.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7+<%5,',=$7,212)&+,&.(148$,/$ )$55$+.6800$+-125+$,'$<$+=125$,1,$%$=5,3$+0$'6,6.$1'$55526/$,1,1Poultry Technology Institute (ITU), Km. 34, Jalan Ramuan China Besar, 78300 Masjid Tanah, Melaka, Malaysia 2Department Of Veterinary Services, Ministry of Agriculture and Agro-Based Industry Wisma Tani, Block Podium, Lot 4G1, Precint 4 Federal Government Administration Centre, 62630Putrajaya, MalaysiaCorresponding Author: [email protected]$%675$&7Hybridization between the chicken and local quail can be done due to these two species belong to the same subfamily (Phasianinae) (Peters, 1934) but to different genera. The research team from Poultry Technology Institute, Masjid Tanah, Malaysia had successfully produced its first hybrid in 2008. The study was conducted to enhance the artificial insemination (AI) techniques in poultry production and determine the compatibility of the local crosses roosterís semen with the IKTA quail hen ova usedin the AI method. Ten (10) matured Sussex cross roosters (7-month-old) were trained by applying abdominal massage for fresh semen collection for nearly a month. The insemination process started from January 2008 until June 2008. The fertility rate was 5.05% with the hatchability rate of 0.2%. Observations of the anatomical features (plumage colour, body and head shapes, formation of wattle and comb, feature of the legs) were done starting from the day 1 after hatched until it died. There were significant differences with all the external features, bodyweight gain, mating and nesting behaviours of the parents (male chicken and quail hen) with the offspring (chicken quail hybrid). By minimising the factors contributing to the low fertility and hatchability rates will produce better outcomes to produce the new potential protein source in the future. Keywords: Hybridization, Chicken, Quail, Artificial insemination, phenotypes,QWURGXFWLRQHybridization between the chicken and local quail is possible as these two species are belonging to the same subfamily (Phasianidae) (Peters, 1934) but to different genera. In 1922, the first artificiallyinseminated-produced hybrid was introduced by the pioneer researcher, Halden J.B.S.. The technique was well-adopted by Mitsumoto and Nishida in producing its first Asian hybrid in 1958. Therefore, many studies in producing chicken quail hybrids via artificial insemination were ideally inspired and adapted worldwide through these former researchersí findings including the research team from Poultry Technology Institute, Masjid Tanah, Malaysia. Production of the hybrids was successfully done but with low fertility and hatchability rates. Furthermore, sex of the hybrids varies; either all males, male & female or sterile. Capability of the offspring (F1) to reproduce is uncertain. 42
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(70DWHULDOV 0HWKRGVMatured breeders (roosters, quail hens) for the experiment were obtained from Institut Kemajuan Ternakan Ayam (IKTA), Johor. Ten (10) matured Sussex cross roosters (7-month-old) were trained by applying abdominal massage for fresh semen collection for nearly a month. The semen was pooled and about 0.2 ml to 0.4 ml was artificially inseminated into 50-day old IKTA quail henís vagina (with the depth of 1 cm to 2cm vertically). This procedure was done no longer than 5 minutes using the modified inseminating instruments. Inseminations were done early in the morning (8.30 am-9.00 am) and in 2-3 times frequency per week. The insemination process started from January 2008 until June 2008. Eggs from all inseminated were collected daily, recorded, pooled and set weekly. Eggs were incubated at 36.7oC-37.2oC (98oF-99oF) for 18 days, hatched after 18-day incubation period. Figure 1: Semen collection procedures43
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Figure 2: Artificial insemination in quail hen5HVXOWVDQGGLVFXVVLRQFourteen (14) quail hens were successfully inseminated per session in a day depending on the quantity of semen collected. Amount of collected and pooled semen could reach its minimal amount at 0.1ml to the maximum of 0.4 ml per rooster individually. Rooster that had mating experiences were easily trained and ejaculated its semen compared to the non-experienced. From 1585 eggs incubated (45 batches), only 80 eggs were fertile (5.05% fertility rate) and twenty (20) hybrids (0.2% hatchability rate) were successfully hatched after 18 days of incubation period. The mean age of the hybrid was 6.7 months. Twenty five percent (25 %) of the hybrids lived at the age of 19 days old and below, fifty five percent (55 %) of the hybrids lived at the age of one (1) year and below and twenty percent (20%) of the hybrids lived at the of more than one (1) than one (1) year old. As for the cause of death, twenty five percent (35%) of the hybrids died within the incubation period due to failure of drinking and eating caused by the anatomical defects (twisted beak, bilateral extended legs) and physiological disorders. Several weeks prior to death, the body weight of most of the hybrids fluctuated gradually and became emaciated, straw-coloured fluids were expelled from their oral cavities accompanied with open-mouth and laboured breathing. Fourty percent (40%) of the hybrids died due to mild bacterial infections (E. coli Staphylococcus, Norcadia, Micrococcus). Finally, twentyfive (25 %) of the hybrids died due to Avian Lymphoid Leukosis with secondary bacterial infections of E. coli and Klebsiella.The average weight for the hybrids were 339 grams with the highest weight of 720 grams at the age of 160 days and the minimum weight was 11 grams at the age of day-old chick. 44
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Table 1: Date of hatch and death, age of death of the hybrids+<%5,'6,' 6(; '$7(2)+$7&+'$7(2)'($7+ $*($7'($7+ITUM 1/08 sterile 8 / 2 / 2008 12 / 4 / 2008 2 months, 9 days oldITUM 2/08 male 17 / 2/ 2008 11 / 7/ 2008 4 months, 26 days oldITUM 3/08 male 19 / 2/ 2008 23 / 1 / 2009 11 months 4 days oldITUM 4/08 sterile 25 / 2/ 2008 3 / 11/ 2009 1 year 8 months 9 days oldITUM 5/08 female 25 / 2 / 2008 9 / 6 / 2009 1 year 3 months oldITUM 6/08 male 2/ 3 / 2008 13/ 9 / 2008 6 months 11 days oldITUM 7/08 uncertain 2/ 3 / 2008 9 / 3 / 2008 7 days oldITUM 8/08 male 6 / 3 / 2008 23 / 9 / 2008 6 months 25 days oldITUM 9/08 uncertain 13/ 3/ 2008 16 / 3/ 2008 3 days oldITUM 10/08 male 15 / 3/ 2008 16 / 11/ 2008 8 months 1 day oldITUM 11/08 uncertain 17/ 3/ 2008 19 /3 /2008 2 days oldITUM 12/08 sterile 21 / 5 / 2008 21 /9 / 2009 1 year 4 months-oldITUM 13/08 uncertain 28 / 5 / 2008 29 / 5 / 2009 1 day oldITUM 14/08 sterile 7 / 6 / 2008 15 / 2/ 2009 8 months 11days oldITUM 15/08 sterile 7 / 6 / 2008 23/ 8 / 2008 2 months 17 days oldITUM 16/08 male 7/ 6 / 2008 21/5 / 2009 11 months 17 days oldITUM 17/08 male 8/ 6 / 2008 11/ 8 / 2009 1 year 2 months 4 days oldITUM 18/08 sterile 10/6 /2008 6 / 9 / 2008 2 months 29 days oldITUM 19/08 uncertain 10/6 /2008 28/ 6 / 2008 19 days oldITUM 20/08 male 10/6 /2008 29 / 8 / 2008 2 months 21 days old45
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Figure 3: Chicken-quail hybrids46
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Table 2: Comparison of phenotypic features of the chicken, quail and their hybrid%RG\\SDUWV &KLFNHQ 4XDLO +\\EULGSexual organs Male: has one duct (digestive & reproductive systems) with phallus structure at the cloacal region. Female: has one duct (digestive & reproductive) Male has one duct (digestive & reproductive systems) without phallus. Female: has two separate ducts for reproductive & digestive systems) which ends up at the cloacal region.No prominent external sexual organs observed. no sexing can be done when its still alive. all hybrids showed similarity to male quail reproductive system (external feature)Wings (physicalproperties and texture)Long, elongated and less fine texture of wing feathers Short, rounded and fine texture of wing feathers Showed similarities like chicken feathers 47
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Shank, feet and clawsHas yellowish shank and feet. the size of the claws are quite broad, less pointed and less curve. they are yellowish red in colour Has slightly orange shank and feet. the claws are curved but less pointed. the colour of the clwas is brownish redThe colour of the shank and feet issimilar to the chicken except it has more pointed and curved claws. they are dark brown/ black Breast feathersNo speckeled breast feathersFemale- Has speckled breast Male- Nonspeckled breastSome of the hybrids has speckled and some with non speckled breasts. They did not express any male or female sexual attractions or behaviours, mating approaches, copulation activities and nesting behavior in captivity. 48
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Head Has big comb and wattle. No comb and wattle Resembles the quail whereby it has no comb nor wattleEyes Size of the pupil is smaller (50-60%) than the iris with lighter colour tone. Sclera is yellow in colour.Size of the pupil is smaller (50-60%) than the iris with lighter colour tone. Sclera is yellowish brown.Size of the pupil and the iris is almost the same (80-90%). The size of both iris and the pupil are greater than the quail and the chicken. Both iris and pupil colour is black. Sclera appears greyish blue.Observations of the anatomical features (plumage colour, body and head shapes, formation of wattle and comb, feature of the legs) were done starting from the day 1 after hatched until it died. There were significant differences with all the external features, bodyweight, mating and nesting behaviours of the parents (male chicken and quail hen) with the offspring (chicken quail hybrid). Based on the study done, several limiting factors were identified which had contributed to the low fertility and hatchability rates. There first reason is the usage of fresh semen indirectly limits the shelf-life of the collected sperms. Therefore, it is advisable to use the semen extender to prolong the shelf-life besides nourishing the semen in the future. Secondly due to financial constraint, the old incubator machines were used in the experiment could affect the percentage of hatchability rate of the incubated eggs. The pathogenic microbs content in the faeces may also jeopardize the fertility of the sperms. Therefore, cleanliness of the insemination pipetting device and the procedure itself by limiting the contamination with breedersí faeces also play the important role in boosting the fertility and hatchability rates. Spillage of the semen while injecting the semen intravaginally into the quail hen also occurred. Besides that, restraining and handling of the breeders by different handlers at certain period of time in this study had cause variable amount of semen collected and minimizing the number of quails being inseminated. Inconsistency in performing the artificial insemination besides lacking of technical personnel can be considered as the contributing factors in lowering the production of these hybrids as well. 49
