BUKU PROSIDING

I-CODE Model: A Guide for TVET Instructors toReshape Learning and Teaching for the Technology-Driven Digital Industry Raihan Tahir Exzellent Profis InstituteMRANTI Technology Park, 57000Kuala Lumpur, [email protected]²7KHUDSLGDGYDQFHPHQWRIGLJLWDO WHFKQRORJLHVDQGWKH HYROYLQJ GHPDQGV RI WKH ODERXU PDUNHW KDYH WULJJHUHGWUDQVIRUPDWLYHFKDQJHVLQWKHWHFKQLFDOHGXFDWLRQYRFDWLRQDODQGWUDLQLQJ 79(7 ODQGVFDSH 7HFKQRORJ\\ DQG GLJLWDOLVDWLRQ DUHUHVKDSLQJLQGXVWULHVWRZDUGVDF\\EHUSK\\VLFDOV\\VWHP7UDGLWLRQDOSURFHVVHV DUH WUDQVIRUPLQJ DQG QHZ RFFXSDWLRQDO SURILOHV DUHHPHUJLQJ &RQVHTXHQWO\\ LQGLYLGXDOV HQWHULQJ WKH ZRUNIRUFHUHTXLUH QHZ VNLOOV DQG FRPSHWHQFLHV WR UHPDLQ UHVLOLHQW DQGUHOHYDQW7KXVWKHLQWHJUDWLRQRIGLJLWDOWHFKQRORJLHVLQ79(7WRSUHSDUH JUDGXDWHV ILW IRU WKH LQGXVWU\\ FDQ QR ORQJHU ZDLW 7KH&29,'ffiSDQGHPLFSURSHOOHGWKLVVKLIWGULYLQJWKHZLGHVSUHDGDGRSWLRQ RI RQOLQH DQG UHPRWH OHDUQLQJ XQGHUVFRULQJ WKHVLJQLILFDQW LQIOXHQFH RI WHFKQRORJ\\ DQG GLJLWDOLVDWLRQ LQ 79(7+RZHYHU WKHVH DGYDQFHPHQWV KDYH DOVR H[SRVHG GLJLWDO GLYLGHVKLJKOLJKWLQJ OLPLWDWLRQV LQ FRQYHQWLRQDO OHDUQLQJ DQG WHDFKLQJ/ 7 DSSURDFKHV DQG SUHVHQWLQJ DQ RSSRUWXQLW\\ WR EHWWHUSUHSDUHJUDGXDWHVIRUWKHWHFKQRORJ\\DQGGLJLWDOEDVHGLQGXVWU\\7KLV SDSHU H[SORUHV LQVWUXFWLRQDO GHVLJQ VWUDWHJLHV WR HQKDQFH79(7 TXDOLW\\ E\\ DQDO\\VLQJ WKH FKDOOHQJHV IDFHG E\\ WHFKQLFDO79(7LQVWUXFWRUVLQPDQDJLQJWKHGD\\WRGD\\/ 7SURFHVVDQGGHYHORSLQJ D FRPSUHKHQVLYH PRGHO WR DGGUHVV WKHVH FKDOOHQJHV6XUYH\\VFRQGXFWHGZLWK fl WHFKQLFDO79(7LQVWUXFWRUV WHDFKLQJDFFUHGLWHGPDQXIDFWXULQJDQGPHFKDQLFDOGLSORPDSURJUDPPHVLQ 0DOD\\VLD UHYHDOHG NH\\ FKDOOHQJHV DQG SUDFWLFDOUHFRPPHQGDWLRQV IRU LPSURYLQJ WKH PDQDJHPHQW RI WKH / 7SURFHVV 7KURXJK FRQVHQVXVEXLOGLQJ PHWKRGV LQYROYLQJ QLQHH[SHUWV HDFKLQ WKH 1RPLQDO*URXS7HFKQLTXH DQG ,QWHUSUHWLYH6WUXFWXUDO0RGHOOLQJDIRXUGLPHQVLRQDO/ 7SURFHVVPRGHOZDVGHVLJQHG DQG GHYHORSHG 7KH PRGHO ZDV WKHQ YDOLGDWHG E\\ DGGLWLRQDO 79(7 H[SHUWV XVLQJ WKH )X]]\\ 'HOSKL 0HWKRG 7KHILQGLQJV VKRZ D fl LQFUHDVH LQ WKH DSSOLFDWLRQ RI GLJLWDOWHFKQRORJ\\SRVW&29,'ffiLQGLFDWLQJURRPIRUSRWHQWLDOJURZWK$GGLWLRQDOO\\ LW OHG WR WKH GHVLJQ DQG GHYHORSPHQW RI ,&2'(PRGHOffDPRGHOIRUWHFKQLFDO79(7LQVWUXFWRUVWRPDQDJHWKHGD\\WRGD\\ / 7 SURFHVV DQG SUHSDUH JUDGXDWHV IRU WKH IXWXUHZRUNSODFH,PSRUWDQWO\\WKHPRGHOSRVLWLRQV79(7LQVWUXFWRUVDWWKHFRUHRIFRQWHQWVHOHFWLRQRUJDQLVDWLRQGHOLYHU\\DQGHYDOXDWLRQZLWKLQ WKH 79(7 VHWWLQJ SURPRWLQJ FRQWH[WXDO OHDUQLQJWHFKQRORJ\\LQWHJUDWHGHQYLURQPHQWVSHGDJRJLFDOLQQRYDWLRQDQGDXWKHQWLFDVVHVVPHQW,QFRQFOXVLRQWKLVSDSHUSURYLGHVHYLGHQFHEDVHG UHFRPPHQGDWLRQV DQG RXWOLQHV SULRULWLVHG VWUDWHJLHV IRUSUHSDULQJ JUDGXDWHV ILW IRU WKH HYROYLQJ GHPDQGV RI WHFKQRORJ\\DQGGLJLWDOEDVHGLQGXVWULHVKeywordsóTVET Instructor; Industry 4.0; Technology; Digitalisation; Pedagogical Innovation; Practical Strategies; Graduate Outcomes I. INTRODUCTIONThe backdrop of this study is shaped by two global phenomena: the accelerating wave of digitalisation across industries and the disruptive impact of the COVID-19 pandemic. These phenomena have accelerated the shift toward Industry 4.0, exposing digital divides and revealing the limitations of traditional teaching methods. The transition to Industry 4.0 has fundamentally reshaped global workforce demands, requiring new skill sets that integrate human capabilities with technological advancements [6]. As industries evolve, education systems must respond by equipping learners with both technical and adaptive competencies. In Malaysia, this shift has exposed critical gaps in the readiness of TVET instructors, particularly in digital pedagogy and industryrelevant expertise [18][14][10]. These challenges are compounded by persistent infrastructural and skills based digital divides. While instructors who frequently use technology demonstrate stronger classroom management and digital fluency [10] [9], many continue to face limited access, inconsistent digital skills, and a lack of standardised support systems [5] [4] [13] [15]. Such disparities hinder the effective implementation of digital TVET, especially in delivering highquality, technology-aligned learning experiences [11] [18].Moreover, traditional teaching and assessment methods often lack authenticity, standardisation, and constructive feedback mechanisms, limiting their relevance in a technology-driven economy [19] [1] [8]. As a result, there is a growing call for more dynamic, workplace-aligned instructional strategies that better reflect industry realities [19] [6] [2].Despite these systemic shifts, the role of the instructor remains unattended. There are no globally mandated guidelines tailored to the evolving needs of TVET instructors [14], and pedagogical digital competence is often overlooked in competency standards [16]. Instructors unfamiliar with technology integration face difficulties adapting to digital environments leading to a misalignment between policy objectives, industry needs, and classroom realities [17] [3] [7] .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7192

[12]. This paper addresses these challenges by proposing a structured instructional model that puts the instructor at the centre of digital transformation and shaping quality. The model aims to equip instructors with practical strategies for selecting content, organising learning, delivering instruction, and conducting authentic assessments in digital and hybrid settings, thereby improving quality, relevance, and student readiness for the demands of Industry 4.0.II. OBJECTIVESThe current implementation of Digital TVET lacks a structured instructional guide that aligns with Industry 4.0 needs. Instructors often struggle with content selection, technology integration, innovative delivery, and competencybased assessments. This paper explores instructional design strategies to enhance TVET quality by analysing the challenges faced by technical TVET instructors in managing the day-today L&T process and developing a comprehensive model to address these challenges as practical solution that can be systematically applied across TVET institutions in Malaysia.III. METHODOLOGYA total of 74 technical TVET instructors selected through purposive sampling from manufacturing and mechanicalrelated programmes participated in the analysis, design and development and validation phase. In the initial phase, surveys were conducted with 18 instructors (10 male, 8 female) to identify key challenges in managing digital learning and teaching (L&T) processes in TVET settings. The responses highlighted the need for structured instructional support, digital competence development, and guidance in technology integration. To design the model, consensus-building methods were used involving nine subject matter experts. The Nominal Group Technique (NGT) was employed to generate and prioritise ideas, followed by Interpretive Structural Modelling (ISM) to map interrelationships between instructional elements across four key dimensions: content, organisation, delivery, and evaluation. The model was then validated by 13 additional experts using the Fuzzy Delphi Method (FDM). These experts, selected for their experience in TVET systems, evaluated the relevance, sequence, and applicability of the model using a 7-point linguistic scale. This multi-phase methodology ensured that the I-CODE model was developed based on real-world instructional challenges, validated by practitioners, and structured to support systematic application across diverse TVET contexts in Malaysia.IV. FINDINGSA. Instructors Digital Technology ReadinessThe analysis revealed that most technical TVET instructorsdemonstrated a positive orientation toward digital teaching. Survey results showed that 80% of instructors perceived their pedagogical digital competence as high across the four key instructional dimensions: content, organisation, delivery, and evaluation. Notably, there was a 33.8% increase in the application of digital technology following the COVID-19 pandemic, indicating both heightened awareness and an increased readiness to integrate technology more deeply into instructional practices. These findings highlight a strong foundation for digital adoption and underscore a clear opportunity to formalise technology use through structured guidance. This reinforces the urgent need for a comprehensive model to help instructors leverage digital tools effectively supporting innovation, relevance, and success in the technology-driven TVET landscapeB. Instructional Challenges in Digital TVETDespite this growing readiness, instructors identifiedbarriers that limited the effectiveness of digital learning. The most critical challenges included: Infrastructure gaps, particularly unreliable internet andlimited access to devices. Lack of structured guidelines for content selection andassessment planning. Low engagement among students in digital settings. Limited digital resources and insufficient training increating interactive content. Concerns about assessment integrity and the inabilityto validate practical skills remotely. Absence of ongoing technical support, contributing toinconsistent quality.These limitations affect all four instructional dimensions, reaffirming the need for a structured framework tailored to the digital context of TVET.C. Instructor Recommendations to Improve L&T in DigitalTVET SettingsBased on the findings, instructors shared a range of practicaland strategic recommendations to address the challenges they face in digital L&T. These recommendations directly informed the development of the I-CODE model and reflect the collective insights of experienced practitioners across the TVET landscape. Key recommendations include: Improving Infrastructure and Connectivity: Ensuringreliable and stable internet access is fundamental for theconsistent delivery of digital instruction. Access to High-Quality Digital Content: Instructorsemphasised the need for engaging, interactive, andpractical digital materials, particularly for technical andhands-on subjects. Providing Clear Guidelines and Toolkits: Participantshighlighted the importance of structured guidance onselecting and using relevant apps, platforms, and digitaltools to support synchronous and asynchronoussessions. Strengthening Technical Support and Training:Ongoing professional development and access toinstructional design support were seen as essential forimproving pedagogical digital competence. Enhancing Learner Engagement: Strategies such asgamification, contextual learning, and the use ofimmersive technologies (e.g., AR/VR) were.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7193

recommended to maintain student interest and simulate real-world scenarios. Promoting Collaboration: Forming expert teamsinvolving senior instructors, junior staff, and ICTprofessionals was encouraged to co-develop contentand improve instructional delivery. Implementing Authentic Assessments: Instructorsadvocated for assessments aligned with real-worldtasks that measure both technical competencies andhigher-order thinking skills. Standardising Delivery Practices: The need for aunified approach in delivering digital lessons, includingtemplates, schedules, and learner expectations, wasconsistently expressed to ensure consistency andscalability.These instructor-driven insights formed the foundation of the! modelís! instructional! dimensions! which! contributed! to! a!realistic, practitioner-informed framework for managing digital L&T in Malaysian TVET institutions.D. Content Dimension Proposed CharacteristicsContent should be designed around complete, work processoriented tasks that integrate key technical competencies such as analysis, interpretation, optimisation, and troubleshooting. In order to enhance engagement and accessibility:· Materials should be bite-sized, reusable, andmanageable within a defined timeframe.· SMART content is encouraged, allowing students toself-select learning pathways based on individualinterests and pace.· Flexibility enables the same content to be adaptedacross various contexts to improve learnability.· Assessing studentsí!prior!knowledge!ensures!contentrelevance and scaffolding.· Problem and project-based approaches arerecommended to foster holistic, real-worldcompetencies aligned with industrial demands.E. Organisation Dimension Proposed CharacteristicsEffective organisation of digital instruction supportsefficient learning flow and teamwork. Recommendations include:· Cross-curricular collaboration involving seniorinstructors, junior staff, and ICT experts to improvecontent and planning quality.· Use of both synchronous and asynchronous formats toprovide flexibility and ensure accessibility for allstudents.· Adoption of a Learning Management System (LMS)to centralise content, track progress, and managelearning activities.· Structured lesson planning and scheduling, alignedwith program outcomes and student needs.· Implementation of feedback mechanisms (e.g., postsession reviews) to ensure continuous improvementand learner responsiveness.· Practical solutions such as renting or subscribing toLMS platforms are suggested for institutions withlimited resources.F. Delivery Dimension Proposed CharacteristicsThe delivery dimension emphasises student-centred,industry-relevant instructional methods:· Shift from teacher-led to active learning strategies,including problem-based learning, real-worldsimulations, and team-based projects.· Embed the 4Cs (critical thinking, communication,collaboration, creativity) into learning activities.· Facilitate small-group tasks that develop personal,interpersonal and technical skills.· Incorporate contextual learning, grounded in actualworkplace practices and aligned with national TVETstandards.· Pre-assessment of studentsí! understanding! andreadiness allows for differentiated instructionaldelivery.· Establish technical guidance teams composed ofinstitutional and industry experts to mentor instructorsand bridge the classroomñindustry gap.G. Evaluation Dimension Proposed CharacteristicsAssessment in digital TVET must be authentic, continuous,and meaningful that is aligned with real-world competencies:· Use of hybrid assessment methods, integrating theoryinto hands-on, project-based evaluations.· Define clear, context-specific performance criteria,supported by rubrics with multiple performanceindicators.· Implement real-time and recorded digital assessmentsto evaluate procedural and process-based taskseffectively.· Ensure fairness and transparency through multipleevaluators and documented criteria.· Include trainer evaluations to measure classeffectiveness, content relevance, and learnerparticipation, supporting continuous instructionalimprovement.H. Evidence-based L&T Process ModelThe proposed characteristics were meticulously analysed,prioritized according to their alignment with the objectives. The L&T process model was developed using a rigorous, evidencebased process, grounded in both instructor experience and expert consensus. The initial findings analysed from 18 technical TVET instructorsí input, were further refined and prioritised through multiple consensus-building techniques to ensure relevance, practicality, and transferability across TVET institutions. A total of twelve key themes were identified and structured into the four dimensions, forming a holistic and integrated model for managing digital L&T. To verify the robustness of this model, three structured methods were employed:.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7194

· Nominal Group Technique (NGT): Used to elicitexpert input and prioritise instructional elementscollaboratively.· Interpretive Structural Modelling (ISM): Applied tomap logical relationships among components,ensuring a coherent and implementable sequence.· Fuzzy Delphi Method (FDM): Involved 13 additionalTVET experts to validate each characteristic andassess!the!modelís!structure!using!a!7-point linguisticscale.The validation process produced strong consensus results:· 100% agreement on the appropriateness andsequencing!of!the!modelís!four!dimensions!(Content,Organisation, Delivery and Evaluation).· 100% endorsement of its suitability to supportworkforce development and TVET transformation.· 99% acceptance of the model's applicability in realworld digital teaching environments.These! results! underscore! the! modelís! credibility! as! a!practical instructional framework for Malaysian TVET institutions. The L&T process model is not only conceptually sound but also empirically grounded, designed to support instructors in adapting to digital transformation while maintaining instructional quality and alignment with industry needs.!Such!high!validation!affirms!the!modelís!potential!as!a!comprehensive, adaptable, and effective tool for structuring and enhancing digital L&T practices in technical and vocational education.V. DISCUSSIONThe L&T modelís!development!process,!which!is!grounded!in data, shaped by expert input, and validated through structured consensus, reinforces its practicality and adaptability. With full expert agreement on its structure and sequence, the I-CODE model stands out not only as a conceptual tool but also as a ready-to-implement solution for national deployment. The L&T process model addresses the urgent need for structured, evidence-based instructional guidance in the context of digital TVET transformation. As highlighted through instructor input and expert validation, the transition to digital L&T environments introduces complex demands that go beyond simply using technology. They require fundamental shifts in instructional practices, encompassing not only pedagogy, planning, and assessment, but also the integration of digital tools, the design of learner-centred environments, the development of industry-relevant content, and the redefinition of instructor roles to align with the dynamic demands of the digital and! industrial! landscape.! Each! of! the! modelís! four!dimensions reflects this reality:· Content dimension ensures instructional material isnot only digitally delivered but also aligned withindustry-relevant, real-world, work-process-orientedcompetencies.· Organisation dimension promotes collaborativeplanning and efficient scheduling, which are essentialfor blended and asynchronous environments.· Delivery dimension challenges conventional, teachercentred methods by introducing active learning,industry-aligned tasks, and digital engagement tools.· Evaluation dimension brings credibility andtransparency to digital assessment, emphasisingauthenticity, feedback, and outcomes-basedmeasurement.In response to the challenges identified and the expertvalidated priorities established through this study, the I-CODE model was developed as a structured and scalable solution to enhance the quality of digital L&T in TVET settings. This model effectively addresses the evolving role of instructors, development of pedagogical digital competence, challenges related to digital adaptation, integration and instruction, and harmonize practices with the demands of Industry 4.0.A. I-CODE ModelThe I-CODE model is designed specifically for technicalTVET instructors, positioning them as key drivers in managing the instructional process within a digital and technology-driven environment. It provides clear, practical guidance across four critical instructional dimensions: Content, Organisation, Delivery, and Evaluation; each addressing specific issues raised during the data collection and expert validation phases. More than a theoretical framework, the I-CODE model reflects real instructional needs and institutional realities to support digital integration, promote authenticity, increase student engagement, and align teaching practices with the demands of Industry 4.0. Its modular structure allows for flexible implementation in both fully digital and blended.The practical implications of the I-CODE model on the instructor's role in TVET settings are significant. The model offers technical TVET instructors a structured guide to navigating the complexities of the L&T process in the Digital TVET landscape. In general, the I-CODE model developed addressed the concerns raised in the problem statement.Additionally, the I-CODE model introduces innovative elements that challenge traditional instructional approaches. It emphasizes flexibility in content, design in a work processoriented manner with complete tasks or processes and specific technical competencies, challenging the dominance of teachercentred and content-fixed driven instruction. Fig. 1 below displays the I-CODE model..219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7195

Fig. 1 The I-CODE ModelThe model also recognizes the role of technology in education and training, expanding the possibilities for instructional delivery and emphasizing the importance of digital literacy and 21st-century skills. By adopting this model, TVET instructors can enhance the consistency, relevance, and quality of their digital teaching practices, ensuring that their graduates are better prepared for the rapidly evolving workforce landscape. By applying this model across Malaysian TVET institutions, instructors can systematically improve instructional quality, increase student engagement, and better align training outcomes with the demands of Industry 4.0. Moreover, the model supports scalable integration of existing technology platforms, making it suitable for fast execution without requiring significant infrastructure build or overhauls.This structured approach to managing the L&T process positions instructors not just as content deliverers, but as architects of digital learning environments. In doing so, the ICODE model contributes meaningfully to workforce development, institutional readiness, and the broader goal of national TVET transformation.B. The Evolving Role of InstructorsTechnology integration opens opportunities for the roles oftechnical TVET instructors to evolve, and new role emerges. The I-CODE model introduces technical TVET instructors as learning facilitators. One who is the subject matter expert and facilitates the learning by meaningful content engaging activities to bring about the desired outcomes amongst students and prepare for a conducive and supportive environment. Thus, the technical TVET instructor's evolving role in the context of Digital TVET is as follows:· Facilitator of Online or Remote LearningWith the increasing adoption of online learningplatforms and digital tools, technical TVET instructorscan assume the role of facilitators in the virtuallearning environment.· Curator of Digital ContentAs the digital landscape expands, technical TVETinstructors can curate and develop digital content thataligns with industry demands and the learningobjectives of their programmes. They can source,evaluate, and customize digital resources to enhancethe instructional materials available to students.· Integrator of TechnologyPreviously, instructors were often seen as the primarysource of information, while students played passiveroles. However, the model promotes a learner-centredapproach, where instructors become facilitators oflearning· Advocates of Lifelong LearningThe need for continuous learning and upskilling isparamount in the digital age. Technical TVETinstructors can be lifelong learning advocates,encouraging students to embrace a growth mindset andactively pursue professional developmentopportunities.C. Reshaping Learning and TeachingA demand emerges to transcend conventional instructionalparadigms with the aim of elevating the quality of training. Infusing training content with higher-order cognitive processes and competencies becomes paramount, fostering intellectual rigour and critical thinking among students. These sought-after skills and elevation necessitate the seamless integration of project-based content into curricula, offering students opportunities to engage in practical applications, complex problem-solving, and analytical reasoning. Such an approach bolsters the overall quality of education by nurturing the skills and intellectual capacities required to navigate the complexities of the contemporary workforce.The cornerstone of quality training resides in the meticulous preparation undertaken by technical TVET instructors. Maintaining a commitment to thorough preparation encompasses carefully planning and scheduling instructional activities. This diligence is essential to ensuring that the educational experience is characterized by clarity, structure, and effectiveness. Furthermore, the good practice of gathering immediate feedback and reflections from students after each instructional session emerges as a powerful mechanism for continuous improvement. By soliciting, acting upon, as well as providing specific and constructive feedback, instructors can adapt and refine their pedagogical approaches, ultimately enhancing the quality of instruction and student learning outcomes.Integrating industry expertise into the TVET setting is a jump-start in delivering contextualized learning experiences. Involving industry experts in technical guidance roles imparts not only invaluable real-world insights but also aligns instructional practices with the evolving demands of the workforce. Additionally, the infusion of authentic industry work into curricula creates a bridge between the theoretical and practical domains, heightening the relevance of training. Delivery strategies can be thoughtfully tailored to assess and .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7196

accommodate individual learner levels of understanding to maximize the impact of such contextualization. This personalized learning approach recognizes each student's unique needs and capabilities, contributing to the overall quality of TVET.Upholding rigorous standards in assessment practices is foundational to maintaining the quality of learning. Consistency in using rubrics and transparent criteria for assessment is essential, ensuring that students are evaluated fairly and objectively. Additionally, a commitment to trainer evaluation as an integral part of the assessment process reinforces quality assurance measures. By continuously monitoring and appraising instructors' performance, institutions can uphold standards of excellence. Adherence to a criterion-referenced and rubrics-based approach further solidifies the commitment to quality, providing a structured framework for evaluating student performance and maintaining educational rigour.D. Impact on TVETThe implementation of the I-CODE model is expected toproduce substantial impact across the Malaysian TVET landscape,!particularly!in!supporting!the!nationís!shift!toward!Industry 4.0 and the digitalisation of education and training. By providing a structured framework for digital L&T, the model directly addresses gaps in pedagogical digital competence, instructional consistency, and assessment quality among TVET instructors. It empowers instructors with clear guidance on content development, lesson delivery, and authentic assessment, aligning classroom practices with the expectations of industry, standards and policy.The model also contributes to:· Improved graduate readiness, by embedding realworld skills, workplace scenarios, and problemsolving into the learning process.· Institutional transformation, by enabling scalableadoption of digital strategies without requiring majorinfrastructural changes.· Professional development, through capacity buildingof instructors via model-driven multipliers trainingand peer collaboration.Aligned with the goals of the higher TVET initiative, the ICODE model offers a roadmap for upgrading instructional practices, ensuring that Malaysian TVET institutions remain relevant, competitive, and capable of producing future-proof talent for the digital economy. It is ready to be implemented. The model, designed to address the needs of technical instructors in the mechanical and manufacturing fields, is particularly aligned with the priority sectors identified under national strategic agendas, including Electrical & Electronics, Automotive, Semiconductor, Data Services, Aerospace, Pharmaceuticals, and Chemical & Petrochemicals.E. Benefits to Society and IndustryAlthough the I-CODE model is designed as a practicalframework for TVET instructors, its benefits extend far beyond the classroom, impacting both society and the industrial sector. By promoting high-quality, consistent, and digitally aligned instruction, the model contributes to the development of a future-ready workforce equipped with both technical expertise and essential 21st-century skills. At its core, the I-CODE model adopts a human-centric approach, recognising that instructors are not just content deliverers, but architects of meaningful learning experiences. By placing instructors at the centre of digital transformation, the model empowers them to facilitate learning that is contextual, adaptive, and relevant to students' real-world! environments.! This! directly! supports! the! modelís!purpose as stated in the title, reshaping learning and teaching for a technology-driven digital industry. From a societal perspective, this instructor-led approach helps ensure that students across different regions and institutions receive equitable access to engaging, industryrelevant training. It strengthens the inclusivity of the national TVET system and promotes broader participation in digital learning. For industry, the model supports a stronger talent pipeline by aligning classroom practices with evolving workplace demands. It ensures that graduates are not only technically competent, but also capable of abstract competencies which include critical thinking and complex problem-solving skills, communication, and digital collaboration,! key! attributes! for! thriving! in! Malaysiaís! fastchanging industrial landscape. Ultimately, the I-CODE model contributes to a more agile, inclusive, and human-centred education system, preparing both instructors and students to navigate and shape the future of work.F. Integration of Existing TechnologiesOne of the key strengths of the I-CODE model is its abilityto integrate seamlessly with technologies that are already in use across Malaysian TVET institutions. Rather than requiring new systems or infrastructure, the model supports the strategic use of existing digital platforms, tools, and resources to deliver high-impact learning experiences. Commonly availabletechnologies such as LMS, including Moodle, Google Classroom, and MyGuru, can be used to organise content, manage assessments, and facilitate communication. Instructors can also utilise productivity and collaboration tools like Microsoft Teams, Google Meet, Zoom, and WhatsApp to conduct synchronous sessions and engage with students in real time. For interactive content and learner engagement, platforms such as Kahoot!, Quizizz, Canva, and Padlet or familiar platforms are recommended. These tools support gamified learning, visual communication, and formative assessment, allof!which!are!aligned!with!the!modelís!delivery!and!evaluation!dimensions. Instructors are also encouraged to explore immersive technologies, including Augmented Reality (AR) and Virtual Reality (VR) tools, which are increasingly accessible and effective in delivering practical simulations and skills-based training. By leveraging on familiar technology and widely used, the I-CODE model ensures that implementation is costeffective, time-efficient, and sustainable. This also supports greater instructor confidence and consistency, reducing the learning curve associated with digital adoption..219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7197

G. Environmental Sustainability ConsiderationsAlthough the I-CODE model is pedagogical in focus, itsimplementation supports broader goals of environmental sustainability through digital transformation in TVET. By encouraging technology-driven L&T, the model promotes flexible, resource-efficient! practices! that! reduce! the! sectorís!environmental impact. Key sustainability aspects include:· Reduced reliance on printed materials such astextbooks, handouts, and paper-based assessments,contributing directly to lower paper consumption andprinting waste.· Minimisation of travel and physical logistics for bothinstructors and learners through remote or hybridlearning options, effectively reducing the overallcarbon footprint associated with traditional face-toface delivery.· Flexible digital content that can be reused, adapted,and distributed without the need for reprinting orresource duplication, promoting sustainable teachingpractices at scale.· Lower dependence on energy-intensive infrastructure,as sessions conducted online reduce classroomoccupancy and the associated use of lighting, airconditioning, and equipment.· Reduced use of physical tools or heavy machinery fortraining, where AR/VR or simulation technologies cansubstitute resource-heavy practical sessions.By embedding digital methods into day-to day instruction, the I-CODE model enables a more environmentally conscious approach in TVET. It empowers instructors to deliver quality training while supporting national priorities for green practices and education for sustainable development. The I-CODE model is specifically designed for instructors within Malaysian TVET institutions. Its structure, flexibility, and reliance on existing technologies make it highly executable within a short timeframe without the need for major systemic overhaul or investment in new infrastructure. Several factors contribute to its fast execution potential:· Validated and ready-to-use model: With expertconsensus and clearly defined instructionaldimensions, the model is not conceptual, it isimplementation-ready.· Minimal infrastructure requirements: It leverageswidely available tools such as Moodle, GoogleClassroom, Microsoft Teams, and existing LMSplatforms, reducing deployment complexity.· Training alignment with existing systems: The ICODE training can be embedded within currentcontinuous professional development (CPD)programmes or instructor onboarding.· Scalable for national rollout through a phasedapproach: The model supports gradual expansion,beginning with a pilot group and expanding to allinstitutions via master trainer replication and peermentoring.· Modular structure: Institutions can adopt the modelone dimension at a time (e.g., starting with content anddelivery), making it adaptable to different readinesslevels.These features enable the model to be implemented efficiently, within months rather than years, while maintaining instructional quality, scalability, and institutional relevance. Its adaptability ensures that even resource-constrained institutions can begin immediate application with minimal barriers.I. CONCLUSIONTVET frontliners are trapped in the digital shift. While the transformation of TVET towards digitalisation is inevitable, many instructors are facing this shift without structured guidance, sufficient training, or the tools to succeed. The ICODE model was developed in direct response to this challenge. Grounded in real-world instructor input and expert validation, the model provides a practical instructor-focusscalable framework for managing digital L&T across four core dimensions: Content, Organisation, Delivery, and Evaluation. Its design ensures that implementation is flexible, inclusive, and aligned with the realities of hybrid learning environments. The I-CODE model recognises that meaningful learning is notdriven by technology alone, but by empowered instructors whocan translate tools into transformation.Shifts are uncomfortable, but the price of not shifting is greater than the discomfort of the shift itself. Quality starts in the classroom. While technology is an enabler, it is the competence, adaptability, and innovation of technical TVET instructors that ultimately shape the quality of learning. Investing in instructor development is no longer a choice, it is a necessity. If we are to prepare students for the demands of a digital, technology-driven world, we must first prepare the instructors. The I-CODE model is more than a guide; it brings clarity to the instructional process and provides a focused pathway to reshape learning and teaching for the demands of a technology-driven digital industry.REFERENCES[1] Azmanirah, A. R., Hanafi, N. binti M., Mukhtar, M. bt I., & Ahmad, J. bin., (2014). Assessment Practices for Competency based Education and Training in Vocational College, Malaysia. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 112(Iceepsy 2013), 1070ñ1076. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.01.1271[2] Carter, R. A., Rice, M., Yang, S., & Jackson, H. A. (2020). Self-regulated learning in online learning environments: strategies for remote learning. Information and Learning Science, 121(5ñ6), 311ñ319. https://doi.org/10.1108/ILS-04-2020-0114[3] Chuah, Kee-Man & Mohamad, Fitri Suraya. (2020). Emergency Remote Teaching Scenarios, Struggles and Soundboxes: A Case Study on Malaysian Teachers. Interaction Design and Architecture(s). 42. 13-28. https://doi.org/10.55612/s-5002-046-001[4] Gan, I., & Sun, R. (2021). Digital Divide and Digital Barriers in Distance Education during COVID-19. Hawaii International Conference on System Sciences (HICSS). https://hdl.handle.net/10125/71205[5] ILO. (2025). Responses of technical and vocational education and training institutions!to!the!needs!of!industryís!digital!transformation!in!South-East Asia. International Labour Organization.Responses of technical and vocational education and training institutions to!the!needs!of!industryís!digital!transformation!in!South-East Asia[6] Ivaldi, S., Scaratti, G. and Fregnan, E. (2021), Dwelling within the fourth industrial revolution: organizational learning for new competences, processes and work cultures. Journal of Workplace Learning, Vol. aheadof-print No. ahead-of-print. https://doi.org/10.1108/JWL-07-2020-0127.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7198

