รวมเล่มวิชาการอ่านเเละการเขียนอักษรล้านนา

ก

คำนำ

แบบฝึกทักษะรายวิชาการอ่านและการเขียนภาษาล้านนาเล่มน้ี จัดทำข้ึนเพ่ือใช้
ประกอบการเรียนการสอนในรายวิชาที่เกี่ยวข้องกับอักษรไทยและอักษรล้านนา กลุ่มสาระ
การเรยี นรภู้ าษาไทย โรงเรียนวชริ ป่าซาง

เน้ือหาภายในเล่มจะกล่าวถึงลักษณะของภาษาล้านนา ตั้งแต่พยัญชนะ สระ วรรณยุกต์
จนถึงการประสมอกั ษรในภาษาลา้ นนา โดยมีวัตถุประสงค์เพือ่ ใหน้ ักเรียนมคี วามรเู้ ก่ียวกบั ลกั ษณะ
ของภาษาล้านนาเบื้องต้น รวมท้ังสามารถอ่านและเขียนคำในภาษาล้านนาอย่างง่าย ๆ ได้
อย่างไรกต็ าม เน้อื หาในเอกสารประกอบการสอนเล่มนี้อาจจะมีการจัดเรยี งลำดบั และจดั หมวดหมู่
เนื้อหาแตกตา่ งจากหนังสือเรยี นภาษาล้านนาเลม่ อ่ืน ๆ ทผี่ ู้รผู้ ู้เชี่ยวชาญดา้ นภาษาล้านนาไดแ้ ต่งไว้
เน่ืองจากผู้เขียนเห็นว่าในการสอนภาษาล้านนาควรจะจัดเรียงลำดับเนื้อหาจากง่ายไปสู่ยาก
และต้องเป็นลำดับข้ันตอนจากหน่วยเล็ก ๆ ไปสู่หน่วยที่ใหญข่ นึ้ ตามลำดับ

ขอขอบพระคุณ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. กิตติพงษ์ วงค์ทิพย์ ท่ีได้ประสิทธิ์ประสาท
ความรู้ดา้ นภาษาลา้ นนาให้แก่ผู้เขียน

หากมขี ้อผิดพลาดประการใด ผู้เขยี นขอน้อมรับและยินดีทีจ่ ะปรบั ปรงุ แก้ไขใหด้ ียิ่งขนึ้ เพื่อ
จะได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการอนรุ ักษแ์ ละเผยแพร่ความรดู้ า้ นภาษาล้านนาใหแ้ กเ่ ยาวชนต่อไป

ณัฐศรษฐ วจั นเศรษฐกุล

ข สารบัญ

คำนำ หน้า
สารบัญ
ผลการเรียนรู้ ก
บทท่ี ๑ ตัวเลขในภาษาล้านนา ข
บทที่ ๒ พยญั ชนะในภาษาลา้ นนา ค
บทที่ ๓ อกั ษรนำในภาษาล้านนา ๑
บทท่ี ๔ พยญั ชนะควบกลำ้ ในภาษาลา้ นนา ๘
บทท่ี ๕ สระในภาษาล้านนา ๒๐
บทที่ ๖ วรรณยุกตใ์ นภาษาล้านนา ๒๔
บทท่ี ๗ เคร่อื งหมายในภาษาล้านนา ๓๓
บทที่ ๘ โครงสร้างของคำที่ไม่มีตวั สะกดในภาษาลา้ นนา ๔๕
บทที่ ๙ ตวั สะกดและโครงสร้างของคำทมี่ ีตวั สะกดในภาษาลา้ นนา ๕๐
บทท่ี ๑๐ การเขยี นภาษาบาลีด้วยอกั ษรลา้ นนา ๕๕
บทที่ ๑๑ คำอา่ นยากเขียนยากในภาษาลา้ นนา ๗๕
บรรณานกุ รม ๑๐๙
๑๓๘
๑๔๒

ค

คำอธิบายรายวชิ า
รายวิชา การอ่านและการเขียนภาษาลา้ นนา รหัสวิชา ท30213
กลมุ่ สาระการเรียนร้ภู าษาไทย เวลาเรยี น 4๐ ช่ัวโมง จำนวน 1.๐ หนว่ ยกติ

ศึกษาความรู้เก่ียวกับตัวเลขในภาษาล้านนา พยัญชนะในภาษาล้านนา อักษรนำในภาษาล้านนา
พยัญชนะควบกล้ำในภาษาล้านนา สระในภาษาล้านนา วรรณยุกต์ในภาษาล้านนา เคร่ืองหมายในภาษา
ลา้ นนา โครงสร้างของคำที่ไม่มีตัวสะกดในภาษาล้านนา ตัวสะกดและโครงสรา้ งของคำที่มีตัวสะกดในภาษา
ลา้ นนา การเขยี นภาษาบาลดี ้วยอักษรล้านนา และคำอา่ นยากเขียนยากในภาษาลา้ นนา

โดยใช้กระบวนการเรียนรู้ท่ีเน้นการอ่าน การเขียน การฟัง การพูด การคิดวิเคราะห์ การสืบค้น
ข้อมูลเพื่อพัฒนาการใช้ภาษาไทยอย่างถกู ต้อง ฝึกฝนทักษะในรูปแบบที่หลากหลายและเช่อื มโยงกับชีวติ จริง
ใช้ทั้งสื่อ สิ่งพิมพ์ ส่ืออิเล็กทรอนิกส์ วรรณคดีวรรณกรรมและแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ ทำให้เกิดการเรียนรู้
และพฒั นาตนเอง
เพื่อให้ผู้เรียนมีพื้นฐานความรู้ด้านการอ่านและการเขียนภาษาล้านนา ใช้ภาษาล้านนาได้อย่างมี
ประสิทธิภาพ ถูกต้อง สามารถนำไปใช้พัฒนาตน พัฒนาการเรียน พัฒนาความรู้ทางอาชีพ เกิดความ
ภาคภูมิใจ จรรโลงใจและร่วม อนุรักษ์ภาษาล้านนา ภูมิปัญญา และสืบสานภาษาล้านนาในฐานะของ
วัฒนธรรมไทยให้เป็นสมบตั ขิ องชาติสืบไป
ผลการเรยี นรู้
๑) อธบิ ายและจำแนกตัวเลข พยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ และเครื่องหมายในภาษาลา้ นนาได้
2) บอกโครงสร้างของคำในภาษาล้านนาได้
3) เขา้ ใจหลกั การอา่ น การเขียน ภาษาล้านนา และสามารถนำไปประยกุ ต์ใชไ้ ด้อยา่ งถูกตอ้ ง

