ขุนช้างขุนเเผน 64

บทเสภาเรื่องขนุ ช้างขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

ครานัน้ จึงโฉมเจา้ วนั ทอง เศรา้ หมองดว้ ยลกู เป็นหนักหนา
พอ่ พลายงามทรามสวาดขิ องแมอ่ า แมโ่ ศกาเกอื บเจยี นจะบรรลยั
ใช่จะอิ่มเอิบอาบด้วยเงินทอง มใิ ช่ของตวั ทามาแต่ไหน
ท้งั ผู้คนช้างม้าแลขา้ ไท ไม่รักใครเ่ หมือนกบั พ่อพลายงาม
ทุกวันน้ใี ชแ่ มจ่ ะผาสุก มีแต่ทกุ ขเ์ จ็บดงั เหนบ็ หนาม
ตอ้ งจาจนทนกรรมทตี่ ดิ ตาม จะขืนความคดิ ไปกใ็ ชท่ ี

บทเสภาเร่อื งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

เมอ่ื พอ่ เจา้ เข้าคกุ แม่ทอ้ งแก่ เขาฉุดแม่ใชจ่ ะแกล้งแหนงหนี
ถึงพ่อเจ้าเล่าไมร่ ู้ว่าร้ายดี เป็นหลายปีแมม่ าอยูก่ บั ขนุ ชา้ ง
เมือ่ พ่อเจ้ากลับมาแต่เชยี งใหม่ ไม่เพด็ ทูลส่งิ ไรแตส่ ักอยา่ ง
เม่ือคราวตวั แม่เปน็ คนกลาง ทา่ นกว็ างบทคนื ให้บิดา
เจา้ เปน็ ถึงหวั หม่ืนมหาดเลก็ มใิ ชเ่ ดก็ ดอกจงฟังคาแมว่ ่า
จงเรง่ กลับไปคดิ กบั บดิ า ฟอ้ งหากราบทลู พระทรงธรรม์

บทเสภาเรอื่ งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

พระองคค์ งจะโปรดประทานให้ จะปรากฏยศไกรเฉิดฉนั
อนั จะมาลกั พาไมว่ า่ กัน เช่นน้นั ใจแม่มเิ ต็มใจ

๏ ครานนั้ จงึ โฉมเจ้าพลายงาม ฟงั ความเห็นวา่ แม่หาไปไม่
เพราะรักอา้ ยขุนชา้ งกวา่ บดิ า
คดิ บา่ ยเบี่ยงเล่ยี งเลย้ี วเบยี้ วบิดไป แม่ยังกลับทัดทานเป็นหนกั หนา
จงึ ว่าอนจิ จาลูกมารบั อุตส่าหม์ ารบั แล้วยังมไิ ป
เหมือนไม่มีรกั ใครใ่ นลูกยา

บทเสภาเรอื่ งขุนช้างขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

เสียแรงเปน็ ลูกผู้ชายไมอ่ ายเพื่อน จะพาแม่ไปเรือนใหจ้ งได้
แมน้ มไิ ปใหง้ ามกต็ ามใจ จะบาปกรรมอย่างไรก็ตามที
จะตดั เอาศีรษะของแม่ไป ทง้ิ แตต่ วั ไว้ใหอ้ ยนู่ ่ี
แม่อยา่ เจรจาให้ช้าที จวนแจ้งแสงศรีจะรบี ไป

๏ คราน้ันวนั ทองผ่องโสภา เห็นลูกยากัดฟันมันไส้
ตกใจกลัวว่าจะฆ่าฟัน
ถอื ดาบฟ้าฟ้นื ยนื แกวง่ ไกว

บทเสภาเรื่องขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

จึงปลอบว่าพลายงามพอ่ ทรามรกั อย่าฮึกฮักวา่ ว่นุ ทาหนุ หัน
จงครวญใครใ่ หเ้ หน็ ขอ้ สาคัญ แม่น้ีพร่ันกลัวแตจ่ ะเกิดความ
ด้วยเปน็ ขา้ ลักไปไทลกั มา เหน็ เบื้องหน้าจะอึงแม่จงึ ห้าม
ถ้าเจ้าเหน็ เปน็ สุขไม่ลุกลาม ก็ตามเถดิ มารดาจะคลาไคล
วา่ พลางนางลุกออกจากห้อง เศร้าหมองโศกานา้ ตาไหล
พระหม่ืนไวยก็พามารดาไป พอรุง่ แจ้งแสงใสกถ็ ึงเรอื น

บทเสภาเรือ่ งขนุ ช้างขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

๏ จะกลา่ วถงึ เจา้ จอมหม่อมขนุ ชา้ ง นอนครางหลบั กรนอยู่ปน่ เปอ้ื น

อัศจรรย์ฝันแปรแชเชือน วา่ ขี้เรอ้ื นขึ้นตัวท่วั ทง้ั นั้น
หาหมอมารักษายาเขา้ ปรอท มนั กินปอดตบั ไตออกไหลลั่น
ทั้งไสน้ อ้ ยไส้ใหญแ่ ลไสต้ ัน ฟนั ฟางก็หักจากปากตวั
ตกใจตน่ื ผวาคว้าวนั ทอง รอ้ งวา่ แมค่ ณุ แม่ช่วยผัว
ลุกข้นึ งกงันตัวสน่ั รัว ใหน้ กึ กลัวปรอทจะตอดตาย