[7] Kidd, W., & Murray, J. (2020). The Covid-19 pandemic and its effects on teacher education in England: how teacher educators moved practicum learning online. European Journal of Teacher Education, 43(4), 542ñ558. https://doi.org/10.1080/02619768.2020.1820480[8] Liu, Z. J., Tretyakova, N., Fedorov, V., & Kharakhordina, M. (2020). Digital literacy and digital didactics as the basis for new learning models development. International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET), 15(14), 4-18. https://doi.org/10.3991/ijet.v15i14.14669[9] Lo, K.S., & Alias, Bity Salwana, binti. (2024). Technology Leadership and Teachers' Technology Integration in Malaysia: Concept and Issues. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, 13(4), 3713ñ3732. https://doi.org/10.6007/ijarped/v13-i4/24376[10] Parua, R., & Yang, W. (2024). The driving logic of digital transformation in TVET. Vocational and Technical Education. https://doi.org/10.54844/vte.2024.0590[11] Romanova, G., Petrenko, L., Romanov, L., Kupriyevych, V., & Antoniuk, L. (2024). Digital technologies as a driver of professional development of teachers of vocational education establishments. Education and Upbringing of Youth in New Realities: Perspectives and Challenges, 1(1), 45ñ58.[12] Spˆttl, G. (2020). AUTO 4.0: Anticipation of Skills for Employees Due to Digitalization - Identification! of! ëOccupational! Profilesí.! Web! of!Science. https://doi.org/10.5772/intechopen.90185[13] Spˆttl, G., Parvikam, S., & Paryono, P. (2021). Fit for Industry 4. 0 Innovative Learning and Teaching for Digitalization and Automation. Vocational Training, work and innovation-Main series, volume 61. Media GmbH & Co. KG,Bielefeld. ISBN (Print): 978-3-7639-6762-9 ISBN (EBook): 978-3-7639-6763-6 https://doi.org/10.3278/6004870w[14] Stolte, Harry. (2021). Digitalization and TVET Teacher Training ñRequirements and Profiles. GIZ TVET Germany. International Conference on Digitalisation in Vocational Education and Training. 8 September -19 October 2021. GIZ TVET Academy, Germany.[15] Tucker, M. (2016). High-Performance Teacher Education: An Essential Component of the New System. Retrieved 20 February 2022 from https://www.edweek.org/teaching-learning/opinion-high-performanceteacher-education-an-essential-component-of-the-new-system/2016/02[16] Xin, Y., Tang, Y., & Mou, X. (2024). An empirical study on the evaluation and influencing factors of digital competence of Chinese teachers for TVET. PLOS ONE, 19(9), e0310187. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0310187[17] Yang, Xinbin., & Wu, Wenxi. (2024). Advancing digital transformation in TVET through international cooperation: Approaches by the UNESCO Chair on Digitalization in TVET. https://doi.org/10.548,(2024); 44/vte.2024.0585[18] Yulin, N., & Danso, S. D. (2025). Assessing pedagogical readiness for digital innovation: A mixed-methods study. arXiv preprint arXiv:2502.15781. https://doi.org/10.48550/arXiv.2502.15781.[19] Zhong, Z., & Juwaheer, S. (2024). Digital competence development in TVET with a competency-based whole-institution approach. Vocational and Technical Education. https://doi.org/10.54844/vte.2024.0591.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7199

60$57(/(&752'(6725(:,7+,276DEUL+DNLPELQ6DGUL, 0RKDPDG%DGUXQELQ$VUL, 0RKDPDG$]LPELQ.DGLV & 0RKG,NKZDQELQ5RVGL1Bahagian Pengurusan Pelajar & Latihan2Bahagian Teknologi Kimpalan3Bahagian Teknologi Penyamanan & Penyejukbekuan Udara 4Bahagian Teknologi Komputer Sistem Institut Latihan Perindustrian Labuan Corresponding email: [email protected]$EVWUDFWfflThe \"Smart Electrode Store with IoT\" project by Institut Latihan Perindustrian Labuan addressesthe inefficiencies in managing electrodes in the Welding Department. This innovation, integrating IoT technology, utilizes components like Arduino Uno, ESP32, infrared sensors, and barcode readers to automate the exchange and tracking of electrodes. The main objective is to streamline the inventory process, ensuring efficient use of electrodes while easing the storekeeper's duties. The project's design allows students to exchange used electrodes for new ones by scanning their NDP cards, ensuring only authorized users can be accessed the machine. Data regarding the usage of machine will be stored in the cloud, providing trainers and storekeepers with real-time information to monitor and manage inventory effectively. This approach not only reduces electrode wastage but also enhances accountability among students. In terms of novelty and creativity, the Smart Electrode Store with IoT stands out by incorporating IoT features specifically tailored for educational settings, as opposed to conventional vending machines designed for general consumer use. Its capability to store and analyse data over time facilitates improved resource management and operational efficiency, aligning with the principles of Industrial Revolution 4.0. Deployment of this technology benefits various stakeholders. For students, it offers a streamlined process to access necessary electrodes without manual intervention. Storekeepers benefit from reduced manual inventory checks, while trainers can better track and assess student activities and electrode usage. Overall, the Smart Electrode Store with IoT project, with its focus on IoT integration and sustainability, aims to modernize material management in industrial training institutions, supporting the theme \"Revolusi Data dan Inovasi TVET\" in the Konvensyen TVET Madani 2025 (MTC2025). .H\\ZRUGVffl Internet of Things (IoT), electrode wastage, cloud, Industrial Revolution 4.0 ,1752'8&7,21In the 20th century, technology, inventions, and science have grown rapidly and continue to evolve, providing greater convenience in human life [1]. The demand for automated machines has increased due to their ability to make various tasks easier and more efficient (Murena, 2018). For instance, manual check-in and check-out processes in stores have been replaced by digital systems, proving that technological implementation improves operational efficiency. In response to this, the project aims to develop a Smart Electrode Store based on the Internet of Things (IoT), utilizing components such as microcontrollers (Arduino Uno and ESP32), Infrared Sensors, Barcode Readers (GM65), LEDs, and others. The main goal is to enhance and simplify the management of Bahan Guna Habis (BGH), specifically electrodes used in the Welding Department. This machine will allow ILJTM students to exchange used electrodes for new ones in a more systematic manner. The initiative addresses issues commonly faced by storekeepers, such as difficulties in tracking stock levels and usage, as well as uncontrolled electrode consumption by students, which leads to wastage. Therefore, the project objectives are to control electrode usage in the Welding Department, identify students who do not perform their tasks, and assiststorekeepers in monitoring and recording daily, weekly, and monthly usage effectively.  0$7(5,$/6$1'0(7+2'6Ϯ͘ϭŽƐƚffiƐƚŝŵĂƚŝŽŶ/ƚĞŵƐ ĞƐĐƌŝƉƚŝŽŶ hŶŝƚ WƌŝĐĞ;ZDͿŽĚLJĨƌĂŵĞ ,ŽůůŽǁϭΗdžϭΗdžϲŵ ϭ ϯϬ.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7200

WůLJǁŽŽĚ ϮΖdžϰΖdžϱŵŵ ϮϬ^ĞƌǀŽŵŽƚŽƌ ^'ϵϬ Ϯ ϭϱWŽǁĞƌďĂŶŬ ϭϬϬŵŚ ϭ ϯϱDŝĐƌŽĐŽŶƚƌŽůůĞƌffi^WϯϮ ϭ ϮϬƌĚƵŝŶŽhŶŽZϯ ϭ ϮϱtŝƌĞƐ:ƵŵƉĞƌǁŝƌĞŵĂůĞĂŶĚĨĞŵĂůĞϭ ϱ^ƉƌĂLJ ůĂĐŬƉĂŝŶƚ ϭ ϴĂƌĐŽĚĞƐĐĂŶŶĞƌ 'Dϲϱ ϭ ϭϯϬdŽƚĂů Ϯϯϴ.Table 1: Cost estimation for Smart Electrode Store 2.2 Smart Electrode Store Initial Idea Figure 1: Flow chart Figure 1, the idea generally come out by the brainstorming ideas among the team member. The brainstorming part include the research that we made based on the problem statement and the trends that occur in an institute. Then, an idea was coming out for a new product. The process followed by modelling a simple prototype. At first, the design was rejected by the discussion among team members. The project being reviewed and proceed with the refinement of the prototype. A quick design was made by a sketching and drawing by using SolidWorks. Finally, the prototype undergoes a new phase which are designing the prototype and testing it in the Welding Department.  5(68/763.1 Novelty and Creativity &ULWHULD 6PDUW(OHFWURGH6WRUH 1RUPDO 9HQGLQJ0DFKLQH2ULJLQDOLW\\6FRUH1. Suitable for storeand warehouse inorder to control theuse of inventories,equipments anditems.1. One of thealternative waysfor students toget food fastand cheap [2].)HDWXUH$QDO\\VLV1. Can only be accessfor students withregistered NDPcard.2. Data information ofa students will bestored in cloud.3. Able to monitorstudent!s dailyactivity.1. Can be boughtthe items byusing bank cardand select theproduct.,QQRYDWLRQ,GHD1. The idea for thisproject come outwith a solution tocontrol theelectrode in aninstitute.2. Smart VendingMachine work as aplatform for storekeepers to keep their electrode in this machine and able to collect the data of daily uses. - /RQJ7HUP,PSDFW1. This project willhave atransformativeeffect and will set anew standard attime to time.2. At this era, thissuch machine willbe remained longeras IndustrialRevolution 4.0 (IR4.0) approach inour country.1. Will remainrelevant to thefuture.Table 1: Difference between Smart Electrode Store and Normal Vending Machine .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7201

Figure 2: Data collection Figure 2 shows the results by using the Smart Electrode Store. Before the implementation of the Smart Electrode Store, there was frequent wastage of materials, such as electrodes being discarded while still usable, and instructors were unable to effectively identify students who were not actively participating in practical sessions. After the system was introduced, electrode usage became more controlled and trackable, with a total of 528 electrodes recorded in a week. Daily usage data allowed instructors to monitor individual participation and identify inactive students, reducing waste and improving accountability. The system also facilitated better stock management and budgeting through accurate usage records.  ',6&866,21The Smart Electrode Store developed in this project successfully addresses key challenges in the Welding Department at ILJTM, particularly in managing consumable materials such as electrodes. By integrating IoT elements like the ESP32 microcontroller, barcode reader (GM65), and cloud-based data logging, the system streamlines the process of tracking and distributing electrodes. It reduces reliance on manual supervision, enables accurate inventory records, and allows trainers to monitor student activity effectively. The use of student NDP cards as a verification tool ensures only authorized users can access the machine, promoting accountability and minimizing misuse. However, several areas can be further improved to enhance the system's robustness and scalability. First, the machine's user interface can be upgraded with a touch screen or mobile application for a more intuitive user experience [3]. Second, the durability of hardware components, especially sensors and motors, should be evaluated over extended usage to ensure reliability. Third, future iterations could incorporate real-time stock level alerts sent via SMS or email to the storekeeper, reducing downtime due to empty stock. Additionally, integrating machine learning algorithms could help predict usagetrends, enabling better inventory planning [4].  &21&/86,21This project is a low-cost Smart Electrode Store that integrated with IoT platform. According to the systematic literature research, vending machines are mostly preferred by people to vend things. Therefore, more researchers have developed various types of vending machines according to the function of vending products or services and customer requirements which are categorized into IoTbased and non-IoT based machines [5]. This Smart Electrode Store is categorized as IoT-based machine as it able to help storekeeper to control the electrodes easier and more efficient by the features it had. Other than that, Smart Electrode Store has the potential to remain relevant in the future as it able to control the used of electrode in store from time to time and able to help trainer to monitor their student!s daily activity. In this project also the material for the machine was selected based on environmental impact, considering distant competition venue and the suitable size to be carried on a plane. Lastly, this machine will still remain relevant in the future as it able to help our storekeepers to manage their consumable materials management more efficient and easier.5()(5(1&(6[1] V. Sibanda, \"Design of a High-tech VendingMachine,\" 30th CIRP Design 2020, p. 679, 2020.[2] T. Sharmilan, \"Vending Machine Technologies,\"International Journal of Science Basic and AppliedResearch (IJSBAR), p. 160, 2021.[3] M. N. M. Mansor, \"Vending Machine PurchasingExperience Among Students in the University'sResidential College,\" International Business,Economic and Entrepreneurship, p. 9, 2018.[4] E. Murena, \"Design of a Control System for a VendingMachine,\" 30th CIRP Design 2020, p. 760, 2018.[5] N. Ratnasri, \"Vending Machine Technologies,\" Basicand Applied Research (IJSBAR), pp. 160-166, 2021..219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7202

.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7203

Effect of Sound Chatter on Surface Roughness During CNC Face Milling of Aluminum 6061Kesan Bunyi Chatter terhadap Kekasaran Permukaan Semasa Proses Kisar Permukaan Muka CNC bagi Aluminium 6061Ts.Mohd.Khairulshahril bin IsaJabatan Mekanikal PemesinanInstitut Kemahiran Tinggi Belia Negara SepangSepang, [email protected]²This study investigates the impact of CNC facemilling parameters on surface roughness and sound chatter during machining of aluminum alloy 6061. A Box-Behnken Design (BBD) was employed to analyze the effects of spindle speed, feed rate, and depth of cut on both surface finish and chatter vibration. The experiments were conducted using a Haas UMC-750 CNC milling machine, with surface roughness measured via a Surfcorder SE300 profilometer and chatterrecorded using a sound level meter. ANOVA analysis identified significant factors influencing chatter and surface roughness, revealing that feed rate and depth of cut were primary predictorsof surface roughness, while spindle speed significantly affected chatter. A weak negative correlation (-0.206) between chatter and surface roughness was found. The study emphasizes realtime chatter detection for process optimization and suggests machine learning-based sensor fusion for improved chatter detection in future research.KeywordsóCNC milling, chatter, surface roughness, BoxBehnken Design, acoustic emissionI. INTRODUCTIONAluminum 6061 is widely used in industries such as aerospace, automotive, and manufacturing due to its high strength-to-weight ratio and good machinability (Davis, 1999). However, achieving superior surface finish in CNC milling is challenging due to chatter, a self-excited vibration that affects machining stability (Altintas & Budak, 2000). Chatter leads to poor surface roughness, tool wear, and reduced dimensional accuracy, resulting in increased costs and lower productivity (Li & Wong, 2020). The use of acoustic emission monitoring is emerging as a non-invasive method for real-time chatter detection (Gradisek et al.,2004).A. Problem StatementThe complex interaction between spindle speed, feed rate,and depth of cut in CNC milling influences both chatter and surface roughness. However, the exact correlation between chatter and surface roughness in aluminum 6061 remains underexplored. Understanding this relationship is crucial for improving machining efficiency and reducing manufacturing costs.B. Objectives1. Determine the optimal combination of spindle speed,feed rate, and depth of cut to minimize chatter andenhance surface finish.2. Quantify the correlation between sound chatter andsurface roughness in CNC face milling of aluminum6061.II. METHODOLOGYC. Experimental SetupExperiments were conducted using a Haas UMC-750 (5-axis) CNC milling machine with an 80mm face mill equipped with carbide inserts. The workpiece material was Aluminum 6061, cut into 90mm x 70mm x 35mm blocks:TABLE 1: Machine Parameter0DFKLQH3DUDPHWHUV6SHFLILFDWLRQCNC Machine Haas UMC-750Workpiece Material Aluminum 6061Cutting Tool Face mill (80mm, carbide inserts)Spindle Speed 1000 - 3000 RPMFeed Rate 0.2 - 0.6 mm/revDepth of Cut 0.5 - 1.5 mm.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7204

D. Experimental DesignA Box-Behnken Design (BBD) was used with 3 factors(spindle speed, feed rate, depth of cut) at 3 levels (low, medium, high), resulting in 27 experimental runs (Table 2).TABLE 2: Box-Behnken Design for CNC Face Milling Experiments1RRI5XQ6SLQGOH6SHHG530)HHG5DWHPPUHY'HSWKRI&XWPP1- 9 1000 (low)10 -18 2000 (medium) 0.2,0.4,0.6 0.5,1.0,1.519 - 27 3000 (High)E. Measurement Techniques Surface Roughness (Ra) - Surface roughness wasmeasured using a Surfcorder SE300 profilometer,recording Ra (average roughness), Rz (ten-pointheight), and Rq (RMS roughness). Sound Chatter (dB) - Chatter was recorded using aSLM-25 sound level meter positioned 50-100 mm fromthe cutting zone, using C-weighting to capture relevantvibration frequencies. Machining Time CalculationMachining time (T) was calculated using:T = L / FWhere:L = Workpiece length (90mm)F = Feed rate (mm/min)F. Resultsa) Surface Roughness Model· Feed rate (p < 0.01) and depth of cut (p < 0.05) weresignificant.· Quadratic model: Ra = 0.815 + 0.092B + 0.124C +0.156BC (R² = 0.876)b) Sound Chatter Model· Spindle speed (p < 0.001) and feed rate (p < 0.01)dominated.· Model: Chatter (dB) = 74.82 ñ 2.31A ñ 3.12B +1.89AB (R² = 0.893c) Optimization RESULT AND DISCUSSIONa) For Minimum Sound ChatterTo prioritize chatter reduction during CNC facemilling of Aluminum 6061, our analysis recommendsemploying high spindle speed (3000 RPM) combinedwith a high feed rate (0.6 mm/rev) and a moderatedepth of cut (1.0 mm). This parameter combinationminimizes self-excited vibrations (sound chatter:68.74 dB) by avoiding resonant frequencies andpromoting stable chip formation. However, thisconfiguration may marginally increase surfaceroughness! (Ra! \"! 0.557! µm)! due! to! heightened toolworkpiece engagement dynamics. Industrialapplications requiring noise control (e.g., workshopsafety or precision sensor environments) wouldbenefit from this trade-off, while secondary finishingoperations could address the compromised surfacefinish.b) For Best Surface FinishTo achieve the best surface finish during CNC facemilling of Aluminium 6061, it is recommended to usea moderate (middle-level) spindle speed combinedwith a low feed rate. Additionally, setting the depth ofcut at a mid-level contributes to minimizing surfaceirregularities. This parameter combination has beenfound to enhance surface quality significantly.However, it should be noted that this configurationmay lead to increased levels of sound chatter, whichshould be monitored and controlled to maintainmachining stability.c) For Balanced PerformanceA machining setup employing a slightly higher spindlespeed, with a moderate feed rate and mid-level depthof cut, offers a balanced compromise between surfacefinish and sound chatter. This configuration iseffective for maintaining acceptable surface qualitywhile minimizing excessive acoustic emissions,making it suitable for operations where bothproductivity and machining stability are critical..219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7205· Trade-offs existed between Ra and chatter:· 0LQLPDO5Dffi—Pffl 2000 RPM, 0.2 mm/rev, 1.0mm depth.· 0LQLPDO &KDWWHU fl G%ffl 3000 RPM, 0.6mm/rev, 1.0 mm depth.

G. ConclusiomsThe Design-Expert analysis provides valuable insights into the effects of spindle speed, feed rate, and depth of cut on sound chatter and surface roughness during CNC face milling of aluminum. The results highlight the trade-offs betweenminimizing sound chatter and achieving a high-quality surface finish. By leveraging the optimal conditions and recommendations, manufacturers can tailor the machining process to meet specific requirements for noise reduction, surface.REFERENCES>@ Altintas, Y., & Budak, E. (2000). Analytical prediction of stability lobes in milling. CIRP Annals, 49(1), 357-362.>@ Davis, J. R. (1999). Aluminum and aluminum alloys.>@ Gradisek, J., Govekar, E., & Grabec, I. (2004). Chatter detection in cutting operations. Mechanical Systems and Signal Processing, 18(5), 889-907>@ Li, H., & Wong, T. (2020). Modeling chatter vibrations in machining. Journal of Manufacturing Science and Engineering, 142(2), 1-12>@ Caron Engineering. (2025).>@ In-Process Surface Roughness Analysis for CNC Machined Parts. Retrieved from Caron Engineering 11. Chen, X., & Liu, X. (2019).>@ Acoustic emission monitoring in machining processes: A review. International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 105(1-4), 1341ñ1360. https://doi.org/10.1007/s00170-019- 04299.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7206

$5+9$&ffl5HDOLWL7HULPEXKAugmented RealityVHEDJDL$ODW%DKDQ0HQJDMDUGDODP$VDV.LWDUDQ3HQ\\HMXNDQTs. Mohd Saiffuddeen Bin Abd Aziz Jabatan Teknologi Mekanikal dan Pembuatan Kolej Vokasional Kluang, Johor, Malaysia [email protected]² Selaras dengan tema Revolusi Data dan Inovasi TVET,penggunaan teknologi Realiti Terimbuh (Augmented Reality) dalam pendidikan vokasional merupakan satu pendekatan inovatif yang memperkasa transformasi pengajaran berasaskan digital. Projek ARHVAC360 dibangunkan sebagai alat bantu mengajar interaktif yang memberi fokus kepada pemahaman sistem kitaran penyejukan dalam program Teknologi Penyejukan dan Penyamanan Udara (TPPU) melalui paparan 3D kitaran penyejukan seperti pemampat, pemeluwap, alat pemeteran dan penyejat. Kajian ini menggunakan pendekatan kajian tindakan berdasarkan refleksi terhadap amalan Pengajaran dan Pembelajaran (PdP) sedia ada yang mendapati pelajar sukar memahami konsep kitaran penyejukan yang merupakan asas penting dalam program TPPU. Melalui dua kitaran tindakan yang melibatkan penggunaan aplikasi ARHVAC360 dalam bengkel, penilaian dilakukan melalui pemerhatian, soal selidik, dan ujian sebelum dan selepas intervensi. Hasil kajian menunjukkan peningkatan signifikan dalam pemahaman pelajar dan penglibatan aktif semasa PdP. Penemuan ini membuktikan bahawa integrasi teknologi digital seperti Realiti Terimbuh mampu menyokong aspirasi High Growth High Value (HGHV) dalam melahirkan graduan TVET yang kompeten, berdaya cipta dan bersedia menghadapi cabaran industri 4.0. Cadangan penambahbaikan termasuk penambahan sistem pemantauan data interaksi pelajar dan peluasan kepada modul-modul lain dalam bidang TPPU. Kesimpulannya, ARHVAC360 bukan sekadar inovasi pengajaran, malah menjadi pemangkin kepada perubahan paradigma dalam landskap pendidikan TVET digitalnegara. Kata KuncióRealiti Terimbuh, Augmented Reality, Asas Kitaran Penyejukan, Teknologi Penyejukan dan Penyamanan Udara, Kajian Tindakan, TVET I. PENGENALANRevolusi Industri 4.0 telah membawa kepada perkembangan pesat teknologi digital dalam bidang pendidikan, termasuk Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (TVET). Salah satu teknologi yang semakin mendapat perhatian ialah Realiti Terimbuh (Augmented Reality atau AR), yang mampu menggabungkan elemen maya dengan dunia sebenar secara interaktif. Dalam bidang Teknologi Penyejukan dan Penyamanan Udara (TPPU), penggunaan teknologi Augmented Reality (AR) telah memperlihatkan potensi besar dalam meningkatkan pemahaman pelajar terhadap sistem yang kompleks seperti kitaran penyejukan, komponen sistem dan aliran refrigeran. AR membolehkan pelajar berinteraksi dengan model maya tiga dimensi (3D) dalam persekitaran sebenar secara langsung melalui peranti mudah alih seperti telefon bimbit. Ini membolehkan pelajar dapat meneroka fungsi komponen seperti pemampat, pemeluwap, peranti pemeteran dan penyejat dengan cara yang lebih visual, mendalam dan kontekstual berbanding pendekatan tradisional. Menurut Ab Halim et al. (2020), teknologi AR mempunyai potensi tinggi untuk digunakan sebagai bahan pengajaran dalam pendidikan TVET kerana ia meningkatkan tumpuan, pemahaman dan minat pelajar dalam pembelajaran berasaskan kemahiran. Dalam konteks pengajaran dan pembelajaran Teknologi Penyejukan dan Penyamanan Udara (HVAC), topik asas kitaran penyejukan merupakan konsep yang kompleks untuk difahami sekiranya hanya berpandukan teori dan gambarajah statik. Kajian oleh Syed Zuhairy Syed Sazly et al. (2021) membuktikan bahawa penggunaan aplikasi AR seperti Voltrent AR berjaya meningkatkan kefahaman pelajar dalam subjek teknikal seperti pembahagian arus dan voltan. Kajian ini menunjukkan bahawa AR mampu menjadikan pembelajaran lebih menarik, interaktif dan efektif kerana gabungan objek maya dalam dunia sebenar secara masa nyata dan dalam bentuk tiga dimensi (3D). Oleh itu, pembangunan ARHVAC360 adalah selari dengan dapatan ini dan menyasarkan untuk membawa manfaat yang sama dalam pengajaran konsep asas HVAC. II. OBJEKTIF KERTAS KERJAKertas kerja ini bertujuan untuk menjelaskan potensi pedagogi teknologi Realiti Terimbuh (AR) secara khusus dalam bidang TPPU atau HVAC dalam persekitaran TVET. Ia bertujuan untuk menganalisis bagaimana aplikasi AR telah dikonsepkan, direka bentuk dan dilaksanakan dalam pelbagai kajian yang berkaitan dengan pendidikan teknikal dan vokasional, serta sejauh mana kaedah ini memberikan impak kepada kefahaman, motivasi dan penglibatan pelajar. Melalui semakan terhadapintervensi AR sedia ada, kertas kerja ini mengenal pasti amalan terbaik dan cabaran, seterusnya meletakkan pembangunan ARHVAC360 sebagai satu penyelesaian yang mengintegrasikan visualisasi, interaktiviti dan pedagogi berpusatkan pelajar. .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7207

