มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ 2561

มาตรฐานสถานพฒั นาเด็กปฐมวยั แห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑

(National Standard for Early Childhood Care,
Development and Education Thailand ๒๐๑๘)

สารบัญ หนา้

มาตรฐานสถานพฒั นาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ ๑
มาตรฐานดา้ นที่ ๑ การบรหิ ารจดั การสถานพัฒนาเดก็ ปฐมวัย ๖
มาตรฐานด้านที่ ๒ คร/ู ผู้ดแู ลเดก็ และให้การดูแล จดั ประสบการณก์ ารเรยี นรู้ ๘
และการเล่นเพื่อพัฒนาเด็กปฐมวัย
มาตรฐานด้านท่ี ๓ คุณภาพของเด็กปฐมวยั ๙
- สาหรบั เด็กแรกเกดิ - อายุ ๒ ปี (๒ ปี ๑๑ เดอื น)
- สาหรบั เด็ก อายุ ๓ ปี – อายุ ๖ ปี (ก่อนเข้าประถมศึกษาปีท่ี ๑) ๑๒
๑๖
คมู่ อื มาตรฐานสถานพฒั นาเดก็ ปฐมวัยแหง่ ชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ ๑๖
รายการพจิ ารณา ๓๕

มาตรฐานด้านที่ ๑ การบริหารจัดการสถานพฒั นาเดก็ ปฐมวยั ๖๑
มาตรฐานดา้ นท่ี ๒ ครู/ผดู้ แู ลเด็ก และให้การดูแล จัดประสบการณ์การเรยี นรู้ ๖๑
๖๔
และการเลน่ เพ่ือพฒั นาเด็กปฐมวัย ๗๒
มาตรฐานด้านที่ ๓ คณุ ภาพของเดก็ ปฐมวยั ๗๒
๗๔
- สาหรับเด็กแรกเกดิ - อายุ ๒ ปี (๒ ปี ๑๑ เดอื น) ๘๑
- สาหรบั เดก็ อายุ ๓ ปี – อายุ ๖ ปี (กอ่ นเขา้ ประถมศึกษาปีที่ ๑)

แบบบันทึกการประเมิน
สว่ นที่ ๑ ขอ้ มูลพ้ืนฐาน
สว่ นที่ ๒ สรปุ ผลการประเมิน

วิธีการคานวณคะแนนรวมและสรุปผลการประเมินเปน็ ระดับคณุ ภาพ

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑ |

มาตรฐานสถานพฒั นาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑

ความสาคัญของเดก็ ปฐมวยั
ปฐมวัยเป็นวัยเริ่มต้นของชีวิตและพัฒนาการในทุกด้าน เป็นช่วงวัยที่พัฒนาการทางด้านต่างๆ

เป็นไปอย่างรวดเร็วที่สุดและเป็นฐานรากท่ีสาคัญสาหรับพัฒนาการในช่วงวัยต่อๆ ไป เด็กในวัยนี้จึงเป็น
ทรัพยากรบคุ คลทมี่ ีความสาคัญอยา่ งย่ิงของประเทศ เดก็ ปฐมวัยท่ีไดร้ ับการดแู ลอย่างเหมาะสมตามช่วงวัยจะ
สามารถเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ดีมีคุณภาพและจะเป็นกาลังสาคัญของประเทศชาติต่อไปในอนาคต ดังคากล่าว
ของ ศ.ดร.เจมส์ เจ เอคแมน นักเศรษฐศาสตร์รางวัลโนเบล ปี 2542 ที่ว่า “การลงทุนพัฒนาเด็กปฐมวัย
เปน็ การลงทนุ ทีค่ มุ้ ค่าใหผ้ ลตอบแทนแกส่ ังคมท่ีดที ส่ี ดุ ในระยะยาว”

ดงั นนั้ การพัฒนาเดก็ ปฐมวัยจึงเป็นรากฐานท่ีมผี ลตอ่ คุณภาพและประสทิ ธภิ าพของคนตลอดชีวิต
และเป็นการลงทุนท่ีคุ้มค่าที่สุด กล่าวคือเด็ก เยาวชนและผู้ใหญ่ท่ีมสี ุขภาพดมี ีความสามารถเรยี นรู้ ทางานได้
เก่ง และเป็นพลเมืองดีที่จะนาสู่ความสาเร็จในสังคมท่ีท้าทายในศตวรรษที่ 21 ต้องได้รับโอกาสการพัฒนา
อย่างรอบด้านในช่วงปฐมวัย แต่คุณภาพของเด็กปฐมวัยยังเป็นจุดอ่อนท่ีเข้าข้ันวิกฤติของประเทศไทย
ท่ีจาเป็นต้องแก้ไขอย่างเร่งด่วน รัฐ และทุกภาคส่วน พ่อแม่ผู้ปกครอง ครอบครัว ชุมชน สังคม บุคลากรทาง
การแพทย์และสาธารณสุข ครู/ผู้ดูแลเด็ก โรงเรียน องค์กรท้องถ่ินทุกระดับ บุคลากรพัฒนาสังคมทั้งภาครัฐ
เอกชน ภาคศาสนาและภาคธุรกิจ จึงต้องมีความรู้ความเข้าใจในความสาคัญของช่วงปฐมวัย ตระหนักใน
พันธกจิ และลงมือช่วยกนั ทาให้เดก็ ปฐมวยั มโี อกาสพัฒนาอยา่ งเต็มศกั ยภาพในภาวะแวดล้อมท่ปี ลอดภยั

“เด็กปฐมวัย” ตามระเบียบสานักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. 2551 ได้
ให้ความหมายของเด็กปฐมวัยว่า หมายถึง เด็กซึ่งมีอายุยังไม่ครบ หกปีบริบูรณ์ และให้หมายความรวมถึง
ทารกในครรภ์มารดาด้วย

อุดมการณ์และหลักการในการจัดการศกึ ษาเดก็ ปฐมวัยของชาติ
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ได้ให้ความสาคัญกับการพัฒนาเด็ก

ปฐมวัยไว้หลายมาตรา คือ
มาตรา 54 วรรคสอง กาหนดวา่ “...รฐั ตอ้ งดาเนนิ การใหเ้ ด็กเล็กได้รับการดูแลและพัฒนากอ่ น

เข้ารับการศึกษา เพื่อพัฒนาร่างกาย จิตใจ วินัย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาให้สมกับวัย โดยส่งเสริมให้
องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถิ่นและภาคเอกชนเข้ามสี ่วนรว่ มในการดาเนนิ การด้วย”

มาตรา 258 ให้ดาเนินการปฏิรูปประเทศให้เกิดผล จ. ด้านการศึกษา (1) ให้สามารถเร่ิม
ดาเนินการให้เด็กเล็กไดร้ บั การดูแลและพฒั นาก่อนเข้ารับการศกึ ษา ตามมาตรา ๕๔ วรรคสอง เพื่อให้เด็กเล็ก
ไดร้ บั การพฒั นาร่างกาย จติ ใจ วนิ ัย อารมณ์ สงั คม และสติปัญญาให้สมกบั วยั โดยไม่เกบ็ คา่ ใช้จ่าย

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ และที่แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ ๒ (พ.ศ. ๒๕๔๕)
และฉบับท่ี 3 (พ.ศ. 2553) มาตรา ๑๘ (๑) กาหนดให้การจัดการศึกษาปฐมวยั จดั ในสถานพฒั นาเด็กปฐมวัย
ได้แก่ ศูนย์เด็กเล็ก ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ศูนย์พัฒนาเด็กก่อนเกณฑ์ของสถาบันศาสนา ศูนย์บริการช่วยเหลือ
ระยะแรกเร่ิมของเด็กพิการและเด็กซ่ึงมีความต้องการพิเศษหรือสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยท่ีเรียกชื่ออย่างอ่ืน
และมาตรา ๑๓ (๑) ให้บิดา มารดา หรือผู้ปกครอง มีสิทธิได้รับสิทธิประโยชน์ในการสนับสนุนจากรัฐ ให้มี
ความรู้ความสามารถในการอบรมเลย้ี งดู และการให้การศึกษาแกบ่ ุตรหรือบุคคลซงึ่ อยู่ในความดูแล

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒ |

แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 ในยุทธศาสตร์ท่ี 3 การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัย
และการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ เป้าหมายข้อ ๓.๓ สถานศึกษาทุกระดับการศึกษาสามารถจัดกิจกรรม/
กระบวนการเรียนรู้ตามหลักสูตรอย่างมีคุณภาพและมาตรฐาน มีตัวชี้วัดท่ีสาคัญ เช่น ศูนย์เด็กเล็ก/
สถานศึกษาระดับก่อนประถมศึกษาที่จัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้คุณภาพและมาตรฐานเพิ่มขึ้น สถานศึกษา/
สถานพัฒนาเด็กปฐมวัยจัดกิจกรรมท่ีสอดคล้องกับหลักสูตรปฐมวัย และสมรรถนะของเด็กที่เชื่อมโยงกับ
มาตรฐานคุณภาพเด็กปฐมวัยของอาเซียนเพ่ิมข้ึน สถานศึกษาในระดับการศึกษาข้ันพื้นฐานท่ีจัดการศึกษา
ตามหลกั สูตรทมี่ ุ่งพฒั นาผู้เรยี นให้มีคณุ ลกั ษณะและทักษะการเรียนรใู้ นศตวรรษที่ ๒๑ เพิม่ ข้ึน

โดยแนวทางการพัฒนาสง่ เสริมใหเ้ ด็กเล็ก (๐ - ๒ ปี) ไดร้ ับการดแู ลและพัฒนาที่สมวัยรอบดา้ น
อย่างมีคุณภาพและต่อเน่ือง มีการปรับระบบการบริหารจัดการการดูแลและพัฒนาเด็กเล็ก (๐ - ๒ ปี) และ
การศึกษาปฐมวัย (๓ - ๕ ปี) ให้มีคุณภาพและมาตรฐาน รวมทั้งพัฒนาหลักสูตรและคู่มือการเตรียมความ
พร้อมพ่อแม่ และการเลี้ยงดูและพัฒนาเด็กเล็กให้มีพัฒนาการตามวัย และพัฒนาหลักสูตรการศึกษาระดับ
ปฐมวัย สมรรถนะเด็กปฐมวัยที่สอดคล้องกับมาตรฐานอาเซียนและระดับสากล เพื่อการพัฒนาคุณภาพและ
พัฒนาการรอบดา้ นสมวัยของเด็กปฐมวยั

(ร่าง) แผนพฒั นาเดก็ ปฐมวัย พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๖๔ ได้กาหนดนโยบายด้านเดก็ ปฐมวยั ไวด้ ังน้ี
๑. เด็กปฐมวัยทุกคนต้องได้รับการพัฒนาอย่างรอบด้าน อย่างมีคุณภาพ ตามศักยภาพ ตามวัยและ

ตอ่ เนื่อง
๒. การพัฒนาเด็กตามข้อ ๑ ต้องจัดให้เป็นระบบและมีความสัมพันธ์ระหว่างกัน โดยบูรณาการ

ชัดเจนระหว่างหน่วยงานราชการ และท่ีไม่ใช่ราชการ ระหว่างวิชาชีพท่ีสัมพันธ์กับการพัฒนาเด็กปฐมวัย และ
ระหว่างระดับต่างๆ ของการบรหิ ารราชการแผ่นเดินจากระดบั ชาติ ส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และสว่ นท้องถิ่น

๓. รัฐและทุกภาคส่วนต้องร่วมกันระดมทรัพยากรให้เพียงพอแก่การพัฒนาเด็กปฐมวัยตาม
นโยบายขอ้ ๑

นอกจากนี้ ได้ให้ความสาคัญกับการพัฒนาคุณภาพเด็กปฐมวัย โดยกาหนดไว้ในยุทธศาสตร์ที่ ๓
การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการให้บริการท่ีพัฒนาเด็กปฐมวัย เป้าประสงค์ท่ี ๑. สถานพัฒนาเด็กปฐมวัยทุก
แห่งได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ และเป้าประสงค์ที่ ๒. คุณภาพ
ของระบบบริการและระบบการพัฒนาเด็กปฐมวัยได้รับการปรับปรุงให้เป็นไปตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็ก
ปฐมวัยแหง่ ชาติ

เหตุผลท่ตี ้องมีมาตรฐานสถานพฒั นาเดก็ ปฐมวัยแห่งชาติ
ในปัจุบันประเทศไทยมีเด็กปฐมวัยตั้งแต่แรกเกิดถึงอายุ 6 ปี จานวน 4.5 ล้านคน สารวจโดย

กรมอนามัยต้ังแต่ พ.ศ. 2542 ถึง 2560 รวม 6 ครั้ง พบประมาณร้อยละ 30 ท่ีมีพัฒนาการไม่สมวัย
นับเป็นวิกฤติร้ายแรงต่อการพัฒนาคุณภาพทรัพยากรมนุษย์ ซึ่งเป็นปัจจัยสาคัญท่ีสุดในการสร้างประเทศให้
เจริญรุ่งเรือง ม่ันคง ม่ังคั่ง และย่ังยืน ในสภาพสังคมที่บิดามารดาและผู้ปกครองส่วนใหญ่มีความจาเป็นต้อง
พาเด็กปฐมวัยไปรบั บริการการดูแลและพัฒนาในรูปแบบต่างๆ ทีม่ ีคุณภาพแตกตา่ งเหลอ่ื มลา้ กนั มาก ระหวา่ ง
กลุ่มมีโอกาสกับกลุ่มด้อยโอกาส ระหว่างการจัดการศึกษาเร่งเรียนจนเครียด กับแบบละเลยขาดความเอาใจ
ใสด่ ังนั้นการพัฒนาคุณภาพของสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยใหเ้ หมาะสมกับพัฒนาการของเด็กจึงเป็นความจาเป็น
เรง่ ดว่ นทงั้ จากมมุ มองของการพฒั นาคณุ ภาพมนษุ ย์และการปฏิรูปการศกึ ษา

