ก ค ำน ำ แผนการจัดการเรียนรู้ ว32101 วิชาวิทยาศาสตร์กายภาพ 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจัดท าขึ้นเพื่อประกอบการจัดการเรียนรู้เชิงรุก Active Learning และเน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ โดยครูได้พัฒนาสื่อการเรียนการสอนที่เน้นความแตกต่าง ระหว่างบุคคล ตอบสนองความต้องการของผู้เรียน ประกอบด้วย 1. รายละเอียดเกี่ยวกับหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ของกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการวิเคราะห์หลักสูตรเพื่อจัดท าค าอธิบาย รายวิชาและหน่วยการเรียนรู้ แนวทางการวัดประเมินผลการเรียนรู้ 2. แผนการจัดการเรียนรู้ จ านวน 18 แผน ใช้เวลาเรียน จ านวน 60 ชั่วโมง แต่ละ แผนการจัดการเรียนรู้ประกอบด้วย มาตรฐานการเรียนรู้ สาระส าคัญ ตัวชี้วัด จุดประสงค์การ เรียนรู้ สาระการเรียนรู้ กระบวนการจัดการเรียนรู้สื่อและแหล่งการเรียนรู้ การวัดผลและประเมินผล และกิจกรรมเสนอแนะ ผู้จัดท าหวังเป็นอย่างยิ่งว่าแผนการจัดการเรียนรู้ ว32101 วิชาวิทยาศาสตร์กายภาพ 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนี้จะส่งผลให้ผู้เรียนเกิด ความรู้ ทักษะ คุณลักษณะอันพึงประสงค์ และได้เรียนอย่างมีความสุข ทัศนีย์ สีพรม
ข สำรบัญ เรื่อง หน้ำ ค าน า........................................................................................................ ..............................ก การวิเคราะห์หลักสูตรเพื่อจัดท าค าอธิบายรายวิชา................................................................1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 อากาศ…………….…................................................................................2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 น้ า……………..........................................................................................2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 อาหาร………………………........................................................................2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 พลังงาน................................................................................................2 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 องค์ประกอบในอากาศ.................................................................3 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 แบบจ าลองอะตอมของโบร์และกลุ่มหมอก.................................11 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 อนุภาคมูลฐานของอะตอมและสัญลักษณ์นิวเคลียร์....................17 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4 ธาตุ………….................................................................................23 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5 การใช้ประโยชน์จากอากาศและมลพิษจากอากาศ.....................30 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 6 โมเลกุลของน้ าและสารโคเวเลนต์…............................................34 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 7 การเปลี่ยนสถานะของน้ าและความมีขั้ว....................................44 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 8 สารประกอบไอออนิก……...........................................................52 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 9 การละลายของสารในน้ า…………………….................................... 59 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 10 ไขมันและน้ ามัน.......................................................................68 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 11 คาร์โบไฮเดรต……………………………..........................................76 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 12 โปรตีน………………………...........................................................84 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 13 วิตามินและเกลือแร่…………......................................................92 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 14 บรรจุภัณฑ์ส าหรับอาหาร……………..........................................98 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 15 เชื้อเพลิง………….......................................................................105 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 16 ปฏิกิริยาเคมี………………………………………………........................111 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 17 ปฏิกิริยารีดอกซ์….................................................................... 118 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 18 สารกัมมันตรังสี…………….........................................................124 บรรณานุกรม........................................................................................…..............................132
1 ค ำอธิบำยรำยวิชำ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี รำยวิชำพื้นฐำน ว32103 วิทยำศำสตร์กำยภำพ 1 ชั้นมัธยมศึกษำปีที่5 เวลำ 40 ชั่วโมง จ ำนวน 1.0 หน่วยกิต ศึกษา วิเคราะห์ เกี่ยวกับ ธาตุและสารประกอบ แบบจ าลองอะตอม อนุภาคมูลฐาน สัญลักษณ์ นิวเคลียร์ ไอโซโทป การจัดเรียงอิเล็กตรอน ชนิดของธาตุแนวโนมความเปนโลหะและอโลหะของธาตุในตาราง ธาตุกลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟ กลุ่มธาตุทรานซิชัน สมบัติการน าไฟฟ้า การให้และรับอิเล็กตรอนระหว่างกลุ่ม โลหะและอโลหะ ประโยชน์และอันตรายที่เกิดจากธาตุเรพรีเซนเททีฟ ธาตุแทรนซิชัน พันธะเคมีสารละลาย อิเล็กโทรไลต์ สารละลายนอนอิเล็กโทรไลต์ สารประกอบอินทรีย์และอนินทรีย์ประเภทไฮโดรคาร์บอนอิ่มและ ไม่อิ่มตัว ความหมาย สมบัติทางกายภาพของพอลิเมอร์และมอนอเมอร์ ความเป็นกรดเบสของสารประกอบ อินทรีย์ การละลายในตัวท าละลายชนิดต่างๆ สมบัติเทอร์มอพลาสติกและเทอร์มอเซต โครงสร้างของพอลิ เมอร์การน าไปใช้ประโยชน์ผลกระทบ แนวทางป้องกันและแก้ไขปัญหาที่เกิดจากการใช้ผลิตภัณฑ์พอลิเมอร์ สมการเคมี ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดปฏิกิริยาเคมี การใช้ประโยชน์จากความรู้เกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่ออัตราการ เกิดปฏิกิริยาเคมีที่ใช้ในชีวิตประจ าวันหรือในอุตสาหกรรม ความหมายของปฏิกิริยารีดอกซ์ สมบัติของสาร กัมมันตรังสี ความหมายของครึ่งชีวิตและปริมาณของสารกัมมันตรังสี ประโยชน์ของสารกัมมันตรังสีและการ ป้องกันอันตรายที่เกิดจากกัมมันตรังสี โดยใช้กระบวนการวิทยาศาสตร์ กระบวนการสืบเสาะหาความรู้ การสืบค้นข้อมูล การสังเกต การ เขียน การระบุการค านวณ การแปลความหมาย การเปรียบเทียบ การวิเคราะห์ การทดลอง อธิบาย และ สรุปผลที่เกิดจากความรู้ ความคิด ความเข้าใจ เพื่อให้มีจิตวิทยาศาสตร์ จริยธรรม คุณธรรม และค่านิยม มีความสามารถในการตัดสินใจ สื่อสารสิ่งที่ เรียนรู้และน าความรู้ไปใช้ในชีวิตของตนเอง รหัสตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/1, ว 2.1 ม.5/2, ว 2.1 ม.5/3, ว 2.1 ม.5/4, ว 2.1 ม.5/5, ว 2.1 ม.5/6, ว 2.1 ม.5/7, ว 2.1 ม.5/8, ว 2.1 ม.5/9, ว 2.1 ม.5/10, ว 2.1 ม.5/11, ว 2.1 ม.5/12, ว 2.1 ม.5/13, ว 2.1 ม.5/14, ว 2.1 ม.5/15, ว 2.1 ม.5/16, ว 2.1 ม.5/17, ว 2.1 ม.5/18, ว 2.1 ม.5/19, ว 2.1 ม.5/20, ว 2.1 ม.5/21, ว 2.1 ม.5/22, ว 2.1 ม.5/23, ว 2.1 ม.5/24, ว 2.1 ม.5/25 รวมทั้งหมด 25 ตัวชี้วัด
2 โครงสร้ำงรำยวิชำ กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษำปีที่ 5 ว32101 วิทยำศำสตร์กำยภำพ 1 จ ำนวน 1.0 หน่วยกิต เวลำ 40 ชั่วโมง สัดส่วนคะแนน ระหว่ำงภำค : ปลำยภำค = 80 : 20 ที่ ชื่อหน่วยกำร เรียนรู้ มำตรฐำน กำรเรียนรู้/ ตัวชี้วัด สำระกำรเรียนรู้ เวลำ (ชั่วโมง) น้ ำหนัก คะแนน 1 อากาศ ว 2.1 ม.5/1 ม.5/2 ม.5/3 ม.5/4 ม.5/5, ม.5/6, ม.5/7 1.1 องค์ประกอบในอากาศ 1.2 อะตอม 1.3 ธาตุ 1.4 การใช้ประโยชน์จาก อากาศ 1.5 มลพิษทางอากาศ 6 5 2 น า ว 2.1 ม.5/8 ม.5/9 ม.5/10, ม.5/11, ม.5/12, ม.5/13 2.1 โมเลกุลของน า 2.2 สารในแหล่งน า 2.3 การละลายของสารในน า 10 15 3 อาหาร ว 2.1 ม.5/14 ม.5/15 ม.5/16 ม.5/17 ม.5/18, ม.5/19 3.1 ไขมันและน า 3.2 คาร์โบไฮเดรต 3.3 โปรตีน 3.4 วิตามินและเกลือแร่ 3.5 บรรจุภัณฑ์ส าหรับอาหาร 12 20 4 พลังงาน ว 2.1 ม.5/20 ม.5/21 ม.5/22 ม.5/23 ม.5/24 ม.5/25 4.1 เชื อเพลิง 4.2 แบตเตอรี่ 4.3 สารกัมมันตรังสี 12 20 สอบกลำงภำคเรียน 20 สอบปลำยภำคเรียน 20 รวมตลอดภำคเรียน 40 100
3 แผนการจัดการเรียนรู้ที่1 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่5 ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่1 อากาศ เรื่อง องค์ประกอบในอากาศ เวลา 2 ชั่วโมง ภาคเรียนที่1 ปีการศึกษา 2566 ชื่อครูผู้สอน นางสาวทัศนีย์ สีพรม 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสาร กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การ เกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/1 ระบุว่าสารเป็นธาตุหรือสารประกอบ และอยู่ในรูปอะตอม โมเลกุล หรือไอออน จากสูตร เคมี 2. สาระส าคัญ/ความคิดรวบยอด อากาศเป็นสารผสมประกอบด้วยแก๊สหลายชนิดในปริมาณที่แตกต่างกัน อยู่ในรูปของอะตอม และโมเลกุล โดยสารที่อยู่ในรูปอะตอมจัดเป็นธาตุเสมอ ส่วนสารที่อยู่ในรูปโมเลกุลอาจเป็นธาตุหรือ สารประกอบก็ได้ 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้(K) 1) นักเรียนสามารถบอกชื่อและปริมาณของแก๊สต่าง ๆ ในอากาศได้ 2) นักเรียนสามารถจ าแนกสารเป็นธาตุหรือสารประกอบ และอยู่ในรูปอะตอม โมเลกุล หรือ ไอออนจากสูตรเคมีได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (S/P) 1) ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์(การจ าแนก) 3.3 คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) 1) มีวินัย 2) ใฝ่เรียนรู้ 3) มุ่งมั่นในการท างาน 4. สาระการเรียนรู้ 1. ชื่อและปริมาณของแก๊สต่าง ๆ ในอากาศ 2. อะตอม โมเลกุล ไอออนของธาตุและสารประกอบ 5. สมรรถนะส าคัญของผู้เรียน 5.1 ความสามารถในการสื่อสาร 5.2 ความสามารถในการคิด 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการท างาน 7. หลักฐานการเรียนรู้ หรือชิ้นงาน/ภาระงาน 7.1 แบบฝึกหัด 1.1 เรื่อง องค์ประกอบในอากาศ