หนว่ ยการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ สาระสำคัญ เวลา น้ำหนกั
เรยี นรู้หลักประจักษภ์ าษา (ชว่ั โมง) 24
อธิบายและจำแนกตัวเลข ตัวเลข พยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ และ
ตรวจสอบหาโครงสร้าง 20 23
และเหตุผล พ ยั ญ ช น ะ ส ร ะ เครอ่ื งหมายในภาษาล้านนา ๒3
10
พัฒนาตนใช้ทักษะสอ่ื สาร ว ร ร ณ ยุ ก ต์ แ ล ะ
10
เค ร่ืองห ม าย ใน ภ าษ า

ล้านนาได้

บอกโครงสร้างของคำใน โครงสร้างของคำที่ไม่มีตัวสะกดในภาษา

ภาษาลา้ นนาได้ ล้านนา และโครงสร้างของคำทม่ี ีตัวสะกดใน

ภาษาลา้ นนา

เข้าใจหลักการอ่าน การ หลักการอ่าน การและการเขียนภาษา

เขียน ภาษาล้านนา และ ล้านนา

สามารถนำไปประยุกต์ใช้

ไดอ้ ย่างถูกตอ้ ง

บทที่ ๑
ตวั เลขในภาษาลา้ นนา

ตัวเลขในภาษาลา้ นนา มี ๒ ประเภท ไดแ้ ก่

๑. เลขในธรรม เป็นตัวเลขที่ใช้กันมาแต่เดิม มักจะใช้ในคัมภีร์ต่าง ๆ ใช้จารึกใบลาน
พับสา และเขยี นตำรา

เลขในธรรม ๑ ๒ ๓ ๔ ๕

ตัวเลขของไทย ๑ ๒ ๓ ๔ ๕

เลขในธรรม ๖ ๗ ๘ ๙ ๐

ตัวเลขของไทย ๖ ๗ ๘ ๙ ๐

๒. เลขโหรา เปน็ ตัวเลขท่พี มา่ นำเข้ามาใช้ในล้านนา มกั จะใชใ้ นชีวิตประจำวัน เชน่ การ
ดหู มอ การลงเลขทำนายทายทัก คาถา ยนั ตต์ า่ ง ๆ และวรรณกรรมทางโลก

เลขโหรา 1 2 3 45

ตัวเลขของไทย 1 2 3 4 5

เลขโหรา 6 7 8 9 0

ตวั เลขของไทย 6 7 8 9 0

๒ แบบฝกึ หดั อา่ นเขียนภาษาล้านนาเบอื้ งตน้

แบบฝึกหัด

ตอนท่ี ๑ จงฝกึ เขยี นตัวเลขในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปน้ี อย่างน้อยตวั ละ ๑๐ ครง้ั

๑
๒
๓
๔
๕
๖

บทที่ ๑ ตัวเลขในภาษาลา้ นนา ๓

๗
๘
๙
1
2
3

๔ แบบฝึกหัดอ่านเขียนภาษาล้านนาเบ้อื งต้น

4
5
6
7
8
9

บทที่ ๑ ตัวเลขในภาษาลา้ นนา ๕

๐

ตอนท่ี ๒ จงระบวุ า่ ตัวเลขต่อไปนเี้ ปน็ เลขในธรรมหรือโหรา พร้อมทงั้ บอกว่าตรงกบั ตวั เลขใดใน
ภาษาไทย

ข้อ ชนิดของ ตวั เลขใน ขอ้ ชนดิ ของ ตวั เลขใน
ตวั เลขใน ภาษาไทย ตวั เลขใน ภาษาไทย
๑. ๑ ภาษาล้านนา ๑๑. 3 ภาษาลา้ นนา
๒. 1 ๑๒. ๒
๓. ๗ ๑๓. 7
๔. 6 ๑๔. ๑๐
๕. 9 ๑๕. ๖
๖. ๓ ๑๖. 4
๗. 10 ๑๗. 8
๘. ๙ ๑๘. ๔
๙. 2 ๑๙. 5
๑๐. ๕ ๒๐. ๘

๖ แบบฝกึ หดั อ่านเขียนภาษาล้านนาเบอื้ งต้น

ตอนท่ี ๓ จงจบั คู่ตัวเลขในภาษาไทยกลางกับตวั เลขในภาษาล้านนาตอ่ ไปให้ให้ถูกต้อง

๑. ............ 5 ก. 1
๒. ............ ๘ ข. ๕
๓. ............ 1 ค. 4
๔. ............ ๔ ง. ๖
๕. ............ 9 จ. 3
๖. ............ 2 ฉ. 6
๗. ............ 3 ช. 9
๘. ............ ๖ ซ. ๑๐
๙. ............ 7 ฌ. ๑
๑๐. ............ ๑๐ ญ. 10
ฎ. ๓
ฏ. 8
ฐ. ๗
ฑ. ๘
ฒ. 2
ณ. ๙
ด. ๔
ต. 7
ถ. 5

บทที่ ๑ ตัวเลขในภาษาลา้ นนา ๗

ตอนท่ี ๔ จงเขยี นตวั เลขต่อไปนีด้ ว้ ยภาษาลา้ นนา …………………………
…………………………
๑. 21 ………………………… ๕. ๗๘ …………………………
๒. 35 ………………………… ๖. ๙๓ …………………………
๓. ๔๐ ………………………… ๗. 54
๔. ๑๗ ………………………… ๘. 66

บทท่ี ๒
พยญั ชนะในภาษาลา้ นนา

เม่ือเทียบพยัญชนะในภาษาล้านนากับพยัญชนะในภาษาไทยกลางท้ัง ๔๔ ตัว สามารถ
เทยี บได้ดังน้ี

กขฃคฅฆ
กข ฃคฅฆ
ง จฉชซฌ
งจฉชซฌ
ญฎฏ ฐ ฑฒ
ญฎฏฐฑฒ
ณด ต ถ ท ธ
ณดตถทธ
นบปผฝพ
นบปผฝพ
ฟภม ย ร ล
ฟภมยรล
ว ศษส หฬ
วศษสหฬ
อฮ
อฮ

จากการเทียบพยัญชนะในภาษาล้านนากับพยัญชนะในภาษาไทยกลางข้างต้น แสดงให้
เห็นว่า พยัญชนะในภาษาล้านนาตัว ด ใช้แทนพยัญชนะในภาษาไทยกลางได้ ๓ ตัว คือ ฎ ด
และ ฑ

