รวมเล่มวิชาการอ่านเเละการเขียนอักษรล้านนา

บทท่ี ๙ ตวั สะกดและโครงสร้างของคาทมี่ ีตวั สะกดในภาษาล้านา ๙๗

ตอนท่ี ๑๕ จงเขียนคำต่อไปนี้เปน็ ภาษาลา้ นนา

๑. แกว้ เดียว
๒. ผิวเหี่ยว
๓. สิวสาว
๔. หาวแลว้
๕. แอวก่ิว
๖. ส่ิวลาว
๗. ขาวเขยี ว
๘. แถวยาว
๙. ชาวยวิ
๑๐. แพรวพราว
๑๑. แนวเล้ียว
๑๒. เค้ยี วขา้ ว
๑๓. นิ้วเรียว
๑๔. เส้ียวเดียว
๑๕. สาวลาว

๙๘ แบบฝึกหัดอา่ นเขยี นภาษาล้านนาเบอื้ งต้น

ตอนที่ ๑๖ จงอา่ นคำในภาษาล้านนาตอ่ ไปนี้

๑. แมขวฯ้ าฯว ……………………………………………………….
๒. ดาฯวขยฯว ……………………………………………………….
๓. หยฯวแลฯฯว ……………………………………………………….
๔. แอฯสว าวฯ ……………………………………………………….
๕. แนวฯรฯว้ ……………………………………………………….
๖. นดฯว้ ยฯว ……………………………………………………….
๗. ผวขฯ าฯว ……………………………………………………….
๘. วาวฯแววฯ ……………………………………………………….
๙. หขวฯ ้าฯว ……………………………………………………….
๑๐. แจแวฯ หฯวว ……………………………………………………….
๑๑. แมวฯหยฯม ฯว ……………………………………………………….
๑๒. ทฯแว ถวฯ ……………………………………………………….
๑๓. สะแดฯแว หวฯ้ ……………………………………………………….
๑๔. ก้าฯวยาฯว ……………………………………………………….
๑๕. ตยฯวยาฯว ……………………………………………………….

บทท่ี ๙ ตัวสะกดและโครงสร้างของคาท่มี ีตัวสะกดในภาษาล้านา ๙๙

ตอนที่ ๑๗ จงเขยี นคำต่อไปนเี้ ปน็ ภาษาล้านนา

๑. หลานสาว
๒. เหลาตอก
๓. ช่วยเหลือ
๔. เหนือใต้
๕. ลาบหมู
๖. เขยใหม่
๗. หนาวใจ
๘. หมายตา
๙. หม้นั สาว
๑๐. หมน่ั การ
๑๑. ขายหนา้
๑๒. หวายดี
๑๓. เหลา้ เถื่อน
๑๔. ไหวหวน่ั
๑๕. เหงาหลบั

๑๐๐ แบบฝกึ หัดอา่ นเขียนภาษาลา้ นนาเบื้องตน้

ตอนท่ี ๑๘ จงอ่านคำในภาษาล้านนาตอ่ ไปนี้

๑. ไมฟ้ าฯก ……………………………………………………….
๒. ดอฯงผักฯ ……………………………………………………….
๓. แผสดฯ ยฯง ……………………………………………………….
๔. จจฯดื างฯ ……………………………………………………….
๕. พฯนด้ื นฯ ……………………………………………………….
๖. ดักฯลฯอบ ……………………………………………………….
๗. บบุ ตี ……………………………………………………….
๘. ลวฯดเลยฯ ……………………………………………………….
๙. โหซ้าวฯ ……………………………………………………….
๑๐. ขาฯวเผกฯ ……………………………………………………….
๑๑. ห้ยฯากมฯ นฯ ……………………………………………………….
๑๒. ยงุ นกฯั ……………………………………………………….
๑๓. ฅา้ งฅฯ าวฯ ……………………………………………………….
๑๔. เตฯกเมะฯอ ……………………………………………………….
๑๕. ครดฯ ดอฯ ……………………………………………………….

บทที่ ๙ ตวั สะกดและโครงสร้างของคาทมี่ ีตวั สะกดในภาษาล้านา ๑๐๑

ตอนท่ี ๑๙ จงเขียนคำตอ่ ไปน้เี ปน็ ภาษาล้านนา

๑. เหง่ือไหล
๒. เหมือนฝัน
๓. อเู้ ล่น
๔. เหมาซ้ือ
๕. ไหวว้ าน
๖. หลาวแหลม
๗. หมาไน
๘. หนานปัน
๙. หมอกเหมย
๑๐. เกยหมู่
๑๑. หลม่ ขอ้ ง
๑๒. หลา้ ขวาย
๑๓. บาปหนา
๑๔. เหมน็ สาบ
๑๕. หมีควาย

๑๐๒ แบบฝกึ หัดอา่ นเขยี นภาษาลา้ นนาเบอ้ื งต้น

ตอนท่ี ๒๐ จงอา่ นคำในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปน้ี

๑. บฯกว ต฿มฯ ……………………………………………………….
๒. ยุบยบฯอ ……………………………………………………….
๓. ค้ยฯวคาบฯ ……………………………………………………….
๔. ฝูงง฿ฯว ……………………………………………………….
๕. ตฯนสี ะแม้งฯ ……………………………………………………….
๖. ตฯวท฿ ากฯ ……………………………………………………….
๗. ทางฯแชะ ……………………………………………………….
๘. รยฯกรฯงอ้ ……………………………………………………….
๙. เดืรอฯ ข้นฯ ……………………………………………………….
๑๐. ชื่นฯชฯ฿มยฯนดี ……………………………………………………….
๑๑. แกอฯง อฯม ……………………………………………………….
๑๒. ทฯวยฯไพ ……………………………………………………….
๑๓. งฯมอ หานาฯยฯ ……………………………………………………….
๑๔. สาฯวจี ……………………………………………………….
๑๕. ถกู ทักฯ ……………………………………………………….