ที่ผ่านมาประเทศไทยมีหน่วยงานภาครัฐหลายแห่ง องค์กรท้องถิ่น เอกชนจัดบริการดูแล พัฒนา
และจัดการศึกษาเด็กปฐมวัยหลากหลายรูปแบบ โดยแต่ละหน่วยงานมีมาตรฐานและเกณฑ์การประเมิน

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๓ |

แตกต่างกันตามภารกิจของหน่วยงาน แม้จะมีการจัดทามาตรฐานศูนย์เด็กเล็กแห่งชาติ พ.ศ. 2554 ในทาง
ปฏิบัติมีมาตรฐานหลากหลายจากหนว่ ยงานต่างๆ ทเี่ น้นการประเมนิ ตามภารกิจของหนว่ ยงาน และข้อจากัด
ของการใชม้ าตรฐานเดมิ ที่ครอบคลมุ เฉพาะเด็กอายุ 2-5 ปี เท่าน้ัน ไม่ครอบคลุมเดก็ ปฐมวยั ตั้งแตแ่ รกเกดิ ถึง
กอ่ นเข้าประถมศึกษา สถานพัฒนาเด็กปฐมวยั ส่วนใหญ่ยังต้องใช้หลายมาตรฐานทาให้ผปู้ ฏิบัติสับสนและตอ้ ง
ทางานซ้าซ้อน และยังไมไ่ ดน้ าผลการประเมินไปพัฒนาเท่าที่ควร

ความก้าวหน้าในการพัฒนาเด็กปฐมวยั ของภาคส่วนต่างๆ ไดม้ ีหน่วยงานร่วมกันดาเนินงานอย่าง
หลากหลาย เช่น การเพ่ิมโอกาสให้ครู ผู้ดูแลเด็กได้รับการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขาปฐมวัย การมี
โครงการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก เฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เน่ืองใน
โอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ครอบคลุมทั่วประเทศ การมีมาตรฐานความปลอดภัย การบูรณาการงาน
ภายในกระทรวง และการบูรณาการงานของ ๔ กระทรวงหลกั ตลอดจนรฐั ธรรมนูญฉบบั ใหม่ให้ความสาคัญ
กบั การพัฒนาและให้การศกึ ษาทเ่ี หมาะสมแก่เดก็ ปฐมวยั ดังน้นั จึงจาเป็นต้องมีการจัดทามาตรฐานกลางท่ีทุก
ภาคสว่ นจะใช้ร่วมกันได้

คณะกรรมการพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ (ก.พ.ป.) จึงเห็นชอบให้คณะอนุกรรมการพัฒนา
คณุ ภาพเด็กปฐมวัย จดั ทามาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวยั แห่งชาตขิ ้ึนเปน็ มาตรฐานกลางให้ทกุ หน่วยงานใช้
รว่ มกันในการประเมิน เพ่ือพัฒนาคุณภาพการบริการดูแลพัฒนา และจัดการศึกษาสาหรับเด็กตั้งแต่แรกเกิด
ถงึ ก่อนเข้าประถมศึกษา เปน็ การปรับกระบวนทัศน์ ให้ใช้เดก็ เป็นท่ีตั้งของการกาหนดมาตรฐาน คานงึ ถึงการ
ตอบสนองต่อสิทธิพ้ืนฐานที่เด็กทุกคนพึงได้รับ ซ่ึงถือเป็นการวางรากฐานการพัฒนามนุษย์แทนการใช้บริบท
หรือหน่วยงานต้นสังกัดเป็นที่ต้ัง การมีมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติฉบับเดียวเป็นมาตรฐาน
กลางให้ทุกหน่วยงานร่วมจัดทา ร่วมใช้เป็นหลักประเมินการดาเนินงานให้เป็นแนวทางเดียวกันและ
ประสานงาน เพื่อมุ่งเป้าหมายเดียวกัน คือการพัฒนาคุณภาพ ซึ่งสอดคล้องและตอบสนองต่อการบูรณาการ
งานพัฒนาเด็กปฐมวัยของ ๔ กระทรวงหลักและอีกหลายหน่วยงาน ตามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ
การบูรณาการความร่วมมือการพฒั นาคนตลอดช่วงชีวิต (กลมุ่ เด็กปฐมวัยและผ้สู ูงอาย)ุ เม่ือวันท่ี ๓๐ มีนาคม
๒๕๖๐ นาไปสู่การพัฒนาคณุ ภาพของเดก็ ปฐมวัย สร้างรากฐานทแี่ ขง็ แรงของพลเมืองคณุ ภาพต่อไป

วัตถุประสงค์
เพื่อพัฒนาคุณภาพการบริการดูแลพัฒนา และจัดการศึกษาและการดาเนินงานสถานพัฒนาเด็ก

ปฐมวัยทกุ สงั กัด ทีด่ ูแลเดก็ ในเวลากลางวนั ช่วงอายุตง้ั แต่แรกเกดิ ถงึ อายุ 6 ปีบรบิ รู ณ์ หรอื ก่อนเข้าเรียนช้ัน
ประถมศึกษาปีท่ี 1 ท่ีสามารถนาไปใช้ประเมินการดาเนินงานของสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยในทุกสังกัด เพื่อ
พัฒนาคณุ ภาพการจัดบรกิ ารและความต่อเนื่องของการพัฒนาเด็กปฐมวยั

กลุม่ เปา้ หมาย
สถานพัฒนาเด็กปฐมวัย ที่รับดูแล พัฒนาและจัดประสบการณ์เรียนรู้ การศึกษาแก่เด็กตั้งแต่แรกเกิด

ถึงอายุ 6 ปี หรือก่อนเข้าเรียนในช้ันประถมศึกษาปีที่ ๑ ที่ใช้ชื่อหลากหลาย รวมทุกสังกัดในประเทศไทย
จานวนมากกว่า 50,000 แห่ง ได้แก่

• สถานบริการรับเลี้ยง/ดูแล พัฒนาเด็ก เอกชนกว่า 1,600 แห่ง ศูนย์รับเล้ียงเด็กในสถาน
ประกอบการ/ แรงงาน 63 แหง่ (กากับดูแลโดย พม.)

• ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก องค์การบริหารส่วนท้องถ่ิน 19,429 แห่งและโรงเรียนอนุบาล องค์การ
บรหิ ารส่วนท้องถิ่น 1,215 แห่ง (กากบั ดูแลโดย มท.)

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๔ |

• ศูนยพ์ ัฒนาเด็กก่อนวัยเรยี น 312 แห่ง (สานักพัฒนาสังคม) สถานรับเลยี้ งเด็กกลางวัน 12 แห่ง
(สานักอนามยั ) และระดับช้นั อนบุ าลในโรงเรียน 429 แหง่ (สานกั การศึกษา) ในสังกดั กทม.

• โรงเรียนอนบุ าลเอกชน 1,830 แห่ง (สังกัด สช. ศธ.)
• ช้นั เตรยี มอนบุ าล อนุบาลในโรงเรยี น สพฐ. 30,006 แหง่
• หน่วยงานอ่ืนๆ เช่น อนุบาลสาธิตในมหาวิทยาลัย กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงกลาโหม
สานักงานตารวจแหง่ ชาติ มลู นธิ ิ และองคก์ รเอกชน

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวยั แหง่ ชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑
มาตรฐานสถานพฒั นาเด็กปฐมวัยแหง่ ชาติ เป็นมาตรฐานกลางของประเทศใชแ้ ทนมาตรฐานศูนย์เด็ก

เล็กแห่งชาติ (ซ่ึงเป็นมติคณะรัฐมนตรี เม่ือ 3 พฤษภาคม 2554) เพ่ือให้ทุกหน่วยงานและสถานพัฒนาเด็ก
ปฐมวัย ท้ังภาครัฐและเอกชนทั่วประเทศ ใช้เป็นแนวทางในการประเมินผลการดาเนินงานและยกระดับ
คุณภาพ รวมถึงใช้เป็นเครื่องมือประกันคุณภาพภายใน เพื่อรองรับการตรวจประเมินจากต้นสังกัด และ
ภายนอกจากสานกั งานรบั รองมาตรฐานและประเมนิ คุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน)

โดยในการจัดทามาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ มีหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง
มาร่วมดาเนินการ ได้แก่ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย กระทรวงสาธารณสุข
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนษุ ย์ กรุงเทพมหานคร สานักงานรับรอง
มาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) นอกจากนี้ผลการวิจัยของกระทรวงการพัฒนา
สังคมและความม่ันคงของมนุษย์ และมาตรฐานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น มาตรฐานคุณภาพของอาเซียน
มาตรฐานความปลอดภัย คู่มือเฝ้าระวัง คัดกรองและส่งเสริมพัฒนาการ DSPM เป็นต้น มาใช้ประกอบในการ
จัดทามาตรฐานสถานพัฒนาเดก็ ปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ ด้วย

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ ถือเป็นมาตรฐานข้ันต้นท่ีจาเป็นสาหรับการ
พัฒนาเด็กของประเทศ และเป็นมาตรฐานเชิงคุณภาพเพื่อใช้ประโยชน์ในการดาเนินงานและจัดบริการให้เด็ก
ปฐมวัยได้มีโอกาสเร่ิมต้นชีวิตอย่างมีคุณภาพและเท่าเทียมกัน เพื่อลดความเหลื่อมล้า เป็นการเพิ่มคุณภาพ
ทรัพยากรมนุษย์ท่ีสาคัญที่สุดในการนาประเทศไทยสคู่ วามเจริญก้าวหน้า ม่นั คง ย่ังยืน ท่ามกลางความท้าทาย
ของโลกในศตวรรษที่ 21

นอกจากนี้ มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ เป็นเคร่ืองมือในการประเมิน
คุณภาพของการดาเนินงานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยทุกสังกัด ท่ีดูแลเด็กในเวลากลางวัน ช่วงอายุต้ังแต่แรกเกิด
ถึง อายุ 6 ปีบริบูรณ์ หรือ ก่อนเข้าเรียนช้ันประถมศึกษาปีท่ี 1 ซ่ึงใช้ได้กับทุกบริบท โดยได้มีการเทียบเคียง
กับมาตรฐานของทุกหน่วยงานที่มีอยู่แล้วร่วมกับมาตรฐานคุณภาพของภูมิภาคอาเซียนฯ ทั้งน้ี หากสถาน
พัฒนาเด็กปฐมวัยท่ีมีศักยภาพการให้บริการพัฒนาเด็กอย่างมีคุณภาพสูงกว่ามาตรฐานนี้ สามารถพิจารณา
เพิ่มเติมเกณฑ์ดังกล่าวได้ตามบรบิ ท เช่น สถานรับเล้ียงและพัฒนาเด็กเอกชน สถานพัฒนาเด็กปฐมวัยท่ีมีความ
ต้องการพิเศษ โรงเรยี นอนบุ าลท้ังรฐั และเอกชน โรงเรยี นอนบุ าลนานาชาติ ฯลฯ

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๕ |

สาระของ มาตรฐานสถานพัฒนาเดก็ ปฐมวยั แหง่ ชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑

มาตรฐานสถานพฒั นาเดก็ ปฐมวยั แหง่ ชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ ประกอบดว้ ยมาตรฐาน 3 ดา้ น ได้แก่
• มาตรฐานด้านท่ี 1 การบรหิ ารจัดการ 5 ตัวบ่งชี้ / 26 ข้อ
• มาตรฐานดา้ นที่ 2 กระบวนการดูแลจดั ประสบการณ์ เรยี นรู้ และเลน่

5 ตวั บ่งชี้ / 20 ข้อ
• มาตรฐานด้านที่ 3 คณุ ภาพเดก็ ปฐมวยั

- 3ก. แรกเกิด ถึง 2 ปี (2 ปี 11 เดอื น) จานวน 2 ตัวบง่ ชี้ / 7 ข้อ

- 3ข. 3 ปี ถึง 6 ปี/ ก่อนเข้าเรียนชั้นประถมศกึ ษาปีที่ 1 จานวน 7 ตวั บง่ ชี้ / 22 ขอ้

สาระของมาตรฐานการศึกษาแต่ละดา้ น มดี ังนี้

มาตรฐานด้านท่ี ๑ การบรหิ ารจดั การสถานพัฒนาเดก็ ปฐมวัย

ตวั บ่งชี้ท่ี ๑.๑ การบรหิ ารจัดการอย่างเป็นระบบ
ตวั บ่งชี้ย่อย
1.1.1 บรหิ ารจัดการสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยอย่างเป็นระบบ
1.1.2 บรหิ ารหลกั สตู รสถานพัฒนาเดก็ ปฐมวัย
1.1.3 บรหิ ารจัดการข้อมลู อย่างเปน็ ระบบ

ตัวบง่ ชีท้ ่ี ๑.2 การบริหารจัดการบุคลากรทุกประเภทตามหน่วยงานท่สี งั กัด

ตวั บง่ ชีย้ อ่ ย

1.2.1 บริหารจัดการบุคลากรอย่างเป็นระบบ

1.2.2 ผู้บรหิ ารสถานพฒั นาเด็กปฐมวัย/หวั หน้าระดับปฐมวัย/ผู้ดาเนนิ กจิ การ มีคุณวฒุ ิ/

คุณสมบัติเหมาะสม และบรหิ ารงานอยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ

1.2.3 ครู/ผู้ดแู ลเดก็ ที่ทาหน้าท่ีหลกั ในการดแู ลและพัฒนาเด็กปฐมวัย มวี ฒุ กิ ารศกึ ษา/

คณุ สมบตั เิ หมาะสม

1.2.4 บรหิ ารบคุ ลากรจัดอตั ราส่วนของคร/ู ผ้ดู แู ลเดก็ อยา่ งเหมาะสมพอเพียงต่อจานวน