บทที่ ๒ พยัญชนะในภาษาล้านนา ๙

แบบฝกึ หัด

ตอนท่ี ๑ จงฝึกเขียนพยญั ชนะในภาษาล้านนาต่อไปน้ี อย่างน้อยตัวละ ๑๐ ครั้ง

ก

ข

ฃ

ค

ฅ

ฆ

๑๐ แบบฝึกหดั อ่านเขยี นภาษาล้านนาเบ้อื งต้น

ง
จ
ฉ
ช
ซ
ฌ

บทที่ ๒ พยญั ชนะในภาษาลา้ นนา ๑๑

ญ
ฎ
ฏ
ฐ
ฒ
ณ

๑๒ แบบฝึกหดั อ่านเขยี นภาษาล้านนาเบ้อื งต้น

ต
ถ
ท
ธ
น
บ

บทที่ ๒ พยญั ชนะในภาษาลา้ นนา ๑๓

ป
ผ
ฝ
พ
ฟ
ภ

๑๔ แบบฝึกหดั อ่านเขยี นภาษาล้านนาเบ้อื งต้น

ม
ย
ร
ล
ว
ศ

บทที่ ๒ พยญั ชนะในภาษาลา้ นนา ๑๕

ษ
ส
ห
ฬ
อ
ฮ

๑๖ แบบฝึกหดั อา่ นเขียนภาษาล้านนาเบอ้ื งตน้

ตอนท่ี ๒ จงบอกการออกเสยี งของพยญั ชนะในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปนี้

พยัญชนะ ก ข ค ฆ ง
ญ
การออกเสยี ง ณ
น
พยญั ชนะ จ ฉ ช ฌ ม
ส
การออกเสียง

พยัญชนะ ฏ ฐ ฑ ฒ

การออกเสยี ง

พยัญชนะ ต ถ ท ธ

การออกเสยี ง

พยญั ชนะ บ ผ พ ภ

การออกเสยี ง

พยญั ชนะ ย ร ล ว

การออกเสียง

พยญั ชนะ ห ฬ อ ฮ

การออกเสยี ง

บทที่ ๒ พยัญชนะในภาษาลา้ นนา ๑๗

ตอนท่ี ๓ จงระบรุ ูปพยัญชนะและการออกเสยี งในภาษาล้านนาของพยญั ชนะตอ่ ไปน้ี

พยัญชนะ พยญั ชนะ การออก พยัญชนะ พยญั ชนะ การออก
ลา้ นนา ไทยกลาง เสยี ง ลา้ นนา ไทยกลาง เสียง

ก ธ

ข น
ฃ บ
ค ป
ฅ ผ
ฆ ฝ
ง พ
จ ฟ
ฉ ภ
ช ม
ซ ย
ฌ ร
ญ ล
ฎ ว
ฏ ศ
ฐ ษ
ฑ ส
ฒ ห
ณ ฬ
ด อ
ต ฮ
ถ อย
ท สส

๑๘ แบบฝึกหดั อ่านเขียนภาษาลา้ นนาเบื้องต้น

ตอนท่ี ๔ จงเตมิ พยัญชนะในภาษาลา้ นนาทข่ี าดหายไปให้ถูกต้อง

กข ค ฆ
ญ
จชฌ
ห
ฐฑ ณ ต
ผ
ท นบ ร

ฝ ภม

ลวศ

อ

ตอนที่ ๕ จงเขียนพยัญชนะในภาษาไทยกลางของพยญั ชนะในภาษาล้านนาต่อไปนี้

๑. ข ฃ ด

……………… ……………… ………………

๒. ค ฅ ศ

……………… ……………… ………………

๓. ส ฉ ษ

……………… ……………… ………………

๔. ฆ ฒ ญ

……………… ……………… ………………

๕. บ ม ป

……………… ……………… ………………

บทที่ ๒ พยญั ชนะในภาษาลา้ นนา ๑๙

๖. ผ ฏ อยฯ ฝ

……………… ……………… ……………… ………………

๗. ภ ห ฮ ล

……………… ……………… ……………… ………………

๘. ก ต ณ พ ฟ

……………… ……………… ……………… ……………… ………………

๙. ง ฬ ช ซ ฌ

……………… ……………… ……………… ……………… ………………

บทท่ี ๓
อกั ษรนำในภาษาลา้ นนา

อกั ษรนำในภาษาล้านนามี ๒ ประเภท ดงั นี้
๑. ห ( ห ) นำอักษร ง ( ง ) น ( น ) ม ( ม ) ย ( ย ) ล ( ล ) และ ว ( ว ) ซ่ึง

ตำแหน่งของพยัญชนะทั้ง ๖ ตัวจะวางไว้ด้านล่างพยัญชนะ ห ( ห ) โดยจะใช้พยัญชนะหาง

แทน การอา่ นอกั ษรนำประเภทนีจ้ ะออกเสียงเปน็ เสยี งเดียว ดงั ตวั อย่างตอ่ ไปน้ี

อักษรนำ รปู เขยี นในภาษาล้านนา คำอา่ น

ห ( ห ) นำ ง ( ง ) หงฯ หงะ

ห ( ห ) นำ น ( น ) หฯน หนะ

ห ( ห ) นำ ม ( ม ) หมฯ หมะ

ห ( ห ) นำ ย ( ย ) หยฯ หยะ

ห ( ห ) นำ ล ( ล ) หลฯ หลฯ หละ

ห ( ห ) นำ ว ( ว ) หฯว หวะ

๒. ส ( ส ) นำหน้าพยัญชนะตัวอื่น การอ่านอักษรนำประเภทนี้จะออกเสียงเป็น ๒

พยางค์ โดยพยางคแ์ รกจะออกเสียงอะครึ่งเสียง พยางค์หลงั จะออกเสียงเหมอื นมี ห นำ เช่น

อกั ษรนำ รปู เขยี นในภาษาลา้ นนา คำอา่ น

ส ( ส ) นำ น ( น ) สฯน สะ – หน…

ส ( ส ) นำ ม ( ม ) สฯม สะ – หม…

ส ( ส ) นำ ย ( ย ) สยฯ สะ – หย…

ส ( ส ) นำ ร ( ร ) สรฯ สะ – หร…

ส ( ส ) นำ ล ( ล ) สลฯ สะ – หล…

ส ( ส ) นำ ว ( ว ) สฯว สะ – หว…

บทที่ ๓ อกั ษรนำในภาษาล้านนา ๒๑

แบบฝกึ หัด

ตอนท่ี ๑ จงฝึกเขียนอกั ษรนำในภาษาล้านนาต่อไปน้ี อย่างนอ้ ยตัวละ ๑๐ ครั้ง

หฯง
ฯ
หฯน
ฯ
หมฯ
ฯ
หยฯ
ฯ
หลฯ
ฯ
หฯว
ฯ

๒๒ แบบฝกึ หดั อา่ นเขียนภาษาลา้ นนาเบื้องต้น

สฯน
ฯ
สฯม
ฯ
สยฯ
ฯ
สรฯ
ฯ
สลฯ
ฯ
สฯว

ฯ

บทที่ ๓ อักษรนำในภาษาลา้ นนา ๒๓

ตอนท่ี ๒ จงระบวุ า่ อักษรนำในภาษาลา้ นนาต่อไปน้ีตรงกับพยัญชนะใดในภาษาไทยกลาง

พยัญชนะใน พยัญชนะใน พยญั ชนะใน พยัญชนะใน
ภาษาลา้ นนา ภาษาไทยกลาง ภาษาลา้ นนา ภาษาไทยกลาง
๑. หฯง …………………… ๗. หนฯ ……………………