III. METODOLOGIA. Model ADDIEPenghasilan projek ARHVAC360 menggunakan pendekatan sistematik berdasarkan Model Reka Bentuk Instruksional ADDIE, iaitu rangka kerja yang melibatkan lima fasa utama: Analisis, Reka Bentuk, Pembangunan, Pelaksanaan dan Penilaian. Setiap fasa dilaksanakan berdasarkan keperluan sebenar pensyarah dan berpaksikan kepada refleksi amalan Pengajaran dan Pembelajaran (PdP) dalam kursus Asas Penyejukan dan Penyamanan Udara. i. Fasa Analisis (Analysis)Fasa ini dimulakan dengan analisis keperluan pelajar berdasarkan data prestasi dan refleksi PdP dalam kursus Asas Kitaran Penyejukan. Hasil analisis kuiz dan ujian formatif yang dilaksanakan menunjukkan bahawa 20 daripada 30 orang pelajar (66.7%) memperoleh markah kurang daripada 50%, khususnya dalam soalan yang melibatkan pemahaman konsep aliran refrigeran dan fungsi komponen utama sistem penyejukan. Dapatan ini menunjukkan wujudnya jurang kefahaman yang kritikal terhadap topik asas ini. Selain itu,refleksi pensyarah terhadap amalan PdP dan laporan penambahbaikan berterusan (CQI) turut menunjukkan bahawa penyampaian berbentuk teori dan gambarajah 2D kurang berkesan dalam membantu pelajar memahami konsep kitaran secara menyeluruh. Pelajar sukar membayangkan hubungan logik antara komponen seperti pemampat dan penyejat serta bagaimana aliran refrigeran berlaku dalam sistem sebenar. Maklum balas pelajar yang diperoleh melalui borang soal selidik juga menyatakan bahawa mereka lebih mudah memahami sesuatu konsep apabila disampaikan secara visual,interaktif dan berbentuk simulasi. Pelajar menyuarakan keperluan kepada pendekatan pengajaran yang membolehkan mereka \"melihat\" dan \"mengawal\" komponen secara maya sebelum melaksanakannya secara fizikal di bengkel. Gabungan dapatan kuantitatif (analisis markah) dan kualitatif (refleksi PdPdan maklum balas pelajar) ini membuktikan keperluan kepada satu bentuk bahan bantu mengajar digital yang mampu menyampaikan konsep abstrak secara konkrit dan bermakna. Justeru, pembangunan aplikasi ARHVAC360 dipilih sebagai intervensi untuk mengatasi cabaran ini. ii. Fasa Reka Bentuk (Design)Berdasarkan dapatan fasa analisis, fasa reka bentuk memberi fokus kepada pembangunan kandungan yang bersifat interaktif, visual dan berstruktur untuk menyokong kefahaman pelajar terhadap konsep kitaran penyejukan. Kandungan aplikasi ARHVAC360 dirancang mengikut susunan logik empat komponen utama dalam sistem penyejukan iaitu pemampat, pemeluwap, peranti pemeteran dan penyejat. Setiap komponenini diwakili oleh model tiga dimensi (3D) yang direka bentuk agar boleh diputar, dizum dan diteroka oleh pelajar secara langsung menggunakan peranti mudah alih. Bagi memastikan proses pembelajaran lebih berkesan, setiap model turut disertakan dengan label, animasi aliran refrigeran, penerangan teks serta panduan audio dalam Bahasa Melayu dan Inggeris. Reka bentuk aplikasi ini mengambil kira prinsip pedagogi pendidikan TVET seperti pembelajaran berpusatkan pelajar, akses kepada maklumat secara kendiri dan penerokaan berasaskan visualisasi. Antara ciri utama yang diterapkan termasuk paparan antaramuka mesra pengguna, fungsi navigasi yang ringkas, dan capaian mudah menggunakan telefon pintar atau tablet berasaskan Android. Aplikasi ini juga dirancang agar boleh digunakan secara individu atau dalam sesi kumpulan semasa aktiviti PdP, selaras dengan pendekatan blended learning. Proses reka bentuk turut melibatkan penyediaan wireframe dan flowchart bagi memastikan susunan menu, modul, dan interaksi pengguna berlaku secara logik dan tidak mengganggu fokus pelajar terhadap isi kandungan. Kandungan teknikal aplikasi disemak oleh pensyarah pakar HVAC bagi memastikan ketepatan maklumat selaras dengan sukatan pelajaran kursus Asas Penyejukan dan Penyamanan Udara. Dengan pendekatan ini, fasa reka bentuk ARHVAC360 berjaya menghasilkan asas aplikasi yang bukan sahaja menarik dari segi visual, malah menyokong proses pembelajaran aktif, mendalam dan kontekstual yang amat diperlukan dalam pendidikan berasaskan kemahiran. 3. Fasa Pembangunan (Development)Fasa pembangunan memberi tumpuan kepada penghasilan aplikasi ARHVAC360 secara teknikal berdasarkan reka bentuk yang telah dirancang. Pembangunan aplikasi dimulakan dengan pembinaan model 3D komponen utama sistem kitaran penyejukan menggunakan perisian Blender dan SketchUp, meliputi pemampat, pemeluwap, peranti pemeteran dan penyejat. Model-model ini direka dengan dimensi dan rupa bentuk yang hampir menyerupai komponen sebenar di bengkel bagi membolehkan pelajar membuat perbandingan secara terus antara simulasi dan realiti. Setelah model 3D disiapkan, ia diimport ke dalam platform Unity, iaitu perisian pembangunanaplikasi yang menyokong ciri-ciri Augmented Reality. Untuk menjadikan aplikasi ini berasaskan AR, enjin Vuforia digunakan bagi membolehkan model 3D dipaparkan di atas permukaan dunia sebenar melalui kamera peranti mudah alih. Pelajar hanya perlu mengimbas penanda AR (marker) seperti kod QR atau imej tertentu untuk mengaktifkan paparan 3D tersebut. Sepanjang proses pembangunan, fungsi interaktif turut ditambah seperti butang navigasi, zoom, putar objek, serta paparan maklumat yang boleh disentuh (touch-enabled). Kandungan multimedia seperti suara penerangan dalam Bahasa Melayu dan Inggeris, animasi aliran refrigeran dan penerangan teks turut dimuatkan bagi menyokong pelbagai gaya pembelajaran pelajar. Setiap elemen dibina dengan mengambil kira prinsip ketercapaian (accessibility) dan kebolehcapaian merentas peranti mudah alih Android. Setelah versi awal (prototaip) aplikasi disiapkan, satu proses ujian dalaman dijalankan oleh pasukan pembangunan dan pensyarah HVAC untuk memastikan semua fungsi berjalan dengan lancar, kandungan adalah tepat, dan tiada isu teknikal yang .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7208

mengganggu pengalaman pengguna. Sebarang maklum balas dan penambahbaikan dilaksanakan sebelum aplikasi bersedia untuk diuji dalam fasa pelaksanaan bersama pelajar. RAJAH 1: PAPARAN ANTARA MUKA ARHVAC360 4. Fasa Pelaksanaan (Implementation)Fasa pelaksanaan melibatkan penggunaan aplikasi ARHVAC360 dalam sesi Pengajaran dan Pembelajaran (PdP) sebenar di bengkel Kolej Vokasional. Pelaksanaan dijalankan secara berfasa, melibatkan 30 orang pelajar semester pertama Program Teknologi Penyejukan dan Penyamanan Udara (TPPU) dalam kursus Asas Penyejukan dan Penyamanan Udara. Sebelum sesi bermula, taklimat ringkas diberikan kepada pelajar berkenaan tujuan penggunaan aplikasi dan cara mengendalikannya menggunakan telefon pintar atau tablet yang menyokong ciri AR. Aplikasi dimuat turun ke dalam peranti pelajar manakala bahan sokongan seperti penanda AR dan manual ringkas turut disediakan oleh pensyarah. Sesi pelaksanaan mengambil tempat dalam dua sesi bengkel utama yang masing-masing berdurasi 90 minit. Dalam sesi ini, pelajar dibahagikan kepada beberapa kumpulan kecil dan diminta meneroka aplikasi ARHVAC360 secara kolaboratif. Setiap kumpulan diberikan tugasan tertentu yang melibatkan penerokaan model 3D komponen kitaran penyejukan dan menjawab soalan berdasarkan maklumat yang dipaparkan dalam aplikasi. Pensyarah bertindak sebagai fasilitator yang memantau interaksi pelajar, memberi panduan jika diperlukan dan menjalankan pemerhatian terhadap tingkah laku pembelajaran. Pelajar menunjukkan minat dan keterlibatan yang tinggi sepanjang sesi, malah perbincangan aktif antara rakan sekelas berlaku semasa mereka meneroka fungsi pemampat, pemeluwap, peranti pemeteran dan penyejat. Aplikasi ini juga digunakan sebagai bahan ulangkaji kendiri di luar waktu kelas kerana pelajar dapat mengaksesnya melalui peranti peribadimasing-masing. Pelaksanaan ini membuktikan bahawa ARHVAC360 dapat disepadukan dengan mudah dalam PdP tanpa memerlukan infrastruktur yang kompleks, selari dengan keperluan pedagogi TVET yang fleksibel dan berfokuskan pelajar. 5. Fasa Penilaian (Evaluation)Fasa penilaian dilaksanakan bagi menilai keberkesanan aplikasi ARHVAC360 terhadap kefahaman pelajar dan keberkesanan integrasi teknologi AR dalam proses pengajaran dan pembelajaran. Penilaian dijalankan dalam dua bentuk iaitu penilaian formatif dan penilaian sumatif. Penilaian formatif dilakukan semasa sesi PdP berlangsung, di mana pensyarah memerhati tahap penglibatan pelajar, interaksi kumpulan, dan keupayaan pelajar menavigasi aplikasi serta memahami maklumat yang dipaparkan. Pemerhatian ini memberikan maklumat segera tentang bagaimana aplikasi digunakan secara praktikal dalam bilik darjah serta sebarang kekangan yang dihadapi pelajar. Bagi penilaian sumatif, satu ujian pra dan pasca intervensi telah dijalankan ke atas 30 orang pelajar bagi mengukur perubahan tahap kefahaman mereka sebelum dan selepas menggunakan aplikasi ARHVAC360. Soalan ujian merangkumi topik asas dalam kitaran penyejukan, seperti susunan logik komponen, fungsi utama setiap komponen, dan aliran refrigeran dalam sistem. Hasil ujian menunjukkan peningkatan ketara dalam prestasi pelajar, di mana sebahagian besar pelajar yang sebelum ini mendapat markah bawah 50% menunjukkan peningkatan melebihi 20% selepas intervensi. Selain itu, satu borang soal selidik diberikan kepada pelajar untuk menilai persepsi mereka terhadap aplikasi dari aspek kejelasan visual, kemudahan penggunaan, tahap interaktif dan keberkesanan aplikasi dalam membantu pemahaman. Dapatan soal selidik menunjukkan majoriti pelajar menyatakan bahawa aplikasi ini menjadikan pembelajaran lebih menarik, memudahkan pemahaman konsep yang sukar, serta meningkatkan motivasi untuk belajar secara kendiri. Cadangan penambahbaikan turut dikumpul, antaranya ialah menambah modul tambahan dan menyediakan nota digital ringkas bersama model AR. Secara keseluruhannya, fasa penilaian membuktikan bahawa ARHVAC360 memberi impak positif kepada proses PdP dalam kursus TPPU. Ia bukan sahaja meningkatkan tahap kefahaman pelajar secara signifikan, malah berpotensi dijadikan amalan pedagogi berasaskan teknologi dalam bilik darjah TVET secara meluas. .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7209

RAJAH 2: PAPARAN KESELURUHAN ARHVAC360 IV. PENEMUAN DAN PERBINCANGANA. 3HQHPXDQ.DMLDQHasil kajian menunjukkan bahawa penggunaan aplikasi ARHVAC360 memberikan kesan positif yang signifikan terhadap tahap kefahaman pelajar dalam topik asas kitaran penyejukan. Berdasarkan ujian pra dan pasca intervensi yang dijalankan, didapati bahawa 20 daripada 30 orang pelajar (66.7%) mencatatkan markah di bawah 50% dalam ujian pra, yang menandakan tahap kefahaman yang rendah sebelum intervensi. Selepas penggunaan aplikasi ARHVAC360 dalam sesi PdP, keputusan ujian pasca menunjukkan peningkatan yang ketara ó 85% pelajar memperoleh markah melebihi 60%, dan 12 orang pelajar menunjukkan peningkatan melebihi 30% berbanding ujian pra. Selain daripada peningkatan prestasi akademik, pemerhatian semasa PdP mendapati bahawa pelajar menunjukkan tahap penglibatan yang lebih aktif, lebih banyak bertanya soalan, dan menunjukkan minat untuk meneroka fungsi komponen sistem secara kendiri menggunakan peranti mudah alih masingmasing. Aplikasi ini bukan sahaja membantu pelajar memahami hubungan logik antara komponen sistem, tetapi turut membina keyakinan mereka untuk berbincang dalam kumpulan dan berinteraksi secara kolaboratif. Dari perspektif pengajaran, penggunaan ARHVAC360 turut memberi kesan positif kepada pedagogi pensyarah, di mana pensyarah dapat beralih daripada kaedah pengajaran berpusatkan guru kepada kaedah berpusatkan pelajar. Pensyarah memainkan peranan sebagai fasilitator yang membimbing pelajar meneroka kandungan secara aktif, sambil menjalankan pemantauan dan penilaian secara lebih fleksibel. Hal ini selari dengan prinsip pedagogi TVET moden yang menekankan pembelajaran kendiri, pengalaman pembelajaran aktif dan pengaplikasian teknologi digital dalam bilik darjah. B. 3HUELQFDQJDQPenggunaan teknologi Realiti Terimbuh (AR) dalam PdP melalui aplikasi ARHVAC360 telah membuktikan keupayaannya sebagai alat bantu mengajar yang mampu menjadikan konsep teknikal yang rumit lebih mudah difahami. Pelajar yang dahulunya sukar membayangkan aliran dan fungsi sistem penyejukan kini dapat melihat pergerakan refrigeran secara animasi dan berinteraksi secara terus dengan model tigadimensi komponen utama. Interaksi ini memberi kesan langsung kepada peningkatan pemahaman, motivasi serta penglibatan pelajar secara aktif dalam pembelajaran. Aplikasi ini turut memberikan peluang kepada pelajar untuk belajar secara lebih kendiri dan fleksibel menggunakan peranti mudah alih masing-masing, sekaligus menyokong gaya pembelajaran pelajar abad ke-21. Kajian terdahulu menyatakan bahawa AR berupaya meningkatkan minat pelajar terhadap subjek teknikal dan memudahkan pemahaman konsep abstrak kerana elemen visualisasi yang realistik dan interaktif (Billinghurst et al., 2015; Ab Halim et al., 2020). Dari perspektif pensyarah pula, ARHVAC360 membantu memperkukuh pendekatan pedagogi berpusatkan pelajar, di mana pensyarah bukan lagi sebagai penyampai maklumat tunggal, tetapi sebagai pemudah cara yang membimbing pelajar meneroka dan membina ilmu secara aktif. Namun begitu, pelaksanaan aplikasi AR dalam bilik darjahbukan tanpa cabaran. Di peringkat pelajar, terdapat isu berkaitan kesediaan teknologi seperti kekangan peranti, masalah aplikasi tergendala serta kesukaran sesetengah pelajar dalam memahami fungsi asas aplikasi AR. Tambahan pula, tahap pendedahan pelajar terhadap teknologi baharu tidak samarata, menyebabkan proses pembelajaran memerlukan sokongan dan pemantauan yang lebih rapi. Dari sudut pensyarah, penggunaan AR memerlukan penyesuaian semula kaedah pengajaran serta latihan teknikal untuk menguasai fungsi aplikasi dan mengintegrasikannya dengan objektif PdP. Hal ini seiring dengan dapatan Ahmad et al. (2022) yang menekankan bahawa kejayaan penggunaan AR dalam pendidikan bergantung kepada tahap kesediaan pengguna dan persekitaran yang menyokong pelaksanaannya. Walau bagaimanapun, cabaran-cabaran ini boleh diatasi secara berperingkat melaluilatihan pengupayaan guru, penyediaan infrastruktur digital yang sesuai, serta penerapan budaya inovasi dalam institusi TVET. Secara keseluruhannya, pengalaman menggunakan ARHVAC360 membuktikan bahawa teknologi AR bukan sekadar alat bantu mengajar tambahan, tetapi satu transformasi pedagogi yang mampu memperkukuh kualiti pembelajaran dan pengajaran dalam era Revolusi Industri 4.0. .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7210

V. CADANGAN PENAMBAHBAIKANAplikasi ARHVAC360 telah menunjukkan impak positif terhadap kefahaman dan penglibatan pelajar, namun terdapat beberapa cadangan penambahbaikan bagi meningkatkan keberkesanan dan kebolehlaksanaan aplikasi ini dalam konteks pendidikan TVET. Pertama, dicadangkan agar modul aplikasi diperluaskan merangkumi lebih banyak topik dalam kursus Teknologi Penyejukan dan Penyamanan Udara (TPPU), seperti sistem VRF, komponen elektrik kawalan, dan proses penyelenggaraan asas. Pengembangan kandungan ini bukan sahaja memperkukuh penggunaan aplikasi sepanjang pengajian, malah memberi nilai tambah dalam pembelajaran berterusan secara kendiri. Kedua, dicadangkan supaya ciri pemantauan data interaksi pelajar dimasukkan ke dalam aplikasi, seperti rekod bilangan sesi penggunaan, masa interaksi, dan prestasi dalam kuiz kendiri. Ciri ini akan membantu pensyarah menilai tahap penglibatan pelajar secara lebih objektif dan menyokong proses penilaian berasaskan bukti (evidence-based assessment). Ketiga, sesi latihan dan taklimat ringkas berkaitan penggunaan teknologi AR kepada pelajar dan pensyarah perlu disediakan secara berkala agar aplikasi dapat dimanfaatkan secara optimum, khususnya bagi pelajar yang kurang pendedahan kepada teknologi digital. RAJAH 3: PAPARAN ARHVAC360 Akhir sekali, adalah wajar sekiranya projek ARHVAC360 ini diuji secara lebih meluas melibatkan pelbagai institusi TVET di peringkat nasional bagi menilai kebolehgunaan, penerimaan dan keberkesanannya dalam konteks yang lebih pelbagai. Penemuan daripada pelaksanaan berskala besar ini boleh digunakan sebagai asas untuk pembangunan aplikasi TVET berasaskan AR yang lebih menyeluruh dan inklusif pada masa hadapan. VI. KESIMPULANSecara keseluruhannya, projek ARHVAC360 telah membuktikan potensi besar teknologi Realiti Terimbuh (AR) sebagai inovasi pedagogi dalam bidang Teknologi Penyejukan dan Penyamanan Udara (TPPU). Melalui pendekatan sistematik berasaskan Model ADDIE, aplikasi ini berjaya dibangunkan dan diuji dalam konteks PdP sebenar, dengan dapatan menunjukkan peningkatan signifikan dalam kefahaman pelajar, tahap penglibatan, dan keberkesanan pengajaran berpusatkan pelajar. Visualisasi tiga dimensi, elemen interaktif, serta fleksibiliti penggunaan pada peranti mudah alih menjadikan ARHVAC360 sebagai alat bantu mengajar yang bukan sahaja menarik, malah relevan dengan keperluan pelajar abad ke-21. Implikasi kajian ini menunjukkan bahawa integrasi teknologi AR dalam bilik darjah TVET bukan lagi satu pilihan, tetapi keperluan strategik dalam mendepani cabaran pendidikan era Revolusi Industri 4.0. Selain menyokong aspirasi High Growth, High Value (HGHV) dalam pembangunan modal insan, aplikasi seperti ARHVAC360 juga berpotensi menjadi pemangkin kepada anjakan paradigma dalam pendekatan pembelajaran teknikal di Malaysia. Justeru, usaha berterusan dalam membangunkan, menambah baik dan memperluaskan aplikasi seumpama ini amat wajar diberi perhatian oleh institusi TVET, pembuat dasar dan pihak industri. VII. PERHARGAANSetinggi-tinggi penghargaan dan ucapan terima kasih diucapkan kepada Jabatan Teknologi Mekanikal dan Pembuatan, Kolej Vokasional Kluang, khususnya kepada warga Program Teknologi Penyejukan dan Penyamanan Udara (TPPU) yang telah memberikan kerjasama dan sokongan penuh sepanjang pelaksanaan kajian dan pembangunan aplikasi ARHVAC360 ini. Penghargaan turut ditujukan kepada pihak pentadbir kolej atas galakan dan dorongan terhadap inovasi pedagogi berasaskan teknologi dalam bilik darjah TVET. Aplikasi ARHVAC360 ini telah didaftarkan di bawah Akta Hak Cipta 1987 dan dilindungi secara rasmi melalui Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO) sebagai satu hasil inovasi digital dalam bidang pendidikan teknikal dan vokasional. .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7211

RUJUKAN[1] Ab Halim, F., Mohd Nor, N. A., & Rosli, R. (2020). The potential ofaugmented reality as teaching material in TVET. Journal of TechnicalEducation and Training (JTET), 12(3), 15ñ24.https://publisher.uthm.edu.my/ojs/index.php/JTET/article/view/5976[2] Ahmad, Z., Mahayuddin, M. Y., & Lim, T. S. (2022). Evaluating learning engagement in augmented reality-based learning environment.International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET),17(2), 55ñ67. https://doi.org/10.3991/ijet.v17i02.28217[3] Billinghurst, M., Clark, A., & Lee, G. (2015). A survey of augmentedreality. Foundations and TrendsÆ in HumanñComputer Interaction, 8(2ñ3), 73ñ272. https://doi.org/10.1561/1100000049[4] Branch, R. M. (2009). Instructional design: The ADDIE approach. Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-09506-6[5] Molenda, M. (2003). In search of the elusive ADDIE model. PerformanceImprovement, 42(5), 34ñ36. https://doi.org/10.1002/pfi.4930420508[6] Syed Zuhairy Syed Sazly, Mohamad Fadhil Zulkifli, & Mohd Hafiz CheHussin. (2021). Enhancing studentsí understanding in electricalengineering using augmented reality. Journal of TVET Practices, 6, 25ñ33.[7] UNESCO-UNEVOC. (2020). Trends in TVET: New pedagogicalapproaches for the 21st century. TVET Learning Resource Series.https://unevoc.unesco.org.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7212

90,6VHEDJDL3HPDQJNLQ,QRYDVL'LJLWDOGDODP(NRVLVWHP6RVLDO6XNDUHODZDQ6XNDQ0HODOXL,QWHJUDVL$,'DWD5D\\DGDQ$XWRPDVL$]L]RO'XUDOLP0%$67(&+3/7.XDOD/XPSXU0DOD\\VLDH[SHUW#PEDVWHFKFRP6LWL$LGD%LQWL/DPDW8QLYHUVLWL7HNQRORJL0$5$1HJHUL6HPELODQ0DOD\\VLDVLWLDLGD#XLWPHGXP\\0XKDPPDG0G<XVRII0DMOLV6XNDQ1HJDUD.XDOD/XPSXU0DOD\\VLDPXKG#PVQJRYP\\Abstrak²3HQJXUXVDQ VXNDUHODZDQPHUXSDNDQ WXODQJ EHODNDQJ NHMD\\DDQVHVHEXDKDFDUDVXNDQEHUVNDODEHVDUQDPXQNDHGDK NRQYHQVLRQDO VHULQJ EHUKDGDSDQGHQJDQ NHNDQJDQ VLJQLILNDQ WHUPDVXNSHQ\\HODUDVDQ \\DQJ UXPLW SHQJRSWLPXPDQVXPEHU PDQXVLD \\DQJ WHUEDWDV GDQNHWLGDNSDVWLDQ GDODP SHQ\\HUWDDQVXNDUHODZDQ 0HQ\\DKXW FDEDUDQ LQL VDWXVLVWHP GLJLWDO LQRYDWLI9ROXQWHHU0DQDJHPHQW,QWHJUDWHG6\\VWHP90,6WHODKGLEDQJXQNDQGDQ GLXML VHFDUD ULQWLV VHPDVD 7HPDV\\D6XNDQ 0DOD\\VLD 68.0$ -RKRU VHEHOXP GLSHUOXDV SHQJJXQDDQQ\\D NH68.0$ .XDOD /XPSXU VHUWDNHMRKDQDQXWDPD \\DQJ ODLQ .DMLDQ LQL VHFDUD HPSLULNDOPHQHOLWL LPSDN LQWHJUDVL NHFHUGDVDQ EXDWDQ$,GDWDUD\\DELJGDWDGDQDXWRPDVLGDODPSHQJXUXVDQ VXNDUHODZDQ ,D VHWHUXVQ\\DPHPEXNWLNDQ 90,6 VHEDJDL SHUXEDKDQSDUDGLJPDSDUDGLJPVKLIWGDODPSHQJXUXVDQGDWD VRVLDO NRPXQLWL PHODOXL SHQLQJNDWDQNHFHNDSDQ NHWHSDWDQ GDWD GDQ NHXSD\\DDQDQDOLWLNKata kuncióSukarelawan sukan, sistem pintar, AI, data raya, automasi, integrasi bersepadu, pengurusan data sosial, inovasi digital, transformasi digital, sistem pengurusan pintar. I. PENGENALAN3HUDQDQ VXNDUHODZDQ GDODPPHPDVWLNDQ NHODQFDUDQ GDQ NHMD\\DDQ DFDUDVXNDQ VDPD DGD GL SHULQJNDW WHPSDWDQPDKXSXQ DQWDUDEDQJVD DGDODK VDQJDWSHQWLQJ 1DPXQ NDHGDK SHQJXUXVDQVXNDUHODZDQ VHFDUD NRQYHQVLRQDO \\DQJVHULQJ EHUJDQWXQJ NHSDGD SHQGHNDWDQPDQXDOPHQJKDGDSLSHOEDJDLNHNDQJDQ\\DQJNHWDUD .HNDQJDQ LQL WHUPDVXN NHOHZDWDQGDODP SURVHV SHQGDIWDUDQ GDQ SHQHPSDWDQULVLNR NHVLODSDQ GDWD \\DQJWLQJJL DNLEDW LQSXWPDQXDO GDQ SHQ\\HODUDVDQ \\DQJ WLGDN HIHNWLIDQWDUD VXNDUHODZDQ GDQ SHQJHQGDOL DFDUD.HDGDDQ LQL EXNDQ VDKDMD PHQMHMDVNDQNHFHNDSDQ RSHUDVL WHWDSL MXJD EHUSRWHQVLPHQJXUDQJNDQ NHSXDVDQ VXNDUHODZDQ VHUWDLPHMDFDUD6HEDJDL UHVSRQV NHSDGD FDEDUDQ LQL9ROXQWHHU 0DQDJHPHQW ,QWHJUDWHG 6\\VWHP90,6 WHODK GLEDQJXQNDQ VHEDJDL VLVWHPGLJLWDO EHUVHSDGX \\DQJ PHQJDSOLNDVLNDQWHNQRORJL FDQJJLK VHSHUWL.HFHUGDVDQ%XDWDQ$, 'DWD 5D\\D %LJ 'DWD GDQ DXWRPDVL90,6 EHUPDWODPDW XQWXN PHQ\\HGLDNDQSHQ\\HOHVDLDQ KROLVWLN EDJL PHQJXUXVNDQNLWDUDQ KD\\DW VXNDUHODZDQ GHQJDQ OHELKFHNDS GDQ EHUNHVDQ GDUL SHULQJNDWSHQGDIWDUDQ KLQJJD SHQHPSDWDQ GDQSHQJXUXVDQ GDWD VHOHSDV DFDUD 6LVWHP LQLPHQ\\RNRQJSHQ\\HODUDVDQDNWLYLWLVXNDUHODZDQ.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7213

GHQJDQ OHELK HILVLHQPHPLQLPXPNDQNHVLODSDQ PDQXVLD GDQPHQ\\HGLDNDQSHQJDQMXU GHQJDQ GDWD \\DQJWHSDW XQWXN PHPEXDW NHSXWXVDQ VWUDWHJLN.DMLDQ LQL DNDQ PHPSHULQFLNDQ NHUDQJNDNRQVHSWXDO 90,6 GLLNXWL GHQJDQSHUELQFDQJDQ PHQJHQDL PHWRGRORJLSHPEDQJXQDQ GDQ LPSOHPHQWDVLQ\\DSHQHPXDQ XWDPD VHUWD LPSOLNDVLQ\\DWHUKDGDS HNRVLVWHP 79(7 0DGDQL GDQHNRQRPLGLJLWDOPDVDKDGDSDQII. OBJEKTIF3URMHN SHPEDQJXQDQ 90,6 LQLEHUPDWODPDW XQWXN PHQLODL VHFDUDNRPSUHKHQVLI LPSDN LPSOHPHQWDVL 90,6GDODP HNRVLVWHP VRVLDO VXNDQ GHQJDQIRNXVNKXVXV WHUKDGDS PHQHQWXNDQ NHEHUNHVDQDQSURVHV GLJLWDOLVDVL GDODP SHQJXUXVDQ NLWDUDQKLGXS VXNDUHODZDQ GDUL SHQGDIWDUDQ KLQJJDSHQHPSDWDQ EHUEDQGLQJ NDHGDKNRQYHQVLRQDOIII. METODOLOGI3HPEDQJXQDQ GDQ LPSOHPHQWDVL90,6 GLODNXNDQ PHODOXL SHQGHNDWDQ \\DQJEHUSHULQJNDW GDQ LWHUDWLI GHQJDQ IRNXVNHSDGD DQDOLVLV NHSHUOXDQ SHQJJXQD GDQSHQJXMLDQ VHFDUD UHDOWLPH 0HWRGRORJL \\DQJGLJXQDNDQPHUDQJNXPLIDVDIDVDEHULNXWffl Analisis Keperluan Organisasi:.DMLDQ DZDO GLODNXNDQ XQWXNPHPDKDPL FDEDUDQ GDQ NHSHUOXDQVSHVLILNSHQJHQGDOLDFDUDVXNDQGDODPSHQJXUXVDQ VXNDUHODZDQ ,QLPHOLEDWNDQ DQDOLVLV GRNXPHQ VHGLDDGDGDQSHPHUKDWLDQWHUKDGDSSURVHVPDQXDO\\DQJGLDPDONDQ Temu Bual Separa Berstruktur:7HPX EXDO PHQGDODP GLMDODQNDQGHQJDQ SHOEDJDL SLKDNEHUNHSHQWLQJDQ WHUPDVXN SHQJHQGDOLDFDUD SHQJXUXV VXNDUHODZDQ GDQZDNLO GDUL0DMOLV 6XNDQ1HJDUD7HPXEXDO LQL EHUWXMXDQ PHQGDSDWNDQPDNOXP EDODV WHUSHULQFL PHQJHQDLIXQJVL \\DQJ GLSHUOXNDQ GDQ LVXLVXNULWLNDO \\DQJ SHUOX GLWDQJDQL ROHKVLVWHP Fasa Rekabentuk danPembangunan Sistem: %HUGDVDUNDQDQDOLVLV NHSHUOXDQ UHNDEHQWXN VHQLELQD VLVWHP 90,6 WHODK GLEDQJXQNDQ0RGXOPRGXOXWDPDVLVWHPWHUPDVXNfflD 0RGXO 3HQGDIWDUDQ6XNDUHODZDQffl 0HPEHQDUNDQSHQGDIWDUDQ VHFDUD GDODPWDOLDQE 0RGXO 9HULILNDVL $,ffl0HQJJXQDNDQ WHNQRORJLSHQJHFDPDQ ZDMDK IDFHYHULILFDWLRQ GDQ SHQJHFDPDQDNVDUD RSWLN 2&5 XQWXNYHULILNDVL JDPEDU SDVSRUW GDQGRNXPHQ SHQJHQDODQ GLULVHFDUD DXWRPDWLN .DGDUNHWHSDWDQYHULILNDVL$,PHOHELKLffiF 0RGXO 3HQJXUXVDQ 'DWD6XNDUHODZDQffl 3DQJNDODQ GDWDEHUSXVDW XQWXN PHQ\\LPSDQPDNOXPDW VXNDUHODZDQ VHFDUDWHUVXVXQG 0RGXO 3HQMDGXDODQ GDQ3HQHPSDWDQffl $XWRPDVLSHQXJDVDQ VXNDUHODZDQEHUGDVDUNDQ NHPDKLUDQ GDQNHWHUVHGLDDQH 0RGXO 3HODSRUDQ GDQ $QDOLWLNffl0HQJKDVLONDQ ODSRUDQ GDQDQDOLWLNGDWDVXNDUHODZDQ Integrasi Sistem:90,6GLLQWHJUDVLNDQVHFDUD EHUVHSDGX GHQJDQ VLVWHPVHGLD DGD VHSHUWL 0\\*';  XQWXNPHPDVWLNDQ SHUWXNDUDQ GDWD \\DQJODQFDU GDQ PHPDWXKL SLDZDLDQNHEDQJVDDQ.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7214