บทเสภาเรือ่ งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

ลมื ตาเหลยี วหาเจา้ วันทอง ไม่เห็นนอ้ งห้องสวา่ งตะวันสาย
ผ้าผ่อนลอ่ นแก่นไมต่ ิดกาย เห็นม่านขาดเรีย่ รายประหลาดใจ
ตะโกนเรียกในห้องวนั ทองเอ๋ย หาขานรบั เชน่ เคยสกั คาไม่
ท้ังขา้ วของมากมายก็หายไป ปากประตเู ปดิ ไว้ไม่ใส่กลอน
พลางเรียกหาขา้ ไทอย่วู ้าวนุ่ ออี นุ่ อีอม่ิ อฉี ิมอสี อน
อีมีอีมาอีสาคร นงิ่ นอนไยหวามาหากู

บทเสภาเรือ่ งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

บา่ วผหู้ ญงิ วิ่งไปอยงู่ กงนั เหน็ นายนน้ั แก้ผ้ากางขาอยู่
ตา่ งคนทรดุ น่งั บังประตู ตกตะลึงแลดไู มเ่ ข้ามา
ขนุ ช้างเห็นข้าไม่มาใกล้ ขดั ใจลกุ ขน้ึ ทง้ั แกผ้ ้า
แหงนเถอ่ เปอ้ ปังยืนจังกา ย่างเทา้ ก้าวมาไม่รตู้ วั
ยายจันงนั งกยกมือไหว้ นั่นพ่อจะไปไหนพอ่ ทูนหวั
ไม่นงุ่ ผ่อนนุง่ ผา้ ดนู ่ากลัว ขุนช้างมองดตู ัวกต็ กใจ

บทเสภาเร่อื งขนุ ช้างขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

สองมอื ปิดขาเหมอื นทา่ เปรต ใครมาเทศน์เอาผ้ากูไปไหน
ใหน้ ึกอดสหู มขู่ ้าไท ยายจันไปเอาผา้ ให้ขา้ ที
ยายจนั ตกใจเต็มประดา เข้าไปฉวยผ้าเอามาคลี่
หยบิ ย่นื ส่งไปให้ทนั ที เมนิ หนีอดสไู ม่ดูนาย
ขุนช้างตวั ส่ันเทาบอกบา่ วไพร่ เจ้าวันทองไปไหนอย่างไรหาย
เอ็งไปดใู ห้รู้ซง่ึ แยบคาย พบแล้วอยา่ ว่นุ วายใหเ้ ชิญมา

บทเสภาเรอ่ื งขนุ ช้างขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

๏ ครานนั้ ขนุ ชา้ งฟงั บา่ วบอก เหงอ่ื ออกโซมล้านกระบาลใส

คิดคิดให้แค้นแสนเจ็บใจ ช่างทาได้ตา่ งต่างทุกอย่างจริง
สองหนสามหนก่นแต่หนี พล้งั ทลี งไมร่ อดนางยอดหญิง
คราวนัน้ อา้ ยขนุ แผนมนั แง้นชิง นีค่ ราวน้หี นีว่งิ ไปตามใคร
ไมค่ ิดว่าจะเปน็ เห็นวา่ แก่ ยงั สาระแนหลบล้หี นีไปไหน
เอาเถดิ เปน็ ไรกเ็ ป็นไป ไม่เอากลับมาไดไ้ มใ่ ชก่ ู

บทเสภาเร่อื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

๏ จะกลา่ วถึงโฉมเจ้าพลายงาม เกรงเนอื้ ความน่งั นึกตรึกตรองอยู่

อา้ ยขุนช้างสารพดั เป็นศตั รู ถา้ มนั รูว้ า่ ลกั เอาแม่มา
มันก็จะสอดแนมแกมเท็จ ไปกราบทูลสมเดจ็ พระพันวษา
ดูจะระแวงผดิ ในกจิ จา มารดากจ็ ะต้องซ่งึ โทษภัย
คดิ แลว้ เรียกหมื่นวิเศษผล เอง็ เปน็ คนเคยชอบอชั ฌาสยั
จงไปบ้านขุนชา้ งด้วยทนั ใด ไกลเ่ กลยี่ เสียอย่าใหม้ นั โกรธา

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

บอกวา่ เราจับไข้มาหลายวัน เกรงแมจ่ ะไม่ทนั มาเห็นหน้า
เม่อื คนื นซี้ า้ มีอันเป็นมา เราใช้คนไปหาแม่วันทอง
พอขณะมารดามาส่งทุกข์ รอ้ งปลุกเขา้ ไปถงึ ในหอ้ ง
จึงรีบมาเรว็ ไวดังใจปอง รกั ษาจนแสงทองสว่างฟา้
ไมต่ ายคลายคนื ฟ้ืนขึ้นได้ กขู อแมไ่ วพ้ อเห็นหน้า
แต่พอใหเ้ คล่ือนคลายหลายเวลา จงึ จะสง่ มารดานั้นคนื ไป

