ขุนช้างขุนเเผน 64

ขนุ ช้าง ขนุ แผน

ตอนขุนชา้ งถวายฎีกา

ที่มา

ขุนช้างขุนแผนเป็นตานานท่ีเล่าสืบต่อกันมาใน
เมืองสุพรรณบุรี และกาญจนบุรี โดยเช่ือกันว่าเป็นเร่อื ง
ท่ีเกิดข้ึนจริงในปลายแผ่นดิน สมเด็จพระบรมไตร
โลกนาถต่อเน่ืองถึงรชั สมัยสมเด็จพระรามาธบิ ดีท่ี ๒
แห่งกรุงศรอี ยธุ ยา

ท่ีมา

โดยในตานานเล่าเพียงว่า นายทหารยศ
ขุนแผน ผู้หน่ึง ได้ถวายดาบฟ้าฟ้ ืนแด่สมเด็จ
พระพันวษา จากเค้าเร่อื งเดิมได้มีผู้ตกแต่งให้มี
เน้ือเร่อื งน่าสนุกสนานมากข้ึน

ท่ีมา

ต่อมามีการนาเร่ือง ขุนช้างขุนแผน มา
แต่งเป็นกลอนสุภาพ ขับ เป็นลานาใช้กรับเป็น
เคร่ืองประกอบจังหวะ จึงกลายเป็นบทเสภา
มีท้ังหมด ๔๓ ตอนด้วยกัน

ผแู้ ตง่

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

ตอน ขุนแผนข้นึ เรอื นขุนชา้ ง
ตอน ขุนแผนพานางวนั ทองหนี

ผแู้ ต่ง

พระบาทสมเด็จพระน่ังเกล้าเจ้าอยู่หัว
(เม่ือครง้ั ยงั ดารงพระอิสรยิ ยศเปน็ กรมหม่ืน
เจษฎาบดินทร)์

ตอนขุนชา้ งขอนางพมิ
ตอนขุนชา้ งตามนางวนั ทอง

ผูแ้ ตง่

สุนทรภู่

ตอน กาเนิดพลายงาม

- ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกาน้ี ไม่ปรากฏนามผู้แต่ง
แต่เปน็ หน่ึง ใน ๘ ตอนท่ีได้รบั การยกยอ่ งจาก
สมาคมวรรณคดี (สมัยรชั กาลท่ี ๗) วา่ แต่งดีเป็น
เย่ยี ม โดยเฉพาะกระบวนกลอนท่ีส่ืออารมณ์
สะเทือนใจ

ลกั ษณะคาประพนั ธ์

ตวั ละคร

นางวนั ทอง หรอื นางพิมพิลาไลย

เป็นหญิงรูปงามแต่ปากจัดเป็นบุตรของ
พันศรโยธาและนางศรปี ระจัน ต่อมาได้แต่งงาน
กับพลายแก้วซ่ึงภายหลังมีลูกชายด้วยกัน คือ
พลายงาม

ตัวละคร

ขุนแผน

ขุนแผนเดิมช่ือพลายแก้วเป็นบุตรของ
ขุ น ไ ก ร พ ล พ่ า ย แ ล ะ น า ง ท อ ง ป ร ะ ศ รีมี รู ป ร่า ง
หน้าตางดงาม คมสัน สติปัญญาเฉลียวฉลาด
ด้วยลักษณะนิสัยเปน็ คนเจ้าชูแ้ ละมีคารมคมคาย
จึงงา่ ยต่อการพิชติ ใจหญงิ สาว

ตวั ละคร

ขุนชา้ ง

ขุ น ช้ า ง มี ลั ก ษ ณ ะ รู ป ช่ั ว ตั ว ด า หั ว ล้ า น
มาแต่กาเนิด นิสัยเจ้าเล่ห์เพทุบายเป็นบุตรของ
ขุนศรวี ิชยั และนางเทพทองซ่ึงมีฐานะร่ารวยมาก
ขุนชา้ งแม้จะเกิดมาเป็นลูกเศรษฐีแต่ก็อาภัพถูก
แม่เกลียดชงั เพราะอับอาย ท่ีมีลูกหัวล้าน

ตัวละคร

สมเด็จพระพันวษา

เป็นพระมหากษัตรยิ ์แห่งกรุงศรอี ยุธยา
ยุคน้ีเป็นยุคท่ีบ้านเมืองเจริญรุ่งเรือง มีความ
อุดมสมบูรณ์ราษฎรทั้งหลายอยู่กันอย่างรม่ เย็น
เปน็ สุข