 Ujian Simulasi dan ImplementasiLapanganffl 6LVWHP LQL GLXML VHFDUDVLPXODVL GDODP SHUVHNLWDUDQ WHUNDZDOVHEHOXP GLLPSOHPHQWDVL GDQ GLXMLVHFDUD ODQJVXQJ GDODP EHEHUDSDDFDUD VXNDQ XWDPD WHUPDVXN7HPDV\\D 6XNDQ 0DOD\\VLD 68.0$-RKRU  GDQ 68.0$ .XDOD/XPSXU  3HQJXMLDQ LQLPHPEROHKNDQSHQJHVDKDQNHIXQJVLDQVLVWHP GDQ SHQJHQDOSDVWLDQVHEDUDQJLVX WHNQLNDO GDODP SHUVHNLWDUDQRSHUDVLVHEHQDUIV. HASIL & PERBINCANGAN+DVLO NDMLDQ PHQXQMXNNDQ EDKDZDLPSOHPHQWDVL 90,6 WHODK PHPEDZDSHQLQJNDWDQ VLJQLILNDQ GDODP NHFHNDSDQ GDQNHWHSDWDQSHQJXUXVDQVXNDUHODZDQ1. Peningkatan Kecekapan Operasi6DODK VDWX SHQHPXDQ XWDPD DGDODKSHQJXUDQJDQ PDVD SHPSURVHVDQSHUPRKRQDQ VXNDUHODZDQ VHFDUD GUDVWLN90,6 EHUMD\\D PHQJXUDQJNDQ PDVD LQLVHKLQJJDEHUEDQGLQJNDHGDKPDQXDO,QLGLFDSDLPHODOXL DXWRPDVLSURVHVSHQGDIWDUDQYHULILNDVL GRNXPHQ PHQJJXQDNDQ $, GDQLQWHJUDVLGDWD\\DQJODQFDU6HEDJDLFRQWRKGL68.0$  SURVHV YHULILNDVL VXNDUHODZDQ\\DQJ VHFDUD WUDGLVLRQDO PHQJDPELO PDVDEHUMDPMDP NLQL GDSDW GLVHOHVDLNDQ GDODPEHEHUDSD PLQLW PHPEHEDVNDQ VXPEHUPDQXVLD XQWXN WXJDVWXJDV \\DQJ OHELKVWUDWHJLN2. Peningkatan Ketepatan Data dan KualitiVerifikasi3HQJJXQDDQ $, GDODP PRGXO YHULILNDVLVHSHUWL SHQJHFDPDQ ZDMDK GDQ 2&5PHPDVWLNDQ NDGDU NHWHSDWDQ YHULILNDVL \\DQJVDQJDW WLQJJL LDLWX PHOHELKL ffi ,QL EXNDQVDKDMD PHQJXUDQJNDQ NHVLODSDQ PDQXVLDWHWDSL MXJD PHQLQJNDWNDQ LQWHJULWL GDWDVXNDUHODZDQ 'DWD\\DQJWHSDWDGDODKSHQWLQJXQWXN SHUDQFDQJDQ VWUDWHJLN WHUXWDPDQ\\DGDODPDVSHNNHVHODPDWDQGDQSHPDWXKDQ3. Pembangunan Dataraya TVET danPemetaan Sosial Sukarelawan90,6 WHODK EHUMD\\D PHQJXPSXO GDWDVXNDUHODZDQ VHFDUD WHUVXVXQ GDQ EHUSXVDW3HQJXPSXODQ GDWD LQL VHFDUD ODQJVXQJPHQ\\XPEDQJ NHSDGD SHPEDQJXQDQ'DWDUD\\D 79(7 VHUWD PHPEROHKNDQSHPHWDDQ VRVLDO VXNDUHODZDQ VHFDUDORQJLWXGLQDO .HXSD\\DDQ LQL PHPEROHKNDQSHQJDQMXU PHPEXDW DQDOLVLV VWUDWHJLN \\DQJOHELK EDLN VHSHUWL PHQJHQDO SDVWL WUHQSHQ\\HUWDDQ VXNDUHODZDQ GHPRJUDILNHPDKLUDQ \\DQJ GLPLOLNL GDQ NHEHUNHVDQDQSURJUDP ODWLKDQ $QDOLVLV ORQJLWXGLQDO LQLSHQWLQJ XQWXN PHPDKDPL FRUDN SHQJOLEDWDQVXNDUHODZDQ MDQJND SDQMDQJ GDQ PHUDQJNDSURJUDPSHPEDQJXQDQ\\DQJOHELKEHUVDVDU4. Perubahan Paradigma dalam Pengurusan Data SosiaO90,6 EXNDQ VHNDGDU DODW SHQJXUXVDQWHWDSLLD PHPSHUNHQDONDQ SHQGHNDWDQ KROLVWLN GDQEHURULHQWDVLNDQ GDWD GDODP SHQJXUXVDQVXNDUHODZDQ VXNDQ 'HQJDQ PHQ\\HGLDNDQSODWIRUP EHUVHSDGX XQWXN SHQJXPSXODQYHULILNDVL GDQ DQDOLVLV GDWD 90,6PHPEROHKNDQ SHQJDQMXU EHUDOLK GDULSDGDSHQJXUXVDQ UHDNWLI NHSDGD SURDNWLIPHPLQLPXPNDQ ULVLNR GDQ PHQJRSWLPXPNDQVXPEHU PDQXVLD ,QL PHUXSDNDQ SDUDGLJPDEDKDUX GDODP SHQJXUXVDQ GDWD VRVLDOPDV\\DUDNDW WHUXWDPDQ\\D GDODP NRQWHNVDFDUDEHUVNDODEHVDU.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7215

5. Cabaran dan Batasan:DODXSXQ NHMD\\DDQ VLJQLILNDQEHEHUDSD FDEDUDQ WXUXW GLNHQDO SDVWL$QWDUDQ\\D DGDODK NHSHUOXDQ XQWXN ODWLKDQEHUWHUXVDQ EDJL SHQJHQGDOL VLVWHP GDQVXNDUHODZDQ VHUWDPHPDVWLNDQ LQIUDVWUXNWXULQWHUQHW \\DQJ VWDELO GL ORNDVL DFDUD 6HODLQLWX NDMLDQ LQL WHUKDG NHSDGD DFDUD VXNDQXWDPD GL 0DOD\\VLDff NDMLDQ PDVD KDGDSDQEROHK PHQHURND LPSOHPHQWDVL 90,6 GDODPVHNWRUVXNDUHODZDQODLQV. CADANGAN%DJL PHPDVWLNDQ NHODQJVXQJDQ GDQSHUNHPEDQJDQ PDPSDQ 90,6 VHUWD LPSDN\\DQJOHELKPHOXDVDGDODKGLV\\RUNDQDJDUffl Pengembangan Penggunaan: 90,6GLVDUDQNDQ XQWXN GLSHUOXDVNDQSHQJJXQDDQQ\\D VHFDUDPHOXDVGDODPLQVWLWXVL 79(7 \\DQJDNWLIGDODPDNWLYLWLNRPXQLWL GDQ VXNDQ ,QL EROHKGLODNXNDQ PHODOXL SURJUDP SHULQWLVEHQJNHO ODWLKDQ GDQ SHUNRQJVLDQDPDODQWHUEDLNGLVHOXUXKQHJDUD Sokongan Dasar Kerajaan:.HUDMDDQSHUOX PHUDQJND GDQPHQJXDWNXDVDNDQ GDVDU \\DQJPHQ\\RNRQJ LQWHJUDVL VLVWHPSHQJXUXVDQ VXNDUHODZDQ GLJLWDOVHSHUWL 90,6 VHEDJDL VHEDKDJLDQGDULSDGD LQLVLDWLI WUDQVIRUPDVL GLJLWDOQHJDUD 'DVDU LQL DNDQ PHQ\\HGLDNDQNHUDQJND NHUMD GDQ JDODNDQ \\DQJGLSHUOXNDQXQWXNDGDSWDVLPHOXDV Dana Digitalisasi: 3HUXQWXNDQ GDQDGLJLWDOLVDVL NKXVXV SHUOX GLVHGLDNDQEDJL PHPXGDKNDQ DGDSWDVLSHQ\\HOHQJJDUDDQ GDQSHQDPEDKEDLNDQ EHUWHUXVDQ 90,6 GLSHOEDJDL SHULQJNDW RUJDQLVDVL GDQLQVWLWXVL ,QL DNDQ PHPDVWLNDQ VLVWHPNHNDOUHOHYDQGDQEHUGD\\DVDLQJDQWDUD SHPEDQJXQ VLVWHP LQGXVWULSHQJJXQD XWDPD LQVWLWXVL 79(7 GDQDJHQVL VXNDQ VHUWD XQLYHUVLWL XQWXNSHQ\\HOLGLNDQ GDQ SHPEDQJXQDQ.RODERUDVL LQL SHQWLQJ XQWXN LQRYDVLEHUWHUXVDQ GDQ PHPDVWLNDQ VLVWHPPHPHQXKL NHSHUOXDQ SDVDUDQ GDQPDWODPDWQHJDUD Penambahbaikan Ciri MasaHadapan: 0HQDPEDK FLULFLUL EDKDUXVHSHUWL JDPLILFDWLRQ XQWXNPHQLQJNDWNDQ SHQJOLEDWDQVXNDUHODZDQ LQWHJUDVL DSOLNDVLPXGDKDOLK \\DQJ OHELK NRPSUHKHQVLI GDQSDSDQ SHPXND DQDOLWLN ODQMXWDQ XQWXNYLVXDOLVDVLGDWD\\DQJOHELKPHQGDODPVI. KESIMPULAN90,6 DGDODK VHEXDK LQRYDVL GLJLWDO \\DQJEXNDQ VDKDMD PHQLQJNDWNDQ NHFHNDSDQSHQJXUXVDQ VXNDUHODZDQ VXNDQ WHWDSL MXJDPHPSHUNHQDONDQ SHQGHNDWDQ KROLVWLN GDODPSHQJXUXVDQ GDWD VRVLDO 6LVWHP LQL WHODKWHUEXNWL PHQJXUDQJNDQ PDVD SHPSURVHVDQGDQ PHQLQJNDWNDQ NHWHSDWDQ GDWD VHFDUDVLJQLILNDQ VHNDOLJXV PHQ\\XPEDQJ NHSDGDSHPEDQJXQDQ 'DWDUD\\D 79(7 GDQNHXSD\\DDQ DQDOLWLN \\DQJ OHELK EDLN 'HQJDQLQWHJUDVL $, GDWD UD\\D GDQ DXWRPDVL 90,6EHUSRWHQVL PHQMDGL WRQJJDN XWDPD GDODPHNRVLVWHP 79(7 0DGDQL PHQ\\RNRQJNHSHUOXDQ PDV\\DUDNDW GLJLWDO VHUWDPHPSHUNXNXK NHEROHKSDVDUDQ JUDGXDQGDODP HNRQRPL GLJLWDO PDVD KDGDSDQ.HMD\\DDQ 90,6 LQL PHPEXND MDODQ NHSDGDDSOLNDVL WHNQRORJL VHUXSD GDODP SHQJXUXVDQNRPXQLWL \\DQJ OHELK OXDV PHPDFXWUDQVIRUPDVLGLJLWDOGLSHOEDJDLVHNWRU.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7216 Kolaborasi Industri dan Universiti:0HQJXNXKNDQ NHUMDVDPD VWUDWHJLN

PENGHARGAAN 3HQXOLV LQJLQ PHUDNDPNDQ SHQJKDUJDDQNHSDGD VHPXD NRODERUDWRU GDULSDGD LQGXVWULXQLYHUVLWL GDQ DJHQVL NHUDMDDQ \\DQJWHODK PHPEHULNDQ VRNRQJDQ GDODPSHPEDQJXQDQ90,6RUJUKAN >@ 2VPDQ15RVHOO%6LHUUD&6FKRUOHPPHU06DEDWHU0LU- /HPXV/X+HOSffl,QWHOOLJHQW9ROXQWHHU6HDUFKIRU0XWXDO+HOS&RPPXQLWLHVarXiv'LFDSDLGDULSDGDKWWSVfflDU[LYRUJDEVDU;LY>@ .DXIKROG0$5HXWHU& /XGZLJ7ffi&URVV0HGLD8VDJHRI6RFLDO%LJ'DWDIRU(PHUJHQF\\6HUYLFHVDQG9ROXQWHHU&RPPXQLWLHVffl$SSURDFKHV'HYHORSPHQWDQG&KDOOHQJHVRI0XOWL3ODWIRUP6RFLDO0HGLD6HUYLFHVarXiv'LFDSDLGDULSDGDKWWSVfflDU[LYRUJDEVffiDU;LY>@ 0DOD\\VLDQ$GPLQLVWUDWLYH0RGHUQLVDWLRQDQG0DQDJHPHQW3ODQQLQJ8QLW0$038.HUDQJND'DVDU.HFHUGDVDQ%XDWDQ.HEDQJVDDQ0DOD\\VLD3XWUDMD\\Dffl-DEDWDQ3HUGDQD0HQWHUL0DOD\\VLD'LFDSDLGDULSDGDKWWSVfflZZZPDPSXJRYP\\PVSHQHUELWDQVHQGWHNQRORJLGDQLQRYDVLflNHUDQJNDGDVDUNHFHUGDVDQEXDWDQNHEDQJVDDQPDOD\\VLD>@ <D\\DVDQ'DNZDK,VODPLDK0DOD\\VLD<$',0Manual Panduan Pengurusan KesukarelawananDakwah Masyarakat'LFDSDLGDULSDGDKWWSVfflDQ\\IOLSFRPI[VTRXHDEEDVLF$Q\\)OLSLVPJRYP\\>@ -DEDWDQ3HUSDGXDQ1HJDUDGDQ,QWHJUDVL1DVLRQDO-31,1Kajian Tahap Kesukarelawan diKalangan Masyarakat Malaysia'LFDSDLGDULSDGDKWWSVfflZZZMSQLQJRYP\\SGI$EVWUDN.$-,$17$+$3.(68.$5(/$:$1',.$/$1*$10$6<$5$.$70$/$<6,$SGI-31,1>@ $ELGLQ$+0G<XVRII0+XVVLQ$+ /DPDW6$Nadi Sukarelawan: Transformasi DigitalLatihan TOT Jawatankuasa Sukarelawan8QLYHUVLWL7HNQRORJL0$5$8L70'LFDSDLGDULSDGDKWWSVfflLUXLWPHGXP\\LGHSULQWffiffiSGI8L70,QVWLWXWLRQDO5HSRVLWRU\\8L70,QVWLWXWLRQDO5HSRVLWRU\\.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7217

(QKDQFLQJ 7KUHDW0DQDJHPHQW8VLQJ6,(0/RJ$JJUHJDWLRQDQG5XOH7XQLQJ1XUXODIL]D5DPOL1HWZRUNLQJ&RPSXWHU7HFKQRORJ\\'HSDUWPHQW9RFDWLRQDO7UDLQLQJ,QVWLWXWH$'7(&-70.XDODODQJDW6HODQJRU0DOD\\VLD$EVWUDFW² ,Q WRGD\\V F\\EHUVHFXULW\\ ODQGVFDSHWKH SUROLIHUDWLRQ RI VRSKLVWLFDWHG DQG DGYDQFHGF\\EHUWKUHDWVVXUSDVVHVWKHFDSDELOLWLHVRIWUDGLWLRQDOGHIHQVLYHPHDVXUHVVXFKDVILUHZDOOV,'6,36DQGPDOZDUHGHWHFWLRQV\\VWHPV,QDQHUDFKDUDFWHUL]HGE\\ UDSLG GDWD DFFXPXODWLRQ WKH QHHG IRU HIIHFWLYHVROXWLRQV WKDW HQDEOH FRQWURO PRQLWRULQJ DQGSURWHFWLRQDJDLQVWSRWHQWLDOWKUHDWVLVRISDUDPRXQWLPSRUWDQFH ,Q UHVSRQVH WR WKLV FKDOOHQJHEXVLQHVVHV KDYH HVWDEOLVKHG 6HFXULW\\ 2SHUDWLRQ&HQWHUV62&VDVFHQWUDOL]HGKXEVHTXLSSHGZLWKDGYDQFHG DQDO\\WLFDO FDSDELOLWLHV WR FRXQWHU WKHVHVRSKLVWLFDWHGWKUHDWVZLWK6HFXULW\\,QIRUPDWLRQDQG(YHQW 0DQDJHPHQW 6,(0 HPHUJLQJ DV D SLYRWDOWHFKQRORJ\\ +RZHYHU WKH XWLOL]DWLRQ RI 6,(0WHFKQRORJ\\ SUHVHQWV VLJQLILFDQW FKDOOHQJHV IRURUJDQL]DWLRQVLQWKHLUHIIRUWVWR GHWHFWDQG UHVSRQGWRF\\EHUDWWDFNV7KHVHFKDOOHQJHVHQFRPSDVVKLJKIDOVHSRVLWLYHUDWHVOLPLWDWLRQVLQLQWHJUDWLQJVHFXULW\\WHFKQRORJLHVDQGGHILFLHQFLHVLQLQFLGHQWUHVSRQVHSURFHGXUHV 7R DGGUHVV WKHVH LVVXHV WKLV VWXG\\IRFXVHVRQ HQKDQFLQJWKUHDW GHWHFWLRQ SUDFWLFHV LQWKHF\\EHUVHFXULW\\GRPDLQWKURXJKWKHLQWHJUDWLRQRI6,(0 ORJ DJJUHJDWLRQ DQG UXOHWXQLQJPHWKRGRORJLHV 7KH VWXG\\ FRQGXFWV DFRPSUHKHQVLYH HYDOXDWLRQ RI FXUUHQW WKUHDWGHWHFWLRQSUDFWLFHVGHOYLQJLQWRWKHLPSDFWRI UXOHWXQLQJ WHFKQLTXHV DQG 6,(0 ORJ FROOHFWLRQ RQ WKHUHGXFWLRQ RI IDOVH SRVLWLYH UDWHV 7KLV VWXG\\DGYRFDWHVIRUDQLQWHJUDWHGVWUDWHJ\\WRLPSURYHWKHHIIHFWLYHQHVV RI WKUHDW GHWHFWLRQ DQG UHVSRQVH)ROORZLQJ WKH UHQRZQHG 0,75( )UDPHZRUNV WKHUHVHDUFK PHWKRGRORJ\\ SURYLGHV D VWUXFWXUHGIUDPHZRUN ZLWK D VSHFLDO HPSKDVLV RQ GDWDFROOHFWLRQ DQG WKH FXVWRPL]DWLRQ RI UXOHWXQLQJ$FFRUGLQJ WR WKH GDWD WKH LPSOHPHQWDWLRQ RIFXVWRPL]HG UXOHWXQLQJ UHVXOWHG LQ D VLJQLILFDQWUHGXFWLRQLQIDOVHSRVLWLYHVIURPffiRULJLQDWLQJIURPDOHUWVWR%\\DGGUHVVLQJJDSVLQ WKH H[LVWLQJ ERG\\ RI UHVHDUFK WKLV WLPHO\\ VWXG\\HTXLSV RUJDQL]DWLRQV ZLWK WKH WRROV WKH\\ QHHG WRVWUHQJWKHQ WKHLU VHFXULW\\ RSHUDWLRQV DJDLQVWHPHUJLQJ WKUHDWV XOWLPDWHO\\ RSWLPL]LQJ WKUHDWGHWHFWLRQSURFHGXUHVUHGXFLQJIDOVHSRVLWLYHUDWHVDQGHQKDQFLQJSUHFLVLRQDQGUHVSRQVLYHQHVVLQWKHUHDOPRIF\\EHUVHFXULW\\.H\\ZRUGV²7KUHDW 0DQDJHPHQWff /RJ$JJUHJDWLRQff5XOH7XQLQJff)DOVH3RVLWLYHff6,(0I. ,QWURGXFWLRQ,Q WKH GRPDLQ RI F\\EHUVHFXULW\\ RUJDQL]DWLRQVHQFRXQWHU VLJQLILFDQW FKDOOHQJHV FRQFHUQLQJ WKUHDWGHWHFWLRQDQGUHVSRQVH7KHLPSHUDWLYHIRUUHVHDUFKWRHQKDQFHWKHVHSURFHVVHVFDQQRWEHRYHUVWDWHGJLYHQWKDWLQHIILFLHQFLHVLQWKHVHSUDFWLFHVFDQUHVXOWLQ VHYHUH FRQVHTXHQFHV LQFOXGLQJ VHFXULW\\EUHDFKHVVXEVWDQWLDOILQDQFLDOORVVHVDQGGDPDJHWRDQRUJDQL]DWLRQVUHSXWDWLRQ>@7KLVVWXG\\VHHNVWR XQFRYHU WKH XQGHUO\\LQJ FDXVHV RI WKHVHFKDOOHQJHV DQG SUHVHQW LQQRYDWLYH VROXWLRQV WRUHLQIRUFH WKUHDW PDQDJHPHQW VWUDWHJLHV2UJDQL]DWLRQV IDFH D PXOWLWXGH RI FKDOOHQJHVLQFOXGLQJ RXWGDWHG VHFXULW\\ WRROV ZRUNIRUFHVKRUWDJHVLQDGHTXDWHLQFLGHQWUHVSRQVHSURWRFROVDQGOLPLWHGWHFKQRORJ\\LQWHJUDWLRQZKLFKFROOHFWLYHO\\KLQGHUWKHLU DELOLW\\WR VZLIWO\\ GHWHFW DQG UHVSRQGWRWKUHDWV $V D UHVXOWWKLV UHVHDUFK LV GULYHQ E\\ WKHXUJHQW QHHG WR DGGUHVV WKHVH REVWDFOHV E\\SURPRWLQJEHVWSUDFWLFHVDQGDGYDQFHGWHFKQLTXHV2I SDUWLFXODU LPSRUWDQFH LV WKH H[DPLQDWLRQ RIFXVWRPL]HG UXOHWXQLQJ PHWKRGV ZLWKLQ 6HFXULW\\,QIRUPDWLRQ DQG (YHQW 0DQDJHPHQW 6,(0V\\VWHPV&XVWRPL]HG UXOHWXQLQJKROGVSURPLVHIRUHQKDQFLQJ WKUHDW PDQDJHPHQW UHGXFLQJ UHVSRQVHWLPHV DQG PLWLJDWLQJ WKH LPSDFW RI VHFXULW\\LQFLGHQWV $GGLWLRQDOO\\ WKLV VWXG\\ LQYHVWLJDWHV WKHSLYRWDOUROHRI6,(0ORJDJJUHJDWLRQLQDOOHYLDWLQJWKHUHFXUULQJ LVVXH RI IDOVH SRVLWLYH DOHUWV 7KLVFRQWULEXWLRQ WR D PRUH FRPSUHKHQVLYH DQG.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7218

LQWHJUDWHG DSSURDFK WR WKUHDW PDQDJHPHQWXQGHUVFRUHV WKH VLJQLILFDQFH RI RXU UHVHDUFKHQGHDYRU7KLV UHVHDUFK DFNQRZOHGJHV WKH SUHVVLQJFKDOOHQJH RI LQHIILFLHQW WKUHDW GHWHFWLRQ DQGUHVSRQVHSUDFWLFHVZLWKLQWKHF\\EHUVHFXULW\\GRPDLQZKLFKH[SRVHVRUJDQL]DWLRQQVWRVHFXULW\\EUHDFKHVILQDQFLDO ORVVHV DQG UHSXWDWLRQDO GDPDJH >@)XUWKHUPRUHWKHSUHYDOHQFHRIIDOVHSRVLWLYHDOHUWVH[DFHUEDWHV WKHVH FKDOOHQJHV OHDGLQJ WR DOHUWIDWLJXHDQGUHGXFHGDWWHQWLRQWRJHQXLQHWKUHDWV>@7KHVH VLJQLILFDQW FKDOOHQJHV DULVH IURP YDULRXVIDFWRUVLQFOXGLQJRXWGDWHGVHFXULW\\WRROVZRUNIRUFHGHILFLWV LQDGHTXDWH LQFLGHQW UHVSRQVH SURFHGXUHVDQG OLPLWHG WHFKQRORJ\\ LQWHJUDWLRQ FROOHFWLYHO\\LPSDLULQJ RUJDQL]DWLRQV DELOLW\\ WR SURPSWO\\ GHWHFWDQG FRXQWHUDFW WKUHDWV 1RWDEO\\ WKLV VWXG\\HPSKDVL]HV WKH RIWHQXQGHUHVWLPDWHG SRWHQWLDO RIUXOHWXQLQJ WHFKQLTXHV DQG 6,(0 ORJ DJJUHJDWLRQHPSKDVL]LQJ WKH QHFHVVLW\\ RI DQ LQWHJUDWHGDSSURDFK WDLORUHG WR DXWKHQWLF RUJDQL]DWLRQDOVHWWLQJV 7KH RYHUDUFKLQJ REMHFWLYH LV WR RIIHUSUDFWLFDO VROXWLRQV IRU HQKDQFLQJ WKUHDW GHWHFWLRQDQG UHVSRQVH DOO ZKLOH DGKHULQJ WR HVWDEOLVKHGJXLGHOLQHV DQG FRQVLGHUDWLRQV :KLOH H[LVWLQJOLWHUDWXUH KDV H[SORUHG YDULRXV DVSHFWV RI WKUHDWPDQDJHPHQW ZLWKLQ 6,(0 V\\VWHPV D QRWDEOHUHVHDUFKJDSSHUVLVWVUHJDUGLQJWKHFRQYHUJHQFHRI6,(0ORJDJJUHJDWLRQDQGUXOHWXQLQJWHFKQLTXHV²DXQLTXHFRPELQDWLRQZLWKWKHSRWHQWLDOWRHQKDQFHWKH HIIHFWLYHQHVV RI WKUHDW PDQDJHPHQW SUDFWLFHV3UHYLRXVUHVHDUFKKDVXQGHQLDEO\\SURYLGHGYDOXDEOHLQVLJKWVLQWRUHODWHGGRPDLQVVXFKDV6,(062$5LQWHJUDWLRQ>@*QHWZRUNWKUHDWGHWHFWLRQ>@DQGPDFKLQH OHDUQLQJEDVHG 8VHU DQG (QWLW\\ %HKDYLRU$QDO\\WLFV 8(%$ IRU LQVLGHU WKUHDW SUHYHQWLRQ >@+RZHYHU QRQH KDYH VXIILFLHQWO\\ GHOYHG LQWR WKHSUDFWLFDO LPSOHPHQWDWLRQ DQG FRQVHTXHQWLDO LPSDFWRILQWHJUDWLQJ6,(0ORJDJJUHJDWLRQZLWKUXOHWXQLQJPHWKRGV WR DGGUHVV FRQWHPSRUDU\\ FKDOOHQJHV LQWKUHDWGHWHFWLRQZLWKLQRUJDQL]DWLRQDOHQYLURQPHQWV)XUWKHUPRUHWKH HIIHFWLYHQHVV RI FXVWRPL]HG UXOHWXQLQJ PHWKRGRORJLHV LQ UHGXFLQJ IDOVH SRVLWLYHVZKLOHDGKHULQJWRWKH ULJRURXV SULQFLSOHVRI0,75(JXLGHOLQHV DQG RUJDQL]DWLRQDO SROLFLHV UHPDLQV DOHVVH[SORUHGDUHDZLWKLQWKHH[LVWLQJOLWHUDWXUH7KLV UHVHDUFK HVWDEOLVKHV WKUHH SULPDU\\REMHFWLYHV WR UHFWLI\\ WKH H[LVWLQJ NQRZOHGJH JDSV)LUVWO\\ LW DLPV WR VFUXWLQL]H DQG FRQGXFW DFRPSUHKHQVLYH DQDO\\VLV RI WKH FRQWHPSRUDU\\FKDOOHQJHV LPSDFWLQJ WKUHDW GHWHFWLRQ ZLWKLQ6,(0V\\VWHPV JXLGHG E\\WKHIUDPHZRUN VHWIRUWK E\\WKH1DWLRQDO ,QVWLWXWH RI 6WDQGDUGV DQG 7HFKQRORJ\\1,67 6HFRQGO\\ LW VHHNV WR PHWKRGLFDOO\\LPSOHPHQW FXVWRPL]HG UXOHWXQLQJ PHWKRGRORJLHVZLWKLQ6,(0V\\VWHPVGUDZLQJJXLGDQFHIURP0,75(DQG DOLJQLQJ ZLWK WKH QXDQFHG IDEULF RIRUJDQL]DWLRQDO SROLFLHV 7KH RYHUDUFKLQJ JRDO LV WRPLWLJDWH IDOVH SRVLWLYH UDWHV LQ WKUHDW GHWHFWLRQ)LQDOO\\WKH UHVHDUFKLQWHQGVWR ULJRURXVO\\HYDOXDWHWKHDFFXUDF\\DQGUHVSRQVLYHQHVVRIWKHFXVWRPL]HGUXOHWXQLQJ DSSURDFK ZLWKLQ WKH FRQWH[W RI WKUHDWGHWHFWLRQ ,Q WHUPV RI FRQWULEXWLRQV WKH VWXG\\GHOLYHUVVXEVWDQWLDOYDOXHLQWZRNH\\DUHDV7KHILUVWFRQWULEXWLRQ HQWDLOV RIIHULQJ D FRPSUHKHQVLYHDQDO\\VLV RI FRQWHPSRUDU\\ FKDOOHQJHV LQ WKUHDWGHWHFWLRQZLWKLQ6,(0V\\VWHPVDOOZKLOHDGKHULQJWRWKH1,67IUDPHZRUN%\\LGHQWLI\\LQJDQGDGGUHVVLQJWKHVH FKDOOHQJHV WKH UHVHDUFK SURYLGHV YDOXDEOHLQVLJKWV IRU HQKDQFLQJ WKH HIIHFWLYHQHVV RIF\\EHUVHFXULW\\ SUDFWLFHV 7KH VHFRQG FRQWULEXWLRQLQYROYHV WKH V\\VWHPDWLF LPSOHPHQWDWLRQ RIFXVWRPL]HG UXOHWXQLQJPHWKRGRORJLHVZLWKLQ6,(0V\\VWHPVXWLOL]LQJJXLGDQFHIURP0,75(DQGDOLJQLQJZLWKRUJDQL]DWLRQDOSROLFLHV7KHSULPDU\\REMHFWLYHLVWRGHFUHDVHIDOVHSRVLWLYH UDWHVLQWKUHDWGHWHFWLRQWKHUHE\\ HQKDQFLQJ WKH SUHFLVLRQ DQG HIILFLHQF\\ RIF\\EHUVHFXULW\\RSHUDWLRQVII. 0(7+2'7KHUHVHDUFK PHWKRGLFDOO\\ OHYHUDJHV 8L70OLEUDU\\(5HVRXUFHVSURYLGLQJDFFHVVWRHVWHHPHGRQOLQHGDWDEDVHV LQFOXGLQJ 6FRSXV ,((( ([SORUH 6FLHQFH'LUHFW DQG 5HVHDUFK*DWH XWLOL]LQJ WDUJHWHG NH\\ZRUGVOLNH 6,(0 ORJ DJJUHJDWLRQ UXOHWXQLQJ WKUHDWGHWHFWLRQ DQG IDOVHSRVLWLYH WR PHWLFXORXVO\\ JDWKHUSHUWLQHQW OLWHUDWXUH(PSOR\\LQJ0HQGHOH\\DVD UHIHUHQFHPDQDJHPHQW WRRO VWUHDPOLQHV GDWD RUJDQL]DWLRQ DQGUHFWLILHVUHGXQGDQF\\LVVXHV,QFOXVLYHFULWHULDSLYRWDURXQGD SUHFLVH FRQFHQWUDWLRQ RQ F\\EHUVHFXULW\\ WHFKQRORJ\\VSHFLILFDOO\\ 6,(0 ORJ FROOHFWLRQ UXOHWXQLQJ DQG WKUHDWGHWHFWLRQ ZLWK D GLVFHUQLQJ SUHIHUHQFH IRU IXOO SHHUUHYLHZHG MRXUQDO DUWLFOHV ERRN FKDSWHUV RU FRQIHUHQFHSDSHUV&RQYHUVHO\\H[FOXVLRQFULWHULDMXGLFLRXVO\\H[FOXGHSUH SXEOLFDWLRQV DQG PDWHULDOVUHODWHG WR ,QWHUQHWEDVHG UHVHDUFK RUWKRVH DFFHVVLEOH RQ SXEOLF SODWIRUPVOLNH *LW+XE DVVXULQJ WKH FXUDWLRQ RI FXUUHQW SHUWLQHQWVRXUFHV IRU WKH VWXG\\ $GGLWLRQDOO\\ D WKRURXJKH[DPLQDWLRQ RI QXPHURXV SUHH[LVWLQJ VWXGLHV KDV EHHQFRQGXFWHGWR\\LHOGYDOXDEOHLQVLJKWVLQWRWKHFRQWHPSRUDU\\ODQGVFDSH RIWKUHDW PDQDJHPHQW ZLWKLQ6,(0 V\\VWHPVDVH[HPSOLILHGLQ7DEOH.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7219

