¡Æ¥Æ ¾Ò¤ÁÊ ÓÆ ¾¢È ¾Ê à .
¡Á ¢Ò¤"
Ç ¡Ã¢ÒÔÉ ÒÁ ÂÈ Ã À ¡Ã ¥¢Ò¤ ¢¾ ÃÆ À ¡¾Á¢Ò
¤" ¢¾ Ç ÊÃà ÒÒÁ ¢Ò¤¢"É
13
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ Ƽà 15
ÀÉ Ê ÁÁ ¡½Â ¢¾ ÊÊÁ
¾ÁÆ ÁÊ ¼Ã I
Á ¡Ã¢Ò ¡Á à ÊÂ Ç À , Ç ¢Â Â È Ã
ÁÁ ¾É ¡Å ÊÄ Ñ½ÉÁ ¼ÃÉ¢É Ò¡Â ÉÒÃ. ¢¤É ¼Éà ÁÁѽÉÁ À ¾Á
Ô ÈÃÊÁ , Á Á ¡½Â Á £¡ÆÊ ¢¼É £
¡Ã ÆÊ ¢¤ÉÄ ¡Æ ¡¼¾ÒÀ Å Èà ¡Á ÒÆ ¡Å ÄÊ ¢¤É ¡ÂÉ ÉÆ Æ ¤Ê
¤¾Ò ÀÅ Â ÈÃÊÆ É¤È ¢¤É ¢¾ ÓÔÓÊ ¤Ê
Ƥ¼Ç ÊÁ Æ Ê ÔÊ ¼Ç Â Æ ¡ÉÅÒ¡ÁÆ¡.
1. ¢¢¾ÒÁ Á¡½Â
1.1 ÒÉ ¡ÙÅ ¾Á ¾Ò
ÙÁ Á ¡¢Ã Ò ÒÉ ÊÒÅÊ ÈÁ  ¤Â ÈÃ¥Ê Å ÓÁ Ó
Ç ÆÉ ¡Á ¼ ¢¾ ÓÁ ÓÈÊÀ ¾Á ÓÁ Ƥ
¢¡¼¾Ò ¼ÃÉ ÒÁ Á ¡Êà ÒÉ “ÑÉ ¡¼¾Ò” ÊÁ ÀɼÁ ¥Ê Å Â ÁÀ
¡¼ÆÉ ¤, Á Á ¡½ÂÒÀ ¢¡ÉÅ ¡ÊÆ ¢¢¾ÒÀÅÂ È Ã ¢¼Ñ½ÉÁ .
ÓȼÀ  ¤¢Ç ¼¡ÉÅ ¾ÒÁÁ ¡½Â ¢É ¤Ê
ÒÉÒ¡ÅÙ ¤Ê É ¦¢¾É Á¾Ò¤ÊÇ £¼¼ÉÒÃ É “¡ÉÅ Ê Á£¾
¡¾Ã ¢¾ Ê ¢É¾¾Á ¼Â È Â ” £¡Å Æ ¼Éà ÊÁ ¡¼¾Ò¡Á
“Ê¤Ê È Â ¢¾ Ê Å ¤É  ¥£¾¡¾”à ¢¾ “¡Á
¾ÁÁÆ ¤Ã ¡”.
ÒÊ ¡ÁÊ , ÁÙ¼Éà ¼É Ç Â ¡É¡Á¾ÁÆ Ã ÒÉ
¡¼¥Ê¤Ê¾È ¾Å À ¼É Ç Ò¾À ÒÆ ¾Á Æà ÒÊ Á ¡¼ ¤
Å ÒÁ ¼Ã Á à . ¢¾ÒÊ ÉÒÒÉ ¼ÉÆ ÇÒÁ ÒÆ ¼ ¡ÂÉ
¡Á ÉÈ À¾Á Æ ¡Á ÊÈ À Á ¡½Â . ÊÁ , ¼É Ç
 ¾À ¡Á ¾Á . Ò£¡Æ ¼ÉáÃ
ÒÒÇÊÒ¼¡Å ¤¾ÒÃÊ ÁÁ ¡½ÂÀ¥Ê¡¬Ã¡Æ ÓÈ
13
“ÒÉ ¡ÅÙ ¼Ê¡Â” ¡ÊÆ À¤¡Ê ÅÉ ¡Á Ù ¾Ò ¢¾ ¬Ã
ÓÁ ¼Ê ¡Å. ¤¼ÉÃ Ç ¾Á ¼ÃÉ Ã ÒÊ Ò¬Ê ¡ÊÆ ÇÒÁ È À
Ê ¥Ê Æ ¡¾Ã¤ÒÁ ¼Ã  à .