4 8. กิจกรรมการเรียนรู้ - วิธีการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ Inquiry Circle : 5E 8.1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) (10 นาที) 1. ครูสร้างความสนใจโดยการตั้งค าถามว่า “นักเรียนคิดว่าอากาศที่อยู่รอบตัวเรามีองค์ประกอบ อะไรบ้าง” (แนวค าตอบ : นักเรียนสามารถตอบได้ตามความเข้าใจ) 2. ครูถามค าถามนักเรียนว่าในอากาศมีองค์ประกอบอะไรบ้างและมีปริมาณเท่าใดในอากาศและมีสูตร เคมีเป็นอย่างไรและในอากาศมีแก๊สอื่น ๆ อีกหรือไม่ (แนวค าตอบ : องค์ประกอบในอากาศส่วนใหญ่เป็นแก๊สไนโตรเจน (N2) ปริมาณร้อยละ 78 และแก๊ส ออกซิเจน(O2) อีกประมาณร้อยละ 21 ส่วนที่เหลืออีกปริมาณร้อยละ 1 เป็นแก๊สชนิดอื่น ๆ เช่น แก๊สอาร์กอน (Ar) แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) แก๊สฮีเลียม (He)) 8.2 ขั้นส ารวจและค้นหา (Exploration) (20 นาที) 3. นักเรียนศึกษาองค์ประกอบในอากาศตามรายละเอียดในหนังสือเรียน แล้วบอกชื่อและปริมาณของ แก๊สต่าง ๆ 8.3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) (50 นาที) 4. ครูใช้สื่อ power point เรื่อง อากาศ โดยให้นักเรียนสังเกตสูตรเคมีของแก๊สต่าง ๆ ที่เป็น องค์ประกอบในอากาศ แล้วอภิปรายร่วมกัน เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า แก๊สอาร์กอนและแก๊สฮีเลียมอยู่ในรูปของ อะตอม แต่แก๊สออกซิเจน แก๊สไนโตรเจน ไอน้ า แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์อยู่ในรูปโมเลกุล เนื่องจาก ประกอบด้วย 2 อะตอมขึ้นไป 5. นักเรียนวิเคราะห์สูตรเคมีของแก๊สที่เป็นองค์ประกอบในอากาศ และระบุว่าแก๊สชนิดใดเป็นธาตุ และชนิดใดเป็นสารประกอบ ซึ่งควรได้ข้อสรุปว่า แก๊สอาร์กอน แก๊สฮีเลียม แก๊สออกซิเจน แก๊สไนโตรเจนเป็น ธาตุ เนื่องจากประกอบด้วยธาตุเพียงชนิดเดียว ไอน้ าและแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เป็นสารประกอบ เนื่องจาก ประกอบด้วยธาตุมากกว่าหนึ่งชนิด 8.4 ขั้นขยายความรู้ (Elaboration) (10 นาที) 6. ครูอธิบายเพิ่มเติมว่า นอกจากแก๊สในอากาศแล้ว การระบุว่าสารเคมีชนิดอื่นอยู่ในรูปอะตอมหรือ โมเลกุล และจัดเป็นธาตุหรือสารประกอบสามารถพิจารณาได้จากสูตรเคมี และเปิดโอกาสให้นักเรียนได้ถาม ค าถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้เรียนไปในวันนี้ 8.5 ขั้นประเมิน (Evaluation) (30 นาที) 7. นักเรียนท าแบบฝึกหัด 1.1 เรื่อง องค์ประกอบในอากาศ ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยแบบฝึกหัด 9. สื่อและแหล่งเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์กายภาพ เล่ม 1 ชั้น ม.5 2) สื่อ power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งเรียนรู้ 1) ห้องสมุด
5 10. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการวัดและประเมินผล เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. ความรู้ - แบบฝึกหัด 1.1 เรื่อง องค์ประกอบในอากาศ - เกณฑ์การผ่านร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะ/กระบวนการ - แบบประเมินทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 3. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ - แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 4. สมรรถนะ ส าคัญของผู้เรียน - แบบประเมินสมรรถนะส าคัญ ของผู้เรียน - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 11. กิจกรรมเสนอแนะ (ถ้ามี) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ลงชื่อ.............................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) 12. ข้อเสนอแนะของหัวหน้าสถานศึกษาหรือผู้ได้รับมอบหมาย ได้ท าการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ของ....................................................แล้วมีความคิดเห็น ดังนี้ 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้น ากระบวนการเรียนรู้ เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้Active Learning ที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม และมีปฏิสัมพันธ์กับกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติที่หลากหลายรูปแบบ ที่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ สามารถน าไปใช้จัดการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสม ที่ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ น าไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนน าไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (.............................................) ต าแหน่ง.............................................. …………/………………../…………
6 บันทึกผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จัดการเรียนรู้โดย นางสาวทัศนีย์ สีพรม แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง องค์ประกอบในอากาศ เวลา 2 ชั่วโมง ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ด้านความรู้(K) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ระดับชั้น/ห้อง จ านวนนักเรียน (คน) ร้อยละของนักเรียนที่สอบได้แต่ละเกณฑ์ ดีมาก (80-100) ดี (70-79) ปานกลาง (60-69) พอใช้ (50-59) ปรับปรุง (00-49) ม.5/6 24 ม.5/7 34 ม.5/8 34 ม.5/9 23 ร้อยละของจ านวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์ ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านสมรรถนะส าคัญของผู้เรียน ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. ปัญหา/อุปสรรคที่พบ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. ข้อเสนอแนะ/แนวทางปรับปรุงแก้ไข ………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………… ลงชื่อ...................................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) วันที่..........เดือน............................พ.ศ.................
7 แบบฝึกหัด 1.1 เรื่อง องค์ประกอบของอากาศ ค าชี้แจง : ให้นักเรียนบอกชื่อและปริมาณแก๊สต่าง ๆ ที่อยู่ในอากาศ
8
9 เกณฑ์การให้คะแนนแบบฝึกหัด 1.1 เรื่อง องค์ประกอบของอากาศ ค าชี้แจง : ให้นักเรียนบอกชื่อและปริมาณแก๊สต่าง ๆ ที่อยู่ในอากาศ
10
11 แผนการจัดการเรียนรู้ที่2 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่5 ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่1 อากาศ เรื่อง แบบจ าลองอะตอมของโบร์และกลุ่มหมอก เวลา 2 ชั่วโมง ภาคเรียนที่1 ปีการศึกษา 2566 ชื่อครูผู้สอน นางสาวทัศนีย์ สีพรม 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสาร กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การ เกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/2 เปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของแบบจ าลองอะตอมของ โบร์กับแบบจ าลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก 2. สาระส าคัญ/ความคิดรวบยอด แบบจ าลองอะตอมของโบร์เสนอว่า อิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสเป็นวงโดยแบ่งเป็นระดับชั้น พลังงาน ส่วนแบบจ าลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกเสนอว่า อิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียส ในลักษณะกลุ่มหมอก 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้(K) 1) นักเรียนสามารถระบุจ านวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนจากแบบจ าลองอะตอมของโบร์ของธาตุที่ ก าหนดให้ได้ 2) นักเรียนสามารถเปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างของแบบจ าลองอะตอมของ โบร์กับแบบจ าลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (S/P) 1) ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์(การจ าแนก) 3.3 คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) 1) มีวินัย 2) ใฝ่เรียนรู้ 3) มุ่งมั่นในการท างาน 4. สาระการเรียนรู้ 1. แบบจ าลองอะตอมของโบร์ 2. แบบจ าลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก 5. สมรรถนะส าคัญของผู้เรียน 5.1 ความสามารถในการสื่อสาร 5.2 ความสามารถในการคิด 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการท างาน
12 7. หลักฐานการเรียนรู้ หรือชิ้นงาน/ภาระงาน 7.1 แบบฝึกหัด 1.2 เรื่อง แบบจ าลองอะตอม 8. กิจกรรมการเรียนรู้ - วิธีการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ Inquiry Circle : 5E 8.1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) (10 นาที) 1. ครูตั้งค าถามตรวจสอบความรู้เดิมว่า หน่วยที่เล็กที่สุดของธาตุคืออะไร เพราะเหตุใด (แนวค าตอบ : อะตอม เพราะเป็นหน่วยที่เล็กที่สุดที่แสดงสมบัติเฉพาะของธาตุ) 2. ครูตั้งค าถามต่อไปว่า องค์ประกอบภายในอะตอมมีอะไรบ้าง (แนวค าตอบ : อะตอมประกอบด้วยโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอน) 8.2 ขั้นส ารวจและค้นหา (Exploration) (50 นาที) 3. ครูให้นักเรียนศึกษาข้อมูล เรื่อง แบบจ าลองอะตอมของโบร์และแบบจ าลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก และให้ค าแนะน าพร้อมกับถามนักเรียนเพื่อกระตุ้นให้นักเรียนได้เกิดทักษะการคิดและการสื่อสาร 8.3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) (30 นาที) 4. ครูให้นักเรียนสังเกตแบบจ าลองอะตอมชองโบร์แล้วอภิปรายร่วมกัน เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า แบบจ าลองอะตอมของโบร์มีการแบ่งเป็นระดับชั้นพลังงาน เป็นชั้น K L M N ... จากการแบ่งชั้นพลังงานของ อิเล็กตรอนท าให้โบร์ได้เสนอแบบจ าลองอะตอมว่า อะตอมประกอบด้วยโปรตอนและนิวตรอนรวมกันเป็น นิวเคลียส และอิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสเป็นวง คล้ายกับวงโคจรของดาวเคราะห์รอบดวงอาทิตย์แต่ ละวงจะมีระดับพลังงานเฉพาะตัว อิเล็กตรอนวงนอกสุดเรียกว่า เวเลนซ์อิเล็กตรอน 5. ครูให้นักเรียนสังเกตต าแหน่งของวัตถุขณะเคลื่อนที่อย่างรวดเร็ว เช่น ใบพัดของพัดลมขณะหมุน แล้วให้ร่วมกันน าเสนอแบบจ าลองอะตอมให้สอดคล้องกับข้อมูลที่ทราบว่าอิเล็กตรอนมีขนาดเล็กและเคลื่อนที่ อย่างรวดเร็วตลอดเวลา จนไม่สามารถระบุต าแหน่งของอิเล็กตรอนที่แน่นอนได้เพื่อน าเข้าสู่การอธิบาย แบบจ าลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก อิเล็กตรอนไม่ได้เคลื่อนที่เป็นวงแต่จะมีการเคลื่อนที่เป็นรูปทรงต่าง ๆ มี การเคลื่อนที่ทุกทิศทางไม่สามารถบอกต าแหน่งที่แน่นอนของอิเล็กตรอนได้โอกาสพบอิเล็กตรอนจึงไม่แน่นอน บริเวณที่มีกลุ่มหมอกทึบมีโอกาสพบอิเล็กตรอนมากกว่าบริเวณที่มีกลุ่มหมอกจาง 8.4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) (10 นาที) 6. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้และเปิดโอกาสให้ถามค าถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้ เรียนไปในวันนี้ 8.5 ขั้นประเมิน (Evaluation) (20 นาที) 7. นักเรียนท าแบบฝึกหัด 1.2 เรื่อง แบบจ าลองอะตอม ครูและนักเรียนร่วมกันเฉลยแบบฝึกหัด 9. สื่อและแหล่งเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์กายภาพ เล่ม 1 ชั้น ม.5 2) สื่อ power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งเรียนรู้ 1) ห้องสมุด