๒. สลฯ …………………… ๘. สยฯ ……………………

๓. หมฯ …………………… ๙. หวฯ ……………………

๔. หลฯ ……………………. ๑๐. สฯน ……………………

๕. หยฯ …………………… ๑๑. สฯว ……………………

๖. สฯม ……………………

บทที่ ๔
พยัญชนะควบกลำ้ ในภาษาลา้ นนา

พยัญชนะควบกล้ำในภาษาล้านนามี ๓ ตัว คือ ตัวระ ( ร ) ตัวละ ( ล ) และตัววะ ( ว )

ซง่ึ เทยี บไดก้ ับตวั ร ล และ ว ในภาษาไทยกลาง
๑. พยัญชนะควบกล้ำด้วยตัวระ ( ร )

การควบกล้ำด้วยตัวระ ( ร ) จะใชร้ ะวงหรอื ระโฮง ( g ) วางไวห้ นา้ พยัญชนะทจ่ี ะควบกล้ำ

ส่วนมากจะพบกล้ำพยัญชนะ ๑๐ ตัว คือ ก ( ก ) ข ( ข ) ค ( ค ) จ ( จ ) ต ( ต ) ท ( ท )

พ ( พ ) ส ( ส ) และ บ ( บ ) การอา่ นคำควบกล้ำประเภทนีม้ หี ลกั การดงั ต่อไปน้ี

๑.๑ ถ้าระโฮงควบกล้ำกับพยัญชนะแถวที่ ๑ ของวรรค จะออกเสียงเป็นตัวท่ี ๒
ของวรรคนั้น เท่าท่ีพบมตี ัว ก ( ก ) ต ( ต ) และ บ ( บ )

๑.๑.๑ กร ( กรฯ ) จะออกเสียงเปน็ ข เช่น

กรฯาบฯ กราบ อา่ นวา่ ขาบ

โกรฯฯข โกรธ อา่ นวา่ โขด

กรฯฯ฿ง กรง อ่านว่า ขง

เกรฯงฯ เกรง อ่านวา่ เขง

๑.๑.๒ ตร ( ตรฯ ) จะออกเสยี งเป็น ถ เช่น

ตรฯา ตรา อ่านว่า ถา

ตรฯ ตริ อ่านว่า ถิ

ตรฯฯนด ตระหนดั อ่านวา่ ถนดั

ตรฯสฯรู้ ตรสั รู้ อ่านวา่ ถะหลัดฮู้

๑.๑.๓ บร หรือ ปร ( บรฯ ) จะออกเสยี งเป็น ผ เชน่

บรฯากด฿ฯ ปรากฎ อ่านว่า ผากด๋

บรฯาสาฯท ปราสาท อา่ นว่า ผาสาท

บรฯาถฯานๆ ปรารถนา อา่ นว่า ผาถะนา

บรฯยฯบ เปรยี บ อา่ นว่า เผียบ

บทที่ ๔ พยญั ชนะควบกลำ้ ในภาษาลา้ นนา ๒๕

๑.๒ ถ้าระโฮงควบกล้ำกับพยัญชนะแถวที่ ๓ ของวรรค จะออกเสียงเป็นตัวที่ ๔
ของวรรคนัน้ เทา่ ทพี่ บมี ค ( ค ) ท ( ท ) และ พ ( พ )

๑.๒.๑ คร ( ครฯ ) จะออกเสียงเป็น ฆ เช่น

ครฯ฿วฯ ครัว อ่านวา่ ฆวั

ครฯงฯอ ครอง อ่านวา่ ฆอง

ครฯา่ ฯว ครา่ ว อา่ นว่า ฆา่ ว

เครฯฯอง เคร่ือง อ่านวา่ เฆือ่ ง

๑.๒.๒ ทร ( ทรฯ ) จะออกเสยี งเป็น ธ เช่น

ทรฯามฯ ทราม อ่านว่า ธาม

ทรฯงฯ฿ ทรง อา่ นว่า ธง

ทรฯงวฯ ทรวง อ่านวา่ ธวง

มทั รฯ่ มัทรี อา่ นว่า มัทธี

๑.๒.๓ พร (พรฯ ) จะออกเสยี งเป็น ภ เชน่

พรฯา พร้า อา่ นวา่ ภ้า

พรฯฯก พริก อ่านว่า ภกิ

พรฯอฯม พร้อม อา่ นว่า ภ้อม

เพรฯ เพร้ อ่านว่า เภ้

๑.๓ ถ้าระโฮงควบกล้ำกบั พยญั ชนะแถวท่ี ๒ และ ๔ ของวรรคให้ออกเสียง
พยางค์แรกเปน็ เสยี งอะ เชน่

ขรฯ่ขรฯ ขรขุ ระ อา่ นวา่ ขะหรุขะหระ

gถิ ถริ อา่ นว่า ถะหริ

gธ฿ฯง ธรง อา่ นวา่ ธะรง

gผยฯง เผรยี ง อ่านว่า ผะเหรียง

๒๖ แบบฝึกหัดอ่านเขยี นภาษาล้านนาเบื้องต้น

๒. พยัญชนะควบกลำ้ ดว้ ยตวั ละ ( ล )

การควบกล้ำด้วยตัวละ ( ล ) จะวางตัวละไว้ด้านล่างพยัญชนะท่ีจะควบกล้ำ อน่ึง

พยัญชนะท่ีควบกล้ำด้วยตัวละนิยมใชท้ ัง้ พยัญชนะหลกั ( ล ) และพยัญชนะหาง ซงึ่ เรยี กว่าหางละ

( ) เวลาอา่ นออกเสียงจะไมอ่ อกเสียงตวั ควบกล้ำ เช่น

อกั ษรควบกลำ้ รูปเขียนในภาษาลา้ นนา การออกเสยี งพยัญชนะ

ก ( ก ) ควบกลำ้ ด้วย ล ( ล ) กลฯ กลฯ ก

ม ( ม ) ควบกลำ้ ดว้ ย ล ( ล ) มลฯ มลฯ ม

ป ( ป ) ควบกลำ้ ด้วย ล ( ล ) ปลฯ ปลฯ ป

๓. พยัญชนะควบกล้ำดว้ ยตวั วะ ( ว )