ÀÉ ¤ÒÁ¼Ã ¡ÅÔÒÁ, ¼ÉÉ ££¾Â Ê¼È Éà üÉÉÔÂ Æ ¡
½Â ÀÅ¢É ÊÁ¤¡Ê Á Æ . ÁÊ , À à Á Ç ¢¾ Á ÊÉÔ¡ÆÇÆ ¼Éà Â
Æ¡½Â ¡ÆÊ À ¾Æ À ¢¬É ¼Éà À Á¤¼ÉÆÒÆ Á ƼÉÒÆ ¡¼. ¢Ò¼
£¾ÁÇÃÊ¢ÉÓÁ ¤Ê ÁÁ ¡½Â £Æ ¢¾ ÊÄ Á
ÒÉ ¡ÅÙ¡½ÂÉ ÓÊ . £Â ÁÁ¡½Â, ¾Á
ÑÉ ¾Á ¥Ê à ÒÆ ÁÉ ¬Â¢¬Ê Á ¾Á ¾
Á¥¼ ¤Ê¼À ¼Å Ê ¡Â ¡Á ¡Â ¡ÂÉ ¢¤À
¤ÊÉÒ¡ÙÅ ¾Ò¾Á ¥¼ £Ç ¤Ê¾ÒÆ ÆÉ Â Ê ¡ÆÊ -
É Â ¢¥¼£ÀÉ¡.à ÒÊ ¡,Êà ÄÉ ¡ÓÁ ¾Á ¥¼¡Á¡¼¼Éà Ã
Æ ¢¾ à ÒÀ Á¼Ê Ç ¼¤¢¢ÓÇÓ¾ÒÁ
Á ¡½Â .
¡ÅÉ ¼Ç É ¡Á¥¢¼ÉÒà ¥Ò¢Ê ¾ÊÒ ¤ÒÁ¼ Ã Ç Ã .
¾ÁÆ Ã ÒÊ Á ¡¼¾Á ¡½Â ¥¡Ê à ¼ÒÔÁ ¡ÉÅ Ò
¢ ¢¾ ÊÃÀ £ÉÀÊ À ¾Á ¼ÉÇ , À ÙÒ, À ¾Á¤Ê , ÉÀ Ê
¡ÊÁ ¼Ç ¼, ʼ, ¡Éà  ¢¾ Åɦ. ¤ÒÁ ¼Ã ¾À Æ Ã ÔÒÁ ¥À Ê
¡Á ÁÁ ¾Á É ÒÉ ÒÊ “ÒÉ ¡ÙÅ Ò” Ê ¼
¢¾ ¡Â¤¢Ê ɾÒ. ¤ÁÊ ÒÉ Ù ¥Ê Ç ¤É¼Ê ¼ ¡ÁÉ : à .
1 ÒÉ ¡ÙÅ ÃÈÉ ¼Á Æ ¾Ê £¾¾Á ¤ÊÁ ÓÁ ¤Ê¼Ê ¡
ÂÃ Ô ¾Ê £¾.
¡ÒÊƾҢ¾ÒÊ , ÓÈ ÒÉ ¡ÅÙ ¼Ê ¼ ¢¾ ¡Â¢É ÁÙ À
¾¤ÂÁ¾Á ¼Â¾É ¡Å ÄÊ ¢¤ÉÁÙ¼Âà “£Â£” ¾Á
¡½Â ¡ÉÅ ¾ÒÀÅÂÈà .
13
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດ1.2 ¼À ¾Á ¡Ã¢Ò
¥ÔÉÈ Á Á ¤Ê ÉÒ¡ÙÅ ¾Ò¤ÊÉ ¦ÁÊ ¡ÉÅ ¡ÓÁ¤Ê¢
¾Ò¤ÊÀ ¡¾Á ÊÁ ÁÁ¡½Â ¥À ʼÀ ¼Á Ê Á ¡Ã¢ÒÒÊ
ÙҼ à ¡ÁÉ :  Á ÆÇ ÁÔÉ £Á ¢¾ ÒÁ Á È À¾Á Â
ÒÁ¤Ê Æ ÊÔ. ¼À ¾Á ¡Ã¢ÒÔÉ ÒÁ¾Ò¡½Â ¢É Á
¡Á ¢É à . ¡ÁÊÆ :Å À ¡Æ ÒÇ Ç£¼¥¤É¡ÆÊ
¤Ê ¼ÉÇ£Ê ÒÉ ¡ÉÅ ÉÔ¢¼ÒǼѽÉÁ ¼ÃÉ¡ÉÆ ¢;É Ê
¼ÉÇ ¢¾ À ¾Á¼¤Ê Â; ÆÉ ÊÇ , Á Å¢¡ÆÊ ¥¤
¡¢ÒÙÁ ÑÉ ÂÒÁ ¢¾ ʼÉà ÊÁ ÊÇ ÈÉ Ù ¢É ¡ÁÉ: ÒÊ ¡¼Æ, ¡Å
¡Â (¢ÒÆÒÁ ), ¡È ¬Å, ¤È ,Ê ¡Ã ¢¾ ÒÁ (¢ÒÊƾ)à .
