BAHAN ULANGKAJI SAINS UPSR DEWAN PELAJAR

ARTIKEL RUANGAN SAINS UPSR
MAJALAH DEWAN PELAJAR
TERBITAN DEWAN BAHASA DAN PUSTAKA (DBP)
(MAC 2020-OGOS 2021)

BULAN MAC 2020
UPSR SAINS
Oleh: Azlina M Yausop

ULANG KAJI
Tema kita pada keluaran ini ialah proses hidup haiwan. Dalam tema ini terdapat
beberapa tajuk kecil dan antara yang akan dibincangkan ialah :

1. Haiwan berlindung daripada musuh
2. Haiwan berlindung daripada cuaca melampau
3. Kemandirian Spesies Haiwan

Haiwan berlindung daripada musuh
Haiwan sering diancam daripada musuh yang berada di sekeliling. Maka, haiwan
mempunyai ciri-ciri khas dan tingkah laku khas untuk melindungi dirinya daripada
musuh.

• Ciri khas pada haiwan bermaksud ciri fizikal yang terdapat pada bahagian
atau permukaan badan haiwan.

• Tingkah laku khas pula bermaksud kelakuan atau sifat yang berlaku pada
haiwan hanya apabila ia diancam musuh.

Bil. Ciri-ciri Khas Contoh Haiwan
1. Duri tajam Ikan buntal, landak
2. Cangkerang keras Kura-kura, penyu
3. Sisik keras Buaya, tenggiling
4. Tanduk Rusa, kerbau
5. Bisa Lipan, kala jengking, ular

Bil. Tingkah laku Khas Contoh Haiwan

1. Menggulungkan diri Ulat gonggok, tenggiling
2. Menyamar Rama-rama, sesumpah, mentadak
3. Memutuskan anggota badan Cicak, kurita
4. Memasukkan anggota badan Kura-kura, siput
5. Hidup dalam kumpulan Ikan bilis, gajah
6. Menyembur dakwat hitam Sotong
7. Mengeluarkan bau busuk Skunk, pepijat

Haiwan berlindung daripada cuaca melampau
Haiwan tinggal di kawasan yang pelbagai iklim (cuaca). Ada yang tinggal di tempat
yang sangat sejuk dan sangat panas. Cuaca melampau ini menyebabkan haiwan
harus mempunyai ciri dan tingkah laku khas untuk menyesuaikan diri seterusnya
melindungi dirinya.

Ciri-ciri Khas Contoh Haiwan Tingkahlaku Contoh Haiwan
Bulu tebal Khas
Beruang kutub Musang artik
Lapisan lemak Serigala kutub Berhibernasi Beruang kutub
tebal (tidur yang
Bonggol Singa laut panjang) Badak sumbu
Paus Berendam dalam Kerbau
Penguin lumpur
Unta, bison Paus
Bermigrasi Burung bangau
(berpindah)

Kemandirian Spesies Haiwan
1. Spesies merujuk kepada satu kumpulan dengan ciri yang serupa dan boleh
membiak antara satu sama lain untuk menghasilkan anak.
2. Apa itu kemandirian spesies ? Ia bermaksud keupayaan haiwan untuk
mengekalkan spesiesnya daripada pupus.
3.

Cara pembiakan
haiwan

melahirkan anak bertelur

4. Berikut adalah cara bagi haiwan yang bertelur mengekalkan kemandirian
spesiesnya.

Buaya membuat Cicak Belalang bertelur di
jerumun untuk bertelur menyembunyikan dalam tanah
dan menjaga telurnya telurnya di tempat yang
tersorok

Nyamuk, lalat dan penyu Katak bertelur dengan Ayam, burung dan
bertelur banyak untuk banyak. Telurnya penguin mengeramkan
memastikan lebih berlendir dan melekat telurnya untuk
banyak anaknya dapat antara satu sama lain menetaskannya
hidup menyukarkan haiwan
lain memakannya

Ular dan burung Penyu menyembunyikan Lipas bertelur di tempat
menjaga telur dengan telur di dalam pasir gelap dan tersorok
melingkari telurnya

5. Berikut adalah cara haiwan yang melahirkan anak melindungi anaknya.

Kucing, harimau dan Kanggaru membawa Burung layang-
lembu menyusukan anak di dalam layang dan gajah
kantungnya bergerak dalam
anak
kumpulan

Buaya dan ikan Kucing dan ayam Burung
tilapia membawa menyerang musuh memasukkan
anak di dalam mulut apabila diganggu makanan ke dalam
mulut anaknya

Kepentingan Kemandirian Spesies
1. Memastikan spesies haiwan terus kekal.
2. Mengelakkan berlakunya kepupusan haiwan.
3. Memastikan keseimbangan ekosistem.
4. Penting sebagai sumber asas kehidupan manusia.

BAHAGIAN A (Soalan Objektif)

1. Maklumat menunjukkan tingkah laku khas haiwan Q untuk melindungi diri
musuh.
Memutuskan anggota badan dan melarikan diri

Antara berikut, yang manakah haiwan Q ?

A. C.

B. D.

2. Haiwan M dan N mempunyai ciri-ciri tingkah laku khas berikut.

• Menukar warna mengikut persekitarannya

• Bersembunyi di persekitaran yang menyamai warna anggota badan

Antara berikut, yang manakah haiwan M dan N ?

A Mentadak dan sesumpah C Pijat dan kumbang

B Lipas dan cicak D Kura-kura dan rama-rama

3. Antara haiwan berikut, yang manakah menjaga telurnya ?

• Lipas

• Ular

• Penyu

• Ayam

A Lipas dan penyu C Ayam dan lipas

B Ular dan ayam D Penyu dan ular

4. Bagaimanakah seekor kala jengking melindungi dirinya daripada musuh ?
A mencederakan musuh yang mendekatinya
B menggunakan kuku yang tajam
C mengeluarkan dakwat hitam
D sengatan berbisa yang boleh membunuh mangsa

5. Haiwan P dan Q memastikan kemandirian spesiesnya dengan menggunakan

duri tajam yang terdapat pada anggota badan haiwan ini. Berdasarkan

pernyataan ini, yang manakah haiwan P dan Q ?

PQ

A Ikan buntal Landak

B Ular Ikan

C Kerbau Rusa

D Kura-kura Tenggiling

6. Berikut adalah sebab untuk haiwan bermigrasi kecuali ..
A untuk membiak
B untuk mencari makanan
C untuk mengelakkan kematian
D untuk meluaskan wilayah

7. Antara berikut, yang manakah padanan yang benar bagi cara haiwan

melindungi diri daripada cuaca melampau ?

Cara haiwan melindungi diri Haiwan

A Mempunyai lapisan lemak yang tebal Serigala kutub

B Bermigrasi Unta

C Berhibernasi Beruang kutub

D Berendam dalam lumpur Singa laut

8. Rajah menunjukkan sejenis haiwan.

Bagaimanakah haiwan ini melindungi dirinya daripada cuaca melampau ?