ตวั ละคร

พลายงาม

มีตาแหน่งราชการเป็น จม่ืนไวยวรนาถ
ซ่ึงมักเรยี กส้ันๆ ว่า พระไวย หรอื หม่ืนไวย เป็น
ลูกของขุนแผนกับนางวันทอง แต่ไปคลอดท่ี
บ้านของขุนช้าง ย่ิงโตพลายงามก็ยิ่งละหม้าย
คล้ายขุนแผนมากมีอุปนิสัยความสามารถคล้าย
ขุนแผน

ตัวละคร

นางศรปี ระจันต์ นางทองประศรี นางเทพทอง



เน้อื เรือ่ งยอ่

นางวันทอง มีช่ือเดิมว่า พิมพิลาไลย ซ่ึง
เป็นเพ่อื นเล่นกับ พลายแก้ว และ ขุนช้าง ในตอน
เด็กเม่ือโตข้ึน นางพิมได้พบกับ พลายแก้ว อีก
ครง้ั ซ่ึงในตอนนั้นพลายแก้ว บวชเณรอยู่ ซ่ึงทั้ง
สองก็แอบรกั ใครช่ อบพอกัน เณรแก้วจึงแอบสึก
และข้นึ ไปหานางพิมบนเรอื น

เนือ้ เรื่องยอ่

นางพิมเกรงว่า มารดาตนจะรับขันหมากของ
ขุนชา้ ง จึงให้นางสายทอง (พ่เี ล้ียง) ไปส่งขา่ วให้เณรแก้ว
รบี ชิงมาสู่ขอก่อนเณรแก้ว ลาสิกขา และให้นางทองประ
ศรี มารดาของตน ไปสู่ขอนางพิม ท้ังคู่จึงได้แต่งงานกัน
หลังเข้าหอได้เพียงสองวัน พลายแก้วได้รบั คาส่ังให้นา
ทัพไปรบกับพระเจ้าเชยี งใหม่

เนอ้ื เรอ่ื งย่อ

นางพิมตรอมใจด้วยความคิด
ถึงพลายแก้ว บวกกับขุนช้างซ่ึงทาทุก
อ ย่ า ง เ พ่ ื อ ใ ห้ น า ง พิ ม ใ จ อ่ อ น ม า เ ป็ น
ภรรยาตน จึงล้มปว่ ยลง และได้เปล่ียน
ช่อื เปน็ วนั ทอง

เนือ้ เร่ืองยอ่

ขุนชา้ งหลอก วนั ทอง ว่าพลายแก้ว
เสียชีวิตในสนามรบไปแล้ว นางศรปี ระจัน
(แม่ของวันทอง) เกรงว่าวันทองจะถูกริบ
เป็นม่ายหลวง จึงบังคับให้แต่งงานกับขุน
ชา้ งนางจึงต้องแต่งแต่วนั ทอง ยังไม่เช่อื ว่า
พลายแก้วตายแล้ว จึงเฝ้ารอพลายแก้ว
และขดั ขนื ยังไม่ยอมเปน็ ภรรยาขุนชา้ ง

เน้อื เรอื่ งย่อ

พลายแก้วชนะศึกกลับมา ได้รับ
ยศเป็น ขุนแผน และได้รบั พระราชทานนาง
ลาวทอง มาเป็นภรรยาด้วย เม่ือขุนแผน
ได้พบกับวนั ทอง ก็เกิดทะเลาะวิวาทกัน วา่
วันทองไปแต่งงานใหม่ ส่วนวันทองก็ว่า
ขุนแผนนอกใจไปมีภรรยาใหม่ ขุนแผน
โกรธจึงเข้าข้างลาวทองและพานางไปอยู่
กับแม่ท่ีกาญจนบุรี

เนอ้ื เรอื่ งยอ่

ขุ น แ ผ น ยั ง ค ง คิ ด ถึ ง วั น ท อ ง
จึงได้แอบข้ึนเรือนขุนช้างไป และพบ
วนั ทองนอนคู่กับขุนชา้ งอยู่ ก็โกรธ แต่
ทาอะไรไม่ได้นอกจากด่าประจานให้
อับอายและจากไป ทาให้ขุนช้างแค้น
ใจมาก