1.3 ÊÓÈ Á ¢¾ Ç £Ã ¢Ò¡ÊÆ £Ó
ÁÙ ¼Ã¤É Ê Ç £¼Á ÔÉ £Á À¥É ÓÊ Á Æ ¢¾ÊÒ Á Á ¡½Â
À ÊÇÊÔÒ¤¾Ê Á ÉÇ ÒÔÁ ¼ÀÁ Ç Æ ÁÆ ¢¾ ¼Á ŤÉ
¡ÅÉ ¡ÓÁ¤¢Ê ¾ÒÅÂÁ ¡ÉÁ :
1) ÊÈÓÁ
ÓÈ Æ ÊÓÈ Á¼ÃÉ¢¤É ÒÁ ÁÀ ¾ÁÒ Á¼ÉÃ
¡½Â ¢¾ ¾È ÅÑÉ ÒÔÁ ÓÉÒÁ Á ÊÁ ¡Á ¥ÊÉ Á ¡¤ ¢Ò¼Éà ÉÈ
¤Ê ÒÇ ¢¾ ÒÑÉ ¾Á ¡ÉÁ: Ò¡Æ À ¡Ã
ÃÒ¡ÅÉ ¼Á ÊÄ ¥¡ÊÆ £Ó ÉÈ ¢Ò¼¡¬Å ÑÉ ¡¼¾Ò, À
¡ÃÀÉ ÒÉÀÆ ÊÒ ¢¾ ÁÇ Æ ÊÓÈ Á , À¡Ã
¢¢Ê Ê Æ ÀÉ Ê ¡ÆÉ , ÉÀ¾Á ÇÊ É ¦. Á¾Ò¢¾ÊÒÁ ¢É ÊÅ ÀÆ Ç Â ¤ÒÁ ¼ Ã
 à . ¡ÂÒÁ¼Ã Ç Ã . , ÒÁ ¥È Ê ÉÀ à ÊÄ ÁÊ , ÁÇ
ÆÊÈ ÉÀ à Ò Æ, ÉÈ¡Á¼ÁÊÅ Ê ¢¾ £Ò¡ÅÉ ¡ÅÉ ¢É ¢
Á -¼ ¢¾ ÆÁ .
2) Ç £Ã¢Ò¡ÆÊ £Ó
¡ÂÒÉÁÁ ¡½Â ¢¾ ¾È Å¥ÊÓÁ Ò¡É ¬Á ¬ÉÒ¤
 Á ɦ¡ÉžÒÒÊ ¼Á ÊÁ ¡¢Ã Ò ¢É Ò¡Æ À¥ÉÀ Ê
13
¾Æ¾¤¡À Æ ¢¾ ÂÉ ¡Éà ¼Òà À¾Á ÊÒ¼Ê £ÓÀ ¾ÁÇ £Ã ¢Ò
¢¾ ¼À , ÈÉ ÒÒ ÁÆ . ÉÁ ÊÁ, ¡ÉÅ ¡ÓÁ¤Ê
¢¼À¾ ¢¾ Á À ¾Á ÂÒÁ À ¡¾ÁÆ ¤¡Å Ä Ã .
Á Á ¡½Â ¥ÊÉÁ ¾Á ÑÉ ÒÔÁ Ê ÊÁ ¡¡ÅÉ ¼Á¡Â ¢¾
¼¡Â ÊÄ ¡ÉÅ ÔÒÊ¤Ê¢É ¼À ¾¢Ò¡ÊÆ £ÓÑÉ
À ¾ÁÓÁ . ÁÊ Ò¡Æ À À¡Æ ¼¡Â Á (Ò¡Æ
À ÒÆ ¼¼Á Æ ) ¼À ¡Ã Ç £Ã ¢Ò¡ÆÊ £ÓÀ ¾Á ÓÁ
ɬ¤É ¡ÂÉ ¡ÉÁ É ÒÊà ¥¡Ê ÓÁ ¤Ê¡¼¾ÒÁÅ ÈÉÒ
Æ Ã ÊÁ ¬ÄÉ . £Á ¾Ò¢¾ÊÒ ¡¼¡Éà à ÊĤ¢Ò¡ÆÊ £ÓÊÆ ¾Ã ¢¾
ÒÆ Á Ò¾ÈÅ ÒÁ Á Á¡½Â ¥ÊÁ ÁÊ Á ¡Ã Ç £Ã ÀÉ¡ÉÅ
Á Ù¡Á ¡Ò¾.à ÆÊÁÓÆÊà ¤ÀÉ ÉÊÁ ÓÆ¤É ÒÊ Ê ¡Á ÇÂ
¡ÂÁÊ ÆÉ Æ ¤Ê ¡¾ÈÒÉ ÔÁ ÁÊ¥¡Â ÊÁ ¡É ÁÊ ¢À É Ò
¡Ò¾¡Á .Ã
ɤÀ , ¢É ¤ÊÀ ¾Á Ç ¢Ã Ò¡ÊÆ £ÓÊÁ Á Á
¡½Â¥À ÒÊ ¢Á Ó¥Ò¤Ê ¢Ê ¾É Á É ÒÊ ÓÈ “¡
¾” ¡ÅÉ ¼À¼É “Ò¼à ” ¡Á ¡Ã¢ÒÀ Æ
¥Ò.Ê ÊÒ¡ÁÊ ,¤¼Éà ҡƤÊÀ¾ÁÀ¡Ã Ç £Ã ¢Ò¡ÆÊ £ÓÉ
¬Á , ¾ÁÇÉ ÒÔÁ ¼À À ¼É ¡Ã ¡¾ÁÑÉ ¡¼¾ÒÙ ÊÁ ¡ÅÉ¡Á
Æ Â ¼À Á £ÓÊ ¢¾ Â Æ À Å ¾¡ÃÁ ¡¢Ã Ò
Ò¡Æ ¾Ò¼Á ¡ÅÉ ¡Á Ù ¾ÒÔÒ ÒÂÒÆ ¤¡¼
ÀÅ Ò£¾ ¡ÉÁ : ¡¾¼É¼Ã ÆÉ ¥Ã ¡¾Éà ÄÊ ÒÁ ¼ à Á à . £
¢É ¼É È Ã ÒÆ Ò  ¡ÁÆÒ¬ÊÑÉ Ò Á ¢¾ ¼É ½. ¼Ã ¡ÁÒÆ ¬Ê
ÑÉ ¾Á . Æ ¡¾Á ¤ÊÁ ÃÊ Æ ¾Æ Á ¥ÊÙÁ
¢É¡ÉÅÁÁ ¡½Â¡ÃÒÀÉ ¤À ÉÀ Á Á¼¥ÃÉ Ê¡Á Á ÄÉ ÉÁ¤Ê
É ££¾Â ÃÁ ¼É¥Ã ¡Ê Á Á ÊÁ £¥Ò. ÉÒÊÁ Àɦ, ÑɾÁ
ÒÔÁ¥Ê ¡¬Ã¤ÊÃ Æ Á ¢É ÃÔÉ ¢¾ ¼Éá¾¾Ò¼Á
¥ÊÊ ¡ÅÉ ¥ÊÇ Ù É ÉÄ ¡ÓÁ ¤Ê ¡¾¢É¾ÊÁÊ ¾ÊÆ¡ÒÙ .