บทเสภาเร่ืองขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

๏ หม่นื วิเศษรับคาแล้วอาลา รีบมาบ้านขุนชา้ งหาชา้ ไม่
เหน็ ผคู้ นขวกั ไขว่ท้งั เรอื นชาน
คร้ันแอบดูอยแู่ ตไ่ กล ดหู น้าเฝ่อื นทีโกรธอยงู่ นุ่ งา่ น
ขุนชา้ งนง่ั เยีย่ มหนา้ ต่างเรอื น คดิ แล้วลงคลานเข้าประตู
จะดอื้ เดินเข้าไปไมเ่ ป็นการ
นั่งคาหน้าต่างเยยี่ มหน้าอยู่
๏ ครานัน้ เจา้ หม่อมขุนชา้ ง นม่ี าหลอกกูหรืออย่างไร

เหน็ คนคลานเขา้ มาเหลอื บตาดู

บทเสภาเรือ่ งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

อะไรพอสว่างวางเข้ามา เด็กหวาจับถองใหจ้ งได้
ลกุ ขน้ึ ถกเขมรร้องเกนไป ทดุ อา้ ยไพร่ขี้ครอกหลอกผ้ดู ี

๏ ครานนั้ วเิ ศษผลคนวอ่ งไว ยกมอื ไหวไ้ มว่ ิง่ หนี
คนดีดอกข้าไหว้ใชค่ นพาล
ร้องตอบไปพลันในทนั ที เปน็ ขนุ หมื่นรบั ใช้อยู่ในบา้ น
ขา้ พเจ้าเปน็ บา่ วพระหมืน่ ไวย ขอประทานคืนน้ีพระหมื่นไวย
ท่านใชใ้ ห้กระผมมากราบกราน

บทเสภาเร่อื งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

เจ็บจุกประจุบนั มอี นั เปน็ ก็ไขกเ็ ห็นหาหายไม่
รอ้ งโอดโดดด้นิ เพียงส้นิ ใจ จงึ ใชใ้ หต้ ัวข้ามาแจ้งการ
พอพบทา่ นมารดามาส่งทกุ ข์ ขา้ พเจา้ ร้องปลุกไปในบ้าน
จะกลบั ขึน้ เคหาเหน็ ช้านาน ทา่ นจงึ รบี ไปในกลางคนื
พยาบาลคุณพระนายพอคลายไข้ คณุ อย่าสงสยั ว่าไปอนื่
ให้คามัน่ สัง่ มาว่าย่งั ยนื พอหายเจบ็ แล้วจะคืนไม่นอนใจ

บทเสภาเร่อื งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

๏ คราน้นั ขนุ ชา้ งได้ฟงั วา่ แคน้ ดงั เลอื ดตาจะหลง่ั ไหล

ดบั โมโหโกรธาทาว่าไป เรากไ็ ม่วา่ ไรสดุ แต่ดี
การเจบ็ ไข้ลม้ ตายไมว่ ายเว้น ประจุบนั เปน็ ทงั้ กรุงศรี
ถา้ ขดั สนสิ่งไรท่ีไม่มี ก็มาเอาทน่ี อี่ ยา่ เกรงใจ
วา่ แลว้ ปิดบานหนา้ ต่างผาง ขุนช้างเดือดดาลทะยานไส้
ทอดตัวลงกับหมอนถอนฤทัย ดดู ู๋เป็นได้เจียววันทอง

บทเสภาเร่ืองขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

เพราะกูแพค้ วามจมื่นไวย มนั จงึ เหมิ ใจทาจองหอง
พ่อลูกแมล่ ูกถูกทานอง ถงึ สองครง้ั แลว้ เป็นแต่เช่นน้ี
อา้ ยพ่อไปเชยี งใหม่มชี ยั มา ตั้งตัวดังพญาราชสหี ์
อา้ ยลูกเปน็ หม่ืนไวยทาไมมี เห็นกูนค้ี นผดิ ตดิ โทษทัณฑ์
มันจงึ ขม่ เหงไม่เกรงใจ จะพง่ึ พาใครได้ทไ่ี หนนั่น
ขุนนางน้อยใหญเ่ กรงใจกัน ถงึ ฟ้องมันก็จะปดิ ให้มดิ ไป

บทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

ตามบญุ ตามกรรมได้ทามา จะเฆยี่ นฆา่ หาคดิ ชีวติ ไม่
ยิ่งคิดเดอื ดดาลทะยานใจ ฉวยไดก้ ระดานชนวนมา
รา่ งฟอ้ งทอ่ งเทยี บให้เรียบร้อย ถ้อยคาถีถ่ ว้ นเป็นหนกั หนา
ลงกระดาษพบั ไวม้ ิไดช้ า้ อาบน้าผลัดผ้าแลว้ คลาไคล
วันนั้นพอปิ่นนรนิ ทรร์ าช เสดจ็ ประพาสบวั ยังหากลับไม่
ขุนขา้ งมาถึงซึ่งวังใน ก็คอยจอ้ งท่ใี ต้ตาหนกั น้า