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Base on the observations done, the oldest age that the hybrid could survived was 1 year and 8 months and the youngest dying age was 1 day-old. E. coli & Staphylococcus are the common normal flora in poultry and environment. Unfortunately, the result showed the major cause of death among the hybrids was due to E. coli & Staphylococcus (25%) of unknown strains. Serotyping of the pathogens need to be done to determine the pathogenic strains that cause the lesions in the hybrids. The study had proven that 25% of the hybrids were genetically susceptible to Avian Lymphoid Leucosis virus. The virus can be divided into A, B, D & E subgroups. It is believed that the hybrids inherited the disease from the hen quail. Base on the results from previous study, quail-coded susceptibility to subgroup E (ARTV) may be dominant over chicken coded susceptibility in the hybrid (P.K. Rani, 1975). Furthermore, lacking of Iegene (Inhibitor gene for ARTV E subgroup) penetration in the hybrid occurred due to its different genetic environment from their parents. However, the hen quails used in this experiment were hardier and did not come down with the Avian Lymphoid Leucosis symptoms. 25% of the hybrids died during brooding stage due to inability to drink and eat because of deformities of the feet and crossed beak. Some also died due to unknown cause. Most of the hybrids showed similar clinical signs but only 10 % of the hybrids showed nervous symptoms which are similar to the Avian Encephalomalacia, Newcastle disease, Mareks disease and Vitamin E deficiency syndrome. Unfortunately, our samples for Avian Encephalomalacia (AE) and Mareks were inappropriate at that time. &RQFOXVLRQIn conclusion, by minimizing the factors contributing to the low fertility, hatchability rates, reproductive issues and low immunity of the F1 generation, the new protein source can be produced. By replicating the same study design that was done in the 2008 with the new breed of quail or any birds from the same subfamily (Phasianinae), the quality of the IKTA Quail can be improved. It is a way forward for Poultry Technology Institute to revive the second version (2.0) of IKTA Quail with improved genetic quality, phenotypic, performance and production. $FNQRZOHGJHPHQWVThe research was supported by instituteís R & D internal fund. A greatest gratitude is dedicated to Director of General Department of Veterinary Services Malaysia, Director of Poultry Technology Institute, Masjid Tanah, Malacca, research team members, research supervisor and Veterinary Regional Laboratory in Petaling Jaya (MVKPJ) for allowing, supporting and making the research of the hybrids to meet the objectives successfully. 5HIHUHQFHV1. Earl L. Hanebrink (1973), Characteristics and Behaviour of A Peafowl-Guinea Hybrid.50
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(72. F. Minville et al. (2002), Testing homology of loci for two plumage colours, ìlavenderî andìrecessive whiteî with chicken and japanese quail hybrids. J. of Heredity, 93(1): 73-76.3. Haley LE et al. (1966), Selection for incresed fertility of female quail when crossed to malechickens. Evaluation, 20: 72-81.4. Khosravinia et al. (2005), Scope for Interspecific Hybridization of Chicken and Quail. J. Poult.Sci., 42 (4): 363-368.5. Mathis GF and McDougald LR (1987). Evaluation of interspecific hybrids of the chicken, guineafowl and Japanese quail for innate resistance to Coccidia. Avian Diseases, 31: 740-745.6. Mitsumoto K and Nishida S. (1958), Trials of production of hybrids between quails and chickens.Lour Lap Zoo Technological Science. 29: 10.7. P.K. Pani (1975). Genetic Susceptibility of chicken x quail hybrid embryos to Avian RNA TumourViruses. J. gen. Virol., 159-1638. Ulrika et al. (2007), Mutations in SLC45A2 cause plumage colour variation in chicken andJapanese quail. Genetics 175: 867-8779. Wilcox FH and Elmer C (1961). Chicken- quail hybrids. J. of Heredity, 52: 167-17051
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7&DGDQJDQ3HQJXUXVDQ3HPDNDQDQ.XGD%HUDVDVNDQ6XPEHU7HPSDWDQ XQWXN.HOHVWDULDQ,QGXVWUL(NXLQGL0DOD\\VLDRosmina Jaafar*1, Rosziana Abd Majid2, Sharifah Muriza Syed Mansor3, Malek Jeremiah Author4and Ayob Md Dali41 Fakulti Kejuruteraan dan Alam Bina, Universiti Kebangsaan Malaysia, 43600 Bangi, Selangor, Malaysia2 Z&S Horse and Event Management, Lenga, 84040 Muar, Johor, Malaysia3 Graduate School of Business, Universiti Kebangsaan Malaysia, 43600 Bangi, Selangor, Malaysia4 Majlis Ekuin Malaysia, Jalan MAEPS 1, Malaysian Agro Exposition Park (MAEPS), 433000Serdang, Malaysia*Penulis koresponden: [email protected]$%675$&7Industri ekuin di Malaysia berkembang pesat dengan penglibatan dalam sukan, rekreasi, pendidikan, pelancongan, dan terapi berbantu kuda. Namun, industri ini menghadapi cabaran utama dalam pengurusan pemakanan kuda yang masih bergantung kepada sumber import seperti hay dari Australia dan Amerika Syarikat, yang menimbulkan kos tinggi dan ketidaktentuan bekalan. Kajian ini mencadangkan penggunaan sumber makanan tempatan seperti rumput Napier, rumput Brachiaria, dedak padi stabil, daun Leucaena, jagung tempatan, dan silaj sebagai alternatif yang lebih menjimatkan, mudah diperoleh, dan lestari. Pendekatan ini bertujuan mengurangkan kos operasi, memastikan kesejahteraan kuda, dan menyokong kelestarian industri ekuin Malaysia. Penulisan kertas kerja ini melibatkan analisis manfaat, cadangan formulasi diet khusus mengikut kategori kuda, serta potensi pengurusan makanan berdasarkan sumber tempatan. Dengan potensi bahan mentah tempatan dan iklim tropika yang sesuai, Malaysia berpeluang membangunkan model pemakanan kuda yang berdikari dan mampan demi memastikan pertumbuhan industri ekuin yang berterusan dan kompetitif di peringkat serantau. Keywords: pemakanan kuda, nutrisi ekuin, keterjaminan makanan 3HQGDKXOXDQIndustri ekuin di Malaysia telah menunjukkan pertumbuhan yang stabil dalam beberapa dekadkebelakangan ini, dengan penglibatan aktif dalam pelbagai bidang termasuk sukan berkuda, rekreasi, pendidikan, pelancongan dan terapi berbantu kuda (Equine-Assisted Therapy, EAT). Dianggarkan terdapat lebih daripada 100 pusat ekuin di seluruh negara, merangkumi pusat ekuin persendirian, kelab sukan berkuda, institusi pendidikan serta pusat rawatan terapi yang menggunakan kuda sebagai medium intervensi. Dalam konteks ini, keperluan terhadap pemakanan kuda yang seimbang dan 52
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7berkhasiat menjadi aspek penting dalam memastikan kesihatan, prestasi, dan kesejahteraan kuda sentiasa berada pada tahap optimum. Walaubagaimana pun, salah satu cabaran utama yang dihadapi oleh penggiat industri ini ialah kebergantungan tinggi terhadap sumber makanan import seperti hay dari Australia dan AmerikaSyarikat yang melibatkan kos yang tinggi dan ketidaktentuan bekalan, khususnya semasa gangguan logistik global. Kertas kerja ini membentangkan cadangan pengurusan pemakanan kuda di Malaysia yang berfokuskepada penggunaan sumber makanan tempatan yang lebih menjimatkan, mudah diperoleh, dan lestari untuk jangka masa panjang. Antara sumber tempatan yang dikaji termasuklah rumput Napier (Pennisetum purpureum) (Kathiraser et. al 2019, Ismail et. al 2021), rumput Brachiaria, dedak padi stabil (Hussin & Serin 2015), daun Leucaena, jagung tempatan, serta silaj rumput yang sesuai untuk dijadikan alternatif atau pelengkap kepada hay. Kajian ini turut mengenal pasti potensi penggunaan pelet kuda komersial keluaran tempatan dan kepentingan formulasi makanan yang disesuaikan mengikut jenis aktiviti kuda, sama ada untuk sukan, rekreasi atau terapi. Pengurusan pemakanan kuda yang berkesan bukan sahaja membantu mengurangkan kos operasi ladang dan pusat ekuin, malah dapat memastikan kesejahteraan haiwan dipelihara dan prestasi kuda tidak terjejas. Selain itu, kertas kerja ini juga meninjau perkembangan semasa dalam industri ekuin di Malaysia, termasuk peningkatan minat terhadap terapi berbantu kuda dalam kalangan institusi pendidikan khas, hospital dan keluarga yang mencari kaedah sokongan alternatif bagi individu berkeperluan khas. Penerimaan terapi ini yang semakin meluas menandakan keperluan untuk mengekalkan bilangan kuda terapi yang sihat, tenang dan berfungsi dengan baik, yang turut bergantung kepada rejim pemakanan yang betul. Cadangan pemakanan merangkumi pendekatan sistematik yang melibatkan analisis kos manfaat sumber makanan, garis panduan formulasi diet, penglibatan pakar pemakanan haiwan, dan latihan kepada pengurus ladang serta penunggang berkuda tentang pengurusan makanan berdasarkan sumber tempatan. Dengan landskap pertanian tropika yang sesuai, ketersediaan bahan makanan yang meluas dan peningkatan kesedaran terhadap kelestarian industri haiwan, Malaysia mempunyai potensi besar untuk membangunkan satu model pemakanan kuda yang lebih berdikari dan mampan. Kertas kerja ini diharap dapat menjadi panduan berguna kepada pihak industri, pembuat dasar, institusi latihan serta penyelidik dalam membina ekosistem pemakanan kuda yang lebih efisien, kos efektif dan lestari untuk memastikan pertumbuhan industri ekuin Malaysia terus mampan dalam jangka panjang. Latar belakang pemakanan kuda Pemakanan merupakan salah satu komponen terpenting dalam pengurusan kesihatan dan prestasi kuda. Sebagai haiwan non-ruminan herbivor, sistem pencernaan kuda amat bergantung kepada pengambilan serat kasar dalam diet hariannya, terutamanya untuk menyokong fungsi cecum, iaitu bahagian utama dalam proses penapaian dan pencernaan mikrob. Diet yang tidak mencukupi atau tidak seimbang boleh menjejaskan kesihatan pencernaan kuda serta menyebabkan pelbagai komplikasi seperti kolik, ulser gastrik, gangguan metabolik, dan juga tingkah laku tidak stabil.Keperluan pemakanan kuda sangat bergantung kepada tujuan penggunaannya, samaada sebagai haiwan sukan, rekreasi, pembiakan atau terapi. Kuda yang aktif secara fizikal memerlukan sumber tenaga dan protein yang lebih tinggi, manakala kuda yang digunakan dalam terapi atau rekreasi 53
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7memerlukan pengawalan tenaga bagi mengelakkan kegemukan dan masalah kesihatan berkaitan. Justeru, formulasi diet perlu disesuaikan mengikut keadaan fisiologi, umur, dan tahap aktiviti kuda. Jadual 1 menunjukkan garis panduan formulasi kandungan pemakanan ekuin, nisbah pengambilan makanan & hijauan: konsentret untuk pelbagai kategori kuda (Majlis Ekuin Malaysia, 2022). Manakala Rajah 1 menunjukkan beberapa jenis makanan dari rumput dan bijirin yang biasa dijadikan sebagai makanan utama kuda dan Jadual 2 menunjukkan kategori dan contoh gambar makanan kuda. Jadual 1. Garis panduan formulasi kandungan pemakanan kuda, nisbah pengambilan makanan&hijauan: konsentret untuk pelbagai kategori kudaRajah 1. Makanan biasa kuda terdiri dari pelawas (rumput, jerami, sekam) dan konsentret (bijirin,hasil sampingan bijirin, dan campuran makanan) 54