13
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດÙÇ ¢¾ÒÊ ¼À Á Á ¡½Â ¢¾ Ò¾È ÅÒÁ ¤¾Á
ÑÉ ÒÔÁ ¢É ÔÆÓà ÒÉ ¡ÅÉÁ È À ¾Á ÓÁ Æ
¾Ò¼Éà ÉÀÊ¡È ÉÅ Ò¡Á ¡¾¢É .
2. ÉÀ ÊÈÊ ÁÁ ¡½Â¢Éà . 1954 -1957
2.1 Á Ç ¢¾ ÉÀ Ê À ¾Á É¡È ¼ÉÃÊÁ Ò Á
1) Ê ÊÁ Á Æ ¾Ò
£ÂÁ ÙÁ¼ÃÉ Ç ¤É Áʼ à ,, ÁÈÂÂ È Ã ¥¥Ê
ÊÄ É¡Á ¼¤¡ÅÇ Ã . ÇÊÁ Êà ¥Ê ÇÙ Á ¾Ò, þ
À ÁÈ Â ÂÈà ¤¥¾ ¼Ã ÉÃ É ¢¾ ¥ÊÉ
Â Æ ¾ÆÊ ÊÁ Á ¡¾¢¾É ¡¼ÊÄ ¡ÅÉ ÁÊÁ ¢¾ À
ÂÒÁ ¡¼¤¾Ò.
ɬÀ ÊÆ ¼ÃÉ À ¾Á Á ¢¥É ¡ÉÁ ÓÊ £ÂÁÂ
Ç ¤É ÁÊ ¼Ã ,, ÁÈ ÂÈ Ã ,  ÁÈ Â ÆÁ
¢ÒÊ ¾ÒÄÉ ¥ÊÔ¡ÉÅ ¥¡ÅÉÁ ÊÁ Á ÆÄÊ. ¡Â ÒÁ¼ à à à .
Ç ¤É ÁÊ ¼ à , Á¥¥Ê ÊļÉÃÀ ¡¬Å ¡ÂÉ Ã Â Á ÈÊ Ã¡ÉÁÀ Ò
¼É ¼Ã¡É Á ÒÆ ¢¼¤¢Ê ÉÂÁ ¼ÁÆ ¡Å ¼É ¡ÆÊÓÒÉ . ¤Ò¾
Ç ÊÁ ÃÊ¥¡Ê Á¡ÁÁ ÁÊ ÅÉÁÆ ÒÉ “Á ƾҔ; É Á
£ÊÅ , ƾ¡Å ¡É ¥¥Ê ¢Ê £¾ ¢¾
¾ÒÉ ¾ÔÉÃÊÒ, £À¡Ã ¢¾ Æ ¾ÔÁ ¡¬£Ã ¼É ¥
Æ ÒÂ. Ç¥Ê Á¡¾Å ¡Æ ÃÊÀ È Á ¼É :Å
¼É ¥ Æ Ò (¡¾¼Â ¤É
¼É ¬ÈÓÁ ÈÒÁ
¼É Ç Æ ¥
¼É Ã Ò ¢ÒÊ Ç Á
¼É À ¢ ÃÒÂ¥¾
Ç Á ¥ÓÊ ÁÓ¡ÆÀ È À Ò ¼É ÅÉ Ã . ¤Æ
¾¡Å¼É ¥ Æ Ò ¼Éà ¡¬ÃÉÀ ÇÊÁÊà à ¥Ê
1
É ÒÒÉ “Á ¡ÃÊ ÁÈÊ Å ¼¾Â ÁÈ ÂÈ Ã ¢¾ È ¡ÅÊ ¾Â
Ò¾¾Ç ǼÉá٠Òà ¡ÅÉ, ¡ÁÒÆ ¢¼Á ¢¼ÊÂÆ ÁÊÀ
¢¾ ÒÊÈ¢Ó, ¡ÁÔÉ ÒÆ Ê Â ¢¾ Æ £Á ¼À
¼ÇÁÊÆ ¢¾ Æ¡ÉÆ É¦ ¤¼ÉÒÆ ¡¼”. Ç¼Ê Ç ¥ÓÊ Á Ó¡Æ
ÁÅÉ ¦ ¢¾ ¥Ê À ¡Ã ¥¡Á ¡Ò¾ ÒÁ ÉÄ ¥Ê  ¾Æ ÒÊ ÆÀ ¡¾Á Á Æ .