เด็กในแต่ละกลมุ่ อายุ

เดก็ (อายุ) อตั ราสว่ นครู/ผดู้ ูแล : เด็ก(คน) จานวนเด็กในกลมุ่ กจิ กรรม

ต่ากวา่ ๑ปี ๑:๓ กลุ่มละไมเ่ กิน ๖ คน

ต่ากว่า ๒ ปี ๑:๕ กล่มุ ละไมเ่ กิน ๑๐ คน

ตา่ กว่า ๓ ปี ๑ : ๑๐ กลุ่มละไมเ่ กิน ๒๐ คน

๓ปี -ก่อนเข้า ป. ๑ ๑ : ๑๕ กลมุ่ ละไม่เกิน ๓๐ คน

ตวั บง่ ชี้ที่ ๑.3 การบริหารจัดการสภาพแวดล้อมเพอ่ื ความปลอดภัย
ตัวบ่งช้ยี ่อย
1.3.1 บริหารจดั การดา้ นสภาพแวดลอ้ มเพื่อความปลอดภัยอย่างเปน็ ระบบ
1.3.2 โครงสร้างและตัวอาคารมัน่ คง ต้ังอยใู่ นบริเวณและสภาพแวดลอ้ มท่ีปลอดภัย
1.3.3 จดั การความปลอดภยั ของพ้ืนที่เลน่ /สนามเด็กเล่น และสภาพแวดลอ้ มภายนอก
อาคาร

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๖ |

1.3.4 จดั การสภาพแวดลอ้ มภายในอาคาร ครุภัณฑ์ อุปกรณ์ เคร่ืองใช้ให้ปลอดภยั
เหมาะสมกับการใชง้ านและเพยี งพอ

1.3.5 จดั ใหม้ ขี องเลน่ ทีป่ ลอดภัยได้มาตรฐาน มจี านวนเพียงพอ สะอาด เหมาะสมกบั
ระดบั พฒั นาการของเด็ก

1.3.6 ส่งเสริมใหเ้ ดก็ ปฐมวัยเดินทางอยา่ งปลอดภยั
1.3.7 จัดให้มรี ะบบป้องกันภัยจากบุคคลทง้ั ภายในและภายนอกสถานพฒั นาเด็กปฐมวัย
1.3.8 จัดใหม้ รี ะบบรบั เหตุฉกุ เฉนิ ปอ้ งกันอคั คภี ยั / ภัยพบิ ตั ติ ามความเสยี่ งของพนื้ ที่
ตวั บ่งชี้ท่ี ๑.4 การจดั การเพ่ือส่งเสริมสขุ ภาพและการเรยี นรู้
ตวั บ่งชีย้ อ่ ย
1.4.1 มกี ารจัดการเพื่อส่งเสริมสขุ ภาพ เฝ้าระวงั การเจริญเตบิ โตของเด็ก และดูแลการ

เจบ็ ปว่ ยเบ้อื งตน้
1.4.2 มีแผนและดาเนินการตรวจสขุ อนามัยประจาวัน ตรวจสขุ ภาพประจาปี และป้องกนั

ควบคมุ โรคติดต่อ
1.4.3 อาคารต้องมีพนื้ ท่ีใชส้ อยเป็นสัดส่วนตามกจิ วัตรประจาวันของเด็กท่ีเหมาะสมตาม

ช่วงวยั และการใชป้ ระโยชน์
1.4.4 จดั ให้มพี น้ื ที/่ มุมประสบการณ์ และแหลง่ เรียนรูใ้ นห้องเรยี นและนอกหอ้ งเรียน
1.4.5 จัดบริเวณหอ้ งน้า หอ้ งส้วม ท่ีแปรงฟัน/ลา้ งมอื ใหเ้ พียงพอ สะอาด ปลอดภยั และ

เหมาะสมกบั การใชง้ านของเด็ก
1.4.6 จดั การระบบสขุ าภิบาลทีม่ ีประสทิ ธภิ าพ ครอบคลุมสถานท่ีปรงุ ประกอบอาหาร นา้

ดื่มน้าใช้ กาจดั ขยะ ส่งิ ปฏกิ ลู และพาหะนาโรค
1.4.7 จัดอปุ กรณ์ภาชนะและเครอื่ งใชส้ ่วนตวั ให้เพียงพอกบั การใช้งานของเด็กทุกคน และ

ดแู ลความสะอาดและปลอดภัยอยา่ งสมา่ เสมอ
ตัวบง่ ชที้ ่ี ๑.5 การส่งเสริมการมสี ่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน

ตวั บ่งชย้ี อ่ ย
1.5.1 มีการส่อื สารเพือ่ สรา้ งความสัมพนั ธ์และความเข้าใจอันดรี ะหว่างพ่อแม่/ผู้ปกครอง
กับสถานพฒั นาเดก็ ปฐมวยั เกี่ยวกับตวั เดก็ และการดาเนนิ งานของสถานพัฒนาเดก็
ปฐมวยั
1.5.2 การจดั กจิ กรรมที่พอ่ แม่/ผู้ปกครอง/ครอบครวั และชมุ ชน มีสว่ นร่วม
1.5.3 ดาเนนิ งานใหส้ ถานพฒั นาเด็กปฐมวัยเปน็ แหล่งเรยี นรู้แกช่ ุมชนในเรื่องการพัฒนา
เด็กปฐมวยั
1.5.4 มีคณะกรรมการสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๗ |

มาตรฐานด้านท่ี ๒ คร/ู ผดู้ ูแลเดก็ ใหก้ ารดูแลและจดั ประสบการณก์ ารเรยี นรู้และการเล่นเพอ่ื พฒั นาเด็ก
ปฐมวัย

ตวั บง่ ช้ที ่ี 2.1 การดูแลและพฒั นาเด็กอย่างรอบด้าน
ตัวบ่งชี้ย่อย
2.1.1 มแี ผนการจัดประสบการณ์การเรยี นรู้ทส่ี อดคล้องกับหลักสตู รการศกึ ษาปฐมวยั มี
การดาเนนิ งานและประเมนิ ผล
2.1.2 จดั พนื้ ที่/มุมประสบการณ์การเรียนรแู้ ละการเลน่ ทเี่ หมาะสมอยา่ งหลากหลาย
2.1.3 จดั กิจกรรมสง่ เสริมพัฒนาการทุกด้านอย่างบรู ณาการตามธรรมชาติของเด็กที่เรียนรู้
ดว้ ยประสาทสมั ผสั ลงมอื ทา ปฏสิ มั พันธ์ และการเลน่
2.1.4 เลอื กใชส้ ื่อ/อปุ กรณ์ เทคโนโลยี เครอ่ื งเลน่ และจดั สภาพแวดลอ้ มภายใน-ภายนอก
แหลง่ เรยี นรู้ ท่ีเพยี งพอ เหมาะสม ปลอดภัย (ระบุรายละเอียดในคมู่ ือ)
2.1.5 เฝ้าระวังตดิ ตามพฒั นาการเด็กรายบคุ คลเปน็ ระยะ เพ่ือใช้ผลในการจดั กิจกรรม
พัฒนาเด็กทกุ คนให้เตม็ ตามศักยภาพ

ตัวบ่งช้ีที่ 2.2 การสง่ เสริมพฒั นาการด้านร่างกายและดูแลสุขภาพ
ตวั บง่ ช้ยี อ่ ย
2.2.1 ให้เด็กรบั ประทานอาหารที่ครบถ้วนในปริมาณทเ่ี พียงพอและส่งเสริมพฤติกรรมการ
กินที่เหมาะสม
2.2.2 จัดกจิ กรรมให้เด็กไดล้ งมือปฏบิ ัติอย่างถูกต้องเหมาะสม ในการดูแลสุขภาพ ความ
ปลอดภยั ในชีวติ ประจาวัน และในการเคลอื่ นไหวด้านร่างกาย ออกกาลัง เลน่ กนิ /
นอน/ พกั ผ่อน และการเดินทาง
2.2.3 ตรวจสขุ ภาพอนามัยของเดก็ ประจาวนั ความสะอาดของร่างกาย ฟนั และช่องปาก
เพอื่ คดั กรองโรคและการบาดเจบ็
2.2.4 เฝ้าระวงั ตดิ ตามการเจริญเตบิ โตของเด็กเป็นรายบุคคล บันทกึ ผลภาวะโภชนาการ
อยา่ งต่อเน่ือง
2.2.5 จัดให้มีการตรวจสุขภาพร่างกาย ฟนั และช่องปาก สายตา หู ตามกาหนด

ตัวบ่งชที้ ่ี 2.3 การส่งเสรมิ พฒั นาการด้านสติปัญญา ภาษาและการสือ่ สาร
ตวั บ่งชี้ย่อย
2.3.1 จดั กจิ กรรมส่งเสรมิ ให้เดก็ ได้สังเกต สมั ผัส ลองทา คดิ ตง้ั คาถาม สบื เสาะหาความรู้
แก้ปญั หา จินตนาการ คิดสรา้ งสรรค์ โดยยอมรบั ความคดิ และผลงานท่ีแตกต่าง
ของเด็ก
2.3.2 จัดกิจกรรมและประสบการณ์ทางภาษาที่มคี วามหมายต่อเดก็ เพื่อการสื่อสารอย่าง
หลากหลาย ฝกึ ฟัง พูด ถาม ตอบ เล่าและสนทนาตามลาดับขน้ั ตอนพฒั นาการ
2.3.3 จดั กิจกรรมปลูกฝังใหเ้ ดก็ มีนสิ ัยรักการอา่ นใหเ้ ด็กมที ักษะการดูภาพ ฟงั เรอ่ื งราว
พูดเล่า อ่าน วาด/เขียน เบือ้ งต้นตามลาดบั พฒั นาการ โดยครู/ ผูด้ ูแลเดก็ เปน็
ตัวอยา่ งของการพดู และการอา่ นที่ถูกต้อง
2.3.4 จดั ให้เด็กมปี ระสบการณเ์ รยี นรูเ้ กีย่ วกับตวั เด็ก บคุ คล สงิ่ ต่างๆ สถานทีแ่ ละ
ธรรมชาตริ อบตวั ดว้ ยวิธกี ารท่เี หมาะสมกบั วัย

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๘ |

2.3.5 จดั กจิ กรรมและประสบการณ์ด้านคณติ ศาสตรแ์ ละวิทยาศาสตรเ์ บื้องต้นตามวยั โดย
เดก็ เรียนร้ผู ่านประสาทสัมผสั และลงมอื ปฏิบัติดว้ ยตนเอง

ตัวบ่งชท้ี ี่ 2.4 การส่งเสริมพฒั นาการดา้ นอารมณ์ จิตใจ-สงั คม ปลกู ฝังคุณธรรมและความเปน็ พลเมืองดี
ตัวบ่งช้ีย่อย
2.4.1 สร้างความสมั พนั ธ์ท่ีดแี ละมั่นคง ระหว่างผใู้ หญ่กบั เด็ก จัดกิจกรรมสรา้ งเสรมิ
ความสมั พนั ธ์ท่ีดีระหว่างเด็กกับเด็กและการแกไ้ ขข้อขดั แย้งอยา่ งสร้างสรรค์
2.4.2 จัดกิจกรรมสง่ เสริมใหเ้ ดก็ มีความสุข แจม่ ใส รา่ เริง มคี วามร้สู กึ ดีต่อตนเอง
แสดงออกด้านอารมณโ์ ดยผ่านการเคลือ่ นไหวรา่ งกาย ศลิ ปะ ดนตรี ตามความ
สนใจและความถนัด
2.4.3 จัดกจิ กรรมและประสบการณ์ ปลูกฝงั คณุ ธรรมใหเ้ ด็กใฝด่ ี มีวินัย ซอ่ื สตั ย์ รู้จกั สทิ ธิ
และหน้าท่ีรบั ผดิ ชอบของพลเมืองดี รักครอบครัว โรงเรียน ชุมชนและประเทศชาติ
ด้วยวิธที ีเ่ หมาะสมกับวัยและพฒั นาการ

ตวั บ่งชท้ี ี่ 2.5 การส่งเสรมิ เด็กในระยะเปล่ียนผา่ นใหป้ รบั ตวั สู่การเช่ือมต่อในข้ันถดั ไป
ตัวบง่ ช้ยี ่อย
2.5.1 จดั กิจกรรมกับผ้ปู กครองใหเ้ ตรยี มเดก็ ก่อนจากบ้านเขา้ สูส่ ถานพัฒนาเดก็ ปฐมวัย/
โรงเรยี น และจดั กจิ กรรมช่วงปฐมนเิ ทศใหเ้ ด็กปรบั ตวั ในบรรยากาศทเ่ี ปน็ มติ ร
2.5.2 จดั กิจกรรมส่งเสรมิ การปรบั ตัวกอ่ นเข้ารบั การศึกษาในระดับท่ีสูงขึน้ แต่ละข้ัน
จนถึงการเป็นนักเรียนระดบั ชั้นประถมศึกษาปที ี่ ๑

มาตรฐานด้านท่ี ๓ คณุ ภาพของเด็กปฐมวัย

 สำหรับเด็กแรกเกดิ –อำยุ ๒ ปี (๒ ปี ๑๑ เดอื น ๒๙ วัน)

ตวั บ่งชี้ที่ 3.1 ก เดก็ มีการเจริญเติบโตสมวัย
ตวั บง่ ชีย้ อ่ ย
3.1.1 ก เดก็ มีน้าหนักตัวเหมาะสมกบั วยั และสงู ดีสมส่วน ซ่งึ มีบันทึกเป็นรายบคุ คล

ตัวบง่ ช้ที ี่ 3.2 ก เด็กมีพฒั นาการสมวยั
ตวั บง่ ช้ียอ่ ย
3.2.1 ก เดก็ มีพฒั นาการสมวยั โดยรวม ๕ ดา้ น(คัดกรองตามช่วงอายุ)
3.2.2 ก รายดา้ น : เด็กมีพัฒนาการกล้ามเนื้อมัดใหญ่ (Gross Motor) (เฝ้าระวังตามช่วงอายุ)
3.2.3 ก รายดา้ น : เดก็ มพี ัฒนาการด้านกล้ามเน้ือมัดเล็กและสตปิ ัญญาสมวยั (Fine Motor
Adaptive) (เฝ้าระวงั ตามชว่ งอายุ)
3.2.4 ก รายด้าน : เด็กมพี ัฒนาการด้านการรับรแู้ ละเข้าใจภาษา (Receptive Language)
(เฝ้าระวังตามช่วงอายุ)
3.2.5 ก รายดา้ น : เด็กมีพัฒนาการการใชภ้ าษาสมวัย (Expressive Language) (เฝา้ ระวัง
ตามชว่ งอายุ)
3.2.6 ก รายดา้ น : เด็กมพี ัฒนาการการชว่ ยเหลือตนเองและการเข้าสังคม (Personal Social)
(เฝ้าระวังตามช่วงอายุ)