7LWOH 7HFKQLTXH 0HWKRG 5HVHDUFK*DS6,(0,QWHJUDWLRQZLWK62$5$QLVK6ULGKDUDQff9.DQFKDQD,QWHJUDWLRQRI6,(0ZLWK62$5$XWRPDWLQJWKUHDWDQGYXOQHUDELOLW\\UHVSRQVHXVLQJ62$5SOD\\ERRNV/DFNRIUHVHDUFKDGGUHVVLQJFRPSUHKHQVLYH6,(0ORJDJJUHJDWLRQEHQHILWVRIUXOHWXQLQJDSSURDFKHVDQGWKHLPSDFWRQWKUHDWGHWHFWLRQDFFXUDF\\DQGUHDFWLRQ/RJ&ROOHFWLRQDQG6,(0IRU*62&2UVRV0.HFVNHV0.DLO( %DQDWL$/RJ&ROOHFWLRQDQG6,(07KH5$1SDUWRIWKH*DUFKLWHFWXUH/DFNRIVWXGLHVDGGUHVVLQJGLIILFXOWLHVZLWKWKUHDWGHWHFWLRQSURFHVVHVZLWKLQ6,(0V\\VWHPVWDLORUHGUXOHWXQLQJWHFKQLTXHVDQGDVVHVVPHQWRIWKHLUHIILFDF\\DQGUHVSRQVLYHQHVVLQ*QHWZRUNV5HDO7LPHWKUHDWGHWHFWLRQLQ8VHUDQG(QWLW\\%HKDYLRU$QDO\\WLFV8(%$XVLQJXQVXSHUYLVHGOHDUQLQJ$OJRULWKPV-R\\DWHH'DWWDff5RKLQL'DVJXSWDff6D\\DQWDQ'DVJXSWDff.DUPXUX5RKLW5HGG\\8(%$PRGHO&RPSDULVRQRIXQVXSHUYLVHGDOJRULWKPV,QDGHTXDWHLQIRUPDWLRQSURYLGHGWRGHWHUPLQHWKHPHWKRGRORJ\\DQGWHFKQLTXHVXVHG+RZHYHUWKHUHLVDQHHGIRUUHVHDUFKRQWKUHDWGHWHFWLRQSURFHGXUHVZLWKLQ6,(0V\\VWHPVFXVWRPL]HGUXOHWXQLQJPHWKRGVDQGWKHLULPSDFWRQIDOVHSRVLWLYHUDWHVDQGGHWHFWLRQDFFXUDF\\LQWKHFRQWH[WRI8(%$'HVLJQORJPDQDJHPHQWV\\VWHPRIFRPSXWHUQHWZRUNGHYLFHLQIUDVWUXFWXUHEDVHGRQ(/.VWDFN$GLDQ)5RFKLP0XNKOLVK$$]L]$GQDQ)DX]Lffi(/.6WDFN'65 0HWKRG'HVLJQ,PSOHPHQWDWLRQ7HVWLQJ1HHG IRUUHVHDUFKDGGUHVVLQJWKUHDWPDQDJHPHQWWKURXJK 6,(0ORJDJJUHJDWLRQUXOHWXQLQJDSSURDFKHVDQG WKHLQWHJUDWLRQ RI6,(0 V\\VWHPVZLWK WKH (/.6WDFN6PDUW9DOLGDWRUffl$IUDPHZRUNIRUDXWRPDWLFLGHQWLILFDWLRQDQGFODVVLILFDWLRQRIF\\EHUWKUHDWGDWD&KDGQL3HUIRUPYDOLGDWLRQRIVHFXULW\\LQFLGHQWDQGDOHUWVXVLQJUXOHVDQGVFULSWV&\\EHU7KUHDW,QIRUPDWLRQLVXVHGE\\62&&XUUHQWVWXGLHVPHQWLRQXVLQJ&\\EHU7KUHDW,QIRUPDWLRQ&7,IRUYDOLGDWLQJVHFXULW\\LQFLGHQWVDQGDOHUWVEXWGR,VODP0$OL%DEDU5RODQG&URIW+HOJH-DQLFNHQRWH[SORUHWKHLQWHJUDWLRQRI6,(0ORJDJJUHJDWLRQDQGUXOHWXQLQJLQWKUHDWPDQDJHPHQW5HGXFLQJ)DOVH3RVLWLYH$OHUWVLQ6,(06\\VWHPV8VLQJ7),')*0R]DOEDW6,(06\\VWHPV'DWDPLQLQJWHFKQLTXH7),')DQGGHHSOHDUQLQJ7KHUHLVDUHVHDUFKJDSLQHIIHFWLYHQHVVDQGOLPLWDWLRQVRIXVLQJ7),')DQGGHHSOHDUQLQJWHFKQLTXHVWRUHGXFHIDOVHSRVLWLYHDOHUWVLQ6,(0V\\VWHPVDVWKHH[LVWLQJOLWHUDWXUHODFNVFRPSUHKHQVLYHUHVHDUFKRQWKHLUSUDFWLFDODSSOLFDWLRQDQGLPSDFWLQGLVWLQJXLVKLQJEHWZHHQPDOLFLRXVDQGQRQPDOLFLRXVDOHUWV$5HYLHZRI:D]XK7RRO&DSDELOLWLHVIRU'HWHFWLQJ$WWDFNV%DVHGRQ/RJ$QDO\\VLV6WHIDQ6WDQNRYLF6ODYNR*DMLQDQG5DQNR3HWURYLF:D]XK$JHQWV6\\VORJ(ODVWLFVHDUFKDQGUXOHVDQGGHFRGHUV1HHGIRUUHVHDUFKH[SORULQJHQKDQFHPHQWRIWKUHDWPDQDJHPHQWWKURXJK6,(0ORJDJJUHJDWLRQUXOHWXQLQJWHFKQLTXHVDQGWKHUHGXFWLRQRIIDOVHSRVLWLYHUDWHV7KH SURSRVHG PHWKRGRORJ\\ HQFRPSDVVHV WKHXWLOL]DWLRQ RI 6,(0 ORJ DJJUHJDWLRQ WHFKQLTXHV DQG DPHWLFXORXV UXOHWXQLQJ SURWRFRO ZLWK WKH SULPDU\\ DLP RITXDQWLI\\LQJWKHHIILFDF\\RIWKH6,(0VROXWLRQLQLGHQWLI\\LQJDQG PLWLJDWLQJ VHFXULW\\ WKUHDWV )LJXUH  LOOXVWUDWHV DFRQFHSWXDO ZRUNIORZ GLDJUDP RXWOLQLQJ WKH SURFHGXUDOVWHSVLQYROYHGLQH[HFXWLQJ6,(0ORJDJJUHJDWLRQDQGWKHUHILQHPHQWRIFXVWRPL]HGUXOHV.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7220

)LJXUH)ORZ&KDUWPRGHO,QWHJUDWLRQ6,(0/RJ$JJUHJDWLRQDQG5XOH7XQLQJA. /RJ0DQDJHPHQW /D\\HU7KH ILUVW SKDVH LQYROYHV WKH FROOHFWLRQ DQGSUHSURFHVVLQJRIORJGDWDIURPGLYHUVHQHWZRUNDQGV\\VWHPVRXUFHV7KLVLQFOXGHVffl· Log Aggregationffl(YHQWORJVDUH FROOHFWHGIURPYDULRXVHQGSRLQWVLQFOXGLQJQHWZRUNLQJGHYLFHV HJ URXWHUV 931V VHFXULW\\GHYLFHV HJ ILUHZDOOV ,'6,36 VHUYHUVHJZHEVHUYHUVRSHUDWLQJV\\VWHPVDQGDSSOLFDWLRQOD\\HUV· Log Normalizationffl $JJUHJDWHG ORJV DUHVWDQGDUGL]HG LQWR D XQLIRUP VFKHPD WRHQDEOH FRQVLVWHQW LQWHUSUHWDWLRQ DFURVVV\\VWHPV ZLWK ILHOGV VXFK DV WLPHVWDPSVRXUFH,3HYHQWW\\SHDQGXVHU,'· Event Correlationffl 5HODWHG HYHQWV DUHJURXSHGWRLGHQWLI\\VXVSLFLRXVEHKDYLRUVXFKDVEUXWHIRUFHDWWHPSWVRUODWHUDOPRYHPHQWXVLQJ FRUUHODWLRQ UXOHV EDVHG RQ WLPLQJVRXUFHDQGHYHQWW\\SH· Real-Time Alertingffl :KHQ SUHGHILQHGFRUUHODWLRQ FRQGLWLRQV DUH PHW UHDOWLPHDOHUWVDUHWULJJHUHGWRLQLWLDWHIXUWKHUDQDO\\VLVRUDXWRPDWHGUHVSRQVH7KLV OD\\HU HQVXUHV WKDW WKH V\\VWHP SURGXFHV DKLJKILGHOLW\\VWUHDPRIVWUXFWXUHGHYHQWVVXLWDEOHIRUIXUWKHUUXOHEDVHGSURFHVVLQJB. &RQWH[WXDO$QDO\\VLVDQG(YDOXDWLRQ7KH QH[W SKDVH LQYROYHV DQDO\\]LQJ WKHQRUPDOL]HG ORJ GDWDWRLGHQWLI\\ DQGHYDOXDWHIDOVH SRVLWLYHV &RQWH[WXDO HQULFKPHQW LVDSSOLHGXVLQJWZRNH\\FDWHJRULHVRIPHWDGDWDffl· Event Dataffl ,QFOXGHV RSHUDWLQJ V\\VWHPGHWDLOV DSSOLFDWLRQ ORJV GHYLFH DQGGDWDEDVHDFWLYLWLHV· Contextual Dataffl,QFRUSRUDWHV YXOQHUDELOLW\\VFDQ UHVXOWV DVVHW FULWLFDOLW\\ RUJDQL]DWLRQDOVWUXFWXUHDQGWKUHDWLQWHOOLJHQFHIHHGV7KLVLQIRUPDWLRQSURYLGHVDGHHSHUXQGHUVWDQGLQJRI HDFK HYHQWV EXVLQHVV LPSDFW DQGSRWHQWLDOULVN%\\ HQULFKLQJ ORJ GDWD ZLWK FRQWH[WXDOLQIRUPDWLRQWKHV\\VWHPLVEHWWHUHTXLSSHGWRGLVWLQJXLVK EHWZHHQ EHQLJQ DQG PDOLFLRXVDFWLYLW\\IRUPLQJDIRXQGDWLRQIRUFXVWRPL]HGUXOHGHYHORSPHQWC. &XVWRPL]DWLRQ5XOH7XQLQJ/D\\HU7KLVSKDVHHQKDQFHVGHWHFWLRQSUHFLVLRQE\\WXQLQJ WKH UXOH VHW EDVHG RQ ERWK WKUHDWLQWHOOLJHQFH IUDPHZRUNV DQG RUJDQL]DWLRQDOUHTXLUHPHQWV· Identify Default Rulesffl %XLOWLQ GHWHFWLRQUXOHV SURYLGHG E\\ WKH 6,(0 SODWIRUP DUHUHYLHZHG DQG DVVHVVHG IRU UHOHYDQFH DQGHIIHFWLYHQHVVLQWKHJLYHQHQYLURQPHQW· Define Rulesffl 1HZ GHWHFWLRQ UXOHV DUHGHYHORSHG RU H[LVWLQJ RQHV DUHPRGLILHG WREHWWHU UHIOHFW WKH WKUHDW ODQGVFDSH DQGEXVLQHVV FRQWH[W 5XOHV DUH ZULWWHQ XVLQJGHWHFWLRQODQJXDJHVVXSSRUWHGE\\WKH6,(0HJ<$0/6LJPD63/· Custom Rule-Tuningffl7KH0,75($77 &.IUDPHZRUN LV LQFRUSRUDWHG WR DOLJQ UXOHFUHDWLRQ ZLWK NQRZQ DGYHUVDU\\ WDFWLFV DQGWHFKQLTXHV $GGLWLRQDOO\\ RUJDQL]DWLRQDOSROLFLHV²VXFKDVFRPSOLDQFHUHTXLUHPHQWVDFFHSWDEOHXVHSROLFLHVHPSOR\\HHEHKDYLRUJXLGHOLQHV DQG EXVLQHVV FRQWLQXLW\\SURFHGXUHV²DUH XVHG WR ILQHWXQH UXOHSDUDPHWHUV· Rule Evaluationffl 7KH WXQHG UXOHV DUHGHSOR\\HGDQGPRQLWRUHGIRUHIIHFWLYHQHVV,I.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7221

IDOVH SRVLWLYHV SHUVLVW WKH V\\VWHP HQWHUV DIHHGEDFNORRSIRULWHUDWLYHWXQLQJ· Comparative Analysisffl7KHLPSDFWRIUXOHWXQLQJLVPHDVXUHGDJDLQVWEDVHOLQHGDWDWRDVVHVVLPSURYHPHQWVLQGHWHFWLRQDFFXUDF\\DQGUHGXFWLRQRIQRLVH7KLVVWUXFWXUHGF\\FOLFDOPHWKRGRORJ\\HQVXUHVWKDWWKH6,(0HYROYHVZLWKWKHRUJDQL]DWLRQ¶VWKUHDW ODQGVFDSH DQG RSHUDWLRQDO QHHGVXOWLPDWHO\\ FRQWULEXWLQJ WR D PRUH UHVLOLHQWVHFXULW\\SRVWXUHIII. 5(68/7$1'',6&866,217KLV VHFWLRQ SUHVHQWV WKH NH\\ ILQGLQJV IURP WKHLPSOHPHQWDWLRQ RI WKH SURSRVHG 6,(0 LQWHJUDWLRQPRGHO XVLQJ ORJ DJJUHJDWLRQ DQG UXOHWXQLQJWHFKQLTXHV 7KH H[SHULPHQW IRFXVHG RQ D ZHEVHUYHUHQYLURQPHQW$JHQW,'PRQLWRUHGXVLQJWKH:D]XK6,(0SODWIRUP7KHUHVXOWVDUHVWUXFWXUHGLQWR NH\\ GLPHQVLRQV LQFOXGLQJ DJHQW DFWLYLW\\ HYHQWYROXPH V\\VWHP YXOQHUDELOLWLHV UXOH HIIHFWLYHQHVVDQGIDOVHSRVLWLYHUHGXFWLRQ.D. $JHQW$FWLYLW\\DQG(QYLURQPHQW2YHUYLHZ7KUHH SULPDU\\ DJHQWV ZHUH PRQLWRUHG ZLWKAgent ID 001 UHSUHVHQWLQJ WKH ZHE VHUYHU ,3fflffi 'HELDQ  LGHQWLILHG DV WKH PRVWDFWLYH7KLVDJHQWFRQVLVWHQWO\\JHQHUDWHGKLJKHYHQWYROXPHV DQG VHFXULW\\ DOHUWV MXVWLI\\LQJ LWV VHOHFWLRQDV WKH SULPDU\\ GDWD VRXUFH IRU HYDOXDWLRQ VHHFigure 2)LJXUH0RVWDFWLYHDJHQWLGHQWLILHGE\\HYHQWYROXPH$JHQW,'E. (YHQW9ROXPHDQG6HXULW\\$OHUW$QDO\\VLV:LWKLQ D ffiGD\\ SHULRG WKH 6,(0 UHFRUGHGflVHFXULW\\HYHQWVRIZKLFKflHYHQWVKDGDVHYHULW\\ VFRUH RI  RU DERYH 7KH WRS UHFXUULQJDOHUWVLQFOXGHGffl· +773HUURUFRGHV· 5HSHDWHGHUURUVIURPWKHVDPHVRXUFH· 0RG6HFXULW\\SROLF\\YLRODWLRQV7KLV WUHQG UHIOHFWV FRPPRQ ZHEOD\\HU WKUHDWVQHFHVVLWDWLQJGHHSHUUXOHLQVSHFWLRQVHHFigure 3)LJXUH  'LVWULEXWLRQ RI WRS VHFXULW\\ HYHQWV IURP$JHQW,'.F. 6\\VWHP+DUGHQLQJDQG&RQILJXUDWLRQ&RPSOLDQFHA CIS Benchmark assessment for Debian/Linux10 was conducted. The web server achieved:· 69 passes,· 117 failed checks,· 6 not applicable,resulting in a compliance score of 37%.This highlights substantial room for securityconfiguration improvements (see Figure 4).)LJXUH  &,6 %HQFKPDUN UHVXOWV VKRZLQJ SDVVIDLOFRXQWVDQGRYHUDOOFRPSOLDQFHSHUFHQWDJHG. 9XOQHUDELOLW\\6FDQQLQJDQG6HYHULW\\&ODVVLILFDWLRQ7ZRYXOQHUDELOLW\\VFDQVIXOODQGSDUWLDOUHYHDOHGffl· Critical vulnerabilities: 5· High: 86· Medium: 99· Low: 31RWDEO\\ KLJKULVN YXOQHUDELOLWLHV OLNH %XV\\%R[DQG&3,2ZHUHIODJJHGZLWK&966VFRUHVRI8.8GXHWRRXWGDWHGSDFNDJHVVHHFigure 4.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7222

)LJXUH%UHDNGRZQRIYXOQHUDELOLWLHVE\\VHYHULW\\OHYHODQGVFDQUHVXOWVH. 0,75($77 &.%DVHG$QDO\\VLV$QDO\\VLV XVLQJ WKH 0,75( $77 &. IUDPHZRUNUHYHDOHGDFWLYHWDFWLFVRQWKHV\\VWHPffl· Discovery· Credential Access· Initial Access· Defense Evasion· Privilege Escalation7KHVH WDFWLFV ZHUH IUHTXHQWO\\ REVHUYHG LQFRUUHODWLRQ ZLWK UHDOZRUOG DWWDFNV LQFOXGLQJ DGRFXPHQWHG64/,QMHFWLRQDWWHPSW 7ffiIURPD86EDVHGVRXUFHVHHFigures 5 & 6)LJXUH0,75($77 &.WDFWLFGLVWULEXWLRQRQZHEVHUYHU)LJXUH64/,QMHFWLRQHYHQWORJPDSSHGWR0,75(WDFWLF,QLWLDO$FFHVV7ffiI. 1,67fl$OHUWVDQG5XOH/HYHO,QVLJKWVA total of 123,075 alerts were aligned with NIST800-53 compliance controls, with the highest rulelevel reaching 13. These alerts demonstrate theintegration of compliance standards into thedetection framework (see Figure 7).)LJXUH  1,67 fl PDSSHG DOHUWV IURP 6,(0GDVKERDUGJ. (IIHFWLYHQHVVRI&XVWRP5XOH7XQLQJ$ FXVWRP UXOHWXQLQJ DSSURDFK ZDV DSSOLHGIRFXVLQJRQffl· MITRE-based rule identifiersUXOHPLWUHLG· Threshold: rule level > 57KHUXOHWXQLQJPHFKDQLVPIODJJHG62,650 highrisk events HIIHFWLYHO\\reducing alerts by 63.6%IURP WKH RULJLQDO fl HYHQWV 7KLV VLJQLILFDQWUHGXFWLRQ GHPRQVWUDWHV WKH DELOLW\\ RI FXVWRPL]HGUXOHV WR ILOWHU LUUHOHYDQW DOHUWV DQG SULRULWL]H FULWLFDOLQFLGHQWVVHHFigure 8.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7223

Figure 8. +LJKULVN UXOHOHYHO HYHQW UHGXFWLRQ SRVWUXOHWXQLQJK. 'LVFXVVLRQ7KLV VWXG\\ GHPRQVWUDWHV WKDW HIIHFWLYH ORJDJJUHJDWLRQDQGFXVWRPUXOHWXQLQJFDQVLJQLILFDQWO\\HQKDQFH WKUHDW GHWHFWLRQ DFFXUDF\\ ZLWKLQ D 6,(0HQYLURQPHQW 8VLQJ WKH RSHQVRXUFH :D]XKSODWIRUP ORJV ZHUH VXFFHVVIXOO\\ FROOHFWHG IURPKHWHURJHQHRXV VRXUFHV DQG QRUPDOL]HG DFURVVIRUPDWVVXFKDV6\\VORJ-621DQG&/)HQDEOLQJFHQWUDOL]HG DQDO\\VLV DQG FRUUHODWLRQ +RZHYHULQWHJUDWLRQ FKDOOHQJHV²VSHFLILFDOO\\ WKH LQDELOLW\\ WRGHSOR\\:D]XKDJHQWOHVVRQSURSULHWDU\\GHYLFHVOLNH)RUWLJDWH²KLJKOLJKW WKH OLPLWDWLRQV RI RSHQVRXUFH6,(0V LQ VXSSRUWLQJ GLYHUVH ,7 LQIUDVWUXFWXUHVFRPSDUHG WR SURSULHWDU\\ VROXWLRQV 0RUH FULWLFDOO\\WKH LPSOHPHQWDWLRQ RI FXVWRP GHWHFWLRQ UXOHVJXLGHG E\\ WKH 0,75( $77 &. IUDPHZRUN DQGDOLJQHG ZLWK RUJDQL]DWLRQDO SROLFLHV UHGXFHG KLJKYROXPH VHFXULW\\ HYHQWV IURP fl WR UHIOHFWLQJ D  LPSURYHPHQW LQ ILOWHULQJ IDOVHSRVLWLYHV 7KLV XQGHUVFRUHVWKH SUDFWLFDO EHQHILW RIWDLORULQJ UXOH ORJLF WR UHDOZRUOG DGYHUVDULDO WDFWLFVDQGLQWHUQDOULVNSURILOHV1RQHWKHOHVVSROLF\\EDVHGFXVWRPL]DWLRQ LQ OLYH HQYLURQPHQWV IDFHG DSSURYDODQG GHSOR\\PHQW FRQVWUDLQWV UHYHDOLQJ RSHUDWLRQDOEDUULHUV WR DJLOLW\\ LQ VHFXULW\\ UXOH PDQDJHPHQW2YHUDOOWKHILQGLQJVHPSKDVL]HWKHVWUDWHJLF YDOXHRI LQWHJUDWLQJ WKUHDW LQWHOOLJHQFH DQG EXVLQHVVFRQWH[WLQWR6,(0 UXOHGHVLJQWRLPSURYHGHWHFWLRQILGHOLW\\DQGRSHUDWLRQDOHIILFLHQF\\$FNQRZOHGJPHQW7KH DXWKRU ZLVKHV WR H[SUHVV VLQFHUHDSSUHFLDWLRQWR7V'U0RKVHQELQ0RKDPDG+DWDIRU KLV LQYDOXDEOH VXSHUYLVLRQ LQVLJKWIXO JXLGDQFHDQGFRQWLQXHGVXSSRUWWKURXJKRXWWKHFRXUVHRIWKLVUHVHDUFK*UDWLWXGHLVDOVRH[WHQGHGWR$VVRF3URI0DG\\D7V'U1RU6KDKQL]DELQWL.DPDO%DVKDKIRUKHU FRQVWUXFWLYH IHHGEDFN DQG DFDGHPLFHQFRXUDJHPHQW 7KH DXWKRU DFNQRZOHGJHV WKHSHUVRQDOVXSSRUWSURYLGHGE\\KHUIDPLO\\SDUWLFXODUO\\KHUKXVEDQG0RKG)LUGDXVELQ0RKDPDG6RELURQKHU PRWKHU DQG GDXJKWHU ZKRVH SDWLHQFH DQGXQGHUVWDQGLQJ ZHUH YLWDO GXULQJ WKH SXUVXLW RI WKLVZRUN$SSUHFLDWLRQLVDOVRGXHWRIHOORZFODVVPDWHVIRUWKHLUFROODERUDWLRQDQGZLOOLQJQHVVWRVKDUHLGHDVDQG UHVRXUFHV ZKLFK FRQWULEXWHG PHDQLQJIXOO\\ WRWKHUHVHDUFKSURFHVV5HIHUHQFHV[1] %DQGDUL 9  (QWHUSULVH 'DWD 6HFXULW\\0HDVXUHVffl $ &RPSDUDWLYH 5HYLHZ RI (IIHFWLYHQHVVDQG 5LVNV $FURVV 'LIIHUHQW ,QGXVWULHV DQG2UJDQL]DWLRQ 7\\SHV International Journal ofBusiness Intelligence and Big Data Analytics 6 [2] .XLSHUV6 6FKRQKHLW0 'DWDEUHDFKHVDQG HIIHFWLYH FULVLV FRPPXQLFDWLRQffl D FRPSDUDWLYHDQDO\\VLV RI FRUSRUDWH UHSXWDWLRQDO FULVHV &RUSRUDWH5HSXWDWLRQ5HYLHZffi[3] 6WHLQJDUWQHU : *DOLQHF '  .R]LQD $ 7KUHDW GHIHQVHffl &\\EHU GHFHSWLRQ DSSURDFK DQGHGXFDWLRQ IRU UHVLOLHQFH LQ K\\EULG WKUHDWV PRGHO6\\PPHWU\\ffi[4] 2UVyV0.HFVNpV0.DLO( %iQiWL$/RJFROOHFWLRQDQG 6,(0 IRU * 62& ,Q ,(((WK-XELOHH :RUOG6\\PSRVLXP RQ$SSOLHG 0DFKLQH,QWHOOLJHQFHDQG,QIRUPDWLFV6$0,SS[5] 5RFKLP$)$]L]0$ )DX]L$ffi'HVLJQ/RJ 0DQDJHPHQW 6\\VWHP RI &RPSXWHU 1HWZRUN'HYLFHV ,QIUDVWUXFWXUHV %DVHG RQ(/. 6WDFN,Qffi,QWHUQDWLRQDO &RQIHUHQFH RQ (OHFWULFDO (QJLQHHULQJDQG&RPSXWHU6FLHQFH,&(&26SSfl[6] 6ULGKDUDQ $  .DQFKDQD 9  6,(0LQWHJUDWLRQ ZLWK 62$5 ,Q  ,QWHUQDWLRQDO&RQIHUHQFH RQ )XWXULVWLF 7HFKQRORJLHV ,1&2)7SS %DQGDUL 9 (QWHUSULVH 'DWD6HFXULW\\0HDVXUHVffl $ &RPSDUDWLYH 5HYLHZ RI (IIHFWLYHQHVVDQG 5LVNV $FURVV 'LIIHUHQW ,QGXVWULHV DQG2UJDQL]DWLRQ 7\\SHV International Journal ofBusiness Intelligence and Big Data Analytics 6 [7] 9LHOEHUWK 0 %|KP ) )LFKWLQJHU ,  3HUQXO * 6HFXULW\\ 2SHUDWLRQV &HQWHUffl $ 6\\VWHPDWLF6WXG\\ DQG2SHQ &KDOOHQJHV,((( $FFHVV33ffiffi[8] 3DUN.HWDO$Q$GYDQFHG3HUVLVWHQW7KUHDW$376W\\OH &\\EHUDWWDFN 7HVWEHG IRU 'LVWULEXWHG(QHUJ\\ 5HVRXUFHV '(5 ,Q  ,((( 'HVLJQ0HWKRGRORJLHV&RQIHUHQFH'0&SS[9] 3RG]LQV2 5RPDQRYV$ ffi:K\\6,(0 LV,UUHSODFHDEOH LQ D 6HFXUH ,7 (QYLURQPHQW\" ,Q ffi2SHQ &RQIHUHQFH RI (OHFWULFDO (OHFWURQLF DQG,QIRUPDWLRQ 6FLHQFHVH6WUHDPSS[10] *RQ]iOH]*UDQDGLOOR * *RQ]iOH]=DU]RVD 6 'LD] 5  6HFXULW\\ ,QIRUPDWLRQ DQG (YHQW0DQDJHPHQW 6,(0ffl$QDO\\VLV7UHQGVDQG8VDJHLQ&ULWLFDO,QIUDVWUXFWXUHV6HQVRUVffi.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7224