13 10. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการวัดและประเมินผล เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. ความรู้ - แบบฝึกหัดที่ 1.2 เรื่อง แบบจ าลองอะตอม - เกณฑ์การผ่านร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะ/กระบวนการ - แบบประเมินทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 3. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ - แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 4. สมรรถนะ ส าคัญของผู้เรียน - แบบประเมินสมรรถนะส าคัญ ของผู้เรียน - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 11. กิจกรรมเสนอแนะ (ถ้ามี) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ลงชื่อ.............................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) 12. ข้อเสนอแนะของหัวหน้าสถานศึกษาหรือผู้ได้รับมอบหมาย ได้ท าการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ของ....................................................แล้วมีความคิดเห็น ดังนี้ 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้น ากระบวนการเรียนรู้ เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้Active Learning ที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม และมีปฏิสัมพันธ์กับกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติที่หลากหลายรูปแบบ ที่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ สามารถน าไปใช้จัดการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสม ที่ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ น าไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนน าไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (.............................................) ต าแหน่ง.............................................. …………/………………../…………
14 บันทึกผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จัดการเรียนรู้โดย นางสาวทัศนีย์ สีพรม แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง แบบจ าลองอะตอมของโบร์และกลุ่มหมอก เวลา 2 ชั่วโมง ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ด้านความรู้(K) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ระดับชั้น/ห้อง จ านวนนักเรียน (คน) ร้อยละของนักเรียนที่สอบได้แต่ละเกณฑ์ ดีมาก (80-100) ดี (70-79) ปานกลาง (60-69) พอใช้ (50-59) ปรับปรุง (00-49) ม.5/6 24 ม.5/7 34 ม.5/8 34 ม.5/9 23 ร้อยละของจ านวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์ ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านสมรรถนะส าคัญของผู้เรียน ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. ปัญหา/อุปสรรคที่พบ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. ข้อเสนอแนะ/แนวทางปรับปรุงแก้ไข ………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………… ลงชื่อ...................................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) วันที่..........เดือน............................พ.ศ.................
15 แบบฝึกหัด 1.2 เรื่อง แบบจ าลองอะตอม ค าชี้แจง : ให้นักเรียนสรุปแนวคิดของนักวิทยาศาสตร์ในแต่ละแบบจ าลองอะตอมที่ก าหนดให้(6 คะแนน)
16 ค าชี้แจง : ให้นักเรียนตอบค าถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง 1. เติมข้อมูลลงในรูปภาพส่วนประกอบของอะตอมให้ถูกต้อง (3 คะแนน) 2. เวเลนซ์อิเล็กตรอน หมายถึง .........................................................................................(1 คะแนน) 3. จงระบุเวเลนซ์อิเล็กตรอนของธาตุต่อไปนี้(5 คะแนน)
17 แผนการจัดการเรียนรู้ที่3 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่5 ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่1 อากาศ เรื่อง อนุภาคมูลฐานของอะตอมและสัญลักษณ์นิวเคลียร์ เวลา 2 ชั่วโมง ภาคเรียนที่1 ปีการศึกษา 2566 ชื่อครูผู้สอน นางสาวทัศนีย์ สีพรม 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสาร กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การ เกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/3 ระบุจ านวนโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนของอะตอม และไอออนที่เกิดจากอะตอม เดียว ว 2.1 ม.5/4 เขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของธาตุและระบุการเป็นไอโซโทป 2. สาระส าคัญ/ความคิดรวบยอด อนุภาคมูลฐานของอะตอมประกอบด้วย โปรตอน อิเล็กตรอน และนิวตรอน จ านวนนิวตรอนหาได้จาก ผลต่างระหว่างเลขมวลและเลขอะตอม และไอโซโทปของธาตุ 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้(K) 1) นักเรียนสามารถระบุจ านวนโปรตอน นิวตรอน และอิเล็กตรอนของอะตอม และไอออนที่เกิดจาก อะตอมเดียวได้ 2) นักเรียนสามารถระบุการเป็นไอโซโทปได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (S/P) 1) ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์(การจ าแนก) 3.3 คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) 1) มีวินัย 2) ใฝ่เรียนรู้ 3) มุ่งมั่นในการท างาน 4. สาระการเรียนรู้ 1. อนุภาคมูลฐานของอะตอม 2. ไอโซโทป 5. สมรรถนะส าคัญของผู้เรียน 5.1 ความสามารถในการสื่อสาร 5.2 ความสามารถในการคิด 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการท างาน
18 7. หลักฐานการเรียนรู้ หรือชิ้นงาน/ภาระงาน 7.1 แบบฝึกหัด 1.3 เรื่อง อนุภาคมูลฐานและสัญลักษณ์นิวเคลียร์ 8. กิจกรรมการเรียนรู้ - วิธีการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ Inquiry Circle : 5E 8.1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) (10 นาที) 1. ครูสร้างความสนใจโดยการตั้งค าถามว่า “นักเรียนคิดว่าอะตอมของธาตุชนิดหนึ่งมี13 โปรตอน นักเรียนสามารถระบุจ านวนอิเล็กตรอน และนิวตรอนของธาตุนี้ได้หรือไม่ เพราะเหตุใด” (แนวค าตอบ : สามารถบอกจ านวนอิเล็กตรอนได้เพราะอะตอมของธาตุเป็นกลางทางไฟฟ้าจึงมี จ านวนโปรตอนเท่ากับอิเล็กตรอนแต่ไม่สามารถบอกจ านวนนิวตรอนได้เพราะจ านวนนิวตรอนและโปรตอนไม่ มีความสัมพันธ์กัน) 2. ครูเกริ่นน าว่า “ธาตุแต่ละชนิดมีจ านวนโปรตอนไม่เท่ากัน จากสัญลักษณ์ธาตุจะท าให้ทราบจ านวน โปรตอนแต่ไม่ทราบจ านวนนิวตรอน หากต้องการทราบจ านวนนิวตรอนในอะตอมต้องแสดงด้วยสัญลักษณ์ นิวเคลียร์” 8.2 ขั้นส ารวจและค้นหา (Exploration) (20 นาที) 3. นักเรียนศึกษาอนุภาคมูลฐานของอะตอมและองค์ประกอบสัญลักษณ์นิวเคลียร์ตามรายละเอียดใน หนังสือเรียน 8.3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) (50 นาที) 4. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายอนุภาคมูลฐานของอะตอมและองค์ประกอบสัญลักษณ์นิวเคลียร์ โดยใช้สื่อการเรียนรู้เรื่องสัญลักษณ์นิวเคลียร์และ สื่อ power point เรื่อง อากาศ 5. ครูตั้งค าถามว่า “จากสัญลักษณ์นิวเคลียร์จะทราบจ านวนนิวตรอนได้อย่างไร” ซึ่งควรได้ค าตอบว่า จ านวนนิวตรอนหาได้จากผลต่างระหว่างเลขมวลและเลขอะตอม จากนั้นยกตัวอย่างสัญลักษณ์นิวเคลียร์แล้ว ให้นักเรียนบอกชื่อธาตุจ านวนโปรตอน อิเล็กตรอน และนิวตรอน 6. ครูยกตัวอย่างสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของธาตุที่มีหลายไอโซโทป เช่น H แล้วให้นักเรียนเปรียบเทียบ ความเหมือนและความแตกต่างกัน ซึ่งควรได้ข้อสรุปว่าสัญลักษณ์ทั้งสามมีเลขอะตอมเท่ากันจึงเป็นธาตุชนิด เดียวกัน แต่มีเลขมวลไม่เท่ากัน 7. ครูให้ความหมายของไอโซโทปและการเขียนรูปย่อของสัญลักษณ์ธาตุที่มีไอโซโทป 8.4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) (10 นาที) 8. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้และเปิดโอกาสให้ถามค าถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้ เรียนไปในวันนี้ 8.5 ขั้นประเมิน (Evaluation) (30 นาที) 9. ครูให้นักเรียนฝึกเขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์จากข้อมูลที่ก าหนดให้และสุ่มออกมาน าเสนอหน้าชั้น เรียน 10. ครูให้นักเรียนท าแบบฝึกหัด 1.3 เรื่อง อนุภาคมูลฐานและสัญลักษณ์นิวเคลียร์ 9. สื่อและแหล่งเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์กายภาพ เล่ม 1 ชั้น ม.5 2) สื่อ power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งเรียนรู้ 1) ห้องสมุด
19 10. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการวัดและประเมินผล เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. ความรู้ - แบบฝึกหัดที่ 1.3 เรื่อง อนุภาค มูลฐานและสัญลักษณ์นิวเคลียร์ - เกณฑ์การผ่านร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะ/กระบวนการ - แบบประเมินทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 3. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ - แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 4. สมรรถนะ ส าคัญของผู้เรียน - แบบประเมินสมรรถนะส าคัญ ของผู้เรียน - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 11. กิจกรรมเสนอแนะ (ถ้ามี) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ลงชื่อ.............................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) 12. ข้อเสนอแนะของหัวหน้าสถานศึกษาหรือผู้ได้รับมอบหมาย ได้ท าการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ของ....................................................แล้วมีความคิดเห็น ดังนี้ 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้น ากระบวนการเรียนรู้ เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้Active Learning ที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม และมีปฏิสัมพันธ์กับกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติที่หลากหลายรูปแบบ ที่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ สามารถน าไปใช้จัดการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสม ที่ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ น าไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนน าไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (.............................................) ต าแหน่ง.............................................. …………/………………../…………
20 บันทึกผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จัดการเรียนรู้โดย นางสาวทัศนีย์ สีพรม แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง อนุภาคมูลฐานของอะตอมและสัญลักษณ์นิวเคลียร์ เวลา 2 ชั่วโมง ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ด้านความรู้(K) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ระดับชั้น/ห้อง จ านวนนักเรียน (คน) ร้อยละของนักเรียนที่สอบได้แต่ละเกณฑ์ ดีมาก (80-100) ดี (70-79) ปานกลาง (60-69) พอใช้ (50-59) ปรับปรุง (00-49) ม.5/6 24 ม.5/7 34 ม.5/8 34 ม.5/9 23 ร้อยละของจ านวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์ ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านสมรรถนะส าคัญของผู้เรียน ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. ปัญหา/อุปสรรคที่พบ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. ข้อเสนอแนะ/แนวทางปรับปรุงแก้ไข ………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………… ลงชื่อ...................................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) วันที่..........เดือน............................พ.ศ.................