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๙ |

 สำหรับเด็ก อำยุ ๓ ปี –อำยุ ๖ ปี (ก่อนเข้ำประถมศึกษำปีท่ี ๑)

ตัวบง่ ช้ีท่ี ๓.๑ข เดก็ มกี ารเจรญิ เติบโตสมวยั และมสี ุขนิสัยที่เหมาะสม
ตวั บ่งชี้ยอ่ ย
3.1.1 ข เด็กมีน้าหนักตัวเหมาะสมกบั วัยและสงู ดีสมสว่ น ซ่ึงมีบันทึกเปน็ รายบุคคล
3.1.2 ข เด็กมสี ุขนสิ ัยท่ีดีในการดูแลสุขภาพตนเองตามวยั
3.1.3 ข เด็กมสี ุขภาพชอ่ งปากดี ไมม่ ีฟันผุ

ตวั บง่ ชท้ี ่ี ๓.๒ ข เดก็ มีพฒั นาการสมวยั
ตัวบ่งชย้ี อ่ ย
3.2.1 ข เด็กมีพัฒนาการสมวัยโดยรวม ๕ ดา้ น (คัดกรองตามช่วงอายุ)

ตวั บง่ ชี้ที่ ๓.๓ ข เดก็ มีพฒั นาการด้านการเคล่อื นไหว
ตวั บง่ ชยี้ ่อย
3.3.1 ข เดก็ มีพัฒนาการด้านการใช้กล้ามเนื้อมดั ใหญ่ สามารถเคลอื่ นไหวและทรงตวั ไดต้ ามวัย
3.3.2 ข เด็กมีพฒั นาการด้านการใช้กลา้ มเนื้อมัดเล็กและการประสานงานระหวา่ งตากบั มือ
ตามวัย

ตัวบ่งชีท้ ่ี ๓.๔ ข เด็กมีพัฒนาการด้านอารมณจ์ ิตใจ
ตวั บ่งชี้ยอ่ ย
3.4.1 ข เด็กแสดงออก รา่ เรงิ แจ่มใส รูส้ ึกมั่นคงปลอดภยั แสดงความร้สู ึกท่ีดีต่อตนเอง
และผอู้ น่ื ได้สมวยั
3.4.2 ข เด็กมีความสนใจและร่วมกิจกรรมต่างๆ อย่างสมวยั ซึ่งรวมการเล่น การทางาน
ศิลปะ ดนตรี กีฬา
3.4.3 ข เด็กสามารถอดทน รอคอย ควบคุมตนเอง ยบั ยั้งชั่งใจ ทาตามข้อตกลง คานึงถงึ
ความร้สู กึ ของผ้อู ่ืน มกี าลเทศะ ปรับตัวเข้ากบั สถานการณ์ใหม่ไดส้ มวยั

ตัวบ่งช้ีที่ ๓.๕ ข เดก็ มีพฒั นาการด้านสติปัญญา เรียนรแู้ ละสร้างสรรค์
ตวั บง่ ชย้ี ่อย
3.5.1 ข เด็กบอกเกี่ยวกับตัวเด็ก บุคคล สถานที่แวดลอ้ มธรรมชาติ และสิ่งต่างๆ รอบตวั เด็ก
ได้สมวยั
3.5.2 ข เด็กมีพ้นื ฐานดา้ นคณิตศาสตร์ สามารถสงั เกต จาแนกและเปรียบเทียบ จานวน มิติ
สัมพันธ์ (พื้นท่/ี ระยะ) เวลาได้สมวัย
3.5.3 ข เด็กสามารถคิด อย่างมีเหตุผล แกป้ ัญหาได้สมวัย
3.5.4 ข เด็กมจี นิ ตนาการ และความคดิ สร้างสรรค์ ที่แสดงออกได้สมวยั
3.5.5 ข เด็กมีความพยายาม มุ่งมั่นตั้งใจ ทากิจกรรมให้สาเรจ็ สมวัย

ตวั บ่งชที้ ี่ ๓.๖ ข เดก็ มีพฒั นาการด้านภาษาและการส่ือสาร
ตัวบ่งชี้ย่อย
3.6.1 ข เด็กสามารถฟัง พดู จบั ใจความ เล่า สนทนา และส่ือสารได้สมวยั
3.6.2 ข เด็กมที ักษะในการดูรูปภาพ สัญลักษณ์ การใช้หนังสือ รู้จักตัวอักษร การคิดเขียนคา
และการอา่ นเบื้องตน้ ได้สมวัยและตามลาดับพัฒนาการ

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๐ |

3.6.3 ข เด็กมที ักษะการวาด การขดี เขียนตามลาดับข้นั ตอนพฒั นาการสมวัย นาไปสู่การขดี
เขียนคาท่ีค้นุ เคย และสนใจ

3.6.4 ข เด็กมที ักษะในการสื่อสารอย่างเหมาะสมตามวัย โดยใช้ภาษาไทยเป็นหลัก และมี
ความค้นุ เคยกบั ภาษาอ่ืนด้วย

ตัวบ่งช้ที ่ี ๓.๗ ข เดก็ มีพัฒนาการด้านสังคม คุณธรรม มีวนิ ัยและความเป็นพลเมอื งดี
ตวั บ่งชยี้ อ่ ย
3.7.1 ข เด็กมีปฏสิ ัมพันธก์ ับผู้อ่ืนได้อย่างสมวัย และแสดงออกถึงยอมรบั ความแตกตา่ ง
ระหวา่ งบุคคล
3.7.2 ข เด็กมีความเมตตา กรุณา มวี ินัย ซ่ือสัตย์ รบั ผิดชอบต่อตนเองและสว่ นรวม และมี
ค่านิยมทพ่ี ึงประสงค์สมวัย
3.7.3 ข เด็กสามารถเลน่ และทางานร่วมกับผู้อ่ืนเป็นกลุ่ม เปน็ ได้ทงั้ ผู้นาและผตู้ าม แก้ไขข้อ
ขดั แย้งอยา่ งสร้างสรรค์
3.7.4 ข เด็กภาคภมู ิใจทีเ่ ปน็ สมาชกิ ท่ีดีในครอบครัว ชมุ ชน สถานพัฒนาเด็กปฐมวยั และ
ตระหนักถึงความเป็นพลเมืองดีของประเทศไทย และภมู ภิ าคอาเซียน
----------------------------

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๑ |

ค่มู อื มาตรฐานสถานพฒั นาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๒ |

ความเป็นมา

คณะกรรมการพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ (ก.พ.ป.) ได้เห็นชอบให้คณะอนุกรรมการพัฒนาคุณภาพ
เด็กปฐมวัย จัดทามาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติขึ้นเป็นมาตรฐานกลางให้ทุกหน่วยงานใช้ร่วมกัน
ในการประเมิน เพ่ือพัฒนาคุณภาพการบริการดูแลพัฒนา และจัดการศึกษาสาหรับเด็กตั้งแต่แรกเกิดถึงก่อน
เข้าประถมศึกษา โดยมีการประสานงานคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจฯ ทั้งสองคณะ (ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก และ
อนุบาล) ร่วมกับคณะทางานปรับปรุงมาตรฐานฯ คณะอนุกรรมการประสานและส่งเสริมการพัฒนาเด็กปฐมวัย
คณะกรรมการสง่ เสรมิ การพัฒนาเด็กและเยาวชนแหง่ ชาติ (กดยช.) นับว่าเป็นการปรับกระบวนทัศน์ ใหใ้ ช้เด็ก
เปน็ ที่ต้ังของการกาหนดมาตรฐาน คานึงถึงการตอบสนองต่อสิทธิพื้นฐานท่ีเด็กทุกคนพึงได้รับ ซ่ึงถอื เปน็ การ
วางรากฐานการพัฒนามนุษย์แทนการใช้บริบทหรือหน่วยงานต้นสังกัดเป็นท่ีตั้ง การมีมาตรฐานสถานพัฒนา
เด็กปฐมวัยแห่งชาติฉบับเดียวเป็นมาตรฐานกลางให้ทุกหน่วยงานร่วมจัดทา ร่วมใช้เป็นหลักประเมินการ
ดาเนนิ งานให้เปน็ แนวทางเดยี วกันและประสานงาน เพื่อมุง่ เป้าหมายเดยี วกัน คือการพฒั นาคุณภาพ จึงจาเป็น
ที่จะต้องจัดทาคู่มือมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ ที่ชัดเจนสามารถนาไปใช้
ประเมินเพ่ือพัฒนาได้อย่างมีประสิทธิภาพในบริบทต่างๆ โดยผู้ใช้มีภูมิหลังและมาจากต้นสังกัดท่ีแตกต่างกัน
การจัดทาคู่มืออันนาไปสู่การปฏิบัติ ดาเนินตามมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยทั้ง ๓ ด้าน ตามตัวบ่งช้ี และ
แบบประเมินตอ้ งสร้างความเขา้ ใจ มขี ้อมูลท่ีเหมาะกับการใช้งานและแหล่งอ้างอิงเพื่อเปน็ แนวทางสู่การปฏิบัติ
อยา่ งทัว่ ถึง นาไปสู่การพัฒนาคณุ ภาพของเดก็ ปฐมวยั สรา้ งรากฐานท่ีแขง็ แรงของพลเมืองคุณภาพต่อไป

วัตถุประสงค์

เพ่ือใช้เป็นคู่มือในการสรุปผลการประเมิน โดยการศึกษา คู่มือมาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย
แห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ พร้อมรายการเกณฑ์การพิจารณาตามตัวบ่งชี้ และแบบบันทึกผลการประเมิน ผลการ
ประเมินที่ได้เป็นระดับคุณภาพ ที่ระบุประเด็นเฉพาะเจาะจงที่ต้องปรับปรุง ท่ีสามารถนาไปใช้ประเมินการ
ดาเนินงานของสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยในทุกสังกัด เพ่ือพัฒนาคุณภาพการจัดบริการและความต่อเน่ืองของ
การพฒั นาเดก็ ปฐมวัย

คู่มือมาตรฐานสถานพัฒนาเดก็ ปฐมวัยแหง่ ชาติ พ.ศ. ....

เป็นเคร่ืองมอื ในการประเมนิ คณุ ภาพของการดาเนนิ งานสถานพัฒนาเด็กปฐมวยั ทุกสังกัด ท่ีดูแลเด็ก
ในเวลากลางวนั ช่วงอายุต้ังแตแ่ รกเกดิ ถึง อายุ 6 ปีบริบรู ณ์ หรอื ก่อนเขา้ เรียนช้ันประถมศึกษาปที ่ี 1

มาตรฐานสถานพฒั นาเดก็ ปฐมวยั แหง่ ชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ ประกอบด้วยมาตรฐาน 3 ดา้ น ได้แก่
• มาตรฐานดา้ นที่ 1 การบริหารจดั การ 5 ตัวบง่ ช้ี / 26 ขอ้
• มาตรฐานด้านท่ี 2 กระบวนการดแู ลจดั ประสบการณ์ เรยี นรู้ และเล่น
5 ตวั บง่ ชี้ / 20 ข้อ
• มาตรฐานดา้ นที่ 3 คุณภาพเด็กปฐมวยั
- 3ก. แรกเกิด ถึง 2 ปี (2 ปี 11 เดือน) จานวน 2 ตวั บ่งชี้ / 7 ข้อ
- 3ข. 3 ปี ถงึ 6 ปี/ ก่อนเขา้ เรียนชัน้ ประถมศึกษาปที ่ี 1 จานวน 7 ตัวบง่ ช้ี / 22 ข้อ

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๓ |

การประเมินเพ่ือพัฒนาคุณภาพ ท่ีเน้นการดูแล พัฒนาและจัดการศึกษาให้เหมาะสมสาหรับเด็ก
ปฐมวัยเป็นรายบุคคล พิจารณาตามตัวบ่งชี้เป็นรายข้อย่อย 4 ระดับคะแนน คือ ไม่ผา่ น (0) ผ่านข้ันต้น (1)
ดี (2) และดีมาก (3) นาคะแนนมาตรฐานแต่ละด้าน คิดเป็นร้อยละ แล้วนามารวมกัน 3 ด้าน เฉล่ียเป็น
คะแนนรวม และนบั จานวนข้อท่ีไม่ผา่ นต้องปรบั ปรุง มาเป็นเกณฑ์การประเมินระดับคณุ ภาพดงั ตาราง

การสรุปผลการประเมนิ ของสถานพัฒนาเดก็ ปฐมวัยตามมาตรฐานสถานพัฒนาเดก็ ปฐมวัยแหง่ ชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑

ระดบั คุณภาพ เกณฑก์ ารพจิ ารณา จานวนขอ้ ทีต่ ้องปรับปรงุ
คะแนนเฉล่ยี ไม่มี
A ดมี าก ร้อยละ ๘๐ ข้นึ ไป ๑-๗ ขอ้
B ดี รอ้ ยละ ๖๐-๗๙.๙๙ ๘-๑๕ ข้อ
C ผา่ นเกณฑ์ขั้นต้น ร้อยละ ๔๐-๕๙.๙๙ ๑๖ ข้อข้นึ ไป
D ต้องปรบั ปรุง ต่ากวา่ รอ้ ยละ ๔๐

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ ถือเป็นมาตรฐานข้ันพ้ืนฐานของประเทศซึ่ง
ใช้ได้กับทุกบริบท โดยได้มีการเทียบเคียงกับมาตรฐานของทุกหน่วยงานท่ีมีอยู่แล้วร่วมกับมาตรฐานคุณภาพ
ของภูมิภาคอาเซยี นฯ ทัง้ น้ี หากสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยทม่ี ศี ักยภาพการให้บรกิ ารพฒั นาเดก็ อย่างมีคณุ ภาพสูง
กวา่ มาตรฐานนี้ สามารถพจิ ารณาเพ่มิ เติมเกณฑด์ ังกลา่ วได้ตามบริบท เชน่ สถานรบั เล้ียงและพฒั นาเดก็ เอกชน
สถานพัฒนาเด็กปฐมวัยท่ีมคี วามต้องการพเิ ศษ โรงเรียนอนุบาลทั้งรัฐและเอกชน โรงเรยี นอนุบาลนานาชาติ ฯลฯ