Ê ÁÊÁ Æ ¾Ò ¥Ê à ÒÀ Á ¢¾ ÂɤɼÃÉ Ç ¤¾Â
ÉÀ ÈÊ ÂÒÁ ¡ÓÆ . Á ¢É ÊÅà ÁÀ ¡Á ÆÊ Ò Á ¾Ò¥Êà ¾ÔÊ Ò
Á ¤ÉÅ Ã Á À £Æ ¢¾ ÓÊ ¡ÂÉ ÁÊÅ Ã Ò¡Ã ¤,É ¡ÁÊ¢ ¢¾
Ê Ò ÊÄ¥ÈÉ ¤É É ÀÉ Ç ÊÁ .
2) Ê ÊÁ ¢Ò¾ÒÓÁ
¤¼ÃÉ ¤¡¼ ¥Ê à ÔÉ ¢¥É ¡ÅÉ Â ¾ÔÂ
£¡¼Ê ¼, À ¾Á Ò Á À Ò¬ÉÄ ¥¡Ê ÊÆ £ÓÁ ¼ÈÉ
¡¬Å¡¼, ¡É ¡Á¡¼Éà ÊÁ Ò Á ¢¾ À ¾ÁÒ ÁÃÀ Ò¬ÄÉ
À ¾Á ¡Ã ¤É ÆÒ¤ÉÈ ¢Ò¼ÆÒÉ ¡¼. ÉÒ¼Ê ¡Å , À¾Á
ÂÒÁ ¥¡Ê à à Á Æ¾Ò ¡Á ÊÈ ÁÁÊ ¢¾ À Ò Á ¡Á ÁÊ ¼À ¤
ÒÁ ¢É ÀÉÊÈ ÈÊ Æ . ÉÁ ÁÊ, ¡ÉŤÊÉ Á ÉÔ¢
¤É ÉÁ É Ò Ç ¤ÉÈÊ¢¼¢Ò¾Ò ٠ÊÁ¼Ã ,, ÉÄ ¥Ê¥ÊÄ ¤ÒÁ¼Ã Á
à . ¼ÉÃÀ ¡¬Å £Ã¢ÈÊ ¼¡ÊÆ ÓÒÉ ¼ÁÆ ¼É ¡É ¡ÁÆÒ¢¼¤Ê
¢É Æ ¾ÒÁ ¡ÉÆ Ù ¡¢Ò¤¼ÒÆÉ ¡¼.
Ç ¥Ê ÃÀ Æ Á ȾÒÅ: Á Á ¡½Â ¢¾ ÒÉÇ
ÒÔÁ (¾È Å ÅÙ ÑÉ ÒÁ ÒÔÁ ) Æ¾Æ ÔÉ ÅÉ “¢Ò¾Ò ٠” ¡Á “¢Ò
¾ÒÓÁ ”, Á¡Ã¾ ¢¾ À Æ ¬Ê ¼É¤Ã ÉÆ ¾Ò, Ò
£¡Å ,ÊÀ ¡ÂÉ¡Ã ÊÅ ¤ÒÉ “Ê Á ÃÒƤ¢Ò¾ÒÓÁ ;
¡Á ÔÉ ÒÊ ÁÁ¡½Â ¢¾ ¾È żÃɼÀ ¾Á ¡¢Ã Ò¼À ¾Á  ,
¡¾ ¢¾ ¡¢É ;  Á ¡¾Ã¼Â ¥Æ É ¼ÆÒÉ
¡Â ¤Æ¡¡Â , ÁÆ -ÒÁ¼¼À ¢¾ ¡Å ”. ÉÀ ÁÉ ¡¼ ¥Ê À
ÆÒÉ “¡¼¾Ò¡Ã¡ÁÊ ¼Á  ¡Á , ÉÀ Ç ¤ÊÉ¡¼¡ÊÆ
14
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດÊÁ ¼Á ¢¾ ÀÉ Æ ¾ÉÈ Ò, ÉÀ¡ÆÊ ÓÒÉ ¤ÉǼ¤¦, Ê ÒÆ
ÁÂÁ ¡¼É ¦¤£¾ ¡ÁÊÆ ¢É ÁÁ ¡¼¤ÊÔ Æ ÊÅ
ÁÙ ÀÒÊ ÉÒÊ ÓÉÈ ÒÉ Á£Á ¾Â ÒÉ¡¼¼Ãɾà ¡Å ¢
ÉÁ ”.