บทเสภาเรอื่ งขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

๏ จะกล่าวถงึ พระองค์ผูท้ รงเดช เสดจ็ คืนนเิ วศน์พอจวนคา่

ฝีพายรายเลม่ มาเต็มลา เรอื ประจาแหนแหเ่ ซ็งแซ่มา

พอเรือพระทน่ี ่ังประทับที่ ขนุ ช้างก็รีล่ งตนี ทา่

ลอยคอชูหนังสือดอื้ เขา้ มา ผุดโผลโ่ งหน้ายึดแคมเรอื

เข้าตรงบโทนอ้นตน้ กัญญา เพอ่ื นโขกลงดว้ ยกะลาวา่ ผีเสอ้ื

มหาดเล็กอยงู่ านพัดพลดั ตกเรือ รอ้ งวา่ เสือตวั ใหญ่ว่ายน้ามา

บทเสภาเรื่องขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

ขนุ ช้างดงึ ดอ้ื มือยดึ เรอื มใิ ชเ่ สือกระหม่อมฉานล้านเกศา
สตู้ ายของถวายซึ่งฎกี า แคน้ เหลือปญั ญาจะทนทาน

๏ ครานัน้ สมเดจ็ พระพันวษา ทรงพระโกรธาโกลาหล
บนบกบนฝง่ั ดงั ไมม่ ี
ทุดอ้ายจญั ไรมิใชค่ น ฤาอ้ายชา้ งเป็นบ้ากระมังนี่
ใชท่ ใ่ี ชท่ างวางเข้ามา ตีเสยี สามสิบจงึ ปล่อยไป
เฮย้ ใครรับฟ้องของมันที

บทเสภาเร่อื งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

มหาดเล็กก็รับเอาฟ้องมา ตารวจควา้ ขุนชา้ งหางวางไม่
ลงพระราชอาญาตามว่าไว้ พระจึงใหต้ ัง้ กฤษฎกี า
วา่ ตงั้ แต่วันนสี้ ืบไป หน้าทข่ี องผู้ใดให้รักษา
ระวางโทษเบ็ดเสร็จเจ็ดสถาน ถึงประหารชีวิตเปน็ ผยุ ผง
ตามกฤษฎีการกั ษาพระองค์ แล้วลงจากพระท่ีน่ังเขา้ วังใน

บทเสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

๏ จะกลา่ วถงึ ขนุ แผนแสนสนิท เรืองฤทธ์ลิ ือจบพภิ พไหว

อยูบ่ ้านสุขเกษมเปรมใจ สมสนิทพสิ มัยด้วยสองนาง
ลาวทองกับแก้วกริ ิยา ปรนนิบัติวตั ถาไม่ห่างขา้ ง
เพลดิ เพลินจาเรญิ ใจไมเ่ วน้ วาง คืนนัน้ ในกลางซึ่งราตรี
นางแก้วลาวทองทงั้ สองหลับ ขุนแผนกลับผวาตนื่ ฟน้ื จากที่
พระจันทรจรแจ่มกระจ่างดี พระพายพดั มาลีตรลบไป

บทเสภาเร่อื งขุนช้างขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

คิดคะนงึ มิตรแตก่ ่อนเกา่ นิจจาเจ้าเหินห่างร้างพสิ มยั
ถงึ สองคร้ังตั้งแต่พรากจากพ่ีไป ดังเดด็ ใจจากรา่ งก็ราวกนั
กูก็ช่วั มวั รักแตส่ องนาง ละวางใหว้ ันทองน้องโศกศลั ย์
เม่ือตไี ดเ้ ชยี งใหมก่ ็โปรดครัน จะเพ็ดทลู คราวน้ันก็คลอ่ งใจ
สารพัดทีจ่ ะวา่ ได้ทกุ อย่าง อา้ ยขุนช้างไหนจะโตจ้ ะตอบได้
ไม่ควรเลยเฉยมาไมอ่ าลัย บัดน้ีเล่าเจา้ ไวยไปรบั มา

บทเสภาเรอื่ งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

จากูจะไปสู่สวาทน้อง เจ้าวันทองจะคอยละหอ้ ยหา
คดิ พลางจัดแจงแตง่ กายา น้าอบทาหอมฟุง้ จรงุ ใจ
ออกจากห้องยอ่ งเดนิ ดาเนนิ มา ถงึ เรอื นลูกยาหาช้าไม่
เขา้ ห้องวนั ทองในทันใด เหน็ นางหลับใหลนง่ิ นทิ รา
ลดตวั ลงนั่งข้างวนั ทอง เตือนต้องดว้ ยความเสนห่ า
สน่ั ปลุกลุกขนึ้ เถิดน้องอา พมี่ าหาแลว้ อยา่ นอนเลย

บทเสภาเร่อื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

๏ นางวนั ทองตื่นอยู่รสู้ กึ ตวั หมายใจวา่ ผัวกท็ าเฉย

นิ่งดอู ารมณ์ที่ชมเชย จะรกั จริงฤาจะเปรยเปน็ จาใจ
แต่นิ่งดูกิรยิ าเปน็ ชา้ นาน หาว่าขานตอบโต้อยา่ งไรไม่
ทั้งรักท้ังแค้นแน่นฤทยั ความอาลัยป่ันปว่ นยวนวิญญา