ในกรณีที่สถานพัฒนาเด็กปฐมวัยไม่ผ่านการประเมินตามมาตรฐานนี้ คือ ระดับคุณภาพ D (ต้อง
ปรับปรุง) หน่วยงานท่ีเก่ียวข้องในทุกระดับชุมชนและสังคมจะต้องช่วยเหลือ สนับสนุน เพื่อให้ดาเนินการได้
ตามมาตรฐานข้ันต้นเป็นอย่างน้อย แต่ไม่ควรปรับลดเกณฑ์ให้ต่าลงเน่ืองจากมาตรฐานสถานพัฒนาเด็ก
ปฐมวัยฉบับนี้ถือเป็นมาตรฐานขั้นต้นที่จาเป็นสาหรับการพัฒนาเด็กของประเทศ และเป็นมาตรฐานเชิง
คุณภาพเพื่อใช้ประโยชน์ในการดาเนินงานและจัดบริการให้เด็กปฐมวัยได้มีโอกาสเร่ิมต้นชีวิตอย่างมีคุณภาพ
และเท่าเทียมกัน เพ่ือลดความเหล่ือมล้า เป็นการเพิ่มคุณภาพทรัพยากรมนุษย์ท่ีสาคัญท่ีสุดในการนาประเทศ
ไทยสู่ความเจริญก้าวหน้า ม่นั คง ยั่งยนื ท่ามกลางความท้าทายของโลกในศตวรรษท่ี 21

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๔ |

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวยั แห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑
สาหรับเด็กแรกเกิด – อายุ ๖ ปี (ก่อนเขา้ ประถมศกึ ษาปีที่ ๑)

มาตรฐานดา้ นที่ ๑ การบริหารจัดการสถานพฒั นาเด็กปฐมวัย

ตวั บง่ ชี้ท่ี ช่ือตวั บง่ ช้ี จานวนขอ้ ย่อย

๑.๑ การบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ๓

๑.๒ การบริหารจัดการบุคลากรทุกประเภทตามหน่วยงานทีส่ ังกัด ๔

๑.๓ การบริหารจัดการสภาพแวดล้อมเพ่อื ความปลอดภัย ๘

๑.๔ การจดั การเพื่อสง่ เสริมสขุ ภาพและการเรยี นรู้ ๗

๑.๕ การส่งเสรมิ การมีสว่ นร่วมของครอบครัวและชมุ ชน ๔

มาตรฐานดา้ นท่ี ๒ คร/ู ผู้ดูแลเดก็ ใหก้ ารดแู ลและจดั ประสบการณก์ ารเรยี นรแู้ ละการเล่นเพ่อื พัฒนาเดก็ ปฐมวยั

ตวั บ่งช้ีท่ี ชอ่ื ตวั บง่ ช้ี จานวนขอ้ ย่อย

๒.๑ การดแู ลและพฒั นาเด็กอย่างรอบด้าน ๕

๒.๒ การสง่ เสริมพัฒนาการดา้ นร่างกายและดูแลสขุ ภาพ ๕

๒.๓ การสง่ เสริมพฒั นาการด้านสติปัญญา ภาษาและการสือ่ สาร ๕

๒.๔ การส่งเสรมิ พัฒนาการดา้ นอารมณ์ จติ ใจ-สังคม ปลกู ฝงั คณุ ธรรมและ ๓

ความเป็นพลเมืองดี

๒.๕ การสง่ เสริมเด็กในระยะเปล่ยี นผา่ นใหป้ รับตวั ส่กู ารเชือ่ มต่อในข้นั ถดั ไป ๒

มาตรฐานดา้ นท่ี ๓ คุณภาพของเดก็ ปฐมวัย

ตัวบ่งชที้ ่ี ชื่อตัวบ่งช้ี จานวนข้อยอ่ ย

สาหรบั เดก็ แรกเกดิ - อายุ ๒ ปี (๒ ปี ๑๑ เดอื น ๒๙ วนั )

๓.๑ ก เด็กมกี ารเจริญเติบโตสมวัย ๑

๓.๒ ก เดก็ มีพัฒนาการสมวัย ๖

สาหรับเด็ก อายุ ๓ ปี - อายุ ๖ ปี (ก่อนเข้าประถมศกึ ษาปีท่ี ๑)

๓.๑ ข เด็กมีการเจรญิ เตบิ โตสมวัยและมีสุขนสิ ยั ทเ่ี หมาะสม ๓

๓.๒ ข เดก็ มีพฒั นาการสมวัย ๑

๓.๓ ข เด็กมีพฒั นาการด้านการเคล่อื นไหว ๒

๓.๔ ข เดก็ มีพัฒนาการด้านอารมณ์ จติ ใจ ๓

๓.๕ ข เด็กมีพฒั นาการด้านสติปญั ญา เรยี นรแู้ ละสร้างสรรค์ ๕

๓.๖ ข เด็กมีพฒั นาการด้านภาษาและการส่ือสาร ๔

๓.๗ ข เดก็ มีพัฒนาการด้านสงั คม คุณธรรม มีวินยั และความเป็นพลเมืองดี ๔

มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๕ |

มาตรฐานดา้ นท่ี ๑ การบรหิ ารจดั การสถานพฒั นาเด็กปฐมวัย

ตัวบง่ ชี้ที่ ๑.๑ การบริหารจัดการอยา่ งเป็นระบบ

ขอ้ รายการพิจารณา ๐

ต้องปรบั ปรุง

๑.๑.๑ บรหิ ารจัดการสถานพฒั นาเด็กปฐมวยั อย่างเปน็ ระบบ ไม่มีแผนและไมม่ ี

 ๑. จดั ทาแผนบริหารจัดการสถานพฒั นาเด็ก การปฏิบตั ิอย่าง

ปฐมวัยโดยสถานพฒั นาเด็กปฐมวยั / หนว่ ยงานที่ เป็นระบบ

กากับดแู ล

 ๒. ปฏิบตั ิตามแผนการบรหิ ารจัดการสถาน

พฒั นาเดก็ ปฐมวยั

 ๓. ประเมินผลการดาเนนิ งานตามแผน รา่ ง โปรดอย่าคัดล

 ๔. นาผลจากการประเมินไปพัฒนาและ

ปรบั ปรุงการบรหิ ารจดั การสถานพฒั นาเดก็

ปฐมวัย

๑.๑.๒ บริหารหลกั สูตรสถานพฒั นาเดก็ ปฐมวยั ไม่มีหลกั สตู ร

 ๑. จดั ทาหลักสูตรสถานพฒั นาเด็กปฐมวัย สถานพฒั นาเด็ก

สอดคลอ้ งกับหลักสตู รการศึกษาปฐมวัยของ ปฐมวยั และไม่มี

กระทรวงศกึ ษาธกิ าร การปฏิบตั ิอย่าง

 ๒. นาหลักสตู รสถานพัฒนาเด็กปฐมวยั ไปใช้ เปน็ ระบบ

อบรมเลีย้ งดูเด็กตามวิถชี ีวิตประจาวนั และจัด

ประสบการณ์การเรยี นรู้

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

มาตรฐานด้านที่ ๑

เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มูลประกอบการ
พจิ ารณา
๑๒ ๓
ดมี าก -แผนการบริหาร
ผ่านเกณฑข์ ้ันต้น ดี ดาเนินงานตาม จัดการตามบริบท
รายการพิจารณา ของสถานพัฒนา
ดาเนนิ งานตาม ดาเนนิ งานตาม ครบทุกข้อ เด็กปฐมวัย
-บันทึก/รายงาน
รายการพิจารณาข้อ รายการพิจารณา ดาเนินงานตาม ผลการดาเนินงาน
รายการพิจารณา -บันทึกการ
๑ และข้อ ๒ ข้อ ๑,ขอ้ ๒ และ ครบทุกข้อ ปรับปรุง/พัฒนา
แผนและการ
ข้อ ๓ ดาเนินงาน
-หลักสูตรสถาน
ลอกหรอื เผยแพร่ พัฒนาเด็กปฐมวัย
-บันทึก/รายงาน
ดาเนนิ งานตาม ดาเนนิ งานตาม ผลการดาเนินงาน
รายการพิจารณาข้อ รายการพจิ ารณา -บันทึกการ
๑ และขอ้ ๒ ข้อ ๑,ข้อ ๒ และ ปรับปรุง/พัฒนา
ขอ้ ๓ หลักสูตร

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๖ |

ขอ้ รายการพจิ ารณา ๐

ตอ้ งปรับปรุง

 ๓. ประเมนิ ผลการนาหลกั สูตรสถานพฒั นาเด็ก

ปฐมวยั ไปใช้

 ๔. นาผลการประเมินไปพฒั นาและปรับปรุง

หลกั สตู รสถานพฒั นาเด็กปฐมวัย

๑.๑.๓ บรหิ ารจัดการข้อมูลอย่างเปน็ ระบบ ไมม่ ีการรวบรวม

 ๑. รวบรวมและจดั เกบ็ ขอ้ มูลในการบรหิ าร และจดั เกบ็ ขอ้ มลู

จดั การและข้อมูลเกย่ี วกับเด็ก อยา่ งเปน็ ระบบ

 ๒. นาข้อมูลท่ีจัดเก็บไปใช้ประโยชน์

 ๓. ประมวลผลการดาเนนิ งานและจัดทา

รายงานผลการดาเนนิ งานประจาปี รา่ ง โปรดอยา่ คัดล

 ๔. บรหิ ารจดั การข้อมูลที่เป็นระบบอย่าง

ครบถว้ น ถกู ต้องและเปน็ ปัจจุบัน

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑ์การพิจารณา ข้อมูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดีมาก
ผา่ นเกณฑ์ข้นั ต้น ดี

มแี ละดาเนินการตาม มีและดาเนนิ การตาม มีและดาเนินการ -เอกสาร/หลักฐาน
รายการพจิ ารณาข้อ รายการพิจารณาข้อ ตามรายการ แสดงข้อมูลที่
๑ และ ๒ ๑, ๒ และ ๓ พิจารณาครบทกุ ข้อ จดั เกบ็
- รายงานผลการ
ลอกหรอื เผยแพร่ ประมวลผล
-รายงานประจาปี/
รายงานการ
ประเมินตนเองของ
สถานพฒั นาเด็ก
ปฐมวยั
- ระบบสารสนเทศ
ท่ีมีข้อมูลเปน็
ปัจจบุ นั
-ขอ้ มูลเลข
ประจาตัว ๑๓ หลัก
ของเด็ก

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๗ |

ตัวบง่ ชีท้ ่ี ๑.๒ การบรหิ ารจดั การบคุ ลากรทุกประเภทของหนว่ ยงานทุกสงั กัด

ข้อ รายการพจิ ารณา ๐

ตอ้ งปรับปรุง

๑.๒.๑ บริหารจัดการบุคลากรอยา่ งเปน็ ระบบ ไมม่ ีการบรหิ าร

 ๑. จดั ทาโครงสรา้ ง คุณสมบัติและอัตรากาลงั จัดการบุคลากร

 ๒. มกี ระบวนการคัดเลอื ก โดยคานึงถงึ สุขภาพกาย ตามข้อพจิ ารณ

สขุ ภาพจติ

 ๓. ไม่ใช้สารเสพตดิ ไม่เคยได้รบั โทษการกระทา

ความผดิ ที่เกยี่ วกับความรนุ แรง โทษทเ่ี ก่ยี วกบั การ

กระทาผดิ ตอ่ เด็ก

 ๔. มกี ารตรวจสขุ ภาพประจาปีทุกคนและประเมนิ รา่ ง โปรดอย่าคัดล

ความเครยี ดด้วยตนเองโดยมีการชว่ ยเหลอื ที่จาเป็น

 ๕. ติดตาม สนับสนุนการทางานของบุคลากร โดยจัด

ให้มีสวัสดิการและได้รับสิทธิประโยชน์ต่างๆ ตาม

ระเบยี บของหนว่ ยงานตน้ สังกัด

 ๖. พฒั นาบคุ ลากรอยา่ งเป็นระบบและตอ่ เนอื่ ง

๑.๒.๒ ผู้บริหารสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย/หัวหน้าระดับปฐมวัย/ ไมม่ ีการบริหาร

ผู้ดาเนินกิจการ มีคุณวุฒิ/ คุณสมบัติเหมาะสม และ จัดการบุคลากร

บรหิ ารงานอยา่ งมปี ระสทิ ธิภาพ ตามข้อพจิ ารณ

 ๑. มีวุฒิทางการศึกษาไมต่ า่ กวา่ ปรญิ ญาตรี สาขา

วิชาเอกอนบุ าลศกึ ษาหรือปฐมวยั

-กรณที ่ีมวี ุฒิปรญิ ญาตรสี าขาทเี่ กีย่ วข้อง (จติ วทิ ยา

แพทย์ พยาบาล สาธารณสุข คหกรรม) ต้องมี

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดีมาก -แผนผงั โครงสร้าง
ง ผา่ นเกณฑ์ขั้นตน้ ดี และระเบยี บ
บรหิ ารจดั การ ปฏบิ ัตงิ านของ
ร บรหิ ารจดั การตาม บริหารจัดการ ครบทุกขอ้ ตาม บุคลากร
รายการ -กฎระเบียบการรบั
ร ขอ้ ๑, ๒ และ ๓ ตามข้อ พจิ ารณา บุคลากรตาม
หน่วยงานตน้ สงั กัด
ณา ๑, ๒, ๓ และอีก -เอกสาร/ภาพถา่ ย
กจิ กรรม/บันทึกการ
๑ ข้อ (ข้อ ๔ หรือ ประชมุ

๕ หรอื ๖)