เนอื้ เร่อื งยอ่

ต่อมาขุนช้างได้โอกาส เม่ือนางลาวทอง
ไม่สบาย ขุนแผนซ่ึงเข้าเวรอยู่ เป็นห่วง อยาก
กลับไปดูแล จึงฝากเวรไว้กับขุนช้าง ซ่ึงขุนช้างก็
ได้นาความไปทูล สมเด็จพระพันวษา ว่าขุนแผน
หนีเวร สมเด็จพระพันวษาจึงลงโทษด้วยการให้
ขุนแผนออกไปตระเวณด่านอยู่ชายแดนและ นา
ตัวลาวทองมากักไวไ้ ม่ให้ทั้งสองพบกัน

เนื้อเรื่องยอ่

ขุ น แ ผ น โ ก ร ธ แ ค้ น
ขุนช้าง จึงคิดชิงตัวนางวันทอง
โดยรวบรวมของ วิเศษ 3 อย่าง
ได้แก่ กุมารทอง ดาบฟ้าฟ้ ืน ม้า
สีหมอก

เนื้อเรื่องย่อ

จากนั้นขุนแผนจึง ลอบข้ึน
เรอื นขุนช้างอีกครง้ั ซ่ึงได้พบกับนาง
แ ก้ ว กิ ริ ย า ธิ ด า จ า ก สุ โ ข ทั ย
ท่ีบิดานามาขัดดอกกับขุนช้างไว้ และ
ได้นางเป็น ภรรยา จากน้ันจึงเข้าไปหา
นางวนั ทอง

เน้อื เรอ่ื งยอ่

ขุนช้างโกรธท่ีขุนแผนพาตัวนางวันทองไปจึงถวายฎีกา
รอ้ งทุกขส์ มเด็จพระพันวษา

ขุนแผนพาวันทองเรร่ อนไปอยู่ตามป่า จนนางตั้งครรภ์
ขุนแผนสงสารวันทองท่ีได้รบั ความลาบากจึงให้พระพิจิตรพาไป
มอบตัวและกราบทูลเร่ืองราวท้ังหมด สมเด็จพระพันวษาจึง
ตัดสินให้ขุนแผนได้นางวนั ทองคืนและขุนชา้ งถูกปรบั ไหม

เน้ือเรอ่ื งย่อ

ต่อมาขุนแผนคิดถึงนางลาว
ทองจึงขอพระราชทานคืน สมเด็จพระ
พันวษากร้ิวมาก และมีรับส่ังให้จับ
ขุนแผนไปขังคุก ซ่ึงขุนแผนยอมติด
คุกโดยไม่คิดหนี (ท้ังๆท่ีมีวิชาอาคม
สามารถหนีได้)

เนอ้ื เรื่องยอ่

วนั หน่ึงขุนชา้ งสบโอกาส ให้
บ่าวไพรม่ าฉุดนางวันทองซ่ึงกาลัง
ไป เย่ียมขุนแผน นางจึงต้องกลับไป
อ ยู่ กั บ ขุ น ช้า ง แล ะค ล อ ดลู กช่ือ
พลายงาม

เน้ือเรอ่ื งย่อ

พลายงามโตข้ึนก็ย่ิงหน้าตาละม้าย
คล้ายขุนแผน ขุนชา้ งเม่ือรูว้ า่ ไม่ใชล่ ูกตน จึง
ลวงพลายงามไปฆ่าในป่า แต่ได้ผีพรายของ
ขุนแผน ช่วยไว้ จึงรอดมาได้ นางวันทองจึง
ให้พลายงามไปอยูก่ ับนางทองประศรี

เน้อื เรือ่ งยอ่

ในงานแต่งงานของพลายงาม ขุน
ช้างและนางวันทอง มาช่วยงาน ขุนช้างเมา
และมีเร่อื งกับพลายงาม จึงถูกพลายงามทา
รา้ ย ขุนช้างจึงไปถวายฎีกา กล่าวโทษพลาย
งาม และได้มีการดาน้าพิสูจน์กัน ปรากฏว่า
ขุนชา้ งแพ้

เนื้อเรอื่ งย่อ

พลายงามคิดถึงมารดา อยากให้
กลับมาอยู่ด้วยกันพร้อมหน้า จึงลอบข้ึน
เรอื นและพานางหนี รุง่ ข้ึนก็เกรงว่าขุนช้าง
จะเอาผิด จึงให้บ่าวไปส่งความว่าตนป่วย
หนัก อยากให้แม่มาดูใจสักพัก แล้วจะ
ส่งคืน

เนอ้ื เรื่องยอ่

วนั หน่ึงขุนชา้ งสบโอกาส ให้
บ่าวไพรม่ าฉุดนางวันทองซ่ึงกาลัง
ไป เย่ียมขุนแผน นางจึงต้องกลับไป
อ ยู่ กั บ ขุ น ช้า ง แล ะค ล อ ดลู กช่ือ
พลายงาม

