^= d'v}n] hafkm b]pm M
s_ dg' fdbg s;n] n]v]sf xg' \ <
v_ d'gfdbg s:tf] sfJo xf] <
u_ dg' fdbgdf s;sf] syf sljtfdf n]lvPsf] 5 <
3_ dbgsL cfdf s:tL l5g\ <
ª_ dbg k};f sdfpg sxf“ uof] <
r_ dbg x\nf;f hf“bf ls cfpFbf la/fdL eof] <
&= pQ/ b]pm M
s_ ;fyLx¿n] dbgnfO{ sxfF 5f]8]sf 5g\ <
v_ dbgn] d lsg dlb{gF eg]sf] 5 <
u_ ;a}sf] wd{ s] xf] <
3_ hLjgsf] clGtd ;dodf s] ugf{n] kf/ tl/G5 <
ª_ ef]6] bfOsf] 3/ slt 6f9f 5 <
r_ :ju{df sf] kb{5g\ <
5_ dflg; 7n' f] s]n] x'G5 <
*= nfdf] pQ/ b]pm M
s_ dbgnfO{ ;fyLx¿n] 5f]8\bf p;n] s] egL laGtL u¥of] <
v_ dbgnfO{ ;fyLx¿n] s] eg]/ hª\undf 5f]8]sf /x]5g\ <
u_ ef]6] bfOn] dbgnfO{ cfºgf] kl/ro s;/L lbof] <
3_ ef]6] bfOnfO{ e]6]kl5 dbgn] s] eGof] <
(= k|ª\u;lxt JofVof u/ M
s_ cflzif\ b]lng\ tL a9' L cfdf dnfO{ arfcf] .
dflg;sf] cfF;' dflg;n] k5' \g' ;a}sf] wd{ xf] .
v_ 3/ / af/ ;a}n] 5f8L hfg' t kb{5 .
cGTosf] a]nf O{Zj/ ;Dem] ;+;f/ tb{5 .
u_ 5]qLsf] 5f]/f] of] kfp 5'G5, l3gn] 5'Fb}g
dflg; 7n' f] lbnn] xG' 5, hftn] xF'b}g .
46 /fd|f] g]kfnL sIff &
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= Pp6} zAb agfO{ n]v M
k|f0fem}“ Kof/L ÖÒÒÒÒÒÒÒ ux'“em}“ uf]/f] ÖÒÒÒÒÒÒÒ
rGb|em}“ dx' f/ ÖÒÒÒÒÒÒÒ sdnem}“ gog ÖÒÒÒÒÒÒÒ
d;' nem}“ wf/f ÖÒÒÒÒÒÒÒ wf]qmf]em}“ ;?' jfn ÖÒÒÒÒÒÒÒ
k|f0fem}“ lk|o ÖÒÒÒÒÒÒÒ xf8em}“ cf]v/ ÖÒÒÒÒÒÒÒ
@= tnsf zAbsf] :qLlnªu\ ae' mfpg] zAb;“u hf8] f ldnfpm M
nf]Ug] gflosf u'?ª Kof/L
5]qL :jf:gL s]6f] sjloqL
g]jf/ afx'gL Kof/f] u?' ª;]gL
afxg' g]jfgL{ k|]dL s]6L
gfos 5]lqgL slj k|]ldsf
#= kf7sf ;a} lqmofkb l6k . tL lqmofkbdf …gÚ eP …gÚ lgsfn / …gÚ geP …gÚ /fvL
n]v M
h:tM} xf] — xfO] g dlb{g“ — d5{'
lyP — lyPgg\ dbg{} — d5{
$= tnsf jfSodf lqmofkbdf …gÚ nufO{ cs/0f agfpm M
s_ pm 3/ uof] . v_ pm 3/ cfpnf .
u_ pgLx¿ k9\5g\ . 3_ xfdL xNnf uYof}{+ .
ª_ u?' cfpg'xG' 5 . r_ ef]ln kfgL knf{ .
%= tnsf cs/0f jfSonfO{ s/0fdf abn M
s_ dbg k};f sdfpg x\nf;f uPg .
v_ g]kfnLx¿ x\nf;f hfFb}gy] .
u_ ;fyLx¿n] dbgnfO{ 5f]8]g5g\ .
3_ ef]6] bfOn] dbgnfO{ 3/ gnUnfg\ .
ª_ dflg;n] dflg;nfO{ ;xof]u gu/f}“ .
r_ ltdL ;dod} :sn' ghfpm .
47/fdf| ] g]kfnL sIff &
cEof;leqsf] kf7
…d'gfdbgÚ
w]/} klxns] f] s/' f xf] . sf7df8fs}“ f] s'g} 7fpd“ f dg' f
/ dbg gfd u/]sf nf]Ug:] jf:gL xG' 5g\ . pgLx¿sL
a9' L cfdf klg xl' G5g\ . pgLx¿sf] kl/jf/sf]
cflys{ cj:yf Hofb} sdhf/] xG' 5 . dbgsL a'9L
cfdfsf] Pp6f kf6L agfpg] OR5f x'G5 . dbgnfO{
klg cfºgL kTgLnfO{ ;'gsf] r'/f lslglbg] OR5f
x'G5 . To;}n] pm wg sdfpg xn\ f;f hfg] ljrf/
u5{ . dg' f rflx“ wgbf}ntsf] kl5 gnfuL ;v' bM' v
;x]/ a:g dbgnfO{ cfu|x u5]{ . 5f/] f] eP/ cfºgL
cfdfsf] OR5f k'/f gubf,{ nf]Ug] eP/ cfºgL
:jf:gLnfO{ ;'vL /fVg g;Sbf dbgnfO{ w]/} kL8f
x'G5 . To;n} ] pm dg' fn] ghfg eGbfeGb} ;fyLx¿;u“
xn\ f;f hfG5 .
x\nf;fdf dbgn] w]/} d]xgt u5{ / kz| :t k;} f
sdfpF5 . To;kl5 pm ;fyLx¿;uF } 3/ kms{G5 .
af6fdf cfp“bfcfpFb} pm la/fdL k5{ . p;sf ;fyLx¿n] p;nfO{ hªu\ nd} cnkq 5f8] 5\ g\ .
p;nfO{ Ps hgf ef]6] bfOn] e6] /] 3/ nuL pkrf/ u5g{ \ . ef6] ] bfOsf] pkrf/ / :g]xn] pm
lgsf] x'G5 . cfkmn" fO{ lgsf] kfg{] ef6] ] bfOnfO{ p;n] cfkm"n] sdfPsf] cfwf ;'g lbg vfH] 5
t/ ef]6] bfOn] Tof] lnbF g} g\ . olt ;xofu] L, olt pbf/, olt lg:jfyL{ ef6] ] bfOsf] kl/jf/af6
labf lnP/ pm 3/ kms{G5 .
dbg 3/ cfOkU' bf w]/} l9nf] eO;s]sf] x'G5 . p;sL a'9L cfdfsf] klxNo} lgwg eO;s]sf]
x'G5 . p;sf] k|tLIff ubf{ub{}, b'Mv ;x/] al;/x]sL dg' fsf] klg d[To' eO;s]sf] x'G5 . p;n]
bM' v u/]/ sdfPsf] ;DklQn] g t cfdfs} OR5f k"/f ug{ kfp5F , g t cfºgL kf| 0fKof/L
dg' fs} xftdf vl“ bnf] afnf nufOlbg kfp5“ . cfdf / kTgLljof]usf] kL8fn] 56k6fpbF }
p;sf] klg dT[ o' xG' 5 .
xf], oxL bM' vfGt syfnfO{ dxfslj nIdLk|;fb b]jsf]6fn] cfºgf] …d'gfdbgÚ v08sfJodf
k:| t't u/]sf 5g\ .
48 /fd|f] gk] fnL sIff &
!= tnsf zAbx¿sf] b'O{b'O{ cf]6f cy{ nv] M
kf6L ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ afnf ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
pQ/ ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ s/ ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= …cEof;leqsf] kf7Ú dgdg} k9 .
#= tnsf zAbx¿ k:| 6;uF pRrf/0f u/ / h:tfsf] To:t} n]v M
sf7df8f}F cfly{s OR5f xnf;f rflxF cfu|x kL8f
k|z:t hª\un cnkq :g]x lg:jfyL{ k|ltIff d[To'
$= tnsf 36gfx¿nfO{ cEof;leqsf] kf7sf cfwf/df !, @, #=== sf] qmddf ldnfpm M
- _ dbg k};f sdfpg x\nf;f hfg'
- _ dbg ;fyLx¿;Fu 3/ kms{g'
- _ dbg 3/ cfOkU' bf p;sf cfdf / kTgLsf] d[To' eO;s]sf] xg' '
- _ dbg af6fdf la/fdL kg{'
- _ dbgn] x\nf;fdf d]xgt u/]/ w]/} sdfpg'
- _ la/fdL dbgnfO{ ;fyLx¿n] cnkq} 5f]8\g'
- _ dbg lgsf] ePkl5 3/ kms{g'
- _ ef]6] bfOn] dbgnfO{ 3/ nuL pkrf/ ug{'
%= tnsf ;+ofh] sx¿ /fvL jfSo agfpm M
s_ g Ò g M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ls Ò ls M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ha Ò ta M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ hlxn] Ò Tolxn] M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ h;/L Ò To;/L M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
49/fdf| ] g]kfnL sIff &
;fd"lxs lqmofsnfk
õ= rf/rf/ hgfsf] ;dx" ag . ca x/]s ;dx" n] tnsf zAbx¿sf] b'Ob{ 'O{ cf]6f cy{
n]v . cfºgf] ;dx" n] nv] s] f] cy{ lzIfsnfO{ ;'gfpm . uNtL ePsf 7fp“df lzIfsn]
;RofOlbgx' 'g5] .
sn ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;fFrf] ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
xf/ ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ cy{ ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
kIf ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ t/ ! ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
l;hg{ fTds n]vg
õ ltdL klg Pp6f sljtf /rgf u/ jf sg' } ld7f] sljtf sfkLdf ;f/ . pSt sljtf
cfºgf] sg' } ;fyLnfO{ ;g' fpm / ;fyLsf] sljtf klg ;'g .
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
50 /fdf| ] g]kfnL sIff &
kf7 ;?' ugc{' l3 kf7 ^
afns PsnJo
õ ;xL gfd nv] M
sf}/j / kf08jsf dxf1fgL sfsf M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
sf}/j / kf08jsf u?' M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
kf“r kf08jx¿sf] gfdM
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
sf}/jx¿dWo]sf h]7f 5f]/f M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
sf}/jx¿sf lktf / dftf M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ / ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
kf08jx¿sL dftf M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ / ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
kf08jx¿sL kTgL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
zAb / cy{
ldhf; – :jefj lgw{Ss – g8/fO{
lgiffb – Ps cgfo{ hflt PslrQ – Psfu|Ò Ps dg
wgl' jB{ f – wg'jf0f rnfpg] ljBf lgeLs{ – g8/fOÒ{ 8/ gdfgL
cfTdljZjf; – cfTdanÒ cfkml" eqsf] ljZjf; cf>d – ;fgf] s'6LÒ tkfj] g
lgds] – kfl/>ldsÒ HofnfÒ gg' u?' blIf0ff – u'?e6] LÒ lzIff lbPafkt u'?nfO{
wgw' /{ – wg' rnfpg l;kfn' JolSt >4f;fy lbOg] j:t'
dlngtf – lgGofp/fk] gÒ sdhf/] x'g] efj c;Ld – cToGt} w]/}
vlKk; – kfV] tÒ l;kfn' 7ªs\ f/f] – 7f8f] af]nLÒ 7'nf] :j/
cv08 – lg/Gt/Ò nuftf/
51/fd|f] g]kfnL sIff &
d"n kf7
afns PsnJo
– zf/bf/d0f g]kfn
æk0| ffd u'?j/ †Æ
æolt /fd|f] ldhf;sf] of] afns sf] xfn] f <Æ lklnSs x/] /] cfrfo{ bf| 0] fn] ljrf/ u/]–
æe]ifei" ff xb] f{ t lgiffb h:tf] 5 †Æ
æd lgiffb/fh lx/0owg'sf] 5f/] f] PsnJo x'“ u'?j/, wg'lj{Bfsf ;j>{ i] 7 cfrfo,{ tkfO;{“ “u
Tof] ljBf l;Sg] /x/ afs] ]/ oxf“ cfPsf] 5' . s[kof dnfO{ klg tkfOs{“ f] lzio aGg] dfs} f
lbg'xf;] \ †Æ afnsn] b'a} xft hf]8]/ ljgdt| fsf ;fy cfºgf s'/f /fv] . pgsf] cg'xf/
cfTdljZjf;n] wkSs an]sf] lyof] .