บทที่ ๙ ตัวสะกดและโครงสร้างของคาทม่ี ีตวั สะกดในภาษาล้านา ๑๐๓

ตอนที่ ๒๑ จงเขยี นคำตอ่ ไปนีเ้ ปน็ ภาษาลา้ นนา

๑. กรุงเทพ
๒. เกรงกลวั
๓. ปราบปราม
๔. พริกข้ีหนู
๕. นอนกรน
๖. น้ากรด
๗. ตะไคร่น้า
๘. คร่าหวอด
๙. มะปราง
๑๐. คร่าวซอ
๑๑. ตราเรือใบ
๑๒. หาดทราย
๑๓. คราบน้าลาย
๑๔. แปรปรวน
๑๕. พอ่ ครัวหวั ป่ า

๑๐๔ แบบฝกึ หัดอ่านเขยี นภาษาลา้ นนาเบื้องต้น

ตอนที่ ๒๒ จงอา่ นคำในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปน้ี

๑. หมฯต฿ุ ……………………………………………………….
๒. หอํนฯแหฯน้ ……………………………………………………….
๓. หันฯงหาฯน ……………………………………………………….
๔. แมหงฯ ่ีวฯ ……………………………………………………….
๕. หาวฯ หฯน มฯ ……………………………………………………….
๖. ห่ัรฯว ไหวฯ ……………………………………………………….
๗. ห้ยฯม ฯงหฯดม฿ ……………………………………………………….
๘. ผักฯหฯาว นฯ ……………………………………………………….
๙. หนฯองหลฯวง ……………………………………………………….
๑๐. หัลฯวกแหลฯม ……………………………………………………….
๑๑. แหรฯง หฯาง ยฯ ……………………………………………………….
๑๒. เหัฯมาโหลฯ ……………………………………………………….
๑๓. หลฯาฯหก ลฯายฯ ……………………………………………………….
๑๔. ห้าฯน หฯนาวฯ ……………………………………………………….
๑๕. หักฯม หฯม ……………………………………………………….

บทท่ี ๙ ตวั สะกดและโครงสร้างของคาที่มีตัวสะกดในภาษาล้านา ๑๐๕

ตอนที่ ๒๓ จงเขียนคำตอ่ ไปน้เี ปน็ ภาษาลา้ นนา

๑. ตรีตราจอง
๒. ตรัสคอื คาพูด
๓. ตราบฟ้าดินสลาย
๔. วนั พระไม่ไดม้ ีหนเดียว
๕. ไตรแปลวา่ สาม
๖. ตรึกตรองดู
๗. ผิดเป็นครู
๘. กม้ กราบพระ
๙. ฝนตกโปรยปราย
๑๐. เปรียบเทียบเปรียบเปรย
๑๑. ผา้ แพรของพอ่
๑๒. ครองรักครองเรือน
๑๓. หญา้ แพรกบูชาครู
๑๔. ป่ าดงพงไพร
๑๕. เกริกกอ้ งเกรียงไกร

๑๐๖ แบบฝกึ หดั อา่ นเขียนภาษาลา้ นนาเบ้อื งตน้

ตอนที่ ๒๔ จงอา่ นคำในภาษาลา้ นนาต่อไปน้ี

๑. ห้ยฯาแมฯ อฯว ……………………………………………………….
๒. นงฯัห่ ฯมน ……………………………………………………….
๓. ผา้ ใหมฯ ……………………………………………………….
๔. หนฯวยฯบาห้ัมรฯ ……………………………………………………….
๕. เรืรฯอ ใหฯม ……………………………………………………….
๖. เห้ัลฯาอยฯา ……………………………………………………….
๗. ไห้วสฯ า ……………………………………………………….
๘. เหังาฯ หองฯยฯ ……………………………………………………….
๙. ไหมฯหยฯาบฯ ……………………………………………………….
๑๐. หั้มฯรหมฯายฯ ……………………………………………………….
๑๑. หฯาน ฯมแหลฯม ……………………………………………………….
๑๒. แวฯหด รฯวั ……………………………………………………….
๑๓. หวฯายฯหน้าฯ ……………………………………………………….
๑๔. หฯาว ยฯปา ……………………………………………………….
๑๕. อฯอบหลฯวง ……………………………………………………….

บทท่ี ๙ ตวั สะกดและโครงสร้างของคาท่มี ีตวั สะกดในภาษาล้านา ๑๐๗

ตอนที่ ๒๕ จงเขยี นคำตอ่ ไปนเ้ี ป็นภาษาล้านนา

๑. พอ่ แม่อบรมส่ังสอน
๒. ตอนเรายงั หนอ้ ย
๓. คอ่ ยจดค่อยจา
๔. นาไปทางหนา้
๕. เม่ือใหญ่ข้นึ มา
๖. จะไดเ้ ป็นคนดี
๗. มีวิชาความรู้
๘. ลู่งานหลากหลาย
๙. รับผิดชอบดีมีวนิ ยั
๑๐. สดช่ืนแจ่มใสดูดี
๑๑. มีคนรักมีคนคบ
๑๒. พบปะความสมหวงั
๑๓. ยง่ั ยนื จีรัง
๑๔. ต้งั เน้ือต้งั ตวั
๑๕. บ่กลวั ยากจน

๑๐๘ แบบฝึกหัดอ่านเขยี นภาษาลา้ นนาเบื้องต้น

ตอนท่ี ๒๖ จงอ่านคำในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปนี้

๑. เส้นสฯ ายฯลายฯมื ……………………………………………………….
๒. ถืตวมฯ฿ กฯว฿ ยฯง ……………………………………………………….
๓. โตถ้ ยฯงสยฯงดฯงั ……………………………………………………….
๔. ฟังฯแลฯฯวเจับฯหู ……………………………………………………….
๕. ถูไพถูมา ……………………………………………………….
๖. ป฿ฯกหา้ฯน ปฯหด ัลงฯ ……………………………………………………….
๗. นลฯงั่ ะเมอฯอฅวาฯ ฝมฯ ันฯ ……………………………………………………….
๘. หัดนฯ าฯเว ดืรอฯ บฟนฯ฿ า้ ……………………………………………………….
๙. จําโพฯอะโจะฯอ จ฿งฯ ……………………………………………………….
๑๐. ลงฯไ฿ พเผัาตํฯอเฟืฯงอ ……………………………………………………….
๑๑. เร่ืฯงอ บเปัฯนเร่ืงอฯ มาอู้ ……………………………………………………….
๑๒. สสู าฅฯม ไนฯ พไหนฯมา ……………………………………………………….
๑๓. ´าผ้าทบฯว อฯกอ ตากฯแดดฯ ……………………………………………………….
๑๔. แปฯดกับฯหฯเก฿ ปนสฯั บฯส่ี ……………………………………………………….
๑๕. ถ่ีหๆ าฯงถๆ าตฯง าผํ่หฯอ ื้ดี ……………………………………………………….