เนือ้ เร่ืองย่อ

ขุนช้างโกรธ จึงรา่ งฎีกาถวายถวายต่อ
สมเด็จพระพันวษาอีก

สมเด็จพระพันวษามีรบั ส่ังให้ไปเรยี กทุก
คนท่ีเก่ียวขอ้ งมา และเรม่ิ ทาการตัดสินคดีความ
ฝ่ายพลายงามผิดด้วยการไปลอบข้ึนบ้านผู้อ่ืน
ทาเช่นบ้านเมืองไม่มีกฎหมาย ฝ่ายขุนช้างก็ผิด
ท่ีวา่ ไปแยง่ วนั ทองมา

เนือ้ เรื่องยอ่

สมเด็จพระพันวษาให้นางวันทองเข้าเฝ้าและตรสั ถามให้
กระจ่างวา่ นางจะเลือกอยู่กับใคร ขุนแผน ขุนช้าง หรอื พลายงาม
ด้วยความประหม่า และ ณ ตอนนั้นชะตาถึงฆาต ทาให้นางตอบ
ออกไปว่า นางก็รกั ขุนแผน แต่ขุนช้างก็แสนดี ส่วนพลายงามน้ีก็
ลูกในอก

พระพนั วษาโกรธมาก จึงมีรบั สั่งให้ประหารชวี ติ นาง

เน้อื เรื่องยอ่

บทเสภาเร่ืองขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

๏ จะกล่าวถงึ โฉมเจ้าพลายงาม เมอื่ เปน็ ความชนะขนุ ช้างนน่ั

กลับมาอยบู่ ้านสาราญครนั เกษมสันต์สองสมภิรมย์ยวน
พร้อมญาตขิ าดอยู่แต่มารดา นกึ นกึ ตรกึ ตราละห้อยหวน
โอ้วา่ แมว่ ันทองช่างหมองมวล ไม่สมควรเคียงคกู่ ับขุนช้าง
เออน้เี น้อื เคราะหก์ รรมมานาผดิ นา่ อายมิตรหมองใจไมห่ ายหมาง
ฝา่ ยพ่อมีบญุ เปน็ ขุนนาง แตแ่ ม่ไปแนบขา้ งคนจัญไร

บทเสภาเร่ืองขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

รปู ร่างวิปรติ ผดิ กวา่ คน ทรพลอปั รียไ์ ม่ดีได้
ทง้ั ใจคอช่วั โฉดโหดไร้ ชา่ งไปหลงรักใคร่ไดเ้ ป็นดี
วันนัน้ แพ้กูเม่ือดานา้ ก็กริ้วซา้ จะฆ่าใหเ้ ปน็ ผี
แสนแคน้ ด้วยมารดายังปรานี ใหไ้ ปขอชีวีขุนช้างไว้
แค้นแม่จาจะแกใ้ ห้หายแค้น ไมท่ ดแทนอา้ ยขนุ ช้างบา้ งไมไ่ ด้
หมายจิตคิดจะให้มนั บรรลัย ไมส่ มใจจาเพาะเคราะหม์ นั ดี

บทเสภาเรอื่ งขุนช้างขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

อยา่ เลยจะรับแมก่ ลับมา ใหอ้ ยู่ด้วยบดิ าเกษมศรี
พรากให้พน้ คนอบุ าทวช์ าตอิ ปั รยี ์ ย่งิ คดิ กย็ ่งิ มคี วามโกรธา
อัดอดึ ฮึดฮดั ด้วยขดั ใจ เมอื่ ไรตะวันจะลบั หล้า
เข้าห้องหวนละหอ้ ยคอยเวลา จวนสรุ ยิ าเลย้ี วลบั เมรไุ กร
เงยี บสตั ว์จตั บุ ททวบิ าท ดาวดาษเดือนสวา่ งกระจ่างไข
น้าคา้ งตกกระเซ็นเย็นเยือกใจ สงดั เสยี งคนใครไมพ่ ดู จา