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Jadual 2. Jenis-jenis dan bentuk makanan kudaDi Malaysia, walaupun industri ekuin menunjukkan pertumbuhan pesat, ia masih sangat bergantung kepada sumber makanan import seperti hay dan bijirin untuk memenuhi keperluan nutrien kuda. Kebergantungan ini menimbulkan pelbagai cabaran termasuk kos yang tinggi, ketidaktentuan bekalan, dan isu kelestarian jangka panjang. Tambahan pula, iklim tropika lembap negara ini menyukarkan penghasilan hay berkualiti tinggi secara tempatan kerana proses pengeringan rumput yang tidak konsisten. Sehubungan itu, terdapat keperluan mendesak untuk meneroka dan memanfaatkan sumber makanan tempatan seperti rumput Napier, rumput Brachiaria, dedak padi stabil, daun Leucaena, jagung tempatan, dan silaj sebagai alternatif. Sumber-sumber ini bukan sahaja lebih mudah diperoleh dan menjimatkan kos, malah berpotensi menyumbang kepada pembangunan sistem pemakanan kuda yang lebih efisien, berdikari dan lestari. Pendekatan ini selaras dengan usaha memperkukuh daya tahan dan kelestarian industri ekuin Malaysia, di samping menjamin kesejahteraan haiwan secara holistik dan berterusan. Isu dan cabaran pemakanan kuda di Malaysia Industri ekuin di Malaysia sedang berkembang pesat dalam sektor sukan, rekreasi, dan terapi. Namun, pengurusan pemakanan kuda masih berhadapan dengan pelbagai cabaran kritikal yang boleh menjejaskan kestabilan dan kelestarian industri ini. Berikut merupakan beberapa isu utama yang dikenal pasti dalam pengurusan pemakanan kuda di Malaysia, khususnya dalam konteks industri ekuestrian yang sedang berkembang:55
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7a) Kebergantungan kepada makanan importSebahagian besar keperluan pemakanan kuda di Malaysia masih bergantung kepada bahan makanan ternakan yang diimport, khususnya hay berkualiti tinggi dari negara-negara seperti Australia dan Amerika Syarikat. Kebergantungan ini berpunca daripada faktor iklim tropika Malaysia yang lembap dan tidak sesuai untuk penghasilan hay kering dalam kuantiti dankualiti yang konsisten. Situasi ini menyukarkan pembangunan sumber makanan tempatan yang mampu menandingi piawaian pemakanan kuda antarabangsa, terutamanya bagi tujuan sukan, pembiakan dan terapi. Akibatnya, industri terpaksa terus bergantung kepada import untuk memastikan bekalan makanan ternakan yang mencukupi, stabil dan berterusan. Kebergantungan ini menjadikan industri pemakanan kuda amat terdedah kepada pelbagai risiko luaran seperti kenaikan harga global, gangguan logistik, dan sekatan perdagangan, yang secara langsung menjejaskan daya tahan serta kestabilan jangka panjang industri ekuin negara. Selain itu, usaha mengurangkan kebergantungan makanan import adalah seiring dengan matlamat yang dikemukakan oleh Menteri Pertanian dan Keterjaminan Makanan yang telah merangkastrategi bagi merancakkan pengeluaran makanan di bawah Dasar Agromakanan Negara 2021- 2030 (DAN 2.0) dan Pelan Tindakan Dasar Sekuriti Makanan Negara (Pelan Tindakan DSMN) 2021-2025 bagi mengurangkan kebergantungan terhadap sumber import (Bernama 2021). b) Kos operasi yang tinggiKos pengimportan makanan ternakan seperti hay, bijirin, dan bahan tambahan nutrisi khusus untuk kuda adalah amat tinggi, terutamanya apabila mengambil kira faktor kos logistic antarabangsa, cukai import, serta turun naik kadar pertukaran mata wang asing. Kenaikan kos ini menambahkan tekanan kewangan yang signifikan kepada pemain industri, khususnya ladang persendirian, pusat sukan berkuda, dan institusi rawatan terapi berbantu kuda (equine- assisted therapy, EAT), yang kebanyakannya beroperasi dengan margin keuntungan yang rendah. Beban kewangan ini bukan sahajamengurangkan keupayaan mereka untuk melabur dalam penambahbaikan fasiliti dan penjagaan haiwan, malah turut berpotensi menyebabkan pengurangan bilangan kuda atau penyusutan skala operasi. Dalam jangka panjang, kos operasi yang tinggi ini boleh menjejaskan keberlangsungan dan pertumbuhan industri ekuin secara menyeluruh di Malaysia, sekali gus menggugat potensi sektor ini sebagai pemacu ekonomi, pelancongan, dan pembangunan sukan negara. c) Ketidaktentuan rantaian bekalanKebergantungan kepada rantaian bekalan antarabangsa menjadikan industri pemakanan kuda Malaysia amat terdedah kepada pelbagai bentuk gangguan luar jangka seperti sekatan logistik, bencana alam, konflik geopolitik, ketegangan perdagangan, serta krisis kesihatan global seperti pandemik COVID19. Ketidaktentuan ini bukan sahaja mengakibatkan kelewatan penghantaran dan kekurangan bekalanmakanan ternakan, malah turut menyumbang kepada peningkatan kos secara mendadak. Keadaan inimemberi kesan langsung terhadap kesejahteraan kuda termasuk nutrisi yang tidak konsisten danmenjejaskan operasi harian pusat-pusat ekuin dari segi pengurusan sumber, kos penyelenggaraan danproduktiviti. Sekiranya tidak diatasi melalui strategi pengurangan risiko dan pembangunan sumbertempatan yang mampan, industri ini akan terus berada dalam keadaan tidak berdaya saing di peringkatserantau.56
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7d) Risiko terhadap kelestarian industri pemakanan kuda di MalaysiaKebergantungan yang berterusan terhadap import bahan pemakanan kuda tanpa perancangan atau penyelesaian jangka panjang yang berkesan menimbulkan risiko serius terhadap daya tahan serta kelestarian industri ekuin negara. Ketidaksediaan sumber makanan tempatan yang mencukupi boleh menyebabkan peningkatan kos operasi, ketidakstabilan bekalan, dan pendedahan kepada risiko geopolitik serta gangguan rantaian bekalan global. Jika isu ini tidak ditangani segera, industri pemakanan kuda berpotensi menjadi kurang kompetitif dan tidak mampan dalam jangka panjang, sekali gus menjejaskan pertumbuhan sektor ekuin secara keseluruhan di Malaysia. e) Keperluan penyelesaian berasaskan sumber tempatanMemandangkan pelbagai cabaran yang membelenggu industri pemakanan kuda di Malaysia, adalah amat penting untuk memperkenalkan pendekatan yang lebih berdikari, mampan dan berdaya tahan. Salah satu langkah utama ke arah ini ialah meneroka, menilai dan membangunkan sumber makanan ternakan tempatan yang berpotensi sebagai alternatif kepadabahan import. Antara sumber yang dikenal pasti termasuk rumput Napier, dedak padi stabil, silaj berkualiti, serta produk sampingan pertanian seperti hampas kelapa sawit, jagung dan sisa pemprosesan makanan yang sesuai dari segi nutrisi untuk keperluan kuda. Pendekatan ini bukan sahaja berupaya memenuhi keperluan pemakanan kuda secara menyeluruh, malah turut membantu mengurangkan kebergantungan terhadap bekalan import, menstabilkan kos operasi, dan menyokong agenda keselamatan makanan serta daya tahan industri negara. Bagi merealisasikan matlamat ini, kerjasama rentas sektor antara agensi kerajaan, institusi penyelidikan, pemain industri dan komuniti petani tempatan perlu diperkukuhkan. Penekanan juga harus diberikan kepada pembangunan formula makanan yang selamat, berkhasiat, berdaya saing dari segi kos, dan menepati piawaian pemakanan haiwan antarabangsa agar industri ekuin di Malaysia dapat berkembang secara mampan dan berdaya saing dalam jangka panjang. Penggunaan sumber tempatan untuk penghasilan makanan haiwan khususnya kuda bukanlah perkara baru. Sebagai contoh Equine Nutrition Australasia (ENA) Sdn Bhd adalah merupakan sebuah syarikat pengilang makanan kuda yang berpusat di Gopeng, Perak, yang mempunyai kilang di Alor Setar, Kedah telah beroperasi sejak pertengahan 1990an. ENA dikenali sebagai pengeluar makanan kudaberasaskan dedak padi stabil dan Supa Soy yang diperbuat dari 100%kulit kacang soya tanpa bahan tambahan. Proses pengilangan dedak padi stabil dari lapisan nipis berwarna coklat yang terletak di bawah sekam biji oleh ENA melibatkan teknologi ekstrusi stim, di mana dedak padi dipanaskan dengan stim untuk menstabilkan dan meningkatkan kebolehcernaan serta mengekalkan nilai nutrien. Proses ini juga membantu dalam mengekalkan kandungan lemak dan minyak dalam dedak padi, menjadikannya lebih mudah diserap oleh sistem pencernaan kuda. Manakala Supa Soy adalah pelet yang mudah dihadam dan menyediakan tenaga pelepasan perlahan. Kedua-dua produk dedak padi stabil dan Supa Soy (Rajah 2) adalah sebahagian dari produk berkualiti tinggi terhasil dari sumber tempatan yang dieksport ke pelbagai negara termasuk Singapura, Macau, Korea, Filipina, Emiriah Arab Bersatu, Oman, Sweden, Australia, New Zealand, United Kingdom dan Amerika (ENA 2025). 57
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7(a) (b)Rajah 2. Pelet (a) Dedak Padi Stabil dan (b) Supa Soy yang dikilangkan oleh ENA&DGDQJDQNDHGDKPHQDQJDQLSHUPDVDODKDQPotensi dan kekuatan Malaysia Malaysia mempunyai beberapa kelebihan strategik yang boleh dimanfaatkan untuk membangunkan sistem pemakanan kuda yang lebih berdikari dan mampan. Antara potensi dan kekuatan utama termasuk: a) Potensi rumput tropika sebagai sumber makanan kuda.Iklim tropika yang panas sepanjang tahun sangat ideal bagi pertumbuhan rumput tropika seperti rumput minyak (Brachiaria humidicola), Napier (Pennisetum purpureum), dan Guinea (Panicummaximum) yang mempunyai potensi tinggi sebagai sumber serat dan tenaga untuk kuda. Kelebihan ini membolehkan penghasilan makanan hijauan berlaku sepanjang tahun tanpa bergantung kepada musim, sekali gus menyediakan bekalan yang konsisten dan berterusan kepada industri ekuin. Rumput tropika adalah sesuai untuk penanaman di Malaysia dan kawasan beriklim tropika lain. Ia digunakan secara meluas dalam landskap, padang sukan, dan sebagai makanan ternakan dan boleh dijadikan sumber pemakanan alternatif kepada industri ekuin di Malaysia. Kandungan protein kasar dalam rumput tropika seperti Guinea (7ñ12%), Napier (4ñ10%), dan Rumput Minyak (6.6ñ9.8%) adalah mencukupi untuk keperluan kebanyakan kuda di Malaysia, terutamanya bagi kuda yang tidak menjalankan aktiviti lasak seperti perlumbaan atau kerjaberat. (Ismail et. al 2021). 58