21 แบบฝึกหัด 1.3 เรื่อง อนุภาคมูลฐานและสัญลักษณ์นิวเคลียร์ ค าชี้แจง : ให้นักเรียนเติมตัวเลขลงในตารางต่อไปนี้ให้สมบูรณ์(10 คะแนน)
22 เกณฑ์การให้คะแนนแบบฝึกหัด 1.3 เรื่อง อนุภาคมูลฐานและสัญลักษณ์นิวเคลียร์ ค าชี้แจง : ให้นักเรียนเติมตัวเลขลงในตารางต่อไปนี้ให้สมบูรณ์(ตอบถูกได้ค าตอบละ 0.5 คะแนน ตอบผิดหรือไม่ตอบได้0 คะแนน แล้วน าคะแนนดิบที่ได้มาค านวณให้เป็นคะแนนรวม 10 คะแนน) (คะแนนดิบรวม 42 คน)
23 แผนการจัดการเรียนรู้ที่4 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่5 ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่1 อากาศ เรื่อง ธาตุ เวลา 2 ชั่วโมง ภาคเรียนที่1 ปีการศึกษา 2566 ชื่อครูผู้สอน นางสาวทัศนีย์ สีพรม 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสาร กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การ เกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/5 ระบุหมู่และคาบของธาตุและระบุว่าธาตุเป็นโลหะ อโลหะ กึ่งโลหะ กลุ่มธาตุเรพรีเซนเท ทีฟ หรือกลุ่มธาตุแทรนซิชัน จากตารางธาตุ ว 2.1 ม.5/6 เขียนสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของธาตุและระบุการเป็นไอโซโทป 2. สาระส าคัญ/ความคิดรวบยอด ธาตุชนิดเดียวกันที่มีเลขมวลต่างกันเป็นไอโซโทปกัน ตารางธาตุจัดเรียงธาตุตามเลขอะตอมและสมบัติที่ คล้ายคลึงกันของธาตุแบ่งธาตุออกเป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟและกลุ่มธาตุแทรนซิชัน และยัง สามารถแบ่งธาตุออกเป็นโลหะ อโลหะ และกึ่งโลหะ โดยธาตุที่เป็นองค์ประกอบของแก๊สในอากาศส่วนใหญ่ เป็นธาตุอโลหะ 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้(K) 1) นักเรียนสามารถระบุหมู่และคาบของธาตุในตารางธาตุได้ 2) นักเรียนสามารถระบุว่าธาตุที่ก าหนดให้เป็นโลหะ อโลหะหรือกึ่งโลหะ หรือเป็นธาตุเรพรี เซนเททีฟหรือธาตุแทรนซิชันจากตารางธาตุได้ 3) นักเรียนสามารถเปรียบเทียบการน าไฟฟ้าและการให้หรือรับอิเล็กตรอนของธาตุโลหะ และอโลหะได 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (S/P) 1) ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์(การจ าแนก) 3.3 คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) 1) มีวินัย 2) ใฝ่เรียนรู้ 3) มุ่งมั่นในการท างาน 4. สาระการเรียนรู้ 1. หมู่และคาบของธาตุในตารางธาตุ 2. ธาตุโลหะ อโลหะและกึ่งโลหะ 3. ธาตุเรพรีเซนเททีฟและธาตุแทรนซิชัน 4. การน าไฟฟ้าและการให้หรือรับอิเล็กตรอนของธาตุโลหะและอโลหะ 5. สมรรถนะส าคัญของผู้เรียน 5.1 ความสามารถในการสื่อสาร 5.2 ความสามารถในการคิด
24 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการท างาน 7. หลักฐานการเรียนรู้ หรือชิ้นงาน/ภาระงาน 7.1 แบบฝึกหัด 1.4 เรื่อง ธาตุ 8. กิจกรรมการเรียนรู้ - วิธีการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ Inquiry Circle : 5E 8.1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) (10 นาที) 1. ครูน าเข้าสู่บทเรียนโดยเกริ่นน าว่า “ปัจจุบันมีการค้นพบธาตุจ านวนมากจึงมีการจัดหมวดหมู่ของธาตุ ในรูปตาราง เรียกว่า ตารางธาตุ” 8.2 ขั้นส ารวจและค้นหา (Exploration) (20 นาที) 2. นักเรียนพิจารณาตารางธาตุในรูป 1.8 แล้วให้อภิปรายเกี่ยวกับลักษณะและข้อมูลที่ปรากฏในตาราง ธาตุ เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า ตารางธาตุประกอบด้วยแถวตามแนวตั้งและแถวตามแนวนอน โดยแต่ละช่องแสดง สัญลักษณ์ธาตุชื่อธาตุและเลขอะตอม 8.3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) (50 นาที) 3. ครูน าอภิปรายเกี่ยวกับตารางธาตุ โดยใช้ค าถามว่า “จ านวนแถวตามแนวตั้งและแนวนอนเป็นเท่าใด การจัดเรียงธาตุมีความสัมพันธ์กับเลขอะตอมอย่างไร” เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า ตารางธาตุมี18 แถวตามแนวตั้ง และ 7 แถวตามแนวนอน และการจัดเรียงธาตุเป็นไปตามล าดับตามเลขอะตอมจากน้อยไปมาก 4. ครูอธิบายเพิ่มเติมว่า แถวตามแนวตั้งเรียกว่า หมู่และแถวตามแนวนอนเรียกว่า คาบ โดยใช้ตัวเลข กับหมู่เป็นเลขโรมันตามด้วยตัวอักษร A หรือ B ทั้งนี้ธาตุที่อยู่ 2 แถวล่างของตารางธาตุบริเวณใต้คาบ 7 เป็น ธาตุที่แทรกอยู่ระหว่างหมู่ IIA และ IVB ในคาบที่ 6 และคาบที่ 7 เรียกว่า ธาตุกลุ่มแลนทานอยด์และกลุ่มแอก ทินอยด์ตามล าดับ 5. ครูอธิบายการจัดกลุ่มธาตุตามระบบ CAS ซึ่งแบ่งธาตุในตารางธาตุออกเป็น 2 กลุ่ม คือธาตุกลุ่ม A เป็นกลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟ หรือธาตุหมู่หลัก และธาตุกลุ่ม B เป็นกลุ่มธาตุแทรนซิชัน 6. ครูตั้งค าถามว่า “กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟและกลุ่มธาตุแทรนซิชันมีอย่างละกี่หมู่อยู่บริเวณใดของ ตารางธาตุ” เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า กลุ่มธาตุเรพรีเซนเททีฟมี8 หมู่ (IA – VIIIA) อยู่ทางด้านซ้ายและขวาใน ตารางธาตุและกลุ่มธาตุแทรนซิชันเป็นธาตุกลุ่ม B มี8 หมู่ (IB – VIIIB) อยู่ตรงกลางในตารางธาตุ 7. ครูอธิบายว่า จ านวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนของธาตุเรพรีเซนเททีฟเท่ากับเลขหมู่ เช่น คลอรีน (Cl) เป็น ธาตุหมู่VIIA มีจ านวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับ 7 8. ครูอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับการจัดธาตุในตารางธาตุออกเป็นกลุ่มโลหะ กึ่งโลหะ และอโลหะ โดย พิจารณาจากตารางธาตุในรูป 1.8 ซึ่งใช้สีช่วยในการแบ่งกลุ่มธาตุจากนั้นร่วมกันอภิปรายเปรียบเทียบสมบัติ ของธาตุโลหะและอโลหะว่า โลหะมีสมบัติน าไฟฟ้าและมีแนวโน้มให้อิเล็กตรอนเมื่อเกิดปฏิกิริยาเคมีอโลหะ ส่วนใหญ่ไม่น าไฟฟ้า และมีแนวโน้มรับอิเล็กตรอนเมื่อเกิดปฏิกิริยาเคมี 9. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้และเปิดโอกาสให้ถามค าถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับ บทเรียนที่ได้เรียนไปในวันนี้ 8.4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) (10 นาที) 10. นักเรียนท ากิจกรรมเพื่อฝึกการระบุหมู่และคาบของธาตุการระบุว่าธาตุเป็นธาตุเรพรีเซนเททีฟ หรือแทรนซิชัน รวมทั้งการระบุว่าธาตุเป็นโลหะ อโลหะ หรือกึ่งโลหะ โดยพิจารณาจากตารางธาตุ โดยครูสุ่ม
25 ธาตุผ่านการใช้สื่อ power point เรื่อง ธาตุแล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มแข่งขันกันตอบว่าธาตุนี้อยู่ในหมู่และ คาบใด 8.5 ขั้นประเมิน (Evaluation) (30 นาที) 11. นักเรียนท าแบบฝึกหัด 1.4 เรื่อง ธาตุ 9. สื่อและแหล่งเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์กายภาพ เล่ม 1 ชั้น ม.5 2) สื่อ power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งเรียนรู้ 1) ห้องสมุด 10. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการวัดและประเมินผล เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. ความรู้ - แบบฝึกหัด 1.4 เรื่อง ธาตุ - เกณฑ์การผ่านร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะ/กระบวนการ - แบบประเมินทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 3. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ - แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 4. สมรรถนะ ส าคัญของผู้เรียน - แบบประเมินสมรรถนะส าคัญ ของผู้เรียน - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 11. กิจกรรมเสนอแนะ (ถ้ามี) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ลงชื่อ.............................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) 12. ข้อเสนอแนะของหัวหน้าสถานศึกษาหรือผู้ได้รับมอบหมาย ได้ท าการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ของ....................................................แล้วมีความคิดเห็น ดังนี้ 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้น ากระบวนการเรียนรู้ เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้Active Learning ที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม และมีปฏิสัมพันธ์กับกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติที่หลากหลายรูปแบบ ที่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ สามารถน าไปใช้จัดการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสม ที่ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป
26 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ น าไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนน าไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (.............................................) ต าแหน่ง.............................................. …………/………………../…………
27 บันทึกผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จัดการเรียนรู้โดย นางสาวทัศนีย์ สีพรม แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4 เรื่อง ธาตุ เวลา 2 ชั่วโมง ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ด้านความรู้(K) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ระดับชั้น/ห้อง จ านวนนักเรียน (คน) ร้อยละของนักเรียนที่สอบได้แต่ละเกณฑ์ ดีมาก (80-100) ดี (70-79) ปานกลาง (60-69) พอใช้ (50-59) ปรับปรุง (00-49) ม.5/6 24 ม.5/7 34 ม.5/8 34 ม.5/9 23 ร้อยละของจ านวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์ ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านสมรรถนะส าคัญของผู้เรียน ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. ปัญหา/อุปสรรคที่พบ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. ข้อเสนอแนะ/แนวทางปรับปรุงแก้ไข ………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………… ลงชื่อ...................................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) วันที่..........เดือน............................พ.ศ.................