บทเสภาเรือ่ งขุนช้างขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

ได้ยินเสียงฆอ้ งย่าประจาวงั ลอยลมลอ่ งดังถึงเคหา
คะเนนับยา่ ยามไดส้ ามครา ดูเวลาปลอดหว่ งทกั ทิน
ฟา้ ขาวดาวเดน่ ดวงสวา่ ง จันทร์กระจ่างทรงกลดหมดเมฆส้นิ
จึงเซน่ เหล้าข้าวปลาให้พรายกนิ เสกขม้ินว่านยาเขา้ ทาตัว
ลงยนั ตร์ าชะเอาปะอก หยบิ ยกมงคลขน้ึ ใสห่ วั
เป่ามนตร์เบ้ืองบนชอมุ่ มวั พรายยั่วยวนใจให้ไคลคลา

บทเสภาเรอ่ื งขุนช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

จับดาบเคยปราบณรงคร์ บ เสรจ็ ครบบริกรรมพระคาถา
ลงจากเรอื นไปมิไดช้ า้ รบี มาถงึ บ้านขนุ ช้างพลัน

๏ เหน็ คนนอนลอ้ มออ้ มเปน็ วง ประตลู น่ั ม่นั คงขอบรว้ั ก้นั
หมายสาคญั ตรงมาหนา้ ประตู
กองไฟสว่างดังกลางวนั เสื่อมหมดอาถรรพณท์ ี่ฝังอยู่
จึงรา่ ยมนตรามหาสะกด คนผู้ในบา้ นก็ซานเซอะ
ภตู พรายนายขนุ ชา้ งวางวิ่งพรู

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

ทั้งชายหญิงงว่ งงมล้มหลบั นอนทับคว่าหงายกา่ ยกันเปรอะ

จีป่ ลาคาไฟมันไหลเลอะ โงกเงอะงยุ งมไมส่ มประดี

ใชพ้ รายถอดกลอนถอนล่ิม รอยท่มิ ถอดหลุดไปจากท่ี

ย่างเท้ากา้ วไปในทนั ที มิไดม้ ใี ครทกั แต่สักคน

มแี ตห่ ลบั เพ้อมะเมอฝนั ทั้งไฟกองปอ้ งกันทุกแห่งหน

ผูค้ นเงยี บสาเนยี งเสียงแตก่ รน มาจนถงึ เรือนเจ้าขุนชา้ ง

บทเสภาเร่อื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

จดุ เทยี นสะกดข้าวสารปราย ภตู พรายโดดเรือนสะเทอื นผาง
สะเดาะดาลบานเปิดหนา้ ต่างกาง ยา่ งเท้าก้าวข้นึ รา้ นดอกไม้
หอมหวนอวลอบบุปผชาติ เบิกบานก้านกลาดก่ิงไสว
เรณูฟูรอ่ นขจรใจ ย่างเท้ากา้ วไปไม่โครมคราม
ขา้ ไทนอนหลับลงทบั กนั สะเดาะกลอนถอนล่นั ถงึ ชน้ั สาม
กระจกฉากหลากสลบั วบั แวมวาม อรา่ มแสงโคมแก้วแววจบั ตา

บทเสภาเรื่องขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

บทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

ม่านมลู่ มี่ ฉี ากประจากั้น อฒั จนั ทร์เครื่องแกว้ กห็ นักหนา
ชมพลางย่างเยื้องชาเลอื งมา ปิดมุ้งเหน็ หน้าแม่วันทอง
นิง่ นอนอย่บู นเตียงเคียงขนุ ช้าง มนั แนบข้างกอดกลมประสมสอง
เจ็บใจดังหัวใจจะพงั พอง ขยับจอ้ งดาบงา่ อยากฆ่าฟนั
จะใครถีบขุนชา้ งทีก่ ลางตวั นกึ กลวั จะถูกแม่วนั ทองนั่น
พลางน่งั ลงนอบนบอภิวันทน์ สะอื้นอัน้ อกแคน้ น้าตาคลอ

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

โอแ้ ม่เจ้าประคณุ ของลกู เอ๋ย ไม่ควรเลยจะพรากจากคณุ พอ่
เวรกรรมนาไปไม่ร้งั รอ มิพอทจ่ี ะต้องพรากก็จากมา
มนั ไปฉุดมารดาเอามาไว้ อา้ ยหัวใสข่มเหงไมเ่ กรงหนา้
ท่ีทาแค้นกูจะแทนให้ทนั ตา ขอษมาแม่แล้วก็ขบั พราย
เปา่ ลงดว้ ยพระเวทวิทยา มารดาก็ฟืน้ ตืน่ โดยงา่ ย
ดาบใสฝ่ กั ไวไ้ ม่เคล่ือนคลาย วันทองรสู้ ึกกายก็ลืมตา