.RPSHWHQVL'LJLWDO3HODMDUGDODP%LGDQJ.HMXUXWHUDDQ0HNDQLNDOGL.ROHM.RPXQLWL1HJHUL-RKRUMohd Ramadan Mohd KhalidKolej Komuniti Temerloh Kementerian Pendidikan TinggiTemerloh, Pahang, [email protected] Selvan SubramaniamFakulti Pendidikan Teknikal dan VokasionalUniversiti Tun Hussein Onn MalaysiaBatu Pahat, Johor, [email protected]².RPSHWHQVL GLJLWDO VDQJDW SHQWLQJ NHSDGD VHRUDQJSHODMDU GDODP PHQGHSDQL FDEDUDQ WUDQVIRUPDVL GLJLWDO GDODPVHNWRU SHQGLGLNDQ VHUWD ODQGVNDS SHNHUMDDQ PDVD NLQL 1DPXQGHPLNLDQGDODPVHQDULRSHPEHODMDUDQGLJLWDOSDUDSHODMDUPDVLKNHNXUDQJDQ NRPSHWHQVL GLJLWDO \\DQJ GLSHUOXNDQ GDODP DVSHNNHPDKLUDQSHQJHWDKXDQ GDQVLNDS2OHKLWXNDMLDQLQLEHUWXMXDQXQWXN PHQJHQDOSDVWL WDKDS NRPSHWHQVL GLJLWDO SHODMDU.HMXUXWHUDDQ0HNDQLNDOGL.ROHM.RPXQLWL1HJHUL-RKRUGDODPOLPDGLPHQVLLDLWX/LWHUDVL0DNOXPDWGDQ'DWD.RPXQLNDVLGDQ.RODERUDVL 3HQFLSWDDQ .DQGXQJDQ 'LJLWDO .HVHODPDWDQ GDQ3HQ\\HOHVDLDQ 0DVDODK VHUWD PHQJHQDOSDVWL SHUEH]DDQ WDKDSNRPSHWHQVL GLJLWDO SHODMDU PHQJLNXW IDNWRU SURJUDP SHQJDMLDQGDQ LQVWLWXVL SHQJDMLDQ .DMLDQ LQL EHUEHQWXN NDMLDQ WLQMDXDQPHODOXL NDHGDK SHQ\\HOLGLNDQ NXDQWLWDWLI PHQJXQDNDQ DQDOLVLVVHFDUD GHVNULSWLI GDQ LQIHUHQVL 6DPSHO NDMLDQ PHOLEDWNDQ RUDQJ SHODMDU GDODP ELGDQJ .HMXUXWHUDDQ0HNDQLNDO GL HPSDWEXDK .ROHM .RPXQLWL GL 1HJHUL -RKRU LDLWX .ROHM .RPXQLWL6HJDPDW .ROHM .RPXQLWL /HGDQJ .ROHM .RPXQLWL .OXDQJ GDQ.ROHM .RPXQLWL %DWX 3DKDW $QDOLVLV VWDWLVWLN GHVNULSWLIPHQXQMXNNDQ EDKDZD WDKDS NRPSHWHQVL GLJLWDO SHODMDU.HMXUXWHUDDQ0HNDQLNDOGL.ROHM.RPXQLWL1HJHUL-RKRUDGDODKWLQJJL GDODPGLPHQVL/LWHUDVL0DNOXPDW GDQ 'DWD.RPXQLNDVLGDQ.RODERUDVLGDQ.HVHODPDWDQ0DQDNDODGLPHQVL3HQFLSWDDQ.DQGXQJDQ 'LJLWDO GDQ 3HQ\\HOHVDLDQ 0DVDODK PHQXQMXNNDQWDKDS NRPSHWHQVL \\DQJ VHGHUKDQD $QDOLVLV LQIHUHQVLPHQJJXQDNDQXMLDQ$129$VHKDODPHQXQMXNNDQWLGDNWHUGDSDWSHUEH]DDQ \\DQJ VLJQLILNDQ WHUKDGDS WDKDS NRPSHWHQVL GLJLWDOSHODMDU PHQJLNXW SURJUDP SHQJDMLDQ GDQ LQVWLWXVL SHQJDMLDQ.DMLDQLQL GLKDUDS GDSDWPHPEDQWX SLKDNSHQJXUXVDQ -DEDWDQ3HQGLGLNDQ 3ROLWHNQLN GDQ .ROHM .RPXQLWL GDODP PHUDQJNDVWUDWHJL\\DQJHIHNWLIEDJLPHQLQJNDWNDQWDKDSNRPSHWHQVLGLJLWDOSHODMDUVHNDOLJXVPHPSHUNDVD3HQGLGLNDQGDQ/DWLKDQ7HNQLNDOGDQ9RNDVLRQDOGL0DOD\\VLDKata Kunció Kompetensi Digital, Kejuruteraan Mekanikal, Kolej Komuniti I. PENGENALANKompetensi digital dalam dunia masa kini yang serba mencabar dilihat sebagai asas kepada Matlamat ke-4 dalam Sustainable Development Goals oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (United Nations) bagi memastikan pendidikan yang berkualiti, inklusif dan saksama serta menggalakkan peluang pembelajaran sepanjang hayat untuk semua. Di bawah matlamat ini, Sasaran 4.3 menekankan tentang akses sama rata untuk semua kepada Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (PLTV) dan Institusi Pendidikan Tinggi (IPT) yang berpatutan dan berkualiti. Manakala Sasaran 4.4 telah menetapkan bahawa menjelang 2030, terdapat keperluan untukmeningkatkan bilangan belia dan dewasa yang mempunyai kemahiran yang relevan, termasuk kemahiran teknikal dan vokasional, untuk pekerjaan dan keusahawanan. Khan et al. (2021) telah mentakrifkan kompetensi digital sebagai suatu set kepakaran, kemahiran, sikap yang diperlukan apabila menggunakan Teknologi Maklumat dan Komunikasi (TMK) dan media digital untuk menyelesaikan tugas dan masalah, berkomunikasi, mengurus maklumat, mencipta, bekerjasama dan berkongsi kandungan serta membangunkan pengetahuan dengan berkesan. Sebelum itu, kompetensi digital ditakrifkan dalam konteks yang lebih meluas oleh Ferrari (2013) sebagai penggunaan teknologi maklumat dan komunikasi dengan yakin, kritis dan kreatif bagi mencapai matlamat yang berkaitan dengan kerja, kebolehpasaran, pembelajaran, masa lapang serta penglibatan dalam masyarakat.Salah satu transformasi penting dalam mengarusperdanakan PLTV adalah melengkapkan pelajar dengan kemahiran digital yang relevan. Seiring dengan kemajuan teknologi yang kian rancak, kompetensi digital perlu dipertingkatkan dalam kalangan pelajar yang bakal mengisi pasaran kerja pada masa hadapan. Justeru, selain daripada kemahiran serta kepakaran dalam bidang masing-masing, para pelajar di insitusi PLTV perlu mempunyai kompetensi digital yang tinggi untuk bersaing dalam dunia era teknologi maklumat masa kini. Pelan Strategik Politeknik dan Kolej Komuniti 2018-2025 telah menggariskan beberapa teras strategik bagi menerajui sistem pendidikan berasaskan PLTV dan mentransformasikan program pengajian menepati permintaan industri. Sasaran utama adalah membangunkan program pengajian yang menerapkan pengetahuan serta teknologi serta menawarkan program pengajian seiring dengan tuntutan Revolusi Perindustrian Keempat (4IR). Berpaksikan kepada 4IR, pihak Jabatan Pendidikan Politeknik dan Kolej Komuniti (JPPKK) telah merangka inisiatif bagi menyediakan program pengajian berteknologi tinggi dan menghasilkan graduan PLTV yang kompeten dan bersedia memenuhi keperluan 4IR (Kementerian Pendidikan Malaysia, 2018). Oleh hal yang demikian, satu kajian terhadap tahap kompetensi digital pelajar dirasakan sangat perlu bagi meningkatkan keberkesanan pembelajaran abad ke-21..219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7225

Kajian ini menggunapakai rangka kerja kompetensi digital yang telah dibangunkan oleh Suruhanjaya Eropah (European Commission) iaitu The Digital Competence Framework for Citizens (DigComp 2.2). Rangka kerja ini memberi fokus terhadap lima (5) kompetensi digital iaitu Literasi Maklumat dan Data, Komunikasi dan Kolaborasi, Penciptaan Kandungan Digital, Keselamatan dan Penyelesaian Masalah seperti digariskan dalam Rajah 1. Rajah 1 The Digital Competence Framework for Citizens (DigComp) Literasi!Maklumat!dan!Data!adalah!suatu!kemahiran!yang!digunakan! untuk! mengenal! pasti,! mencari,! mendapatkan!semula,! menyimpan,! menyusun,! menganalisis! maklumat!digital! dan! menilai! kerelevanan! sumber! dan! tujuannya!(Barboutidis! &! Stiakakis,! 2023).! Dalam! persekitaran!pembelajaran! digital,! seorang! pelajar! perlu! kompeten!dalam! mengakses! data,! maklumat! dan! kandungan!menggunakan! teknik! carian! digital! serta! mengetahui!kredibiliti! dan! kebolehpercayaan! sumber! data,! maklumat!dan!kandungan!digital!tersebut!sama!ada!boleh!dipercayai!atau! sebaliknya.! Komunikasi! dan! Kolaborasi! merujuk!kepada!keupayaan!untuk!melibatkan!diri!dalam!interaksi,!komunikasi! dan! kolaborasi! secara! digital! sambil!menghormati! kepelbagaian! budaya,! perbezaan! generasi!serta! menjaga! reputasi! dan! identiti! digital! (Law! et al.,!2018).! Pelajar! perlu! mahir! menggunakan! aplikasi! telefon!pintar! seperti! Facebook!Messenger!atau!WhatsApp! untuk!berkomunikasi! dengan! rakan! sekelas! bagi! tujuan!perbincangan! dan! kerja! berkumpulan.! Selain! itu,! mereka!boleh! menggunakan! sistem! storan! awan! (cloud storage)!seperti!Dropbox!dan!Google!Drive!untuk!berkongsi!bahan!bersama!ahli!kumpulan!yang!lain.!Dalam!masa!yang!sama,!mereka! perlu! sedar! tentang! etika! tingkah! laku! semasa!berinteraksi!menggunakan! teknologi! digital! bagi! menjaga!identiti!dan!reputasi!mereka!dalam!persekitaran!digital.!!Dalam! usaha! melahirkan! generasi! muda! yang!kompeten!dalam!aspek!Penciptaan!Kandungan!Digital,!para!pelajar!perlu!dididik!untuk!membangunkan!pelbagai!jenis!kandungan! digital! yang! kreatif! untuk! platform! digital!termasuk! laman! web,! blog,! infografik,! podcast,! suntingan!video! dan! hantaran! media! sosial.! Komponen! Penciptaan!Kandungan! Digital! adalah! termasuk! kemahiran! mencipta!dan! mengedit! kandungan! digital! baharu! daripada!pemprosesan! perkataan! kepada! imej! dan! video,!mengintegrasikan!dan!menghuraikan!semula!pengetahuan!dan! kandungan! terdahulu,! menghasilkan! ekspresi! kreatif,!output!media! dan! pengaturcaraan! dan! berurusan! dengan!penggunaan! hak! harta! intelek! dan! lesen! (Ferrari,! 2013).!Keselamatan! dalam! konteks! digital! memberi! penekanan!terhadap! perlindungan! maklumat! dan! data! peribadi,!identiti!digital!serta!langkah!keselamatan!dan!penggunaan!yang! selamat! dan! wajar! (Hern·ndez-MartÌn! et al.,! 2021).!Aspek! keselamatan! dalam! persekitaran! digital! merujuk!kepada! kapasiti! untuk! melindungi! kandungan,! data!peribadi!dan!privasi!bagi!menjamin!keselamatan!peribadi,!keselamatan! data,! perlindungan! identiti! dalam! talian! dan!penggunaan! teknologi! digital! yang! mesra! alam.! Bidang!kompetensi!Penyelesaian!Masalah!pula!ditakrifkan!sebagai!kapasiti!individu!untuk!melibatkan!diri!dalam!pemprosesan!kognitif! untuk! memahami! dan! menyelesaikan! masalah!situasi.!Ia!termasuk!kesediaan!untuk!terlibat!dengan!situasi!sedemikian! untuk! mencapai! potensi! seseorang! sebagai!warganegara!yang!membina!dan!reflektif!(Vuorikari!et al.,!2016).! Dalam! konteks! persekitaran! digital,! penyelesaian!masalah! merujuk! kepada! keupayaan! untuk! menentukan!keperluan,! mengenal! pasti! isu! masalah! dan! mencari!penyelesaian!dengan!menggunakan!peralatan!dan!inovasi!yang!selari!dengan!perkembangan!teknologi.!II. PERMASALAHAN KAJIANSejak kebelakangan ini, penyelidikan mengenai kompetensi digital telah mendapat perhatian yang lebih menyeluruh di mana penekanan khusus telah diberikan kepada kepentingan memperkasakan golongan remaja untuk menjadi individu yang kompeten secara digital. Sebilangan besar penyelidik menyatakan bahawa para pelajar yang tergolong dalam kalangan remaja kekurangan kompetensi digital yang diperlukan dalam aspek kemahiran, pengetahuan dan sikap (Kreuder et al., 2024; Zhao et al., 2021). Menurut Bogdanovskaya et al. (2020), tahap kompetensi digital yang rendah mendedahkan pelajar terdedah terhadap risiko dalam talian yang melibatkan masalah keselamatan maklumat seperti kandungan yang berbahaya, masalah teknikal, risiko komunikasi serta perlindungan data peribadi. Dalam hal ini, pemahaman terhadap tahap kompetensi digital pelajar adalah satu peluang bagi pihak institusi pendidikan dalam menilai kekuatan dan kelemahan serta membangunkan strategi yang sesuai untuk penambahbaikan..219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7226

III. OBJEKTIF KAJIANKajian ini dilaksanakan bagi mencapai objektif-objektif berikut:i. Mengenalpasti tahap Kompetensi Digital pelajarKejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti NegeriJohor dalam dimensi Literasi Maklumat dan Data,Komunikasi dan Kolaborasi, Penciptaan KandunganDigital, Keselamatan dan Penyelesaian Masalah.ii. Mengenalpasti perbezaan tahap Kompetensi Digitalpelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej KomunitiNegeri Johor berdasarkan program pengajian.iii. Mengenalpasti perbezaan tahap Kompetensi Digitalpelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej KomunitiNegeri Johor berdasarkan institusi pengajian.IV. METODOLOGI KAJIANKajian ini berbentuk kajian tinjauan melalui kaedahpenyelidikan kuantitatif dan mengunakan analisis secara deskriptif dan inferensi. Borang soal selidik digunakan sebagaiinstrumen kajian untuk mengumpul data.A. Populasi dan SampelDalam kajian ini, populasi terdiri daripada pelajar dalam bidang Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor dengan jumlah keseluruhan seramai 259 orang. Sampel kajian distratakan mengikut empat buah Kolej Komuniti di Negeri Johor seperti dalam populasi kajian. Penentuan jumlah sampel bagi setiap kolej komuniti berdasarkan jadual penentuan saiz sampel oleh Krejcie & Morgan (1970). B. Instrumen KajianInstrumen kajian ini menggunapakai soal selidik kompetensi digital yang dibangunkan berdasarkan rangka kerja yang telah ditetapkan dalam DigComp 2.2 The Digital Competence Framework for Citizens. Soal selidik telah diadaptasi daripada kajian Zhao et al. (2021) dan Chaw & Tang (2022) serta disesuaikan dengan konteks dan objektif kajian ini. Kandungan dalam borang soal selidik adalah seperti dalam Jadual 1. Jadual 1 Kandungan!dalam!borang!soal!selidik!Bahagian! Pernyataan! Bilangan!Item! No.!Item!A! Demografi!Responden! 5! A1!ñ!A5!B! Literasi!Data!&!Maklumat! 5! B1!ñ!B5!C! Komunikasi!dan!Kolaborasi! 5! C1!ñ!C5!D! Penciptaan!Kandungan!Digital! 6! D1!ñ!D6!E! Keselamatan! 7! E1!ñ!E7!F! Penyelesaian!Masalah! 6! F1!ñ!F6!C. Kesahan dan KebolehpercayaanUntuk menguji kesahan soal selidik, set soalan telah dikemukakan kepada tenaga pengajar pakar dari Fakulti Pendidikan Teknikal dan Vokasional (FPTV), Universiti Tun Hussein Onn Malaysia yang telah membuat semakan terhadap instrumen kajian dari segi penggunaan struktur ayat, ketepatan pelarasan bahasa, kandungan serta penetapan item-item dan dimensi kajian. Manakala kebolehpercayaan pula dilakukan melalui kajian rintis yang telah dijalankan terhadap 20 orang pelajar Sijil Servis Kenderaan Ringan, Kolej Komuniti Kluang. Hasil analisis terhadap keseluruhan instrumen ini memberikan nilai Cronbachís Alpha yang sangat baik iaitu 0.956. Keputusan ini menunjukkan bahawa instrumen ini boleh dipercayai untuk mengenal pasti tahap kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor. V. DAPATAN KAJIANDalam menganalisis dapatan kajian, penyelidik menggunakan data deskriptif dan inferensi untuk mentafsir data berpandukan soal selidik yang telah diedarkan. Statistik deskriptif dianalisis menggunakan kekerapan, peratus, min dan sisihan piawaian. Analisis inferensi menggunakan Ujian ANOVA Sehala telahdijalankan bagi mengenal pasti perbezaan tahap kompetensi digital berdasarkan program pengajian dan institusi pengajian.A. $QDOLVLV'HPRJUDIL5HVSRQGHQStatistik deskriptif digunakan untuk menganalisis profil responden yang terdiri daripada jantina, bangsa, institusi pengajian, semester pengajian dan program pengajian. Jadual 2 melaporkan maklumat-maklumat berkenaan berdasarkan borang soal selidik daripada seramai 201 orang responden.Jadual 2 Analisis!Demografi!Responden!Profil! Kategori! Kekerapan Peratus!Jantina! Lelaki! 197! 98.0!Perempuan! 4! 2.0!Bangsa!Melayu! 184! 91.5!Cina! 2! 1.0!India! 8! 4.0!Bumiputera!Sabah/!Sarawak!2! 1.0!Orang!Asli! 5! 2.5!Institusi!Pengajian!Kolej!Komuniti!Segamat!37! 18.4!Kolej!Komuniti!Ledang!66! 32.8!Kolej!Komuniti!Kluang!56! 27.9!Kolej!Komuniti!Batu!Pahat!42! 20.9!Semester!Pengajian!Semester!1! 98! 48.8!Semester!2! 9! 4.5!Semester!3! 72! 35.8!Semester!4! 22! 10.9!.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7227

Program!Pengajian!Sijil!Teknologi!Pembuatan!37! 18.4!Sijil!Servis!Kenderaan!Ringan!73! 36.3!Sijil!Teknologi!Penyejukan!dan!Penyamanan!Udara!91! 45.3!B. 7DKDS.RPSHWHQVL'LJLWDO3HODMDUSeperti yang ditunjukkan dalam Jadual 3, tahap kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor mencatatkan purata skor min pada tahap tinggi dalam dimensi Literasi Maklumat dan Data, Komunikasi dan Kolaborasi serta Keselamatan. Manakala dimensi Penciptaan Kandungan Digital dan Penyelesaian Masalah mencatatkan purata skor min tahap sederhana.Jadual 3 Tahap!Kompetensi!Digital!Pelajar!Dimensi! Min! SD Interpretasi!Literasi!Maklumat!dan!Data! 3.82! .73! Tinggi!Komunikasi!dan!Kolaborasi! 3.90! .74! Tinggi!Penciptaan!Kandungan!Digital! 3.64! .75! Sederhana!Keselamatan! 3.95! .74! Tinggi!Penyelesaian!Masalah! 3.63! .73! Sederhana!C. 3HUEH]DDQ7DKDS.RPSHWHQVL'LJLWDOEHUGDVDUNDQ3URJUDP3HQJDMLDQJadual! 4! menunjukkan! perbezaan! purata! skor! min! tahap!kompetensi! digital! pelajar! mengikut! program! pengajian.!Bilangan! pelajar! bagi! program! Sijil! Teknologi! Pembuatan!seramai!37!orang!responden!mencatatkan!skor!min!tahap!tinggi,!M!=!3.93,!SD!=!.72.!Pelajar!Sijil!Teknologi!Penyejukan!dan! Penyamanan! Udara! seramai! 91! orang! juga!mencatatkan! skor! min! tahap! tinggi,! M! =! 3.83,! SD! =! .69.!Manakala!pelajar!Sijil!Servis!Kenderaan!Ringan!seramai!73!orang!mencatatkan!purata!skor!min!tahap!sederhana,!M!=!3.66,!SD!=!.62.!Jadual 4 Purata!Skor!Min!Tahap!Kompetensi!Digital!Pelajar!berdasarkan!Program!Pengajian!Program!Pengajian! n M SD Sijil!Teknologi!Pembuatan! 37! 3.93! .72!Sijil!Servis!Kenderaan!Ringan! 73! 3.66! .62!Sijil!Teknologi!Penyejukan!dan!Penyamanan!Udara! 91! 3.83! .69!Jumlah! 201! 3.79! .68!Jadual!5!menunjukkan!hasil!ujian!ANOVA!Sehala!bagi!tahap!kompetensi! digital! pelajar! mengikut! program! pengajian.!Analisis!ini!menunjukkan!bahawa!tidak!terdapat!perbezaan!yang! signifikan,! F! (2,198)! =! 2.25,! p! =! .11,! bagi! tahap!kompetensi!digital!pelajar!berdasarkan!program!pengajian.!Dapatan! kajian! menunjukkan! nilai! ëpí! yang! diperolehi!adalah!0.11!lebih!tinggi!dari!aras!signifikan!yang!ditetapkan!iaitu!0.05.!Jadual 5 Ujian!ANOVA!Sehala!bagi!perbezaan!Tahap!Kompetensi!Digital!Pelajar!berdasarkan!Program!Pengajian!df SS MS F p Tahap!Kompetensi!Digital!BetweenGroups 2! 2.03! 1.02! 2.25! .11!WithinGroups 198! 89.29! .45!!Jumlah! 200! 91.32!D. 3HUEH]DDQ7DKDS.RPSHWHQVL'LJLWDO3HODMDUEHUGDVDUNDQ,QVWLWXVL3HQJDMLDQJadual! 6! menunjukkan! perbezaan! purata! skor! min! tahap!kompetensi! digital! pelajar! mengikut! institusi! pengajian.!Kolej! Komuniti! Segamat! seramai! 37! orang! responden!mencatatkan! skor! min! tahap! tinggi,! M! =! 3.93,! SD! =! .72.!Pelajar! Kolej! Komuniti! Batu! Pahat! seramai! 42! orang!mencatat!skor!min!tahap!tinggi,!M!=!3.88,!SD!=!.78.!Pelajar!Kolej! Komuniti! Ledang! seramai! 66! orang! juga! mencatat!skor!min! tahap! tinggi,!M! =!!3.78,!SD!=! .70.!Namun!begitu,!pelajar! Kolej! Komuniti! Kluang! seramai! 56! orang!mencatatkan!purata!skor!min!tahap!sederhana,!M!=!3.64,!SD!=!.50.!Jadual 6 Purata!Skor!Min!Tahap!Kompetensi!Digital!Pelajar!berdasarkan!Institusi!Pengajian!Institusi!Pengajian! n M SD Kolej!Komuniti!Segamat! 37! 3.93! .72!Kolej!Komuniti!Ledang! 66! 3.78! .70!Kolej!Komuniti!Kluang! 56! 3.64! .50!Kolej!Komuniti!Batu!Pahat! 42! 3.88! .78!Jumlah! 201! 3.79! .68!Jadual!7!menunjukkan!hasil!ujian!ANOVA!Sehala!bagi!tahap!kompetensi! digital! pelajar! mengikut! institusi! pengajian.!Analisis!ini!menunjukkan!bahawa!tidak!terdapat!perbezaan!yang! signifikan,! F! (3,197)! =! 1.70,! p! =! .17,! bagi! tahap!kompetensi!digital!pelajar!berdasarkan!institusi!pengajian!yang! berbeza.! Dapatan! kajian! menunjukkan! nilai! ëpí! yang!diperolehi!adalah!0.17!lebih!tinggi!dari!aras!signifikan!yang!ditetapkan!iaitu!0.05.!.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7228