ลอกหรือเผยแพร่

ร บรหิ ารจดั การตาม บริหารจดั การ บริหารจดั การ -ใบแสดงคณุ วฒุ ิ
ร ขอ้ ๑ และ ๒ ตามข้อ ๑, ๒ ครบทกุ ข้อตาม การศกึ ษา
ณา และ ๓ รายการ -ขอ้ กาหนดเกี่ยวกับ
พจิ ารณา บทบาทหน้าท่ีของ
บุคลากร
-หลกั ฐานการผ่าน
การอบรม

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๘ |

ขอ้ รายการพจิ ารณา ๐

ตอ้ งปรบั ปรุง

การศึกษารายวชิ าที่เกยี่ วข้องกบั เดก็ ปฐมวัยอย่างน้อย

๓ หนว่ ยกิต (ไม่ต่ากว่า ๔๕ ชวั่ โมง)

-กรณีทีม่ วี ฒุ กิ ารศกึ ษาปรญิ ญาตรไี ม่ตรงตามที่

กาหนด ตอ้ งมีประสบการณ์ในการทางานเกยี่ วกับการ

พัฒนาเด็กปฐมวยั อย่างต่อเนื่องมาแลว้ ไมน่ ้อยกว่า

๒ ปี และผ่านการฝึกอบรมไม่ต่ากวา่ ๔๕ ชว่ั โมง

 ๒. สนับสนุน กากับติดตาม การปฏิบัติหน้าท่ีของ

บุคลากรให้เป็นไปตามแผน

 ๓. จัดกิจกรรมที่สร้างสรรค์เพื่อการสร้างความสัมพันธ์ท่ี

ดีระหว่างบุคลากร ครอบครัวของเด็กและเครือข่าย รา่ ง โปรดอย่าคัดล

ภายนอก

 ๔. เป็นตวั อย่างทด่ี ีในการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง

๑.๒.๓ คร/ู ผดู้ ูแลเดก็ ท่ีทาหนา้ ที่หลักในการดูแลและพฒั นาเดก็ ครู/ผดู้ แู ลเดก็ ม

ปฐมวัย มวี ฒุ กิ ารศึกษา/คุณสมบัตเิ หมาะสม คณุ สมบัติ

 ๑. ผู้ทาหนา้ ท่ีครมู ีใบประกอบวชิ าชีพครู มวี ฒุ ิทาง เหมาะสม (ตาม

การศึกษาไม่ตา่ กวา่ ปรญิ ญาตรี สาขาวิชาเอกอนุบาล ขอ้ ๑ ข้อ ๒)

ศกึ ษาหรอื ปฐมวัย หรอื กรณที ม่ี วี ฒุ ปิ รญิ ญาตรสี าขาที่ นอ้ ยกว่ารอ้ ยละ

เกีย่ วข้อง (ครสู าขาอ่นื ที่ไมใ่ ช่เอกปฐมวัย จติ วทิ ยา แพทย์ ๒๕ ของจานวน

พยาบาล สาธารณสุข คหกรรม) ตอ้ งมีการศกึ ษารายวชิ า คร/ู ผดู้ แู ล

ที่เกี่ยวขอ้ งกับเดก็ ปฐมวัยอยา่ งนอ้ ย ๓ หนว่ ยกิต (ไมต่ า่ ท้งั หมด

กวา่ ๔๕ ชัว่ โมง)

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑ์การพิจารณา ข้อมูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดีมาก
ง ผา่ นเกณฑข์ นั้ ต้น ดี

-เอกสารผลการ

ประเมนิ เชน่ เอกสาร

ความพงึ พอใจของ

ผรู้ บั บรกิ าร ผรู้ ่วมงาน

ใบรับรองจาก

หนว่ ยงานอนื่

ลอกหรอื เผยแพร่

มี ครู/ผดู้ ูแลเดก็ มี ครู/ผู้ดแู ลเด็กมี คร/ู ผู้ดูแลเดก็ มี - ใบแสดงคุณวฒุ ิ
คุณสมบัติเหมาะสม คณุ สมบัติ คณุ สมบตั ิ - หลกั ฐานการผ่าน
เหมาะสม (ตาม การอบรม
ม (ตาม ข้อ ๑ ข้อ ๒) เหมาะสม (ตาม ข้อ ๑ ขอ้ ๒)
ร้อยละ ๒๕-๕๐ ข้อ ๑ ข้อ ๒) มากกวา่ ร้อยละ
๗๕ ข้นึ ไป ของ
ะ ของจานวนครู/ รอ้ ยละ ๕๑-๗๕ จานวนครู/
น ผูด้ ูแลท้ังหมด (หาก ของจานวนคร/ู ผูด้ แู ลทัง้ หมด
และมขี ้อ ๓
มจี านวนทั้งหมด ผู้ดูแลทง้ั หมด
นอ้ ยกวา่ ๔ คน และมีข้อ ๓
ตอ้ งมีอยา่ งน้อย

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๑๙ |

ขอ้ รายการพิจารณา ๐

ตอ้ งปรับปรุง

 ๒. ผทู้ ี่ทาหน้าทีผ่ ู้ชว่ ยครู กรณีทวี่ ุฒิการศึกษาต่ากว่า

ปริญญาตรี ตอ้ งมีอายุไม่ต่ากว่า ๑๘ ปี มปี ระสบการณ์

ทางานพัฒนาเด็กปฐมวัยอยา่ งต่อเนื่อง ไมน่ ้อยกวา่ ๒ ปี

หรอื ผ่านการฝึกอบรมเกี่ยวกับการดูแลและพฒั นาเด็ก

ปฐมวยั ตามทส่ี ว่ นราชการรับรอง หรืออยู่ในระหว่างการ

อบรมดังกล่าว ภายในระยะเวลา ๑ ปี

 ๓. คร/ู ผดู้ แู ลเด็กไดร้ ับการพัฒนาต่อเน่อื งระหว่าง

ประจาการ อยา่ งน้อยปลี ะ ๒๐ ช่ัวโมง

๑.๒.๔ บรหิ ารบคุ ลากรจัดอัตราสว่ นของคร/ู ผดู้ แู ลเดก็ อยา่ ง ไมเ่ ปน็ ไปตาม

เหมาะสมพอเพียงต่อจานวนเด็กในแตล่ ะกลุ่มอายุ อัตราสว่ นและรา่งโปรดอยา่คัดล

 ๑. มอี ตั ราสว่ นและกลุ่มกจิ กรรมตามเกณฑ์ท่ีกาหนด กลมุ่ กิจกรรมท

(บคุ ลากรประจา/เตม็ เวลา) กาหนด

 ๒. มีอตั ราสว่ นและกลุม่ กจิ กรรมดีกวา่ เกณฑท์ ่ีกาหนด

(บุคลากรประจา/เต็มเวลา)

 ๓. สามารถจัดหาครหู รอื ผ้ดู ูแลเด็กทีม่ ีคณุ สมบตั ติ าม

เกณฑ์มาชว่ ยเสรมิ ในการจดั กิจกรรม

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑก์ ารพจิ ารณา ข้อมูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดีมาก
ง ผ่านเกณฑ์ขน้ั ตน้ ดี

๑ คนทเี่ ขา้ เกณฑ์)

มีการบรหิ ารจดั การ มกี ารบรหิ าร มกี ารบรหิ าร ๑.เอกสาร/หลกั ฐาน
จัดการครบทุก บง่ ช้จี านวนครู/ผดู้ ูแล
ตามข้อ ๑ลอกหรือเผยแพร่ จัดการตามข้อ ๑ ขอ้ ตามรายการ เดก็ และเดก็ ปฐมวัย
พจิ ารณา ไดแ้ ก่
ที่ และ ๒ -ทะเบยี นเด็กแสดง
จานวนและอายุของ
เด็ก
- จานวนครู/ผู้ดูแลเด็ก
ทป่ี ฏบิ ตั ิงานจรงิ
๒.หลักฐานทแ่ี สดงวา่ มี
ครูหรือผูด้ แู ลเดก็ (ท่ีมี
คณุ สมบัตติ ามเกณฑ์)
มาช่วยเสริมในการจดั

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๐ |

ข้อ รายการพจิ ารณา ๐
ต้องปรับปรุง
อตั ราสว่ นคร/ู จานวนเดก็ ในกลุม่ กจิ กรรม
เดก็ (อายุ) ผู้ดแู ล : เด็ก

(คน)
ต่ากว่า ๑ ปี ๑ : ๓ กลุม่ ละไมเ่ กนิ ๖ คน
ต่ากว่า ๒ ปี ๑ : ๕ กลุ่มละไม่เกิน ๑๐ คน
ตา่ กวา่ ๓ ปี ๑ : ๑๐ กล่มุ ละไมเ่ กิน ๒๐ คน
๓ ปี -ก่อนเขา้ ป. ๑ ๑ : ๑๕ กลมุ่ ละไม่เกิน ๓๐ คน

ร่าง โปรดอย่าคัดล

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑ์การพจิ ารณา ขอ้ มูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดีมาก
ง ผา่ นเกณฑข์ ั้นต้น ดี

กจิ กรรม

ลอกหรือเผยแพร่

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๑ |

ตวั บ่งชีท้ ่ี ๑.๓ การบรหิ ารจดั การสภาพแวดล้อมเพ่ือความปลอดภัย

ขอ้ รายการพจิ ารณา ๐

ตอ้ งปรบั ปรงุ

๑.๓.๑ บรหิ ารจัดการด้านสภาพแวดลอ้ มเพื่อความปลอดภยั อย่าง ไม่มแี ผนและไมม่ ีก

เปน็ ระบบ ปฏิบตั ิอย่างเป็น

 ๑. จัดทานโยบายและแผนท่ีครอบคลุมโครงสรา้ งอาคาร ระบบ

บรเิ วณทตี่ ั้ง ภายใน ภายนอกอาคาร วัสดอุ ปุ กรณท์ กุ

ชนิด รวมทงั้ ปจั จยั ทเี่ ก่ียวขอ้ ง

 ๒. ปฏบิ ัตติ ามแผนอย่างเปน็ ระบบและมีการสารวจ

คน้ หาจดุ เส่ียง เพือ่ หาแนวทางปอ้ งกนั และแกไ้ ขเปน็

ระยะอย่างต่อเนื่อง รา่ ง โปรดอยา่ คัดล

 ๓. ประเมินผลการดาเนนิ งานตามแผน

 ๔. นาผลจากการประเมินไปพัฒนาและปรับปรงุ การ

บรหิ ารจัดการดา้ นสภาพแวดล้อมเพ่ือความ

ปลอดภัยอย่างเปน็ ระบบ

๑.๓.๒ โครงสรา้ งและตวั อาคารมัน่ คง ต้ังอย่ใู นบริเวณและ ไมม่ ีการจดั การตาม

สภาพแวดล้อมทปี่ ลอดภัย รายการพจิ ารณา

 ๑. โครงสรา้ งและตัวอาคารม่ันคง มีขอบเขตและ

ทางเข้า-ออกทีช่ ัดเจน

 ๒. บรเิ วณทตี่ ั้งปลอดภยั สะอาดไม่อยู่ใกล้แหล่ง

มลพิษทางอากาศ น้า ดิน เว้นแตม่ ีมาตรการทม่ี ี

ประสิทธภิ าพในการปอ้ งกันอนั ตรายทอี่ าจจะ

เกดิ ข้ึน

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑก์ ารพจิ ารณา ข้อมูลประกอบการ
พจิ ารณา
๑๒ ๓
ดมี าก -แผนการจัดการ
ผ่านเกณฑ์ขัน้ ต้น ดี ด้านสภาพแวดล้อม
มกี ารดาเนนิ งาน เพื่อความปลอดภัย
การ มีการดาเนนิ งาน มกี ารดาเนนิ งาน ตามรายการ อย่างเป็นระบบ
พจิ ารณาครบทกุ -แบบบันทึกการ
ตามรายการ ตามรายการ ข้อ สารวจค้นหาจุด
เส่ียง
พจิ ารณาข้อ ๑และ พิจารณาข้อ ๑, -บันทึกการ
ปรับปรุง/พัฒนา
ข้อ๒ ขอ้ ๒และข้อ๓ แผนและการ
ดาเนินงาน
ลอกหรอื เผยแพร่

ม มกี ารดาเนินงาน มกี ารดาเนนิ งาน มกี ารดาเนนิ งาน -แบบประเมนิ

ตามรายการ ตามรายการ ตามรายการ สภาพแวดล้อม

พจิ ารณาขอ้ ๑ และ พิจารณาข้อ ๑ พจิ ารณาครบ ภายนอกอาคารเพอ่ื

ขอ้ ๒ ข้อ ๒ และ ข้อ ๓ ทุกข้อ ความปลอดภยั

- บันทึก/รายงาน

ผลการดาเนินงาน

- บันทึกการ

ปรับปรุง/พัฒนา

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๒ |

ขอ้ รายการพิจารณา ๐

ต้องปรับปรงุ

 ๓. ตดิ ตามประเมนิ ผลการสารวจสมา่ เสมออยา่ ง

น้อยทกุ ๓ เดือน และแกไ้ ขในสว่ นทมี่ ีโอกาสเกิด

อนั ตรายได้มากอยา่ งเร่งด่วน

 ๔. นาผลการประเมิน ปรับปรุง / พัฒนาระยะยาว

๑.๓.๓ จดั การความปลอดภัยของพ้นื ท่เี ลน่ /สนามเดก็ เลน่ และ ไม่มีการจดั การตาม

สภาพแวดล้อมภายนอกอาคาร รายการพจิ ารณา

 ๑. สภาพแวดลอ้ มภายนอกอาคารสถานพฒั นาเด็ก

ปฐมวัยมคี วามปลอดภยั เครอื่ งเล่นสนามมคี วาม

เหมาะสมตามพฒั นาการของเด็กตามวยั

 ๒. พ้ืนทเ่ี ล่น/สนามเด็กเล่น เปน็ ท่ีปลอดภัยในการ รา่ ง โปรดอยา่ คัดล

เล่นของเด็ก มกี ารสารวจความเสี่ยงของพืน้ ทีเ่ ลน่ /

สนามเด็กเล่นอย่างต่อเนอ่ื ง

 ๓. ติดตามประเมินการดาเนินงาน ข้อ ๑ และ ข้อ ๒

สม่าเสมออย่างน้อยทุก ๓ เดือน และแกไ้ ขในสว่ น

ทมี่ โี อกาสเกดิ อันตรายได้มากอยา่ งเร่งดว่ น

 ๔. นาผลการประเมนิ วิเคราะหเ์ พอ่ื ปรบั ปรงุ /

พัฒนา

๑.๓.๔ จัดการสภาพแวดลอ้ มภายในอาคาร ครุภณั ฑ์ อปุ กรณ์ ไมม่ ีการจัดการตาม

เครอ่ื งใชใ้ ห้ปลอดภัยเหมาะสมกับการใช้งาน และเพียงพอ รายการพจิ ารณา

 ๑. สภาพแวดลอ้ มภายในอาคารมคี วามปลอดภยั

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑ์การพิจารณา ข้อมูลประกอบการ
พจิ ารณา
๑๒ ๓
ดีมาก
ผ่านเกณฑ์ข้ันต้น ดี