A melakukan migrasi C lapisan lemak yang tebal

B berbulu tebal D berhibernasi

9. Antara ciri-ciri berikut, yang manakah yang membantu haiwan ini hidup di
cuaca sejuk melampau ?
• P - Bulu tebal
• Q - Telinga Panjang
• R – Lemak tebal
• S – Kuku yang tajam

A P dan Q C R dan S
B Q dan S D P dan R

10. Apakah yang ditunjukkan oleh aktiviti haiwan berikut ?

A Kemandirian spesies C Kepupusan haiwan
B Pemuliharaan haiwan D Persaingan antara spesies

BAHAGIAN B (SUBJEKTIF)
Lengkapkan peta buih di bawah.

Rusa

Ikan bilis Kuda Belang

CIRI DAN
TINGKAHLA

KU KHAS
HAIWAN
MELINDUNG

I DIRI
DARIPADA

MUSUH

Ulat gonggok Lipan

Isi tempat kosong dengan jawapan yang betul.
1. Telur katak diselaputi ________________ dan berbau busuk menyebabkan

haiwan lain tidak memakannya.
2. Penyu membiak dengan cara _________________ dan menyembunyikan

telurnya di dalam ____________________.
3. Lipas suka bertelur di tempat yang ___________ dan ___________bagi

memastikan kemandirian spesiesnya.
4. Kebanyakan haiwan yang tidak menjaga telurnya akan bertelur dengan

jumlah yang __________________ bagi memastikan spesies tidak pupus.
5. Landak dan ikan buntal mempunyai ciri yang sama untuk melindungi dirinya

iaitu __________________________________________.
6. Haiwan berhibernasi bertujuan mengurangkan kehilangan

__________________.
7. Unta mempunyai ______________________ yang berfungsi menyimpan air

dan makanan.
8. Salah satu kepentingan kemandirian spesies ialah

________________________________________.
9. Contoh haiwan yang membawa anaknya di dalam mulut ialah

_________________dan ______________________.

10. Ciri khas yang terdapat pada tenggiling untuk melindungi diri daripada musuh
ialah _________________________.

Jawapan:
Bahagian A
1. B
2. A
3. B
4. D
5. A
6. D
7. C
8. A
9. D
10. A

Bahagian B
• Rusa _ mempunyai tanduk
• Kuda Belang – menyamai persekitarannya
• Lipan – berbisa
• Ulat gonggok – menggulungkan badan
• Ikan bilis – hidup dalam kumpulan

1. lendir
2. bertelur , pasir
3. gelap , tersorok
4. banyak
5. mempunyai duri
6. haba
7. bonggol
8. memastikan kesimbangan ekosistem
9. buaya , ikan tilapia
10. sisik yang keras

BULAN APRIL 2020
UPSR SAINS
Oleh: Azlina M Yausop
ULANG KAJI
Tema kita pada keluaran ini masih dalam tajuk proses hidup haiwan (tahun 5).
Dalam tema ini terdapat beberapa tajuk kecil lagi dan antara yang akan
dibincangkan pada kali ini ialah Rantai Makanan dan Siratan Makanan.

• RANTAI MAKANAN

1. Rantai makanan ialah hubungan makanan antara hidupan dalam satu habitat.

2. Pengeluar dalam sebuah rantai makanan mestilah terdiri daripada tumbuhan.

Ini kerana tumbuhan boleh membuat makanannya sendiri melalui proses

Fotosintesis.

3. Contoh habitat padang rumput

Rumput - Belalang Katak

(pengeluar) (pengguna) (penggung)

4. Petunjuk ialah "dimakan oleh” .

5. Rantai makanan pada habitat berlainan adalah berbeza.

(a) Habitat kolam

Rumpai Berudu air kecil Ikan besar Burung raja udang

(b) Habitat sawah padi

Padi Tikus Ular Helang

(c) Habitat kelapa sawit

Kelapa Tikus Burung helang

• SIRATAN MAKANAN

1. Siratan makanan ialah gabungan beberapa rantai makanan dalam suatu

habitat.

2. Ia wujud kerana terdapat haiwan yang memakan lebih daripada satu jenis
makanan.

3. Tabiat pemakanan haiwan ada 3 jenis :
i. Herbivor – makan tumbuhan sahaja
ii. Karnivor – makan daging/haiwan lain sahaja
iii. Omnivor – makan haiwan dan tumbuhan

4. Rantai makanan boleh digabungkan menjadi siratan makanan.

(a) Tumbuhan Rusa Harimau Ular sawa
(b) Tumbuhan Rusa Ular sawa Ular sawa
(c) Tumbuhan Rusa Harimau
(d) Tumbuhan Kancil Harimau
(e) Tumbuhan Kancil Ular sawa

Rusa Harimau

Tumbuhan

Kancil Ular

• MATAHARI, PENGELUAR DAN PENGGUNASawa

1. Matahari merupakan sumber tenaga yang utama.
2. Tenaga daripada matahari dipindahkan kepada tumbuhan hijau apabila tumbuhan
menjalankan fotosintesis.
3. Tenaga daripada tumbuhan pula berpindah kepada haiwan apabila haiwan
herbivor memakan tumbuhan.
4. Tenaga daripada haiwan herbivor akan berpindah kepada haiwan karnivor apabila
haiwan kamivor memakan haiwan herbivor.
5. Haiwan merupakan pengguna dalam sebuah siratan makanan.

6. Tumbuhan pula adalah pengeluar dalam siratan makanan.
• Kesan Dan Akibat
1. Sekiranya berlaku perubahan populasi seperti kematian dalam siratan
makanan, pengguna akan mencari makanan di habitat lain, atau berpindah
untuk memastikan kemandirian spesiesnya.
2. Setiap hidupan dalam sesebuah siratan makanan sangat penting. Perubahan
populasi dalam siratan makanan mempunyai kesan ke atas hidupan lain.
3. Perhatikan siratan makanan yang berikut.

Padi

Belalang Burung pipit Helang

Ayam Ular

Contoh soalan dan contoh jawapan :

(a) Berdasarkan siratan makanan di atas, bina rantai makanan.

i. padi belalang ayam helang

ii. padi belalang ayam ular

iii padi burung pipit helang

iv. padi burung pipit ular helang

v. padi belalang ayam ular helang

(b) Berapakah bilangan rantai makanan yang dapat dibina?

5

(c) Apakah yang akan berlaku jika bilangan helang bertambah?

Bilangan burung pipit dan ayam akan berkurang/pupus.

Ular juga akan berkurang kerana tiada makanan.
• LATIHAN ULANG KAJI

1. Rajah menunjukkan sebuah habitat hidupan.

(a) Namakan habitat hidupan di atas

_________________________________________________________

(b) Nyatakan tabiat pemakanan hidupan berikut :

(i) Ayam : _______________________

(ii) Helang : _______________________

(c) Ramalkan populasi belalang sekiranya semua padi telah dituai. Berikan
inferens bagi jawapan anda.