Jadual 7 Ujian!ANOVA!Sehala!bagi!perbezaan!Tahap!Kompetensi!Digital!Pelajar!berdasarkan!Institusi!Pengajian!df SS MS F p Tahap!Kompetensi!Digital! Between Groups 3! 2.30! .77! 1.70! .17! Within Groups 197! 89.02! .45!!Jumlah! 200! 91.32!VI. PERBINCANGANDapatan kajian menunjukkan bahawa tahap kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor dalam dimensi Literasi Maklumat dan Data berada pada tahap tinggi. Hal ini menunjukkan bahawa pelajar adalah kompeten dalam menyemak, mencari, menapis serta menilai data, maklumat dan kandungan digital. Dapatan ini selari dengan kajian yang dijalankan oleh Zulkarnain, Abdul Rahman & Yusoff (2021) yang menunjukkan bahawa kompetensi digital pelajar dalam dimensi Literasi Maklumat dan Data berada pada tahap tinggi. Dapatan kajian memberi gambaran bahawa walaupun pelajar mahir menggunakan enjin carian seperti Google dan Yahoo! untuk mencari data, maklumat dan kandungan digital, pelajar menghadapi masalah dalam menilai kebolehpercayaan data, maklumat dan kandungan digital serta membandingkannya dengan beberapa sumber untuk memastikan ketepatannya. Dalam era kebanjiran maklumat, kemahiran dalam menilai kredibiliti data, maklumat dan kandungan digital sangat penting terhadap pelajar dalam membendung penularan berita palsu (fake news) dan kandungan maklumat tidak sahih yang boleh memberi impak negatif terhadap proses pembelajaran.Tahap kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor dalam dimensi Komunikasi dan Kolaborasi turut berada pada tahap tinggi. Ini menunujukkan bahawa pelajar berkeupayaan tinggi untuk menggunakan pelbagai teknologi digital untuk berinteraksi dengan orang lain serta berkongsi data, maklumat dan kandungan digital melalui peranti digital yang sesuai. Dapatan ini disokong oleh kajian Zhao et al. (2021) yang menunjukkan bahawa pelajar institusi pengajian tinggi sudah mahir dalam menggunakan peranti dan aplikasi digital untuk berkomunikasi dengan yang lain. Pelajar juga dapat mematuhi etika tingkah laku apabila berinteraksi dalam persekitaran digital dan memahami risiko terhadap identiti mereka dalam persekitaran digital. Menurut RodrÌguezGarcÌa et al. (2022), etika tingkahlaku dalam persekitaran digital atau Netiquette dapat melindungi pelajar terhadap risiko dalam talian dan mengenal pasti norma tingkah laku yang tidak sesuai sekaligus melindungi reputasi mereka dalam persekitaran digital.Tahap kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor dalam dimensi Penciptaan Kandungan Digital menunjukkan kompetensi pada tahap sederhana. Menurut Wild & Heuling (2020), komponen penting dalam Penciptaan Kandungan Digital adalah proses mencipta dan menyunting kandungan baharu menggunakan media digital termasuk pemprosesan perkataan, penyuntingan imej dan penyuntingan video. Selain itu kompetensi ini turut melibatkan pengaturcaraan (programming), pembangunan media dan ekspresi kreatif serta bekerja dengan lesen dan hak harta intelek. Dapatan kajian jelas menunjukkan majoriti pelajar mengetahui tentang pelbagai format kandungan digital seperti audio, imej, teks, video dan aplikasi serta mahir menggunakan aplikasi seperti Capcut dan InShot untuk membangunkan kandungan digital. Namun begitu, terdapat pelajar yang kurang faham tentang peraturan hak cipta dan lesen (copyright and licences) yang digunakan pada data, maklumat dan kandungan digital serta kepentingan dan kesan daripada harta intelek (intellectual property).Tahap kompetensi digital dalam dimensi Keselamatan berada pada tahap tinggi. Dapatan ini disokong oleh kajian Hern·ndez-MartÌn et al. (2021) yang mendedahkan bahawa golongan umur remaja sudah mula menyedari bahawa alat teknologi digital adalah terdedah kepada ancaman virus dan menggunakan lebih banyak mekanisme perlindungan yang diperlukan. Hal ini memberi indikasi yang jelas bahawa strategi latihan yang diamalkan oleh institusi pendidikan memberi impak positif dalam memberi kesedaran terhadap golongan remaja tentang risiko kesihatan yang berkaitan dengan penggunaan peranti digital yang tidak betul, risiko media sosial dan cara perlindungan keselamatan yang sewajarnya. Ibubapa juga memainkan peranan penting dalam menggalakkan tingkah laku dalam talian yang selamat serta menggunakan strategi yang berkesan sekaligus meningkatkan kesedaran terhadap aspek keselamatan digital dalam diri anak-anak mereka (Tomczyk & Potyra!a, 2021)Kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor mencatatkan penguasaan tahap sederhana dalam dimensi Penyelesaian Masalah. Analisis kajian menunjukkan bahawa pelajar kurang kompeten dalam mengenal pasti masalah teknikal semasa mengendalikan peranti digital, mengenal pasti isu teknologi, mencari penyelesaian dan mencuba kaedah baharu tanpa rasa takut. Dapatan yang diperoleh adalah sama dengan kajian Zhao et al. (2021) yang berpendapat bahawa ramai pelajar perlu meningkatkan tahap kemahiran dalam menyelesaikan masalah apabila berhadapan dengan masalah teknikal dan pemahaman tentang trend teknologi. Kenyataan ini turut disokong oleh Khan & Vuopala (2019) yang menyatakan bahawa generasi hari ini kurang dominan dalam mengenal pasti keperluan dan sumber digital untuk membuat keputusan dan menyelesaikan masalah melalui kaedah digital. Dapatan kajian menunjukkan tidak wujud perbezaan yang signifikan bagi tahap kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor berdasarkan faktor program pengajian. Pelajar Sijil Teknologi Pembuatan dan Sijil Teknologi Penyejukan dan Penyamanan Udara menunjukkan kompetensi digital pada tahap tinggi. Walaubagaimanapun, kompetensi digital pelajar Sijil Servis Kenderaan Ringan berada pada tahap sederhana. Dalam hal ini, pelajar Sijil Teknologi Pembuatan menunjukkan tahap kompetensi digital yang paling tinggi kerana mereka telah .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7229

didedahkan dengan penggunaan teknologi komputer menggunakan perisian Computer Aided Design (CAD) dan kemahiran pengaturcaraan pemesinan menggunakan ComputerNumerical Control (CNC). Kandungan kursus ini sedikit sebanyak membantu pelajar dalam mengoperasikan teknologi digital berasaskan komputer dalam pembelajaran sekaligus meningkatkan tahap kompetensi digital mereka.Dapatan kajian menunjukkan tidak wujud perbezaan yang signifikan bagi tahap kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor berdasarkan faktor insitusi pengajian. Pelajar Kolej Komuniti Segamat, Kolej Komuniti Batu Pahat dan Kolej Komuniti Ledang menunjukkan kompetensi digital pada tahap tinggi. Walaubagaimanapun, kompetensi digital pelajar Kolej Komuniti Kluang berada pada tahap sederhana. Dalam hal ini, Kolej Komuniti Segamat yang dikategorikan sebagai Kolej Komuniti Rintis dan Kolej Komuniti Kluster 1 menunjukkan tahap kompetensi digital pelajar yang paling tinggi dengan mengambilkira faktor infrastruktur pembelajaran digital yang lebih lengkap berbanding dengan kolej komuniti yang lain. Oleh hal yang demikian, pihak pengurusan institusi harus merangka strategi dan inisiatif bagi menaik taraf dan meningkatkan kemahiran digital pelajar selari dengan keperluan semasa pasaran kerja masa kini. VII. KESIMPULANSecara keseluruhannya, kesemua objektif kajian telah dicapai dalam kajian ini. Kajian ini menunjukkan bahawa tahap kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor dalam dimensi Literasi Maklumat dan Data, Komunikasi dan Kolaborasi dan Keselamatan pada tahap tinggi. Manakala dimensi Penciptaan Kandungan Digital dan Penyelesaian Masalah menunjukkan tahap kompetensi yang sederhana. Daripada lima dimensi kompetensi digital, aspek Keselamatan dikenal pasti sebagai dimensi dengan tahap kompetensi yang paling tinggi manakala kompetensi digital pelajar dalam dimensi Penyelesaian Masalah mencatatkan tahap penguasaan paling rendah. Faktor program pengajian dan institusi pengajian tidak memberi sebarang perbezaan yang signifikan terhadap tahap kompetensi digital pelajar Kejuruteraan Mekanikal di Kolej Komuniti Negeri Johor. Salah satu langkah penting dalam memperkasakan bidang PLTV adalah melengkapkan pelajar dengan kemahiran digital yang relevan serta menggalakkan pembangunan kompetensi digital pelajar melalui pelbagai siri program latihan dan pensijilan. Menurut Hamzah, Ahmad & Abdullah (2021), pengenalan mata pelajaran dan latihan kemahiran digital yang relevan seperti pengaturcaraan (programming), keselamatan siber (cybersecurity), kecerdasan buatan (artificialintelligence) dan teknologi bersepadu adalah penting bagi memastikan pelajar PLTV bersedia menghadapi cabaran IR 4.0. Penyediaan infrastruktur dan peralatan digital yang terkini dan berkualiti tinggi juga perlu dititikberat dalam meningkatkan tahap kompetensi digital pelajar. Pelajar harus mempunyai akses kepada fasiliti moden dan peralatan terkini untuk meningkatkan tahap kompetensi digital mereka. Tenaga pengajar PLTV yang berkualiti dan berkelayakan adalah kunci dalam menyediakan pendidikan yang berkualiti tinggi. Menurut Prayogi & Estetika (2020), seorang pendidik seharusnya mempunyai kemahiran Literasi Maklumat dan Data dalam mencari, memilih, menyusun, menilai, mengurus maklumat yang sesuai untuk tujuan pengajaran dan pembelajaran. Kompetensi digital dalam aspek Komunikasi dan Kolaborasi, Penciptaan Kandungan Digital, Keselamatan dan Penyelesaian Masalah juga perlu ditambahbaik bagi meningkatkan keberkesanan proses pengajaran dan pembelajaran seiring dengan perkembangan terkini Revolusi Industri 4.0 (Industrial Revolution 4.0), Pembelajaran Abad ke-21 (21st Century Learning) dan Pendidikan 4.0 (Education 4.0).RUJUKAN[1] Barboutidis,!G.,!&!Stiakakis,!E.!(2023).!Identifying!theFactors!to!Enhance!Digital!Competence!of!Students!atVocational!Training!Institutes.!Technology, Knowledgeand Learning,!28(2),!613-650.[2] Bogdanovskaya,! I.,!Koroleva,!N.,!&!Uglova,!A.! (2020).Digital! Competence! and! Information! Security! inAdolescents.! In! Ceur Workshop Proceedings! (pp.! 63-72).[3] Chaw,! L.! Y.,! &! Tang,! C.! M.! (2022).! The! RelativeImportance! of! Digital! Competences! for! PredictingStudent! Learning! Performance:! An! ImportancePerformance!Map!Analysis.!In!European Conference one-Learning! (Vol.! 21,! No.! 1,! pp.! 61-70).! AcademicConferences!International!Limited.[4] Ferrari,! A.! (2013)! DIGCOMP:! A! Framework! forDeveloping!and!Understanding!Digital!Competence!inEurope.! In! JRC Scientific and Policy Report.Publications! Office! of! the! European! Union,Luxembourg.[5] Hamzah,! R.,! Ahmad,! K.!M.,! &! Abdullah,!M.! F.! (2021).Kajian!Terhadap!Cabaran!Implementasi!Elemen!IR4.!0Dalam! Proses! Pengajaran! dan! PembelajaranPensyarah!Kejuruteraan!Elektrik!Politeknik!Malaysia.ANP Journal of Social Science and Humanities,!2(1),!17-25.[6] Hern·ndez-MartÌn,!A.,!MartÌn-del-Pozo,!M.,!&!IglesiasRodrÌguez,! A.! (2021).! Pre-adolescentsí! digitalcompetences!in! the!area!of!safety.!Does! frequency!ofsocial!media!use!mean!safer!and!more!knowledgeabledigital! usage?.! Education and InformationTechnologies,!26(1),!1043-1067.[7] Kementerian! Pendidikan! Malaysia! (2018).! PelanStrategik Politeknik dan Kolej Komuniti 2018 ñ 2025.Perpustakaan!Negara!Malaysia.[8] Khan,! F.,! &! Vuopala,! E.! (2019).! Digital! competenceassessment! across! generations:! A! Finnish! sampleusing!the!digcomp!framework.!International Journal ofDigital Literacy and Digital Competence! (IJDLDC),10(2),!15-28.[9] Khan,! N.,! Khan,! S.,! Tan,! B.! C.,! &! Loon,! C.! H.! (2021).Driving!Digital!Competency!Model!Towards!IR!4.0!In.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7230

Malaysia.!In!Journal of Physics: Conference Series!(Vol.!1793,!No.!1,!p.!012049).!IOP!Publishing.![10] Krejcie,! R.! V.,! &! Morgan,! D.! W.! (1970).! Determiningsample! size! for! research! activities.! Educational andpsychological measurement,!30(3),!607-610.[11] Kreuder,!A.,!Frick,!U.,!Rakoczy,!K.,!&!Schlittmeier,!S.!J.(2024).!Digital!competence!in!adolescents!and!youngadults:! a! critical! analysis! of! concomitant! variables,methodologies! and! intervention! strategies.Humanities and Social Sciences Communications, 11(1),1-20.[12] Law,!N.!W.!Y.,!Woo,!D.!J.,!de!la!Torre,!J.,!&!Wong,!K.!W.G. (2018).!A Global Framework of Reference on DigitalLiteracy Skills for Indicator 4.4.2.!UNESCO!Institute!forStatistics.[13] Prayogi,!R.!D.,!&!Estetika,!R! (2020).!Kecakapan!Abad21:! Kompetensi! Digital! Pendidik! Masa! Depan.Manajemen Pendidikan,!14(2).[14] RodrÌguez-GarcÌa,! A.! M.,! Cardoso-Pulido,! M.! J.,! De! laCruz-Campos,! J.! C.,! &! MartÌnez-Heredia,! N.! (2022).Communicating! and! Collaborating! with! Othersthrough!Digital!Competence:!A!Self-Perception!StudyBased! on! Teacher! Traineesí! Gender.! EducationSciences,!12(8),!534.[15] Tomczyk,!\".,!&!Potyra#a,!K.!(2021).!Parentsí!knowledgeand! skills! about! the! risks! of! the! digital!world.! SouthAfrican Journal of Education,!41(1).[16] Vuorikari,! R.,! Kluzer,! S.!&! Punie,! Y.! (2022).!DigComp2.2: The Digital Competence Framework for Citizens -With new examples of knowledge, skills and attitudes.EUR! 31006! EN,! Publications! Office! of! the! EuropeanUnion,!Luxembourg.[17] Vuorikari,!R.,!Punie,!Y.,!Gomez,!S.!C.,!&!Van!Den!Brande,G. (2016).! DigComp 2.0: The digital competenceframework for citizens. Update phase 1: The conceptualreference model! (No.! JRC101254).! Joint! ResearchCentre.[18] Wild,! S.,! &! Heuling,! L.! S.! (2020).! How! do! the! digitalcompetences! of! students!in! vocational! schools! differfrom! those! of! students! in! cooperative! highereducation! institutions! in! Germany?! EmpiricalResearch in Vocational Education and Training,!12(1),1-18.[19] Zhao,!Y.,!GÛmez,!M.!C.!S.,!Llorente,!A.!M.!P.,!&!Zhao,!L.(2021).! Digital! Competence! in! Higher! Education:Studentsí! Perception! and! PersonalFactors.!Sustainability,!13(21),!12184.[20] Zulkarnain,! N.,! Abdul! Rahman,! S.,! &! Yusoff,! M.! S.! A.(2021).!Digital! Competency! among! Students:! A! Casestudy!at!UiTM!Kelantan!Branch.!Journal of AcademicLibrary Management!(AcLiM),!1(1),!55-64..219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7231

'DUL0DQXDONH'LJLWDOffl(YROXVL3HQJXUXVDQ6XNDUHODZDQPHODOXL90,6GDODP(UD'DWD5D\\DGDQ.HFHUGDVDQ%XDWDQ0XKDPPDG0G<XVRII0DMOLV6XNDQ1HJDUD.XDOD/XPSXU0DOD\\VLDPXKG#PVQJRYP\\6LWL$LGD%LQWL/DPDW8QLYHUVLWL7HNQRORJL0$5$1HJHUL6HPELODQ0DOD\\VLDVLWLDLGD#XLWPHGXP\\$]L]RO'XUDOLP0%$67(&+3/7.XDOD/XPSXU0DOD\\VLDH[SHUW#PEDVWHFKFRPAbstrak²6LVWHP SHQJXUXVDQ VXNDUHODZDQVHFDUD NRQYHQVLRQDO VHULQJ PHQJKDGDSLFDEDUDQ VHSHUWL IUDJPHQWDVL PDNOXPDWNHOHZDWDQ SHQ\\HODUDVDQ GDQ NHVXNDUDQPHQGDSDWNDQ GDWD PDVD Q\\DWD 6HEDJDLUHVSRQV NHSDGD NHSHUOXDQ LQL 9ROXQWHHU0DQDJHPHQW ,QWHJUDWHG 6\\VWHP 90,6GLEDQJXQNDQ GHQJDQ  PRGXO GLJLWDOPHQJLQWHJUDVLNDQ NHVHOXUXKDQ DVSHNSHQJXUXVDQ VXNDUHODZDQ VXNDQ .DMLDQ LQLEHUWXMXDQ PHQLODL LPSDN WUDQVLVL GDULSDGDVLVWHP PDQXDO NHSDGD VLVWHP 90,6EHUVHSDGX \\DQJ PHOLEDWNDQ NHFHUGDVDQEXDWDQ$,DXWRPDVLGLJLWDOGDQGDWDUD\\DKata kuncióVMIS, Sistem Bersepadu, Automasi Digital, AI, Data Raya, Sukarelawan Sukan I. PENGENALAN3HQJXUXVDQ VXNDUHODZDQ VHFDUDWUDGLVLRQDO PHQJKDGDSL SHOEDJDL LVX VHSHUWLSHQJJXQDDQ NHUWDV \\DQJ EHUOHELKDQNHWLGDNFHNDSDQ GDODP NRPXQLNDVL GDQNHNDQJDQ GDODP SHPDQWDXDQ PDVD Q\\DWD.HSHUOXDQ PHQGHVDN WHUKDGDS VLVWHP \\DQJOHELK PRGHQ GDQ HIHNWLI PHQGRURQJ NHSDGDSHPEDQJXQDQ 90,6 VHEDJDL SODWIRUP GLJLWDOEHUVHSDGX \\DQJ PHUDQJNXPL NHVHOXUXKDQRSHUDVLSHQJXUXVDQVXNDUHODZDQVXNDQII. OBJEKTIF.DMLDQ LQL EHUWXMXDQ PHQJHQDO SDVWLNHEHUNHVDQDQ SHQJJXQDDQ 90,6 PHODOXLDQDOLVLV SHUDOLKDQ GDULSDGD SHQGHNDWDQPDQXDO NHSDGD VLVWHP GLJLWDO EHUVHSDGX ,DWXUXW PHQJNDMLPDQIDDW LQWHJUDVL $, GDQ GDWDUD\\D GDODP PHQLQJNDWNDQ NHFHNDSDQSHQJXUXVDQVXNDUHODZDQVXNDQIII. METODOLOGI90,6 GLEDQJXQNDQ GHQJDQNRODERUDVLVWUDWHJLN EHUVDPD SDNDU WHNQRORJL GLJLWDOGDULSDGD LQGXVWUL 6LVWHP LQL WHUGLUL GDULSDGD PRGXO XWDPDffl 3HUPRKRQDQ 3HPLOLKDQ3HQDZDUDQ 3HODNVDQDDQ /DWLKDQ $JLKDQ-DGXDO %HUWXJDV 3HQJHVDKDQ .HKDGLUDQ0DNOXP %DODV 6XNDUHODZDQ 3HQJDJLKDQ7RNHQ 3HQMDQDDQ .DG $NUHGLWDVL3HQ\\HUDKDQ .LW 6XNDUHODZDQ3HQMDQDDQ6LMLO'LJLWDO GDQ 3RUWDO 5DVPL 6XNDUHODZDQ8MLDQVLPXODVL VLVWHP GLMDODQNDQ GDODP SHOEDJDLDFDUD VXNDQ XWDPD XQWXN PHQLODLNHEHUNHVDQDQPRGXOPRGXOLQLIV. HASIL & PERBINCANGAN3HQJJXQDDQ 90,6 WHODK PHPSHUOLKDWNDQSHQLQJNDWDQ VLJQLILNDQ GDODP NHFHNDSDQRSHUDVL PHQJXUDQJNDQ SHQJJXQDDQ VXPEHUPDQXVLD GDQ NHUWDV VHKLQJJD  0RGXOSHQJHFDPDQ ZDMDK IDFH YHULILFDWLRQ GDQYHULILNDVL $, PHPDVWLNDQ NHWHSDWDQ WLQJJL.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7232

GDODP SHQJHVDKDQ LGHQWLWL VXNDUHODZDQ0RGXO .DG $NUHGLWDVL GDQ 6LMLO 'LJLWDO SXODPHPEROHKNDQ SURVHV SHQJHVDKDQSHQ\\HUWDDQGLEXDWVHFDUDVHUWDPHUWDGHQJDQNDGDUNHMD\\DDQffiflVHNDOLJXVPHQLQJNDWNDQWDKDSNHSXDVDQVXNDUHODZDQGDQSHQJDQMXU3HODSRUDQ GLJLWDO VHFDUD PDVD Q\\DWD MXJDPHPXGDKNDQ SHQJDQMXU GDODP PHPEXDWNHSXWXVDQ VWUDWHJLN GDQ PHQ\\HOHVDLNDQPDVDODK NHWLGDNKDGLUDQ VXNDUHODZDQ GHQJDQEHUNHVDQVHPDVDDFDUDEHUODQJVXQJV. CADANGAN'LFDGDQJNDQ DJDU 90,6 GLSHUOXDVNDQSHQJJXQDDQQ\\D NH LQVWLWXVL 79(7 GDQDJHQVLNHUDMDDQ GHQJDQSHODNVDQDDQODWLKDQVHFDUD EHUSHULQJNDW NHSDGD SHQJJXQDDNKLU 3HQ\\HVXDLDQ PRGXO VHFDUDIOHNVLEHO EHUGDVDUNDQ NHSHUOXDQ VSHVLILNDFDUD MXJD GLJDODNNDQ EDJL PHQFDSDLNHEHUNHVDQDQ PDNVLPXP GDODP SHQJXUXVDQVXNDUHODZDQVI. KESIMPULAN90,6 EXNDQ VHNDGDU DODW SHQGLJLWDODQWHWDSLVHEXDK HNRVLVWHP SHQJXUXVDQ GLJLWDO \\DQJNRPSUHKHQVLI PHPEHQWXN WUDQVIRUPDVLPHQ\\HOXUXK GDODP SHQJXUXVDQ VXNDUHODZDQVXNDQ GL 0DOD\\VLD ,D PHQ\\RNRQJ PDWODPDW79(7 0DGDQL NH DUDK VLVWHP \\DQJ FHNDSEHUVNDOD EHVDU GDQ EHUSDNVLNDQ GDWD VHFDUDODQJVXQJ PHQFHUPLQNDQ NHPDWDQJDQWUDQVIRUPDVL GLJLWDO GDODP VHNWRU VRVLDOQHJDUDPENGHARGAAN 3HQJKDUJDDQ GLEHULNDQ NHSDGD VHPXD SLKDNLQGXVWUL LQVWLWXVL SHQJDMLDQ WLQJJL GDQ DJHQVLNHUDMDDQ\\DQJWHUOLEDWVHFDUDODQJVXQJGDODPSHPEDQJXQDQGDQSHODNVDQDDQ90,6RUJUKAN >@ $]L]RO'XUDOLP0XKDPPDG0G<XVRII'LJLWDOL]DWLRQRI 9ROXQWHHU 0DQDJHPHQW LQ 6SRUWV (YHQWVffl $ &DVH6WXG\\RI90,6,PSOHPHQWDWLRQDW68.0$-XUQDO7HNQRORJLYROflQRSS>@ 6LWL $LGD /DPDW %LJ 'DWD DQG $, ,QWHJUDWLRQ LQ6RFLDO 0DQDJHPHQW 6\\VWHPV 3URFHHGLQJV RI,QWHUQDWLRQDO &RQIHUHQFH RQ 'LJLWDO ,QQRYDWLRQ .XDOD/XPSXUSSfl>@ 0LQLVWU\\ RI (GXFDWLRQ 0DOD\\VLD 79(7 0DGDQLffl)XWXUH 'LUHFWLRQVDQG3ROLF\\5HFRPPHQGDWLRQV.XDOD/XPSXU0DOD\\VLD&DWDWDQffl 5XMXNDQ GL DWDV DGDODK FRQWRKLOXVWUDVLXQWXNIRUPDWMXUQDO.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7233

Pemerkasaan Strategik Pengurusan Kualiti Data TVET di Politeknik dan Kolej KomunitiNabihan Mohd HamidJabatan Pendidikan Politeknik dan Kolej KomunitiBahagian Koordinasi TVETPutrajaya, [email protected] Sofiya ZaidJabatan Pendidikan Politeknik dan Kolej KomunitiBahagian Koordinasi TVETPutrajaya, [email protected] Ashraf MuhamadJabatan Pendidikan Politeknik dan Kolej KomunitiBahagian Koordinasi TVETPutrajaya, [email protected] Suhalil OmarJabatan Pendidikan Politeknik dan Kolej KomunitiBahagian Kompetensi dan Peningkatan KerjayaPutrajaya, [email protected]².XDOLWLGDWDGDODP VHNWRU3HQGLGLNDQGDQ/DWLKDQ7HNQLNDO GDQ 9RNDVLRQDO 79(7 PHUXSDNDQ VDODK VDWX IDNWRUXWDPDGDODPPHPDVWLNDQHILVLHQVLWDGELUXUXVLQVWLWXVLNKXVXVQ\\DGL SROLWHNQLN GDQ NROHM NRPXQLWL 6HWHODK KDPSLU  WDKXQNHWLGDNVHUDJDPDQ SHQJXUXVDQ GDQ SHQJLQWHJUDVLDQ GDWD WHODKEHUODNXDGDODKVDQJDWVLJQLILNDQXQWXNSLKDNSHQWDGELUPHQHOLWLGDQPHPEDQJXQ VDWX VLVWHP GDWD VHFDUD EHUSXVDW VXSD\\DOHELKSHQJXUXVDQGDWDOHELK VHODUDV7DGELUXUXVSHQJNDODQGDWD\\DQJWLGDN WHUVHODUDV DWDX NXUDQJ VLVWHPDWLN PHQ\\XPEDQJ NHSDGDFDEDUDQ VHSHUWL NHOHZDWDQ FDSDLDQ GDWD NHUDJXDQ WHUKDGDSNXDOLWLPDNOXPDW NHDEVDKDQGDWD GDQ ULVLNRNHVHODPDWDQGDWD-XVWHUX SHPEDQJXQDQ JXGDQJ GDWD EHUVHSDGX PHUXSDNDQ VDWXLQLVLDWLI SHQJXUXVDQ GDWD \\DQJ OHELK VLVWHPDWLN $QWDUD WXMXDQXWDPDLQLVLDWLILQLDGDODKXQWXNPHPEHNDONDQGDWDUDVPLGHQJDQOHELKSDQWDV NHSDGD SLKDNEHUNHSHQWLQJDQGDQPHPEDQWXGDODPPHPEXDWNHSXWXVDQEHUDVDVNDQPDNOXPDWVDPDGDGLSHULQJNDW.HPHQWHULDQ3HQGLGLNDQ7LQJJL.37 DWDX-DEDWDQ3HQGLGLNDQ3ROLWHNQLNGDQ.ROHM.RPXQLWL-33..3HPHUNDVDDQVWUDWHJLNSHQJXUXVDQNXDOLWLGDWDGL-33..PDPSX PHQ\\XPEDQJNHSDGDSHQLQJNDWDQNXDOLWLGDWDGDQ DQDOLVLVGDWD\\DQJOHELKEHUPDNQDEDJLWXMXDQSHPEDQJXQDQGDQSHQJXUXVDQSURJUDP79(7 \\DQJEHUNXDOLWLGL3ROLWHNQLNGDQ.ROHM.RPXQLWL.DMLDQ LQL VHWHUXVQ\\DEROHK GLSHUOXDV GHQJDQ PHPIRNXVNDQ NHSDGD VNRS EHUNDLWDQSHQHWDSDQ VWDQGDUG NXDOLWL GDWD \\DQJ OHELK MHODV VHUWD ODWLKDQVWUDWHJLNSHQJXUXVDQGDWDVHFDUD EHUNDODNHSDGDSLKDNWHUOLEDWKata KuncióKualiti Data TVET, Gudang Data, Integrasi Data, Pengurusan Data, Pemerkasaan StrategikI. PENGENALANKemajuan teknologi maklumat telah membawa perubahan yang signifikan dalam kaedah pengurusan dan analisis data oleh sebuah organisasi. Pendigitalan sektor awam di Malaysia merupakan langkah strategik yang telah diambil untuk memantapkan daya saing global negara dan meningkatkan mutu penyampaian perkhidmatan awam. Selaras dengan matlamat ini, Dasar Perkongsian Data Sektor Awam 2021 yang dibangunkan oleh Unit Pemodenan Tadbiran dan Perancangan Pengurusan Malaysia (MAMPU) menjadi panduan utama untuk perkongsian data yang selamat, sistematik dan berkualiti. Inisiatif ini bukan sahaja memperkukuh tadbir urus dan operasi kerajaan, malah melindungi hak rakyat dengan menitikberatkan privasi dan keselamatan data [8].Institusi pendidikan tinggi (IPT) kini, berada dalam ekosistem yang dinamik dan berdaya saing seiring dengan perubahan ekonomi, politik dan sosial di peringkat nasional dan antarabangsa [6]. Dinamika yang sama akan terus menjamin perkembangan TVET dalam ekosistem pendidikan tinggi di Malaysia. Penggunaan aplikasi dan sistem di Jabatan Pendidikan Politeknik dan Kolej Komuniti (JPPKK) serta institusi di bawah Politeknik dan Kolej Komuniti (POLYCC), merupakan usaha berterusan ke arah memperkemas tadbir urus operasi dan fungsi setiap bahagian secara sistematik dan efisien. Antara contoh aplikasi dan sistem yang digunakan di POLYCC adalah Sistem Pengurusan Maklumat Pelajar, Sistem Pengurasan Staff POLYCC dan Sistem Ambilan Pelajar. Penggunaan sistem ini merangkumi penyediaan serta kemasukan data maklumat yang melibatkan 36 politeknik dan 106 kolej komuniti di seluruh negara.Pengurusan data TVET di POLYCC melibatkan pelbagai aspek antaranya data pelajar, institusi, staf, graduan, dan maklumat program pengajian. Data-data ini penting kepada pihak pengurusan tertinggi supaya satu gambaran yang jelas berkenaan ekosistem tadbir urus POLYCC dapat diterjemah secara realiti. Jumlah data ini terus bertambah berkadaran dengan tempoh penubuhan institusi dan pengambilan pelajar setiap tahun. Oleh demikian, pengurusan data yang strategik dan terselaras mampu memberikan kualiti data yang baik [3]..219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7234