บทที่ ๑๐
การเขียนภาษาบาลดี ว้ ยอักษรลา้ นนา

พยัญชนะในภาษาล้านนาจัดตามแบบพยัญชนะวรรคในภาษาบาลี ดังนั้นหลักการเขียน
ภาษาบาลีด้วยอักษรล้านนาจึงใช้หลักการเดียวกับภาษาบาลี เพราะฉะนั้นจึงควรที่จะจดจำ
พยัญชนะวรรคในภาษาบาลีให้แม่นยำ เพื่อจะได้เขียนคำในภาษาบาลีด้วยอักษรล้านนาได้อย่าง
ถกู ตอ้ ง

แถว ๑ ๒ ๓ ๔๕

วรรค ข ค ฆง
ฉ ช ฌญ
พยัญชนะวรรค กะ ก ฐ ฑ ฒณ
ถ ท ธน
พยัญชนะวรรค จะ จ ผ พ ภม
ล วส ห ฬ อ°
พยญั ชนะวรรค ฏะ ฏ

พยญั ชนะวรรค ตะ ต

พยญั ชนะวรรค ปะ บ

เศษวรรค ยร

หลกั เกณฑ์ในการเขียนคำบาลมี ดี ังนี้

๑. พยัญชนะแถวที่ ๑ สะกด พยัญชนะแถวท่ี ๑ กบั ๒ ตาม เชน่
สจจฺ ( สจฯจ ) อตฺตา ( อตฯตา )

วฎฎฺ ( วฏฏฯ ) บปุ ผา ( บุบผาฯ )

อกฺขิ ( อกฯขิ ) อจิ ฺฉา ( อิจาฯฉ )

๒. พยัญชนะแถวที่ ๓ สะกด พยัญชนะแถวที่ ๓ กบั ๔ ตาม เช่น
อคคฺ ี ( อคีคฯ ) พทุ โธ ( พุเทธาฯ )

วิชฺชา ( วิชฯาช ) ปพุ เพ ( บุเพฯพ )

ปพพฺ ชา ( บพพชฯ า ) พยคโฺ ฆ ( พยฯเคฆาฯ )

๑๑๐ แบบฝึกหัดอ่านเขียนภาษาลา้ นนาเบื้องตน้

๓. พยญั ชนะแถวที่ ๕ สะกด พยญั ชนะแถวท่ี ๑ ๒ ๓ ๔ และ ๒ ตาม เชน่
กาญจนา ( กาญจนฯ าฯ ) ขนฺธ์ ( ขน์ธฯ )

ปญฺญา ( ปญญฯา ) ธมฺมํ ( ธมฯมํ )

สนฺติ ( สนิตฯ ) ปญชฺ ร ( บญรฯช )

๔. เศษวรรค เมอ่ื ย ( ย ) ล ( ล ) ส ( ส ) เป็นตัวสะกด ก็ใชต้ วั เดิมเปน็ ตัวตาม เช่น

เสยยา ( เสยยฯา ) วสสํ ( วสสฯ )

กลฺลํ ( กลํฯล ) อสฺโส ( อเสสฯา )

โครงสรา้ งของตวั ข่มตัวซอ้ นในภาษาลา้ นนา

พยัญชนะที่เป็นตัวสะกดตัวตามในภาษาบาลีนั้น ล้านนาเรียกว่า ตัวข่มและตัวซ้อน ใน
การเขียนจะวางตัวสะกดหรือตัวขม่ ไว้ระดับเดยี วกับพยัญชนะตน้ ส่วนตวั ตามหรือตัวซ้อนจะวางไว้
ใต้พยัญชนะสะกด สระของตัวตามจะวางอยู่กับตัวสะกด ซึ่งมีอยู่ ๓ ลักษณะดังนี้ (เกษม
ศริ ริ ตั นพ์ ริ ิยะ, ๒๕๔๘, หน้า ๒๘ - ๓๙, ๑๒๘ - ๑๓๔)

๑. โครงสร้างคำตวั ข่มตวั ซ้อนชัน้ เดียว

พยัญชนะต้น ตวั ข่ม (ตวั สะกด)
ตวั ซอ้ น (ตวั ตาม)

หลักการเขยี น
๑. ตวั ข่มวางไวห้ ลังพยัญชนะต้น โดยใช้พยัญชนะตัวเต็ม ไม่ใช้พยญั ชนะหาง
๒. ตวั ซอ้ นวางไว้ดา้ นล่างตัวข่ม และหากพยัญชนะตัวขม่ นนั้ มีหางให้ใช้หางแทน
๓. หากพยัญชนะตน้ ผสมกับตัวข่มดว้ ยสระอะ ไมน่ ยิ มใสไ่ ม้ซดั ( - ) ไวบ้ นพยัญชนะตน้

๔. สระท่ีผสมกับตัวซ้อน ให้วางสระไว้รอบ ๆ ตัวข่มตามตำแหน่งของสระ ยกเว้นผสม
ดว้ ยสระอุ ( - ) และสระอู ( - ) ให้วางไวด้ า้ นลา่ งตัวซอ้ น

ตัวอยา่ งคำ สมมฺ า ( สมาฯม ) สกขฺ ี ( สกีขฯ )
อตตฺ ( อตตฯ ) ภนเฺ ต ( ภเนฯต ) จกกฺ ํ ( จกฯก )
วตฺถุ ( วตุฯถ )

บทที่ ๑๐ การเขียนภาษาบาลดี ้วยอักษรล้านนา ๑๑๑

๒. โครงสรา้ งตัวข่มตัวซ้อนสองช้นั

พยัญชนะตน้ ตวั ขม่ (ตัวที่ ๑) ตวั ขม่ (ตวั ท่ี ๒)
ตัวซ้อน (ตวั ท่ี ๑) ตัวข่ม (ตัวท่ี ๒)

หลักการเขยี น
๑. ตัวขม่ ตัวท่ี ๑ วางไวห้ ลงั พยัญชนะตน้ โดยใชพ้ ยัญชนะตวั เต็ม ไม่ใชพ้ ยัญชนะหาง
๒. ตัวซ้อนตัวที่ ๑ วางไว้ด้านล่างตัวข่มตัวท่ี ๑ และหากพยัญชนะตัวข่มนั้นมีหางให้ใช้
หางแทน
๓. หากพยัญชนะต้นผสมกับตัวข่มตัวที่ ๑ ด้วยสระอะ ไม่นิยมใส่ไม้ซัด ( - ) ไว้บน

พยัญชนะตน้
๔. สระท่ผี สมกับตัวซอ้ นตวั ที่ ๑ ใหว้ างสระไว้รอบ ๆ ตัวข่มตัวที่ ๑ ตามตำแหน่งของสระ

ยกเวน้ ผสมด้วยสระอุ ( - ) และสระอู ( - ) ใหใ้ สไ่ วด้ ้านล่างตัวซ้อนตวั ที่ ๑

๕. หากตัวซ้อนตัวท่ี ๑ ทำหน้าท่ีเป็นพยัญชนะต้นผสมกับตัวข่มตัวท่ี ๒ หากไม่มีรูปสระ
ปรากฏ แสดงวา่ ตัวซ้อนตวั ท่ี ๑ ผสมกับตัวข่มตัวท่ี ๒ ด้วยไมก้ ๋ะ ( -ะ )

๖. ตัวข่มตัวที่ ๒ วางไว้ด้านหลังตัวข่มตัวท่ี ๑ ทำหน้าท่ีเป็นตัวสะกดของตัวซ้อนตัวที่ ๑
และให้ใช้พยญั ชนะหาง