การควบกลำ้ ดว้ ยตัววะ ( ว ) จะวางตวั วะไว้ดา้ นลา่ งพยญั ชนะท่จี ะควบกล้ำ เช่น

อักษรควบกล้ำ รปู เขียนในภาษา รปู เขียนในภาษาไทย
ล้านนา กลาง

ก ( ก ) ควบกล้ำด้วย ว ( ว ) กฯว กว

ข ( ข ) ควบกลำ้ ด้วย ว ( ว ) ขวฯ ขว

ง ( ง ) ควบกลำ้ ด้วย ว ( ว ) งวฯ งว

จ ( จ ) ควบกล้ำดว้ ย ว ( ว ) จวฯ จว

ย ( ย ) ควบกลำ้ ด้วย ว ( ว ) ยวฯ ยว

ท ( ท ) ควบกล้ำด้วย ว ( ว ) ทฯว ทว

น ( น ) ควบกลำ้ ดว้ ย ว ( ว ) นวฯ นว

ส ( ส ) ควบกล้ำดว้ ย ว ( ว ) สฯว ลว

อ ( อ ) ควบกลำ้ ด้วย ว ( ว ) อวฯ อว

หล ( หลฯ ) ควบกล้ำดว้ ย ว ( ว ) หลฯว ทลว

หย ( หยฯ ) ควบกล้ำดว้ ย ว ( ว ) หยฯว หยว

บทท่ี ๔ พยญั ชนะควบกลำ้ ในภาษาลา้ นนา ๒๗

การอา่ นคำท่ผี สมดว้ ยระโฮง ( g- )

เกษม ศิริรัตน์พิริยะ (๒๕๔๘, หน้า ๑๓๕ - ๑๓๖) ได้กล่าวว่า คำท่ีควบกล้ำด้วยตัว ร ใน
ภาษาไทยกลาง ในภาษาล้านนา เรียกว่า “ตัวไหล” โดยจะใช้สัญลักษณ์ g - แทนตัว ร ซ่ึง

สัญลักษณ์น้ีมีชื่อเรียกหลายชื่อ เช่น ระวง ระโว้ง ระโฮง หรือโฮง หมายถึง โรงซ่ึงเป็นที่อยู่ของ
พยัญชนะควบกล้ำ โดยจะมีตำแหน่งอยู่หน้าพยัญชนะ สำหรับพยัญชนะที่มีสัญลักษณ์ g - กำกับ

จะเรียกชื่อพยญั ชนะนน้ั ว่า “ตัวอยู่โฮง”
“ตัวไหล” เมื่อผสมเป็นคำ เรียกว่า “คำตัวไหล” และจะอ่านไหลเสียงจากเสียงพยัญชนะ

ท่ีมีระโฮงกำกับอยู่ ไปเป็นเสียงของพยัญชนะแถวถัดไปในวรรคเดียวกัน เม่ือใส่ระโฮงกำกับ
พยัญชนะ ๖ ตัว คือ ก ( ก ) ค ( ค ) ต ( ต ) ท ( ท ) ป ( ป ) และ พ ( พ ) สำหรับพยัญชนะ

ตัวอื่นแม้จะมีระโฮงกำกับอยู่ จะอ่านแบบอักษรนำ หรืออ่านออกเสียงพยัญชนะสองตัวควบกัน
หรืออา่ นออกเสยี งเฉพาะตวั อยู่โฮง โดยไมม่ กี ารไหลเสียง

หลักการไหลเสียงดังกลา่ วข้างต้น สามารถแสดงในรปู ตารางได้ดังนี้

ในวรรค ๑๒ ๓๔ ๕

แถว กรฯ ออกเสยี ง ข ครฯ ออกเสียง ฆ ง
วรรค จฉ ชฌ ญ
ฏฐ ฑฒ ณ
พยัญชนะวรรค กะ ตรฯ ออกเสียง ถ ทรฯ ออกเสยี ง ธ น
บรฯ ออกเสียง ผ พรฯ ออกเสียง ภ ม
พยัญชนะวรรค จะ

พยญั ชนะวรรค ฏะ

พยัญชนะวรรค ตะ

พยัญชนะวรรค ปะ

๒๘ แบบฝึกหดั อ่านเขียนภาษาล้านนาเบอ้ื งตน้

แบบฝกึ หัด

ตอนที่ ๑ จงฝกึ เขยี นพยญั ชนะควบกลำ้ ในภาษาลา้ นนาต่อไปน้ี อยา่ งน้อยตวั ละ ๑๐ ครั้ง

กรฯ

ขรฯ

ครฯ

จรฯ

ตรฯ

บทท่ี ๔ พยัญชนะควบกลำ้ ในภาษาลา้ นนา ๒๙

ทรฯ
พรฯ
สรฯ
บรฯ
กลฯ
มลฯ

๓๐ แบบฝกึ หัดอ่านเขยี นภาษาลา้ นนาเบอื้ งต้น

ปลฯ
กวฯ
ขฯว
งฯว
จวฯ
ยวฯ

บทท่ี ๔ พยัญชนะควบกลำ้ ในภาษาล้านนา ๓๑

ทวฯ
นวฯ
สฯว
อฯว
หลวฯ
หยวฯ

๓๒ แบบฝึกหดั อา่ นเขียนภาษาลา้ นนาเบอื้ งตน้

ตอนที่ ๒ จงบอกพยัญชนะในภาษาไทยกลางของอักษรนำและพยัญชนะควบกล้ำในภาษา
ลา้ นนาตอ่ ไปน้ี

พยญั ชนะใน พยัญชนะใน พยัญชนะใน พยัญชนะใน
ภาษาล้านนา ภาษาไทยกลาง ภาษาลา้ นนา ภาษาไทยกลาง
๑. สนฯ ๗. คลฯ

๒. บรฯ ๘. ่จฯว

๓. ่หฯว ๙. ตรฯ

๔. ่มลฯ ๑๐. ่อวฯ

๕. ่สยฯ ๑๑. พรฯ

๖. ฯทรฯ ๑๒. ่กลฯ

ตอนท่ี ๓ จงจับคู่พยัญชนะในภาษาล้านนากับพยัญชนะในภาษาไทยกลางต่อไปน้ี โดยนำ
ตวั อกั ษรหน้าตัวเลอื กเตมิ ลงในช่องวา่ ง

……………….. ๑. กรฯ ก. หลว
……………….. ๒. พรฯ ข. หลย
……………….. ๓. ครฯ ค. หน
……………….. ๔. หฯน ง. คร
……………….. ๕. หมฯ จ. สว
……………….. ๖. หลฯ ฉ. หล
……………….. ๗. สลฯ ช. ยว
……………….. ๘. หลฯว ซ. กร
……………….. ๙. ยฯว ฌ. หม
……………….. ๑๐. สวฯ ญ. พร
ฏ. สล