28 แบบฝึกหัด 1.4 เรื่อง ธาตุ ค าชี้แจง : ให้นักเรียนเปิดตารางธาตุและตอบค าถามต่อไปนี้(10 คะแนน) 1. ไนโตรเจน (N) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่......................................... ................... 2. อาร์กอน (Ar) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่......................................... ................... 3. แมกนีเซียม (Mg) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่......................................... ................... 4. แกลเลียม (Ga) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่............................................................ 5. คลอรีน (Cl) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่............................................................ 6. ก ามะถัน (S) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่......................................... ................... 7. เทนเนสซีน (Ts) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่......................................... ................... 8. ไอโอดีน (I) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่......................................... ................... 9. ทองแดง (Cu) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่............................................................ 10. นิกเกิล (Ni) มีเลขอะตอม = ........................ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...................................................ธาตุอยู่ในคาบที่......................................... ...................
29 เกณฑ์การให้คะแนนแบบฝึกหัด 1.4 เรื่อง ธาตุ ค าชี้แจง : ให้นักเรียนเปิดตารางธาตุและตอบค าถามต่อไปนี้(ตอบถูกได้ค าตอบละ 0.5 คะแนน ตอบผิด หรือไม่ตอบได้0 คะแนน แล้วน าคะแนนดิบที่ได้มาค านวณให้เป็นคะแนนรวม 10 คะแนน) (คะแนนดิบรวม 30 คะแนน) 1. ไนโตรเจน (N) มีเลขอะตอม = ............7............ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...............................5........................ธาตุอยู่ในคาบที่.................2................................. 2. อาร์กอน (Ar) มีเลขอะตอม = ............18............ ธาตุอยู่ในหมู่ที่..........................8............................ธาตุอยู่ในคาบที่.....................3.............................. 3. แมกนีเซียม (Mg) มีเลขอะตอม = ...........12............. ธาตุอยู่ในหมู่ที่..........................2............................ธาตุอยู่ในคาบที่......................3............................. 4. แกลเลียม (Ga) มีเลขอะตอม = ............31............ ธาตุอยู่ในหมู่ที่...........................3...........................ธาตุอยู่ในคาบที่......................4............................. 5. คลอรีน (Cl) มีเลขอะตอม = ...........17............. ธาตุอยู่ในหมู่ที่............................7..........................ธาตุอยู่ในคาบที่.......................3............................ 6. ก ามะถัน (S) มีเลขอะตอม = ...........16............. ธาตุอยู่ในหมู่ที่...............................6.......................ธาตุอยู่ในคาบที่.......................3............................ 7. เทนเนสซีน (Ts) มีเลขอะตอม = ..........117.............. ธาตุอยู่ในหมู่ที่..........................7............................ธาตุอยู่ในคาบที่........................7........................... 8. ไอโอดีน (I) มีเลขอะตอม = ...........53............. ธาตุอยู่ในหมู่ที่..........................7............................ธาตุอยู่ในคาบที่.........................5.......................... 9. ทองแดง (Cu) มีเลขอะตอม = ...........29............. ธาตุอยู่ในหมู่ที่..........................IB............................ธาตุอยู่ในคาบที่.......................4........................... 10. นิกเกิล (Ni) มีเลขอะตอม = ............28............ ธาตุอยู่ในหมู่ที่..........................VIIIB........................ธาตุอยู่ในคาบที่.......................4...........................
30 แผนการจัดการเรียนรู้ที่5 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่5 ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่1 อากาศ เรื่อง การใช้ประโยชน์จากอากาศและมลพิษจากอากาศ เวลา 2 ชั่วโมง ภาคเรียนที่1 ปีการศึกษา 2566 ชื่อครูผู้สอน นางสาวทัศนีย์ สีพรม 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสาร กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การ เกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/7 สืบค้นข้อมูลและน าเสนอตัวอย่างประโยชน์และอันตรายที่เกิดจากธาตุเรพรีเซนเททีฟ และธาตุแทรนซิชัน 2. สาระส าคัญ/ความคิดรวบยอด แก๊สหลายชนิดในอากาศน ามาใช้ประโยชน์ได้มาก แต่บางชนิดเป็นพิษโดยส่งผลกระทบต่อสุขภาพ มนุษย์และสิ่งแวดล้อม 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้(K) 1) นักเรียนสามารถบอกประโยชน์ของแก๊สในอากาศได้ 2) นักเรียนสามารถบอกตัวอย่างสารมลพิษในอากาศ รวมถึงแหล่งก าเนิดและผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิต และสิ่งแวดล้อมได้ 3) นักเรียนสามารถสืบค้นข้อมูลและน าเสนอประโยชน์และอันตรายของธาตุเรพรีเซนเททีฟและ ธาตุแทรนซิชันได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (S/P) 1) ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์(การท างานกลุ่ม) 3.3 คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) 1) มีวินัย 2) ใฝ่เรียนรู้ 3) มุ่งมั่นในการท างาน 4. สาระการเรียนรู้ 1. ประโยชน์ของแก๊สในอากาศ 2. สารมลพิษในอากาศ 3. ประโยชน์และอันตรายที่เกิดจากธาตุเรพรีเซนเททีฟและธาตุแทรนซิชัน 5. สมรรถนะส าคัญของผู้เรียน 5.1 ความสามารถในการสื่อสาร 5.2 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการท างาน
31 7. หลักฐานการเรียนรู้ หรือชิ้นงาน/ภาระงาน 7.1 การน าเสนอ 8. กิจกรรมการเรียนรู้ - วิธีการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ Inquiry Circle : 5E 7.1 ขั้นน า (10 นาที) 1. ครูน าเข้าสู่บทเรียนโดยเกริ่นน าว่า “ธาตุหลายชนิดในตารางธาตุมีสถานะเป็นแก๊สและเป็น องค์ประกอบส าคัญของอากาศ เช่น แก๊สออกซิเจน แก๊สไนโตรเจน แก๊สมีสกุล ซึ่งมีการน ามาใช้ประโยชน์ หลากหลาย จากนั้นให้นักเรียนยกตัวอย่างประโยชน์จากแก๊สที่อยู่ในอากาศ” 7.2 ขั้นสอน (100 นาที) 2. ครูให้ความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับการน าแก๊สจากอากาศมาใช้ประโยชน์จากนั้นครูใช้ค าถามว่า “ นอกจากการน าธาตุที่อยู่ในสถานะแก๊สจากอากาศมาใช้ประโยชน์แล้ว ยังมีธาตุอื่นที่สามารถน ามาใช้ ประโยชน์ได้อีกหรือไม่” เพื่อน าเข้าสู่กิจกรรม 1.2 3. นักเรียนท ากิจกรรม 1.2 เพื่อสืบค้นข้อมูลและน าเสนอเกี่ยวกับประโยชน์และอันตรายของธาตุเรพรี เซนเททีฟและธาตุแทรนซิชัน กิจกรรม 1.2 แบ่งกลุ่มนักเรียน กลุ่มละ 4-5 คน โดยให้นักเรียนสืบค้นข้อมูลสมบัติประโยชน์และ อันตรายของธาตุเลือกธาตุเรพรีเซนเททีฟและธาตุแทรนซิชันที่สนใจมาชนิดละ 2 ธาตุระบุชื่อ สัญลักษณ์ธาตุ เลขอะตอม และสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับสมบัติทางกายภาพ สมบัติทางเคมีประโยชน์และอันตรายของธาตุนั้น และให้นักเรียนสืบค้นน้อมูลสารมลพิษในอากาศหรือแก๊สพิษ แหล่งก าเนิด ผลกระทบต่อสุขภาพมนุษย์และ สิ่งแวดล้อม น าเสนอข้อมูลหน้าชั้นเรียนและอภิปรายร่วมกัน ตัวอย่างผลการสืบค้นข้อมูล ธาตุเรพรีเซนเททีฟ อะลูมิเนียม (Aluminium, Al) เลขอะตอม 13 สมบัติทางกายภาพ เป็นของแข็ง สีเทาเงิน มีความหนาแน่นต่ า เหนียว และแข็ง ดัดโค้งงอได้ทุบให้ เป็นแผ่นหรือดึงเป็นเส้นได้น าไฟฟ้าและน าความร้อนได้ดีมาก สมบัติทางเคมีเกิดปฏิกิริยากับอากาศอย่างรวดเร็วได้เป็นสารประกอบออกไซด์ของอะลูมิเนียม ประโยชน์ใช้ท าอุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องครัว ของใช้ในบ้าน ห่ออาหาร และห่อของใช้ท าโลหะ เจือที่ใช้ เป็นส่วนประกอบของเครื่องบิน เรือ รถไฟ และรถยนต์ อันตราย อะลูมิเนียมสามารถสะสมอยู่ในร่างกาย และสารประกอบของอะลูมิเนียมบางชนิดเป็นพิษต่อ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 4.3 ขั้นสรุป (10 นาที) 4. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปบทเรียนเกี่ยวกับประโยชน์และอันตรายของธาตุเรพรีเซนเททีฟและ ธาตุแทรนซิชัน รวมถึงสารมลพิษในอากาศหรือแก๊สพิษ แหล่งก าเนิด และผลกระทบต่อสุขภาพมนุษย์และ สิ่งแวดล้อม 9. สื่อและแหล่งเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์กายภาพ เล่ม 1 ชั้น ม.5 2) สื่อ power point เรื่อง อากาศ 9.2 แหล่งเรียนรู้ 1) ห้องสมุด
32 10. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการวัดและประเมินผล เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. ความรู้ - แบบประเมินการน าเสนอ - เกณฑ์การผ่านร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะ/กระบวนการ - แบบประเมินทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 3. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ - แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 4. สมรรถนะ ส าคัญของผู้เรียน - แบบประเมินสมรรถนะส าคัญ ของผู้เรียน - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 11. กิจกรรมเสนอแนะ (ถ้ามี) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ลงชื่อ.............................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) 12. ข้อเสนอแนะของหัวหน้าสถานศึกษาหรือผู้ได้รับมอบหมาย ได้ท าการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ของ....................................................แล้วมีความคิดเห็น ดังนี้ 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้น ากระบวนการเรียนรู้ เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้Active Learning ที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม และมีปฏิสัมพันธ์กับกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติที่หลากหลายรูปแบบ ที่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ สามารถน าไปใช้จัดการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสม ที่ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ น าไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนน าไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (.............................................) ต าแหน่ง.............................................. …………/………………../…………