๗. ตัวซอ้ นตวั ที่ ๒วางไวด้ า้ นล่างตัวข่มตวั ที่ ๒ และหากมหี างใหใ้ ช้พยญั ชนะหาง
๘. หากตัวซ้อนตัวท่ี ๑ ผสมกับตัวข่มตัวท่ี ๒ ด้วยไม้ก๋ะ ( -ะ ) ไม่นิยมใส่ไม้ซัด ( - ) ไว้
ดา้ นบนพยญั ชนะตน้
๙. สระท่ีผสมกับตัวซ้อนตัวท่ี ๒ ให้วางตำแหน่งไว้รอบ ๆ ตัวข่มตัวที่ ๒ ตามตำแหน่ง
ของสระ ยกเว้นผสมดว้ ยสระอุ ( - ) และสระอู ( - ) ให้วางไวด้ า้ นล่างตวั ซอ้ นตวั ท่ี ๒

๑๐.หากตวั ซอ้ นตวั ที่ ๒ ไม่มีรูปสระปรากฏ แสดงวา่ ตัวซอ้ นตวั ท่ี ๒ ผสมกบั ไม้ก๋ะ (-ะ )

ตัวอย่างคำ นกขฺ ตตฺ ( นกตขฯ ฯต ) สมฺปตตฺ ิ ( สมติ )
สมพฺ นฺธ ( สมนฯพ ธฯ ) สมฺพทุ เธ ( สมเฯพุ ทธฯ )
คณฺหนตฺ ุ ( คณนฯห ตฯุ )

๑๑๒ แบบฝึกหัดอ่านเขียนภาษาล้านนาเบ้อื งต้น

๓. โครงสร้างคำตัวขม่ ตวั ซอ้ นสามชน้ั

พยญั ชนะตน้ ตัวข่ม (ตวั ที่ ๑) ตวั ข่ม (ตวั ท่ี ๒) ตวั ข่ม (ตวั ท่ี ๓)
ตวั ซ้อน (ตัวท่ี ๑) ตัวขม่ (ตวั ที่ ๒) ตวั ซอ้ น (ตัวท่ี ๓)

หลกั การเขยี น
๑. ตัวขม่ ตัวที่ ๑ วางไวห้ ลงั พยัญชนะต้น โดยใช้พยัญชนะตวั เต็ม ไมใ่ ช้พยญั ชนะหาง
๒. ตัวซ้อนตัวที่ ๑ วางไว้ด้านล่างตัวข่มตัวที่ ๑ และหากพยัญชนะตัวข่มนั้นมีหางให้ใช้
หางแทน
๓. หากพยัญชนะต้นผสมกับตัวข่มตัวท่ี ๑ ด้วยสระอะ ไม่นิยมใส่ไม้ซัด ( - ) ไว้บน

พยัญชนะต้น
๔. สระที่ผสมกับตัวซ้อนตัวที่ ๑ ให้วางสระไว้รอบ ๆ ตัวข่มตัวท่ี ๑ ตามตำแหน่งของ

สระ ยกเว้นผสมด้วยสระอุ ( - ) และสระอู ( - ) ใหใ้ ส่ไว้ดา้ นลา่ งตัวซ้อนตัวที่ ๑

๕. หากตวั ซ้อนตัวที่ ๑ ทำหน้าท่เี ป็นพยัญชนะตน้ ผสมกับตัวขม่ ตวั ท่ี ๒ หากไม่มรี ูปสระ
ปรากฏ แสดงวา่ ตัวซอ้ นตัวท่ี ๑ ผสมกับตวั ขม่ ตวั ที่ ๒ ดว้ ยไมก้ ะ๋ ( -ะ )

๖. ตวั ข่มตัวที่ ๒ วางไว้ดา้ นหลงั ตัวข่มตวั ท่ี ๑ ทำหน้าท่เี ปน็ ตัวสะกดของตัวซ้อนตัวท่ี ๑
และให้ใชพ้ ยญั ชนะตวั เต็ม ไมใ่ ช้พยัญชนะหาง

๗. ตวั ซ้อนตัวที่ ๒วางไว้ดา้ นล่างตวั ข่มตัวที่ ๒ และหากมหี างใหใ้ ชพ้ ยญั ชนะหาง
๘. หากตัวซ้อนตัวที่ ๑ ผสมกับตัวข่มตัวที่ ๒ ด้วยไม้ก๋ะ ( -ะ ) ไม่นิยมใส่ไม้ซัด ( - ) ไว้
ด้านบนพยัญชนะตน้
๙. สระที่ผสมกับตัวซ้อนตัวที่ ๒ ให้วางตำแหน่งไว้รอบ ๆ ตัวข่มตัวที่ ๒ ตามตำแหน่ง
ของสระ ยกเว้นผสมด้วยสระอุ ( - ) และสระอู ( - ) ให้วางไว้ด้านลา่ งตวั ซ้อนตัวท่ี ๒

๑๐. หากตัวซอ้ นตวั ที่ ๒ ทำหน้าที่เปน็ พยัญชนะต้นผสมกับตวั ข่มตัวท่ี ๓ และไมม่ ีรปู สระ
ปรากฏ แสดงว่าตัวซ้อนตวั ท่ี ๒ ผสมกบั ไมก้ ๋ะ ( -ะ )

๑๑. ตัวข่มตัวที่ ๓ วางไวด้ ้านหลงั ตัวขม่ ตัวที่ ๒ ทำหน้าที่เปน็ ตัวสะกดของตวั ซ้อนตวั ที่ ๒
ใหใ้ ชพ้ ยญั ชนะตวั เต็ม ไมใ่ ช้พยัญชนะหาง

๑๒. ตวั ซอ้ นตัวที่ ๓วางไวด้ า้ นล่างตัวขม่ ตัวที่ ๓ และหากมหี างให้ใชพ้ ยญั ชนะหาง
๑๓. หากตัวซ้อนตัวที่ ๓ ผสมกับตัวข่มตัวที่ ๒ ด้วยไม้ก๋ะ ( -ะ ) ไม่นิยมใส่ไม้ซัด ( - ) ไว้
ดา้ นบนพยัญชนะต้น
๑๔. สระท่ีผสมกับตัวซ้อนตัวที่ ๓ ให้วางตำแหน่งไว้รอบ ๆ ตัวข่มตัวท่ี ๓ ตามตำแหน่ง
ของสระ ยกเว้นผสมดว้ ยสระอุ ( - ) และสระอู ( - ) ให้วางไว้ดา้ นล่างตวั ซ้อนตวั ท่ี ๓

บทที่ ๑๐ การเขียนภาษาบาลีดว้ ยอักษรล้านนา ๑๑๓

๑๕. หากตวั ซ้อนตวั ที่ ๓ ไม่มรี ูปสระปรากฏ แสดงว่าตัวซอ้ นตวั ที่ ๓ ผสมกับไมก้ ๋ะ ( -ะ )