บทท่ี ๕
สระในภาษาลา้ นนา

สระในภาษาล้านนาแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท ดงั นี้
๑. สระลอย คือ สระท่ีใช้เขียนต้นคำในกรณีท่ีคำนั้นพยางค์แรกเป็นเสียงสระ ส่วนมาก
จะพบในศัพทท์ ม่ี าจากภาษาบาลี มที ั้งหมด ๘ ตวั ในภาษาลา้ นนาจะเรียกสระลอยวา่ “ตว๋ั ” ดงั นี้

รปู อ อา พฯง พยงฯ ฯ x X G โอ
คำอา่ น ตั๋วอ๋ะ ตั๋วอา ตวั๋ อิ๋ ตวั๋ อี ตั๋วอุ๋ ต๋วั อู ต๋ัวเอ้ ตัวโอ้

๒. สระจม คือ สระท่ีใช้ผสมกับพยัญชนะเพื่อให้เกิดเป็นคำ ในภาษาล้านนาจะเรยี กสระ
เหล่านี้ว่า “ไม้” เพ่ือให้เข้าใจได้ง่ายข้ึนจะเทียบกับการแบ่งเสียงสระในภาษาไทยกลาง ดัง
รายละเอยี ดต่อไปน้ี

๑) สระเดี่ยว คำเรยี ก สระในภาษา สระใน คำเรียก
สระในภาษา สระใน ลา้ นนา ภาษาไทย
ไมก้ ๋ะ ไมก้ า๋ น้อย
ลา้ นนา ภาษาไทย ไม้กิ๋ -า กลาง ไมก้ ๋ี
กลาง ไมก้ ึ๋ -ิ -า ไม้กื๋
ไมก้ ุ๋ -ิ ไม้กู๋
-ะ - ะ ไม้เก๋ะ -ิ - ไมเ้ ก๋
ไม้แก๋ะ เ- ไม้แก๋
-ิ - ไม้เก๋าะ แ- - ไมก้ ๋อ
ไมเ้ ก๋อะ -ิอฯ ไม้เก๋อ
-ิ - ไม้โก๋ะ เ–ิอฯิ - ไมโ้ ก๋
โ-
-ิ - เ-

เ-ะ เ-ะ แ-

แ-ะ แ-ะ -อ

โ – ฯอะ เ - าะ เ-อ

เ-อฯะ เ – อะ โ-

โ-ะ โ - ะ

๓๔ แบบฝกึ หัดอ่านเขยี นภาษาล้านนาเบือ้ งตน้

นอกจากนี้ สระในภาษาลา้ นนายังมรี ปู สระเพมิ่ ขนึ้ อีก ๒ รูป ได้แก่
-ๅ ตรงกบั สระอา ( -า ) ในภาษาไทยกลาง เรียกว่า ไม้กา๋ โว้ง
เ - า ตรงกับสระโอ ( -โ ) ในภาษาไทยกลาง เรียกว่า ไมโ้ กใ๋ นธรรม

๒) สระประสม คำเรียก สระในภาษา สระใน คำเรยี ก
สระในภาษา สระใน ล้านนา ภาษาไทย
ไมเ้ กี๋ยะ ไม้เก๋ีย
ล้านนา ภาษาไทย ไม้เกื๋อะ เ – ยฯ กลาง ไม้เก๋ือ
กลาง ไมก้ ๋ัวะ เ -ิิฯออ เ –ี ย ไม้กวั๋

เ -ิยฯะ เ -ี ยะ -฿วฯ เ-ือ

เ - ิฯออ ะ เ – ือะ -ั ว

-ะฯว฿ -ั วะ

๓) สระเกนิ

ตามตำราหลักภาษาไทยของพระยาอปุ กติ ศิลปสารจะกลา่ วว่าสระเกินในภาษาไทย มี

๘ เสียง ได้แก่ อำ ( -ำ ) ไอ ( ไ - ) ใอ ( ใ - ) เอา ( เ – า ) รึ ( ฤ ) รือ ( ฤๅ ) ลึ ( ฦ ) ลือ ( ฦๅ ) แต่

นกั ภาษาศาสตรก์ ลา่ วว่าสระเกินไม่ถือว่าเป็นเสยี งสระ เพราะมีเสียงพยัญชนะประสมอยู่ อย่างไรก็

ตาม ในท่ีน้ีจะถือว่าสระเกินเป็นสระประเภทหนึ่ง เนื่องจากจะได้เข้าใจและจดจำรูปสระในภาษา

ล้านนาไดง้ ่ายขึ้น

สระในภาษา สระใน คำเรยี ก สระในภาษา สระใน คำเรยี ก

ลา้ นนา ภาษาไทย ล้านนา ภาษาไทย

กลาง กลาง

- ิา - ำ ไม้กำ๋ ไ - ไ - ไมไ้ กย๋

เ - ิา เ - า ไม้เก๋า ใ - ใ - ไม้ไก๋ย

นอกจากน้ยี งั ได้เพมิ่ รปู สระขนึ้ มาอีก ๒ รปู ไดแ้ ก่
เ - ยยฯ ตรงกบั สระไอ ( เ - ยยฺ ) ในภาษาไทยกลาง เรยี กวา่ ไมไ้ ก๋ย

ไ – ยฯ ตรงกบั สระไอ ( ไ - ยฺ ) ในภาษาไทยกลาง เรียกว่า ไม้ไกย๋ บาลี

บทที่ ๕ สระในภาษาลา้ นนา ๓๕

จากตารางข้างต้นจะเห็นว่าสระในภาษาล้านนาไม่มี รึ ( ฤ ) รือ ( ฤๅ ) ลึ ( ฦ )
ลือ ( ฦๅ ) ซึ่งจากการศึกษาเอกสารและตำราเก่ียวกับภาษาล้านนายังไม่พบว่ามีผู้ใดกล่าวว่า ฤ ฤๅ
ฦ ฦๅ เป็นสระในภาษาล้านนาเลย ยกเว้น ลมูล จันทร์หอม (๒๕๔๒, หน้า ๑๑๔) ท่ีได้กล่าวถึง ฤ
และ ฦ ไว้ในสว่ นของสระเกนิ ว่ามีรูปสระดงั น้ี

สระใน สระใน คำเรียก สระในภาษา สระใน คำเรียก
ภาษา ภาษาไทย ตั๋วรึ ลา้ นนา ภาษาไทย ตวั๋ ลึ
ลา้ นนา
รฤ กลาง รฦ กลาง

ฤ ฦ

การใชร้ ูปสระ

๑. ไมก้ ะ๋ ( - ะ )