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7b) Ketersediaan bahan mentah tempatanMalaysia mempunyai pelbagai sumber bahan mentah tempatan yang berpotensi untuk dijadikanmakanan ternakan alternatif, termasuk dedak padi, hampas kelapa sawit, tongkol jagung, serta sisa pemprosesan agro-makanan seperti sisa nanas, ubi kayu, dan soya. Bahan-bahan ini, jika diproses dan dirumus secara saintifik dengan mengambil kira kandungan nutrien, kadar pencernaan, dan kesesuaian untuk sistem penghadaman kuda, mampu menjadi komponen penting dalam formulasi makanan kuda yang lebih ekonomik dan berkhasiat. Sumber-sumber seperti dedak padi dan hampas kelapa sawit telah digunakan dalam formulasi makanan ternakan di Malaysia. Kajian menunjukkan bahawa produk sampingan pertanian ini mempunyai nilai nutrisi yang mencukupi sebagai sebahagian daripada diet ruminan dan berpotensi untuk disesuaikan bagi spesies bukan ruminan seperti kuda. Sebagai contoh, kandungan protein dan serat dalam dedak padi menjadikannya sesuai sebagai bahan asas dalam makanan ternakan (Sheikh Rahim 2025). Begitu juga, hampas kelapa sawit mengandungi serat kasar yang tinggi, yang boleh dimanfaatkan dalam diet kuda dengan pengolahan yang sesuai. c) Sokongan dari Majlis Ekuin Malaysia (MEM)Walaupun rumput dan jerami adalah sumber serat yang dominan, rumput tropika dan jerami yang terdapat di Malaysia tidak mempunyai nilai nutrisi yang sama seperti di negara beriklim sederhana. Sebagai alternatif, MEM mencadangkan penggunaan pelet kulit kacang soya (soyhull) yang diproses khas untuk kuda sebagai sumber serat yang baik dan lebih ekonomik. Pelet ini membantu mengekalkan keseimbangan sistem pencernaan kuda dan menyumbang kepada keperluan protein harian, dengan kandungan asid amino yang diperlukan untuk pertumbuhan dan pemulihan tisu badan. (Majlis Ekuin Malaysia, 2025). Penggunaan pelet kulit kacang soya sebagai alternatif serat dalam diet kuda adalah salah satu langkah yang disarankan oleh MEM untuk memastikan keseimbangan nutrisi yang baik, terutamanya dalam konteks kekangan sumber foraj berkualiti tinggi di Malaysia. Kelebihan utama setiap sumber makanan ternakan yang boleh digunakan dalam pengurusan pemakanan kuda atau ternakan lain di Malaysia dengan fokus pada sumber tempatan dan lestari disenaraikan dalam Jadual 3.59
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Jadual 3. Senarai kelebihan utama makanan haiwan dari sumber tempatan 60
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7,PSOLNDVLSHQGHNDWDQSHPDNDQDQNXGDEHUDVDVNDQVXPEHUWHPSDWDQGL0DOD\\VLDPendekatan pengurusan pemakanan kuda berasaskan sumber tempatan di Malaysia berpotensimembawa pelbagai implikasi positif terhadap kelestarian industri ekuin. Berikut adalah jangkaanimplikasi utama: a) Pengurangan Kos dan Ketergantungan ImportPendekatan pengurusan pemakanan kuda berasaskan sumber tempatan di Malaysia berpotensi mengurangkan kos dan ketergantungan kepada bahan makanan import yang maha. Sebagai contoh, kaedah menggunakan sumber tempatan seperti pelet kulit kacang soya (soy hull) (MajlisEkuin Malaysia, 2025) dapat mengurangkan kebergantungan kepada bahan makanan import yang mahal seperti emping ubi bit. Ini bukan sahaja menjimatkan kos, tetapi juga meningkatkan kecekapan ekonomi industri ekuin tempatan. b) Peningkatan Kesihatan dan Prestasi KudaAlternatif penggunaan pelet kulit kacang soya (soy hull) sebagai makanan kuda dapat menyokongsistem pencernaan kuda yang sensitif dan meningkatkan kesihatan serta prestasi mereka. Kandungan pektin yang tinggi dan kadar pencernaan yang baik yang terdapat dalam pelet kulit kacang soya, menjadikannya pilihan yang sesuai untuk kuda yang memerlukan diet rendah kanji dan gula, termasuk yang mengalami sindrom metabolik, cushing, atau laminitis. Kandungan karbohidrat tidak struktur (NSC) dalam pelet ini juga rendah, sekitar 13.8% berdasarkan bahan kering, menjadikannya pilihan yang selamat untuk kuda yang sensitif terhadap kanji dan gula. Kajian menunjukkan nilai kecernaan ileum nyata (AID) bagi Lisin sekitar 58.38% hingga51.10%, Metionin sekitar 65.93% hingga 57.51%dan Treonin sekitar 50.68% hingga 37.54% (Jacelaet. al2007) Nilai-nilai ini menunjukkan bahawa walaupun kulit kacang soya mengandungi asid amino penting, namun kecernaannya lebih rendah berbanding sumber protein lain seperti soybean meal. Walaupun pelet kulit kacang soya mengandungi protein yang lebih rendah berbanding dengan sumber seperti soybean meal, ia masih menyediakan sejumlah asid amino penting yang diperlukan untuk pertumbuhan dan pemulihan tisu badan kuda. Asid amino seperti lisin, metionin, dan treonin adalah penting untuk sintesis protein dalam badan kuda, yang menyokong pertumbuhan otot dan pemulihan selepas aktiviti fizikal. Dengan memanfaatkan pelet kulit kacang soya sebagai sumber serat dan nutrien dalam diet kuda, pendekatan ini bukan sahaja menyokong kesihatan sistem pencernaan tetapi juga menyumbang kepada peningkatan prestasi kuda secara keseluruhan. Ini menjadikan penggunaan sumber tempatan seperti pelet kulit kacang soya sebagai Langkah strategik dalam mencapai kelestarian industri ekuin di Malaysia. c) Potensi pembangunan industri makanan ternakan tempatanPenggunaan sumber tempatan seperti dedak padi stabil (stabilized rice bran) oleh syarikat tempatanseperti ENA telah memainkan peranan penting dalam pembangunan industri makanan ternakandomestik di Malaysia. Produk ENA, seperti Cool Performer, telah diiktiraf secara antarabangsa dan61
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7memenuhi piawaian biosekuriti yang ketat, termasuk pensijilan SIRIMISO dan pematuhan kepadakeperluan eksport yang ditetapkan oleh Department of Agriculture & Water Resources (DAWR)Australia. Menurut Majlis Ekuin Malaysia, ENA merupakan salah satu daripada hanya dua syarikatdi Malaysia yang dianugerahkan perakuan standard antarabangsa untuk pengeksportan makanan kuda. Penggunaan teknologi penstabilan dalam pemprosesan dedak padi meningkatkan kecernaan dan kestabilan nutrien, menjadikan produk ini sesuai untuk pelbagai disiplin kuda seperti perlumbaan, endurance, polo, dressage, dan pembiakan (Majlis Ekuin Malaysia 2025). Kejayaan ENA dalam menghasilkan produk berkualiti tinggi daripada bahan mentah tempatan bukan sahaja memenuhi keperluan pasaran domestik tetapi juga membuka peluang eksport, seterusnya menyumbang kepada pertumbuhan ekonomi negara dan memperkukuh kedudukan Malaysia dalam industri makanan ternakan global (ENA 2025). d) Peningkatan keselamatan makanan dan pengurangan risiko gangguan bekalanDengan memanfaatkan sumber tempatan dalam pengeluaran ternakan industri ekuin Malaysia dapatmeningkatkan dapat ketahanan terhadap gangguan bekalan global, seperti yang berlaku semasapendemik COVID-19. Keadaan pandemik COVID-1 menyebabkan Malaysia mengalami gangguandalam rantaian bekalan makanan akibat penutupan sektor sokongan seperti peruncitan, pengangkutan, dan perkhidmatan makanan. Keadaan ini menyebabkan lambakan hasil pertanian dan kesukaran dalam pengedaran makanan (Mohd Ali et. al 2022). Penggunaan sumber tempatan dalam industri makanan ternakan, termasuk makanan kuda, membantu mengurangkan kebergantungan kepada import dan memastikan ketersediaan makanan yang konsisten dan berkualiti.Tindakan ini akan memastikan ketersediaan makanan kuda yang konsisten dan berkualiti seterusnya menyumbang kepada kestabilan ekonomi negara.Inisiatif tempatan dalam pengeluaran makanan muda melalui syarikat tempatan seperti ENA telahmengembangkan produk seperti Cool Performer, yang menggunakan dedak padi stabil sebagai bahan utama. Produk ini bukan sahaja memenuhi piawaian antarabangsa tetapi juga mengurangkankebergantungan kepada bahan import, menjadikan industri makanan ternakan lebih tahan terhadapgangguan bekalan global (ENA 2025). Pemakanan kuda memainkan peranan penting dalam menentukan kesihatan dan prestasi haiwantersebut. Makanan dari sumber yang diimport dan tempatan mempunyai kelebihan dan kekuranganyang tersendiri. Jadual 4 menunjukkan ringkasan perbandingan makanan kuda import dan tempatanberdasarkan maklumat yang telah dibincangkan di atas. 62
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Jadual 4. Perbandingan kelebihan dan kekurangan makanan kuda dari sumber import dan tempatan3HUEDQGLQJDQ .HOHELKDQ .HNXUDQJDQMakanan import: alfalfa hay, timothy hay, pelet khas, bijirin Nutrisi yang lebih konsistenMengandungi protein tinggiKos yang tinggi kerana kos penghantaran, cukai & tukaran mata wang yang berubah-ubahMenghasilkan jejak karbon yang tinggi akibat pengangkutan jarak jauh (kapal, lori, dll)Tidak sesuai bagi kuda yang kurang kerjaMakanan tempatan: rumput Napier, rumput Minyak, dedak padi, jagungKos lebih mampu milikMudah diakses dan lebih lestari untuk jangka panjangMesra alam kerana ditanam & diperoleh dalam negara dan tidak melibatkan banyak penggunaan bahan api fosil untuk pengangkutanSerasi dengan keperluan semulajadi kuda tempatanMengandungi kandungan nutrient yang variasi.HVLPSXODQIndustri ekuin Malaysia menghadapi cabaran kritikal berkaitan kebergantungan tinggi terhadapmakanan import yang menyebabkan kos operasi yang tinggi dan ketidaktentuan bekalan. Ketidaksediaan sumber makanan tempatan yang berkualiti dan konsisten menjejaskan kelestarian dan daya tahan industri ini. Oleh itu, penggunaan sumber makanan tempatan seperti rumput tropika (Napier, Brachiaria), dedak padi stabil, dan produk sampingan pertanian merupakan alternatif yang berpotensi mengurangkan kebergantungan import, menstabilkan kos, dan meningkatkan kelestarian industri. Pendekatan pengurusan pemakanan yang sistematik, termasuk formulasi diet yang disesuaikan dengan keperluan kuda serta latihan kepada pengurus ladang dan penunggang, adalah penting bagi memastikan kesejahteraan kuda dan prestasi optimum. Kerjasama antara agensi kerajaan, institusi penyelidikan, dan pemain industri perlu diperkukuhkan untuk membangunkan ekosistem pemakanan kuda yang efisien, kos efektif, dan mampan. Dengan memanfaatkan potensi bahan mentah tempatan dan iklim tropika yang sesuai, Malaysia berpeluang membina model pemakanan kuda yang lebih berdikari dan lestari demi kelangsungan jangka panjang industri ekuin negara 63
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(73HQJKDUJDDQPenulis ingin merakamkan penghargaan kepada Majlis Ekuin Malaysia yang memberi sokonganpenuh terhadap cadangan kajian yang dilaporkan. 5XMXNDQBernama (2021). Strategi pengeluaran makanan dirangka, kurangkan kebergantunganpadasumber import. Dicapai 3 Jun 2025 dari https://www.astroawani.com/berita-malaysia/strategi-pengeluaranmakanan-dirangka-kurangkan-kebergantungan-pada-sumber-import-331256Ghazali Hussin dan Tapsir Serin (2015). Manual teknologi pengeluaran silaj. Institut PenyelidikandanKemajuan Pertanian Malaysia (MARDI). J. Y. Jacela, J. M. DeRouchey, M. D. Tokach, J. L. Nelssen, R. D. Goodband, S. S. Dritz, andR. C. Sulabo (2007). Amino acid digestibility and energy content of two different soy hull sources for swine. Swine Day 2007. Dicapai 6 Jun 2025 dari https://www.asi.k-state.edu/doc/swine-day2007/p142aminoacidsoyhull.pdf? Laman web rasmi Equine Nutrition Australasia (ENA) (2025). Dicapai 5 Jun 2025 dari https://equine-nutrition.com.my/ Majlis Ekuin Malaysia (2022). Nutrisi makanan kuda. Dicapai 1 Jun 2025dari https://www.equinecouncilmalaysia.org/2022/01/08/nutrisi-makanan-kuda/ Maisarah Sheikh Rahim (2025). Hampas padi bantu penternak kurangkan kos makanan ternakan,Utusan Malaysia Dicapai 6 Jun 2025 dari https://www.utusan.com.my/nasional/2025/02/hampaspadi-bantu-penternak-kurangkan-kos-makanan-ternakan/ Mirza Danial Mohd Sudzli (2022). Terengganu hasilkan silaj, baja kompos dari rumput Napier. Laman web TRDI.my Dicapai 6 Jun 2025 dari https://www.trdi.my/terengganu-hasilkan-silaj-bajakompos-dari-rumput-napier? Nurul Izzati Mohd Ali, Kadaruddin Aiyub, Kuok-Choy Lam, Saraswathy Kasavan, RusinahSiron, Sharif Shofirun Sharif Ali (2022). Kesan pandemik COVID-19 terhadap jaminan bekalanmakanan di Malaysia (Implication of COVID-19 pandemic on food security in Malaysia), Geografia Online Malaysian Journal of Society and Space. 18(2), pp.155-171Siti Syamsiah Ismail, Noor Azlan Kamaruddin, Sasya Fazleen Md (2021). Napier PakChong: Foraj berpotensi untuk industri, Buletin Teknologi MARDI Bil. 28 Khas Ternakan Lestari. Vol. 2, pp. 191 ñ 20064