ตวั อยา่ งคำ สมพฺ ทุ ธสสฺ ะ ( สมพฯุทฯสธ สฯ)
ปุญญกเฺ ขตตํ ( บญุ ญฯเกขฯตตฯํ )

นอกจากน้ีเพื่อให้เข้าใจการใช้ตัวสะกดตัวตามมากยิ่งขึ้น มหาวิทยาลัยมหาจุฬา
ลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่ (มปป., หน้า ๔๙) ยังได้สรุปลักษณะของตัวข่มตัวซ้อนไว้
ดงั นี้

ตัวสะกด ตัวตาม ลกั ษณะตัวขม่ ตัวซ้อน ตวั อยา่ งคำ

บบ บบฯ สัปปายะ ( สบปฯาย )

บผ บผฯ บุปผ ( บุบผฯ )

นน นฯน สันน ( สนนฯ ) ขนุ นา ( ขนุ าฯนฯ )

ญญ ญญฯ สญั ญา ( สญญฯา ) ปัญญา ( บญญฯา )

มม มมฯ สมั มา ( สมามฯ ) ธมั มา ( ธมฯาม )

มบ มบฯ สมั ปัตติ ( สมบฯตตฯิ )

มพ มฯพ ตัมพ ( ตมฯพ ) สมั พันธ ( สมพนฯ ธฯ )

สส ฯสสฯ ตสั ส ( ตสสฯ ) วิปัสสนา ( วิบสสฯนาฯ )

ตถ ตฯถ วัตถา ( วตฯถา ) สัตถา ( สตถฯา )

พพ พพฯ สัพพ ( สพพฯ ) สัมพุทธัสส ( สมุฯทพ ฯสธ สฯ )

กษ กษฯ รักษา ( รกษฯา )

กส กสฯ โอกาส ( โอกาสฯ )

ฏฐ ฏฐฯ รฐั บาล ( รฏบบฯฐ าลฯ ) รฏั ฐ ( รฏฯฐ )

๑๑๔ แบบฝึกหัดอา่ นเขียนภาษาล้านนาเบอื้ งตน้

การใชส้ ระลอยในภาษาล้านนาเพ่อื เขียนภาษาบาลี

สระลอยทีใ่ ช้ในภาษาบาลีมี ๘ รปู ใช้เขยี นคำที่ข้ึนตน้ ดว้ ยเสยี งสระเหล่านนั้ ได้เลย เชน่

สระลอย ตัวอยา่ งคำ

อ อหํ (อหํ) อยํ (อยํ)

อตฺตา (อตาฯต ) อรหํ (อรห)ํ

อนนตฺ (อนนตฯ) อนคฆฺ (อนคฆ)ฯ

อา อาการ (อาการ) อาหาร (อาหาฯร)

อาหิต (อาหิต) อานนทฺ (อานนฯท)

อาคม (อาค)มฯ฿ อาวธุ (อาวธุ )

พ อินท์ (พนฯง ฯ)ท อนิ ทา (พฯงนาฯฯท)

อณิ ดู (พฯงณฯดู) อินฺทรฺ ีย (พนงฯ ทรฯียฯ)

อิริยาบถ (พรฯง ยิ าบถ) อิมานิ (พฯงมาน)ิ

อิตถี (พงฯตฯ)ถี

พงฯยฯ อีสาน (พงฯยฯสาน) อสี า (พยฯง ฯสา)

อีโส (พยฯง ฯเสา) อุณาโลม (³ณาโลม)
(³ทาหอฯร) อโุ ภ (³เภา)
³ อุทาหร (³ตฯมต ) อตุ ริ (³ตร)ิ
อตุ ตมะ (³รา) อตู ิ (´ต)ิ
(´กา) เอหิ (µห)ิ
อุรา (µกา) เอวํ (µวํ)
(µสาหํ) เอกทคคฺ (µกทคค)ฯ
´ อูกา (µต)ํ โอสถ (โอสถ)
µ เอกา (โอกาส) โอตฺตปปฺ (โอตฯบต บฯ)
(โอตหริ) โอสถํ (โอสถํ)
เอสาหํ (โอภาสฯ)

เอตํ

โอ โอกาสะ

โอตหริ

โอภาส



๑๑๖ แบบฝึกหดั อา่ นเขียนภาษาลา้ นนาเบอ้ื งตน้

แบบฝึกหดั

ตอนท่ี ๑ จงเขียนคำต่อไปนเ้ี ปน็ ภาษาล้านนา

๑. ภณั ฑะ
๒. มชั ฌะ
๓. วชิ ชา
๔. ปักขะ
๕. สญั ญา
๖. ทสั สะ
๗. ภิกขุ
๘. คนั ถะ
๙. ทิพพะ
๑๐. ทิฏฐิ
๑๑. ญตั ติ
๑๒. ฉนั ทะ
๑๓. องั คะ
๑๔. สังขาร
๑๕. พมิ พา

บทท่ี ๑๐ การเขียนภาษาบาลดี ้วยอกั ษรล้านนา ๑๑๗

ตอนที่ ๒ จงอา่ นคำในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปน้ี

๑. เกณรฯด ……………………………………………………….
๒. นินาฯทฯ ……………………………………………………….
๓. อชชฯ ……………………………………………………….
๔. กมรฯม ……………………………………………………….
๕. จนทฯร ……………………………………………………….
๖. ธมฯมร ……………………………………………………….
๗. ทกุ ฯรขุ ……………………………………………………….
๘. พมิ ฯรพ ……………………………………………………….
๙. บตุ ตฯ ……………………………………………………….
๑๐. เนตตฯร ……………………………………………………….
๑๑. มิจาฉฯ ……………………………………………………….
๑๒. ภเนตฯ ……………………………………………………….
๑๓. บุณณฯ ……………………………………………………….
๑๔. สงฆฯ ……………………………………………………….
๑๕. ยน฿ ตฯร ……………………………………………………….

๑๑๘ แบบฝึกหัดอ่านเขียนภาษาลา้ นนาเบื้องต้น

ตอนที่ ๓ จงเขยี นคำตอ่ ไปน้ีเป็นภาษาล้านนา

๑. คพั ภะ
๒. สทั ทะ
๓. เวชชะ
๔. ภิกขา
๕. สัตถา
๖. นพพะ
๗. วญิ ญู
๘. ฉทนั ต์
๙. ทคุ คต
๑๐. มนุสส์
๑๑. วณั ณะ
๑๒. รัฏฐะ
๑๓. ปัณณะ
๑๔. ประสูติ
๑๕. ปจุ ฉา

บทที่ ๑๐ การเขียนภาษาบาลดี ้วยอกั ษรล้านนา ๑๑๙

ตอนที่ ๔ จงอา่ นคำในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปนี้

๑. ยกฯรข ……………………………………………………….
๒. สจฯจ ……………………………………………………….
๓. กณดฯร ……………………………………………………….
๔. เบกฯข ……………………………………………………….
๕. นน฿ ตรฯี ……………………………………………………….
๖. บุตรฯฯร ……………………………………………………….
๗. บรฯาชญฯร ……………………………………………………….
๘. ภติฯต ……………………………………………………….
๙. บุบผฯา ……………………………………………………….
๑๐. ยนฯตร ……………………………………………………….
๑๑. พุทิฯธ ……………………………………………………….
๑๒. วกษฯณฯร ……………………………………………………….
๑๓. ทตู าฯต ……………………………………………………….
๑๔. บรฯางฯคร ……………………………………………………….
๑๕. สิกฯขา ……………………………………………………….