sf}/jkf08j /fhs'df/x¿nfO{ wgl' jB{ f l;sfpgsf nflu cfrfo{ bf| ]0fn] xl:tgfk/'
;/sf/sf] lgd]s vfPsf lyP . x'g t pgL;u“ Toxf“ cGo d'n'ssf /fhsd' f/x¿ klg ljBf
l;Sg cfPsf lyP . t/ pgn] leqleq} /fhs'df/ chg{' nfO{ ;j{>]i7 wgw' {/ agfpg] jrg
klg lbO;s]sf lyP . To;}n] tL km'lt{nf afnslt/ x]b{} pgn] eg], æafa' PsnJo, ltdLnfO{
Iflqo /fhsd' f/x¿sf] o; kf7zfnfdf /fv]/ wgl' jB{ f l;sfpg lgodn] ldNb}g . ltdL
cfºgf] af6f] nfu .Æ
bf| 0] fsf s/' faf6 afns PsnJosf] cgx' f/df dlngtf cfPg . pgL lg/fz ePgg\ . pgn]
:jfefljs ¿kdf gd| eP/ cem} ;Ddfgsf ;fy eg], æd}n] tkfO“n{ fO{ u'? dflg;ss] f] 5' .
lgodn] ldNb}g / u'?nfO{ cK7\of/f] k5{ eg] eOxfNof] . dnfO{ t tkfOs{“ f] ;b\efjgf dfq
eP klg k'U5 †Æ
wgl' j{Bfdf vlKk; geO{sg 3/ gkms{g] c7f]6 lnP/ cfPsf afns PsnJo xl:tgfk'/af6
kms]{/ ;/f;/ Pp6f hª\unlt/ nfu] . pgn] hª\unleq} Pp6f ;fgf] cf>d agfP . Toxf“
pgn] bf| 0] ffrfos{ f] lhp8fnsf] df6fsf] d"lt{ agfP/ :yfkgf u/] clg PslrQ eP/ wgi' f
rnfpg] cEof; ug{ yfn] .
lbgkl5 lbg / dlxgfkl5 dlxgfx¿ laTb} uP .
cEof; cv08 ¿kdf rNb} uof] . nuftf/sf]
d]xgtaf6 PsnJodf wgl' jB{ fsf] ;fv] klg
lbgkl| tlbg a9\b} uof] . Psfw jif{kl5 pgL
;+;f/sf ;j{>]i7 wg'w{/ aGg] cj:yfdf k'u] .
Ps lbgsf] s/' f xf] . cfrfo{ bf| 0] f cfºgf
r]nf sf}/jkf08jnfO{ lnP/ l;sf/ vn] fpg
hª\unlt/ nfus] f lyP . ;+hf]ujz hªu\ n
t ToxL PsnJon] cEof; ul/x]sf] hªu\ n g}
k¥of] . ;fydf Pp6f l;sf/L s's/' / sx] L
el/ofx¿ klg lyP . hª\unsf] nueu larlt/
ku' ]kl5 ltgLx¿ /f]lsP . o;l} ar l;sf/L s's/'
52 /fdf| ] g]kfnL sIff &
;;'“ '“ ub{} Psflt/ nfUof] . s]xL k/ k'u]kl5 p;n] af3sf] 5fnfsf] s5f8 s;]/ lgwS{ sl;t
wgl' j{Bfsf] cEof; ul//xs] f afns PsnJonfO{ b]Vof] / aDsLaDsL eS' g yfNof] . PsnJon]
wg'ifdf ;ft cf]6f af0f r9fP / To; ss' '/sf dv' df 6Dd lasf{] nfUg] u/L 5fl] 8lbP .
k'R5/ n'dS' s kf/]/ Tof] s's'/ sf}/jkf08j ePlt/ s'nn] d 7fS] of] .
ss' '/sf d'vdf af0f}af0fsf] lasf]{ nfu]sf] b]v]/ sf/} jkf08jx¿ 5Ss k/] . chg{' n] tL
af0fx¿ yt' /] klg x]/,] af0f tLvf lyP t/ s's/' sf d'vdf st} vf:] ofOPsf];Dd klg lyPg .
æSof uha †Æ ch{'gn] eg,] æo;/L jf0f rnfpg rfgr'g] l;k eP/ kU' b}g .Æ ;an} ] lhaf| ]
sf9] . dgdg} nlHht eP/ To; l;ksf] avfg ub}{ pgLx¿ To; dflg;nfO{ vfH] g lx8“ ] .
cf>ddf ku' /] tL dxfg\ wgw' /{ afnsl;t ol' wli7/n] kZ| g u/,] æltdL sf] xf} < s;sf
lzio xf} <Æ
æd lgiffb/fh lx/0owgs' f] 5f]/f] PsnJo x'“ / d/] f u'? cfrfo{ bf| 0] f xg' \ †Æ afnsn]
lgeLs{ z}nLdf hafkm lbP . o;cufl8 yk kZ| g ug]{ lxDdt s;l} ;t /x]g . n'?n'? cfrfo{
b|f]0f ePsf 7fp“df ku' ]/ /fhs'df/x¿n] ;a} ljj/0f ;'gfP . PsfGtdf kf/]/ b|f0] f;u“
chg{' n] eg], æu?' , tkfO{“ dnfO{ ljZjsf] ;j>{ i] 7 wg'w{/ eO;\ eGgx' G' Yof] t/ tkfO“{sf] o;
hªu\ naf;L lzion] hfg]sf] hlt t dn} ] Ps 5]p klg hfg]sf] 5g} .Æ
ch{g' sf s/' fn] /GylgPsf cfrfo{ b|f0] f ch'{gnfO{ g} lnP/ ;/f;/ PsnJo ePlg/ k'u] .
PsnJo :jfut clejfbg ub{} lyP, cfrfo{ b|f0] fn] 7ªs\ f/f] cfjfhdf ;fw] ]– æs] ltdLnfO{
b|f]0ffrfon{ ] g} wgl' j{Bf l;sfPsf] xf] <Æ
cf>dlg/ :yflkt d"ltl{ t/ ;ª\s]t ub}{ PsnJon] eg,] æu?' , d tkfOs“{ } lzio x“' .Æ
æTo;f] eP ltdL dnfO{ u?' blIf0ff lb“bg} f} t <Æ
æd cfkm"l;t ePsf] hg' ;s' } s'/f klg u'?blIf0ffsf ¿kdf ck0{ f ug{ tof/ 5' u'?, eGg'xf;] \
s] 6qmo\ fpm“ <Æ
ælbg] g} xf] eg] ltdL dnfO{ cfºgf] bflxg] xftsf] a'9L cf}“nf sf6/] bp] m †Æ cg'xf/ s7f/]
agfpb“ } cfrfo{ bf| ]0fn] eg] .
æl7s 5, lng'xf];,\ Æ u?' k|lt c;Ld cfb/ /fVb}
DIQV 3VQ-RQ@ 'RIJDI eMI ? W DI \
W@
pgn] crfgfd] fly cfºgf] bflxg] xftsf] a9' L cfn}“ f]
/fv/] Rjf6\6 sf6] . pgn] /utwf/f ax“bs} f] Tof]
cfn“} f 6kSs l6k]/ cfrfo{ bf| 0] fsf xftdf ykSs
/flvlb“b} eg] æoltn] blIf0ff r'Stf eof] t u?' <Æ
lgd]ssf] kfngf ug{ / ch{'gnfO{ lbPsf] jrg /fVg
afns PsnJosf] a9' L cf}“nf xftdf lnPsf cfrfo{
b|f0] fsf] lbnlbdfu y// sfK“ of] . ptf ch{g' bf| ]0fnfO{
x]b}{ dgdg} xf“;] . dgdg} t/ªl\ ub} cjfs\ ple/x]sf
b|f]0ffrfon{ fO{ ;Dafw] g ub{} afns PsnJon] eg],
ælrGtf gug{x' f];\ u?' † ca d af“sL cfn“} fx¿sf
cfwf/df k'gM wg'ljB{ fsf] cEof; u5'{ .Æ
53/fd|f] g]kfnL sIff &
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
k|0ffd, e]ife"iff, ljiffb, wgl' j{Bf, cfTdljZjf;, avfg, wgw' {/, vlKk;,
cv08, lgw{Ss, PslrQ, cfrfo{, lgeL{s, cf>d, u'?blIf0ff, 7ª\sf/f]
@= zAb / cy{sf] hf8] f ldnfpm M
lgiffb lgGofp/f]kg
ldhf; Ps cgfo{ hflt
wgl' j{Bf 7f8f] af]nLÙ 7n' f] :j/
dlng ;fgf] s6' L
cf>d :jefjÙ cfr/0f
7ª\sf/f] cfjfh wgj' f0f rnfpg] ljBf
#= tnsf zAbsf] pxL cy{ lbg] zAb kf7af6 5fg]/ nv] M
:jefj ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ Psfu| ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
nQfsk8f ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ g8/fO{ ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
cfTdan ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ kfl/>ldsÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u?' e]6L ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ kf]Vt ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u?' ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lg/Gt/ ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
aofg ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= w/] } zAbsf] cy{ Pp6} zAbn] lbG5 eg] To:tf zAbnfO{ l;ª\uf zAb elgG5 . tnsf
l;ª\uf zAb / ltgsf] cy{ k9 M
lznfn]v M 9'ª\ufdf n]lvPsf] n]v alx/f] M sfg g;G' g]
bfk M v's/' L /fVg] vf]n sfgf] M Pp6f cf“vfn] gb]Vg]
cd/ M slxNo} gdg]{ c6]/ M eg]sf] g6]g]{
cGwf] M cf“vf gb]Vg] yf]t] M bf“t gePsf]
vf]/G8f] M ba' } v6' \6f gePsf] bfOhf] M ljjfxdf dlxnfnfO{ lbOg] wg
cf8Da/L M b]vfj6Lkg a9L ug]{ la:sg' M 3fddf ;s' fPsf] cGg
d[b'efifL M ld7f] af]Ng] 8“'8f] M Pp6f xft gePsf]
bf]efg M bO' { gbL ldn]sf] :yfg pkTosf M rf/}lt/ kxf8n] 3]l/Psf] 7fpF
lIflth M cfsfz / k[YjL hf]l8Psf] h:tf] b]lvg] 7fpF
54 /fd|f] gk] fnL sIff &
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–^ Wofgk"js{ ;'g / ToxfF jl0ft{ af/ hgf kf}/fl0fs kfqx¿sf] gfd nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ;'gfO kf7–^ k'gM ;'g / l7s zAb n]v M
s_ rf/ j]b / c7f/ k/' f0fsf /rlotf M
v_ Jof;sf dftflktfsf] gfd M
u_ dT:ouGwf jf of]hguGwf eg]/ lrlgg] JolQm M
3_ ;TojtLsf kltsf] gfd M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ zfGtg' / uª\ufaf6 hGd]sf ;Gtfg M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
r_ zfGtg' / ;TojtLsf bO' { kq' x¿ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
5_ uGwj{;Fusf] o'4df dfl/Psf ;TojtLsf kq' M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
h_ w[t/fi6«sf 5f]/fx¿ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
em_ kf08jsf] lktfsf] gfd M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
`_ ljlrqjLo{sf bO' { hgf ljåfg\x¿af6 hGd]sf ;GtfgM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= dxfef/t, /fdfo0f jf sg' } kf/} fl0fs kfqx¿dWo] sg' } Ps kfqsf af/d] f sIffdf
atfpm .
$= afns PsnJo syf ;d"xdf ldn/] xfpefp ;lxt jfrg u/ .
%= lgDgfg;' f/sf n]VolrXg nfu]sf PsPs cf]6f jfSo afns PsnJo syfaf6 ;f/ M
† M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
æ ÆM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
, M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
< M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
† M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
55/fdf| ] gk] fnL sIff &
^= d'v}n] hafkm b]pm M
s_ PsnJo syfsf syfsf/ sf] x'g\ <
v_ PsnJosf afa'sf] gfd s] lyof] <
u_ afns PsnJonfO{ b|f]0ffrfo{n] lsg wg'lj{Bf l;sfPgg\ <
3_ u?' blIf0ff eg]sf] s] xf] <
ª_ b|f]0ffrfo{n] lsg PsnJo;“u a'9L cf}“nf] u'?blIf0ff dfu] <
&= s;n] s;nfO{ sg' ;dodf egs] f] xf,] n]v M
s_ dnfO{ klg tkfO{“+sf] lzio aGg] df}sf lbg'xf];\ .
v_ ltdL cfˆgf] af6f] nfu .
u_ o;/L af0f rnfpg rfgr'g] l;k eP/ kU' b}g .