_________________________________________________________
2. Bina rantai makanan di pelbagai habitat berikut.
(a) Burung, belalang, sayur, helang

(b) Berudu, ikan kecil, rumpai air, ikan besar
(c)

(c)Burung hantu, kelapa sawit, ular, tikus

3. Rajah menunjukkan hidupan di sebuah habitat.

ular beluncas
tumbuhan

ayam helang

belalang

(a) Bina 1 siratan makanan berdasarkan hidupan di atas.

(b) Nyatakan semua haiwan herbivor dan karnivor dalam siratan makanan di
atas.
i. Herbivor : _____________________________________________
ii. Karnivor : ______________________________________________

(c) Tuliskan 3 rantai makanan yang boleh dibentuk.
i. ______________________________________________________
ii. ______________________________________________________
iii. ______________________________________________________

(d) Sekiranya tumbuhan diracun atau dimusnahkan, apakah yang akan

berlaku terhadap populasi hidupan dalam habitat tersebut.

___________________________________________________________

4. Jadual menunjukkan kajian bilangan burung hantu dan bilangan tikus di

sebuah habitat, Lihat keputusan ujikaji dalam jadual berikut.

Bilangan burung hantu 24 6 8 10

Bilangan tikus 20 15 10 5 0

a. Apakah tujuan penyiasatan ?

__________________________________________________________

b. Nyatakan pemboleh ubah berikut :

i. Dimanipulasi : _____________________________________

ii. Bergerak balas : _____________________________________

iii. Dimalarkan : _____________________________________

c. Nyatakan hubungan di antara pemboleh ubah dimanipulasi dengan

pemboleh ubah bergerak balas.

_____________________________________________________

JAWAPAN

1. (a) sawah padi (b) i.omnivor ii. karnivor

( c ) populasi belalang akan pupus kerana ketiadaan makanan (padi).

2. belalang burung helang

sayur

rumpaiair berudu Ikan kecil Ikan besar
tikus ular Burung hantu
Kelapa
ayam
3. (a) sbaweiltuncas

tumbuhan ular

belalang helang

(b) i. herbivor : beluncas,belalang

ii. karnivor : ular , helang

( c ) Tumbuhan belalang ayam helang

Tumbuhan beluncas ayam ular helang

Tumbuhan belalang ayam ular helang

(d)Haiwan herbivor terutamanya akan mati dahulu kerana ketiadaan makanan.

4. (a) Untuk menyiasat hubungan di antara bilangan burung hantu dengan bilangan

tikus.

(b) i. Bilangan burung hantu ii. bilangan tikus iii. jenis habitat

( c ) Jika bilangan burung hantu bertambah, maka bilangan tikus berkurang.

BULAN MEI 2020
UPSR SAINS
Oleh: Azlina M Yausop
ULANG KAJI
Tema kita pada keluaran ini masih dalam tajuk proses hidup haiwan (tahun 5).
Dalam tema ini terdapat beberapa tajuk kecil lagi dan antara yang akan
dibincangkan pada kali ini ialah Rantai Makanan dan Siratan Makanan.

• RANTAI MAKANAN

6. Rantai makanan ialah hubungan makanan antara hidupan dalam satu habitat.

7. Pengeluar dalam sebuah rantai makanan mestilah terdiri daripada tumbuhan.

Ini kerana tumbuhan boleh membuat makanannya sendiri melalui proses

Fotosintesis.

8. Contoh habitat padang rumput

Rumput - Belalang Katak
(penggung)
(pengeluar) (pengguna)

9. Petunjuk ialah "dimakan oleh” .

10. Rantai makanan pada habitat berlainan adalah berbeza.

(a) Habitat kolam

Rumpai Berudu air kecil Ikan besar Burung raja udang

(b) Habitat sawah padi

Padi Tikus Ular Helang

(c) Habitat kelapa sawit

Kelapa Tikus Burung helang

• SIRATAN MAKANAN

5. Siratan makanan ialah gabungan beberapa rantai makanan dalam suatu

habitat.

6. Ia wujud kerana terdapat haiwan yang memakan lebih daripada satu jenis

makanan.

7. Tabiat pemakanan haiwan ada 3 jenis :

iv. Herbivor – makan tumbuhan sahaja

v. Karnivor – makan daging/haiwan lain sahaja

vi. Omnivor – makan haiwan dan tumbuhan

8. Rantai makanan boleh digabungkan menjadi siratan makanan.

(a) Tumbuhan Rusa Harimau Ular sawa
(b) Tumbuhan Rusa Ular sawa Ular sawa
(c) Tumbuhan Rusa Harimau
(d) Tumbuhan Kancil Harimau
(e) Tumbuhan Kancil Ular sawa

Rusa Harimau

Tumbuhan

Kancil Ular
Sawa

• MATAHARI, PENGELUAR DAN PENGGUNA

1. Matahari merupakan sumber tenaga yang utama.
2. Tenaga daripada matahari dipindahkan kepada tumbuhan hijau apabila tumbuhan
menjalankan fotosintesis.
3. Tenaga daripada tumbuhan pula berpindah kepada haiwan apabila haiwan
herbivor memakan tumbuhan.
4. Tenaga daripada haiwan herbivor akan berpindah kepada haiwan karnivor apabila
haiwan kamivor memakan haiwan herbivor.
5. Haiwan merupakan pengguna dalam sebuah siratan makanan.
6. Tumbuhan pula adalah pengeluar dalam siratan makanan.

• Kesan Dan Akibat
4. Sekiranya berlaku perubahan populasi seperti kematian dalam siratan

makanan, pengguna akan mencari makanan di habitat lain, atau berpindah
untuk memastikan kemandirian spesiesnya.
5. Setiap hidupan dalam sesebuah siratan makanan sangat penting. Perubahan
populasi dalam siratan makanan mempunyai kesan ke atas hidupan lain.
6. Perhatikan siratan makanan yang berikut.

Padi

Belalang Burung pipit Helang

Ayam Ular

Contoh soalan dan contoh jawapan :

(b) Berdasarkan siratan makanan di atas, bina rantai makanan.

i. padi belalang ayam helang

ii. padi belalang ayam ular

iii padi burung pipit helang

iv. padi burung pipit ular helang

v. padi belalang ayam ular helang

(b) Berapakah bilangan rantai makanan yang dapat dibina?

5

(d) Apakah yang akan berlaku jika bilangan helang bertambah?

Bilangan burung pipit dan ayam akan berkurang/pupus.

Ular juga akan berkurang kerana tiada makanan.