33 บันทึกผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จัดการเรียนรู้โดย นางสาวทัศนีย์ สีพรม แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5 เรื่อง การใช้ประโยชน์จากอากาศและมลพิษจากอากาศ เวลา 2 ชั่วโมง ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ด้านความรู้(K) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ระดับชั้น/ห้อง จ านวนนักเรียน (คน) ร้อยละของนักเรียนที่สอบได้แต่ละเกณฑ์ ดีมาก (80-100) ดี (70-79) ปานกลาง (60-69) พอใช้ (50-59) ปรับปรุง (00-49) ม.5/6 24 ม.5/7 34 ม.5/8 34 ม.5/9 23 ร้อยละของจ านวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์ ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านสมรรถนะส าคัญของผู้เรียน ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. ปัญหา/อุปสรรคที่พบ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. ข้อเสนอแนะ/แนวทางปรับปรุงแก้ไข ………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………… ลงชื่อ...................................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) วันที่..........เดือน............................พ.ศ.................
34 แผนการจัดการเรียนรู้ที่6 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่5 ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่2 น้้า เรื่อง โมเลกุลของน้้าและสารโคเวเลนต์ เวลา 2 ชั่วโมง ภาคเรียนที่1 ปีการศึกษา 2566 ชื่อครูผู้สอน นางสาวทัศนีย์ สีพรม 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสาร กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การ เกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/8 ระบุว่าพันธะโคเวเลนต์เป็นพันธะเดี่ยว พันธะคู่ หรือพันธะสาม และระบุจ านวนคู่ อิเล็กตรอนระหว่างอะตอมคู่ร่วมพันธะ จากสูตรโครงสร้าง 2. สาระส้าคัญ/ความคิดรวบยอด น าเป็นสารเคมีชนิดหนึ่งที่เป็นองค์ประกอบพื นฐานในร่างกายของสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม โมเลกุลของ น าเกิดจากอะตอมของธาตุไฮโดรเจน 2 อะตอม ยึดเหนี่ยวกับธาตุออกซิเจน 1 อะตอมด้วยพันธะเคมีที่เรียกว่า พันธะโคเวเลนต์น าจัดเป็นสารโคเวเลนต์และยังมีสารอื่นอีกหลายชนิดที่เป็นสารโคเวเลนต์ 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้(K) 1) นักเรียนสามารถระบุจ านวนอะตอมของธาตุองค์ประกอบในโมเลกุลของสารโคเวเลนต์จากสูตร โมเลกุลหรือสูตรโครงสร้างได้ 2) นักเรียนสามารถระบุว่าพันธะโคเวเลนต์เป็นพันธะเดี่ยว พันธะคู่ หรือพันธะสาม และระบุจ านวนคู่ อิเล็กตรอนระหว่างอะตอมคู่ร่วมพันธะ จากสูตรโครงสร้างได้ 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (S/P) 1) ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์(การจ าแนก) 3.3 คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) 1) มีวินัย 2) ใฝ่เรียนรู้ 3) มุ่งมั่นในการท างาน 4. สาระการเรียนรู้ 1. พันธะโคเวเลนต์ 5. สมรรถนะส้าคัญของผู้เรียน 5.1 ความสามารถในการสื่อสาร 5.2 ความสามารถในการคิด 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการท างาน 7. หลักฐานการเรียนรู้ หรือชิ้นงาน/ภาระงาน 7.1 แบบฝึกหัด 2.1 เรื่อง สารโคเวเลนต์
35 8. กิจกรรมการเรียนรู้ - วิธีการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ Inquiry Circle : 5E 8.1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) (10 นาที) 1. ครูน าเข้าสู่บทเรียนโดยตั งค าถามเกี่ยวกับประโยชน์ความส าคัญของน าในชีวิตประจ าวัน สถานะที่ พบ และสูตรเคมีเพื่อให้ได้ค าตอบเช่น น าเป็นตัวท าละลาย น าเป็นองค์ประกอบในร่างกาย น ามี3 สถานะ น า มีสูตรเคมีเป็น H2O 8.2 ขั้นส้ารวจและค้นหา (Exploration) (30 นาที) 2. นักเรียนพิจารณารูป 2.1 เพื่อระบุชนิดและจ านวนอะตอมของธาตุองค์ประกอบ 3. นักเรียนพิจารณาตาราง 2.1 แล้วตั งค าถามว่า สารโคเวเลนต์มีธาตุองค์ประกอบเป็นธาตุโลหะหรือ อโลหะ 4. นักเรียนพิจารณาสูตรโครงสร้างของน าในรูป 2.2 เกี่ยวกับความหมายของจุดรอบอะตอมของแต่ละ ธาตุ 8.3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) (50 นาที) 5. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายรูป 2.1 และตาราง 2.1 เพื่อให้ได้ข้อสรุปว่า น าเป็นสารโคเวเลนต์ โดยอะตอมไฮโดรเจนยึดเหนี่ยวกับอะตอมของออกซิเจนด้วยพันธะเคมีที่เรียกว่า พันธะโคเวเลนต์และสาร โคเวเลนต์เกิดจากการยึดเหนี่ยวกันระหว่างอะตอมของธาตุอโลหะ การยึดเหนี่ยวกันของอะตอมภายในโมเลกุล แสดงได้ด้วยสูตรโครงสร้าง โดยชนิดและจ านวนอะตอมของธาตุที่เป็นองค์ประกอบในสูตรโครงสร้างและสูตร โมเลกุลต้องเท่ากัน 6. ครูอธิบายสูตรโครงสร้างของน าในรูป 2.2 และความหมายของจุดรอบอะตอมของแต่ละธาตุว่า “จุด” ใช้แทนเวเลนซ์อิเล็กตรอนของอะตอม และพันธะโคเวเลนต์เกิดจากการใช้เวเลนซ์อิเล็กตรอนร่วมกันเป็นคู่ และอธิบายชนิดของพันธะโคเวเลนต์ในรูป 2.2 ว่า พันธะโคเวเลนต์มี3 ชนิด ได้แก่ พันธะเดี่ยว พันธะคู่และ พันธะสาม ซึ่งเขียนเส้นแทนพันธะที่เกิดจากการใช้คู่อิเล็กตรอนร่วมกันในสูตรโครงสร้าง และอธิบายเพิ่มเติมว่า สูตรโครงสร้างไม่จ าเป็นต้องแสดงอิเล็กตรอนที่ไม่ได้ใช้ในการเกิดพันธะ 7. ครูยกตัวอย่างสูตรโครงสร้างของสารโคเวเลนต์ในรูป 2.3 ซึ่งเป็นสูตรโครงสร้างของสารในตาราง 2.1 เพื่อให้เห็นว่าโมเลกุลของสารโคเวเลนต์มีหลายพันธะ และอาจมีพันธะได้มากกว่า 1 ชนิด 8.4 ขั้นขยายความรู้(Elaboration) (10 นาที) 9. นักเรียนตอบค าถามชวนคิด ดังนี - สูตรโมเลกุลบอกอะไรเกี่ยวกับสารเคมีและสามารถบอกได้หรือไม่ว่าอะตอมคู่ใดยึดเหนี่ยวกัน (แนวค าตอบ : โมเลกุลแสดงชนิดและจ านวนอะตอมของธาตุที่เป็นองค์ประกอบใน 1 โมเลกุล แต่สูตร โมเลกุลไม่ได้แสดงว่าอะตอมคู่ใดยึดเหนี่ยวกัน) 8.5 ขั้นประเมิน (Evaluation) (20 นาที) 10. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความรู้และเปิดโอกาสให้ถามค าถามหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับบทเรียนที่ได้ เรียนไปในวันนี 11. นักเรียนท าแบบฝึกหัด 2.1 เพื่อทบทวนความรู้ 9. สื่อและแหล่งเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชาพื นฐานวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์กายภาพ เล่ม 1 ชั น ม.5 2) สื่อ power point เรื่อง น า 9.2 แหล่งเรียนรู้ 1) ห้องสมุด
36 10. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการวัดและประเมินผล เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. ความรู้ - - แบบฝึกหัด 2.1 เรื่อง สาร โคเวเลนต์ - เกณฑ์การผ่านร้อยละ 60 ขึ นไป 2. ทักษะ/กระบวนการ - แบบประเมินทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ นไป 3. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ - แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ นไป 4. สมรรถนะ ส าคัญของผู้เรียน - แบบประเมินสมรรถนะส าคัญ ของผู้เรียน - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ นไป 11. กิจกรรมเสนอแนะ (ถ้ามี) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ลงชื่อ.............................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) 12. ข้อเสนอแนะของหัวหน้าสถานศึกษาหรือผู้ได้รับมอบหมาย ได้ท าการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ของ....................................................แล้วมีความคิดเห็น ดังนี 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้น ากระบวนการเรียนรู้ เป็นกระบวนการจัดการเรียนรู้Active Learning ที่เน้นให้ผู้เรียนมีส่วนร่วม และมีปฏิสัมพันธ์กับกิจกรรมการเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติที่หลากหลายรูปแบบ ที่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ สามารถน าไปใช้จัดการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสม ที่ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ น าไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนน าไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ .................................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................................... ลงชื่อ................................................... (.............................................) ต าแหน่ง.............................................. …………/………………../…………
37 บันทึกผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 ชั นมัธยมศึกษาปีที่ 5 จัดการเรียนรู้โดย นางสาวทัศนีย์ สีพรม แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 6 เรื่อง โมเลกุลของน าและสารโคเวเลนต์ เวลา 2 ชั่วโมง ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. ผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ด้านความรู้(K) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………..………… ระดับชั น/ห้อง จ านวนนักเรียน (คน) ร้อยละของนักเรียนที่สอบได้แต่ละเกณฑ์ ดีมาก (80-100) ดี (70-79) ปานกลาง (60-69) พอใช้ (50-59) ปรับปรุง (00-49) ม.5/6 24 ม.5/7 34 ม.5/8 34 ม.5/9 23 ร้อยละของจ านวนนักเรียนที่ผ่านเกณฑ์ ด้านทักษะ/กระบวนการ (P) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านสมรรถนะส้าคัญของผู้เรียน ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. ปัญหา/อุปสรรคที่พบ ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. ข้อเสนอแนะ/แนวทางปรับปรุงแก้ไข ………………………………………………………………………………………………………………………….……………………………… ลงชื่อ...................................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม) วันที่..........เดือน............................พ.ศ.................