3_ ltdL sf] xf} < s;sf lzio xf} <
ª_ s] ltdLnfO{ b|f]0ffrfo{n] g} wg'lj{Bf l;sfPsf] xf] <
r_ ca d af“sL cf}“nfx¿sf cfwf/df kg' M wgl' j{Bfsf] cEof; u5'{ .
*= nfdf] pQ/ b]pm M
s_ afns PsnJon] lsg b|f]0ffrfo{;Fu wgl' j{Bf l;Sg kfPgg\ <
v_ afns PsnJo s;/L ;j{>]i7 wgw' {/ aGg] cj:yfdf k'u] <
u_ hª\undf s;/L PsnJo / b|f]0ffrfo{sf] e]6 eof] <
3_ ch'{g lsg lrlGtt eP <
r_ b|f]0ffrfo{n] lsg u?' blIf0ffsf] ¿kdf PsnJo;Fu pgsf] a'9L cf}“nf]
dfu] <
(= wgl' jB{ f l;ss] f] PsnJosf 7fpd“ f ltdL ePsf eP s] uYof{} < krf; zAb;Dddf
nv] .
56 /fd|f] g]kfnL sIff &
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= tnsf cg's/0ffTds zAbsf] lqmofd"n;u“ hf]8f ldnfpm . tL hf]8f ldnfPsf zAbnfO{
jfSodf k|of]u u/ M
lklnSs sf6\g' Ö u?' b|f]0ffrfo{n] PsnJonfO{ lklnSs x]/] .
wkSs rlDsg' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
rdSs xfF:g' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
km'Q kg'{ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
Rjf6\6 eGg' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
lrl6Ss x]g'{ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v';S' s aNg' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
d';'Ss plk|mg' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= c¿ tLgtLg cf]6f cgs' /0ffTds zAb cfkm}“ n]v M
s_ ;'lgg] cgs' /0ffTds zAb
7\ofDd, 6s6s ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
v_ b]lvg] cg's/0ffTds zAb
k'n'Ss, emndNn ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
u_ cge' j ul/g] cgs' /0ffTds zAb
Rjf:;, xgxgL ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
#= tnsf 6'Ssf / cys{ f] hf8] f ldnfpm M
sn' ]nd 7f]Sg' klv{g' gfp“ /fVg' c;kmn xg' '
/fn sf9\g' 7f8f] hafkm lbg' dg dfg{' OHht kmfNg'
af6f] x]g'{ kf]n nufpg' cfn' vfg' eg]sf] g;'Gg'
xft xfNg' efUg' gfs sf6\g' sx] L sfd u//]
dv' nfUg' nf]leg' s/' f sf6\g' cfzf gug{'
s'/f nufpg' csf{dfly hfOnfUg' sfgdf t]n xfNg' csf{sf s'/f ug'{
$= dflysf afxs] b; cf]6f 6S' sf vfh] ]/ n]v . tLdWo] s'g} kfr“ cf6] fnfO{ jfSodf
ko| fu] u/ .
57/fd|f] gk] fnL sIff &
cEof;leqsf] kf7
dxfef/t
afns PsnJosf] syf dxfef/t
gfds kf}/fl0fs u|Gyaf6 lemlsPsf]
syf xf] . dxfef/tnfO{ ;+;f/s}
;aeGbf 7'nf] dxfsfJo dflgG5 .
o;df Ps nfveGbf a9L Znf]sx¿
5g\ eGg] ul/G5 . o:tf] ljzfnsfoL
dxfsfJosf /rgfsf/ dxlif{
j]bJof; x'g\ .
dxfef/tdf d"ntM kf08j /
sf/} jlarsf] kfl/jfl/s ;DaGw,
cz+ j08fsf] lgx'dF f ePsf] jd} gio
tyf c7f/ lbg;Dd ePsf] ljgfzsf/L o4' sf] rrf{ ul/Psf] 5 . o;sf ;fy} kf08j /
sf/} jsf] hLjgdf uflF ;g cfPsf ;of}F 36gf / kfqx¿sf] ;d]t rrf{ ul/Psf] 5 . o;df
kf08jx¿ ol' wli7/, eLd, ch{'g, gxsn' / ;xb]j ;fy} sf/} jx¿ bo' f]w{ g, b'Mzf;g cflb
kfqx¿ 5g\ . o;sf ;fy} oxfF eLid, wt[ /fi6«, ljb/' , s0f{, b|fk} bL, si[ 0f, b|f]0ffrfo{ h:tf
rlr{t kfqx¿ klg 5g\ .
dxfef/t Pp6f To:tf] dxfo4' sf] syf xf] hxfF c;Tosf] xf/ / ;Tosf] lht xG' 5 eGg]
b;f{pg vfl] hPsf] 5 t/ o4' n] s;n} fO{ kmfObf ub}{g eGg] kf7 g} o; dxfsfJosf] d"n ;Gb]z
xf] .
!= tnsf zAbx¿sf] cy{ k9 M
kf}/fl0fs M k/' f0f;Fu ;DalGwt
u|Gy M k:' tssf] 7]nL
ljzfnsfoL M 7n' f] cfsf/sf]
dxlif{ M dxfg\ Clif
j}dgio M zq'tf
58 /fd|f] g]kfnL sIff &
@= dflysf] kf7 Ps hgfn] k|:6;Fu k9 . c¿n] Wofgkj" s{ ;g' . ;fyLn] k9b\ f sg' } zAbsf]
pRrf/0f ;xL geP ;RofOb]pm .
#= tnsf lrq x]/ / lrqsf cfwf/df pko'Qm gfd bp] m . oL lrqx¿ …dxfef/tÚ gfds
kf}/fl0fs uG| ysf cfwf/df agfOPsf 5g\ .
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= tnsf kZ| gx¿sf] pQ/ n]v M
s_ dxfef/tsf /rlotf sf] x'g\ <
v_ dxfef/tdf s'g s'/fsf] rrf{ ul/Psf] 5 <
u_ dxfef/tsf b; hgf kfqx¿sf] gfd n]v .
3_ …dxfef/tÚ s:tf] syfn] el/Psf] s[lt xf] <
ª_ …o4' n] s;}nfO{ kmfObf ub}{g .Ú o; egfOnfO{ kl' i6 u/ .
%= cEof;leqsf] kf7sf] klxnf] cgR' 5b] ;kmf cIf/df nv] .
^= tnsf zAbx¿df …OsÚ k|Too nufO{ gof“ zAb agfpm M
k'/f0f ± Os M kf}/fl0fs ;dfh ± Os M ;fdflhs
gLlt ± Os M ÒÒÒÒÒÒ dv' ± Os M ÒÒÒÒÒÒ
OR5f ± Os M ÒÒÒÒÒÒ ;]gf ± Os M ÒÒÒÒÒÒ
eu" f]n ± Os M ÒÒÒÒÒÒ ;+:s[lt ± Os M ÒÒÒÒÒÒ
d"n ± Os M ÒÒÒÒÒÒ lbg ± Os M ÒÒÒÒÒÒ
59/fdf| ] g]kfnL sIff &
;fd"lxs lqmofsnfk
õ= rf/rf/ hgfsf] ;d"x ag . ca x/]s ;d"xn] tnsf k|Toox¿ nufO{ PsPs cf6] f gofF
zAb agfpm . cfºgf] ;d"xn] agfPsf zAbx¿ lzIfsnfO{ ;'gfpm . uNtL eP lzIfsn]
;RofOlbg'x'g5] .
Os M kf}/fl0fs O{ M g]kfnL
cfO M ÒÒÒÒÒÒ Onf] M ÒÒÒÒÒÒ
nL M ÒÒÒÒÒÒ P M ÒÒÒÒÒÒ
O{o M ÒÒÒÒÒÒ cgLo M ÒÒÒÒÒÒ
O{ M ÒÒÒÒÒÒ n] M ÒÒÒÒÒÒ
Oof M ÒÒÒÒÒÒ cgL M ÒÒÒÒÒÒ
cGt] M ÒÒÒÒÒÒ cSs8 M ÒÒÒÒÒÒ
l;h{gfTds nv] g
õ dxfef/tsf] s'g} syf aa' fcfdf cyjf cfkm"eGbf 7'nf dflg;af6 ;'g . pSt syf nv] ]/
lzIfsnfO{ b]vfpm .
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
60 /fd|f] g]kfnL sIff &
kf7 &
ljb]zL ;fyL dfOsnnfO{ kq
kf7 ;'? ug'{cl3
3/fo;L lr7L / lgjb] gdf kfOg] s'g} rf/ cf]6f leGgtfx¿ n]v M
3/fo;L lr7L lgj]bg
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
k;] f – Joj;fo zAb / cy{
;ª\If]kdf – 5f]6s/Ldf
;dud| f – k0" f{¿kdf k/Dk/fut – klxn]bl] v g} rNb} cfPsf]
lgsf;L – :jb]zaf6 ljbz] k7fpg] sfd
hLljsfk] fh{g – hLjg lhpg ;fwg h'6fpg] sfd
61/fdf| ] gk] fnL sIff &
d"n kf7
ljb]zL ;fyL dfOsnnfO{ kq
/f df]/
&
k| df sn
/] /] gf
dLn] ] ] / df k f sf] k k g kf k df dLn] fd|f] k / f/ /
kf / f /s k] fsf] f/]df f g f ]sf] s/f n] s] f / ] f n] d f/]
Ifk] df n]
df sn fdL g]kfnsf] k L /f sf] f f f/ f f df f g]kfnsf
f n] k|f f] ] Lkf L g fdL k g ] Lkf L g f dLnf
fd|f] ] s g] f g dg nf ]sf] fn] f ]/ fd|f] ] /] g / fd|f]
] f ]sf] gn] fdLnf f g fg k
fdf| f ] Lsf] d df k|f g / g ] df /df g fdf k g
f f fgf gf sk] f ] df sfd g d]/f s gf f
k g g f f Lg f ] /d g f fn sf]
f /f f k df k g / f] f g L fn df k f g
n] fk nf k g] f fk f g g d]/L s gf L
kg g f n] sIffdf k g k sf] d df L
fdfsf] sfddf f g / dn] g fg]sf] s/f k g sf g sn
f sf ]nfdf L / d s ns] f L ] df k g sfd g f f /
n] L ] sf] sfddf g sg g sg g] fsf] n L k/LIff
f g nf s] f] / f sf nf s f d g] // g sf] n]
s n]sf L d df ] df sfd g f
62 /fdf| ] g]kfnL sIff &
fdL s] s f fnL n f f g] k g dLnf f g dg nf ]sf] f]nf
fdf| ] ] df /] s dsf fnL n f g fg ds f]/L
k fk/ gkf fn f f fnLd ] fg f d fnL f]
df sn dL sf] ] s s ] sf f/] k| df g
df ] Lkf L g g] k s] f] f s ] df ] Lkf L g] /sf
k g k /s fn] f fdf| ] / k g /] f] s fg ] f] g f]
/ /f fsf] k| f] g f
f]/ s fgn] df f /sf]
k| f] g n] d d| f
fdf| ] ] Lkf L g] /sf
k g k/ k/f g k g fdf| ]
] sf /f sf s fg n]
]/ g f g d ]
s] L ] df k g gsf L
g] gs] f]
k| df sn k gs nfdf] f] dL k g sf] gdfgL k g] f f fdL
k df d|f] k / f/sf] L sfk] f gsf f/d] f dnf s] L f f s
f nf g fdsf] gdgf
df| ] k d k7fpg] kfpg]
/f n /fx'n zdf{ dfOsn p8
O6x/f, df/] ª $$ l:6«6
g]kfn Goo' f]s{, cdl] /sf
63/fd|f] gk] fnL sIff &
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAb kf7df x]/L z'4 u/ / pRrf/0f u/ M
k]iff ;+5]k zdu|df k/dk/f{ut gLsfzL
a;{ laZjlaBfno
lhlasf]kf/hg k|Lo ;Demgf kl/Iff las;Lt
gLhL bLbL jLbf
@= tn cy{ 5g\ l7s zAb 5fg]/ nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÖ Joj;fo
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÖ k0" f{¿kdf
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÖ hLjg lhpg ;fwg h6' fpg] sfd
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÖ k/Dk/fb]lv rNb} cfPsf]
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÖ 5f]6s/Ldf
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÖ :jb]zaf6 ljb]z ;fdfg k7fpg] sfd
-lgsf;L, k];f, ;ª\If]kdf, k/Dk/fut, hLljsf]kfh{g, ;du|df_
#= tnsf zAbsf] pN6f] cy{ lbg] zAb kf7af6 vfh] ]/ nv] M
clk|o Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lj:t[t Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
cljsl;t Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;xl/of Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
a]km';{b Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ lbjf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;/sf/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ cfwl' gs Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= tnsf zAbn] w]/} cy{ lbG5g\ . tL zAb k9 / rf/ cf]6f zAbnfO{ km/skm/s cy{
cfpg] u/L jfSodf ko| fu] u/ M
kq lr7L sfn d[To'
kft ;do
cy{ dtna÷cfzo pQ/ hafkm
;DklQ Pp6f lbzf
sn nu' f l;pg] d]l;g tfn tl/sf
emu8f bx÷kf]v/L
;ª\uLtsf] wg'
t/ ;o+ f]hs
vf]nf t/ lzjhLnfO{ a]nsf kq r9fpm .
bw' sf] 5fnL
h:t}M d kq n]V5' .