Objektif kajian ini adalah untuk meneroka penggunaan gudang data dalam pengurusan data POLYCC bagi memastikan pematuhan terhadap standard kualiti data yang ditetapkan oleh Kementerian Pendidikan Tinggi (KPT). Kajian ini menumpukan kepada keberkesanan pendekatan gudang data dalam menyokong keutuhan, kebolehpercayaan, serta kebolehaksesandata bagi tujuan pelaporan, analisis dan pembuatan keputusan yang lebih berinformasi.Kertas kajian ini mengikut format yang terstruktur, dimulakan dengan bahagian pengenalan yang memberikan gambaran keseluruhan tentang topik yang dibincangkan. Diikuti dengan bahagian seterusnya iaitu isu dan penyelesaian, cadangan penambahbaikan terhadap isu, yang menghuraikan butiran lanjut serta penemuan kajian. Akhir sekali, bahagian kesimpulan yang merumuskan dapatan yang telah diperoleh.II. ISU DAN CABARANPengurusan data semasa di JPPKK dan POLYCC telah menimbulkan pelbagai cabaran yang memberi kesan terhadap keberkesanan pentadbiran dan kecekapan penyampaian maklumat. Meskipun pendekatan digital telah mula diperkenalkan sejak tahun 2009, proses pengumpulan data POLYCC adalah tidak terselaras selain sumber aplikasi yang tidak berpusat serta terdapat data-data yang disimpan secara separa manual. Hal ini mendorong kepada isu akses data yang tidak segera, keraguan terhadap kualiti data, maklum balas data tertunda, serta kekangan dalam analisis data yang menyeluruh.A. Akses Data Tidak SegeraProses penyediaan dan penghantaran data bagi tujuanpelaporan analitik yang berkualiti mengambil masa yang lama disebabkan faktor sumber aplikasi yang berbeza dalam kuantiti yang besar dan tidak berpusat [3] [7]. Ketiadaan pangkalan databerpusat menyebabkan proses semakan data bagi menjamin kualiti data mengambil masa proses yang panjang iaitu antara 7 hingga ke 21 hari. Ini kerana proses kutipan data adalah menerusi data sumber yang pelbagai dan perlu dikemaskini secara separa manual sebelum data rasmi dilaporkan. B. Kualiti Data DiraguiKetiadaan mekanisme validasi data dalam setiap aplikasiatau sistem yang digunakan menyebabkan kualiti data diragui. Validasi data adalah proses memastikan ketepatan dan integriti data sebelum digunakan dalam aplikasi atau analisis. Validasi kualiti data seharusnya menilai bukan sahaja ketepatan pengisian data tetapi juga proses pelaksanaan dalam aplikasi atau sistem tersebut. Namun, sistem sedia ada hanya berfungsisebagai penyimpanan data tanpa mekanisme validasi yang berkesan sepanjang tempoh penggunaan sistem.C. Analisis Data TerhadTerdapat kekangan dalam menjalankan analisis data yangmendalam, mengintegrasikan trend statistik daripada pelbagai sumber, serta menghasilkan unjuran yang berinformasi bagi menyokong proses membuat keputusan di peringkat tertinggi jabatan.D. Penstrukturan Penyimpanan Data Mentah TidakSistematikPenstrukturan penyimpanan data mentah yang tidaksistematik menyukarkan proses analisis data secara menyeluruh dan berkesan. Ketiadaan format piawai, pengelasan data yang konsisten, serta integrasi antara sumber data mengakibatkan kesukaran dalam mengekstrak maklumat bernilai, sekaligus menjejaskan ketepatan serta keberkesanan proses pembuatan keputusan berasaskan data dan maklumat.Rajah 1 menunjukkan sumber data daripada pelbagai sistem di bawah seliaan JPPKK dan POLYCC yang dibekalkan kepadaKementerian Pendidikan Tinggi (KPT).Rajah 1: Sumber Data daripada Pelbagai Sistem di JPPKK dan POLYCCIII. PEMERKASAAN STRATEGIK PENGURUSAN KUALITI DATA MELALUI GUDANG DATABagi menangani isu dan cabaran pengurusan data, inisiatif strategik kualiti data iaitu pembangunan gudang data bersepadu telah dirangka. Pembangunan gudang data bertujuanmenyimpan dan menyelaras semua data yang diperoleh daripada pelbagai sistem atau sumber data secara lebih terselaras atau berpusat. Pendekatan ini dapat meminimakan risiko kehilangan data, ketidakselarasan maklumat, dan kesukaran dalam membuat analisis serta pelaporan, sekali gus meningkatkan kecekapan pengurusan data secara menyeluruh. Gudang data berfungsi sebagai alat sokongan penting masa kini yang membantu dalam proses membuat keputusan yang lebih tepat dan berasaskan data [1]. Ia berfungsi sebagai repositori data yang menyokong kepada pelaporan, pemrosesananalitik dalam talian (OLAP) dan perlombongan data [9].Sistem gudang data berperanan sebagai tulang belakang transformasi digital dalam sektor pendidikan tinggi yang sedang pesat berkembang. Kaedah ini juga mampu membantu pihak pengurusan tertinggi di IPT dalam menghasilkan kesimpulan data yang lebih tepat dan mempermudahkan akses dan analisisdata [2]. Cadangan utama adalah sistem gudang data bersepaduini diperluaskan ke seluruh institusi TVET di JPPKK dan .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7235

POLYCC, dan disokong dengan latihan berterusan kepada kakitangan pengurusan data. Gudang data juga sebahagian daripada metodologi yang direka untuk mengintegrasikan dan menyimpan data penting yang berasal dari pelbagai sumber dan sistem yang berasingan ke dalam repositori data tunggal yang tersusun dan terpusat [6].Pelaksanaan cadangan gudang data ini akan berfungsi sebagai sumber gudang data yang menyimpan maklumat dari pelbagai aplikasi dan sistem POLYCC, memudahkan analisis dan pelaporan. Dengan mengumpul data hampir secara masa nyata, proses kemaskini data sebelum penghantaran ke KPT dapat dipercepatkan.Pendekatan ini tidak hanya bertujuan untuk mengumpulkan data, tetapi juga untuk mengekalkan rekod sejarah data dari masa ke masa. Dengan menghimpunkan data daripada sistem operasi, sumber data luaran yang lain, gudang data menyediakan platform yang komprehensif untuk analisis pengoperasian, pelaporan, dan menyokong dalam menghasilkan keputusan yanglebih strategik. Pemeliharaan sejarah data adalah aspek kritikal dalam gudang data, membolehkan organisasi untuk menjejak trend, mengesan perubahan, dan melakukan analisis perbandingan dari masa ke masa, memberikan perspektif yang berharga untuk perancangan strategik dan pemahaman prestasi masa lalu.Rajah 2: Kerangka Gudang Data Bersepadu di JPPKK dan POLYCCRajah 2 menunjukkan kerangka pembangunan Gudang Data bagi pengurusan data POLYCC. Menerusi Gudang data, data POLYCC bukan sahaja dapat disalurkan kepada KPT malah kepada pemengan taruh yang berkentingan dan juga pelaporan yang lebih menyeluruh dapat dihasilkan menerusi analitik dan paparan dashboard. Pembangunan struktur gudang data ini melibatkan empat lapisan, iaitu lapisan sumber data, staging, penyimpanan, dan analitik, di samping penggunaan Application Programming Interface (API) dan Extract, Transform, Load tools (ETL Tools) yang selamat untuk mempercepatkan capaian data secara hampir masa nyata [3]. Ia adalah perisian atau sistem yang digunakan dalam pengurusan data untuk mengekstrak, menukar, dan memuatkan data dari satu atau lebih sumber ke dalam gudang data. Justeru itu, penyediaan dan penghantaran data POLYCC tidak lagi menerusi data sumber yang pelbagai tetapi hanya melalui satu sumber pusat data sahaja.Disamping pengumpulan data secara berpusat, penilaian data dilaksanakan bagi menilai kualiti data. Ia telah diambil kira sebagai elemen yang dipertimbangkan dalam penentuan data yang diterima boleh digunapakai [5]. Kualiti data ini bertujuanmenilai dari aspek ketepatan data, kesahihan, konsistensi, kredibiliti dan kekinian data yang diterima daripada data sumber. Penetapan kualiti data sebahagian daripada Petunjuk Prestasi Utama bagi setiap POLYCC dalam memastikan data yang dikumpul dan di hantar ke KPT mencapai standard kualiti data yang mencapai kepercayaan tinggi untuk digunakan dalam tujuan membuat keputusan, analisis dan pengoperasian. Untuk penambahbaikan data, langkah awal yang perlu diambil adalah dengan memahami dimensi utama kualiti data supaya kriteria kualiti dapat dipenuhi dengan efektif dan efisien [4].Selain itu, pembangunan gudang data ini perlu melalui perancangan teknikal yang rapi bagi merangka aspek-aspek pembangunan gudang data, termasuk struktur data, integrasi sistem, mekanisme keselamatan, serta keserasian dengan sistem sedia ada. Ia mampu memberi manfaat yang positif kepada semua pemegang taruh termasuklah masyarakat dan industri apabila institusi TVET dapat beroperasi dengan lebih cekap dan menyampaikan perkhidmatan yang berkualiti. Ini sekaligus menjadikan satu ekosistem pengurusan data yang lebih telus, tersusun dan responsif terhadap keperluan semasa.Melalui pembangunan gudang data bersepadu, proses pengumpulan, pembersihan, dan penghantaran data dapat dilakukan secara lebih sistematik dan automatik. Ini bukan sahaja dapat meningkatkan ketepatan dan kebolehpercayaan data, malah menyokong pencapaian Petunjuk Prestasi Utama (KPI) POLYCC serta memperkukuh keupayaan analitik data dalam sektor TVET.IV. KESIMPULANKesimpulannya, projek pembangunan gudang data ini merupakan satu inisiatif yang dicadangkan yang berpotensi besar dalam memperkukuh pengurusan data sektor TVET. Ia bukan sahaja dapat menyelesaikan masalah capaian dan keselamatan data, tetapi juga meletakkan asas kukuh bagi pembangunan pengurusan berasaskan data di masa hadapanyang lebih efektif, berkualiti, berintegriti. Ia sememangnya akan memberi manfaat kepada semua pemegang taruh yang berada dalam ekosistem pengurusan data dalam sektor TVET negara.V. RUJUKAN[1] Al-Okaily, A., Al-Okaily, M., Teoh, A. P., & Al-Debei, M. M. (2023). An empirical study on data warehouse systems effectiveness: The case of Jordanian banks in the business intelligence era. EuroMed Journal of Business, 18(4), 489ñ510. https://doi.org/10.1108/EMJB-01-2022-0011[2] Andriawan, D., & Hamid, A. (2023). Systematic Literature Review: Penggunaan Dan Manfaat Sistem Gudang Data (Data Warehouse) Di Institusi Perguruan Tinggi. COMSERVA :! Jurnal! Penelitian! dan!Pengabdian Masyarakat, 3(06), 2262ñ2274. https://doi.org/10.59141/comserva.v3i06.998[3] Hasan, F. N., & Febriandirza, A. (2021). Perancangan Data Warehouse Untuk Data Penelitian Di Perguruan Tinggi Menggunakan Pendekatan Nine Steps Methodologhy. Pseudocode, 8(1), 49ñ57. https://doi.org/10.33369/pseudocode.8.1.49-57[4] Manjunath, T., Hegadi, R. S., & Ravikumar, G. (2010). Analysis of data quality aspects in datawarehouse systems. International Journal of Computer Science and Information Technologies, 2(1), 477ñ485.[5] Mohammed, K. I. (2019). Data Warehouse Design and Implementation Based on Star Schema vs. Snowflake Schema. International Journal of .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7236

Academic Research in Business and Social Sciences, 9(14), Pages 25-38. https://doi.org/10.6007/IJARBSS/v9-i14/6502[6] Santoso, L. W. & Yulia. (2017). Data Warehouse with Big Data Technology for Higher Education. Procedia Computer Science, 124, 93ñ99. https://doi.org/10.1016/j.procs.2017.12.134[7] Triaji, B., Subagyo, A. A., & Rifai, M. A. (2024). Development of a Higher Education Data Warehouse Using the Data Vault 2.0 Method. Sinkron, 8(4), 2591ñ2602. https://doi.org/10.33395/sinkron.v8i4.14215[8] Unit Pemodenan Tadbiran dan Perancangan Pengurusan Malaysia. (2021). Pelan Strategik Pendigitalan Sektor Awam (PSPSA) 2021ñ2025. MAMPU, Jabatan Perdana Menteri. https://www.mampu.gov.my[9] Watson, H. J., Fuller, C., & Ariyachandra, T. (2004). Data warehouse governance: Best practices at Blue Cross and Blue Shield of North Carolina. Decision Support Systems, 38(3), 435ñ450. https://doi.org/10.1016/j.dss.2003.06.001.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7237

Teamgig: Platform Tempahan Pekerja Separuh Masa Berasaskan Komuniti Setempat Siti Nurul Ain binti Jalani Teknologi Kimpalan ADTEC JTM Kampus Bukit Katil Melaka, Malaysia [email protected] Hamizah binti Hamzan Teknologi Instrumen Perindustrian ADTEC JTM Kampus Bukit Katil Melaka, Malaysia [email protected] Abstrak ²7HDPJLJ LQL DGDODK PHUXSDNDQ VHEXDK SODWIRUPGLJLWDO \\DQJ GLEDQJXQNDQ EDJL WXMXDQ XQWXN PHQJKXEXQJNDQPDMLNDQ \\DQJ PHPHUOXNDQ WHQDJD NHUMD MXJD NHSDGD SHNHUMDVHSDUXK PDVD \\DQJ PHPHUOXNDQ SHNHUMDDQ VHFDUD IOHNVLEHO GLORNDOLWLVHWHPSDW 'HQJDQPHQJKXEXQJNDQPDMLNDQGDQSHNHUMDVHFDUD WHUXV SODWIRUP LQL GDSDW PHPSHUFHSDWNDQ SURVHVSHQJDPELODQ SHNHUMD ,QLVLDWLI LQL MXJD GDSDW PHQJJDODNNDQSHUWXPEXKDQ HNRQRPL JLJ VHWHPSDW GHQJDQ PHQJXUDQJNDQNDGDU SHQJDQJJXUDQ VHUWD PHQLQJNDWNDQ NDGDU SHQ\\HUWDDQWHQDJDNHUMD Katakunciópekerja separuh masa, platform digital, ekonomi gig I. PENGENALAN Perkembangan ekonomi gig menunjukkan pertumbuhan yang ketara sejak kebelakangan ini khususnya dikalangan belia yang lebih cenderung bekerja secara fleksibel. Konsep bekerja secara fleksibel atau separuh masa ini semakin diterima oleh majikan sebagai satu alternatif menggantikan pekerja tetap. Walau bagaimanapun, cabaran utama adalah untuk mendapatkan peluang pekerjaan yang sesuai mengikut jadual individu di dalam komuniti setempat. Oleh yang demikian, teamgig menawarkan penyelesaian kepada isu ini dengan menyediakan satu platform digital yang menghubungkan majikan dan pekerja separuh masa dalam komuniti setempat. Teamgig ini direka khas untuk memudahkan capaian pencarian pekerja separuh masa secara terus yang berkualiti disamping menggalakkan pertumbuhan ekonomi setempat. II. PERNYATAAN MASALAH Seiring dengan perkembangan ekonomi dan teknologi masa kini, rakyat Malaysia lebih mengimpikan kehidupan yang lebih seimbang di antara keseimbangan bekerja dan gaya hidup yang lebih fleksibel. Oleh yang demikian, mereka lebih mencari peluang pekerjaan menjana pendapatan atau pendapatan sampingan secara fleksibel. Namun begitu, kekurangan saluran yang sistematik menyebabkan mereka sukar untuk mendapatkan pekerjaan secara terus dan cepat dengan mengambilkira lokasi, kemahiran dan masa bekerja. Dalam masa yang sama juga, peniaga kecil juga mengalami kesukaran untuk mendapatkan pekerja terutama sektor perkhidmatan yang melibatkan keperluan waktu puncak, situasi kerja jangka masa pendek atau mana - mana kekosongan di luar jangka. Kebergantungan pencarian kerja secara tradisional seperti iklan di media sosial dan lain - lain menyebabkan sistem tidak cekap dan berlaku pembaziran masa. Ketiadaan satu sistem bagi pekerja separuh masa yang boleh menghubungkan majikan dan pekerja secara terus mewujudkan jurang di antara penawaran dan permintaan kerja sekaligus memberi kesan secara tidak langsung kepada perkembangan ekonomi setempat. III. OBJEKTIF A. Membina Satu Platform Digital Satu platform digital direka khas sebagai pemudah cara di antara majikan dan pekerja separuh masa untuk mendapatkan peluang pekerjaan secara efisien dan cepat di kalangan komuniti setempat. B. Menyediakan Peluang Pekerjaan Pengguna platform Teamgig ini dapat mengakses tawaran kerja yang berhampiran dengan tempat tinggal pengguna dan sekaligus dapat mengurangkan kos perjalanan ke tempat kerja. Selain itu, pengguna juga dapat memilih waktu kerja yang lebih sesuai dengan jadual harian pengguna. Platform ini amat memberi kesan kepada suri rumah, pelajar atau individu yang hanya mampu untuk bekerja pada waktu tertentu sahaja. C. Menyokong Pertumbuhan Ekonomi Peniaga Kecil Platform ini dapat meningkatkan ekonomi peniaga kecil dengan menggajikan pekerja separuh masa dengan bayaran secara jam tanpa terikat dengan akta yang melibatkan pekerja tetap. IV. SKOP PROJEK Projek ini memfokuskan kepada platform digital berasaskan komuniti setempat untuk mendapatkan peluang pekerjaan secara separuh masa dan majikan juga boleh mendapatkan pekerja secara terus serta menawarkan waktu kerja yang fleksibel dan lokasi yang bersesuaian. .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7238

Projek ini juga menumpukan pekerja sambilan dalam sektor yang tidak formal seperti pekerja kedai makan, pencuci rumah, penghantar barang atau kerja - kerja am lain di komuniti setempat. Sasaran awal projek ini akan dilaksanakan di kawasan Ayer Keroh, Melaka sebelum diperluaskan di kawasan lain. A. Kumpulan Sasaran Kumpulan sasaran utama projek ini adalah golongan penganggur, belia, suri rumah, mereka yang memerlukan pertambahan pendapatan dan juga pelajar. B. Tempoh Pelaksanaan Projek Projek ini terdiri daripada tiga (3) fasa iaituƔ Fasa Pertama : Pembangunan Platform Teamgig yang mengambil masa enam (6) bulanƔ Fasa Kedua : Percubaan dan Pembaikan yang mengambil masa empat (4) bulan yang mana akan diuji oleh pengguna dalam skala yang kecilƔ Fasa Ketiga : Pelancaran dan Promosi yang berterusan melibatkan aktiviti kesedaran serta penilaian impak projek V. METADOLOGI Fasa pertama projek ini melibatkan proses kajian dengan pengumpulan data awal daripada komuniti setempat yang memerlukan pekerjaan serta majikan bagi perniagaan berskala kecil. Satu kajian pasaran secara atas talian mahupun luar talian akan dilaksanakan bagi mendapatkan maklumat yang terperinci berkaitan dengan isu pengguna, keperluan semasa yang diperlukan dan cabaran yang dihadapi dalam tempoh jangka pendek. Fasa kedua pula akan diteruskan dengan membangunkan platform teamgig berikutan daripada hasil kajian pasaran yang diperolehi. Intipati utama platform ini bermula dengan proses pendaftaran bagi pencari kerja separuh masa dan majikan. Seterusnya, pengguna akan melalui antaramuka log masuk untuk mengisi maklumat peribadi, keperluan pekerjaan, serta maklumat lain yang diperlukan bagi tujuan mencari kerja atau mendapatkan pekerja. Selain daripada itu, majikan juga boleh memuat naik modul latihan secara atas talian di dalam bentuk video pendek disediakan pada platform web yang mesra pengguna bagi tujuan pemindahan pengetahuan serta peningkatan keupayaan pengguna. Kaedah ini dapat membenarkan pengguna atau pencari kerja separuh masa mengakses kandungan latihan terlebih dahulu sebelum memohon kerja daripada majikan dan sekaligus dapat memilih kerja yang bersesuaian dengan kehendak dan citarasa pengguna. Ini berikutan daripada generasi masa kini lebih memilih kerja yang fleksibel dan sesuai dengan kehendak mereka. Bagi langkah seterusnya, diadakan pengujian yang melibatkan komuniti sasaran dalam skala kecil. Dalam tempoh ini, pengguna sebenar akan mencuba sistem, memberikan maklum balas berkaitan fungsi, kebolehgunaan dan kesesuaian ciri. Data yang diperoleh akan digunakan untuk melakukan penambahbaikan terhadap sistem sebelum pelancaran penuh dan promosi secara berkala. Fasa seterusnya projek ini melibatkan proses pelancaran dan promosi kepada kumpulan sasaran. Pelbagai pendekatan promosi akan dijalankan termasuk hebahan di media sosial, kerjasama dengan peniaga kecil, pengedaran risalah serta sesi penerangan secara fizikal kepada kumpulan sasaran. Manual penggunaan ringkas juga akan disediakan bagi memudahkan pengguna baharu memahami cara menggunakan platform. VI. ANGGARAN KOS Bagi memastikan projek ini dapat dilaksanakan dengan efisien, terdapat kos yang perlu dipertimbangkan merangkumi pembangunan platform, promosi, penglibatan komuniti dan kos pengurusan projek secara keseluruhan. Hasil daripada sumber kajian pasaran pembangunan platform, anggaran kos ialah RM5,000.00 hingga RM7,000.00 berikutan daripada projek ini yang dikategorikan sebagai projek sederhana. Bagi kos promosi, penglibatan komuniti dan lain - lain pengurusan dianggarkan RM3,000.00 yang mana melibatkan kos pengumpulan data, pengiklanan di sosial media dan sebarang keperluan tambahan lain. VII. JANGKAAN HASIL Projek teamgig ini dijangka akan memberikan impak yang positif kepada komuniti setempat dan khususnya kepada pekerja separuh masa. Di antara hasil utama yang memberi kesan utama adalah pembangunan platform digital yang berfungsi sebagai perantara di antara pekerja separuh masa dan majikan dalam komuniti setempat. Selain itu juga, secara tidak langsung projek ini dapat meningkatkan pendapatan ekonomi setempat dengan penglibatan pekerja separuh masa dalam menjana pendapatan tambahan. Platform ini juga berpotensi menyokong aspirasi TVET dan negara dalam meningkatkan kebolehpasaran graduan melalui pekerjaan sebenar secara fleksibel. Tambahan pula, konsep lokaliti yang diketengahkan membantu meningkatkan kepercayaan dan keselamatan antara pengguna, juga membentuk sistem kerja yang saling menyokong dan terus berkembang secara konsisten. VIII. IMPAK KEPADA TVET Projek teamgig berpotensi untuk memberi impak kepada sistem Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (TVET) di Malaysia. Melalui pembangunan platform tempahan pekerja separuh masa ini, pelajar TVET dapat memanfaatkan kemahiran mereka secara lebih fleksibel dan efektif, sama ada semasa latihan industri mahupun selepas tamat pengajian. Platform ini juga membuka peluang kepada pelajar dan graduan TVET untuk menawarkan perkhidmatan mereka dalam komuniti setempat berdasarkan bidang kepakaran masing-masing, seperti kimpalan, pendawaian elektrik, membaiki peralatan, atau perkhidmatan berkaitan teknologi. Selain itu, teamgig turut mendukung agenda negara dalam membina masyarakat celik teknologi, memperkukuh ekonomi gig, dan meningkatkan tahap kebergantungan kepada tenaga kerja tempatan yang berkemahiran. .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7239

IX. KESIMPULAN Kesimpulannya, platform teamgig ini adalah satu inovasi yang berpotensi untuk menyelesaikan masalah dalam menghubungkan di antara pekerja dan majikan dalam komuniti setempat. Ini bukan sahaja meningkatkan peluang pekerjaan malah mampu menyokong pertumbuhan perniagaan kecil, memperkasakan individu berkemahiran, serta mendorong penggunaan teknologi digital dalam kehidupan seharian. Melalui sokongan strategik atau mana - mana badan yang berkepentingan, teamgig ini mampu diperluaskan kepada kawasan lain dan turut menjadi model inovasi dalam menyelesaikan masalah pencarian pekerjaan dalam jangka masa yang pendek berasaskan lokaliti. X. CADANGAN Berdasarkan perancangan dan potensi projek Teamgig ini, beberapa cadangan dikemukakan untuk memastikan kesinambungan dan perkembangan projek ini secara lebih meluas serta memberi impak yang lebih besar kepada komuniti. A. Pembangunan Aplikasi Mudah Alih Dalam fasa seterusnya, aplikasi mudah alih (mobile app) boleh dibangunkan bagi memudahkan capaian dan penggunaan platform oleh pengguna daripada pelbagai latar belakang. B. Diperluaskan Kepada Lokaliti Lain Projek ini juga boleh diperluaskan kepada lokaliti lain terutamanya di kawasan luar bandar atau bandar kecil. C. Penambahan Kepada Ciri Keselamatan Dan Penilaian Membangunkan sistem penilaian dua hala di antara majikan dan pekerja separuh masa serta ciri keselamatan seperti pengesahan akaun, lokasi dan latar belakang untuk meningkatkan keyakinan pengguna. D. Menjalinkan hubungan kolaborasi dengan Agensi TVET Projek ini juga boleh dilaksanakan dengan menjalinkan hubungan kolaborasi bersama Agensi TVET untuk memberikan pendedahan kepada pelajar bagi menggunakan platform ini. RUJUKAN [1] Baba, R., Nor, N. Z. M., & Hamzah, M. A. F. (2018). Kerja separuhmasa: Faktor, status pelajar dan kesan ke atas pencapaian akademikpelajar institusi pengajian tinggi. Journal of Business Innovation, 3(1),86. [2] JobStreet Malaysia. (2025). Cari kerja kosong & jawatan kosong di Malaysia . https://my.jobstreet.com/ [3] Fiverr. (2025). Fiverr: Platform perkhidmatan bebas dalam talian .https://www.fiverr.com/.219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7240

Keberkesanan Generative AI Dalam Meningkatkan Kemahiran Penyelesaian Masalah Kompleks Menggunakan Pendekatan Design Thinking: Suatu TinjauanThe Effectiveness of Generative AI in Enhancing Complex Problem-Solving Skills Using the Design Thinking Approach: A SurveyMohd Syahrizad Elias, Azwansyah Zulkifli Bahagian Perancangan Program dan Institusi Jabatan Pendidikan Politeknik dan Kolej Komuniti Wilayah Persekutuan Putrajaya [email protected], [email protected] Norhanani Abd Rahman Jabatan Kejuruteraan Elektrik Politeknik Port Dickson Port Dickson, Negeri Sembilan [email protected] ² .HPDKLUDQ SHQ\\HOHVDLDQ PDVDODK NRPSOHNV DGDODKVDODK VDWXNHSHUOXDQXWDPDGDODPGXQLDSHNHUMDDQ DEDGNHWHUXWDPD GDODP ELGDQJ 3HQGLGLNDQ 7HNQLNDO GDQ /DWLKDQ9RNDVLRQDO 79(7 1DPXQ SHODMDU 79(7 VHULQJ PHQJKDGDSLNHVXNDUDQ GDODP PHPDKDPL NRQWHNV PDVDODK VHEHQDU GDQPHUDQJNDSHQ\\HOHVDLDQ\\DQJLQRYDWLIVHUWDSUDNWLNDO.HNXUDQJDQSHQGHGDKDQNHSDGDVLWXDVLLQGXVWULVHEHQDUGDQVXPEHUUXMXNDQ\\DQJ WHUKDG PHQMDGLNDQ SURVHV LQL OHELK PHQFDEDU 2OHK LWXNDMLDQ LQL PHQHOLWL NHEHUNHVDQDQ SHQJJXQDDQ *HQHUDWLYH $,NKXVXVQ\\D &KDW*37 GDODP PHQLQJNDWNDQ NHPDKLUDQSHQ\\HOHVDLDQ PDVDODK NRPSOHNV PHODOXL SHQGHNDWDQ GHVLJQWKLQNLQJ .DMLDQ WLQMDXDQLQLPHOLEDWNDQ  RUDQJ SHODMDU \\DQJPHQJDPELONXUVXV3URMHN\\DQJGLODNVDQDNDQVHFDUD:RUN%DVHG/HDUQLQJ :%/ 3HQGHNDWDQ GHVLJQ WKLQNLQJ GLJXQDNDQ XQWXNPHPEDQWX SHODMDU PHPDKDPL VLWXDVL PDVDODK NRPSOHNVPDQDNDOD &KDW*37 GLJXQDNDQ VHEDJDL DODW VRNRQJDQ GDODPPHPDKDPL LVX VHUWD PHQFDGDQJNDQ SHQ\\HOHVDLDQ \\DQJ SDOLQJPXQJNLQ +DVLO WHPXGXJD EHUNXPSXODQ PHQXQMXNNDQ EDKDZDNHVHOXUXKDQ SHODMDU VDQJDW EHUSXDV KDWL GHQJDQ SHQJJXQDDQ&KDW*373HODMDUPHODSRUNDQEDKDZD$,LQLPHPEDQWXPHUHNDPHPDKDPL VLWXDVL GHQJDQ OHELK PHQGDODP VHUWD PHQMDQD LGHDSHQ\\HOHVDLDQ SURMHN \\DQJ OHELK VHVXDL GDQ NUHDWLI .DMLDQ LQLPHQ\\LPSXONDQ EDKDZD *HQHUDWLYH $, NKXVXVQ\\D &KDW*37PHPSXQ\\DL SRWHQVL EHVDU GDODP PHPSHUNDVD NHPDKLUDQSHQ\\HOHVDLDQ PDVDODK SHODMDU 79(7PHODOXL SHQGHNDWDQ GHVLJQWKLQNLQJ VHODUL GHQJDQ NHSHUOXDQLQGXVWUL VHPDVD SHQLQJNDWDQNUHDWLYLWLGDQNHEROHKSDVDUDQJUDGXDQKata Kunci ó penyelesaian masalah kompleks; Generative AI; ChatGPT; TVET; design thinking I. LATAR BELAKANG KAJIAN Kemahiran penyelesaian masalah kompleks telah dikenal pasti sebagai antara keperluan teras dalam menyediakan pekerja kalis masa depan dalam landskap pekerjaan abad ke-21, sebagaimana yang telah digariskan oleh World Economic Forum (WEF) Future of Jobs Report 2023. Berdasarkan konteks Pendidikan Teknikal dan Latihan Vokasional (TVET), pelajar tidak hanya perlu menguasai kemahiran teknikal, tetapi juga perlu memiliki keupayaan menyelesaikan masalah secara kreatif, inovatif serta responsif dalam persekitaran yang berubah pantas [1]. Namun, realitinya di institusi TVET menunjukkan bahawa pelajar sering menghadapi kesukaran untuk memahami konteks sebenar masalah, terutamanya apabila latihan lebih tertumpu kepada rutin pengajaran tradisional berbanding situasi sebenar industri [1], [2], [3]. Tambahan pula, kekangan seperti kurang pendedahan kepada masalah situasi sebenar dan keterbatasan bahan rujukan turut menyumbang kepada kelemahan dalam merangka penyelesaian yang berkesan dan praktikal. Oleh itu, pendekatan pengajaran yang lebih kontekstual dan berpusatkan pelajar amat diperlukan untuk melatih pelajar berfikir secara kreatif, analitik dan inovatif. Salah satu pendekatan yang terbukti berkesan dalam membantu pelajar memahami dan menyelesaikan masalah kompleks ialah melalui pendekatan design thinking [4] [5] [6]. Design thinking merupakan kaedah yang menekankan empati, penjanaan idea dan pengujian penyelesaian. Walau bagaimanapun timbul persoalan, adakah melalui gabungan kaedah design thinking dengan penggunaan teknologi terkini seperti Generative AI, berupaya meningkatkan keupayaan dan kreativiti pelajar dalam menjana cadangan penyelesaian terhadap permasalahan yang dihadapi. II. TINJUAN LITERATURA. Kemahiran Penyelesaian Masalah Kompleks dalamPendidikan TVETKemahiran penyelesaian masalah kompleks merupakanantara kompetensi utama dalam pendidikan abad ke-21, khususnya dalam konteks Pendidikan Teknikal dan Latihan .219(16<(179(70$'$1,ffl5(92/86,'$7$'$1,129$6,79(7241