บทเสภาเรอื่ งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

๏ โอเ้ จ้าแก้วแววตาของพ่ีเอย๋ เจ้าหลบั ใหลกระไรเลยเปน็ หนกั หนา

ดังนิม่ นอ้ งหมองใจไม่นาพา ฤาขดั เคืองคดิ ว่าพีท่ อดทง้ิ

ความรกั หนกั หนว่ งทรวงสวาท พีไ่ ม่คลาดคลายรักแตส่ กั ส่งิ

เผอญิ เป็นวิปรติ พ่ีผดิ จริง จะนอนนง่ิ ถือโทษโกรธอยู่ไย

วา่ พลางเอนแอบลงแนบขา้ ง จูบพลางชวนชดิ พิสมัย

ลูบไลพ้ ิไรปลอบใหช้ อบใจ เปน็ ไรจงึ ไมฟ่ ืน้ ต่นื นทิ รา

บทเสภาเร่ืองขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

๏ เจ้าวันทองนอ้ งต่นื จากทีน่ อน โอนอ่อนวอนไหวพ้ ิไรว่า

หมอ่ มนอ้ ยใจฤาทีไ่ ม่เจรจา ใชต่ วั ขา้ น้ีจะงอนค่อนพิไร
ชอบผดิ พอ่ จงคดิ คะนึงตรอง อันตัวน้องมลทนิ หาสิ้นไม่
ประหนึ่งว่าวันทองนสี้ องใจ พบไหนกเ็ ปน็ แตเ่ ชน่ นน้ั
ท่ีจรงิ ใจถงึ ไปอย่เู รือนอนื่ คงคิดคนื ทห่ี ม่อมเป็นแม่นมนั่
ด้วยรักลูกกรักผัวยังพวั พนั คราวนน้ั กไ็ ปอยเู่ พราะจาใจ

บทเสภาเร่ืองขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

แคน้ คิดด้วยมติ รไม่รักเลย ยามมที ่เี ชยเฉยเสียได้
เสยี แรงร่วมทุกขย์ ากกันกลางไพร กนิ ผลไมต้ ่างขา้ วทกุ เพรางาย
พอไดด้ ีมสี ขุ ลืมทกุ ข์ยาก กเ็ พราะหากหมอ่ มมีซึ่งที่หมาย
วา่ นกั กเ็ ครอ่ื งเคอื งระคาย เอ็นดูนอ้ งอยา่ ใหอ้ ายเขาอกี เลย ฯ

๏ พีผ่ ิดจริงแลว้ เจ้าวนั ทอง เหมอื นลมื นอ้ งหลงเลอื นทาเชอื นเฉย
เงยหนา้ เถิดจะเลา่ อย่าเฝ้าแค้น
ใช่จะเพลิดเพลนิ ชื่นเพราะอนื่ เชย

บทเสภาเรื่องขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

เมอื่ ติดคกุ ทุกขถ์ งึ เจา้ ทุกเช้าคา่ ตอ้ งกลนื กกล้าโศกเศร้านั้นเหลอื แสน
ซ้าขนุ ช้างคิดคดทาทดแทน มันดแู คลนว่าพ่นี ีย้ ากยับ
อาลยั เจา้ เทา่ กบั ดวงชวี ติ พี่ คิดจะหนีไปตามเอาเจา้ กลับ
เกรงจะพากันผิดเขา้ ติดทับ แตข่ ยับอยู่จนไดไ้ ปเชยี งอนิ ทร์
กลับมาหมายว่าจะไปตาม พอเจา้ ไวยเปน็ ความกค็ า้ งสนิ้

บทเสภาเรอ่ื งขนุ ช้างขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

หวั อกใครไดแ้ คน้ ในแผน่ ดิน ไมเ่ ดือดดนิ้ เทา่ พีก่ บั วนั ทอง
คดิ อย่วู ่าจะทลู พระพันวษา เหน็ ชา้ กวา่ จะไดม้ ารว่ มหอ้ ง
จะเป็นความอกี ก็ตามแตท่ านอง จงึ ให้ลกู รบั น้องมาร่วมเรือน
จะเปน็ ตายง่ายยากไมย่ ากรัก จะฟมู ฟักเหมอื นเมอื่ อยใู่ นกลางเถื่อน
ขอโทษท่พี ผ่ี ดิ อย่าบดิ เบอื น เจา้ เพ่อื นเสนหาจงอาลัย
พผี่ ิดพกี่ ม็ าลุแกโ่ ทษ จะคุมโกรธคมุ แคน้ ไปถึงไหน

บทเสภาเรอ่ื งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

ความรักพี่ยงั รักระงมใจ อย่าตัดไมตรีตรงึ ใหต้ รอมตาย
ว่าพลางทางแอบเขา้ แนบอก ประคองยกของสาคัญมน่ั หมาย
เจ้าเนือ้ ทิพย์หยิบช่นื อารมณช์ าย ขอสบายสักหนอ่ ยอย่าโกรธา

๏ ใจนอ้ งมใิ ห้หมองอารมณ์หม่อม ไม่ตัดใจใหต้ รอมเสนหา
หมอ่ มอยา่ ว่าเลยฉันไม่คืนคดิ
ถ้าตัดรกั หักใจแลว้ ไม่มา