%= tnsf zAbsf] bO' {b'O{ cy{ n]v M
gu/, kIf, ;fFrf], j/, xf/, eh' f, s/
64 /fd|f] g]kfnL sIff &
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–& Wofgkj" s{ ;'g / tnsf ldlt / :yfgx¿ s'g ;Gbed{ f cfPsf 5g\ <
atfpm M
s_ @) ;ft ÒÒÒ ut]
v_ tf]kuf5L ÒÒ #
u_ w/dk/' –*
3_ @)&#.)!.)$
@= ;g' fO kf7–& kml] / ;g' / tnsf k|Zgsf] pQ/ b]pm M
s_ of] ;Ddfgkq s'g ;+:yfn] s;nfO{ k|bfg u/]sf] xf] <
v_ dx]zk|;fb bfxfnn] cWoog u/]sf] ljBfnosf] gfd s] xf] <
u_ dx]zk|;fb bfxfn g]kfn ;/sf/sf] s'g >]0fLdf sfo{/t xg' x' 'G5 <
3_ o; ;Ddfg sfo{qmddf k|d'v cltly sf] xg' x' G' 5 <
ª_ of] ;Ddfgkq k|bfg ug{] ;+:yfsf] cWoIfsf] gfd s] xf] <
r_ of] ;Ddfgkq lsg k|bfg ul/Psf] xf] <
5_ of] ;Ddfgkq s:tf] sfdgf ul/Psf] 5 <
#= ltdf| ] kl/jf/sf af/]df sIffsf ;fyLx¿nfO{ atfpm . s|ddf cfºgf kl/jf/sf ;a}
;b:ox¿sf] kl/ro lbFb} kl/jf/sf] hLljsfk] fhg{ s;/L x'G5 eGg] klg k|:6 kf/ .
$= dflysf] kq dfg} jfrg u/ dfg} jfrg ubf{ sl7g nfu]sf zAbx¿ sfkLdf l6kL
lzIfs;Fu ;f]w/] :ki6 xf]pm .
%= tnsf] cg'R5b] /fdf| cIf/df sfkLdf cg'nv] g u/ M
dfOsn, xfdL g]kfnsf] kj" L{ t/fO{sf] Pp6f ;fwf/0f ufp“df a:5f{}“ . g]kfnsf ufp“n]x¿
k|foh;f] ;a} v]tLkftL u5{g\ . xfdL klg v]tLkftL g} u5f}{+ . ltdLnfO{ xfd|f] v]t slt
5 eGg] hfGg dg nfu]sf] xf]nf . x]/, xfd|f] v]t w]/} 5}g t/ xfd|f] hlt v]t 5, Toxf“
pAh]sf] cGgn] xfdLnfO{ jif{ lbg vfg kU' 5 .
^= dfl} vs pQ/ b]pm M
s_ of] lr7L slxn] n]lvPsf] xf] <
v_ of] lr7L sxfFaf6 n]lvPsf] 5 <
65/fd|f] g]kfnL sIff &
u_ of] lr7L s;n] n]v]sf] xf] <
3_ of] lr7L s;nfO{ n]lvPsf] xf] <
ª_ dfOsn /fx'nsf] s:tf] ;fyL xf] <
r_ o; lr7Ldf slt cf]6f cgR' 5]b 5g\ < -ldlt, ;Daf]wg / clGtdsf] ltd|f]
kqldq /fxn' afx]s_
5_ /fx'nn] lr7Lsf] lzi6frf/df s] n]v]sf] 5 <
&= Ps cg'R5]bdf pQ/ n]v M
s_ /fxn' sf] kl/jf/sf] 5f]6f] kl/ro b]pm .
v_ /fxn' sf] ufpF3/lt/ v]tLkftL ug]{ s] s:tf] tl/sf /x]5 <
u_ /fx'nsf bfh'lbbL s] ug{'xG' 5 <
*= cfºgf] kl/jf/sf af/d] f atfpb“ } 6f9f a:g] cfºgf] ;fyLnfO{ lr7L n]v .
(= kf7sf] dfOsn eO{ /fx'nnfO{ nV] g] lr7L nv] .
!)= dflysf] lr7L k9L tnsf vfnL 7fpd“ f ss] ] n]Vgk' 5{, nv] M
&
!= lr7L n]Vg]sf] 7u] fgf, @= lr7L nV] bfsf] ldlt, #= ;Dafw] g
$= lzi6frf/,
&= kqsf] ;dfkg jfSo %= kqsf] ;'?jft ^= kqsf] d'Vo s'/f
66 /fd|f] gk] fnL sIff & *= kq n]vssf] kf| ks;u“ sf] ;DaGw (= gfd x:tfIf/
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= tnsf lqmofkb ko| f]u ePsf jfSo kf7af6 vf]h/] n]v M
kfP“, n]v]sf /x]5f}, n]Vb} 5', a:5f}“, hfG5', k9\g]5f}, k9]sf] 5', ;'g]sf] 5'
@= pbfx/0fdf bv] fP h;/L rf/rf/ cf6] f lqmofkb nv] M
s_ e"t sfnsf lqmofkbx¿ -et" sfnn] lat]sf] ;donfO{ ae' mfp“5 ._
uP“, uof}“, uof}, uOg\, uP, uof]
a;]F a:of}F ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ jt{dfg sfnsf lqmofkbx¿ -jt{dfg sfnn] clxn]sf] ;donfO{ a'emfpF5 ._
hfG5,' hfG5f}F, hfG5f}, hfG5, hfG5g\, hfG5]
n]V5,' n]V5f}“, ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ eljiot\ sfnsf lqmofkbx¿ -eljiot\ sfnn] kl5 xg' ] ;donfO{ ae' mfpF5_
hfg]5,' hfg]5f}F, hfg]5f}, hfG5], hfG5, hfG5g\
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ v]N5, v]N5g\
#= cEof; !@= sf] s_ v_ u_ af6 kfFrkfFr cf]6f lqmofkb k|of]u u/L jfSo agfpm .
$= tnsf jfSo s'gsg' sfnsf xg' \, n]v M
s_ d}n] u[xsfo{ u/]F . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ ltdL /fd|/L v]N5f} . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ltdL ef]ln cfpg]5f} . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ d /fd|f cIf/ n]V5' . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ Tof] ;dod} 3/ uof] . ÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= e"t sfn, jtd{ fg sfn / eljiot\ sfnsf tLgtLg cf6] f jfSo agfpm .
67/fdf| ] g]kfnL sIff &
cEof;leqsf] kf7
5fqj[lQsf nflu lgj]bg
d&
Ldfg k| fgf fks
d kL f fnf
nf fdf f ] /f
f f kf g] f/]
d f]
d kf fnfdf sIff ] g g/ f L dn] sIff
] g k| d fg f n ] ]g f/ f Lsf kdf g s k g]
/ kf f sf] nf] Ifs df k g sIff df k|
ssf f dn] k| d fg g f n /]sf] n] ] g] f/
f Lsf] kdf f k g g s k g] f dnf g g
Ldfg dIf f s g/f]
g]s
df] g /
sIff &
/fn] g
68 /fd|f] g]kfnL sIff &
!= tnsf zAbsf] cy{ k9 M
5fqj[lQ M k9\g]sf nflu ;lhnf] xf];\ eg]/ ljBfyL{nfO{ lglZrt ;dosf nflu
lbOg] /sd
cWoog/t M cWoog ul//x]sf]
h]x]gbf/ M lbdfubf/Ù a'l4dfg\Ù ;dembf/
z}lIfs ;q M z}lIfs jif{
@= cEof;leqsf] kf7 kfn}kfnf] k9 . c¿n] k9s] f] an] f Wofgk"j{s ;'g .
#= tnsf] ;"rgf k9 / ae' m M
dq} L kf7zfnf
lzj;tfIfL–@, emfkfsf] ;"rgf
o; ljBfnosf] x/]s jif{ cfof]hgf ug{] …k|ltefsf] vf]hLÚ sfo{qmd o; jif{
klg ldlt @)&$÷!)÷!* ut] cfof]hgf ug{] ePsfn] OR5's ljBfyL{x¿n] ldlt
@)&$÷)(÷!( ut]leq cfˆgf] gfd btf{ u/fpg'xg' ;DalGwt ;a}nfO{ ;"lrt ul/G5 .
k|wfgfWofks
$= pQ/ nv] M
s_ of] lgj]bg cfheGbf slt jif{ klxn] n]lvPsf] xf] <
v_ df]xgl;+x co/sf] ljBfnosf] gfd / 7]ufgf n]v .
u_ of] lgj]bg s'g ljifodf n]lvPsf] 5 <
3_ df]xgl;x+ co/n] s'g cfwf/df 5fqj[lQ dfu]sf] 5 <
%= cEof;leqsf] kf7sf] lgj]bg ;kmf cIf/df sfkLdf ;f/ .
^= tnsf pk;u{ nufO{ b'Ob{ 'O{ cf6] f zAb agfpm M
k| M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ k/f M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
ck M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ;d\ M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
cj M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ lg;\ M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
b';\ M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ b'/\ M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
lj M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ cf M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
69/fdf| ] gk] fnL sIff &
;fdl" xs lqmofsnfk
õ tnsf] sf7] ]kbdf ljleGg lhNnfsf gfdx¿ 5g\ . ca bO' b{ O' { hgfsf] ;d"x agL tL
lhNnfx¿ vfh] / 3]/f nufpm . 3/] f nufPsf lhNnfsf gfdx¿ vfnL 7fpdF f ;f/ .
h'g ;d"xn] ;aeGbf klxn] pkol{' Nnlvt sfd ul/;S5 ToxL ;dx" ljht] f aGg5] .
O emf df] lr t j g ef] ÒeÒÒmfkÒfÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
emf tf Kn] h' ª vf] l; 8f] ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
kf vf] O n kf Nkf u 6L ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
e 6f nf t g xF' xf h' ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
k ª d bf ª af“ ;' Dnf
;f{ w g s' 6f s] g wf ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
w g' iff af h' /f ; lb ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
;' v]{ t /f d' u' /L ª
l;h{gfTds nv] g
õ z}lIfs ed| 0fdf ;xefuL xg' kfpmF egL k|wfgfWofksnfO{ n]lvg] Pp6f lgjb] g tof/
kf/ .