๑.๑ อักษรล้านนาทุกตัวไม่นิยมใส่สระอะ (– ะ) เพราะอักษรล้านนามีเสียงอะอยู่ใน
ตัวแลว้

๑.๒ คำโบราณนิยมใส่สระอะ (– ะ) แทนตัว ก ( ก ) สะกด เรียกว่า “กะปูยาด”
เช่น พวก ( พวฯะ ) บอก ( บะอฯ ) มอก ( มอะฯ )

๑.๓ บางครง้ั ใชแ้ ทนไม้ไตค่ ู้ ( -็ ) ได้บา้ ง เชน่ เจ็ด ( เจฯดะ ) เหิบเป็ด ( เหบฯเปฯดะ )
๒. ไมก้ า๋ น้อย ( - า ) และ ไม้กา๋ โว้ง ( - ๅ )

๒.๑ ไม้ก๋าน้อย ( - า ) ใช้กับพยัญชนะโดยทั่วไป เช่น กา ( กา ) พา ( พา ) มา
( มา )

๒.๒ ไม้กา๋ โว้ง ( - ๅ ) มหาวิทยาลยั มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชยี งใหม่

(มปป., หน้า ๑๗) และ ลมูล จันทร์หอม (๒๕๔๒, หน้า ๑๔๘) ได้ระบุว่า นิยมใช้กับพยัญชนะ ๕
ตัว ไดแ้ ก่ ค ( ค ) ท ( ท ) ธ ( ธ ) บ ( บ ) ว ( ว )

ส่วน เรณู วชิ าศิลป์ (๒๕๔๓, หน้า ๘๘) กลา่ วว่า ไม้ก๋าโว้งใช้กบั ตวั อักษร ๕ ตัว ได้แก่
ค ( ค ) ท ( ท ) ธ ( ธ ) ว ( ว ) จ ( จ ) เช่น คารโว ( คารฯ เวาฯ ) ทารกา ( ทารฯ กา ) ศรัทธา
( สทธาฯ ฯ ) ธานี ( ธาฯน ) บาลี ( บาลฯ ) บารมี ( บารฯ ม ) วา ( วาฯ ) วา่ ( วา่ ฯ )

๓๖ แบบฝึกหัดอา่ นเขยี นภาษาลา้ นนาเบ้อื งต้น

๓. ไม้โก๋ ( โ - ) และไมโ้ กบ๋ าลี ( เ – า )
๓.๑ ไม้โก๋ ( โ - ) นิยมใช้เขียนคำท่ัว ๆ ไป เช่น หมากโอ ( หมาฯ โกฯ อ ) โบราณ

( โบราณฯ )
๓.๒ ไม้โก๋บาลี ( เ – า ) ใช้เขียนคำที่มาจากภาษาบาลี เช่น โหนตุ ( เหานตฯิ)

โยสนนิสินโน ( เยาสนสฯน เนนฯ)า ยกเว้นคำท่ีขึ้นต้นด้วยสระลอยจะใช้ตั๋วโอ้ ( โอ้ ) เช่น โอปนยิโก
( โอ้บนยเกา )

๔. ไม้กอ๋ ( -ิฯอ )
๔.๑ ใชเ้ ขยี นคำท่ีไม่มตี วั สะกด เช่น พอ ( พอฯ ) ซอ ( ซํ)ฯอ หมอ ( หอฯมิ)

๕. ไมไ้ ก๋ ( ไ -, ใ -, ไ – ยฯ ) และ ไมไ้ ก๋ยบาลี ( เ - ยยฯ )
๕.๑ นิยมใชก้ บั คำโดยทั่วไป เชน่ นำ้ ใส ( นิใส )
๕.๒ คำท่ีมาจากภาษาบาลีใช้ เ - ยยฯ หรือ ไ – ยฯ เช่น โสภาเสยย (เสาภาเสยยฯ)

ไทยธรรม ( ไทยฯธมมมฯ ฯร )

บทที่ ๕ สระในภาษาล้านนา ๓๗

แบบฝึกหัด

ตอนท่ี ๑ จงฝกึ เขยี นสระในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปนี้ อยา่ งน้อยตัวละ ๑๐ คร้งั

อ

อา

พงฯ
ฯ
พยงฯ ฯ
ฯ
³

´

๓๘ แบบฝึกหัดอา่ นเขยี นภาษาลา้ นนาเบอื้ งตน้

G
โอ
-ะ
-า
-ๅ
-ิิ
-ิ

บทที่ ๕ สระในภาษาล้านนา ๓๙

-ิิ
-ิิ
-ิ
-ิ
เ-ะ
เ-
แ-ะ

๔๐ แบบฝกึ หัดอา่ นเขยี นภาษาลา้ นนาเบ้อื งตน้

แ-

โ - ฯะอ

-ฯอิ

เ-ิิอะฯ

เ - ิอฯ ฯ
ิฯ
โ-ะ

โ-

บทที่ ๕ สระในภาษาล้านนา ๔๑

เ-า

เ-ยฯะ

เ-ยฯ
ฯ
เ-ิอฯิอ ะ

เ-ิิฯออ

-฿ฯวะ

-฿วฯ

๔๒ แบบฝึกหดั อ่านเขยี นภาษาล้านนาเบื้องตน้

-ิา
ไ-
ใ-
ไ-ยฯ
เ-ยยฯ
เ-ิา

บทที่ ๕ สระในภาษาล้านนา ๔๓

ตอนท่ี ๒ จงเขียนสระในภาษาไทยกลางของสระในภาษาล้านนาต่อไปน้ี พร้อมทั้งบอกชื่อของ
สระนัน้ ๆ ด้วย

สระในภาษาลา้ นนา -ิิ -ิิ -ิิ -ิิ -ิ -ิ
สระในภาษาไทยกลาง เ-ะ เ - เ –อฯิะ เ - อิฯ โ - ะ โ-
ชื่อเรยี ก แ-ะ แ - - ะ - า โ –ฯะอ -ิอฯ
เ - ยฯะ เ - ยฯ เ -ิฯอิอะ เ -อิอฯ -ะ฿วฯ -ว฿ฯ
สระในภาษาล้านนา - ิา ไ - ใ - เ -ิา รฤ รฦ
สระในภาษาไทยกลาง
ชื่อเรียก

สระในภาษาลา้ นนา
สระในภาษาไทยกลาง
ชอื่ เรียก

สระในภาษาลา้ นนา
สระในภาษาไทยกลาง
ช่ือเรียก

สระในภาษาลา้ นนา
สระในภาษาไทยกลาง
ชือ่ เรยี ก

๔๔ แบบฝกึ หัดอ่านเขียนภาษาลา้ นนาเบ้ืองต้น

ตอนท่ี ๓ จงเขียนเครื่องหมาย หน้าข้อความท่ีกล่าวถูกต้อง และเขียนเครื่องหมาย
หน้าขอ้ ความทกี่ ลา่ วไม่ถูกตอ้ ง