๑๒๐ แบบฝึกหัดอ่านเขียนภาษาลา้ นนาเบื้องต้น

ตอนท่ี ๕ จงเขยี นคำต่อไปน้ีเปน็ ภาษาล้านนา

๑. สังฆะ
๒. อคั คี
๓. นิมนต์
๔. วชั ชี
๕. รัตต
๖. รักษา
๗. มชั ชะ
๘. คนั ธะ
๙. ปัญญา
๑๐. อสั สะ
๑๑. ฉตั ต์
๑๒. วฒุ ฑิ
๑๓. ภุญชะ
๑๔. กมั พี
๑๕. ปิ ตตา

บทท่ี ๑๐ การเขียนภาษาบาลดี ้วยอกั ษรล้านนา ๑๒๑

ตอนที่ ๖ จงอ่านคำในภาษาล้านนาตอ่ ไปนี้

๑. วิสทุ ฯธิ ……………………………………………………….
๒. มุลฯล ……………………………………………………….
๓. บชชฯา ……………………………………………………….
๔. เบญฯจ ……………………………………………………….
๕. นกฯขตฯรต ……………………………………………………….
๖. อส· ……………………………………………………….
๗. สตางฯคร ……………………………………………………….
๘. ม฿ณก฿ดฯ ์ ……………………………………………………….
๙. บรฯสง฿ คฯร ……………………………………………………….
๑๐. วตถาฯ ……………………………………………………….
๑๑. พทุ ธฯิ ……………………………………………………….
๑๒. กบบฯร ……………………………………………………….
๑๓. อตฯาต ……………………………………………………….
๑๔. สง฿ กาฯ ……………………………………………………….
๑๕. เสฏฯีฐ ……………………………………………………….

๑๒๒ แบบฝึกหดั อ่านเขียนภาษาลา้ นนาเบื้องต้น

ตอนที่ ๗ จงเขียนคำต่อไปน้ีเปน็ ภาษาลา้ นนา

๑. สัคคะ
๒. อฏั ฐิ
๓. กณั ฐกั
๔. เกยยะ
๕. ภิกขณุ ี
๖. อาชญา
๗. กมั ธมั ม์
๘. วญิ ญาณ
๙. ภตั ตะ
๑๐. กมุ มารี
๑๑. ปุพพา
๑๒. ปุญญ
๑๓. เทวินท์
๑๔. สตั ถุ
๑๕. จนั ทน์

บทที่ ๑๐ การเขยี นภาษาบาลีด้วยอกั ษรล้านนา ๑๒๓

ตอนท่ี ๘ จงอ่านคำในภาษาลา้ นนาต่อไปน้ี

๑. บเยาชน ……………………………………………………….
๒. คมีภฯร ……………………………………………………….
๓. ไตรฯเพฯท ……………………………………………………….
๔. ทุพพลฯ ……………………………………………………….
๕. สณาฐฯ นฯ ……………………………………………………….
๖. เทสสฯนาฯฯ ……………………………………………………….
๗. กาลบตฯรต ……………………………………………………….
๘. อกขรฯ ……………………………………………………….
๙. สงฆฯาฏิ ……………………………………………………….
๑๐. ฉททฯนฯตร ……………………………………………………….
๑๑. บุคคลฯ ……………………………………………………….
๑๒. สาสนาฯฯ ……………………………………………………….
๑๓. บยยิ กฯ า ……………………………………………………….
๑๔. ทกิขณฯ ……………………………………………………….
๑๕. อตฯถ ……………………………………………………….

๑๒๔ แบบฝึกหัดอ่านเขียนภาษาล้านนาเบ้อื งตน้

ตอนท่ี ๙ จงเขยี นคำต่อไปน้เี ปน็ ภาษาลา้ นนา

๑. ภทั ทะ
๒. ลกั ขณะ
๓. เสกขะ
๔. สัตถะ
๕. นิรุตติ
๖. พุทธงั กูร
๗. ธญั ญชาติ
๘. ธมั มราชา
๙. สังขยา
๑๐. ฉนั ทาคติ
๑๑. จตุปัจจยั
๑๒. ปฏิสนธิ
๑๓. กมั พละ
๑๔. คนั ธกฎุ ี
๑๕. มชั ฌิมะ

บทท่ี ๑๐ การเขียนภาษาบาลีด้วยอกั ษรล้านนา ๑๒๕

ตอนท่ี ๑๐ จงอา่ นคำในภาษาลา้ นนาต่อไปน้ี

๑. อธิกรฯอ รฯณ ……………………………………………………….
๒. กเมฯพาช ……………………………………………………….
๓. บรวิ ตตฯ ……………………………………………………….
๔. หิมพาฯ นฯตร ……………………………………………………….
๕. สามตฯถ ……………………………………………………….
๖. บจมฉฯิ ……………………………………………………….
๗. มิลกฯข ……………………………………………………….
๘. วภิ ตตฯิ ……………………………………………………….
๙. เวทานฯ ……………………………………………………….
๑๐. รตนไตรฯฯ ……………………………………………………….
๑๑. อาทิตยฯร ……………………………………………………….
๑๒. ³สาห ……………………………………………………….
๑๓. สนฯนิบาฯต ……………………………………………………….
๑๔. กุมาฯม ฯร ……………………………………………………….
๑๕. นพ฿ ฯบพ ุรี ……………………………………………………….