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
70 /fd|f] g]kfnL sIff &
kf7 ;'? ugc{' l3 kf7 *
dflg;
õ dflysf dflg;x¿ s'g bz] sf xfn] fg\ < pgLx¿nfO{ s] elgG5 < n]v .
zAb / cy{
;j>{ ]i7 – ;ae} Gbf /fd|f] nIf0f – ;ª\st]
sN' nL – el/of jf:tljs – ;frF f]
pGglt – ku| ltÒ ljsf; u'G6f – s'Dnfs] '6'/f]
cbnabn – km]/abnÒ kl/jt{g ljlrqsf] – cgf}7f]Ò crDdsf]
;l' a:tf – ;l' jwfÒ cf/fd clgsfn – vfgnufpg gkU' g] cj:yf
v“8\s'nf] – lkQn, tfdf cflbsf] 7'nf] ef“8f]
71/fd|f] g]kfnL sIff &
d"n kf7
dflg;
dflg; ;j>{ i] 7 k|f0fL xf] . p;sf] / c¿ kz'kG5L, df5f cflbsf] z/L/ bf“h]/ xg] l]{ alQs} of]
yfxf xG' 5 dflg; h:tf] bO' { v'66\ fsf] e/df pleg, lx“8\g / ef/L cf;] fg{ ;Sg] k|f0fL c¿
5}g . sN' nLx¿ Ps} kN6df kf“r uG' 6fx¿ Ps 7fp“af6 csf]{ 7fpd“ f cf;] f5{g\, d'vn] s'/f
ub}{ klg hfG5g\ . of] aflx/af6} b]lvg] z/L/;DaGwL s/' f eof] . z/L/leqsf kh' fx{ ¿sf]
agfj6df klg dflg;sf] bf“hf] nfUg] k|f0fL c¿ 5g} g\ . xfQLsf] lhp 7'nf] 5, af3 alnof]
5, r/f p8\g ;S5, df5f kf8} g ;S5 . o:tf] u0' f dflg;l;t 5g} t}klg dflg;sf] z/L/
agfp“bf k|s[ltn] eg“" jf OZ{ j/n] p;nfO{ hg' u'0f lbPsf] 5, Tof] Pp6f xfQL, af3, r/f,
df5f ;a}nfO{ lhTg ;Sg] agfOlbPsf] 5 . Tof] u0' fsf] gfd xf,] dflg;sf] :jefj / dflg;sf]
a'l4 .
dflg; ;fdflhs k|f0fL xf] . pm c¿x¿l;t ldn/] a:g ?rfp“5 . pm ;w}“ pGglt ug{ rfxG5 .
;w“} Psgf;sf] hLjg p;nfO{ dg kbg{} . vfg, nfpg, a:g cflbdf a/fa/ cbnabn
eO/xf];\ eG5 . cfºgf] oxL :jefjn] ubf{ p;n] xhf/f“} jif{ cl3b]lv la:tf/} la:tf/} pGglt
ub}{ cfO/x]sf] 5 . cfuf] kfg{ / v]tL ug{ ghfg]sf] an] fbl] v g} ;s];Dd a9L ;'la:tf vfH] g] /
h] hlt 5, TolQs}df ;Gtfi] f gdfg]/ a:g] :jefj dflg;df lyof] . ToxL xg' fn] cfufsf] u0' f
yfxf kfpg]lalQs} cfkm"nfO{ rflxPsf] an] f cfuf] kfg{] l;k p;n] l;Sof], cfºgf] ;GtfgnfO{
l;sfof,] x/] ]/ hfGof] . u'kmfdf a:g 5f]8]/ 3/ agfpg] kl/>d u¥of] . ?vsf] kft, nx/f /
hgfj/x¿sf] 5fnf a]g{e' Gbf sk8f aG' g' / nfpg' a;] egL /fH] of] . sf“rf] df;e' Gbf kfn] s] f]
df;' a9L ?rfpg yfNof] . xltof/sf] u0' f a9fpglt/ nfUof] . 9'ª\ufsf] xltof/ 5f8] /]
wfts' f] xltof/ agfof] . o;/L cfh;Dddf hlt pGglt dflg;n] ug{ ;s]sf] 5, o;df p;sf]
:jefjn] g} d2t lb“b} cfPsf] xf] eGbf km/s kb}g{ .
dflg;sf] al' 4 ljlrqsf] 5 . sx] L ePsf] bV] of] ls pm ljrf/ ug{ yflnxfN5 o;f] lsg
eof] < o:tf] lsg ePg < o:tf] u/] s] xfn] f < o:t} ljrf/ ugd{ f dflg;sf] al' 4 /dfPsf]
72 /fd|f] gk] fnL sIff &
xG' 5 . dflg; lx8“ 5\ , r/f] p85\ , dflg; cfkm" lbge/ lx8“ /] ku' s] f] 7fpd“ f r/f] Ps} l5gdf p8/]
ku' s] f] bl] vG5 . p;sf] ljrf/ ug{] afgL / sfd u/L xg] {] cf6“ a9b\ f xjfOh{ xfh, h6] , /s6] ag] .
r/feGbf l56f] p8g\ / 6f9f kU' g ;Sg] eof] .
dflg; df5fn] kfgLdf 5l/tfl] ;t kf8} s] f] b]V5, cfkm" To;/L kf8} g ;Sbg} . sf7 kfgLdf
pqG5, 9ª' \uf 8A' 5 . dflg;sf] a'l4 kZ| gdfly kZ| g ug{ yfN5 . lsg pq\of] < lsg 8'Aof] <
lsg 8'ag] < af6f, v“8\sn' f] kfgLdf lsg pqG5 < To;n} fO{ 7fs] /] kftf cyjf leq vl“ bnf]
8Nnf agfP lsg 8A' 5 < o:tf cg]s ;jfnx¿sf] hafkm vf]Hbfvf]Hb} gfgf y/Lsf ljrf/
dflg;sf] dgleq vN] g nfUb5, cgs] y/Lsf k/LIff p;n] ub5{ / cflv/df 8'ªu\ f, hxfh
agfpg pm ;kmn x'G5 . o:t} ks| f/sf] cfhsf] dflg; kY[ jLdf a;]/ rGb|dfdf oGq -dl] ;g_
rnfpg ;Sg];Dd ePsf] 5 . oL ;as} f] sf/0f p;sf] ltvf] a'l4 xf] . gof“eGbf gof“ s/' f
hfGg vfH] g] p;sf] :jefj xf] . ;w}“ pGglt ub}{ hfg] p;sf] OR5f xf] . c;Gtf]if xf] .
s'g} vf]nfsf] av{] en] tg{ g;s]/ jfNn kb{} lsgf/fdf ple/xg] dflg; rGbd| fdf 6S] g] eof],
tyflk p;nfO{ k/' f ;v' ePsf] 5}g . p;sf] ;'vsf] vfh] Ldf cg]s la£g afwfx¿ plePs}
5g\ . tL zqx' ¿ xg' \, /f]u, es" Dk, cf“wL, e]n, clgsfn cflb . oL ;a}eGbf cem 8/nfUbf]
p;sf] zq' 5, dflg; / p;n] u/]sf] cfljisf/ . dflg; dflg;sf] zq' alglbgfn] hlt
gf]S;fg dflg;nfO{ ePsf] 5, hlt bM' v / lrGtf p;sf] dgdf 5 c¿ sg' }af6 ePsf] 5g} .
cg]s /f]unfO{ ;;+ f/af6 labf ug{] pkfo p;n] hflg;s]sf] 5 . t/ cfkm"leq}sf] zqn' fO{
lhTg ;s]sf] 5g} , Tof] xf] c;Gtfi] f
/ 3dG8 . h'g c;Gtf]ifn] oltsf
pGglt p;n] ug{ ;ss] f] lyof] /
ToxL c;Gtfi] f nf]edf kl/0ft x“'bf
csfs{ f] ;DklQnfO{ klg cfºgf]
agfpg sf]l;; ug{lt/ pm nfus] f]
5 . d} 7n' f] eGg] 3dG8n] ;w}“
gof“gof“ / 8/nfUbf xltof/ ;[li6
ugl{ t/ dflg; nfu]sf] 5 . of]
/fd|f] nIf0f xf]Og .
ha k|To]s dfG5] ;Fu} afrf}“,
;u“ } cufl8 a9f}“ eGg] efjgfn]
zflGtkj" {s ljsf;lt/ nDsg
yfNg]5, ta dfq jf:tljs cyd{ f
;'vL aGg]5 .
;fef/M dx]Gb|dfnf–*
73/fdf| ] g]kfnL sIff &
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ z4' ;uF pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
;j{>]i7, sN' nL, kh' f{, :jefj, pGglt, d2t, ljlrq,
vF8\sn' f], av]{e]n, 3dG8, sf]l;;, nIf0f, uG' 6f, jf:tljs
@= l7s pQ/df l7s lrgf] nufpm M
s_ ;a}eGbf /fd|f] jf pQdnfO{ s] elgG5 <
c_ ;j{kIf cf_ ;j{sNof0f O_ ;j{>]i7 O{_ ;j{gfz
v_ tfdf jf lkQnsf] 7n' f] ef“8f]nfO{ s] elgG5 <
c_ dfgf cf_ kfyL O_ ufu|f] O{_ v“8\sn' f]
u_ n'ufsk8f cflbsf] sD' nf]s'6'/f], kf]sf]nfO{ s] elgG5 <
c_ u'G6f cf_ u'G8f O_ el/of O{_ s'NnL
3_ a;:6];g jf cGo 7fpFdf ;fdfg af]s]/ nfg]Nofpg]nfO{ s] elgG5 .
c_ dflns cf_ sN' nL O_ ofq' O{_ ko{6s
ª_ k|s[ltn] agfPsf 7'nf7n' f cf]9f/nfO{ s] elgG5 <
c_ uk' mf cf_ em'k|f] O_ 3/ O{_ lalN8ª
#= tnsf zAbsf] pN6f] cy{ lbg] zAb kf7af6 vfh] ]/ nv] M
pqG5 Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ vf]qmf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
c;fdflhs Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ ;jfn Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
kfs]sf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ ;Gtf]if Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
lxpFb] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ ;xsfn Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
gfkmf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ czflGtkj" {s Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= tnsf >'lt;d leGgfy{s zAbsf] cy{ k9 M
b]lv – af6 la; – pGgfO;kl5sf] cª\s
b]vL – b]v]/ ljif – lavÙ hx/
km]l/ – csf]{ k6s l;t – ;Fu
km]/L – km]g]{ sfd u/LÙ kmGsf] zLt – 7G8Lsf] cj:yfÙ cf];
vfln – Psbd÷dfq k6\l6 – tkm{
vfnL – l/Qf]Ù vfg] sfd unL{ k6\6L – 3fp cflbdf af“Wg] sk8f
%= tnsf >'lt;d leGgfyL{ zAbsf] cy{ nv] M
hflt – hftL, lbzf – lb;f, af3 – afu
74 /fd|f] g]kfnL sIff &
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–* rf/kfFrk6s Wofgkj" {s ;g' . To;kl5 ;a} ldn]/ pQm kf7 no;lxt eg .
@= ;g' fO kf7–* ;'g / pQ/ eg M
s_ slj s]n] eGbf a9L b]Vg ;Sb}gg\ <
v_ slj s]n] eGbf a9L n]Vg ;Sb}gg\ <
u_ slj z"Godf s] /Rg rfxG5g\ <
3_ sljn] s;nfO{ cd/ b]v]sf 5g\ <
#= ;'gfO kf7–* kg' M ;'g / tnsf] vfnL 7fpdF f h:tfsf] To:t} nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= ltd|f] ljrf/df cfh;Dd dflg;n] u/]sf] ;aeGbf /fd|f] sfd s] xf]nf < sf/0f;lxt
atfpm .
%= dflysf] kf7sf k|Tos] cg'R5]b kfnk} fnf] k9 .
^= tnsf] cgR' 5]b Wofgkj" s{ k9 . To;kl5 pQm cg'R5]b lzIfsn] eGg'xG' 5, ltdL
>'ltnv] g u/ . To;kl5 cfkm}+ k/LIf0f u/ . uNtL ePsf zAbx¿df ufn] f] 3/] f nufpm
/ ;RrfP/ kfFrkfFrk6s n]v M
dflg;sf] a'l4 ljlrqsf] 5 . s]xL ePsf] b]Vof] ls pm ljrf/ ug{ yflnxfN5 . o;f]
lsg eof] < o:tf] lsg ePg < o:tf] u/] s] xf]nf < o:t} ljrf/ ug{df dflg;sf] a'l4
/dfPsf] xG' 5 . dflg; lx“8\5 . r/f] p8\5 . dflg; cfkm" lbge/ lx“8]/ k'u]sf] 7fp“df
r/f] Ps} l5gdf p8]/ ku' ]sf] b]lvG5 . p;sf] ljrf/ ug]{ afgL / sfd u/L x]g]{ cf“6
a9\bf xjfO{hxfh, h]6, /s]6 ag] . r/feGbf l56f] p8\g / 6f9f kU' g ;Sg] eof] .