• LATIHAN ULANG KAJI

5. Rajah menunjukkan sebuah habitat hidupan.

(d) Namakan habitat hidupan di atas

_________________________________________________________

(e) Nyatakan tabiat pemakanan hidupan berikut :

(iii) Ayam : _______________________

(iv) Helang : _______________________

(f) Ramalkan populasi belalang sekiranya semua padi telah dituai. Berikan
inferens bagi jawapan anda.

_________________________________________________________
6. Bina rantai makanan di pelbagai habitat berikut.
(d) Burung, belalang, sayur, helang

(e) Berudu, ikan kecil, rumpai air, ikan besar
(f)

(c)Burung hantu, kelapa sawit, ular, tikus

7. Rajah menunjukkan hidupan di sebuah habitat.

ular beluncas
tumbuhan

ayam helang

belalang

(e) Bina 1 siratan makanan berdasarkan hidupan di atas.

(f) Nyatakan semua haiwan herbivor dan karnivor dalam siratan makanan di

atas.

iii. Herbivor : _____________________________________________

iv. Karnivor : ______________________________________________

(g) Tuliskan 3 rantai makanan yang boleh dibentuk.

iv. ______________________________________________________

v. ______________________________________________________

vi. ______________________________________________________

(h) Sekiranya tumbuhan diracun atau dimusnahkan, apakah yang akan

berlaku terhadap populasi hidupan dalam habitat tersebut.

___________________________________________________________

8. Jadual menunjukkan kajian bilangan burung hantu dan bilangan tikus di

sebuah habitat, Lihat keputusan ujikaji dalam jadual berikut.

Bilangan burung hantu 24 6 8 10

Bilangan tikus 20 15 10 5 0

d. Apakah tujuan penyiasatan ?
__________________________________________________________

e. Nyatakan pemboleh ubah berikut :
iv. Dimanipulasi : _____________________________________
v. Bergerak balas : _____________________________________
vi. Dimalarkan : _____________________________________

f. Nyatakan hubungan di antara pemboleh ubah dimanipulasi dengan

pemboleh ubah bergerak balas.

_____________________________________________________

JAWAPAN

4. (a) sawah padi (b) i.omnivor ii. karnivor

( c ) populasi belalang akan pupus kerana ketiadaan makanan (padi).

5. belalang burung helang

sayur

rumpaiair berudu Ikan kecil Ikan besar
tikus ular Burung hantu
Kelapa

6. (a) sbaweiltuncas

tumbuhan ayam ular

belalang helang

(b) i. herbivor : beluncas,belalang

ii. karnivor : ular , helang

( c ) Tumbuhan belalang ayam helang

Tumbuhan beluncas ayam ular helang

Tumbuhan belalang ayam ular helang

(d)Haiwan herbivor terutamanya akan mati dahulu kerana ketiadaan makanan.

4. (a) Untuk menyiasat hubungan di antara bilangan burung hantu dengan bilangan

tikus.

(b) i. Bilangan burung hantu ii. bilangan tikus iii. jenis habitat

( c ) Jika bilangan burung hantu bertambah, maka bilangan tikus berkurang.

BULAN JUN 2020
UPSR SAINS
Oleh: Azlina M Yausop

ULANG KAJI
Tema kita pada keluaran ini masih dalam tajuk proses hidup haiwan (tahun 5).
Dalam tema ini terdapat beberapa tajuk kecil lagi dan antara yang akan
dibincangkan pada kali ini ialah Rantai Makanan dan Siratan Makanan.

• RANTAI MAKANAN

11. Rantai makanan ialah hubungan makanan antara hidupan dalam satu habitat.

12. Pengeluar dalam sebuah rantai makanan mestilah terdiri daripada tumbuhan.

Ini kerana tumbuhan boleh membuat makanannya sendiri melalui proses

Fotosintesis.

13. Contoh habitat padang rumput

Rumput - Belalang Katak

(pengeluar) (pengguna) (penggung)

14. Petunjuk ialah "dimakan oleh” .

15. Rantai makanan pada habitat berlainan adalah berbeza.

(a) Habitat kolam

Rumpai Berudu air kecil Ikan besar Burung raja udang

(b) Habitat sawah padi

Padi Tikus Ular Helang

(c) Habitat kelapa sawit

Kelapa Tikus Burung helang

• SIRATAN MAKANAN

9. Siratan makanan ialah gabungan beberapa rantai makanan dalam suatu

habitat.

10. Ia wujud kerana terdapat haiwan yang memakan lebih daripada satu jenis

makanan.

11. Tabiat pemakanan haiwan ada 3 jenis :

vii. Herbivor – makan tumbuhan sahaja
viii. Karnivor – makan daging/haiwan lain sahaja
ix. Omnivor – makan haiwan dan tumbuhan
12. Rantai makanan boleh digabungkan menjadi siratan makanan.

(a) Tumbuhan Rusa Harimau Ular sawa
(b) Tumbuhan Rusa Ular sawa Ular sawa
(c) Tumbuhan Rusa Harimau
(d) Tumbuhan Kancil Harimau
(e) Tumbuhan Kancil Ular sawa

Rusa Harimau

Tumbuhan

Kancil Ular

• MATAHARI, PENGELUAR DAN PENGGUNASawa

1. Matahari merupakan sumber tenaga yang utama.
2. Tenaga daripada matahari dipindahkan kepada tumbuhan hijau apabila tumbuhan
menjalankan fotosintesis.
3. Tenaga daripada tumbuhan pula berpindah kepada haiwan apabila haiwan
herbivor memakan tumbuhan.
4. Tenaga daripada haiwan herbivor akan berpindah kepada haiwan karnivor apabila
haiwan kamivor memakan haiwan herbivor.
5. Haiwan merupakan pengguna dalam sebuah siratan makanan.
6. Tumbuhan pula adalah pengeluar dalam siratan makanan.

• Kesan Dan Akibat

7. Sekiranya berlaku perubahan populasi seperti kematian dalam siratan
makanan, pengguna akan mencari makanan di habitat lain, atau berpindah
untuk memastikan kemandirian spesiesnya.

8. Setiap hidupan dalam sesebuah siratan makanan sangat penting. Perubahan
populasi dalam siratan makanan mempunyai kesan ke atas hidupan lain.

9. Perhatikan siratan makanan yang berikut.

Padi

Belalang Burung pipit Helang

Ayam Ular

Contoh soalan dan contoh jawapan :

(c) Berdasarkan siratan makanan di atas, bina rantai makanan.

i. padi belalang ayam helang

ii. padi belalang ayam ular

iii padi burung pipit helang

iv. padi burung pipit ular helang

v. padi belalang ayam ular helang

(b) Berapakah bilangan rantai makanan yang dapat dibina?

5

(e) Apakah yang akan berlaku jika bilangan helang bertambah?

Bilangan burung pipit dan ayam akan berkurang/pupus.

Ular juga akan berkurang kerana tiada makanan.