Ç ¥Ê¡¾Å ¡Æ À¾Â È ¢Ò¾ÒÓÁ, ÒÊ
À ¼É ¼Ã¡É Á ÆÒ¢¼¤¢Ê ¢É ɾ¡ÆÉ , ÁÊ Æ, ¡, ¥Ò ¢¾
¬ £¢É¡Á ¡ÊÆ ÇÒÇ Æ ¡Á ¼¢Ò¾ÒÓÁ , ¡É¢ҾÒÓÁ
¡Á ÆÁ Áʼ¡Éà à ¡Ã , ÊÒÆ ÁÆ¾Ò ¢¾ Ä Å Æ ÊÃ
¡ÁÁ¼Ç ¢Ò£Ó¡¢É . ÁÙ Ç ¥Ê Â¾Æ , ¡Á ¡ÆÊ Ç
ÇÒÆ ¤¼¢Ò¾ÒÓÁ ¥Ê ¢Ù ¼Ò¤¾Ê Á ¾
Á ¤ÓÊ ÒÉ ÅÁ ÑÉ ¡¼¾ÒÉ Â ¤¤Â Á Á ¡¢Ã Ò, ÓÔÓÊ
¤Ê À ¾ÁÒ Á¡ÁÉÔÒÓÊÈ Æ ¡ÅÉ ÆÁ ÓÁ ¢Ò¡ÆÊ £Ó ¢¾ Ò
ÀÉÊÈ Æ ¤ ¢Ò.ʢà ҼÁ ÅÊ , ¢Ò¾ÒÓÁÉÄ
¡ÓÁ ÙÊ¬Ê ¼Ãɤ¡ÆÊ£ÓÆ ¤ÈÉ Æ Æ À Å ÒÆ ¡Å . Ô¢¥É ¾
ÁÊ ¦À À ¡Ã ÃÊ Á à ¼Éà à ÁÁÊ ¢Ò£Ó¢¬Ê ¬ ÒÉ Ê , À¡ÃÃ
Ò¡ÃÉ È ¾Â Æ , Á Ç¡Â ¢¾ ÒÆ ¢Òà  ¡Á ÈÉ¤Ê ÃÊÄ .
Ô¢¤É à . ÉÈ ¢Ò¡ÆÊ £Óà ÒÉÊ ¥¡Ê ìà ÉÒÁ¡Ã ÉÃ
ȾÂÆ .
¤ÔÒÁ À ¾Á ÒÇÀ¥Ê¡Ã ¤É ÒÆ É ¢¢Ó £
¡À Ò¼¾Ù¤Ã . 1 ¥¡Ê ÃÉ ÊÄ ¡¼ÅÉ ¢¾ Ã
ÒÇ ¼Éà ÃÒÉ ¡ÉÆ . ¢Ò¾ÒÓÁÁ Ä È ¡Æ¼ÊÈ ÃÉâÒ ÓÁ , ÓÁ
Á  ¢¾ Ò¡Á ¼À ¤ÊÁ Æ ¢¾ Ç Æ ÊÁ¡¼Â¼ÃÉ ÁÁ ¤¾Á
¢¾ ¤¾À Æ ÒÆÇÒÆ
ÆÀ ¡¾Á ¼Á ÆÊà ¥¡Ê ÓÁ¤Ê¾Á ¼Éà ÂÆ ¡½Â Å £ÔÉ Ò¢,
ÒÆÒ ¢¾ ¤¼ÃÉ Ç¼É É ££¾Â À À Ê ¾À ¢¬É
Æ ¾ÁÆ Ã ¢¾ ÅÉÔ¢¼£ ¡ÆÊ ÇÒÁ È È¼Ê ÃÉÃ¼É ÔÉ ¬Á¬È
£Á ¡Á .
14
3) Æ Á ÓÁ ¢¾ ÉÀÊ 2 ¢Ò¡ÆÊ £Ó
ÁÆ¾Ò ¢¾ È ¢Ò¾ÒÓÁ ¥¤Ê Ê Ò¡ÓÁ ¼Ç Ҽ Ã
¼¡ÅÉ¤Ê ¡¼¾Ò¡Ã à Á  ¢¾ ¡¾. ÁÉ ÊÁ , ¡¾Ó¼À Â
¼¼ÃÉ Æɥà (ÔÒ) ¥Ê ÂÊ Ç ¾Æ ¤ÒÁ¼ à Á à . £¥Ê âÙ
ÓÉÒÁ ÒÉ ÓÉÒÅ Á Á Á ¡¢Ã Ò ¡ÉÅ ¡ÓÁ ¤Ê¡¼¾ÒÃÁ  ,
¡Á ¢¾ ¡¾É¢¼Ê  .
ÑÉ ÒÔÁ £¢É ¼É É ££¾Â ¡Á ƾÁÆ Ã¥ÊÂ
¡Æ¡¾ ¢¾ À ÉÁ ¤ÊÀ ¾Á ÒÇ À¡ÃÇ £ Ã
¢Ò¡ÊÆ £Ó Å: ¡Å ¡È ¬Å , ¤È ,Ê ¡Å¡Â ¢¾ À ¡ÃÆÓÊÈ Á
¤ ¢Ò. ¢É Ò¡Æ ¥À ÊÓÁ £Ê ÅɬÁ ¬ÒÉ ¢¾ ¡ÓÁ¤Ê Ò
¡Æ¾¥É¡Á ¢. ÊÒ¡ÊÁ , Ò¡Æ ÄÉ¡¾¡Á Á “Ç Â
¼ÁÊÒÀ¾Á ¼”. ¢É ¼¾Á ¼ÃÉ¡Á¾È ¢ÊÙà ŠÁ
Á ¡½Â À Å ¤ÀÉ Ç£¡Ã ÊÆ¡Å ¡Â ¢¾ Å ÀÉÆ
ÈÓÊ Á¤ ¢ÒÉ £ÓÊ É ¡ÅÉ. ÉÀ¬Ê ÊÃÁ¥Ê ÆÉ Á ¾Æ
¥Ç ¾Æ Æ ¡ÅÉ ¡Ã¡Ã¼¢¼Ê Á Á ¢¾ ¾È Å ÄÉ ¡Ã à Ò
¬Á¬È¢Ò¼Á ¢¾ Ò¤¼ÒÉÆ ¡¼É Æ ÅÊ .