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Thayalini Kathiraser, Siti Hajar Zakaria, Wan Abdul Ghani, Mohamed, Mohammad Fitri Rimi Hamidan, Nasyah Rita Azira, Mohd Abdul Nasir dan Mohd Rosly Shaari (2019). Rumput Napier Pakchong sebagai sumber protein ternakan ruminan, Buletin Teknologi MARDI Bil. 16Khas Ternakan Lestari, pp 53 ñ 6165
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(76XGDK7LED0DVDQ\\D0DOD\\VLD0HQJJXQDNDQ7HNQRORJL*HRVSDWLDOGDODP3HPDQWDXDQ,QGXVWUL3HUWDQLDQGDQ$VDV7DQL6HFDUD0HQ\\HOXUXK6HLULQJ'HQJDQ%HUNHPEDQJQ\\D5HYROXVL'DWDVHUWD,QRYDVL79(7Gs. Ts. Zulhazri Bin Harun1*1Kolej Vokasional Juasseh, Jalan atu Kikir, Pekan Juasseh, 72500 Juasseh Negeri Sembilan*Penulis koresponden: [email protected]$%675$.Sektor pertanian dan asas tani di Malaysia berdepan pelbagai cabaran seperti perubahan iklim, serangan hama, serta pengurusan sumber yang tidak efisien. Teknologi geospatial, merangkumi Sistem Penderiaan Jauh (Remote Sensing) dan Sistem Maklumat Geografi (GIS), berpotensi menjadi pemangkin transformasi sektor ini. Objektif kajian ini adalah untuk meneroka kepentingan dan mencadangkan langkah penerapan teknologi geospatial dalam pemantauan pertanian secara menyeluruh. Kajian menggunakan pendekatan kualitatif dan kuantitatif melalui tinjauan literatur, wawancara pakar, serta analisis data menggunakan perisian GIS bagi mengenal pasti corak penggunaan teknologi ini. Hasil penemuan menunjukkan bahawa teknologi geospatial mampu meningkatkan kecekapan pemantauan tanaman, pengurusan air dan nutrien, serta pengurangan risiko serangan penyakit tanaman. Namun, cabaran seperti kos pelaksanaan tinggi, infrastruktur internet yang lemah, dan kekurangan tenaga mahir dikenal pasti. Kajian mencadangkan penyediaan subsidi kerajaan, program latihan teknikal, kerjasama awam-swasta, serta pembangunan infrastruktur sebagai langkah strategik. Kesimpulannya, penggunaan teknologi geospatial secara menyeluruh amat penting dalam meningkatkan produktiviti, kelestarian, dan daya saing sektor pertanian Malaysia seiring dengan revolusi data dan inovasi TVET. 3(1'$+8/8$1Pertanian dan asas tani merupakan sektor penting dalam ekonomi Malaysia, menyumbang kepada keterjaminan makanan serta pembangunan luar bandar. Walau bagaimanapun, sektor ini berdepan cabaran besar termasuk perubahan iklim, serangan perosak, kekurangan sumber air, serta isu produktiviti yang tidak menentu. Dengan perkembangan pesat teknologi dan revolusi data, teknologi geospatial yang merangkumi Sistem Penderiaan Jauh (RS) dan Sistem Maklumat Geografi (GIS) menawarkan peluang besar untuk meningkatkan keberkesanan pemantauan dan pengurusan sektor pertanian. Negara-negara maju seperti Jepun telah membuktikan kejayaan penggunaan teknologi ini dalam meningkatkan hasil dan mengurangkan risiko pertanian.66
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(73(51<$7$$10$6$/$+Walaupun potensi teknologi geospatial sangat besar, tahap penerapannya dalam sektor pertanian Malaysia masih rendah. Hal ini berpunca daripada faktor kos, kekurangan kemahiran teknikal, serta infrastruktur sokongan yang tidak mencukupi. Sekiranya perkara ini tidak diatasi, sektor pertanian Malaysia akan terus ketinggalan dalam era pertanian pintar dan lestari. 2%-(.7,).$-,$1Kajian ini bertujuan untuk: · Menjelaskan kepentingan teknologi geospatial dalam industri pertanian dan asas tani.· Menganalisis manfaat dan cabaran dalam penerapan teknologi ini di Malaysia.· Mencadangkan strategi pelaksanaan untuk penggunaan teknologi geospatial secaramenyeluruh.0(72'2/2*,.$-,$1Kajian ini menggunakan pendekatan NXDOLWDWLIGDQNXDQWLWDWLI:· 7LQMDXDQ OLWHUDWXU: Merujuk kepada jurnal, laporan teknikal, dan kajian terdahuluberkaitan teknologi geospatial dalam pertanian.· :DZDQFDUDVHSDUDEHUVWUXNWXU: Dilakukan bersama pakar pertanian, jurutera GIS, danpihak industri berkaitan.· $QDOLVLVGDWDVHNXQGHU: Data penggunaan GIS dan RS dianalisis menggunakan perisianGIS untuk mengenal pasti corak penggunaan teknologi ini di sektor pertanian Malaysia.+$6,/'$13(5%,1&$1*$1Penyelesaian Masalah Berdasarkan maklumat yang diperoleh, terdapat bukti kukuh bahawa penggunaan teknologi geospatial seperti GIS, remote sensing dan GPS dalam pertanian telah meningkatkan hasil tanaman secara signifikan di negara-negara maju seperti Jepun dan Belanda. Sebagai contoh: a) Laman rasmi GPS.gov menyatakan bahawa penggunaan teknologi geospatial dalam precisionagriculture membolehkan petani mengumpul data masa nyata dan melaksanakan rawatantanaman secara spesifik mengikut lokasi. Ini telah terbukti meningkatkan hasil tanaman danmengurangkan kos operasi melalui penggunaan input seperti baja dan air secara lebih efisien.67
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7b) Di Jepun dan Belanda, teknologi ini digunakan secara meluas dalam pemantauan tanaman,pemetaan ladang, dan pengurusan sumber air, yang menyumbang kepada peningkatan hasiltanaman antara 20% hingga 30%, bergantung kepada jenis tanaman dan tahap automasi yangdigunakan. Walaupun angka spesifik ini tidak dinyatakan secara langsung dalam sumber yangditemui, ia sering dirujuk dalam laporan industri dan kajian kes oleh organisasi pertanianantarabangsa.c) Berikut ialah LQIRJUDILNSHUEDQGLQJDQKDVLOWDQDPDQVHEHOXPGDQVHOHSDVSHQJJXQDDQWHNQRORJLJHRVSDWLDOdalam pertanian dari laman rasmi GPS.govRajah 1: Infografik Perbandingan Hasil Tanaman Sebelum dan Selepas Penggunaan Teknologi GeospatialPenjelasan Infografik: · Menunjukkan peningkatan purata KDVLO WDQDPDQselepas penggunaan teknologigeospatial.· Melibatkan empat jenis tanaman utama: SDGL MDJXQJ VD\\XUVD\\XUDQ GDQ EXDKEXDKDQ.· Disertakan dengan ringkasan yang menjelaskan impak positif teknologi seperti *,6UHPRWHVHQVLQJGDQGURQterhadap produktiviti pertanian.d) Berikut ialah beberapa contoh kejayaan negara-negara yang telah menggunakan TeknologiGeospatial dalam sektor pertanian (Teknologi Angkasa: Transformasi Sektor Pertanian &Perikanan di dalam AgroMalaysia.my)68
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(71(*$5$ 3(1&$3$,$1Malaysia 6LVWHP0DNOXPDW*HRVSDWLDO7DQDPDQ3DGL 0DN*HR3DGL Malaysia melalui Agensi Angkasa Malaysia (MYSA) telah membangunkan 0DN*HR3DGL, sebuah sistem berasaskan Teknologi Penderiaan Jauh dan GIS untuk PHPDQWDX GDQ PHQJXUXV WDQDPDQ SDGL di 12 jelapang padi utama negara. Sistem ini telah memberi manfaat kepada lebih ffi SHVDZDKdengan meningkatkan kecekapan pemantauan dan perancangan penanaman secara dalam talian.India 3URJUDP)$6$/India menggunakan Teknologi Geospatial dalam program FASAL (Forecasting Agricultural output using Space, Agro meteorology and Land-based observations) untuk meramal hasil tanaman utama seperti gandum dan padi. Data satelit digunakan untuk membantu kerajaan merancang polisi makanan dan subsidi dengan lebih tepat.Brazil 3HPDQWDXDQ/DGDQJ6R\\DGDQ+XWDQ$PD]RQBrazil menggunakan Teknologi Geospatial untuk memantau ladang soya dan mengawal penebangan hutan Amazon. Sistem seperti DETER dan PRODES membolehkan pemantauan hampir masa nyata terhadap aktiviti pertanian dan perubahan guna tanah, membantu dalam penguatkuasaan undang-undang alam sekitar.Belanda 3HUWDQLDQ.HWHSDWDQ7LQJJL 3UHFLVLRQ$JULFXOWXUH Belanda, walaupun negara kecil, adalah antara pengeksport makanan terbesar dunia. Mereka menggunakan teknologi geospatial untuk SHUWDQLDQ NHWHSDWDQWLQJJL, termasuk penggunaan drone, penderiaan jauh, dan GIS untuk menguruskan ladang secara optimum ñ dari penggunaan air hingga kepada pembajaan.China 6LVWHP3HPDQWDXDQ7DQDPDQ1DVLRQDOChina telah membangunkan sistem pemantauan tanaman nasional berasaskan satelit untuk mengawasi lebih 130 juta hektar tanah pertanian. Ini membantu dalam pengurusan bencana, ramalan hasil, dan perancangan bekalan makanan negara.Keaslian, Kreativiti & Inovasi Berikut ialah beberapa LGHD EDKDUX GDQ SHQGHNDWDQ NUHDWLI dalam penggunaan Teknologi Geospatial, khususnya untuk sektor pertanian dan asas tani di Malaysia: a) 3HWD,QWHUDNWLI³=RQ3LQWDU7DQL´%HUGDVDUNDQ0LNURLNOLP,GHD: Bangunkan peta geospatial interaktif yang menunjukkan zon mikroiklim (suhu,kelembapan, hujan) secara masa nyata..UHDWLI: Petani boleh merancang jenis tanaman paling sesuai mengikut zon mikroiklimmereka, bukan hanya berdasarkan musim biasa.0DQIDDW: Meningkatkan hasil dan mengurangkan risiko kegagalan tanaman.69
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7b) 3HPDQWDXDQ/DGDQJ6HFDUD.ROHNWLI0HODOXL.RPXQLWL79(7,GHD: Latih pelajar TVET dalam bidang geospatial untuk membantu komuniti tani memantauladang menggunakan drone dan GIS..UHDWLIQ\\D: Gabungkan latihan industri dengan khidmat komuniti.0DQIDDW: Menyediakan tenaga kerja mahir dan mempercepatkan adaptasi teknologi diperingkat akar umbi.c) ³*HR)DUP$OHUW´± 6LVWHP$PDUDQ$ZDO%HUDVDVNDQ/RNDVL,GHD: Sistem amaran awal menggunakan data satelit dan AI untuk memberi notifikasi kepadapetani tentang risiko seperti banjir, kemarau, atau serangan perosak..UHDWLI: Amaran dihantar terus ke telefon bimbit petani berdasarkan lokasi ladang mereka.0DQIDDW: Tindakan pencegahan boleh diambil lebih awal.d) ³*HR7UDFH´± -HMDN5DQWDLDQ%HNDODQ3HUWDQLDQ,GHD: Gunakan teknologi geospatial untuk menjejak hasil pertanian dari ladang ke pasaran..UHDWLI: Pengguna boleh mengimbas kod QR dan melihat lokasi ladang, kaedah penanaman,dan laluan logistik.0DQIDDW: Meningkatkan kepercayaan pengguna dan nilai tambah produk tempatan.Perancangan Projek a) /DQJNDK.HUMD )DVD3HODNVDQDDQ )DVD $NWLYLWL 3HULQFLDQFasa 1 Kajian Awal & Penilaian Keperluanï Kenal pasti kawasan sasaran.ï Temu bual petani & agensi berkaitan.ï Analisis keperluan data geospatial.Fasa 2 Reka Bentuk Sistemï Pembangunan sistem GIS.ï Integrasi data satelit, drone, dan cuaca.ï Reka bentuk antara muka penggunaFasa 3 Latihan & Pembangunan Kapasitiï Bengkel untuk petani dan pelajar TVET.ï Modul latihan penggunaan GIS & droneFasa 4 Pelaksanaan di Lapanganï Ujian system di ladang sebenarï Pemantauan Tanaman dan pemgumpulan dataFasa 5 Penilaian & Penambahbaikanï Analisis keberkesanan systemï Maklum balas pengguna (penyesuaian)70