บทเสภาเร่อื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

ถงึ ตวั ไปใจยงั นบั อยู่วา่ ผัว น้องนีก้ ลวั บาปทบั เมือ่ ดับจติ
หญิงเดยี วชายครองเป็นสองมิตร ถา้ มปิ ลดิ เสียให้เปลือ้ งไม่ตามใจ
คราวน้ันเมื่อตามไปกลางป่า หน้าดาเหมือนหน่งึ ทามินหมอ้ ไหม้
ชนะความงามหน้าดงั เทยี นชยั เขาฉดุ ไปเหมือนลงทะเลลกึ
เจา้ พลายงามตามรบั เอากลบั มา ทีนห้ี น้าจะดาเป็นน้าหมึก
กาเรบิ ใจดว้ ยเจ้าไวยกาลังฮึก จะพาแมต่ กลึกใหจ้ าตาย

บทเสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

มใิ ช่หนมุ่ ดอกอยา่ กลุ้มกาเรบิ รกั เอาความผิดคิดหกั ให้เหือดหาย
ถา้ รักนอ้ งปอ้ งปดิ ให้มิดอาย ฉนั กลับกลายแลว้ หมอ่ มจงฟาดฟนั
ไปเพด็ ทลู เสยี ให้ทูลกระหม่อมแจง้ นอ้ งจะแต่งบายศรีไว้เชญิ ขวญั
ไมพ่ กั วอนดอกจะนอนอยู่ด้วยกัน ไม่เช่นนน้ั ฉนั ไม่เลยจะเคยตวั

๏ ครนั้ เวลาดึกกาดดั สงดั เงียบ ใบไม้แหง้ แกร่งเกรยี บระรบุ ร่อน
พระจนั ทรแจม่ แจ้งกระจ่างดวง
พระพายโชยเสาวรสขจายขจร

บทเสภาเรอื่ งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

ดุเหวา่ เร้าเสยี งสาเนยี งก้อง ระฆงั ฆ้องขานแข่งในวังหลวง
วนั ทองน้องนอนสนิทรวง จติ งว่ งระงับสู่ภวังค์
ฝนั ว่าพลดั ไปในไพรเถอื่ น เลอ่ื นเปอื้ นไมร่ ู้ทีจ่ ะกลบั หลงั
ลดเลยี้ วเทีย่ วหลงในดงรงั ยงั มพี ยคั ฆร์ า้ ยมาราวี
ทง้ั สองมองหมอบอยู่ริมทาง พอนางด้นั ป่ามาถึงที่
โดดตะครุบคาบคนั้ ในทนั ที แล้วฉุดคร่าพารไ่ี ปในไพร

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

สิน้ ฝันครั้นตื่นตกประหม่า หวดี ผวากอดผัวสะอ้นื ไห้

เล่าความบอกผัวดว้ ยกลัวภัย ประหลาดใจนอ้ งฝนั พรน่ั อรุ า

ใต้เตียงเสยี งหนูก็กุกกก แมงมุมทุม่ อกทรี่ ิมฝา

ย่ิงหวาดหวนั่ พรั่นตวั กลวั มรณา ดังวญิ ญานางจะพรากไปจากกาย

๏ คราน้นั ขนุ แผนแสนสนทิ ฟงั ความตามนิมติ กใ็ จหาย

ครั้งนนี้ ่าจะมีอนั ตราย ฝันรา้ ยสาหัสตัดตารา

บทเสภาเรอ่ื งขนุ ช้างขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

พิเคราะหด์ ทู ้งั ยามอัฐกาล ก็บนั ดาลฤกษแ์ รงเปน็ หนกั หนา
มิร้ทู จ่ี ะแถลงแจ้งกิจจา กอดเมียเมนิ หนา้ น้าตากระเดน็
จึงแกลง้ เพทุบายทานายไป ฝันอย่างน้ีมใิ ช่จะเกิดเข็ญ
เพราะวิตกหมกไหมจ้ ึงไดเ้ ปน็ เนอื้ เยน็ อยูก่ บั ผัวอยา่ กลวั ทกุ ข์
พรุง่ น้พี ี่จะแก้เสนยี ดฝนั แลว้ ทาม่งิ สง่ิ ขวญั ใหเ้ ป็นสขุ
มใิ ห้เกิดราคีกลียคุ อยา่ เป็นทุกขเ์ ลยเจ้าจงเบาใจ

บทเสภาเรื่องขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

๏ ครนั้ ว่ารุ่งสางสว่างฟ้า สรุ ยิ าแย้มเยย่ี มเหลยี่ มไศล

จะกลา่ วถึงพระองค์ผ้ทู รงชัย เนาในพระทนี่ ัง่ บลั ลงั กร์ ัตน์
พรอ้ มดว้ ยพระกานลั นักสนม หมอบประนมเฝ้าแหนแน่นขนดั
ประจาตง้ั เคร่ืองอานอยู่งานพัด ทรงเคืองขัดขนุ ชา้ งแต่กลางคืน
แสนถอ่ ยใครจะถอ่ ยเหมือนมนั บ้าง ทกุ อยา่ งท่จี ะชั่วอ้ายหัวลื่น
เวยี นแต่เปน็ ถ้อยความไมข่ า้ มคนื น้ายนื หยั่งไมถ่ งึ ยังดึงมา

บทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

คราวน้ันฟ้องกนั ดว้ ยวนั ทอง นีม่ ันฟ้องใครอกี อ้ายชาติขา้
ดาริพลางทางเสด็จยาตรา ออกมาพระทน่ี ง่ั จกั รพรรดิ
พระสตู รรดู กรา่ งกระจ่างองค์ ขนุ นางกราบลงเปน็ ขนดั
ท้ังหนา้ หลงั เบียดเสยี ดเยยี ดยดั หมอบอดั ถดั กันเปน็ หล่ันไป
ทอดพระเนตรมาเห็นขนุ ชา้ งเฝ้า เออใครเอาฟอ้ งมันไปไวไ้ หน
พระหม่นื ศรีถวายพลันในทนั ใด รบั ไวค้ ลีท่ อดพระเนตรพลัน

บทเสภาเรอื่ งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

พอทรงจบแจ้งพระทัยในขอ้ หา ก็โกรธาเคอื งขุ่นห่นุ หัน
มนั เค่ยี วเขญ็ ทาเปน็ อยา่ งไรกนั อีวันทองคนเดียวไม่รแู้ ล้ว
ราวกับไมม่ ีหญิงเฝา้ ชงิ กัน หรอื อีวันทองนนั้ มนั มีแก้ว
รูปอ้ายช้างช่วั ช้าตาบอ้ งแบว ไม่เห็นแววที่วา่ มันจะรกั
ใครจะเอาเปน็ ผัวเขากลวั อาย หัวหูดเู หมอื นควายท่ีตกปลัก
คราวน้ันเป็นความกถู ามซัก ตกหนกั อยู่กับเฒ่าศรีประจัน

บทเสภาเรอื่ งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

วันทองกูสใิ หก้ ับไอแ้ ผน ไยแล่นมาอยู่กับอา้ ยช้างนั่น
จมื่นศรีไปเอาตวั มนั มาพลนั ทง้ั วันทองขุนแผนอ้ายหมื่นไวย

๏ ฝ่ายพระหมน่ื ศรีไดร้ บั สั่ง ถอยหลงั ออกมาไมช่ ้าได้
ตารวจในว่งิ ตะบงึ มาถึงพลนั
สั่งเวรกรมวงั ในทันใด แจ้งขอ้ รับสงั่ ไปขมขี มนั
ขน้ึ ไปบนเรือนพระหม่นื ไวย ให้หาทงั้ สามทา่ นนัน้ เข้าไป
ขุนช้างฟอ้ งร้องฎีกาพระทรงธรรม์

บทเสภาเร่ืองขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

๏ ครานัน้ วนั ทองเจ้าพลายงาม ได้ฟังความคร้ามครั่นหว่ันไหว

ขนุ แผนเรยี กวนั ทองเขา้ หอ้ งใน ไม่ไวใ้ จจึงเสกด้วยเวทมนตร์
สขี ้ผี ึ้งสีปากกินหมากเวทย์ ซึ่งวเิ ศษสารพัดแก้ขดั สน
นา้ มนั พรายนา้ มันจันทน์สรรเสกปน เคยคุม้ ขังบงั ตนแตไ่ รมา
แลว้ ทาผงอทิ ธิเจเข้าเจิมพักตร์ คนเหน็ คนทกั รกั ทกุ หน้า
เสกกระแจะจวงจนั ทร์น้ามันทา เสร็จแล้วกพ็ าวันทองไป

บทเสภาเร่ืองขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

๏ ครานัน้ ทองประศรผี มู้ ารดา คร้นั ได้แจง้ กิจจาไม่น่ิงได้

เดก็ เอ๋ยว่งิ ตามมาไวไว ลงบันไดงันงกตกนอกกชาน
พลายชุมพลกอดก้นทองประศรี กูมิใชช่ า้ งขด่ี อกลูกหลาน
ลกุ ขึน้ โขยง่ โกง้ โค้งคลาน ซมซานโฮกฮากอ้าปากไป
ครั้นถึงยั้งอยปู่ ระตูวัง ผูร้ บั สัง่ เร่งรดุ ไมห่ ยดุ ได้
ขุนแผนวันทองพระหมื่นไวย เข้าไปเฝา้ องค์พระภมู ี ฯ

บทเสภาเรอื่ งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

๏ ครานนั้ พระองคผ์ ู้ทรงเดช ปิ่นปักนคั เรศเรอื งศรี

เห็นสามราเขา้ มาอัญชลี พระปรานีเหมอื นลกู ในอุทร
ด้วยเดชะพระเวทวิเศษประสิทธ์ิ เผอิญคิดรักใคร่พระทัยอ่อน
ตรัสถามอย่างความราษฎร ฮ้าเฮย้ ดูก่อนอวี ันทอง
เมอ่ื มงึ กลับมาแตป่ ่าใหญ่ กสู ใิ ห้อา้ ยแผนประสมสอง
คร้นั กูขัดใจให้จาจอง ตวั ของมึงไปอยูแ่ ห่งไร

บทเสภาเรอื่ งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

ทาไมไม่อย่กู บั อ้ายแผน แล่นไปอยู่กับอ้ายช้างใหม่
เดิมมงึ รกั อ้ายแผนแลน่ ตามไป ครน้ั ยกใหเ้ ตน้ กลบั เลน่ ตัว
อย่กู ับอา้ ยช้างไม่อยไู่ ด้ เกดิ รงั เกียจเกลียดใจด้วยชังหัว
ดยู ักใหมย่ า้ ยเกา่ เฝา้ เปลย่ี นตัว ตกวา่ ช่ัวแล้วมึงไมไ่ ยดี