ÒÉ ÉÇ Ã £ ¥ÊÒÉ ¡ÙžÁ¾Á É ÓÊ , ¾Á
ÉÄ ¡Éà À ¾Á ¼ÄÊ ¡Â Æ , À ¡Ã Ç Ã ¢Ò¡ÊÆ£Ó ¤¡Å ÂÇ
à . , Ò¡Æ Ä ¥Ê Ǥ¤É ¡¡Å ¡Â ¢¾ Ò¡Æ Á ¤Ê
¡¾ÉÙÉÔ¡¾ÁÑÉ ¡¼¾Ò¡ÉÅ ÒÁÙ ¾ÒÔ¤ ¢¾ É¡¼.
¤¼ÃÉà ҡÉÁ Ä ¢¾ ¡Á Á¾ÉÀ Á  ,Êà Á ¢¾ ¢Ò
¾ÒÓÁ ¥ÊÇ¾Æ ¼ÉÆÒÒÆ ¤Ê Á à Á ¾Ç ÄÊÀÉ ÊÈ ÒÊ Æ È Á¼ÇÁ Â
, ¡Á , ÒÅ Ê , ¡ÃÒÊ ¢Ò£Ó¡¢É , Æ
Ò ¢¾ Á ÁÊÒ¼¡Å¤¼ÆÒÉ ¡¼ ¼Ò¤¾Ê Á ¾
Á¡¾ÁÑÉ ¡¼¾Ò ÒÊ Ò ¤ ¡ÉÅÊÁ ¢¥Ê Á ¾Ò£
ÁÒ ¼Ã.
14
ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລິຂະສິດÉÈÊÓÆ ¡Á¡Ò¾ à ¡ÉÅÆ Á ÓÁ ¢Ò¡ÊÆ £Ó ¥Ê ÃÓÈÊ Æ
ÒÉÊÁ , Á È ÁÈ¡Å Æ , Á ¡Á¡¾Ã ÒÉÆ ¢¾ Ä ÒÇ¥Ê
ÒÉ . ÉÒÈÉ ¤ ¢Ò¡ÊÆ £Ó ¥ÊÃÀÉÊ Ù Ê¼¡ÃÉ Á¼É
¢Ó¤Ê¢É À ¾ÁÂÒÁ ¡ÉÁ : ÁÊÁÀ Æ Æ¼ÇÁÊ, ÁÁÊ ¼
¾Ù , Ò¾À ¾ÔÆ ÉÆ ÓÁ¤Ê ¬ÓÆ , Ò¡ÉÃÈ ¾Â
Æ ¢¾ ÒÓÀÉ ÓÔÄ . É ¥¾ Ã Ê Ê ¼ÃÉ
ÃÓ¡Å¥Ã Ê ÙÊ:Å À ¡¬Å Ã Ê ¢¾ ÊÆ ¾ à Ê.
2.2 ÉÀ ÈÊ Æ¤ 10 ¢Ò
¼Ç¼À ¾Á É ¡ÁÉ : Ç Ã ¢Ò¡ÆÊ £Ó,
Æ ÊÈÓÁ ¤ ¢Ò, Á Ò¡¾, À ¡Ã¡¾Å
ÁÊ É ¢¾ Åɦ ¾ÒÊ ¢É¡ÓÁ¤Ê Æ ¼ÒÆÉ ¥, ÊÈ ÆÇÒǼ ¢¾ Æ ¼ÁÙ
¡Á¥Ê¼¢¼Ê ¢¾ Æ Ç¼£Éà ÓÊ Á Á ¡½Â ¢¾ ¾ÈÅ ¼ÉÃÒÁ¼À
¾Ò Á, ¼À ¾Á  , ¡¾ ¢¾ ÒÅÊ
¾Ò.
¤Ê Æ ¾ÁÇÉ ¥¡Ê Ãà ÒÁ ÆÒÇÉ Ò ÉÄ ¡Ã à ÊÀ
Á ¢É Á ÓÅÊ Ç¢Ó¾ÒÉÆ Á Á Á ¡½Â ¢¾ À Æ
ÇÉ , ¾ÒÉ ¼ÁÊÀÉ Á Ò¡ÆÊ ¤.É ÊÀ Á¢ÉÉÁ É Ò ¥ÊÇÊ ¢Ò
 ¤Æ ¤Ê¡Ã à ҡÅÉ ¬É ¾ÀÉ Á¾Á ¢¾ ÔÁ
Á Á¡½ÂÈÓÊ Ç Ó. ÒÊ ¡ÊÁ , Ò¡Æ¡ÆÊ ÉÄ ¥¾Ê ÇÄÊ ÉÀ ÈÊ ÒÊ Ù ÓÈ
¼Á ¼ÃÉ Å Æ ¢¾ Æ¡ÁÉ : ¡¾ÅÁÊ ¾ÁÉǤà .