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7b) 6XPEHU· 0DQXVLD Pakar GIS dan penderiaan jauh Jurulatih TVET Petani dan pegawai pertanian Pembangun sistem (software developer)· 7HNQRORJL Perisian GIS (contoh: QGIS, ArcGIS) Drone pertanian Data satelit (MODIS, Sentinel) Server dan pangkalan data· .HZDQJDQ Peruntukan pembangunan sistem Kos latihan dan bengkel Kos penyelenggaraan dan pemantauanc) -DQJND0DVD3HODNVDQDDQ7HPSRK $NWLYLWL1-2 Bulan Kajian awal dan rekabentuk sistem3-4 Bulan Pembangunan sistem dan latihan5-6 Bulan Pelaksanaan Lapangan dan pengumpulan data7 Bulan Penilaian dan laporan akhird) $QJJDUDQ.RV· .RV3HPEDQJXQDQ6LVWHP.RPSRQHQ 3HULQFLDQ $QJJDUDQ.RV 50 Perisian GIS Lesen ArcGIS/QGIS (jika berbayar) 10 000Pembangunan Sistem Web GISTermasuk dashboard, pangkalan data, API 30 00071
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Server & Infrastruktur Awan (Cloud)AWS/Azure/On-premise (setahun) 12 000Integrasi Data Satelit & Cuaca Akses data dan API 8 0006XE-XPODK · .RV 3HUDODWDQGDQ7HNQRORJL.RPSRQHQ 3HULQFLDQ $QJJDUDQ.RV 50 Drone Pertanian 2 unit (kamera multispektral) 40 000Komputer GIS 2 unit (kuasa tinggi) 12 000Peralatan GPS & sensorPemetaan di lapangan 8 0006XE-XPODK · .RV/DWLKDQGDQ3HPEDQJXQDQ.DSDVLWL.RPSRQHQ 3HULQFLDQ $QJJDUDQ.RV 50 Bengkel Latihan 3 sesi (petani & pelajar TVET) 9 000Modul & Bahan Latihan Buku panduan, nota & sijil 3 000Elaun Jurulatih & Pakar 5 orang x 3 hari 7 5006XE-XPODK 19 50072
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7· .RV/DWLKDQGDQ3HPEDQJXQDQ.DSDVLWL.RPSRQHQ 3HULQFLDQ $QJJDUDQ.RV 50 Lawatan Tapak & Pengumpulan data 5 Lokasi 5 000Kos Logistik & PengangkutanMinyak Kenderaan, sewa dll 3 000Penyelenggaraan Peralatan Dron, Komputer & sensor 2 5006XE-XPODK · .RV3HQLODLDQGDQ'RNXPHQWDVL.RPSRQHQ 3HULQFLDQ $QJJDUDQ.RV 50 Laporan Akhir & DokumentasiPenulisan, reka bentuk & cetakan 3 000Penilaian Impak Projek Temu bual, analisis data 2 0006XE-XPODK · -XPODK.HVHOXUXKDQ$QJJDUDQ.RV3URMHN.DWHJRUL -XPODK 50 Pembangunan Sistem 60 000Peralatan & Teknologi 60 000Latihan & Kapasiti 19 500Pelaksanaan di Lapangan 10 500Penilaian dan dokumentasi 5 000-XPODK.HVHOXUXKDQ 5073
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Impak Kepada TVETa) 6XPEDQJDQ.HSDGD79(7· 3HQLQJNDWDQ.HPDKLUDQ7HNQRORJL7LQJJL¸ Sistem Maklumat Geografi (GIS)¸ Penderiaan jauh (remote sensing)¸ Pengendalian drone dan UAV¸ Analisis data geospatial(Ini menjadikan mereka lebih bersedia untuk pasaran kerja berteknologi tinggi)· /DWLKDQ%HUDVDVNDQ,QGXVWUL ,QGXVWU\\%DVHG/HDUQLQJ ¸ Projek geospatial boleh dijadikan platform latihan sebenar (hands-on) di ladang,kawasan pertanian, atau pusat data.¸ Pelajar boleh terlibat dalam pemetaan, pemantauan tanaman, dan pembangunansistem.· 3HOXDQJ.HXVDKDZDQDQ%DKDUX¸ Graduan TVET boleh menjadi penyedia perkhidmatan pemetaan ladang, analisis datapertanian, atau jurulatih teknologi geospatial kepada komuniti tani.b) .DLWDQGHQJDQ%LGDQJ³+LJK*URZWK+LJK9DOXH´ +*+9 %LGDQJ+*+9 .DLWDQGHQJDQ7HNQRORJL*HRVSDWLDOPertanian Pintar (Smart Farming)Teknologi geospatial adalah teras kepada pertanian berasaskan data dan automasiTeknologi Dron & RobotikTVET boleh melatih pelajar dalam pengendalian drone untuk pemantauan ladang dan semburan baja/pestisidData & Analitik Pelajar TVET boleh dilatih dalam analisis data geospatial untuk membuat keputusan pertanian yang lebih tepatTenaga Boleh Baharu & Alam SekitarGIS digunakan dalam pemetaan kawasan sesuai untuk tenaga solar, biojisim, dan pemuliharaan alam sekitarEkonomi Digital Integrasi GIS dalam aplikasi mudah alih dan dashboard pertanian menyokong transformasi digital sektor asas tani74
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7c) ,PSDN-DQJND3DQMDQJ· Meningkatkan kebolehpasaran graduan TVET dalam sektor teknologi tinggi.· Menyokong Dasar Revolusi Industri 4.0 melalui integrasi teknologi dalam sektortradisional.· Mewujudkan ekosistem inovasi antara institusi TVET, agensi kerajaan, dan industripertanian.Manfaat kepada Masyarakat a) .HEROHKFDSDLDQNHSDGD0DV\\DUDNDW· $NVHVNHSDGD0DNOXPDW0DVD1\\DWD¸ Petani boleh mengakses data cuaca, kesuburan tanah, dan status tanamanmelaluiaplikasi mudah alih atau dashboard.¸ Ini menjadikan teknologi mudah difahami dan digunakan, walaupun oleh petani kecildi luar bandar.· /DWLKDQGDQ3HQGLGLNDQ.RPXQLWL¸ Melalui kerjasama dengan institusi TVET dan agensi kerajaan, masyarakat luar andarboleh menerima latihan asas teknologi geospatial.¸ Ini meningkatkan celik teknologi dan memperkasakan komuniti tani.· .RV5HQGDKPHODOXL7HNQRORJL7HUEXND¸ Penggunaan perisian sumber terbuka seperti QGIS dan data satelit percumamenjadikan teknologi ini lebih mampu milik untuk komuniti.b) .HVDQ.HSDGD 0DV\\DUDNDW· 3HQLQJNDWDQ+DVLOGDQ3HQGDSDWDQ¸ Dengan pemantauan tepat dan penggunaan input pertanian secara efisien, petanidapat meningkatkan hasil tanaman dan mengurangkan kerugian.¸ Ini membawa kepada peningkatan pendapatan isi rumah tani.· .HVHODPDWDQ0DNDQDQ1HJDUD¸ Data geospatial membantu kerajaan dan agensi merancang bekalan makanan denganlebih baik, mengurangkan kebergantungan kepada import.· .HOHVWDULDQ$ODP6HNLWDU¸ Penggunaan sumber secara terkawal dan pemantauan kawasan sensitif membantumelindungi ekosistem tempatan.c) .HVDQ.HSDGD,QGXVWUL· 3HPRGHQDQ,QGXVWUL3HUWDQLDQ¸ Industri pertanian akan beralih daripada kaedah tradisional kepada pertanian pintarsmart farming) yang lebih cekap dan berdaya saing.75
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7· 3HOXDQJ.HUMDVDPD$ZDPGDQ6ZDVWD¸ Syarikat teknologi, institusi pendidikan, dan agensi kerajaan boleh bekerjasamadalam pembangunan sistem, latihan, dan penyelidikan.· 3HOXDQJ3HNHUMDDQ%DKDUX¸ Wujudnya permintaan terhadap pakar GIS, juruterbang drone, penganalisis datapertanian, dan jurulatih teknologi.Teknologi Sedia Ada a) ,QWHJUDVLGHQJDQ6LVWHP,R7 ,QWHUQHWRI7KLQJV %DJDLPDQDffl Sensor tanah, cuaca, dan kelembapan boleh menghantar data ke sistem GISsecara automatik.3HQ\\HOHVDLDQffl Membolehkan pemantauan ladang secara masa nyata dan automatik tanpakehadiran fizikal.&RQWRKffl Sistem pengairan pintar yang hanya aktif apabila tanah kering berdasarkan datalokasi.b) ,QWHJUDVLGHQJDQ$SOLNDVL0XGDK$OLK%DJDLPDQDffl Aplikasi pertanian boleh memaparkan peta geospatial, status tanaman, danamaran cuaca.3HQ\\HOHVDLDQfflPetani boleh membuat keputusan segera berdasarkan maklumat lokasi sebenar.&RQWRKffl Aplikasi yang memberi amaran awal tentang risiko banjir atau serangan perosak.c) ,QWHJUDVL'HQJDQ'DWD6DWHOLWGDQ'URQ%DJDLPDQDfflGambar satelit dan dron boleh dimasukkan ke dalam sistem GIS untuk analisisvisual.3HQ\\HOHVDLDQffl Mengurangkan kebergantungan kepada pemeriksaan manual danmempercepatkan pengesanan masalah.&RQWRKffl Pemetaan kawasan tanaman yang terjejas oleh penyakit.d) ,QWHJUDVL'HQJDQ.HFHUGDVDQ%XDWDQ $, GDQ$QDOLWLN'DWD%DJDLPDQDffl AI boleh menganalisis data geospatial untuk meramal hasil tanaman ataumengenal pasti corak cuaca.3HQ\\HOHVDLDQfflMembantu dalam membuat keputusan strategik dan dasar pertanian.&RQWRKffl Ramalan hasil padi berdasarkan data lokasi, cuaca, dan sejarah tanaman.e) ,QWHJUDVL'HQJDQ6LVWHP.HUDMDDQGDQ'DVDU$ZDP%DJDLPDQDffl Data geospatial boleh disepadukan dengan sistem e-Tanah, e Pertanian, dandashboard kementerian.3HQ\\HOHVDLDQffl Membolehkan perancangan dasar yang lebih tepat dan berasaskan data.&RQWRKffl Penentuan kawasan sesuai untuk pembangunan jelapang padi baharu.76
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Kelestarian Alam Sekitar a) 3HPDQWDXDQ$ODP6HNLWDU6HFDUD0DVD1\\DWD· Teknologi seperti penderiaan jauh (remote sensing) dan drone membolehkan pemantauankawasan hutan, sungai, dan tanah pertanian secara berterusan.· Ini membantu mengesan penebangan hutan haram, pencemaran air, dan hakisan tanahlebih awal.b) 3HQJXUXVDQ6XPEHU6HFDUD&HNDS· Dengan data geospatial, kita boleh mengenal pasti kawasan yang memerlukan pengairanminimum, mengurangkan pembaziran air.· Baja dan racun perosak boleh digunakan secara terarah, mengurangkan pencemarantanah dan air.c) 3HUWDQLDQ /HVWDULGDQ3HQJJXQDDQ7DQDK2SWLPXP· GIS membantu dalam perancangan guna tanah yang lebih baik ó contohnya, mengenalpasti kawasan sesuai untuk pertanian tanpa menjejaskan kawasan sensitif alam sekitar.· Ini mengelakkan pembangunan tidak terkawal di kawasan eko-sensitif seperti tanahtinggi dan kawasan tadahan air.d) 6RNRQJDQNHSDGD3ROLVL+LMDX· Data geospatial boleh digunakan oleh kerajaan untuk merangka dasar pembangunanlestari, seperti zon perlindungan alam sekitar, kawasan larangan pembalakan, danpemuliharaan biodiversiti.e) 3HQGLGLNDQGDQ.HVHGDUDQ.RPXQLWL· Melalui visualisasi peta dan data, komuniti tani dan pelajar TVET dapat melihat sendirikesan aktiviti manusia terhadap alam sekitar, lalu lebih cenderung mengamalkan amalanpertanian mesra alam.Faktor yang Menyokong Kebolehlaksanaan Cepat (Fast Execution) a) 7HNQRORJL6HGLD$GD· Perisian GIS seperti QGIS (sumber terbuka) dan data satelit (Sentinel, MODIS) bolehdiakses segera.· Dron pertanian dan sensor lapangan sudah banyak digunakan di pasaran.b) .HSDNDUDQ7HPSDWDQ· Institusi TVET, Universiti, dan agensi seperti MYSA dan MARDI mempunyai kepakarandalam GIS dan pertanian pintar.· Di Malaysia terdapatnya Persatuan GIS & Remote Sensing Malaysia (IGRSM) yangberpusat di Universiti Putra Malaysia (UPM).· Boleh dimanfaatkan untuk latihan dan pelaksanaan awal.77
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7c) 6RNRQJDQ0HODOXL'DVDU.HUDMDDQ· Selari dengan Dasar AgroMakanan Negara (DAN 2.0), Revolusi Industri 4.0, dan PelanInduk TVET Negara.· Ini memudahkan permohonan geran atau kerjasama antara agensi.d) &DGDQJDQ3HODNVDQDDQ3DQWDV ±%XODQ 7HPSRK $NWLYLWL &DWDWDQ%XODQ Pemilihan lokasi & pasukan projekGunakan ladang komuniti atau pusat latihan TVET%XODQ Pemasangan sistem asas & latihan Gunakan data satelit percuma dan drone sediaada%XODQ Pemantauan lapangan &pengumpulan dataFokus pada satu jenistanaman dahulu (contoh: padi)%XODQ Penilaian impak & laporan Sediakan laporan untuk pengembangan skala besare) &DEDUDQ'DQ3RWHQVL· .HNDQJDQ .HZDQJDQ: boleh diatasi dengan kerjasama awam dan swasta atau geranpenyelidikan.· 7DKDS&HOLN7HNQRORJL3HWDQLffl perlu disokong dengan latihan praktikal dan sokonganteknikal.· .HVDOLQJKXEXQJDQ'DWD: pastikan sistem mudah digunakan dan boleh diakses walaupundi kawasan luar bandar.'$3$7$1.$-,$1Peningkatan kecekapan pemantauan Data masa nyata (real-time) daripada penderiaan jauh membolehkan petani memantau kesihatan tanaman, kelembapan tanah, dan serangan hama dengan lebih cepat. Pengurusan sumber lebih efektif Membantu dalam pengoptimuman penggunaan air dan baja, mengurangkan pembaziran sumber. 78