๏ ครานนั้ วนั ทองไดร้ ับส่งั ละล้าละลังประนมก้มเกศี
ทูลคดีพระองคผ์ ทู้ รงธรรม์
หัวสยองพองพร่ันทนั ที

บทเสภาเรอ่ื งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

ขอเดชะละอองธลุ ีพระบาท องคห์ รริ กั ษร์ าชรังสรรค์
เมอื่ กระหมอ่ มฉันมาแต่อรญั ครั้งน้ันโปรดประทานขุนแผนไป
คร้นั อยูม่ าขนุ แผนตอ้ งจาจอง กระหมอ่ มฉนั มีท้องนน้ั เตบิ ใหญ่
อยทู่ เ่ี คหาหนา้ วดั ตะไกร ขนุ ช้างไปบอกว่าพระโองการ
มรี บั สัง่ โปรดปรานประทานให้ กระหมอ่ มฉนั ไม่ไปกห็ กั หาญ
ยอื้ ยดุ ฉดุ คร่าทาสามานย์ เพ่ือนบ้านจะชว่ ยก็สดุ คดิ

บทเสภาเรื่องขุนช้างขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

ด้วยขุนช้างอา้ งว่ารับส่ังให้ ใครจะขัดขนื ไว้กก็ ลวั ผดิ

จนใจมิไปก็สดุ ฤทธ์ิ ชวี ิตอยูใ่ ต้พระบาทา

๏ ครานนั้ พระองคผ์ ทู้ รงภพ ฟังจบกริ้วขุนชา้ งเป็นหนกั หนา

มพี ระสิงหนาทตวาดมา อา้ ยบ้าเย่อหยง่ิ อ้ายลิงโลน

ตกวา่ กหู าเป็นเจา้ ชีวติ ไม่ มงึ ถอื ใจว่าเป็นเจ้าทโ่ี รงโขน

เป็นไม่มอี าชญาสิทธิ์คดิ ดึงโดน เทย่ี วทาโจรใจคะนองจองหองครนั

บทเสภาเรื่องขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

เลยี้ งมงึ ไมไ่ ดอ้ า้ ยใจรา้ ย ชอบแตเ่ ฆย่ี นสองหวายตลอดสนั

แลว้ กลับความถามขา้ งวันทองพลนั เออเมอ่ื มนั ฉุดครา่ พามงึ ไป

ก็ชา้ นานประมาณได้สบิ แปดปี คร้งั น้ีทาไมมงึ จงึ มาได้

น่ีมงึ หนีมันมาฤาวา่ ไร ฤาว่าใครไปรับเอามงึ มา

๏ วันทองฟงั ถามใหค้ ร้ามครนั่ บังคมคลั ประนมก้มเกศา

ขอเดชะพระองค์ทรงศกั ดา พระอาญาเปน็ พน้ ลน้ เกลา้ ไป

บทเสภาเรอื่ งขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

คร้ังนี้จม่นื ไวยนนั้ ไปรับ กระหมอ่ มฉันจึงกลบั คืนมาได้
มใิ ช่ย้อนยอกทานอกใจ ขุนแผนกม็ ิได้ประเวณี
แต่มานน้ั เวลาสักสองยาม ขุนชา้ งจึงหาความวา่ หลบหนี
ขอพระองคจ์ งทรงพระปรานี ชีวอี ยูใ่ ต้พระบาทา

บทเสภาเรอื่ งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

๏ ครานั้นพระองคผ์ ู้ทรงเดช ฟงั เหตขุ นุ่ เคืองเป็นหนักหนา

อา้ ยหม่นื ไวยทาใจอหังการ์ ตกวา่ บ้านเมอื งไมม่ นี าย

จะปรึกษาตราสนิ ใหไ้ มไ่ ด้ จงึ ทาตามนา้ ใจเอางา่ ยงา่ ย

ถ้าฉวยเกิดหา่ ฟนั กันลม้ ตาย อันตรายไพร่เมอื งก็เคอื งกู

อวี ันทองกใู ห้อ้ายแผนไป อา้ ยช้างบังอาจใจทาจูล่ ู่

ฉดุ มันขนึ้ ชา้ งอา้ งถงึ กู ตะคอกขอู่ วี นั ทองใหต้ กใจ

บทเสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

ชอบตบให้สลบลงกับที่ เฆีย่ นตเี สียให้ยบั ไมน่ ับได้
มะพร้าวห้าวยัดปากใหส้ าใจ อา้ ยหมน่ื ไวยกโ็ ทษถึงฉกรรจ์
มงึ ถือว่าอวี ันทองเป็นแมต่ ัว ไม่เกรงกลัวเวโ้ วท้ าโมหันธ์
อา้ ยแผนพอ่ น้ันก็เปน็ ใจ
ไปรับไยไมไ่ ปในกลางวัน ถงึ บอกกวู ่าดหี าเชือ่ ไม่
มันเหมือนววั เคยขาม้าเคยข่ี ว่าอ้ายไวยลักแมใ่ ห้บดิ า
อ้ายชา้ งมนั ก็ฟ้องเป็นสองนัย