แผนและการ

ดาเนินงาน

ม มีการจัดการตามขอ้ มกี ารจดั การตาม มกี ารจดั การครบ -แบบประเมนิ

๑ ข้อ และ ข้อ ๒ ข้อ ๑ ขอ้ ๒ ขอ้ ตามรายการ สภาพแวดลอ้ ม

และ ขอ้ ๓ พจิ ารณา ภายนอกอาคารเพื่อ

ความปลอดภัย

-แบบคดั กรองความ

เส่ยี งสนามเดก็ เลน่ลอกหรือเผยแพร่

- บันทึก/รายงาน

ผลการดาเนินงาน

- บันทึกการ

ปรับปรุง/พัฒนา

แผนและการ

ดาเนินงาน

ม มกี ารจดั การตาม มีการจดั การตาม มีการจัดการครบ -แบบบนั ทึกการ

ข้อ ๑ และ ข้อ ๒ ข้อ ๑ ขอ้ ๒ ตามรายการ ประเมินความ

และ ขอ้ ๓ พิจารณา ปลอดภยั ภายใน

อาคาร

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๓ |

ข้อ รายการพิจารณา ๐

ตอ้ งปรับปรุง

 ๒. ครภุ ัณฑ์ อปุ กรณ์เครอื่ งใช้ปลอดภยั มีทะเบยี น

ควบคุมตรวจสอบสม่าเสมอใหใ้ ชง้ านได้ครบถว้ นไม่

ชารดุ และเปน็ ปัจจุบนั

 ๓. ตดิ ตามประเมนิ การดาเนนิ งาน ข้อ ๑ และ ขอ้

๒ สมา่ เสมออย่างน้อยทุก ๓ เดอื น และแก้ไขใน

ส่วนท่มี โี อกาสเกดิ อนั ตรายได้มากอย่างเร่งดว่ น

 ๔. นาผลการประเมนิ วเิ คราะห์เพ่อื ปรบั ปรงุ

พฒั นา

รา่ ง โปรดอย่าคดั ล

๑.๓.๕ จัดใหม้ ีของเลน่ ทป่ี ลอดภยั ได้มาตรฐาน มีจานวนเพยี งพอ ไม่มีการจัดการตาม

สะอาด เหมาะสมกบั ระดับพัฒนาการของเดก็ รายการพิจารณา

 ๑. ของเล่นปลอดภัยตามมาตรฐานอุตสาหกรรม

(มอก.) และเหมาะสมตามพฒั นาการของเด็กตามวัย

 ๒. มที ะเบยี นควบคุมตรวจสอบสมา่ เสมอให้มี

จานวนเพียงพอเหมาะสมกับวัยและพฒั นาการของ

เด็ก และมีความสะอาดใช้งานไดค้ รบถ้วนไม่ชารุด

และเปน็ ปัจจุบัน

 ๓. ติดตามประเมินการดาเนินงาน ข้อ ๑ และ ข้อ ๒

สมา่ เสมออยา่ งน้อยทุก ๓ เดือน และแก้ไขในสว่ น

ทมี่ ีความเส่ียงสงู ต่อการเกิดอันตราย

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑ์การพิจารณา ข้อมูลประกอบการ
พจิ ารณา
๑๒ ๓
ดมี าก
ผ่านเกณฑข์ ้ันตน้ ดี

-แบบประเมิน

อปุ กรณ์ ผลติ ภณั ฑ์

เครอ่ื งใช้เพ่อื ความ

ปลอดภัย

-บันทึก/รายงาน

ผลการดาเนินงาน

- บันทึกการ

ปรับปรุง/พัฒนา

แผนและการ

ดาเนินงานลอกหรือเผยแพร่

ม มกี ารจดั การตาม มีการจดั การตาม มกี ารจัดการครบ - แบบการประเมิน

ขอ้ ๑ และข้อ ๒ ขอ้ ๑ ข้อ ๒ ตามรายการ ของเลน่ และจดั หา

และ ขอ้ ๓ พจิ ารณา ของเลน่ ท่ปี ลอดภยั

- บันทึก/รายงาน

ผลการดาเนินงาน

- บันทึกการ

ปรับปรุง/พัฒนา

แผนและการ

ดาเนินงาน

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๔ |

ข้อ รายการพิจารณา ๐

ตอ้ งปรับปรุง

 ๔. นาผลการประเมินมาวเิ คราะห์เพ่ือปรบั ปรุง/

พฒั นาการจดั หาและบารุงรักษาอยา่ งต่อเนื่อง

๑.๓.๖ สง่ เสริมใหเ้ ด็กปฐมวยั เดนิ ทางอย่างปลอดภัย ไมม่ ีการจดั การตาม

 ๑. สารวจการเดินทางของเดก็ และวางแผนการ รายการพิจารณา

ดาเนนิ งานเพ่ือให้เกิดความปลอดภัยในการเดนิ ทาง

ของเด็ก

 ๒. ให้ความรู้ สร้างวนิ ยั และฝึกทักษะเด็กในการ

เดินทางไป-กลบั อย่างปลอดภัย

 ๓. ปรบั ปรงุ โครงสรา้ งและการปฏิบตั ิเพ่ือสร้างเสรมิ

ความปลอดภยั และป้องกนั การบาดเจ็บในการ ร่าง โปรดอยา่ คดั ล

เดนิ ทางของเด็ก

 ๔. สร้างความตระหนกั และให้ความรู้กับผปู้ กครองและ

ชมุ ชน เพื่อร่วมกนั สนับสนนุ ใหเ้ ดก็ เดินทางได้อยา่ ง

ปลอดภยั

 ๕. มีการประเมินผลการดาเนินงานและพฒั นา

ปรบั ปรงุ

๑.๓.๗ จดั ให้มีระบบป้องกันภัยจากบุคคลท้งั ภายในและภายนอก ไมม่ ีมาตรการและ

สถานพัฒนาเด็กปฐมวัย การดาเนินงานตาม

 ๑. มรี ะบบปอ้ งกนั ภัยจากบคุ คล ตรวจสอบการ รายการพิจารณา

เข้า-ออก การรับและส่งเด็ก

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑก์ ารพจิ ารณา ขอ้ มูลประกอบการ
พจิ ารณา
๑๒ ๓
ดีมาก
ผา่ นเกณฑ์ขั้นต้น ดี

ม มีการจดั การตาม มกี ารจัดการตาม มีการจัดการครบ - มแี บบประเมิน
ข้อ ๑, ๒ และ ๓ ข้อ ๑, ๒, ๓ ตามรายการ การเดนิ ทางที่
และ ๔ พิจารณา ปลอดภัยของเด็ก
ลอกหรือเผยแพร่ - บันทึก/รายงาน
ผลการดาเนินงาน
- บันทึกการ
ปรับปรุง/พัฒนา
แผนและการ
ดาเนินงาน

มีการจดั การตาม มีการจัดการตาม มีการจัดการครบ - มแี บบบนั ทึกการ

ม ข้อ ๑ และขอ้ ๒ ขอ้ ๑, ๒ และ ๓ ตามรายการ บาดเจ็บ

พิจารณา - บันทึก/รายงาน

ผลการดาเนินงาน

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๕ |

ข้อ รายการพิจารณา ๐

ตอ้ งปรบั ปรุง

 ๒. สรา้ งความตระหนักใหบ้ ุคลากรทุกฝ่ายในสถาน

พัฒนาเดก็ ปฐมวัยเฝา้ ระวงั ความปลอดภยั ของเด็ก

จากบคุ คลท้ังภายในและภายนอก เมอ่ื พบส่ิงทนี่ ่า

สงสยั ตอ้ งรายงานให้ครูเวรประจาวนั ทราบเพื่อ

ปอ้ งกนั และแก้ไข

 ๓. มกี ารบันทกึ และประเมนิ ผลการดาเนินงานตาม

แผน

 ๔. มีการนาผลจากการประเมินไปพัฒนาและ

ปรบั ปรงุ

๑.๓.๘ จัดให้มีระบบรับเหตุฉกุ เฉนิ ป้องกนั อัคคีภยั / ภยั พบิ ตั ติ าม ไม่มีมาตรการและรา่งโปรดอยา่คดัล

ความเสี่ยงของพน้ื ท่ี การดาเนนิ งานตาม

 ๑. แผนฝกึ ซ้อมอพยพหนีไฟ รายการพจิ ารณา

 ๒. ฝกึ ซอ้ มแผนอพยพให้กบั บุคลากรและเด็กทุกคน

เสมือนเกิดเหตจุ ริงอยา่ งน้อยปีละ ๑ ครง้ั

 ๓. มีการตรวจสอบประเมินผลการดาเนนิ การ

 ๔. นาผลประเมนิ มาปรบั ปรุง / พฒั นา

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑก์ ารพจิ ารณา ข้อมูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดมี าก
ผ่านเกณฑข์ นั้ ต้น ดี

- บันทึกการ

ปรับปรุง/พัฒนา

แผนและการ

ดาเนินงาน

ลอกหรือเผยแพร่ มีการจัดการตาม มีการจดั การตาม มีการจดั การครบ มแี บบประเมินแผน

ม ขอ้ ๑ และ ขอ้ ๒ ขอ้ ๑ ขอ้ ๒ และ ตามรายการ ระบบฉุกเฉิน

ข้อ ๓ พจิ ารณา ปอ้ งกันอคั คภี ยั

-บันทึก/รายงาน

ผลการดาเนินงาน

- บันทึกการ

ปรับปรุง/พัฒนา

แผนและการ

ดาเนินงาน

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๖ |

ตวั บง่ ช้ีท่ี ๑.๔ การจดั การเพอื่ ส่งเสริมสุขภาพและการเรยี นรู้

ข้อ รายการพจิ ารณา ๐

ต้องปรบั ปรุง

๑.๔.๑ มีการจัดการเพ่ือส่งเสริมสุขภาพ เฝ้าระวงั การเจรญิ เติบโต ไม่มีการจัดการ

ของเด็ก และดูแลการเจ็บปว่ ยเบื้องตน้ ตามรายการ

 ๑. จดั ให้มอี าหารท่เี หมาะสม และเพียงพอตามวยั ทุกวนั พิจารณา

 ๒. จดั ให้มีเครื่องชงั่ น้าหนักและเครื่องวัดความยาว/

สว่ นสงู ท่ีได้มาตรฐาน ติดตั้งถูกตอ้ ง และมีการฝึกใช้

งานอยา่ งถูกวธิ ี

 ๓. ประเมนิ การเจรญิ เติบโตเป็นรายบคุ คล อยา่ งถกู วธิ ี และมี

การบันทึกข้อมลู น้าหนัก ส่วนสงู ลงในกราฟการเจรญิ เติบโต รา่ ง โปรดอย่าคดั ล

เปน็ รายบุคคลอย่างต่อเนื่องอย่างน้อยทุก ๓ เดือน

 ๔. มียาและเวชภัณฑส์ ามญั ประจาบา้ นและอปุ กรณ์ท่ี

จาเปน็ สาหรบั ปฐมพยาบาลเบ้ืองตน้

 ๕ .จัดใหม้ กี ารอบรมปฐมพยาบาลและฝึกชว่ ยชวี ิตเบื้องตน้

(CPR)

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑ์การพิจารณา ข้อมูลประกอบการ
พิจารณา
๑ ๒๓
-มีเคร่อื งชัง่ น้าหนัก
ง ผ่านเกณฑ์ขน้ั ต้น ดี ดมี าก และเครื่องวดั สว่ นสูง
ตามมาตรฐาน และ
ร มกี ารจัดการตาม มกี ารจัดการ มกี ารจัดการ ควรใช้เครือ่ งช่งั
นา้ หนักทมี่ ีความ
ข้อ ๑, ๒ และ ๓ ตามข้อ ๑ , ครบตาม ละเอยี ด ๐.๑ กิโลกรัม
และ เครอื่ งวัดส่วนสูงที่
๒ , ๓ และ ๔ รายการ มคี วามละเอียด ๐.๑
เซนติเมตร
พจิ ารณา -เครอื่ งวดั สว่ นสงู แบบ
นอนสาหรับเดก็ เล็ก
ลอกหรือเผยแพร่ -.หลักฐานแสดงการ
จัดทาบนั ทกึ การ
ตรวจสอบเคร่ืองมือ
-หลักฐานแสดงการ
อบรม
-รายการยา เวชภัณฑ์
เครอ่ื งมือุปกรณ์ที่
จาเป็น

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๗ |

ขอ้ รายการพจิ ารณา ๐

ต้องปรบั ปรงุ

๑.๔.๒ มแี ผนและดาเนินการตรวจสขุ อนามยั ประจาวนั ตรวจสุขภาพ ไม่มีแผนและ
ประจาปี และป้องกันควบคุมโรคติดต่อ ดาเนินการตาม
 ๑. มกี ารตรวจสุขภาพอนามยั และรอ่ งรอยการ รายการพจิ ารณร่างโปรดอยา่คดัล
บาดเจบ็ ประจาวนั
 ๒. สนบั สนนุ /จดั การตรวจสขุ ภาพประจาปโี ดย
บุคลากรทางการแพทย์อยา่ งน้อยปีละ ๑ ครั้ง
 ๓. มีการตรวจสอบประวตั ิการได้รับวัคซีนตงั้ แตแ่ รกรบั
และทกุ ๖ เดือน
 ๔. มีมาตรการและกจิ กรรมป้องกนั และแก้ไขเม่ือเกดิ
โรคติดตอ่ ขน้ึ รวมทง้ั เก็บขอ้ มลู ของโรคตดิ ต่อ