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Peningkatan produktiviti Analisis kawasan bertanam membantu dalam merancang tanaman mengikut kesesuaian tanah. Cabaran utama Kos peralatan dan perisian yang tinggi, keperluan kepada sambungan internet berkelajuan tinggi, serta kekurangan tenaga kerja mahir dalam GIS dan penderiaan jauh. 1HJDUDVHSHUWL-HSXQGDQ%HODQGDWHODKPHPEXNWLNDQEDKDZDSHQJJXQDDQWHNQRORJLLQLGDSDWPHQLQJNDWNDQKDVLOWDQDPDQVHKLQJJD±PHODOXLDQDOLVLVEHUDVDVNDQGDWD&$'$1*$1Bagi memastikan penerapan teknologi geospatial secara menyeluruh dalam sektor pertanian Malaysia, kajian ini mencadangkan: · 6XEVLGLGDQLQVHQWLINHZDQJDQ: Bantuan kerajaan untuk pembelian peralatan geospatialdan pembangunan aplikasi.· 3URJUDPODWLKDQGDQSHQGLGLNDQ: Pengukuhan kemahiran pelajar TVET serta petanidalam penggunaan GIS dan RS.· .HUMDVDPDDZDPVZDVWD: Projek rintis (pilot project) antara institusi kerajaan, agensipertanian, dan syarikat teknologi.· 3HQLQJNDWDQLQIUDVWUXNWXUGLJLWDO: Menyediakan internet berkelajuan tinggi di kawasanluar bandar untuk menyokong penggunaan teknologi masa nyata..(6,038/$1Teknologi geospatial mempunyai potensi besar dalam meningkatkan kecekapan, produktiviti, dan kelestarian sektor pertanian Malaysia. Seiring dengan perkembangan revolusi data dan inovasi TVET, sudah tiba masanya Malaysia melaksanakan penggunaan teknologi ini secara menyeluruh. Dengan pendekatan yang sistematik dan sokongan semua pihak, sektor pertanian negara mampu diperkasa untuk memenuhi cabaran masa depan. 58-8.$1Food and Agriculture Organization (FAO). (2020). Digital Agriculture: The Future of Farming.Ministry of Agriculture and Food Security Malaysia (2022). Laporan Tahunan. Zhou, Q., & Wang, S. (2021). Application of GIS and Remote Sensing in Precision Agriculture. Journal of Geospatial Science. OECD. (2019). The Digitalisation of Agriculture. 79
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Forum Kerjasama MalaysiañBelanda (2025) bertajuk: Building a Collaborative Ecosystem UsingGeospatial Data and Satellite Imagery to Enhance Food Security and Climate-Resilient Value Chains. (https://sites.google.com/kpkm.gov.my/psam pilrn/aktiviti-semasa/2025-building-acollaborativ)Agensi Angkasa Malaysia (MYSA) ñ MakGeoPadi bertajuk: Teknologi Angkasa: Transformasi Sektor Pertanian dan Perikanan Negara (https://agromalaysia.my/2022/10/09/794/ )Universiti Teknologi Malaysia (UTM) bertajuk: Perkembangan dan Cabaran Terkini dalam Perlaksanaan Sistem Maklumat Geografi (GIS) (https://people.utm.my/shahabuddin/?p=7671 )80
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(73(1*8.8+$1/$7,+$1.203(7(16,.(6(/$0$7$1%(57(5$6.$11$7,21$/2&&83$7,21$/6.,//667$1'$5' 1266 %$*,23(5$6,/$'$1*.,/$1*'$13(5.+,'0$7$1',.8038/$16$:,7.,1$%$/8Ts Kapt (b) Arlizam bin Ariffin1*1Kumpulan Sawit Kinabalu, 88950 Kota Kinabalu, Sabah, Malaysia*Penulis koresponden: [email protected]$%675$.Industri kelapa sawit di Sabah yang dikendalikan oleh Kumpulan Sawit Kinabalu merangkumi pelbagai aktiviti seperti perladangan, perkilangan dan perkhidmatan sokongan. Terdapat juga usaha sampingan seperti penternakan lembu, perusahaan burung walit dan pembangunan hartanah. Kepelbagaian ini menuntut pendekatan keselamatan yang lebih tersusun, sistematik dan bersepadu. Laporan kertas kerja ini bertujuan untuk mengenal pasti cabaran sekuriti semasa, menilai tahap risiko berdasarkan lokasi, serta mencadangkan pelan tindakan strategik yang efisien. Hasil pemerhatian lapangan, analisis laporan sekuriti dan perbincangan bersama pihak pengurusan mendapati wujud keperluan mendesak untuk menangani isu pencerobohan tanah yang mengganggu integrasi ternakan, kecurian di premis perusahaan burung walit serta risiko sabotaj di tapak pembangunan hartanah. Tiga cadangan utama dikemukakan dalam laporan ini, iaitu memperkasa kompetensi anggota sekuriti melalui latihan berasaskan Sijil Kemahiran Malaysia (SKM), mewujudkan kerjasama strategik dengan institusi latihan bertauliah, serta melaksanakan sistem pensijilan dan penilaian berkala bagi memastikan tahap profesionalisme yang konsisten. Laporan ini turut menekankan kepentingan pematuhan terhadap pensijilan antarabangsa berkaitanamalan perladangan lestari dan tanggungjawab sosial korporat. Kesimpulannya, pelaksanaan sistem latihan sekuriti yang mantap, berintegrasi dan didukung oleh teknologi tinggi amat penting dalam menyokong kelestarian operasi Kumpulan Sawit Kinabalu serta memenuhi ekspektasi para pemegang taruh. .DWDNXQFL: Sekuriti Industri, Perladangan Kelapa Sawit, Kumpulan Sawit Kinabalu, SijilKemahiran Malaysia (SKM), Latihan Kompetensi, Tanggungjawab Sosial Korporat (CSR) 81
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(73(1*(1$/$1Kumpulan Sawit Kinabalu1bukan sekadar sebuah syarikat, ia adalah simbol kepada transformasi dan visi masa depan industri kelapa sawit di Sabah. Bermula pada 26 November 1996, apabila Kerajaan Negeri Sabah mengambil langkah strategik untuk menubuhkan entiti korporat baharu melalui Perjanjian Pengkorporatan bersama Lembaga Kemajuan Tanah Negeri Sabah (SLDB), Sawit Kinabalu Berhad dan Borneo Samudera Sdn. Bhd (BSSB). Langkah ini membuka jalan kepada pemindahan aset dan pengurusan SLDB kepada sebuah organisasi yang lebih fleksibel, berdaya saing dan berpandangan jauh. Pada peringkat awal, BSSB memainkan peranan sebagai syarikat operasi utama bagi menguruskan ladang dan aset perladangan secara komersial. Namun menjelang 30 September 2002, tamatnya perjanjian pengurusan antara BSSB dan SLDB menandakan perpisahan rasmi antara dua entiti ini. Tidak lama kemudian, pada 4 September 2007, Sawit Kinabalu Berhad menukar bentuk perundangannya dan menjadi Sawit Kinabalu Sdn. Bhd., memperkukuh kedudukannya sebagai syarikat milik penuh Kerajaan Negeri. Hari ini, Sawit Kinabalu Sdn. Bhd. berdiri teguh sebagai salah satu pengeluar minyak sawit terbesar di Sabah. Menguruskan lebih 60,000 hektar ladang serta beberapa buah kilang pemprosesan. Syarikat ini bukan sahaja aktif dalam perladangan dan perkilangan, malah turut berkembang ke dalam sektor pembangunan hartanah, penternakan dan pelbagai perkhidmatan sokongan.Kejayaan ini tidak datang sekelip mata, ia dibina atas asas pengurusan strategik, pelaburan berterusan dalam pembangunan tenaga kerja serta komitmen terhadap amalan lestari dan pematuhan piawaian industri. Matlamat untuk menjadi peneraju dalam industri perladangan yang mampan dan berdaya saing, Kumpulan Sawit Kinabalu terus melangkah ke hadapan berinovasi, bertransformasi dan menyesuaikan diri dengan cabaran masa kini dan masa depan. ___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 1(Sawit Kinabalu. (n.d.). Sejarah Syarikat. Diperoleh pada 23 Mei 2025 dari https://www.sawitkinabalu.com.my/index.php/about/history/, t.t)82
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Perniagaan Kumpulan Sawit Kinabalu Rajah 1: Taburan kawasan perladangan Kumpulan Sawit KinabaluKumpulan Sawit Kinabalu merupakan syarikat milik penuh Kerajaan Negeri Sabah yang menjalankan pelbagai aktiviti perniagaan berasaskan sektor pertanian khususnya industri kelapa sawit. Pendekatan perniagaan bersepadu dari huluan hingga hiliran, syarikat ini memainkan peranan penting dalam menjana pendapatan negeri serta menyumbang kepada pembangunan sosioekonomi di Sabah2.Perniagaan Berkaitan Minyak Sawit Perladangan dan Pemprosesan · 36 ladang kelapa sawit dengan keluasan ditanam sebanyak flKHNWDU· Kilang pemprosesan minyak sawit mentah (CPO).· Tapak semaian dan pengeluaran benih DxP.· Penapisan minyak sawit.· Kilang pengeluaran kernel dan produk hiliran.Kemudahan Hiliran· Loji penapisan.· Jeti cecair.· Pemasangan penyimpanan pukal (bulking installation).· Pengeluaran dan penggunaan biomass_____________________________________________________________________________2 Sawit Kinabalu Group. (n.d.). Our business. Retrieved June 8, 2025, from https://www.sawitkinabalu.com.my/index.php/business/ 3 Sawit Kinabalu (n.d.). Plantation. https://www.sawitkinabalu.com.my/index.php/business/plantation/ 83
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Perkhidmatan Sokongan Kumpulan ini turut menawarkan pelbagai perkhidmatan teknikal dan makmal untuk menyokong industri sawit dan pertanian: · Analisis kualiti produk dan buangan kilang.· Analisis air, tanah, baja dan daun kelapa sawit.· Kalibrasi peralatan makmal dan kilang.· Penyelidikan dan Pembangunan (R&D) dalam agronomi, alam sekitar, perosak &penyakit.Perniagaan Tidak Berkaitan Minyak Sawit Kumpulan Sawit Kinabalu juga mempelbagaikan pelaburan dalam sektor lain bagi menyokong kelestarian syarikat: · 3HQWHUQDNDQGDQPDNDQDQWHUQDNDQ: Termasuk lembu dan kilang makanan ternakan(feedmill).· 3HPEDQJXQDQKDUWDQDK: Kawasan perindustrian, kediaman dan bandar baru.· 3HUXVDKDDQEXUXQJZDOLW· $JURSHUQLDJDDQ: Termasuk durian, kelapa dan tanaman lain.· 3HUNKLGPDWDQLQVXUDQVPHODOXLDJHQVLEHUOHVHQProduk Nilai Tambah Produk yang dihasilkan meliputi bahan asas dan produk hiliran seperti: 3URGXN$VDV 3URGXN+LOLUDQCrude Palm Oil (CPO) Cooking OilCrude Palm Kernel Oil (CPKO) Palm Fatty Acid DistillatePalm Kernel Cake RBD Palm Stearin / OleinDxP Seeds & Seedlings Plywood, Bird's Nest, DurianJadual 1: Produk Nilai Tambah .20,70(1.8038/$16$:,7.,1$%$/87(5+$'$3.(/(67$5,$1Kumpulan Sawit Kinabalu sentiasa komited untuk mengamalkan perladangan yang mampan, bertanggungjawab dan beretika sejajar dengan matlamat pembangunan lestari (SDG) dan piawaian industri. Melalui pelaksanaan dasar, pensijilan dan program sosial. Syarikat memastikan 84
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7semua aktiviti perladangan memberi manfaat kepada alam sekitar, komuniti dan ekonomi secara seimbang. Rajah 2: Road Map Lestari Kumpulan Sawit KinabaluPeta ini menunjukkan hala tuju strategik Kumpulan Sawit Kinabalu dalam mencapai kelestarian jangka panjang, yang merangkumi aspek pematuhan, operasi mampan dan impak sosial positif. Komponen Komitmen Kelestarian: 3HPDWXKDQNHSDGD3HQVLMLODQ6WDQGDUGffl· MSPO (Malaysian Sustainable Palm Oil)· RSPO (Roundtable on Sustainable Palm Oil)Pemakaian pensijilan ini memastikan bahawa operasi perladangan mematuhi garis panduan kebolehkesanan, perlindungan alam sekitar, dan kebajikan pekerja. Amalan Perladangan Lestari: · Pengurusan tanah, air dan biodiversiti yang berhemah.· Pengurangan penggunaan bahan kimia melalui kaedah kawalan biologi.· Penekanan terhadap integriti rantaian bekalan minyak sawit.85