75/fd|f] g]kfnL sIff &
&= kf7 k9L l7sa]l7s 56' \ofO{ nv] M
s_ dflg; / c¿ k|f0fLdf leGgtf 5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ dflg; / cGo k|f0fLsf] a'l4 / :jefjdf ;dfgtf 5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ dflg; ;Gtf]ifL k|f0fL xf] . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ dflg;n] u/s] f] cfljisf/n] p;nfO{ kmfObk} mfObf dfq ePsf] 5 .
ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ dflg;sf] ;a}eGbf 7n' f] zq' dfG5]n] u/]sf] cfljisf/ xf] . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
*= tnsf k|Zgsf] d'v}n] hafkm b]pm M
s_ dfG5] ;'?df 3/ gxF'bf sxfF a:Yof] <
v_ dfG5] s] s'/fdf cbnabn rfxG5 <
u_ ?vsf kft / nx/fx¿nfO{ x]/]/ dfG5]n] s] agfpg l;Sof] <
3_ klxnfklxnf dfG5] cfˆgf] z/L/ 5f]Kg s] nufpFy] <
ª_ klxnfklxnf dfG5] s]sf] xltof/ agfpFy] <
r_ dflg;df ePsf] ;a}eGbf ljlrqsf] s/' f s] xf] <
(= Ps cgR' 5b] df nfdf] pQ/ n]v M
s_ dflg; c¿ k|f0fLeGbf lsg km/s dflgG5 <
v_ c;Gtf]ifL :jefjn] dflg;nfO{ s] slt kmfObf ePsf] 5 / s] slt a]kmfObf
ePsf] 5 < t'ngf u/ .
u_ dflg;sf] a'l4 ljlrqsf] 5 eGg] cfwf/x¿ s]s] x'g\ < rrf{ u/ .
3_ dflg;sf zq'x¿ s]s] x'g\ <
ª_ dflg; s;/L ;v' L x'g ;S5 <
!)= kf7 k9 / cfºg} efiffdf PsPs cg'R5]b n]v M
s_ dflg;sf] z/L/ v_ dflg;sf] :jefj
u_ dflg;sf] al' 4 3_ dflg;sf] zq'
76 /fd|f] g]kfnL sIff &
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= bL3{ Os{ f/ -L÷O_{ k|of]u ePsf zAb kf7af6 vfh] /] gbfx] f¥] ofO{ nv] .
@= tnsf gfdof]uL ko| fu] ePsf PsPs cf]6f zAb kf7af6 vf]h]/ n]v M
h:tf], kN6, ;DaGwL, leq, l;t, ;Dd, eGbf, lt/, e/, dfly, k"j{s
#= gfdof]uLx¿ zAb;“u hf]8]/ n]Vgk' 5{ . tnsf zAbdf gfdof]uL hf]8/] n]v M
s_ d ltdLÒÒÒ ahf/ hfG5' . -l;t÷leq_
v_ efO 3/ÒÒÒ a;]sf] 5 . -leq÷l;t_
u_ ltdLx¿ÒÒÒ sf] v]Ng hfg] < -k"j{s÷dWo]_
3_ lgodÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ sfd ug'{k5{ . -cg;' f/÷;DaGwL_
ª_ cfh lbgÒÒÒ kfgL k¥of] . -e/÷kN6_
$= …nfluÚ / …lglDtÚ gfdofu] L eP klg hf]l8Fb}gg\ . tnsf vfnL 7fp“df …nfluÚ …/Ú …lglDtÚ
e/ M
s_ d k9\gsf ÒÒÒÒÒÒÒÒ :s'n hfG5' .
v_ ltd|f ÒÒÒÒÒÒÒÒ d vfhf NofpF5' .
u_ kh" f ug{sf ÒÒÒÒÒÒÒÒ kmn" l6k .
3_ alxgLsf ÒÒÒÒÒÒÒÒ rsn]6 lsg .
%= tnsf zAbx¿dWo] gfdofu] L dfq lrg]/ ufn] f] 3/] f nufpm M
3/, leq, aflx/, b]z, nflu, klg lglDt, ;ft, dWo], kj" {s, kj" {
^= dfly % df ufn] f] 3]/f nufPsf gfdof]uLnfO{ jfSodf k|ofu] u/ .
77/fdf| ] g]kfnL sIff &
cEof;leqsf] kf7
dflg;
dflg; d?] b08o'St :tgkfoL k|f0fL xf] . dflg;
bO' { v6' 6\ fn] 6s] ]/ lx8F \8'n ug{ ;Sg] yf/] }
hLjdWo]sf] Ps xf] . t/ dflg;n] hGdg]lalQs}
b'O{ v'66\ fn] 6]s/] lx8F \8n' ug{ ;Sb}g .
7fpF / hftcg';f/ dflg;sf] /ª / lhp8fn
klg km/skm/s xG' 5 . o/' fk] lt/sf w]/}
h;f] dflg;x¿sf] 5fnf uf]/f] xG' 5 . pgLx¿
t'ngfTds ¿kdf cUnf klg xG' 5g\ . clk|msf /
ef/tLo dn" sf sx] L dflg;x¿sf] 5fnf sfnf]
xG' 5 . clk|msfsf sfnf dflg;x¿nfO{ lgu|f] jf
xA;L klg elgG5 . pgLx¿ klg lgs} 8flnnf
xG' 5g\ t/ pgLx¿sf] skfn eg] 3'ld|Psf] x'G5
/ cf]7 klg 7'nf] x'G5 . ef/tLo d"nsf sfnf
dflg;x¿ eg] demf}nf sbsf x'G5g\ . lxdfno
zª[ v\ nfsf cf;kf;df a:g] / dnl] ;of, rLg, dªu\ f]lnof, hfkfg, yfONofG8 cflb dn' 'sdf
a;f]af; ug]{ clwsfz+ dflg;x¿ uxu'F f/] f j0fs{ f xG' 5g\ . o:tf ux'Fuf/] f] j0f{sf clwsfz+
dflg;x¿ demfn} f / xf]rf sbsf x'G5g\ .
o;/L ljleGg ee" fudf a:g] ljleGg /ª / lhp8fnsf dflg;x¿sf] efiff, ei] f / ;:+ sl[ t
klg ljleGg lsl;dsf] x'G5 . pgLx¿sf] hLljsf]kfh{gsf tl/sf klg ljleGg lsl;dsf]
x'g ;S5 . o:tf ljljwtfx¿ dfem klg x/s] dflg;df xfdL ;a} dflg; xf}F eGg] efjgf x'g'
cfjZos 5 .
!= tnsf zAb / ltgsf cys{ f] hf8] f ldnfpm M
s_ d]?b08oS' t - _ uxF' h:tf] /ª ePsf]
v_ :tgkfoL - _ ljleGgtf
u_ sb - _ d]?b08 ePsf]Ù 9f8df xf8 ePsf]
3_ ux'Fuf]/f] - _ /ª
ª_ j0f{ - _ lhp8fn
r_ hLljsf]kfh{g - _ b'w r;' fP/ aRrf x'sf{pg] k|f0fL
5_ ljljwtf - _ hLjglgjf{xsf nflu ul/g] cfh{g
78 /fd|f] g]kfnL sIff &
@= …cEof;leqsf] kf7Ú df}gk7g u/ . df}gk7gsf s|ddf gae' m]sf zAbx¿ l6kf6] u/ /
lzIfs;uF ;fw] ]/ pQm zAbx¿sf] cy{ :ki6 xf]pm .
#= cEof;leqsf] kf7sf] clGtd cgR' 5]b >l' tn]vg u/ .
$= pQ/ nv] M
s_ dflg; s:tf] k|f0fL xf] <
v_ o'/f]klt/sf dflg;x¿ s:tf x'G5g\ <
u_ clk|msfsf clwsfz+ dflg;x¿ s:tf xG' 5g\ <
3_ sxfFsf dflg;x¿ uxF'uf]/f] j0f{sf x'G5g\ <
ª_ x/]s dflg;df xfdL ;a} dflg; xf}F eGg] efjgf x'g' lsg h?/L 5 <
%= tnsf pk;u{ nufO{ bO' b{ O' { cf]6f zAb agfpm M
lg M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ clw M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
cltM ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ k|lt M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
kl/ M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ pk M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
;' M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ pt\ M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
cg' M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ c M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
s' M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ a] M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
^= tnsf] j0f{ nfu]sf] kfrF kfFr cf]6f zAb nv] M
…zÚ k|of]u …ifÚ ko| fu] …;Ú k|ofu] …UoÚ k|ofu] …1Ú ko| f]u
ePsf ePsf ePsf ePsf ePsf
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
79/fd|f] g]kfnL sIff &
;fdl" xs lqmofsnfk
õ tLgtLg hgfsf] ;d"x ag . ca x/s] ;d"xn] tnsf] vfnL 7fpdF f ljleGg bz] sf gfd
n]v . b; ldg6] df h'g ;dx" n] ;aeGbf a9L b]zsf] gfd nV] g ;S5, ToxL ;d"x ljht] f
aGg5] .
ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
l;h{gfTds n]vg
õ …dnfO{ dg kg]{ hgfj/Ú zLifs{ df !%) zAb;Ddsf] lgaGw nv] .
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
80 /fd|f] gk] fnL sIff &
kf7 (
jL/ k'vf{
kf7 ;?' ugc'{ l3
õ dflysf tl:a/x¿ s;s;sf xg' \ < lrGb5f} eg] tL tl:a/sf dl' g /xs] f] vfnL
7fpd“ f l7s gfd nv] .
zAb / cy{
ult – Ps 7fpa“ f6 csf]{ 7fp“sf] lxF8fO ;fu/ – ;d'b|
k'vf{ – cfkm"eGbf klxnfsf dflg; gfsf – cfjthfjt ubf{ lx“8g\ ] dV' o 7fp“
cfw“ L – 7'nf] atf;Ò x/' L lxdgbL – lxp“af6 ag]sf] gbL
u?8 – lu4h:t} Pp6f 7n' f] r/f] uf/} j – OHhtÒ k|lti7f
ju] – l56f] lx“8g\ ] rfn Wjhf – emG8f
8fa] – lrgf]Ò bfu /Stwf/f – /utsf] wf/f
ldt/] L – ldqtfÒ ;lGw
81/fdf| ] gk] fnL sIff &
dn" kf7 –jf;'bj] lqkf7L
jL/ kv' f{
!= sg' kxf8n] s'g vf]nfn] ltdf| ] ult 5]sY] of] /
jL/ kv' f{ † s'g cfw“ Ln] ltd|f] ofqf /fs] ]Yof] /
u?8sf] em“} ju] ltd|f] s'g cfsfzn] afW“ g ;Sof]
kf}/vn] /Rof} gk] fn † kxf8t/fO{ h'6\g ;Sof] .
@= kj" { l6:6f ltdLnfO{ ;DemL cem} ?G5 xf]nf
klZrd /faL ltd|f] cem} /Stwf/f w'G5 xfn] f
sfu“ 8f / snªu\ fsf] 9ª' \ufdf6f] af]N5 xfn] f
jL/ k'vf{ ltdf| ] uLt uªu\ fel/ uR'“ 5 xf]nf .
82 /fd|f] gk] fnL sIff &
#= l8urf{df 8f]a ltdf| ] lr;f] lxp“leq xfn] f
aq] fjtL lsgf/el/ kf}/vsf] lrgf] xfn] f
jL/ k'vf{ † ltdLnfO{ ldt]/Ln] dfq} afWF of]
;fu/ t/L ;;+ f/el/ jL/ ufv] f{ /ut aUof] .
$= gfsf yg' L gk] fnLnfO{ s;n] 5]Sg ;s]Yof] /
lxdfnsf] lxdgbL s;n] /fS] g ;sY] of] /
jL/ kv' f{ † ltd|} /ut gk] fnLsf g;fel/
pxL uLt pxL uf/} j rGb;| o" { Wjhfel/ .