• LATIHAN ULANG KAJI

9. Rajah menunjukkan sebuah habitat hidupan.

(g) Namakan habitat hidupan di atas

_________________________________________________________

(h) Nyatakan tabiat pemakanan hidupan berikut :

(v) Ayam : _______________________

(vi) Helang : _______________________

(i) Ramalkan populasi belalang sekiranya semua padi telah dituai. Berikan
inferens bagi jawapan anda.

_________________________________________________________
10. Bina rantai makanan di pelbagai habitat berikut.
(g) Burung, belalang, sayur, helang

(h) Berudu, ikan kecil, rumpai air, ikan besar
(i)

(c)Burung hantu, kelapa sawit, ular, tikus

11. Rajah menunjukkan hidupan di sebuah habitat.

ular beluncas
tumbuhan

ayam helang

belalang

(i) Bina 1 siratan makanan berdasarkan hidupan di atas.

(j) Nyatakan semua haiwan herbivor dan karnivor dalam siratan makanan di
atas.
v. Herbivor : _____________________________________________
vi. Karnivor : ______________________________________________

(k) Tuliskan 3 rantai makanan yang boleh dibentuk.
vii. ______________________________________________________
viii. ______________________________________________________
ix. ______________________________________________________

(l) Sekiranya tumbuhan diracun atau dimusnahkan, apakah yang akan
berlaku terhadap populasi hidupan dalam habitat tersebut.
___________________________________________________________

12. Jadual menunjukkan kajian bilangan burung hantu dan bilangan tikus di

sebuah habitat, Lihat keputusan ujikaji dalam jadual berikut.

Bilangan burung hantu 24 6 8 10

Bilangan tikus 20 15 10 5 0

g. Apakah tujuan penyiasatan ?

__________________________________________________________

h. Nyatakan pemboleh ubah berikut :

vii. Dimanipulasi : _____________________________________

viii. Bergerak balas : _____________________________________

ix. Dimalarkan : _____________________________________

i. Nyatakan hubungan di antara pemboleh ubah dimanipulasi dengan

pemboleh ubah bergerak balas.

_____________________________________________________

JAWAPAN

7. (a) sawah padi (b) i.omnivor ii. karnivor

( c ) populasi belalang akan pupus kerana ketiadaan makanan (padi).

8. belalang burung helang

sayur

rumpaiair berudu Ikan kecil Ikan besar
tikus ular Burung hantu
Kelapa

9. (a) sbaweiltuncas

tumbuhan ayam ular

belalang helang

(b) i. herbivor : beluncas,belalang

ii. karnivor : ular , helang

( c ) Tumbuhan belalang ayam helang

Tumbuhan beluncas ayam ular helang

Tumbuhan belalang ayam ular helang

(d)Haiwan herbivor terutamanya akan mati dahulu kerana ketiadaan makanan.

4. (a) Untuk menyiasat hubungan di antara bilangan burung hantu dengan bilangan

tikus.

(b) i. Bilangan burung hantu ii. bilangan tikus iii. jenis habitat

( c ) Jika bilangan burung hantu bertambah, maka bilangan tikus berkurang.

BULAN JULAI 2020
UPSR SAINS

Oleh: Azlina M Yausop

ULANG KAJI

Tajuk kita pada keluaran ini ialah Elektrik. Tajuk ini terdapat dalam silibus pelajaran

Sains tahun 5. Beberapa tajuk kecil yang akan dibincangkan ialah :

1. Sumber tenaga elektrik

2. Litar Elektrik Lengkap

3. Jenis-jenis litar elektrik (Bersiri dan Selari)

4. Kecuaian pengendalian peralatan elektrik dan langkah keselamatan

Sumber Tenaga Elektrik

1. Tenaga elektrik tidak dapat dilihat tetapi fungsinya boleh diperhatikan pada

setiap masa.

2. Terdapat 7 sumber tenaga elektrik:

Bil. Sumber elektrik Penerangan

1 Generator Peranti yang menukarkan kuasa motif (tenaga
mekanikal) ke dalam kuasa elektrik untuk
2 Sel kering digunakan dalam litar luaran.
3 Sel suria Contoh – generator untuk menghidupkan pam
udara dalam kolam ikan
4 Dinamo Membekalkan tenaga elektrik kepada alat mudah
5 Bateri alih seperti lampu suluh, jam dan alat kawalan
6 Janakuasa jauh .
Tenaga elektrik yang dijana daripada cahaya
hidroelektrik matahari .
7 Akumulator Membekalkan tenaga elektrik untuk alatan
elektrik di dalam rumah seperti pemanas air
Membekalkan tenaga elektrik untuk basikal
Sel elektrokimia yang membekalkan tenaga
elektrik
Contoh penggunaan - telefon bimbit
Menggunakan tenaga kinetik air untuk memutar
turbin
Membekalkan tenaga elektrik untuk perindustrian
dan kegunaan domestik
Membekalkan tenaga elektrik untuk kenderaan
bermotor berfungsi

Litar Elektrik Lengkap
1. Litar elektrik terdiri daripada 4 komponen asas, iaitu:

1. Sel kering
2. Mentol
3. Suis
4. Wayar
Fungsi Suis
1. Suis ialah alat yang digunakan untuk menyambung dan memutuskan litar
elektrik.
2. Apabila suis ditutup, mentol pada litar elektrik akan menyala. Litar ini
dipanggil litar elektrik lengkap.
3. Apabila suis terbuka, mentol tidak menyala. Ini kerana arus elektrik tidak
dapat mengalir melalui litar elektrik yang tidak lengkap.

Simbol Komponen

1. Penggunaan simbol komponen akan memudahkan lakaran litar

elektrik dan menjimatkan masa. Litar yang dilukis menggunakan simbol

dipanggil litar skematik.

Bil. Nama Gambar Simbol Fungsi komponen

komponen komponen

1 Sel kering Membekalkan

tenaga elektrik

2 Mentol Mengeluarkan
cahaya

3 Suis Suis terbuka Memutuskan dan
Suis tertutup menyambungkan
arus elektrik

4 Wayar Mengalirkan arus
elektrik

Kecerahan Mentol

1. Kecerahan mentol (pemboleh ubah bergerak balas) dipengaruhi oleh

beberapa faktor iaitu :

1. Bilangan mentol (pemboleh ubah dimanipulasi)

1. Tujuan: Untuk menyiasat hubungan di antara bilangan mentol

dengan kecerahan mentol.

2. Hubungan: Semakin banyak bilangan mentol dalam litar

elektrik, semakin malap kecerahan mentol.

2. Bilangan sel kering (pemboleh ubah dimanipulasi)

1. Tujuan: Untuk menyiasat hubungan di antara bilangan sel

kering dengan kecerahan mentol.

2. Hubungan: Semakin banyak bilangan sel kering dalam litar

elektrik, semakin cerah kecerahan mentol.