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Pembangunan Komuniti dan CSR (Corporate Social Responsibility): · Program pembangunan komuniti tempatan, termasuk latihan, pendidikan dan sokongansosial.· Inisiatif kebajikan pekerja, perumahan, kesihatan dan keselamatan.· Sumbangan kepada kemajuan sosio-ekonomi kawasan operasi.Visi Menjadi kumpulan perniagaan unggul dengan kepelbagaian dan kelestarian yang menyokong pembangunan negara. ìTo be premier group with diversified and sustainable businesses that support the nation.î Misi Kami mewujudkan persekitaran di mana warga kerja kami berkembang dan cemerlang dalam menerajui perniagaan yang lestari dan berjaya secara komersial. ìWe create an environment where our people grow and excel at driving businesses that are sustainable and commercially successful.î Nilai Korporat 4 dalam Konteks Sekuriti Masa Hadapan 1LODL 3HQMHODVDQGDQ$SOLNDVLGDODP6HNXULWL3URIHVLRQDOLVPH Anggota sekuriti perlu menjalankan tugas dengan tahap kemahiran tinggi, cekap dalam membuat rondaan, kawalan akses dan pelaporan insiden.,QWHJULWL Kepercayaan terhadap pengawal sekuriti bergantung pada prinsip moral yang kukuh, termasuk kejujuran, ketelusan dan kepatuhan SOP..HUMD%HUSDVXNDQOperasi sekuriti memerlukan koordinasi rapat antara anggota, jabatan dalaman dan agensi luar seperti PDRM..UHDWLI Ancaman sekuriti sentiasa berubah; anggota sekuriti perlu mengemukakan idea baharu dalam mencegah risiko seperti pencerobohan atau sabotaj..HSHOEDJDLDQ Kawalan sekuriti perlu adil dan inklusif, tanpa diskriminasi terhadap latar belakang pekerja atau pelawat.____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________4 Sawit Kinabalu Group. (n.d.). Corporate information. Retrieved June 8, 2025, from https://www.sawitkinabalu.com.my/index.php/about/corporate-information/ 86
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(77DQJJXQJMDZDE $FFRXQWDELOLW\\ Dalam setiap kejadian sekuriti, anggota bertanggungjawab secara individu dan kolektif terhadap tindakan mereka, termasuk dalam pelaporan dan keputusan kritikal.3URDNWLI Sekuriti bukan sekadar bertindak bila berlaku insiden, tetapi menjangka potensi risiko lebih awal seperti kawasan berisiko tinggi, dan bertindak sebelum ia berlaku.3ULKDWLQ %HUWDQJJXQJMDZDEMenjamin sekuriti bukan sahaja tentang melindungi aset fizikal, tetapi juga menjaga kebajikan pekerja dan persekitaran kerja yang selamat..HOHVWDULDQ 6XVWDLQDEOH Pendekatan sekuriti harus menyokong kelangsungan operasi dan reputasi syarikat dengan mematuhi amalan terbaik industri dan pensijilan seperti MSPO & RSPO.Jadual 2: Sekuriti Masa Hadapan0$7/$0$7675$7(*,..8038/$16$:,7.,1$%$/8Kumpulan Sawit Kinabalu mengorak langkah ke arah menjadi sebuah organisasi perladangan dan pelaburan yang mampan dan berdaya saing melalui pemacuan PDWODPDWVWUDWHJLNXWDPD yang menyokong pertumbuhan, kelestarian dan pembangunan modal insan. *URZWK 3HUWXPEXKDQ · Menjana SHUWXPEXKDQNHXQWXQJDQdan KDVLOSHQGDSDWDQsecara mampan.· 0HPDQIDDWNDQWHNQRORJLdalam mempercepatkan pertumbuhan dan memperkemasoperasi.(6* (QYLURQPHQW6RFLDODQG*RYHUQDQFH · 0HOLQGXQJLGDQPHPHOLKDUDDODPVHNLWDUmelalui pematuhan kepada standardkelestarian (seperti MSPO & RSPO).· 0HPSHUNXNXKDPDODQWDGELUXUXVkorporat dan sosial yang menyeluruh.· 0HQLQJNDWNDQSHPDWXKDQkepada amalan terbaik industri (best practices).__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________5 6DZLW.LQDEDOX*URXS(n.d.). Corporate information. Retrieved June 9, 2025, from https://www.sawitkinabalu.com.my/index.php/about/corporate-information/ 87
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7'LYHUVLI\\ 3HPSHOEDJDLDQ · 0HPSHOEDJDLNDQGDQPHQDPEDKVXPEHUSHQGDSDWDQbaru untuk daya tahanperniagaan jangka panjang.· 0DNVLPXPNDQSRWHQVLDVHWGDQVXPEHUVHGLDDGD.· Fokus kepada pembangunan model perniagaan yang boleh menjana pendapatan VHFDUDPDPSDQGDQPHQJXQWXQJNDQ.'HYHORS 3HPEDQJXQDQ · 0HZXMXGNDQSHOXDQJHNRQRPLbagi komuniti setempat yang berada dalam kawasanoperasi syarikat.· 0HOHQJNDSLXVDKDNHUDMDDQ dalam menarik pelaburan dan memperkasakanpembangunan wilayah.3HRSOH 0RGDO,QVDQ · 0HZXMXGNDQSHUVHNLWDUDQNHUMD\\DQJNRQGXVLIGDQPHQDULNuntuk meningkatkanproduktiviti serta inovasi pekerja.· 0HPELQDEXGD\\DNHUMDEHUSUHVWDVLWLQJJLdan meningkatkan kemahiran serta motivasitenaga kerja.· 0HPSHUNDVDEDNDWGDQNHXSD\\DDQSHNHUMDmelalui latihan, pembangunan kerjaya danpengiktirafan.&XVWRPHU 3HODQJJDQ · 0HQJKDVLONDQSURGXNGDQSHUNKLGPDWDQSUHPLXPpada harga kompetitif.· 0HQLQJNDWNDQSHPDKDPDQWHUKDGDSNHSHUOXDQSHODQJJDQ, sejajar denganpermintaan pasaran semasa dan jangkaan kualiti.Matlamat strategik ini membentuk asas kepada semua inisiatif pembangunan, termasuk program latihan kompetensi seperti SKM Tahap 2 dalam bidang kawalan sekuriti. Ini memastikan semua pelaburan dalam pembangunan tenaga kerja dan operasi adalah VHODUDVGHQJDQZDZDVDQMDQJNDSDQMDQJGDQQLODLQLODLWHUDVRUJDQLVDVL.3HUDQDQ 6HNXULWL GDODP .HSHOEDJDLDQ 2SHUDVL .XPSXODQ 6DZLW .LQDEDOX %HUGDVDUNDQ1266 1DWLRQDO2FFXSDWLRQDO6NLOOV6WDQGDUG Kumpulan Sawit Kinabalu menjalankan pelbagai aktiviti perniagaan yang merangkumi perladangan kelapa sawit, pemprosesan minyak sawit, penternakan, pembangunan hartanah, serta perusahaan burung walit dan agro perniagaan. Kepelbagaian ini mewujudkan SHOEDJDLEHQWXNULVLNRVHNXULWL, yang memerlukan kehadiran anggota sekuriti yang bukan sahaja terlatih, tetapi EHUNRPSHWHQVLWLQJJLmengikut standard industri. 88
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7.HSHUOXDQ6WUDWHJLN$QJJRWD6HNXULWLGDODP2SHUDVL3HOEDJDL6HNWRUDalam struktur operasi Kumpulan Sawit Kinabalu, anggota sekuriti perlu: · 0HQMDODQNDQNDZDODQVHNXULWLODGDQJGDQNLODQJ: termasuk rondaan, kawalan pintumasuk, dan pengesanan pencerobohan.· 0HQJHQGDOLNDQLVXVHNXULWLKDUWDGDQSHNHUMD: di kawasan hartanah yang sedangdibangunkan dan di lokasi penternakan.· 0HOLQGXQJLDVHWEHUQLODLWLQJJL: seperti sarang burung walit dan stok bahan mentahsawit.· 0HQJXUXVGDQPHODSRUNDQLQVLGHQVHNXULWL: termasuk kecurian, kerosakan harta danpotensi sabotaj.· %HULQWHUDNVLGHQJDQSLKDNOXDU NRQWUDNWRUSHPEHOLSHODZDW : dengan etika dankawalan akses yang profesional.3HPDWXKDQNHSDGD1266± 6.07DKDS .DZDODQ6HNXULWL Standard 1DWLRQDO2FFXSDWLRQDO6NLOOV6WDQGDUG 1266 yang digunakan dalam latihan anggota sekuriti menetapkan NRPSHWHQVLDVDVGDQODQMXWDQberikut: 8QLW.RPSHWHQVL1266 7DQJJXQJMDZDE%HUNDLWDQRondaan kawasan Kawasan ladang, kilang, asrama pekerjaKawalan akses Pintu masuk, gudang, kilang & tapak hartanahTindak balas insiden Kecurian hasil sawit, ternakan, sabotajLaporan sekuriti Rekod rondaan, kejadian, siasatan awalPengendalian sistem CCTV & alat penggeraKawalan pusat sekuritiPengetahuan asas undang-undang Berkaitan trespassing, tangkapan sah, hak pekerjaJadual 3: Rujukan: NOSS Security Services Level 2 (Jabatan Pembangunan Kemahiran),PSDN.RPSHWHQVL6HNXULWL%HUDVDVNDQ1266· 0HQLQJNDWNDQLQWHJULWLGDQLPHMV\\DULNDWdalam pengurusan risiko sekuriti.· 0HQ\\RNRQJSHPDWXKDQ06325632, yang menuntut jaminan sekuriti pekerja danaset.· 0HPEROHKNDQDQJJRWDVHNXULWLEHUWLQGDNVHFDUDSURIHVLRQDO, berasaskan proseduryang diiktiraf.89
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7· 0HZXMXGNDQHNRVLVWHPVHNXULWLEHUVHSDGXdi semua lokasi operasi, termasuk lokasiluar bandar yang berisiko tinggi.Kompetensi Sekuriti Di Kumpulan Sawit Kinabalu Kemahiran merupakan salah satu komponen asas dalam membentuk kompetensi seseorang anggota sekuriti. Namun, untuk mencapai tahap kompetensi yang sebenar, latihan yang diberikan tidak seharusnya tertumpu kepada kemahiran teknikal semata-mata, seperti penggunaan peralatan sekuriti atau rondaan lokasi, tetapi juga perlu merangkumi SHQJHWDKXDQSURIHVLRQDO, VLNDSNHUMDSRVLWLI, serta NHXSD\\DDQXQWXNEHUWLQGDNVHFDUDHIHNWLIdalam pelbagai situasi kerja sebenar. Latihan berasaskan 6LMLO.HPDKLUDQ0DOD\\VLD 6.0 menawarkan kerangka pembangunan yang menyeluruh, selari dengan piawaian 1DWLRQDO 2FFXSDWLRQDO 6NLOOV 6WDQGDUG 1266 . Ia menekankan pencapaian hasil pembelajaran yang menggabungkan aspek kognitif (pengetahuan), psikomotor (kemahiran teknikal), dan afektif (sikap). Melalui program ini, anggota sekuriti akan dilatih secara sistematik dalam modul seperti SHQJXUXVDQULVLNRVHNXULWLSHQJHQGDOLDQLQVLGHQNHFHPDVDQNDZDODQDNVHVHWLNDNHUMDGDQSHQJJXQDDQWHNQRORJLSHPDQWDXDQPRGHQ.Dengan pelaksanaan program latihan formal seperti SKM, organisasi bukan sahaja dapat meningkatkan NXDOLWL NDZDODQ VHNXULWL, tetapi juga membentuk EXGD\\D NHUMD \\DQJ OHELKSURIHVLRQDO EHUWDQJJXQJMDZDE GDQ EHUVHGLD menghadapi risiko sekuriti yang semakin mencabar. Ini juga dapat membantu meningkatkan NHEROHKSDVDUDQ DQJJRWD VHNXULWL, serta memenuhi keperluan pematuhan terhadap pensijilan antarabangsa seperti 0632GDQ5632yang kini turut memberi penekanan kepada amalan sekuriti dan kebajikan pekerja. Jabatan Pembangunan Kemahiran (JPK) di bawah Kementerian Sumber Manusia Malaysia menggariskan bahawa kompetensi merangkumi pengetahuan, kemahiran dan sikap yang diperlukan untuk melaksanakan sesuatu tugas dengan berkesan.6Perbezaan dan Hubungan antara Keselamatan (Safety) dan Sekuriti (Security) .HVHODPDWDQ VDIHW\\ merujuk kepada langkah-langkah yang diambil bagi melindungi pekerja daripada EDKD\\D DWDX NHPDODQJDQ \\DQJ WLGDN GLVHQJDMDNDQ, seperti kecederaan akibat kegagalan peralatan, terjatuh, terhidu bahan kimia, atau risiko alam sekitar. Ia menekankan kepada SHQFHJDKDQULVLNRSHNHUMDDQdan NHVLKDWDQSHNHUMDmelalui latihan, prosedur operasi standard(SOP), dan pematuhan kepada undang-undang seperti Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 (OSHA). Sebaliknya, VHNXULWL VHFXULW\\ berfokus kepada perlindungan terhadap DQFDPDQ \\DQJGLVHQJDMDNDQ, seperti kecurian, pencerobohan, sabotaj, vandalisme atau serangan fizikal. Sekuriti melibatkan kawalan akses, pemantauan lokasi, pengawasan menggunakan CCTV, serta kehadiran pengawal sekuriti bagi melindungi pekerja dan aset syarikat daripada risiko luaran. _____________________________________________________________________________6Jabatan Pembangunan Kemahiran. (2020). Panduan Umum Pembangunan Standard Kemahiran Pekerjaan Kebangsaan (NOSS). Putrajaya: Kementerian Sumber Manusia Malaysia. 90
.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7Keselamatan melindungi dari bahaya yang tidak disengajakan. Sekuriti melindungi dari ancaman yang disengajakan7Kedua-duanya VDOLQJ PHOHQJNDSL dan sama penting, khususnya dalam sektor berisiko tinggi seperti perladangan dan perkilangan, yang terdedah kepada pelbagai bentuk risiko fizikal, alam sekitar dan sosial. Gabungan sistem keselamatan dan sekuriti yang mantap adalah asas kepada persekitaran kerja yang VHODPDWSURGXNWLIGDQEHUGD\\DWDKDQ.-DGXDO5LQJNDVDQ3HUEH]DDQffl$VSHN .HVHODPDWDQ 6DIHW\\ 6HNXULWL 6HFXULW\\ -HQLVDQFDPDQ Tidak disengajakan (unintentional) Disengajakan (intentional)2EMHNWLI Cegah kemalangan & lindungi kesihatanCegah pencerobohan & lindungi aset)RNXVXWDPD Kesihatan dan kesejahteraan pekerja Perlindungan aset, maklumat, dan individu&RQWRKWLQGDNDQSOP kerja selamat, pemakaian PPE, audit HSEKawalan akses, CCTV, kehadiran pengawal sekuriti.DZDOVHOLD $NWD.HVHODPDWDQGDQ.HVLKDWDQ3HNHUMDDQffiffi 26+$ffiffi dan peraturanperaturan di bawahnya : Garis panduan, kod amalan, dan pekeliling berkaitan$NWD$JHQVL3HUVHQGLULDQffi 3ULYDWH$JHQF\\$FWffi fflGaris panduan, kod amalan, dan pekeliling berkaitanJadual 4: Jadual Ringkasan Perbezaan __________________________________________________________________________7International Labour Organization. (2001). Guidelines on occupational safety and health management systems (ILO-OSH 2001). Geneva: International Labour Office. https://www.ilo.org 91