-;fef/M …gjkNnjÚ uLt;ª\u|x_
83/fd|f] gk] fnL sIff &
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAb z'4;“u pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
kv' f{, cfFwL, u?8, l6:6f, sfFu8f, snª\uf
a]qfjtL, ldt]/L, uf}/j, /Stwf/f, Wjhf, uf]vf{
@= s= v= u==== n]vL zAb / cys{ f] hf8] f ldnfpm M
s_ /Stwf/f - _ l56f] lxF8\g] rfn
v_ k'vf{ - _ dflg; cfjhthfjt ubf{ lxF8\g] d'Vo 7fpF
u_ u?8 - _ cfkme" Gbf klxnfsf dflg;
3_ j]u - _ lu4h:t} Pp6f 7n' f] r/f]
ª_ gfsf - _ /utsf] wf/f
r_ lxdgbL - _ lxpFaf6 ag]sf] gbL
#= kf7df sx] L 7fpFsf gfd 5g\ . tL 7fpFsf] 5f6] f] kl/ro k9 M
l6:6f – g]kfnsf] kj" { d]rL gbLeGbf w]/} kj" { ef/tdf kg]{ Ps gbL
/faL – g]kfneGbf klZrd ef/tdf kg]{ Ps gbL
sfFu8f – g]kfneGbf w]/} klZrd ef/tdf kg]{ Ps 7fpF
snª\uf – g]kfneGbf klZrd ef/tdf kg]{ Ps 7fpF
l8urf{ – g]kfneGbf w]/} pQ/ ltAattkm{ kg]{ Ps 7fpF
a]qfjtL – g]kfnsf] pQ/ ltAattkm{ kg]{ Ps gbL
$= Pp6} cy{ lbg] zAb kf7af6 vfh] ]/ n]v M
x'/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ bfu Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ldqtf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ ;db' | Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
OHht Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ axfb/' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
emG8f Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ 3fd Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
hg' Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ lrgf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
5]p Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ lxF8fO Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
84 /fdf| ] gk] fnL sIff &
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–( Wofgk"j{s ;'g / 5'6]sf zAbel/ tnsf] sljtfz+ k/" f u/ M
xfdL dxfef/tsf] syfdf jl0f{t ÒÒÒÒ xf}F
k|To]s lkF9Lsf] ÒÒÒÒ xfdLnfO{ pk]Iff u5{
OGsf/ u5{ dfGg xfd|f] ÒÒÒÒ
zlQmnfO{
/ ÒÒÒÒ t/ xfdL ltg} b|f]0ffrfo{sf] ÒÒÒÒ agfp5f}F .
@= ;g' fO kf7–( kg' M ;g' / pQ/ b]pm M
s_ xfdL s] geO{ jL/ x'g ;s]gf}F <
v_ xfdLnfO{ s;n] pk]Iff u5{ <
u_ b|f]0ffrfo{n] xfd|f] s'gs'g s/' f dfGg OGsf/ u5{ <
3_ xfdL sxfF bf]0ffrfo{sf] dl" t{ agfp5f}F <
ª_ xfdL sg' s/' fdf s'zntf k|fKt u5f}F <
#= gk] fnnfO{ ;;+ f/df lrgfpg] sg' } Ps hgf g]kfnLsf] af/d] f atfpm . -o; s|ddf
cufl8sf ;fyLn] atfPsf JolQmsf af/]df eGg kfOg]5g} . o:tf JolQmsf] af/d] f
atfpFbf gfd / of]ubfg klg k|:6 kfgk'{ g]5{ ._
$= …jL/ kv' f{Ú sljtf sIffdf ;a}n] no xfnL k9 .
%= vfnL 7fpdF f l7s zAb e/L sljtf k/" f u/ M
s'g ÒÒÒÒÒÒ s'g ÒÒÒÒÒÒ ltd|f] ÒÒÒÒÒ 5]s]Yof] ÒÒ
ÒÒÒÒ ÒÒÒÒÙ s'g cfFwLn] ÒÒÒÒ ÒÒÒÒ /f]s]Yof] /
u?8sf] ÒÒÒÒ ÒÒÒÒ ltd|f] ÒÒÒÒ ÒÒÒÒ afFWg ÒÒÒÒ
kf}/vn] ÒÒÒÒ ÒÒÒÒÙ kxf8t/fO{ ÒÒÒÒ ÒÒÒÒ .
85/fdf| ] gk] fnL sIff &
^= …jL/ k"vf{Ú sljtfsf] clGtd Znf]s s07 u/ . To;kl5 tnsf] vfnL 7fpdF f /fdf|
cIf/n] ;f/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
&= pQ/ b]pm M
s_ jL/ kv' f{sf] j]u s:tf] lyof] <
v_ kxf8t/fO{ s;/L h6' \g ;Sof] <
u_ g]kfnsf] l;dfgf k"j{klZrddf sxfFsxfF;Dd ku' ]sf] lyof] <
3_ sljn] sfFu8f / snª\ufsf] 9ª' \ufdf6f]n] s] eG5 eg]sf 5g\ <
ª_ uª\uf gbL aUbf s;sf] uLt ufpF5 xf]nf <
r_ l8urf{ / a]qfjtLdf s] xf]nf <
5_ jL/ g]kfnLnfO{ s]n] dfq afFWof] <
h_ g]kfnLsf g;fel/ s] 5 <
*= …jL/ k'vf{Ú sljtfdf ltdLn] a'ems] f s'/f Ps cgR' 5]bdf n]v .
(= JofVof u/ M
s_ u?8sf] em}F j]u ltd|f] s'g cfsfzn] afFWg ;Sof] .
kf}/vn] /Rof} g]kfnÙ kxf8t/fO{ h6' \g ;Sof] .
v_ jL/ k'vf{Ù ltdLnfO{ ldt]/Ln] dfq} afFWof]
;fu/ t/L ;;+ f/el/ jL/ uf]vf{ /ut aUof] .
u_ jL/ kv' f{Ù ltd|} /ut g]kfnLsf g;fel/
pxL uLt pxL uf}/j rGb|;o" { Wjhfel/ . ÒÒÒÒ
86 /fd|f] gk] fnL sIff &
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= lqmofkbsf] ljzi] ftf ae' mfpg]nfO{ lqmofljzi] f0f elgG5 . pbfx/0fdf lbP h;/L tLgtLg
zAb cfkm}“ n]v M
s_ tl/sf ae' mfpg]
/fd|/L, ;/f;/L, a?' Ss ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ sf/0f ae' mfpg]
k9\g, n]Vg, x]g{ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ;do ae' mfpg]
kf]xf]/, ef]ln, lxhf] ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ dfqf a'emfpg]
yf]/}, w]/}, sd ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ :yfg ae' mfpg]
dfly, tn, j/ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
@= l7s lqmofljz]if0f /fvL jfSo k"/f u/ M
s_ ltdL ÒÒÒÒÒÒÒ 3/ hfpm .
v_ d ÒÒÒÒÒÒÒ k9\5' .
u_ ltdL ÒÒÒÒÒÒÒ k9 .
3_ pxf“ ÒÒÒÒÒÒÒ cfpg'xG' 5 .
ª_ efO ÒÒÒÒÒÒÒ uof] .
#= tnsf jfSonfO{ ;Defjgf a'emfpg] jfSodf abn M
s_ cfh kfgL k5{ . – cfh kfgL knf{ .
v_ g]kfnsf] pGglt xG' 5 . u_ l8urf{df 8f]a x'G5 .
3_ l6:6f gbL ?G5 . ª_ s]6fx¿ k9\5g\ .
$= d'v}n] PsPs jfSo agfpm M
xf]nf, ;SYof], eP5, afFWof], af]N5
87/fdf| ] gk] fnL sIff &
cEof;leqsf] kf7
gfnfkfgL
!= w/] } jif{cl3sf] #= kxf8sf] 6fs'/L %= :jf:gLdfG5] cfO] //]
syf gfnfkfgLsf] rDs] rdrd v's/' L s6] fs6] L w'O//]
h;/L d]3 uh{G5 o'4sf] v]n vn] y] ]
@= ;fg';fg' gk] fn cfsfzdf ;gg pl5tf] kf/L j}/Lsf]
km"n h:tf] sf]dn p;/L uh]{ g]kfnL t/ s7} 5f8] ]y]
b]z bfp nfpg] gfnfkfgL 3gg 3'6sf] gkfO{ kfgLsf]
j}/L uYof{] ljrf/ dn' f sf6]emF} sf6L cem} tfhf 5bF } 5
gfnfkfgL lsNnfdf v's/' L 3d' ] kmgg . /utn] nv] ]sf]
glnO{ cf/fd l5ge/ w]/} jifc{ l3sf]
g;'tL rf/} k|x/ $= Ps /ft ;'g;fg syf gfnfkfgLsf] .
v'al} ;t n8] /] kfgL cfpg] dx' fg
aneb| s'Fj/ . j}/L cfO{ yg' 5] – ;fef/M dx]Gb|dfnf–%
;f; wfGg] s;/L
88 /fdf| ] g]kfnL sIff & dgdg} u'g]/
o;/L ls p;/L
g]kfnLsf] kmfh} n]
ToxfFaf6 cf6F n]
kfOnf rfNof] ;:' t/L .
!= tnsf zAbx¿sf] cy{ ldNg] zAb …cEof;leqsf] kf7Úaf6 l6k M
g/d M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ zq' M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u9LÙ b'u{MÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ tLg 306fsf] ;do M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
afbn M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;j{gfz M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;fx; M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ PskN6df lglng] emf]n kbfy{sf] dfqf M
@= cEof;leqsf] kf7 no ldnfO{ k9 .ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= Ps jfSodf pQ/ n]v M
s_ g]kfn s:tf] lyof] <
v_ aneb| s'Fj/ s;/L n8] <
u_ g]kfnL s;/L uh]{ <
3_ j}/Ln] s] u¥of] <
ª_ o'4sf] v]n s;/L v]lnof] <
r_ g]kfnLn] lsg lsNnf 5f]8] <
5= gfnfkfgLsf] syf s]n] n]lvPsf] 5 <
$= cEof;leqsf] kf7sf] t;] f| ] Znf]s /fdf| cIf/n] sfkLdf ;f/ .
%= tnsf gfdof]uL nufO{ PsPs cf]6f jfSo agfpm M
h:tf] M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
el/ MÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
em}FM ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;Fu MÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
tkm{ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
eGbf M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
;Dd M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
89/fdf| ] g]kfnL sIff &
;fdl" xs lqmofsnfk
õ= sIffsf ;Dk0" f{ ljBfyL{ kfFr ;dx" df ljeflht xfc] f] . tn kfrF hgf k|l;4 JolStx¿sf]
gfd lbOPsf] 5 . ca kT| os] ;dx" n] ufn] fky| fåf/f PsPs hgf JolSt 5fgL ltgsf
af/]df 5nkmn u/ . cfºgf] ;d"xdf k/]sf] JolStsf af/]df ;d"xsf] Ps hgfn] sIffsf
;fyLx¿nfO{ ;'gfpm M
s_ uf}td a4'
v_ k[YjLgf/fo0f zfx
u_ db/ 6]/];f
3_ dfOsn HofS;g
ª_ ;lrg t]Gb'ns/
l;h{gfTds n]vg
õ …vs' /' LÚ zLif{sdf Pp6f sljtf n]v / sIffsf ;fyLx¿nfO{ ;'gfpm .
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
90 /fd|f] g]kfnL sIff &
kf7 !)
nf} k¥of] km;fb †
kf7 ;?' ug'{cl3
õ dflysf] lrq csa/ / jL/ansf] xf] . csa/ / jL/ansf s'g} syf ltdLn] ;'gs] f]
xfc] f}nf . Tof] syf sIffsf ;fyLx¿nfO{ klg ;'gfpm .
sfd ljz]ifn] – vf; sfdn] zAb / cy{
;'/;f/ – t/v/Ò ;'?jft
k|:tfj – ;t{ l5GgleGg – 6'qmf6'qmf
ckTofl/nf] – kTofpg g;lsg] algofg – leqL uGhL
kfngkf]if0f – kfNg] / v'jfpg] sfd
sk8fsf] s6' '/f] – sk8fsf] ;fgf] kfs] f]
91/fdf| ] gk] fnL sIff &
dn" kf7
nf} k¥of] km;fb †
– uf]/vaxfb'/ l;x+
Pslbg sfd ljzi] fn] rt'/] st} hfb“ } lyof] . af6fdf p;n] tLg hgfnfO{ e6] \of] . pgLx¿ tLg efO
lyP . rt/' ] / tLg efO ;u“ ;“u} Pp6} af6f] nfu] .
rt'/] gof“gof“ sk8f nufP/ lrl6Ss k/s] f] lyof] . tL tLg efOn] ;Nnfx u/–] æs'g} tl/sfn]
o;sf gof“ sk8f kmT' sfpg'k5{ .Æ ;fe“ msf] af; rt'/] klg tL tLg efO;“u a:of] . vfgf;fgf vfP/
pgLx¿n] ;'Tg] ;/' ;f/ ug{ yfn] .