…………… ๑. ถา้ จะเขยี นคำที่มาจากภาษาบาลีซ่งึ ประสมดว้ ยสระโอต้องใชร้ ูปสระ โ -
…………… ๒. สาเหตุท่ตี ้องใช้ไม้ก๋าโว้ง ( -ๅ ) กับพยัญชนะทัง้ ๕ ตัว เนื่องจากถ้าใช้ไม้ก๋า ( - า )

อาจทำใหเ้ ข้าใจวา่ เปน็ พยัญชนะตัวอ่ืน
…………… ๓. สระเอือ ( เ –อิอฯ ) เปน็ สระที่ตอ้ งลดรปู เมอ่ื มีตวั สะกด
…………… ๔. ตั๋วอะ๋ ( อ ) เป็นสระจมในภาษาล้านนา
…………… ๕. การท่ีเสียงสระไอมีรูปแทนได้หลายรูป เนื่องจากต้องการให้ผู้ใช้เลือกใช้รูปใดรูป

หนึ่งตามความพอใจ
…………… ๖. รูปสระเอาในภาษาล้านนา คอื เ -ิา
…………… ๗. สระโอะ ( โ - ะ ) เมือ่ มีตัวสะกดต้องเปลยี่ นรูปเป็น -฿
…………… ๘. สระลอยจะใช้เขยี นเฉพาะคำท่พี ยางคแ์ รกเปน็ เสียงสระเทา่ นน้ั
…………… ๙. สระอะ ( - ะ ) ในภาษาล้านนาบางคร้ังไม่ได้ทำหน้าท่ีเป็นแค่สระอะเพียงอย่าง

เดียว
…………… ๑๐.สระจมกับสระลอยสามารถใช้แทนกนั ไดใ้ นบางโอกาส

บทที่ ๖
วรรณยกุ ต์ในภาษาลา้ นนา

รปู วรรณยกุ ต์

รูปวรรณยุกต์ในภาษาล้านนามี ๒ รูป ได้แก่

รูปวรรณยกุ ตใ์ น คำเรยี ก รปู วรรณยกุ ต์ คำเรียก

ภาษาไทยกลาง ในภาษาลา้ นนา ไมเ้ หยาะ
ไม้ขอชา้ ง
-่ ไมเ้ อก -่

-้ ไมโ้ ท -่

เสยี งวรรณยกุ ต์

เสียงวรรณยุกต์ในภาษาล้านนามีมากกว่าเสียงวรรณยุกต์ในภาษาไทยกลาง คือ มีอยู่ ๖
เสียง ไดแ้ ก่

๑. เสียงสามญั จะพบในคำท่ีเปน็ อักษรกลางและอักษรตำ่ คำเปน็
๒. เสียงเอก จะพบในคำท่ีเป็นอกั ษรสูงและอักษรกลางท้ังคำเป็นและคำตาย
๓. เสยี งโท จะพบในคำทีเ่ ปน็ อักษรตำ่ ทั้งคำเป็นและคำตาย
๔. เสียงตรี จะพบในคำทเี่ ปน็ อักษรต่ำทง้ั คำเป็นและคำตาย
๕. เสียงโทพิเศษ (เสียงตรีเพี้ยน) เป็นเสียงที่ผสมระหว่างเสียงตรีกับเสียงโท ข้ึนต้นเป็น
เสียงตรี แล้วลดลงเป็นเสยี งโท ซึ่งจะไม่มีในภาษาไทยกลาง จะพบมากในคำท่ีเป็นอกั ษรกลางและ
อกั ษรสงู คำเปน็ และคำท่ีเป็นอกั ษรต่ำเสยี งยาว
๖. เสียงจตั วา จะพบในคำที่เป็นอักษรสงู และอกั ษรต่ำคำเป็นและคำทเี่ ป็นอกั ษรกลางคำ
เปน็ บางคำ
เสียงวรรณยุกต์ของคำในภาษาล้านนาบางคำมีเสียงวรรณยุกต์ไม่ตรงกับเสียงวรรณยุกต์
ของคำในภาษาไทยกลาง เนื่องจากมีพ้ืนเสียงวรรณยุกต์ท่ีแตกต่างกัน การที่จะผันวรรณยุกต์ใน
ภาษาลา้ นนาไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งจะตอ้ งมคี วามรเู้ ก่ยี วกบั อักษร ๓ หมู่ และหลกั การผันวรรณยกุ ต์

๔๖ แบบฝึกหัดอา่ นเขยี นภาษาลา้ นนาเบ้อื งต้น

อกั ษร ๓ หมู่

อักษร ๓ หมู่ในภาษาล้านนาแตกต่างจากอักษรสูง อักษรกลาง และอักษรต่ำในภาษาไทย
กลาง ดงั ตอ่ ไปนี้

๑. อักษรสงู พ้ืนเสียงวรรณยุกต์ของอกั ษรสูงเปน็ เสียงวรรณยุกต์จตั วา มี ๑๖ ตัว ดังนี้
ก ข ฃ จ ฉ ฏ ฐต

กขฃจฉฏฐต
ถปผฝศษสห

ถปผฝศษสห
อย่างไรก็ตาม ผู้เช่ียวชาญด้านภาษาล้านนาก็แบ่งจำนวนอักษรสูงไว้ไม่เท่ากัน เช่น
สมเจตน์ วิมลเกษม (มปป., หน้า ๒๓) ได้กล่าวว่ามี ๑๓ ตัว โดยไม่นับ ฃ ( ฃ ) ป ( ป ) ศ ( ศ )
ส่วน เรณู วิชาศิลป์ (๒๕๔๓, หน้า ๘๖) ได้กล่าวว่ามี ๒๒ ตัว โดยเพ่ิม หง ( หฯง ) หน ( หนฯ ) หม
( หมฯ ) หย ( หยฯ ) หล ( หลฯ ) และ หว ( หวฯ )

ตัว ไดแ้ ก่ ๒. อักษรกลาง พ้ืนเสียงวรรณยุกต์ของอักษรกลางเป็นเสียงวรรณยุกต์สามัญ มี ๔

ด บ อ อยฯ
ฎ ด ฑ บ อ อย

๓. อักษรต่ำ พื้นเสียงวรรณยุกต์ของอักษรต่ำเป็นเสียงวรรณยุกต์สามัญ มี ๒๓ ตัว
ไดแ้ ก่

ค ฅฆง ช ซ ฌญ

ค ฅ ฆ ง ช ซฌญ
ฒณท ธ น พฟภ

ฒณท ธ น พ ฟ ภ
มยรลวฬฮ

มย ร ล วฬฮ