38 แบบฝึกหัด 2.1 เรื่อง สารโคเวลนต์ ตอนที่1 ระบุจ้านวนอะตอมของธาตุในโมเลกุลโคเวเลนต์ ค้าชี้แจง : ให้นักเรียนระบุจ านวนอะตอมในโมเลกุลของสารต่อไปนี
39 ตอนที่2 ชนิดของพันธะโคเวเลนต์ ค้าชี้แจง : ให้นักเรียนเติมค าตอบลงในตารางให้ถูกต้อง
40 ตอนที่3 การพิจารณาอิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ ค้าชี้แจง : พันธะที่ต าแหน่ง a b และ c ในสูตรโครงสร้างเป็นพันธะชนิดใด ให้นักเรียนเติมเครื่องหมาย ✓ ลง ในช่องว่างให้ถูกต้อง ค้าชี้แจง : ให้นักเรียนพิจารณาสูตรโครงสร้างต่อไปนี แล้วตอบค าถามให้ถูกต้อง
41 เกณฑ์การให้คะแนนแบบฝึกหัด 2.1 เรื่อง สารโคเวลนต์ ตอนที่1 ระบุจ้านวนอะตอมของธาตุในโมเลกุลโคเวเลนต์ ค้าชี้แจง : ให้นักเรียนระบุจ านวนอะตอมในโมเลกุลของสารต่อไปนี
42 ตอนที่ 2 ชนิดของพันธะโคเวเลนต์ ค้าชี้แจง : ให้นักเรียนเติมค าตอบลงในตารางให้ถูกต้อง
43 ตอนที่3 การพิจารณาอิเล็กตรอนคู่ร่วมพันธะ ค้าชี้แจง : พันธะที่ต าแหน่ง a b และ c ในสูตรโครงสร้างเป็นพันธะชนิดใด ให้นักเรียนเติมเครื่องหมาย ✓ ลง ในช่องว่างให้ถูกต้อง ค้าชี้แจง : ให้นักเรียนพิจารณาสูตรโครงสร้างต่อไปนี แล้วตอบค าถามให้ถูกต้อง
44 แผนการจัดการเรียนรู้ที่7 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่5 ว32101 วิทยาศาสตร์กายภาพ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่2 น้้า เรื่อง การเปลี่ยนสถานะของน้้าและความมีขั้ว เวลา 2 ชั่วโมง ภาคเรียนที่1 ปีการศึกษา 2566 ชื่อครูผู้สอน นางสาวทัศนีย์ สีพรม 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว 2.1 เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสาร กับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การ เกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว 2.1 ม.5/9 ระบุสภาพขั้วของสารที่โมเลกุลประกอบด้วย 2 อะตอม ว 2.1 ม.5/10 ระบุสารที่เกิดพันธะไฮโดรเจนได้จากสูตรโครงสร้าง ว 2.1 ม.5/11 อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างจุดเดือดของสารโคเวเลนต์กับแรงดึงดูดระหว่างโมเลกุลตาม สภาพขั้วหรือการเกิดพันธะไฮโดรเจน 2. สาระส้าคัญ/ความคิดรวบยอด สารที่มีพันธะภายในโมเลกุลเป็นพันธะโคเวเลนต์ทั้งหมดเรียกว่า สารโคเวเลนต์โดยสารโคเวเลนต์ที่ ประกอบด้วย 2 อะตอมของธาตุชนิดเดียวกัน เป็นสารไม่มีขั้ว ส่วนสารโคเวเลนต์ที่ประกอบด้วย 2 อะตอมของ ธาตุต่างชนิดกัน เป็นสารมีขั้ว ส าหรับสารโคเวเลนต์ที่ประกอบด้วยอะตอมมากกว่า 2 อะตอม อาจเป็นสารมีขั้ว หรือไม่มีขั้ว ขึ้นอยู่กับรูปร่างของโมเลกุล ซึ่งสภาพขั้วของสารโคเวเลนต์ส่งผลต่อแรงดึงดูดระหว่างโมเลกุล ที่ท า ให้จุดหลอมเหลวและจุดเดือดของสารโคเวเลนต์แตกต่างกัน นอกจากนี้สารบางชนิดมีจุดเดือดสูงกว่าปกติ เนื่องจากมีแรงดึงดูดระหว่างโมเลกุลสูง ที่เรียกว่า พันธะไฮโดรเจน ซึ่งสารเหล่านี้มีพันธะ N-H O-H หรือ F-H ภายในโครงสร้างโมเลกุล 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ด้านความรู้(K) 1) นักเรียนสามารถระบุสภาพขั้วของสารที่โมเลกุลประกอบด้วย 2 อะตอมได้ 2) นักเรียนสามารถระบุสารที่เกิดพันธะไฮโดรเจนได้จากสูตรโครงสร้างได้ 3) นักเรียนสามารถอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างจุดเดือดของสารโคเวเลนต์กับแรงยึดเหนี่ยว ระหว่างโมเลกุลตามสภาพขั้วหรือการเกิดพันธะไฮโดรเจนได 3.2 ด้านทักษะ/กระบวนการ (S/P) 1) ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์(การจ าแนก) 3.3 คุณลักษณะ/ทัศนคติ/เจตคติ (A) 1) มีวินัย 2) ใฝ่เรียนรู้ 3) มุ่งมั่นในการท างาน 4. สาระการเรียนรู้ 1. การมีขั้วของสารโคเวเลนต์ 2. จุดเดือดและจุดหลอมเหลวของสารโคเวเลนต์ 3. พันธะไฮโดรเจน
45 5. สมรรถนะส้าคัญของผู้เรียน 5.1 ความสามารถในการสื่อสาร 5.2 ความสามารถในการคิด 6. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 6.1 มีวินัย 6.2 ใฝ่เรียนรู้ 6.3 มุ่งมั่นในการท างาน 7. หลักฐานการเรียนรู้ หรือชิ้นงาน/ภาระงาน 7.1 แบบฝึกหัด 2.2 เรื่อง การเปลี่ยนสถานะของน้ าและความมีขั้ว 8. กิจกรรมการเรียนรู้ - วิธีการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ Inquiry Circle : 5E 8.1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) (20 นาที) 1. ครูถามนักเรียนว่าในชีวิตประจ าวันเราสามารถพบเห็นน้ ามีกี่สถานะอะไรบ้าง (แนวค าตอบ : ในชีวิตประจ าวันของเราสามารถพบเห็นน้ าได้ทั้งสามสถานะ คือ ของแข็ง ของเหลว และก๊าซ) 2. ครูถามนักเรียนว่า น้ า และ ไอน้ า เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร (แนวค าตอบ : มีสูตรเคมีเหมือนกัน แต่มีสถานะต่างกัน) 3. ครูสอบถามนักเรียนว่าการจัดเรียงโมเลกุลของน้ าในสถานะของแข็งของเหลวและแก๊สมีลักษณะเป็น แบบใด โดยครูท าการสุ่มนักเรียนออกมา3กลุ่ม กลุ่มละ 4 คน เพื่อน าเสนอแบบจ าลองการจัดเรียงโมเลกุล ของน้ าในสถานะต่าง ๆ โดยนักเรียนแต่ละคนจะเปรียบเหมือนโมเลกุลของน้ า และครูให้นักเรียน กลุ่มที่ 1 ให้นักเรียนยืนกอดคอกันเป็นวงกลม (ของแข็ง) กลุ่มที่ 2 ให้นักเรียนยืนจับมือเป็นเป็นวงกลมโดยหันหน้าเข้าหากัน (ของเหลว) กลุ่มที่ 3 ให้นักเรียนยืนหันหน้าเข้าหากันเป็นวงกลมแต่ไม่ต้องจับมือกัน (แก๊ส) จากนั้นครูจะท าการเข้าไปแทรกในแต่ละกลุ่ม โดยครูจะสามารถเข้าไปแทรกได้แค่กลุ่มที่ 2และ 3 จากนั้นครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายถึงผลที่ได้จากการท ากิจกรรมในครั้งนี้เพื่อให้ได้ข้อสรุป (แนวการอภิปราย : โมเลกุลของน้ าในสถานะของแข็งจะอยู่ชิดติดกันมากเนื่องจากมีแรงยึดเหนี่ยว ระหว่าง โมเลกุลมาก และในสถานะของเหลวโมเลกุลน้ าจะอยู่ชิดกันมากกว่าในสถานะแก๊สแสดงว่าในสถานะ ของเหลว โมเลกุลมีแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลมากกว่าในสถานะแก๊ส) 4. ครูสอบถามนักเรียนว่า น้ ามีการจัดเรียงโมเลกุลชิดกันมากกว่าไอน้ าใช่หรือไม่ 8.2 ขั้นส้ารวจและค้นหา (Exploration) (20 นาที) 5. ครูอธิบายเพิ่มเติมโดยใช้รูปภาพการจัดเรียงโมเลกุลของน้ าในสถานะต่าง ๆ ว่า ที่อุณหภูมิห้องและ ความดัน 1 บรรยากาศ น้ ามีสถานะเป็นของเหลว มีจุดเยือกแข็งหรือจุดหลอมเหลวที่ 0 องศาเซลเซียส และจุด เดือดที่ 100 องศาเซลเซียส เมื่อน้ าได้รับพลังงานจากสิ่งแวดล้อมหรือจากการให้ความร้อนโดยตรงโดยโมเลกุล น้ าในสถานะของเหลว ซึ่งอยู่ชิดกันจะเคลื่อนที่ห่างกันมากขึ้นและอาจเปลี่ยนสถานะเป็นแก๊สโดยความร้อนที่ ใช้ในการเปลี่ยนสถานะของน้ าให้เป็นไอน้ าต้องมีค่ามากพอที่จะท าลายแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลของน้ าซึ่ง ความร้อนที่โมเลกุลได้รับอาจได้จากการให้ความร้อนโดยตรงหรือจากสิ่งแวดล้อม แสดงการจัดเรียงโมเลกุล ของน้ าในสถานะต่างๆ ดังภาพ