To;} an] f Ps efOn] k:| tfj /fVof]– æ/ft nfdf 5g\ . xfdLnfO{ h;/L klg /ft latfpg' 5 . To;n} ]
xfdL cfºgfcfºgf syf ;'gfcf“} . h;n] ckTofl/nf] syf eGg ;S5– To;s} f] lht xg' ]5, lhTg]n]
eg]sf] s'/f c¿ tLg hgfn] dfGgk' g]5{ .Æ b'O{ efOn] t'?Gt :jLsf/ u/] lsgeg] of] k|:tfj tL tLg}
efOsf] ;Nnfxn] /flvPsf] lyof] . æltd|f] s] ljrf/ 5 rt'/] <Æ Ps efOn] rt/' n] fO{ ;fW] of] .
æl7s 5, d/] f] klg ;xdlt 5 t/ klxn] tkfO{“x¿n] cfºgf syf ;g' fpg'xf];\, clg d ;g' fp“nf .Æ
rt/' s] f] ;xdlt ;g' /] tL tLg} efO v;' L eP . To;kl5 h7] f] efOn] cfºgf] syf eGg ;?' u¥of–]
æd hGds] f] lbgsf] s/' f xf] . cfdfn] a'afnfO{ 3/cufl8sf] 7'nf] cfk“ sf] ?vaf6 cf“k l6lklbgx' f;] \
eGg'eof] . a'afn] cN5L ug{'eof] . clg dn} ] uP/ b'O{ 6fs] /L cf“k l6k]“ . ;a}n] dHhf;u“ vfof“} .
hGds] } lbg 5f]/fn] cf“k l6k]/ vfg lbof] eg/] cfdf lgs} v;' L xg' e' of] .Æ
;a} efOn] rt/' ]nfO{ x/] ] . h]7f] efOsf] s/' f kTofl/nf] t lyPg t/ p;sf] s/' f gkTofpgs' f] cy{
p;sf] lht x'GYof] . To;n} ] rt'/]n] hafkm lbof–] æxg' ;S5 .Æ
bf];f| ] efOn] eGof,] æd/] f] pd]/ Ps xKtf dfq ePsf] lyof,] glhs}sf] hª\undf aa' f;“u l;sf/
v]Ng uP“ . a'afn] 7'nf] af3 bv] /] uf]nL rnfpg'eof] . t/ ufn] L af3sf] v'6\6fdf dfq nfUof] . af3n]
aa' fnfO{ emD6/] dfg{ cf6“ ]sf] lyof]– d}n] af3nfO{ ;dfP/ l5GgleGg kf//] df/“] . d}n] sldhleq
nufPsf] algofg ToxL af3sf] 5fnfsf] xf] .Æ
…v} algofg x]¿“ .Ú rt'/]n] of] s/' f eg]g lsgeg] o;sf] cy{ p;sf] s/' f ckTofl/nf] xg' ;SYof] .
ckTofl/nf] xg' s' f] cy{ syf eGg]sf]
lht xG' Yof] .
To;kl5sf] syf eGg] kfnf] sfG5f]
efOsf] lyof] . sfG5f] efO klg s]
sd lyof] / † p;n] syf eGg ;?'
u¥of,] æd/] f] pd/] Ps dlxgf klg
ku' s] f] lyPg, Psk6s d ;fyLx¿;u“
df5f dfg{ ;db' d| f uP“ . t/ cfwf
lbg lalt;Sbf klg xfdLn] Pp6f klg
df5f ;dfpg ;sg] f“} . clg d ;db' d| f
8a' “] . nuftf/ rf/ 306f;Dd 8a' k] l5
;db' s| f] lkw“ e6] “] . Toxf“ Pp6f kxf8
hqf] ljzfn df5f lyof] . dn} ] Ps
92 /fdf| ] g]kfnL sIff &
dS' sf lbPsf] t df5f vq' S' s} † dnfO{ c;fWo} efs] nfus] f] lyof] . dn} ] ToxL ;db' s| f] lkw“ d} Ps yk' f| ]
;s' s] f bfp/f vfh] “] . Tof] ljzfn df5fnfO{ cfufdf kfn] “] . df5fn] 6Gg c3fPkl5 dfq aflx/ cfP“ .Æ
æxg' ;S5, ;d'b|sf 7'nf7n' f df5f ;db' s| f] lk“wd} a:5g\ .Æ rt/' n] ] sfG5f] efOsf] kTofpg} g;lsg]
s'/fdf klg cljZjf; u/s] f] bv] fPg .
To;kl5sf] syf ;g' fpg] kfnf] rt'/s] f]
lyof] . rt/' ]n] cfºgf] syf ;'? u¥of–] ædn} ]
tkfOx“{ ¿n] h:tf] crDd nfUbf sfd ug{
;lsg“ . t/ w]/} jifk{ lxn] d skf;sf] v]tL
uyF{] . Psk6s crDd eof–] d}n] skf;
l6Kbfl6Kb} skf;sf] Pp6f bfgfdf skf;sf]
;6\6f tLg hgf dflg; e6] ]“ . tL dflg; ;fgf
dfq} lyPgg,\ ;f/} ;fgf lyP– sj] n dfx'/L
hqf dfq . d}n] ltgLx¿sf] kfngkf]if0f
u/“] . tL dflg; xs' b{“ } uP . Ps jif{leq}
ltgLx¿ v]tLkftL ug{ ;Sg] eP . v;' Lsf]
s'/f s] lyof] eg] ltgLx¿n] dnfO{ skf;
vt] Ldf ;3fp“y] . t/ pgLx¿;“u v';Lsf]
s'/f dfq} lyPg, ltgLx¿ cN5L / a]nfa]nf
sfddf 7Ug vf]Hy] . an] fan] f ltgLx¿sf] lk7o\ d“' f gnL ga;f{P sfd} ubg{} y] . Psk6s d sfd
ljz]ifn] aflx/ uPsf] lyP“ . ToxL dfs} f kf/]/ ltgLx¿ efu]5g\ . tL cN5L / 7ueuj' f c¿ sf]xL
geP/ ltdLx¿ g} xf} . ltdLx¿nfO{ vf]HbfvfH] bf x}/fg k/],“ t/ cfzf eg] dfl/g“ . aNn cfh
ltdLx¿nfO{ e]6“] . ptf skf; vt] L rfk} 6 5 . n ltdLx¿ clxn] g} lx8“ .Æ
nf} k¥of] km;fb\ † rt'/s] f] s/' f ;fr“ f] xfO] g eGbf klg rt/' s] f] lht x'G5 lsgeg] ckTofl/nf] s/' f
ugs{] f] lht x'g5] eg/] klxNo} ;t{ /flvPsf] 5 . ;fr“ f] xf] eGbf klg rt'/];u“ p;sf] skf; vt] Ldf
sfd ug{ hfg'kg]{ .
rt'/]sf] s'/fn] tL tLg} efO cSsgaSs k/] . tL tLg efOn] Pscsf{nfO{ d'vfd'v u/]/ x]g{
yfn] . ltgLx¿ dgdg} eGb} lyP, æcfkm"n] vg]sf] vfN8f]df cfkm}“ kl/of] .Æ ToltGh]n;Dd
rt'/]n] ljrf/ u¥of], æoL df]/fnfO{ kl5 nufP/ klg s] ug]{ < v} † u/L vfnfg\ h:tf
b]lv“b}gg\ . kfNgsf] dfq x}/fg .Æ To;}n] Ps l5gkl5 rt'/]n] eGof], æt/ Pp6f ;t{ dfG5f}
eg] ltdLx¿nfO{ 5f]8\g ;S5' .Æ
æeg rt/' ] ltd|f] ;t{ s] xf] <Æ tLg} efOdf sx] L cfzf knfof] . æltdLx¿n] nufPsf sk8f lbG5f}
eg] ltdLx¿nfO{ 5f]l8lbG5' .Æ rt'/n] ] eGof] .
rt/' ]sf] ;t{ dGh/' ug{k} g{] lyof] . xf]Og eg] rt/' s] f] kl5kl5 nfu/] p;n] egc] g;' f/ ugk'{ Yof]{ .
To;}n] Ps} :j/df tLg} efOn] eg], ært'/] † ltdf| ] ;t{ xfdLnfO{ dGh'/ 5 .Æ rt/' ]n] tL tLg efOsf
sk8fsf] s'6'/f] agfof] . sk8fsf] s'6/' fn] fO{ nf/} fsf] Psfk6\l6 afW“ of] / nf}/f] sf“wdf /fv]/
cfºgf] af6f] ttfof] . lar/f tL tLg efO hf8fn] y/y/ sf“k] .
gfgL xf] † ltdLn] of] syf kTofof} < kTofof} eg] l7s 5 . t/ kTofPgf} eg]=== . kTofPgf} eg] s]
ug'k{ 5{ ltdLx¿nfO{ yfxf 5b“ } 5 lg †, ls s;f] <
-;fef/M rt/' ]sf] rlt{snf_
93/fd|f] gk] fnL sIff &
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAb kf7 x/] L z'4 u/]/ n]v / k9 M
lr6LSs zNnfx z'/;f/ l:jsf/ kTof/Lnf]
l5geLGg kfngkf]zg vq' s' s} laZjf; sldheLq
@= vfnL 7fpdF f l7s zAb /fvL jfSo k/" f u/ M
s_ s'g} vf; sfdnfO{ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ljz]if elgG5 .
v_ kfNg], xs' f{pg], a9fpg] sfdnfO{ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ elgG5 .
u_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ s/' f eg]sf] kTofpg} g;lsg] s'/f xf] .
3_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ eg]sf] leq nufpg] uGhL xf] .
#= tnsf zAbsf] ljk/Lt cy{ lbg] zAb kf7af6 vfh] /] n]v M
kTofl/nf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ xf/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
c:jLsf/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ hfFu/L Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
c;xdlt Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ljZjf; Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
lg/fzf Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ c;xdlt Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
udL{ Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;jfn ÖÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= tnsf zAb k|ofu] u/L PsPs jfSo agfpm M
;/' ;f/, kfngkf]if0f, k|:tfj, :jLsf/, ;xdlt, km;fb
%= kf7 k9 / ltdLnfO{ uf/f] nfUg] kfrF cf6] f zAb l6k . tL zAbsf] cy{ cfºgf ;fyLnfO{
;f]w . olb ;fyLn] klg eGg g;s] u'?nfO{ ;fw] ]/ tL zAbsf] cy{ hfg .
94 /fdf| ] g]kfnL sIff &
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–!) Wofgkj" s{ ;'g / l7s pQ/df /]hf nufpm M
s_ Jofkf/L;Fu s] ÒÒÒÒÒ lyof] <
c_ 3f]8f cf_ uwf
v_ klxnf]kN6 aUbf sg' sf/0fn] uwfsf] lk7\o'sf] ef/L xn'sf ePsf] lyof] <
c_ gg' kfgLdf lan]sfn] cf_ g'g'sf] ef/L kfgLd} v;]sf]n]
u_ bf];|f]rf]l6 uwf s;/L gbLdf lrlKnof] <
c_ eml' SsP/ cf_ hfgLhfgL
3_ rf}yf] lbg uwfsf] lk7\od' f s]sf] ef/L lyof] <
c_ gg' sf] cf_ skf;sf]
ª_ uwf lsg kfgLdf 8'Aof] <
c_ gg' sf] ef/n] cf_ skf; leHb} uPkl5 skf;sf] e/n]
@= ;g' fO kf7–!) km]l/ ;g' / pQm syfn] s] ;Gb]z lbG5 < 5nkmn u/ .
#= tnsf zAbhf8] L k9 / ltgsf cys{ f] cGt/ kQf nufpm M
af6f] t/ eGg 3/ ufn] L
ef6f] y/ aGg v/ vfn] L
$= …nf} k¥of] km;fb †Ú syf kfn}kfnf] k9 .
%= …nf] k¥of] km;fb †Ú syfaf6 lgDgg;' f/sf zAbx¿ l6k M
cfwf cIf/ nfu]sf M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
rGb|laGb' nfu]sf M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
/]km{ nfu]sf M ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ
^= tnsf] cg'R5]b k9 / /fdf| cIf/n] sfkLdf ;f/ .
rt'/] gof“gof“ sk8f nufP/ lrl6Ss k/]sf] lyof] . tL tLg efOn] ;Nnfx u/]– æsg' }
tl/sfn] o;sf gof“ sk8f km'Tsfpg'k5{ .Æ ;f“emsf] af; rt'/] klg tL tLg efO;“u
a:of] . vfgf;fgf vfP/ pgLx¿n] ;T' g] ;/' ;f/ ug{ yfn] .
95/fdf| ] gk] fnL sIff &