๑๒๖ แบบฝึกหัดอา่ นเขียนภาษาลา้ นนาเบือ้ งต้น

ตอนท่ี ๑๑ จงเขียนคำตอ่ ไปนี้เปน็ ภาษาลา้ นนา

๑. ปัพพชา
๒. ธมั กถา
๓. อวิชชา
๔. สงั ฆเภท
๕. สังวรณ์
๖. ทสุ สีละ
๗. อนตั ตา
๘. วสิ ญั ญี
๙. ปวตั ติ
๑๐. มหนั ตะ
๑๑. อนิจจะ
๑๒. กปั ปนะ
๑๓. ปาริฉตั ต
๑๔. รัสสมี
๑๕. สงั คหะ

บทท่ี ๑๐ การเขียนภาษาบาลีด้วยอกั ษรล้านนา ๑๒๗

ตอนท่ี ๑๒ จงอา่ นคำในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปน้ี

๑. กาลพรฯกษฯร ……………………………………………………….
๒. ถาบนาฯฯนา ……………………………………………………….
๓. ฉขติตฯ ……………………………………………………….
๔. ภวงคฯ ……………………………………………………….
๕. บริตฯต ……………………………………………………….
๖. นิโครฯธ ……………………………………………………….
๗. สวณฯณ ……………………………………………………….
๘. สหํ ฯรอ ณฯร ……………………………………………………….
๙. อญฯชลี ……………………………………………………….
๑๐. ภเิ ยยาฯ ……………………………………………………….
๑๑. สุคนธฯ ……………………………………………………….
๑๒. ลคฯคนาฯฯ ……………………………………………………….
๑๓. บริยตฯติ ……………………………………………………….
๑๔. วิมตุ ิตฯ ……………………………………………………….
๑๕. สิทธฯาฯจารยฯร ……………………………………………………….

๑๒๘ แบบฝึกหัดอ่านเขียนภาษาลา้ นนาเบื้องต้น

ตอนที่ ๑๓ จงเขยี นคำตอ่ ไปน้ีเปน็ ภาษาล้านนา

๑. วจิ ิตตะ
๒. รักขสะ
๓. วณั ณนา
๔. อณั ฑะ
๕. เนกขมั มะ
๖. วิปัตติ
๗. วสิ ุทธะ
๘. ทิพพจกั ขุ
๙. อนุสสติ
๑๐. สมตั ตะ
๑๑. ปทกั ขณิ า
๑๒. สัมปณุ ณะ
๑๓. อปุ ปัตติ
๑๔. สปั ปรุ ิสะ
๑๕. หิรัญญะ

บทท่ี ๑๐ การเขียนภาษาบาลดี ้วยอกั ษรล้านนา ๑๒๙

ตอนที่ ๑๔ จงอา่ นคำในภาษาล้านนาต่อไปน้ี

๑. สพพฯ ……………………………………………………….
๒. เวไชยฯยน฿ ตฯร ……………………………………………………….
๓. ธมมฯกถฯา ……………………………………………………….
๔. กญจฯน ……………………………………………………….
๕. วบิ สสฯนฯา ……………………………………………………….
๖. อลชฯีช ……………………………………………………….
๗. บาตฯ ิเมากฯรข ……………………………………………………….
๘. พรฯห฿ มิฯนทฯร ……………………………………………………….
๙. ภวตณหาฯ ……………………………………………………….
๑๐. สมวฯภ ……………………………………………………….
๑๑. ทิพฯพเสาตา ……………………………………………………….
๑๒. ไตรฯรตน ……………………………………………………….
๑๓. บจฯจนตฯ ……………………………………………………….
๑๔. สตภฯต ณฯฑร ……………………………………………………….
๑๕. เกสสฯาฯน ……………………………………………………….

๑๓๐ แบบฝึกหดั อ่านเขียนภาษาล้านนาเบ้อื งตน้

ตอนที่ ๑๕ จงเขยี นคำต่อไปน้ีเปน็ ภาษาลา้ นนา

๑. กาลกณั ณี
๒. นิพพานะ
๓. ธมั มิกราช
๔. สัมปัตติ
๕. ปริจาคะ
๖. ประทกั ขณิ
๗. วจิ ิกิจฉา
๘. สัมพุทธะ
๙. โอตปั ปะ
๑๐. ตาลปัตต์
๑๑. คนั ธพั พะ
๑๒. ทุปปัญญา
๑๓. สัพพญั ญู
๑๔. กมั มฐานะ
๑๕. จุลลสกั ราช

บทท่ี ๑๐ การเขียนภาษาบาลดี ้วยอกั ษรล้านนา ๑๓๑

ตอนท่ี ๑๖ จงอ่านคำในภาษาลา้ นนาต่อไปน้ี

๑. อาทจิ จฯ ……………………………………………………….
๒. สสฯว สฯดี ……………………………………………………….
๓. อวหิ ิงสฯา ……………………………………………………….
๔. สงฆฯญาฯณ ……………………………………………………….
๕. บรสิ งากฯ ……………………………………………………….
๖. พจิ ฯรจ ณา ……………………………………………………….
๗. ³บบฯมา ……………………………………………………….
๘. บพฯตพ ……………………………………………………….
๙. เบงฯอาสฯรน ……………………………………………………….
๑๐. ไตรฯบฏิ ก ……………………………………………………….
๑๑. พรฯห฿ วมฯ หิ ารฯ ……………………………………………………….
๑๒. ทณกฑฯ มฯมร ……………………………………………………….
๑๓. µราวณ ……………………………………………………….
๑๔. µตทคฯค ……………………………………………………….
๑๕. บาจฯ ติ ีฯตย ……………………………………………………….

๑๓๒ แบบฝึกหัดอ่านเขียนภาษาล้านนาเบ้อื งตน้

ตอนที่ ๑๗ จงเขยี นคำตอ่ ไปนีเ้ ปน็ ภาษาล้านนา

๑. จกั กวตั ติ
๒. เตชริทธี
๓. ฐานนั ตระ
๔. ธมั มขนั ธ์
๕. อปุ ปละ
๖. ไตรกุมม์
๗. อปลกั ษณ์
๘. ติรัจฉานะ
๙. อสั สจนั
๑๐. อธิฎฐาน
๑๑. เวชยนั ตะ
๑๒. อิรยมคั คะ
๑๓. มิจฉาจาร
๑๔. ราทธนา
๑๕. วิปักขะ

บทที่ ๑๐ การเขียนภาษาบาลีด้วยอกั ษรล้านนา ๑๓๓

ตอนที่ ๑๘ จงอา่ นคำในภาษาลา้ นนาตอ่ ไปนี้

๑. วฑฒฯกกี ……………………………………………………….
๒. ³บบฯราช ……………………………………………………….
๓. บญฯจสลี ……………………………………………………….
๔. ตุรยิ นน฿ ตรฯี ……………………………………………………….
๕. สมนาฯตฯ ……………………………………………………….
๖. กติตฯกมาส ……………………………………………………….
๗. ธมฯมธเมฯมา ……………………………………………………….
๘. เวทติ เพาพฯ ……………………………………………………….
๙. อสเงขฯยยฯ ……………………………………………………….
๑๐. เบสสฯนาฯ ……………………………………………………….
๑๑. นนบฯท รุ ี ……………………………………………………….
๑๒. ฉพฯพณรฯณ สํ ี ……………………………………………………….
๑๓. พรฯ฿หมจฯ กฯก ……………………………………………………….
๑๔. ชราธมฯมร ……………………………………………………….
๑๕. นาฯคฯทนฯรต ……………………………………………………….