Æ ¤¡Å¢ ¢ÒÙÒ ÊÀÉ ¥¾Æ¢Ô, Æ
¡ÅÓÇ ¢¾ ¡Å¥ ¢ÒÇ Æ ¥ ÅÒÁ ÈÁ ¢¾ Á Á¤¥Ê ¾Æ¢Ô
¥ÊÔ¢ É Æ. ÉÒ¡¾ÔÉ ¢ÒÀ ÒÉ ¢¾ ¡Å ¾ÊÀ ¢ÒÒÁ
¡ Ò¡Æ Á ¥ Ê Æ ¡ÉÅ ¥¾Æ ¢Ô. À ¾Á ÒÒÔÁ ¥¥Ê ¾Æ
¢Ô¡Æ¢É ¢ÊÈ ¼¼ÉÃÊ Ò¬Ê ¡ÁÉ : ¼É   ơ ¢¾ ¼É Ç ÒÇ Á
¡¼Ã. ¡ÉÅ ¥ÒÉÀ ÈÊÒÊ Ù ÓÈ ¢Æ ¤ ¢Ò¼ÃÉ ÀÉ ÒÉÁ¥ÒÀÉ
14
ÀÁÈÁÉ É Ò¥¡Ê ÓÁ¤ÊÉ ÀÉ¥ÊÓÁ ¢¤¡¾Å ÊÁ ¢¾ À Ê
¾À ¢¬ÉÆ ¾Á Æ ¤Ã ¡Å Ç Ã .
3. ÓÒ¾ÒÁÊ ¼Ã 1
3.1 ÉÓÒ¾Ò
¡¼¾ÒÉ Ã ÓÒ¾ÒÁÊ ¢É ¡Á¥ÊÒÀÊ Á ¢É ¼ÃÉ
ÑÅ Á ÒÇÉ ¬Æ . ¼ÁÊà À¡ÒÉÒÑÉ
¡¼¾Ò ¤ÀÉ ¼ÊÈ Ò¤¾Ê Á ÑÉ ¾Á À Ê ÂÁÁ
¡¢Ã Òà . ¤ÊÆ¡Á  ÊÁ ¢É¥ÊÓÁ¬Á¬È É ÒÊ Ò
¼Ç ÁÊ Æ . ¢É Á Å ÃÒÁ Á ¡½Â ¢¾ ÒÉÀ ¤ÑÉ
¾Á ÉÄ ¡ÓÁ ¤Ê¡¾¡ÉÅ ¡ÊÆ £Ó¾Ò¢Éҥà ٠¡Å .
¡ÅÉ¡Á ¢ÁÊ , ¢Ò¾ÒÓÁ ¥Êà¾ÁÅ
¤É ¡ÅÉ¡ÓÁ¤Ê ¼Éà À ¾Á à ҡÁÉ Ä ÉÈ ÁÊ ¥Ê É ¾Æ Æ ÒɼÁ
ÑÉ Æ ¾Æ Á ¥Ê £¡¢É ¢Ò¼É¦¡ÅÉ ¤ÊÑÉ ÒÔÁ
¡Á Á ÉÔÒÁ £Á ¡Á Á ÑÉ ¢Ò¾ÒÓÁ£¥Ò ¢¾
¥Ê ÀÊ ÀÆ ÔÉ ÒÁ ¡¾Ã ¼Â¥Æ ¡ÉÅ Ê ÁʾÁ
Æ .
¢Ê¥Á ÉÁ É Ò¢Ò¾ÒÓÁ ¥¡Ê ÓÁ¤Ê¡½Â¡Ãà Ò
ÒÆÒ¼ÃÉ Ç ÉÄ ¥ÊÁ ÒÁÂ, ѽÉÁ ¢¾ ¡¼¼Ä Â Æ ÅÉ ¦¼ÃÉà ¼ÈÒÉÈ Ô
Á ÓÉÒÁÆÁ ¾Á ¡ÊÆ ÇÒÁ È ¤ÊÆ ¡¾ÃÊ ÁÊ ¾Á Æ .
¡Å Á à . , ¡½Â ¥Ê ÉÁ ¤ÊÉ Á ¾Á¡½Â
£ÒÉ ¢¾ ¡ÈÉ ÆÊ ÒÇ Á È ÒÉ: ÊÊÊÁ ¾Á ÆÊÄ ¼É
É À ÊÊÁ¾Á Æ Èɼ¤Ê £¡ÊÆ Ç ÈÊ
ÀÁ ÄÊ ¡ÁÇ ¾Á . ÊÁ , ¡½Â Á ¤ÒÊ Â¼Ã¬Ã ÓÁ ¼Ê ¡Å ¢¾
Ê ¡Â Æ¡Ã ÒÂ Â É ÓÊ ¢Ó. ÒÊ ¡ÊÁ ¡ÊÆÇÒÁ È ÄÉ À ¡Á
Ê ¾À ¢¬É ¤ÒÁ¼Ã Ä Ã . . ¢ÈÊ ¼¾ ÄÉ
¥Ê ¤Ê¼ÉÉ Á ÊÁ ¾ÁÇ ¤ÉÊÄ ¢ÉÀÀÉ Æ Æ À ¡¾Á¡ÅÉÉÀÃ
14
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
ວິຊາ ປະຫວັດສາດ
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search