Litar Bersiri dan Litar Selari

LITAR BERSIRI LITAR SELARI

Litar yang mempunyai hanya satu Litar yang mempunyai dua atau lebih

laluan sahaja untuk tenaga elektrik laluan untuk tenaga elektrik mengalir

mengalir

Mentol disusun bersebelahan antara Mentol disusun secara selari dalam

satu sama lain dalam laluan yang sama laluan yang berlainan

Setiap mentol berkongsi tenaga elektrik Setiap mentol tidak berkongsi tenaga

(laluan sama) menyebabkan kecerahan elektrik (laluan berbeza) menyebankan

mentol malap apabila banyak mentol kecerahan mentol tetap terang walau

disambung banyak mentol disambung

Jika salah satu mentol tidak menyala Jika salah satu mentol tidak menyala,

(terbakar), mentol yang lain tidak mentol lain masih menyala

menyala

Litar lebih mudah dipasang (kurang Litar lebih sukar dipasang (banyak

wayar digunakan) wayar digunakan)

Kecerahan mentol : Malap (jika banyak Kecerahan mentol : Terang (walaupun

mentol dipasang) banyak mentol dipasang)

Kesan nyalaan mentol : Kesan nyalaan mentol :

Mentol tidak menyala pada laluan litar

selari yang suisnya terbuka sahaja

Mentol tidak akan menyala jika satu tetapi mentol pada laluan arus elektrik
atau dua suis dibuka kerana arus tidak yang masih bersambung akan menyala.
dapat mengalir

(G) Kecuaian Pengendalian Peralatan Elektrik
1. Berikut merupakan beberapa kecuaian semasa mengendalikan peralatan
elektrik:
1. Memegang suis dengan tangan yang basah.
2. Membiarkan peralatan elektrik terpasang lama.
3. Menggunakan wayar yang rosak.
4. Mencucuk soket menggunakan bahan konduktor elektrik.
5. Tidak mengamalkan langkah-langkah keselamatan semasa
menggunakan peralatan elektrik.
6. Tidak mempelajari kaedah yang betul semasa menggunakan peralatan
elektrik di rumah.
2. Kecuaian semasa mengendalikan peralatan elektrik akan menyebabkan:
1. Renjatan elektrik
2. Kebakaran
3. Kulit melecur
4. Kejutan Elektrik

Langkah-Langkah Keselamatan
1. Langkah-langkah keselamatan semasa mengendalikan peralatan elektrik
perlulah dititikberatkan:
• Elakkan membaiki peralatan elektrik dalam keadaan suis terpasang.

• Elakkan membuka atau menutup suis dengan tangan yang basah.
• Elakkan memasang plag 2 pin dengan mencucuk lubang plag dengan

bahan konduktor elektrik.
• Pasang palam plastik khas untuk memasang plag 2 pin.
• Elakkan peralatan elektrik berfungsi sendiri.
• Pastikan peralatan elektrik dipantau semasa menggunakannya.
• Elakkan memasang terlalu banyak plag pada sesuatu soket.
• Elakkan membiarkan seterika seketika di atas pakaian.
• Elakkan bermain layang-layang berhampiran dengan kabel elektrik.
• Elakkan menggunakan peralatan elektrik yang sudah rosak.
• Elakkan daripada cuba membaiki sendiri peralatan elektrik yang

rosak.
SOALAN ULANGKAJI

1. Rajah di bawah menunjukkan sebuah litar selari. Semua suis S1, S2 dan S3
ditutup.

a) Apakah akan berlaku pada nyalaan mentol M1 jika suis S2 dibuka?
___________________________________________________________________
b) Apakah akan berlaku pada nyalaan semua mentol jika S3 dibuka?
___________________________________________________________________
c) Suis manakah yang perlu dibuka supaya mentol M2 dan M3 menyala?
___________________________________________________________________

d) Bagaimanakah keadaan kecerahan ketiga-tiga mentol jika ketiga-tiga suis
ditutup?

2. Rajah menunjukkan susunan dua buah litar elektrik yang berbeza X dan Y.
Kecerahan nyalaan mentol dalam setiap litar telah diperhati.

Jadual menunjukkan keputusan yang diperolehi.

Litar Elektrik Kecerahan mentol

X Terang

Y Malap

a) Nyatakan jenis litar elektrik X.
___________________________________________________

b) Nyatakan jenis litar elektrik Y.
___________________________________________________

c) Nyatakan inferens mengapa litar X lebih terang berbanding litar
Y.
__________________________________________________

d) Nyatakan dua cara yang boleh dilakukan untuk memastikan
mentol dalam litar Y menyala dengan lebih terang.

___________________________________________________
e) Ramalkan perubahan kecerahan nyalaan mentol jika sebiji lagi

mentol ditambah secara selari dalam litar X.
___________________________________________________
3. Rajah menunjukkan beberapa komponen asas elektrik.

Berikut adalah keputusan ujikaji.

a) Apakah tujuan penyiasatan ini ?
___________________________________________________________
___________________________________________________________

b) Nyatakan pemboleh ubah berikut :
i. Dimanipulasi : __________________________________________
ii. Bergerak balas : ________________________________________
iii. Dimalarkan : ___________________________________________

c) Apakah corak perubahan kecerahan mentol ?
___________________________________________________________

d) Nyatakan hubungan antara bilangan mentol dengan kecerahan mentol ?
___________________________________________________________

e) Lakarkan litar skematik menggunakan komponen seperti dalam gambar.

JAWAPAN

1. a) menyala b) M1 dan M2 menyala, M3 tidak menyala

c) S1 d) semua mentol menyala terang

2. a) litar selari b) litar bersiri c) kerana jumlah tenaga elektrik yang melalui

setiap laluan adalah sama dan mentol tidak berkongsi tenaga elektrik yang

dibekalkan. c) kurangkan mentol atau menambah bilangan sel kering

d) kecerahan mentol tetap sama (terang)

3. a) untuk menyiasat hubungan antara bilangan sel mentol dengan kecerahan

mentol. b) i. bilangan mentol ii. Kecerahan mentol iii. Jenis litar

c) bertambah d) Semakin berkurang bilangan mentol, semakin bertambah

kecerahan mentol

e)

BULAN OGOS 2020
UPSR SAINS
Oleh: Azlina M Yausop
ULANG KAJI
Tajuk kita pada keluaran ini ialah Jirim. Tajuk ini terdapat dalam silibus pelajaran
Sains tahun 5. Beberapa tajuk kecil yang akan dibincangkan ialah :

5. Sifat keadaan jirim dan 3 keadaan jirim
6. Perubahan keadaan air dan jirim
7. Kitaran air semula jadi dan kepentingannya
8. Sumber dan kepentingan air semula jadi
Mengenal Jirim

1. Jirim ialah objek yang mempunyai jisim, memenuhi ruang dan boleh

dilihat, disentuh atau dirasa.