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑก์ ารพจิ ารณา ข้อมูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดมี าก
ง ผ่านเกณฑ์ขน้ั ต้น ดี

-การบันทึกข้อมูล

นา้ หนกั และสว่ นสูง

และการแปลผลการ

เจริญเตบิ โต

-รายการอาหาร

ยอ้ นหลงั ๑ เดอื น และ

ล่วงหน้า ๑ เดอื น

มีแผนและ มแี ผนและ มแี ผนและ -แผนบรหิ ารจัดการ

ม ดาเนินการตาม ดาเนินการตาม ดาเนนิ การ ตรวจสขุ อนามยั

ณา รายการพิจารณา รายการลอกหรือเผยแพร่ ตามรายการ ประจาวัน ตรวจสุขภาพ

ตามข้อ ๑ และ ๒ พิจารณาตาม พจิ ารณาครบ ประจาปี ป้องกันและ

ขอ้ ๑, ๒, ๓ ทกุ ข้อและนา ควบคุมโรคติดต่อ

และ ๔ ขอ้ มลู การ -บนั ทกึ การตรวจ

ดาเนนิ งานมา สุขอนามัยประจาวัน/

ปรบั ปรงุ ตรวจสุขภาพประจาปี

อยา่ งน้อยปลี ะ ๑ ครั้ง/

ตามกาหนด

- ตารางการฉีดวคั ซนี

ตามแนวทางการป้องกนั

โรคตดิ ตอ่ ในศนู ยเ์ ด็กเล็ก

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๘ |

ขอ้ รายการพิจารณา ๐

ต้องปรบั ปรงุ

๑.๔.๓ อาคารต้องมีพ้นื ที่ใช้สอยเปน็ สัดสว่ นตามกิจวัตรประจาวนั ไมม่ ีพน้ื ท่ีใช้สอย

ของเด็กท่เี หมาะสมตามช่วงวัย และการใชป้ ระโยชน์ เป็นสดั ส่วนตาม

 ๑. มีพ้ืนที่พอเพียงสาหรบั การจดั กจิ กรรมและกิจวัตร กิจกรรม

ประจาวันของเดก็ พอเพยี งเฉล่ยี ๑.๕-๒.๐ ตร.ม./คน

 ๒. มีพนื้ ที่เตรยี มอาหาร/ครวั วิธีการขนสง่ อาหาร และ

มบี รเิ วณทจ่ี ดั ให้เด็กรบั ประทานอาหารท่สี ะอาด ถกู

สุขลกั ษณะ

 ๓. มพี ้ืนที่สาหรบั นอนหลับ เนน้ ความสะอาด ปลอด-

โปร่ง และอากาศถ่ายเทไดด้ ี

 ๔. มีพนื้ สาหรับเล่นและทากจิ กรรมการเรยี นรทู้ ่ีเพยี งพอ ร่าง โปรดอยา่ คัดล

และเหมาะสม

 ๕. มีพ้ืนท่หี รอื บริเวณสาหรับการทาความสะอาด

ชอ่ งปาก แปรงฟนั ลา้ งมือ ลา้ งหน้าของเด็ก ฯลฯ

 ๖. มพี นื้ ทส่ี าหรบั แยกเด็กปว่ ย

๑.๔.๔ จัดใหม้ ีพืน้ ท/ี่ มมุ ประสบการณ์ และแหลง่ เรยี นรใู้ นห้องเรยี น ไม่มีการจัดพ้ืนท

และนอกหอ้ งเรียน มุมตามรายการ

 ๑. มพี ้นื ที่/มุมประสบการณ์ และแหลง่ เรียนรู้ท่มี ี พิจารณา

อุปกรณแ์ ละครุภัณฑ์อย่างเหมาะสมในห้องเรียน

 ๒. มีพืน้ ท่/ี มุมประสบการณ์ และแหล่งเรียนรู้ท่ีมีอุปกรณ์และ

ครุภัณฑน์ อกหอ้ งเรยี นอยา่ งเหมาะสม

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑก์ ารพิจารณา ข้อมูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดมี าก
ง ผ่านเกณฑ์ข้ันต้น ดี

ย ดาเนนิ การได้ ดาเนินการได้ ดาเนินการ -มพี ้นื ท่ีใช้สอยตามที่

ม ตามรายการ ตามรายการ ได้ตาม กาหนดในมาตรฐาน

พิจารณา ดังนี้ พจิ ารณา ดังน้ี รายการ ความปลอดภยั สถาน

ข้อ ๑, ๒, ๓ ข้อ ๑, ๒, ๓, พิจารณา พัฒนาเดก็ ปฐมวัยดา้ น

และ ๔ ๔ และ ๕ ครบทุกข้อ อาคารและสิง่ แวดล้อม

-แผนผังพืน้ ทแี่ ละการใช้

ของสถานพัฒนาเด็ก

ปฐมวยั

ลอกหรอื เผยแพร่

ที่/ ดาเนินการได้ ดาเนินการได้ ดาเนินการ -มกี ารจัดมุมเสริมทักษะ/

ร ตามรายการ ตามรายการ ได้ตาม มมุ เสริมประสบการณ์

พจิ ารณา ตามข้อ พจิ ารณา ตาม รายการ -ขอ้ มูลการประเมิน

๑ และ ๒ ขอ้ ๑, ๒ พิจารณา -ภาพหรอื วีดโิ อท่แี สดง

และ๓ ครบทุกข้อ ถงึ กิจกรรมท่ีทาในมมุ

ต่างๆ

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๒๙ |

ข้อ รายการพจิ ารณา ๐

ตอ้ งปรับปรุง

 ๓. เก็บข้อมลู /ประเมินการใช้พ้ืนท/ี่ มมุ ประสบการณ์ และ

แหล่งเรยี นรู้ของเด็ก

 ๔. นาผลจากการประเมนิ ไปปรับเปลย่ี น ซอ่ มแซมให้

พรอ้ มใชง้ านอย่เู สมอ

๑.๔.๕ จดั บรเิ วณห้องน้า หอ้ งส้วม ท่ีแปรงฟนั /ลา้ งมือให้เพยี งพอ ไม่มีการ

สะอาด ปลอดภยั และเหมาะสมกบั การใช้งานของเดก็ ดาเนนิ การได้ต

 ๑. แยกหอ้ งนา้ หอ้ งสว้ ม บริเวณแปรงฟัน/ท่ลี า้ งมอื อยา่ ง รายการพิจารณ

เป็นสัดส่วน และสะอาด ไมม่ ีนา้ ขงั และไมล่ ืน่

 ๒. มกี ารทาความสะอาดอยา่ งนอ้ ยวนั ละ ๒ ครั้ง

 ๓. มีระบบดูแลความสะอาดรวมท้ังมเี จา้ หนา้ ที่ ร่าง โปรดอยา่ คดั ล

รับผิดชอบโดยตรง

๑.๔.๖ จดั การระบบสขุ าภิบาลทมี่ ปี ระสทิ ธภิ าพ ครอบคลมุ สถานท่ี ไม่มีการจดั การ

ปรุง ประกอบอาหาร นา้ ด่ืมน้าใช้ กาจดั ขยะ สิง่ ปฏกิ ูล และ ระบบสขุ าภิบา

พาหะนาโรค ที่ถูกสขุ ลักษณะ

 ๑. สถานทป่ี ระกอบอาหาร/ท่ีเตรยี มอาหารต้องมีอา่ ง

ล้างภาชนะและอปุ กรณ์ทถี่ ูกหลกั สขุ าภิบาลอาหาร

 ๒. มนี า้ ดืม่ นา้ ใชท้ ีส่ ะอาด

 ๓. มกี ารจดั การขยะ สงิ่ ปฏิกูลอย่างถูกสขุ ลกั ษณะท้งั

ภายในและภายนอกอาคาร

 ๔. มีมาตรการป้องกนั แมลงและสตั วท์ ีเ่ ปน็ พาหะนาโรค

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑ์การพจิ ารณา ขอ้ มูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดีมาก
ง ผ่านเกณฑข์ น้ั ต้น ดี

ดาเนนิ การได้ ดาเนนิ การได้ ดาเนินการ -มีการเยี่ยมชมและ
ตาม ตามรายการ ตามรายการ ได้ตาม สงั เกต
ณา พิจารณาข้อ ๑ พจิ ารณาข้อ ๑ รายการ -มภี าพถ่าย
และ ๒ พจิ ารณา
ลอกหรือเผยแพร่ ครบทุกข้อ

ร ดาเนินการได้ตาม ดาเนนิ การได้ ดาเนินการ -มีการเย่ยี มชมและ

าล รายการพิจารณา ตามรายการ ได้ตาม สังเกต

ะ ตามข้อ ๑ และ ๒ พิจารณา ตาม รายการ -มีภาพถ่าย

ข้อ ๑, ๒ พจิ ารณา

และ ๓ ครบทุกข้อ

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๓๐ |

ขอ้ รายการพจิ ารณา ๐

ตอ้ งปรบั ปรงุ

๑.๔.๗ จดั อปุ กรณภ์ าชนะและเครือ่ งใช้สว่ นตวั ให้เพยี งพอกับการใช้ ไมม่ ีตามรายกา

งานของเด็กทุกคน และดูแลความสะอาดและปลอดภัยอยา่ ง พจิ ารณา

สม่าเสมอ

 ๑. มอี ปุ กรณ์ภาชนะและเครื่องใชส้ ว่ นตัวสาหรับเดก็

ทุกคน

 ๒. จดั เกบ็ อย่างเหมาะสมและเป็นระเบยี บ

 ๓. อปุ กรณม์ ีมาตรฐาน สะอาด เพียงพอกับการใชง้ าน

 ๔. มกี ารตรวจสอบอปุ กรณเ์ ป็นระยะและจดั ให้อยู่ใน

สภาพพรอ้ มใชง้ าน

รา่ ง โปรดอย่าคัดล

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑ์การพจิ ารณา ข้อมูลประกอบการ
พจิ ารณา
๑๒ ๓
ดมี าก
ง ผ่านเกณฑ์ขน้ั ตน้ ดี

าร ดาเนินการได้ ดาเนนิ การได้ ดาเนินการ -มกี ารเยี่ยมชมและ

ตามรายการ ตามรายการ ได้ตาม สงั เกต

พิจารณา ขอ้ ๑ พิจารณา ข้อ ๑ รายการ -มภี าพถ่าย

และ ๒ ๒ และ ๓ พจิ ารณา

ครบทุกข้อ

ลอกหรือเผยแพร่

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๓๑ |

ตวั บ่งชที้ ี่ ๑.๕ การสง่ เสริมการมสี ่วนร่วมของครอบครวั และชุมชน

ขอ้ รายการพิจารณา ๐

ต้องปรบั ปรงุ

๑.๕.๑ มีการสื่อสารเพื่อสร้างความสัมพันธ์และความเข้าใจอันดี ไมม่ ตี ามรายการ

ระหว่างพ่อแม่/ผู้ปกครอง กับสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย พิจารณา

เก่ียวกับตัวเด็กและการดาเนินงานของสถานพัฒนาเด็ก

ปฐมวยั

ดาเนนิ การไดต้ ามรายการพิจารณา ดงั น้ี

 ๑. มกี ารแลกเปลี่ยนเรยี นรอู้ ยา่ งต่อเนอื่ ง

 ๒. มพี ้ืนทห่ี รือชอ่ งทางประชาสมั พันธ์

 ๓. มกี ารประเมินกจิ กรรมเพอื่ พัฒนา รา่ ง โปรดอย่าคดั ล

 ๔. มกี ารสรา้ งเครือขา่ ยพอ่ แม/่ ผู้ปกครอง/ครอบครวั

๑.๕.๒ การจดั กิจกรรมท่ีพ่อแม่/ผู้ปกครอง/ครอบครวั และชมุ ชน ไม่มีตามรายการ

มีส่วนรว่ ม ตามรายการพจิ ารณา ดงั นี้ พจิ ารณา

 ๑.มกี ารจัดประชมุ ผู้ปกครองอยา่ งนอ้ ยปลี ะ ๒ ครงั้

ม า ต ร ฐ า น ส ถ า น พั ฒ น า เ ด็ ก ป ฐ ม วั ย

เกณฑก์ ารพิจารณา ขอ้ มูลประกอบการ
พิจารณา
๑๒ ๓
ดีมาก -บนั ทกึ การประชุม
ผา่ นเกณฑข์ ้ันต้น ดี ดาเนินการได้ - ภาพถา่ ย
ตามรายการ - บนั ทกึ การจดั
ดาเนนิ การไดต้ าม ดาเนนิ การไดต้ าม พิจารณาครบ กิจกรรม
ทกุ ข้อ - แผนจัดกจิ กรรม
รายการพิจารณา รายการพิจารณา ประจาปี
ดาเนินการได้ - บอรด์
ขอ้ ๑ ข้อ ๑ และ ๒ ตามรายการ ประชาสมั พนั ธ์
พิจารณาครบ กจิ กรรมสถานพฒั นา
ลอกหรอื เผยแพร่ ทกุ ข้อ เดก็ ปฐมวัยฯ
ภายนอกอาคาร
ดาเนนิ การได้ตาม ดาเนินการไดต้ าม -เอกสารแผน่ พับ
ความร้ตู ่าง ๆ
รายการพิจารณาข้อ รายการพจิ ารณา - พืน้ ทก่ี ารเรยี นรู้
สาหรบั ผูป้ กครอง
๑ และข้อ ๒ ขอ้ ๑, ๒ และ ๓ หรอื ช่องทางอนื่ ๆ
- บนั ทึกการประชมุ
- ภาพถ่าย
- บันทกึ การจดั
กิจกรรม

ยแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๑ | ๓๒ |