บทเสภาเร่ืองขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

๏ ครานนั้ จึงโฉมเจา้ วันทอง ต้องมนตรม์ ัวหมองเป็นหนักหนา

ตนื่ พลางทางชาเลืองนยั นต์ ามา เห็นลูกยาน้นั ยนื อยรู่ มิ เตียง
สาคัญคิดวา่ ผรู้ ้ายให้นกึ กลัว กอดผวั รอ้ งดันจนส้ินเสียง
ซวนซบหลบลงมาหมอบเมยี ง พระหม่ืนไวยเข้าเคยี งห้ามมารดา
อะไรแม่แซ่รอ้ งทั้งห้องนอน ลกู รอ้ นราคาญใจจงึ มาหา
จะร้องไยใชโ่ จรผรู้ ้ายมา สนทนาด้วยลูกอยา่ ตกใจ

บทเสภาเร่อื งขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

๏ คราน้นั วนั ทองผอ่ งโสภา ครนั้ ร้วู ่าลูกยาหากลวั ไม่

ลูกออกมาพลันดว้ ยทนั ใด พระหมืน่ ไวยเข้ากอดเอาบาทา
วันทองประคองสอดกอดลูกรัก ซบพักตรร์ ้องไห้ไม่เงยหน้า
เจ้ามาไยปา่ นน้นี ่ลี ูกอา เขารกั ษาอยทู่ กุ แหง่ ตาแหน่งใน
ใสด่ าลบ้านชอ่ งกองไฟรอบ พ่อช่างลอบเข้ามากระไรได้
อาจองทะนงตัวไม่กลวั ภยั น่ีพอ่ ใช้ฤาวา่ เจา้ มาเอง

บทเสภาเรอื่ งขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

ขุนชา้ งตน่ื ขน้ึ มิเปน็ การ เขาจะรกุ รานพาลขม่ เหง

จะเกิดผดิ แมค่ ิดคะนึงเกรง ฉวยสบเพลงพลาดพลา้ มเิ ป็นการ

มีธุระสงิ่ ไรในใจเจ้า พ่อจงเล่าแกแ่ ม่แลว้ กลับบ้าน

มิควรทาเจ้าอยา่ ทาให้ราคาญ อยา่ หาญเหมือนพ่อนกั คะนองใจ

๏ จมื่นไวยสารภาพกราบบาทา ลูกมาผิดจริงหาเถียงไม่

รกั ตวั กลัวผิดแตค่ ดิ ไป กห็ กั ใจเพราะรกั แมว่ นั ทอง

บทเสภาเรือ่ งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

ทกุ วนั นี้ลูกชายสบายยศ พรอ้ มหมดเมยี มง่ิ กม็ สี อง
มีบ่าวไพรใ่ ช้สอยทง้ั เงนิ ทอง พน่ี อ้ งขา้ งพ่อกบ็ รบิ รู ณ์
ยงั ขาดแต่แม่คุณไม่แลเห็น เป็นอยู่กเ็ หมือนตายไปหายสูญ
ขอ้ นีท้ ่ีทกุ ข์ยังเพิม่ พูน ถา้ พรอ้ มมูลแมด่ ว้ ยจะสาราญ
ลูกมาหมายวา่ จะมารับ เชญิ แม่วนั ทองกลับคืนไปบ้าน
แม้จะบงั เกิดเหตเุ ภทพาล ประการใดก็ตามแต่เวรา

บทเสภาเร่อื งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

มาอยไู่ ยกบั อา้ ยหินชาติ แสนอบุ าทว์ใจจิตริษยา
ดังทองคาเลีย่ มปากกะลา หน้าตาดาเหมือนมนิ หม้อมอม
เหมอื นแมลงวันวอ่ นเคล้าท่ีเน่าช่วั มาเกลอื กกลว้ั ปทมุ มาลย์ทีห่ วานหอม
ดอกมะเด่ือฤาจะเจือดอกพะยอม วา่ นักแม่จะตรอมระกาใจ

บทเสภาเร่ืองขุนช้างขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

แม่เล้ียงลูกมาถึงเจด็ ขวบ เคราะห์ประจวบจากแม่หาเห็นไม่
จะคิดถึงลูกบา้ งฤาอย่างไร ฤาหาไมใ่ จแมไ่ ม่คดิ เลย
ถา้ คดิ เห็นเอ็นดวู ่าลกู เตา้ แม่ทนู เกลา้ ไปเรอื นอย่าเชือนเฉย
ใหล้ กู คลายอารมณไ์ ดช้ มเชย เหมอื นเมอ่ื ครั้งแมเ่ คยเลี้ยงลกู มา