2. Jirim boleh wujud dalam 3 keadaan: pepejal, cecair dan gas.

Sifat Keadaan Jirim

1. Berikut menunjukkan ciri-ciri pepejal, cecair dan gas:

PEPEJAL CECAIR GAS

Mempunyai jisim Mempunyai jisim Mempunyai jisim

Isipadu tetap Isipadu tetap Tidak mempunyai isipadu

tetap

Memenuhi ruang Memenuhi ruang Memenuhi ruang

Bentuk tetap Bentuk tidak tetap Bentuk tidak tetap

Tidak mengikut bentuk Mengikut bentuk bekas Mengikut bentuk bekas

bekas

Tidak boleh dimampatkan Tidak boleh dimampatkan Boleh dimampatkan

Tiga Keadaan Air
1. Air wujud dalam tiga keadaan, iaitu:
1. Pepejal (ais)
2. Cecair (air)
3. Gas (wap air)
2. Apabila air dipanaskan dan disejukkan, ia akan berubah kepada bentuk yang
lain.

Perubahan Keadaan Air / Jirim
1. Air boleh berubah daripada satu keadaan jirim kepada keadaan jirim yang
lain.

2. Air dan jirim boleh berubah keadaan melalui proses berikut :
pembekuan, peleburan, pendidihan, penyejatan dan kondensasi.

3. Rajah berikut menunjukkan ringkasan perubahan keadaan jirim bagi setiap
proses.

PELEBURAN PENYEJATAN
PENDIDIHAN

PEPEJAL CECAIR GAS

PEMBEKUAN KONDENSASI

Perbezaan antara pendidihan dan penyejatan :

PENDIDIHAN PENYEJATAN

Berlaku pada takat didih Berlaku pada sebarang suhu

Berlaku pada keseluruhan cecair Berlaku pada permukaan cecair sahaja

Berlaku apabila dikenakan suhu tinggi Berlaku pada bila-bila masa

Kitaran Air Semula Jadi

1. Maksud: Proses berulang di mana pergerakan air dari permukaan Bumi ke

udara dan akhirnya turun ke permukaan Bumi semula.

2. Kitaran air semula jadi hanya melibatkan 2 proses perubahan keadaan jirim

iaitu penyejatan dan kondensasi.

1. Air di bumi akan tersejat sebagai wap air dan naik ke atas:

Cecair → Gas (Penyejatan)

2. Wap air yang terkumpul akan membentuk awan.

3. Dalam suatu tempoh masa, awan terkondensasi menjadi hujan:

Gas → Cecair (Kondensasi)

Kepentingan Kitaran Air Semula Jadi
1. Kitaran air semula jadi sangat penting untuk:
❖ Membekalkan sumber air bersih yang berterusan kepada semua
hidupan.
❖ Memastikan bekalan air di Bumi sentiasa mencukupi.
❖ Menyejukkan permukaan Bumi.
2. Kitaran air semula jadi yang terjejas akan menyukarkan kehidupan dan akan
menyebabkan bencana, kematian, dan kemusnahan.

Sumber Air Semula Jadi
➢ Sungai
➢ Tasik
➢ Telaga
➢ Mata air
➢ Lautan

Kepentingan Kebersihan Sumber Air
1. Air sangat penting kepada semua hidupan di Bumi:
• Mengekalkan suhu Bumi supaya tidak meningkat dan menyebabkan
pemanasan global
• Memelihara hidupan akuatik.
• Membekalkan sumber air bersih dan tidak tercemar.
• Untuk minum, membasuh dan mandi.
• Diperlukan untuk menjalankan pelbagai proses hidup.

• Sebagai bahan mentah dalam industri makanan.
2. Berikut ialah langkah-langkah untuk memastikan sumber air sentiasa bersih:

❖ Elakkan membuang sampah dan bahan toksik ke dalam sungai.
❖ Bina kilang jauh dari laut, sungai, dan tasik.
❖ Rawat kumbahan dari rumah, kilang dan kawasan pertanian sebelum

melepaskannya ke dalam sungai atau laut.
❖ Kawal penggunaan baja dan racun perosak di kawasan pertanian.

LATIHAN ULANGKAJI

1. Rajah menunjukkan perubahan keadaan jirim.

a) Namakan proses keadaan jirim berdasarkan rajah di atas.
S :___________________________ T : ___________________________
V : ___________________________ U : __________________________

b) Lengkapkan perubahan keadaan jirim bagi proses-proses di bawah
Proses S
Proses T
Proses V

Proses U

2. Rajah menunjukkan 2 belon yang diisi dengan jumlah udara yang
berbeza. Jisim belon selepas ditimbang direkodkan.

Belon X Belon Y
15 gram 20 gram

a) Apakah tujuan penyiasatan dijalankan ?
___________________________________________________
___________________________________________________

b) Nyatakan pemboleh ubah berikut :
i. Dimanipulasi : _______________________________
ii. Bergerak balas : _____________________________
iii. Dimalarkan : ________________________________

c) Nyatakan inferens tentang jisim belon Y.
___________________________________________________

3. Namakan rajah sumber air berikut.

4. Perhatikan rajah kitaran air semula jadi di bawah.

a) Nyatakan proses yang terlibat dalam gambar rajah di atas.
R : ____________________ S : ____________________

b) Nyatakan perubahan keadaan jirim bagi proses tersebut.
R : _____________ → _______________
S : _____________ → _______________

c) Sungai merupakan antara sumber air bersih untuk hidupan.
Ramalkan keadaan yang berlaku jika sungai tercemar akibat
daripada pembuangan sampah dan sisa kimia.

___________________________________________________

JAWAPAN
1.(a) S: peleburan T: pendidihan V: kondensasi U: pembekuan
b) S: pepejal → cecair T: cecair → gas V: gas → cecair U: cecair → pepejal
2.a) Untuk menyiasat hubungan antara jumlah udara dengan jisim belon.
b) i. jumlah udara ii. Jisim belon iii. Jenis belon
c) kerana jumlah udara dalam belon Y lebih banyak berbanding belon X.
3. a)air hujan b)kolam c)telaga d)sungai e)laut f)empangan g)tasik h)mata air
4. a) R: penyejatan S: Kondensasi b) R: cecair → gas S: cecair → gas
c) hidupan akuatik akan mati, manusia akan dijangkiti penyakit

BULAN SEPTEMBER 2020
SAINS TAHUN 4
Oleh: Azlina M Yausop
ULANG KAJI
Tajuk kita pada keluaran ini ialah Manusia . Tajuk ini terdapat dalam silibus pelajaran
Sains tahun 4. Beberapa tajuk kecil yang akan dibincangkan ialah :

9. Pernafasan Manusia
10. Perkumuhan dan Penyahtinjaan Manusia
11. Gerak Balas Terhadap Rangsangan
12. Tabiat yang Mengganggu Gerak Balas Manusia
Pernafasan Manusia
1. Manusia bernafas untuk hidup. Semasa bernafas, manusia menyedut udara

masuk ke dalam peparu dan menghembus semula udara keluar dari peparu.