46 6. ครูให้นักเรียนพิจารณาตารางจุดหลอมเหลวและจุดเดือดของสารโคเวเลนต์บางชนิด ที่ความดัน 1 บรรยากาศ และถามค าถามนักเรียนว่า สารโคเวเลนต์แต่ละชนิดในตารางใช้พลังงานในการเปลี่ยนสถานะ แตกต่างกันหรือไม่ซึ่งควรได้ค าตอบว่า สารโคเวเลนต์แต่ละชนิดใช้พลังงานในการเปลี่ยนสถานะไม่เท่ากัน 7. ครูให้ความรู้ว่า การที่สารโคเวเลนต์แต่ละชนิดใช้พลังงานในการเปลี่ยนสถานะไม่เท่ากัน แสดงว่ามีแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลไม่เท่ากัน 8. ครูให้นักเรียนตอบค าถามชวนคิดว่า เมื่อน้ า (H2O) เดือดจนกลายเป็นไอน้ ามีการท าลายพันธะโคเว เลนต์ระหว่าง H-O หรือไม่ เพราะเหตุใด (แนวค าตอบ : เมื่อน้ าเดือดจนกลายเป็นไอน้ าจะไม่มีการท าลายพันธะโคเวเลนต์ระหว่าง HO ในโมเลกุล เนื่องจากไอน้ ายังคงมีสูตรโมเลกุลเป็น H2O) 9. ครูให้นักเรียนตอบค าถามชวนคิดว่า จากจุดเดือดของ H2O และ O2 สารใดมีแรงยึดเหนี่ยวระหว่าง โมเลกุลสูงกว่า (แนวค าตอบ: H2O มีจุดเดือดสูงกว่า O2 แสดงว่าต้องใช้พลังงานมากกว่าในการเปลี่ยนสถานะดังนั้น H2O จึงมีแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลสูงกว่า) 8.3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) (50 นาที) 10. ครูให้ความรู้ว่า น้ ามีแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลมากกว่าแก๊สออกซิเจน ซึ่งความแตกต่างของแรง ยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลเป็นผลมาจากสภาพขั้วของโมเลกุล โดยน้ าซึ่งในโมเลกุลประกอบด้วยอะตอมต่าง ชนิดกันและเป็นสารมีขั้ว แก๊สออกซิเจนซึ่งในโมเลกุลประกอบด้วยอะตอมของธาตุเพียงชนิดเดียวและเป็นสาร ไม่มีขั้ว ความมีขั้วของน้ าท าให้น้ ามีแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลที่มากกว่าแก๊สออกซิเจน น้ าจึงมีจุดเดือดสูง กว่า 11. ครูอธิบายเกี่ยวกับสภาพขั้วของสารโคเวเลนต์ว่า สารโคเวเลนต์ที่โมเลกุลประกอบด้วย 2 อะตอม หากเป็นธาตุชนิดเดียวกันจัดเป็นสารไม่มีขั้ว (non-polar substance) เช่น ไฮโดรเจน (H2) หากเป็นธาตุต่าง ชนิดกันจัดเป็นสารมีขั้ว (polar substance) เช่น ไนโตรเจนมอนอกไซด์ (NO) ส่วนสารโคเวเลนต์ที่ ประกอบด้วยอะตอมมากกว่า 2 อะตอมอาจเป็นสารมีขั้วหรือสารไม่มีขั้วก็ได้ เช่น คาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) เป็นสารไม่มีขั้ว น้ า (H2O) เป็นสารมีขั้ว นอกจากสภาพขั้วของโมเลกุลมีผลต่อแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุล แล้ว มวลและรูปร่างของโมเลกุลยังส่งผลต่อแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลอีกด้วย ถ้าสารมีมวลและรูปร่างของ โมเลกุลใกล้เคียงกันจุดเดือดจะขึ้นอยู่กับสภาพขั้วของโมเลกุล 12. ครูให้นักเรียนพิจารณาจุดเดือดของน้ าและไฮโดรเจนซัลไฟด์จากตารางแล้วใช้ค าถามน าอภิปรายว่า น้ าและไฮโดรเจนซัลไฟด์เป็นสารที่มีขั้วที่มีองค์ประกอบแตกต่างกันเพียงอะตอมเดียวเพราะเหตุใดน้ าจึงมีจุด เดือดสูงกว่าไฮโดรเจนซัลไฟด์มาก (แนวค าตอบ : น้ ามีแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลมากกว่าไฮโดรเจนซัลไฟด์มาก และมีผลมา จากพันธะไฮโดรเจน (hydrogen bond))
47 13. ครูให้ความรู้เกี่ยวกับพันธะไฮโดรเจน (hydrogen bond) คือแรงยึดเหนี่ยวระหว่างโมเลกุลใน สารประกอบโคเวเลนต์ เป็นแรงยึดเหนี่ยวที่มีแรงดึงดูดสูง จึงแข็งแรงกว่าแรงลอนดอนและแรงระหว่างขั้ว ซึ่ง พันธะไฮโดรเจนจะเกิดได้ก็ต่อเมื่อธาตุ H สร้างพันธะกับธาตุที่มีค่า EN สูง เช่น F, O, N 14. ครูถามค าถามว่าท าไมน้ าแข็งในแก้วน้ าถึงลอยได้เพราะเหตุใด (แนวค าตอบ : เนื่องจากพันธะไฮโดรเจนในผลึกน้ าแข็งท าให้โมเลกุลของน้ าจัดเรียงตัวเป็นระเบียบ โดยมีช่องว่างระหว่างโมเลกุลมากกว่าช่องว่างระหว่างโมเลกุลของน้ าที่อยู่ในสถานะของเหลว ท าให้น้ าแข็งมี ความหนาแน่นน้อยกว่าน้ า น้ าแข็งจึงลอยน้ า) 8.4 ขั้นขยายความรู้ (Elaboration) (10 นาที) 15. ครูให้นักเรียนยกตัวอย่างความส าคัญของน้ าที่มีต่อสิ่งมีชีวิต (แนวค าตอบ : น้ าช่วยรักษาอุณหภูมิของพื้นผิวโลกไม่ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วซึ่งเอื้อต่อ การด ารงชีวิตของสิ่งมีชีวิตบนโลก และช่วยรักษาอุณหภูมิของร่างกายโดยการระเหยของเหงื่อขณะออกก าลัง กาย หรือท างานกลางแจ้ง) 8.5 ขั้นประเมิน (Evaluation) (20 นาที) 11. นักเรียนท าแบบฝึกหัด 2.2 การเปลี่ยนสถานะของน้ าและความมีขั้ว 9. สื่อและแหล่งเรียนรู้ 9.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ วิทยาศาสตร์กายภาพ เล่ม 1 ชั้น ม.5 2) สื่อ power point เรื่อง น้ า 9.2 แหล่งเรียนรู้ 1) ห้องสมุด 10. การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ วิธีการวัดและประเมินผล เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. ความรู้ - แบบฝึกหัด 2.2 เรื่อง การ เปลี่ยนสถานะของน้ าและความมี ขั้ว - เกณฑ์การผ่านร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะ/กระบวนการ - แบบประเมินทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 3. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ - แบบประเมินคุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 4. สมรรถนะ ส าคัญของผู้เรียน - แบบประเมินสมรรถนะส าคัญ ของผู้เรียน - เกณฑ์การผ่าน ระดับ 3 ขึ้นไป 11. กิจกรรมเสนอแนะ (ถ้ามี) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..… ลงชื่อ.............................................ผู้จัดกิจกรรมการเรียนรู้ (นางสาวทัศนีย์ สีพรม)