๑๓๔ แบบฝึกหดั อ่านเขียนภาษาล้านนาเบอ้ื งตน้
ตอนท่ี ๑๙ จงอ่านคาในภาษาลา้ นนาต่อไปน้ี

นเมาตสสฯ ภควเตา อรหเตา สมฯมา สมพฯุทฯธสสฯ (วา่ ฯ ๓ ห฿นฯ)

อรหํ สมามฯ สมเฯพุ ทาฯ ภคว พทุ ฯธํ ภควนตฯํ อภวิ าเฯ ทมิ

สาวฯ กฯขาเตา ภควเตา ธเมาฯม ธมํมฯ นมสสฯามิ

สบุ ฏิบเนาฯา ภควเตา สาวกสเ· ฆา สฆ· ํ นมามิ

พฯงติบิเสา ภควาฯ อรหํ สมมาฯ สมุฯเพ ทธฯาฯ วิชชาฯ จรณสมบฯเนาฯนฯ สุค
เตา โลกวิทู อนุตฯตเรา บุริสทมมฯสารถี สตฯถา เทวมนุาฯ นํ พุเทธฯๅ
ภควาฯติ

บทที่ ๑๐ การเขยี นภาษาบาลดี ้วยอกั ษรล้านนา ๑๓๕

สาฯว กขฯาเตา ภควเตา ธฯเม มา สนิทฯฏิฐเฯ กา อกาลิเกา µหิฯบสสฯ
เกา โอบนยเิ กา บจจตฯ ตฯํ เวทิตเพฯพา วิญญฯหตี ิ

สุบฏิบเนาฯฯน ภควเตา สาวกสเ· ฆา ³ชุบฏิบเนาฯนฯ ภควเตา
สาวกสเ· ฆา ญายบฏิบเนาฯฯน ภควเตา สาวกสเ· ฆา สามีจิบฏิ
บเนาฯฯน ภควเตา สาวกสเ· ฆา ยทิทํ จตาฯต ริ บุรสิ ยุคาฯนิ อฏฐฯ บุริส
บุคคฯลา µส ภควเตา สาวกสเ· ฆา อาหุเนเยยาฯ บาหุเนเพยาฯ
ทกิขฯเนเพา อญฯชลกี รณเี ยา อนตุ ตฯรํ บุญญฯเกขฯตํตฯ เลากสสฯาติ

๑๓๖ แบบฝึกหัดอ่านเขียนภาษาลา้ นนาเบื้องตน้
ตอนที่ ๒๐ จงอ่านคำในภาษาลา้ นนาต่อไปน้ี

วนาฯหทฯ ลฯวง
วนาฯฯมท ิ พทุ ฯธํ สพฯพํ เม เถาฯสํ ขมถ เม ภเนฯต

วนาฯมฯท ิ ธมํมฯ สพฯพํ เม เถาสฯ ํ ขมถ เม ภเนฯต

วนาฯมทฯ ิ ส·ฆํ สพฯพํ เม เถาสฯ ํ ขมถ เม ภเนฯต

วนาฯมฯท ิ ครุ ³ุ บชฌฯายาจรเิ ย สพฯพํ เม เถาฯสํ ขมถ เม ภเนตฯ

วนาฯมทฯ ิ กมมฯฏฯาฐ นํ สพํฯพ เม เถาสฯ ํ ขมถ เม ภเนตฯ

บทท่ี ๑๐ การเขียนภาษาบาลีด้วยอกั ษรล้านนา ๑๓๗

วนาฯมทฯ ิ อาราเม พทธสฯ มี ายํ สพฯพํ เม เถาฯสํ ขมถ เม ภเนตฯ

วนาฯทฯมิ เจติยํ สพํพฯ สพฯฏพ าฯฐ เนสุ บติฏิตฐฯ า สรีธาฯตุ มหาเพาธิ ํ พุทธฯ
รบู ํ สกรํ สธาฯ นคเลาเก เทวเลาเก พรฯหเลาเก ชมูฯทพ เี บ ลก· า
ทีเบ สรีรธาตฯ ุเยา เกสาธาตฯ ุเยา อรหนาฯฯตธาฯตุเยา เจติยํ คนธฯ
กุฏิ ํ จตุราสีติ สหเสสฯ ธมมกฯ ขเฯ นฯธ สเพพฯสํ บาฯทเจติยํ อหํ วนาฯฯทมิ
สพฯพเสา

บทท่ี ๑๑
คำอ่านยากเขยี นยากในภาษาลา้ นนา

ในภาษาล้านนา มีบางคำมีวิธกี ารเขยี นยงุ่ ยาก ซับซ้อน ส่วนมากจะพบในวรรณกรรมลาย
ลักษณ์ท่ีจารบนใบลานและเขียนลงในสมุดพับสา ดังนั้นจึงได้นำมารวบรวมไว้เพื่อจะได้อ่านและ
เขียนภาษาลา้ นนาได้อยา่ งถูกต้องในโอกาสต่อไป

กกั กัะ ก(ก) กฯถา
กากนิ กล้วย กากิฯนก้ฯวยฯ กถา กรฯษตรฯา
กะทำ, กระทำ กาฯทำ กษตั รา ค่
กว็ ่า ค่ฯาว ก็ คมฯี กีมฯ
ก็ดี คีฯด กีฯด กม็ ี ค่บ่
กม็ า ค่มฯา คฯาม กบ็ ่

ข(ข )

ขา้ วของ เข้ัฯาอ ฯง ขวำ้ เขือก ขฯเว้ ขืกฯอ

ค(ค)

คกั คัะ คาถา คฯถา

คอื วา่ คืฯาว ค่ืวฯา คนั ว่า คฯาัว ฯน คั่าวฯ ฯน

คณะ คฯณะ

จ(จ)

จกั จั จัะ จาวา่ จฯาว จวฯา่

จักว่า จัฯวา จกั มา จัมฯา

เจา้ จุ้ จ

บทที่ ๑๑ คำอ่ำนยำกเขียนยำกในภำษำล้ำนนำ ๑๓๙

ชะและ ชลฯ ช(ช) ชืฯวา ชื่ฯวา
ชื่อว่า
ดีลฯ
ด(ด ) ดูกรฯา

ดอก ดะฯอั ดอฯั ดีหลี แทลฯ แท้ลฯ
ทลฯายฯ ท·ลฯายฯ
ดูรา ดรฯา ดกู ะรา
นาฯนาฯ
ดงั นี้ ดีฯง้ ดงฯนี้ นาฯงฯ

เทสนา เทสฯนา เทสนฯาๆ ท(ท) บรฯโยชฯนๆะ
ทั้งหลาย ทัลฯายฯ แทแ้ ล

ทงั หลาย

น(น)

นา นาฯ นานา

นำ นาฯ นาง

นาที นาฯฯท

บ่ บ บ่ บ(บ)ป(ป)
ปรารถนา บรฯาถนฯาๆ ประโยชน์

ผ(ผ)
ผวิ ่า ผิ่าฯว