2. Peparu ialah organ pernafasan yang menjalankan pertukaran gas oksigen
dan karbon dioksida. Oksigen akan masuk ke dalam peparu , manakala
karbon dioksida pula akan keluar dari peparu.

3. Organ yang terlibat semasa pernafasan ialah Hidung, Trakea dan Peparu.
4. Semasa menarik nafas

• Udara masuk dari: Hidung → Trakea → Peparu.
• Peparu mengembang.
• Dada naik dan mengembang.
• Diafragma mengendur dan turun ke bawah.
5. Semasa menghembus nafas,
• Udara keluar dari: Peparu → Trakea → Hidung.
• Peparu mengempis.
• Dada turun dan mengempis.
• Diafragma mengecut dan naik ke atas.
6. Kadar pernafasan pula ialah bilangan pergerakan dada naik dan turun dalam
masa satu minit.
7. Kadar pernafasan bergantung kepada jenis aktiviti yang dijalankan.
1. Kadar pernafasan rendah: tidur, membaca, berehat
2. Kadar pernafasan sederhana: bermain boling, senaman yoga, berjalan
3. Kadar pernafasan tinggi: berenang, berlari
8. Faktor lain yang turut memberi kesan kepada kadar pernafasan termasuklah
umur, jantina, tahap kesihatan dan juga persekitaran.
9. Semasa melakukan aktiviti cergas, badan memerlukan lebih banyak udara.
Oleh itu, peparu memerlukan lebih banyak udara untuk bekerja dan
menyebabkan kadar pernafasan bertambah.

10. Semakin cergas aktiviti yang dijalankan, semakin tinggi kadar pernafasan.

Perkumuhan

1. Perkumuhan ialah proses penyingkiran bahan buangan dari badan.

2. Bahan buangan perlu disingkirkan dari badan untuk mengelakkan penyakit.

3. Terdapat 3 organ perkumuhan: Ginjal, Kulit dan Peparu.

Bil. Organ perkumuhan Hasil perkumuhan

1 Air kencing

Ginjal Peluh
2 Karbon dioksida dan wap air

Kulit
3

Peparu
*sumber gambar: Google

Penyahtinjaan
1. Penyahtinjaan ialah proses menyingkirkan tinja melalui dubur.
2. Penyahtinjaan berlaku kerana ada sisa-sisa makanan yang tidak tercerna
semasa proses pencernaan.
3. Perkumuhan dan penyahtinjaan penting bagi badan kita.
4. Sekiranya proses perkumuhan dan penyahtinjaan terganggu, pelbagai
penyakit boleh dihidapi.
1. Penyakit batu karang (perkumuhan)
2. Sembelit dan masalah berkaitan usus (penyahtinjaan)

Gerak Balas Terhadap Rangsangan

1. Manusia bergerak balas terhadap perubahan keadaan persekitaran.

2. Rangsangan ialah keadaan atau perubahan yang dapat dikesan oleh organ

deria manusia.

3. Gerak balas ialah tindakan yang dilakukan terhadap rangsangan.

4. Organ deria manusia menerima rangsangan seperti cahaya, bau, bunyi, rasa

dan sentuhan.

Situasi Rangsangan Gerak balas

Tangan terangkat Tersentuh duri Tangan terangkat

apabila tersentuh duri

Terkejut apabila Bunyi petir Terkejut

terdengar petir

5. Kepentingan gerak balas manusia terhadap rangsangan adalah untuk :

a) Mengelakkan kecederaan

b) Menyelamatkan diri

c) Mendapatkan maklumat dan berkomunikasi

Tabiat yang Mengganggu Gerak Balas Manusia

1. Tabiat minum arak, menghidu gam dan menyalahgunakan dadah boleh

memberi kesan buruk kepada manusia.

Bil. Tabiat Buruk Kesan Pengambilan

1 Minum arak • Memabukkan

• Gerak balas lambat kerana organ deria

terganggu

2 Menghidu gam • Menyebabkan khayal dan ketagih

3 Menyalahgunakan • Menjejaskan fungsi organ deria dan otak
dadah • Gerak balas lambat ketika menerima

rangsangan disebabkan oleh bahan
kimia di dalam gam
• Menyebabkan khayal sehingga tidak
sedarkan diri dan ketagih
• Gerak balas lambat kerana organ deria
tidak berfungsi dengan baik

LATIHAN
A) Rajah di bawah menunjukkan organ yang terlibat semasa manusia bernafas.
Labelkan.

P:

Q: R:

B) Susun organ dalam rajah (A) mengikut laluan yang betul semasa :

Menarik nafas : _______ → _________ → ________

Menghembus nafas : _______ → _________ → ________

C) Nyatakan kesan sekiranya manusia kerap terdedah dengan udara yang dan

persekitaran yang kotor.

___________________________________________________________________

D) Manusia perlu bernyahtinja untuk mengelakkan penyakit. Tandakan kesan tidak

bernyahtinja dengan betul.

Sembelit Masalah usus Batu karang

E) Nyatakan kadar pernafasan bagi aktiviti di bawah (rendah, sederhana, tinggi)

• Sumber gambar: zoom A
F) Jawab soalan berdasarkan rajah di bawah.

Tabiat R Tabiat S

*sumber gambar : buku kerja

i. Nyatakan satu lagi tabiat lain yang boleh mengganggu gerak balas manusia.

___________________________________________________________________

ii.Apakah kesan tabiat R kepada gerak balas manusia?

___________________________________________________________________

iii.Ramalkan apa yang akan berlaku jika tabiat R dan tabiat S terus diamalkan?

___________________________________________________________________

G) Jawab soalan berdasarkan pernyataan berikut.

Abu menutup matanya sejurus cahaya lampu suluh itu diarah kepadanya.

i.Namakan organ deria yang terlibat dalam gerak balas di atas.
___________________________________________________________________
ii. Nyatakan yang berikut :
Rangsangan : ______________________________________________________
Gerak balas : ______________________________________________________
iii. Apakah kepentingan gerak balas terhadap rangsangan tersebut ?
_________________________________________________________________

JAWAPAN

A)P: Hidung Q: Peparu R: Trakea

B) P → R → Q , Q → R → P

C) mudah mendapat penyakit berkaitan sistem pernafasan

D) √ sembelit, √ masalah usus

E) tinggi , rendah , sederhana

F) i. menyalahgunakan dadah

ii. Menyebabkan khayal dan ketagih

Menjejaskan fungsi organ deria dan otak

Gerak balas lambat ketika menerima rangsangan

iii. Jika diteruskan, boleh menyebabkan kecederaan pada diri dan membahayakan

orang sekeliling.

G) i. mata

ii. cahaya lampu suluh